Naukowcy odkryli jedną z najstarszych zbrodni w historii. Ktoś dźgnął człowieka w twarz
Jeden z najwcześniejszych przedstawicieli Homo sapiens żyjących poza Afryką został zaatakowany ostrym kamiennym narzędziem. Ślad na kości szczęki sprzed około 100 tysięcy lat sugeruje, że mężczyzna padł ofiarą celowej przemocy i – co ciekawe – przeżył atak. To jeden z najstarszych znanych dowodów konfliktów między ludźmi.
Przemoc towarzyszy ludzkości od dawien dawna. Pytanie, czy skłonność do zadawania krzywdy jest zapisana w naszych genach, od dziesięcioleci zastanawia psychologów, antropologów i biologów ewolucyjnych. Większość badaczy zgadza się jednak, że człowiek odziedziczył po przodkach zdolność do agresji, która mogła zwiększać szanse na przetrwanie. Pomagała bronić terytorium, zdobywać zasoby czy chronić najbliższych.
Skąd wzięła się agresja u pierwszych ludzi?
Sama agresja nie jest jednak tym samym co przemoc. To, kiedy i przeciw komu była wykorzystywana, zależało od wielu czynników i nie zawsze musiała mieć czyste pobudki. Nowe odkrycie sugeruje, że już około 100 tysięcy lat temu nasi przodkowie mogli celowo wyrządzać krzywdę innym ludziom. Analiza czaszki jednego z najwcześniejszych przedstawicieli Homo sapiens żyjących poza Afryką wskazuje, że został on ugodzony ostrym kamiennym narzędziem prosto w twarz.
Badanie zostało opublikowane na łamach czasopisma „Scientific Reports”. W artykule opisano badanie czaszki i żuchwy osoby, która została pochowana w jaskini Qafzeh w Izraelu w okresie środkowego paleolitu. Wcześniej wiadomo było, że w grocie pochowano co najmniej 27 osób. Zmarłych grzebano tu ok. 145 000-92 000 lat temu, co czyni ich najwcześniejszymi przedstawicielami naszego gatunku znalezionych poza Afryką. Wcześniejsze analizy szkieletów, wykopanych w latach 30. i 70. XX wieku, wykazały, że dwie osoby miały urazy głowy spowodowane tępym urazem. Jednak nowa analiza ujawniła coś zupełnie innego.
„Zintegrowana analiza makro i mikroskopowa oraz mikrotomografia komputerowa ujawniły zmianę liniową obejmującą lewą żuchwę i trzeci ząb przedtrzonowy, odpowiadającą urazowi spowodowanemu ostrym przedmiotem. Zlokalizowana porowatość kości i pogrubienie brzeżne zgodne z przebudową wskazują, że zmiana uległa procesowi gojenia, co sugeruje, że osoba przeżyła przez pewien czas od urazu” – napisali w artykule badacze.
Jedna z najstarszych zbrodni w historii
Autorzy twierdzą, że przypadek ten może stanowić jeden z najwcześniej udokumentowanych przykładów urazu ostrym narzędziem w zapisach archeologicznych. Jest to więc czytelny dowód na możliwą przemoc międzyludzką w okresie środkowego paleolitu. „Przeprowadzone w jaskini badania tafonomiczne potwierdzają, że człowiek ten został zakopany tu celowo, co potwierdza wcześniejsze interpretacje tego stanowiska jako miejsca pochówków” – dodają badacze.
Nie jest pewne, jakiego rodzaju narzędzie pozostawiło nacięcie na kościach mężczyzny, ale wśród kamiennych narzędzi znalezionych w Qafzeh znajdowały się krzemienne drapacze i ostre ostrza, które mogły być elementami grotów włóczni. – Badania kryminalistyczne współczesnych populacji ludzkich wykazały, że urazy twarzoczaszki spowodowane uderzeniami częściej obserwuje się po lewej stronie czaszki, co powszechnie przypisuje się przewadze napastników praworęcznych w konfrontacjach twarzą w twarz – napisali w badaniu naukowcy.
Co mówią nam badania z jaskini Qafzeh?
– Te wyniki dostarczają nowych danych do debaty na temat pochodzenia agresywnych zachowań, takich jak przemoc interpersonalna – powiedziała Ana Pantoja Pérez, główna autorka badania, paleoantropolog z hiszpańskiego Narodowego Centrum Badań nad Ewolucją Człowieka.
Co ciekawe, naukowcy zidentyfikowali także u mężczyzny dodatkowe patologie zębów, takie jak zmiany próchnicowe i ubytki szkliwa. – Odkrycia te uzupełniają wcześniej zarejestrowane dowody na próchnicę i anomalie zębów w jaskini Qafzeh, podkreślając zarówno podatność biologiczną, jak i możliwe czynniki dziedziczne lub środowiskowe. Łącznie trauma, patologie jamy ustnej i kontekst pogrzebowy rzucają światło na złożoność życia i zdrowia, relacji społecznych i kultury śmierci w plejstoceńskim zapisie kopalnym człowieka – podsumowali uczeni.
Źródło: Scientific Reports
Nasz autor
Jakub Rybski
Dziennikarz i reporter, miłośnik kina niezależnego, literatury, ramenu, motocykli i dobrego rocka. Wcześniej związany z telewizją TVN24, obecnie pracuje w RMF FM. W National-Geographic.pl pisze regularnie o historii, nauce i przyrodzie. Publikował m.in. w „Viva! Man” i National Geographic Traveler”.