Niezwykły dowód na wczesne udomowienie gołębi. Wskazuje na to ich dieta zbliżona do ludzkiej

Gołębie nie kojarzą się nam jako wyszukane danie, ale wygląda na to, że spożywali je neandertalczycy. Świadczą o tym ślady kości tych ptaków odnalezione w jaskiniach na Gibraltarze. Ta uczta miała miejsce 67 tys. lat temu. Współcześnie gołębie spożywa się na przykład w Egipcie, gdzie traktowane są jako smakołyk.

Wielofunkcyjny gołąb

Gołębie były cenione jako źródło nawozu (guano), szczególnie w rolnictwie na obszarach suchych, co potwierdzają znaleziska z bizantyjskich osad pustynnych.

Czasem trzymano je jako zwierzęta domowe. Są też kojarzone z różnymi wierzeniami religijnymi. Jednak początki ich udomowienia nigdy nie zostały szczegółowo zbadane.

Kiedy udomowiono gołębia?

Aby rozwiązać ten problem, naukowcy zbadali kości gołębi z miasta portowego Hala Sultan Tekke na Cyprze, które istniało w latach 1650–1150 p.n.e. W tym celu wykorzystali metody archeozoologiczne do identyfikacji ptaków oraz analizę izotopową, w celu zbadania ich diety. Wnioski opublikowano w „Antiquity”.

– Wiedzieliśmy, że gołębie musiały zostać udomowione gdzieś na Bliskim Wschodzie lub we wschodniej części Morza Śródziemnego, opierając się głównie na zapisach z Egiptu, ale nie mieliśmy pojęcia kiedy ani jak – mówi główny autor badania, Anderson Carter z Uniwersytetu w Groningen.

Wczesne udomowienie gołębi na Cyprze

Badanie kości gołębi z późnej epoki brązu w Hala Sultan Tekke na Cyprze wskazuje, że były one częściowo udomowione już ok. 1400 r. p.n.e. Ten wynik jest sensacyjny, bo cofa bezpośrednie dowody na udomowienie gołębi o prawie 1000 lat.

Analiza izotopowa wykazała, że ​​gołębie w Hala Sultan Tekke odżywiały się niemal identycznie jak ludzie, co sugeruje, że albo żywiły się pokarmem dostarczanym przez ludzi, albo żyły w ich bliskim sąsiedztwie.

– Tak czy inaczej, bardzo prawdopodobne jest, że zostały udomowione lub były na drodze do udomowienia – mówi prof. Canan Çakırlar z Uniwersytetu w Groningen.

Najwcześniejsze bezpośrednie dowody na istnienie udomowionych gołębi pochodzą ze stanowiska archeologicznego w hellenistycznej Grecji, datowanego na ok. 323–265 r. p.n.e. Dlatego też odkrycia te przesuwają początki udomowienia gołębi o prawie tysiąc lat wstecz.

Uczty rytualne z udziałem gołębi

Odkryte w Hala Sultan Tekke kości gołębi były spalone i pochowane wraz ze szczątkami innych zwierząt w miejscach kultu, co sugeruje, że mogły być spożywane podczas uczt rytualnych.

W sanktuarium odkryto centralną kamienną strukturę, która mogła służyć jako stół ofiarny oraz boczną kamienną platformę pełniącą rolę ołtarza. Kości gołębi znaleziono pod otynkowaną podłogą w specjalnych warstwach określanych jako „depozyty biesiadne”.

Ranga gołębia. Ptak niedoceniony?

Naukowcy mają nadzieję, że te odkrycia zmienią nasz sposób myślenia o gołębiach i zachęcą nas do docenienia naszej wspólnej historii. Według nich gołębie nie były zwykłymi miejskimi szkodnikami, ale odegrały kluczową rolę w naszym rozwoju jako gatunku. W epoce brązu na Cyprze były znaczącym i stałym elementem codziennego życia.

– Jednym z najbardziej ekscytujących aspektów było obserwowanie reakcji ludzi na [nasze – przyp. red.] badania. Ludzie, którzy wcześniej ignorowali gołębie na ulicy, nagle zdali sobie sprawę, że ten ptak ma naprawdę ciekawą historię – podsumowuje pierwszy autor badania Anderson Carter z Uniwersytetu w Groningen.

Źródło: Antiquity

Nasz autor

Szymon Zdziebłowski

Dziennikarz naukowy i podróżniczy, z wykształcenia archeolog śródziemnomorski. Przez wiele lat był związany z Serwisem Nauka w Polsce PAP. Opublikował m.in. przewodniki turystyczne po Egipcie oraz popularnonaukowe książki: „Wielka Piramida. Tajemnice cudu starożytności” i „Bogowie Polski. Szamani, megality i zapomniane słowiańskie bóstwa”. Miłośnik niewielkich, lokalnych muzeów. Uwielbia długie trasy rowerowe, szczególnie te prowadzące wzdłuż rzek.