Nieznane notatki Galileusza odkryto w starożytnym dziele astronomicznym. Co zapisał genialny uczony?

Podczas pracy w Narodowej Bibliotece Centralnej we Florencji historyk Ivan Malara dokonał zaskakującego odkrycia. Wśród siedmiu XVI-wiecznych egzemplarzy „Almagestu” – fundamentalnego dzieła astronomicznego autorstwa Klaudiusza Ptolemeusza – zauważył na jednej ze stron odręczną transkrypcję Psalmu 145. Nie byłoby w tym nic niezwykłego, gdyby nie charakter pisma, który Malara natychmiast skojarzył z Galileuszem. Po dogłębnej analizie okazało się, że książka zawiera obszerne marginalia sporządzone właśnie przez słynnego toskańskiego astronoma.

Galileo Galilei – rewolucjonista, który najpierw zgłębiał klasykę

Notatki pochodzące prawdopodobnie z około 1590 roku pokazują, jak Galileo Galilei, wówczas młody badacz, nie tylko podziwiał Ptolemeusza, ale także krytycznie rozkładał na czynniki pierwsze jego rozważania o geocentrycznej budowie Wszechświata. Odkrycie, opisane w artykule na łamach czasopisma „Journal for the History of Astronomy”, rzuca nowe światło na jeden z najważniejszych momentów w historii nauki – przejście od geocentryzmu do heliocentryzmu Mikołaja Kopernika.

Dotychczas powszechnie sądzono, że Galileusz odrzucił autorytet starożytnej wiedzy głównie z powodów filozoficznych lub politycznych. Tymczasem marginalia z „The Almagest” dowodzą, że jego decyzje opierały się na wnikliwych analizach matematycznych i głębokim zrozumieniu tradycyjnych modeli astronomicznych. Galileo nie był więc tylko „wielkim wizjonerem”, jak często przedstawiają go historycy, lecz również drobiazgowym badaczem.

Ivan Malara, badacz z Uniwersytetu Mediolańskiego, konsultował swoje odkrycie z czołowymi znawcami Galileusza, w tym z Michelem Camerotą z Uniwersytetu w Cagliari. Eksperci z Muzeum Galileusza oraz z Narodowej Biblioteki Centralnej potwierdzili, że styl pisma, sposób prowadzenia notatek i charakterystyczne skróty w pełni odpowiadają innym zachowanym dziełom uczonego.

Co więcej, treść marginaliów, w których Galileusz polemizuje z tezami Ptolemeusza, jest zbieżna z fragmentami jego późniejszych prac. Dzięki temu historycy są przekonani, że to właśnie on był autorem odkrytych notatek.

Galileusz i duchowość

Szczególnie zaskakujące okazało się odniesienie do Psalmu 145, zwanego „chwałą Dawida”. To jedyny przypadek wśród wczesnych wydań „Almagestu”, kiedy pojawił się fragment biblijny. Według notatek znalezionych w innym egzemplarzu dzieła, Galileusz miał zwyczaj modlić się przed rozpoczęciem pracy nad pismami Ptolemeusza. Informację tę potwierdza również list z 1673 roku, napisany przez matematyka Alessandro Marchettiego. Motywy religijne w działalności naukowej Galileusza rzucają nowe światło na jego wizerunek – nie tylko jako odważnego myśliciela przeciwstawiającego się Kościołowi, lecz także jako osoby głęboko uduchowionej.

Odkrycie Iwana Malary może zmienić postrzeganie Galileo Galilei przez kolejne pokolenia badaczy. Pokazuje, że naukowa rewolucja nie była prostym zerwaniem z przeszłością, lecz efektem długotrwałego procesu, w którym tradycja i innowacja nieustannie się przeplatały. Odkrycie marginaliów Galileusza w „Almageście” to również ważny sygnał dla naukowców, że największe przełomy rodzą się często z krytycznej analizy dotychczasowych autorytetów.

Włoski astronom, fizyk i matematyk Galileusz, a właściwie Galileo Galilei, urodził się 15 lutego 1564 roku w Pizie. Był zwolennikiem teorii Kopernika. W 1632 roku opublikował dzieło pt. „Dialog o dwu najważniejszych układach świata, ptolemeuszowym i kopernikańskim”. Doprowadziło to do wezwania go na proces przed sądem w Rzymie. Galileusz został wtedy zmuszony do wyrzeczenia się swoich poglądów.

Źródło: LaStataleNews