Archeolodzy odkryli jedno z najstarszych miast Europy. Powstało 3 tysiące lat temu

Spis treści:

1. Kiedy powstało pierwsze miasto w Europie?
2. Czym był Fort Haugheya?
3. Regionalne centrum kultury i polityki?

Pierwsze duże osady zaczęły pojawiać się około 10–12 tysięcy lat temu wraz z rozwojem rolnictwa na Bliskim Wschodzie. Za najstarsze znane ośrodki miejskie często uznaje się takie stanowiska jak Çatalhöyük czy Jerycho, choć archeolodzy do dziś dyskutują, czy rzeczywiście były to miasta w dzisiejszym rozumieniu. Żeby móc nazwać dane miejsce miastem, musi zostać spełnionych kilka podstawowych warunków. Liczą się nie tylko liczba mieszkańców, lecz także stopień organizacji przestrzeni, trwałość zabudowy, specjalizacja rzemiosła, handel, istnienie ośrodków władzy i miejsc kultu oraz oddziaływanie osady na okoliczny region.

Kiedy powstało pierwsze miasto w Europie?

Przez wiele lat uważano, że pierwsze miasta Europy pojawiły się znacznie później, niż wielkie ośrodki znane ze starożytnej Mezopotamii czy Egiptu. Najnowsze badania stanowiska zwanego Fortem Haugheya w Irlandii Północnej sugerują jednak, że już około 1200 roku p.n.e. istniał tam rozległy, starannie zaplanowany kompleks osadniczy, który pod wieloma względami przypominał wczesne miasto.

Nowe badanie zostało opublikowane na łamach czasopisma naukowego „Antiquity”. Zostały przeprowadzone przez dr. Jamesa O'Driscolla z Uniwersytetu w Glasgow i dr. Patricka Gleesona z Queen's University w Belfaście. W swojej pracy badacze odkryli dowody na istnienie ponad 200 możliwych drewnianych budowli mieszkalnych w Haughey’s Fort, a także dużych budynków, w których mogły odbywać się spotkania wspólnoty.

Czym był Fort Haugheya?

W tym samym regionie od późnej epoki brązu istniał Fort Navan. To dawne grodzisko i jedno z najważniejszych stanowisk archeologicznych w Irlandii. Miejsce to było przede wszystkim ośrodkiem ceremonialnym oraz religijnym. W średniowieczu zaś był stolicą królestwa Ulaidu.

„Zanim Fort Navan stał się mitologiczną stolicą irlandzkiej prowincji Ulster, budowa monumentalnego Fortu Haugheya około 1200 r. p.n.e. stanowiła fundament ważnego ośrodka prehistorycznego” – napisali w swojej pracy autorzy. Badacze podkreślają, że Fort Haugheya nie był jedynie skupiskiem domów. Oprócz zabudowy mieszkalnej odkryto ślady intensywnej działalności rzemieślniczej, w tym obróbki metali, a także miejsca przeznaczone do uczt i rytuałów. Zdaniem autorów świadczy to o istnieniu wyraźnego podziału funkcji oraz rozwiniętej organizacji społecznej.

Fort Haugheya był częścią znacznie większego kompleksu, który obejmował jezioro King’s Stable służące do rytualnego składania ofiar, gdzie umieszczano fragmenty form odlewniczych do mieczy, szczątki zwierząt i fragmenty ludzkich kości, a także ceremonialną aleję, która łączyła fort z basenem.

Regionalne centrum kultury i polityki?

Archeolodzy zwracają uwagę, że osada mogła pełnić rolę regionalnego centrum politycznego, gospodarczego i religijnego, obsługującego okoliczne społeczności. To właśnie połączenie wielu funkcji sprawia, że badacze określają ją mianem jednego z najwcześniejszych miast Europy Zachodniej.

– Nasze badania pokazują skalę, organizację i powiązania w Irlandii epoki brązu, które do tej pory nie były w pełni rozpoznane. Dowody z Fortu Haugheya wskazują na istnienie dużej, gęsto zaludnionej osady, w której rzemiosło, wymiana i działalność wspólnotowa były ściśle zintegrowane – powiedział dr O’Driscoll.

– W szerszym kontekście zachodnioeuropejskim Fort Haugheya plasuje się wśród najwyraźniejszych przykładów ośrodka protomiejskiego. Jest dowodem, że duże, zorganizowane osady zaczęły się kształtować około 3000 lat temu. To fundamentalnie zmienia nasze rozumienie tego stanowiska i podkreśla, w jakim stopniu społeczności w Irlandii były powiązane z szerszym rozwojem w całej Europie epoki brązu – dodaje badacz.

Źródło: Antiquity

Nasz ekspert

Jakub Rybski

Dziennikarz i reporter, miłośnik kina niezależnego, literatury, ramenu, motocykli i dobrego rocka. Wcześniej związany z telewizją TVN24, obecnie pracuje w RMF FM. W National-Geographic.pl pisze regularnie o historii, nauce i przyrodzie. Publikował m.in. w „Viva! Man” i „National Geographic Traveler”.