Maluchy z tatuażami na twarzy – tak chrześcijanie dekorowali ciała swoich dzieci

Ludzie używają tatuaży, by zaznaczyć swoją tożsamość, przekonania religijne czy opowiedzieć historię swojego życia. Dowody archeologiczne wskazują, że praktyki tatuowania towarzyszą ludzkości od tysięcy lat, a chrześcijanie tatuowali nawet dzieci. To nieznany do tej pory element historii.

Tatuaże u dzieci w chrześcijańskiej Nubii

Na terenie dzisiejszego Sudanu znajdowała się niegdyś Nubia: kraina ta wspomniana jest nawet w Starym Testamencie, a konkretnie w Księdze Rodzaju. To właśnie tam archeolodzy przebadali ponad tysiąc pochówków datowanych na okres VII–IX wiek n.e., kiedy to Nubia była ważnym ośrodkiem chrześcijaństwa.

Wśród badanych szczątków aż 19% osób w osadzie Kulubnarti miało tatuaże. Najbardziej zaskakujące jest odkrycie tatuaży u dzieci – zarówno u kilkumiesięcznych niemowląt, jak i kilkulatków, w tym u 3-letniej dziewczynki.

Dzięki wykorzystaniu nowoczesnych technik obrazowania udało się zidentyfikować tatuaże nawet na skórze ulegającej degradacji przez setki lat. Metoda ta pozwoliła ujawnić wzory geometryczne oraz punkty na czole, policzkach i skroniach dzieci – miejscach bardzo eksponowanych, które miały podkreślać przynależność do określonej wspólnoty religijnej i społecznej.

Chrześcijaństwo zmieniło i unowocześniło praktyki tatuażu

Praktyka tatuażu w Nubii ewoluowała pod wpływem rozprzestrzeniającego się w VII wieku chrześcijaństwa. Wcześniej tatuaże nosiły głównie kobiety, a znaki – składające się z kropek i motywów przyrodniczych – nanoszono w sposób dyskretny. Po wprowadzeniu nowej religii tatuaże stały się bardziej widoczne i powszechne, także u niemowląt i dzieci obojga płci.

Zmianie uległa również technika tatuowania. Dawniej stosowano metodę wielokrotnego nakłuwania skóry pojedynczym ostrzem, co skutkowało powolnym i żmudnym procesem. W czasach chrześcijańskich prawdopodobnie używano ostrzejszych narzędzi przypominających końcówkę noża, co umożliwiało szybsze wykonanie wzorów.

Jak i po co tatuowano dzieci?

Tatuaże u dzieci w Nubii nie były wyłącznie ozdobą – ich obecność wiązała się z ważnymi obrzędami przejścia, rytuałami inicjacyjnymi oraz podkreślała przynależność do konkretnej wspólnoty. Były także symbolem wiary – przyjęcie chrześcijaństwa spowodowało, że tatuaże zaczęły odgrywać rolę znaku rozpoznawczego chrześcijan w regionie. Stały się elementem budowania tożsamości, niosąc ze sobą przesłanie o sile tradycji i przekonaniach danej grupy.

Wzory tatuaży na twarzach dzieci miały zazwyczaj formę prostych kształtów geometrycznych – kropek, linii, czasem motywów roślinnych lub symboli religijnych.

Praktyki tatuażu dziecięcego w chrześcijańskiej Nubii pokazują, jak głęboko zakorzenione są potrzeby ekspresji grupowej, religijnej oraz ochrony najważniejszych wartości. Pokazują także, że estetyka i przekonania szybko dezaktualizują się na przestrzeni wieków. Obecnie katolicy mają zupełnie inny stosunek do tatuaży, niż mieli wcześni chrześcijanie.

Źródło: Proceedings of the National Academy of Sciences, UMSL