Antyczni bogowie i wyjątkowa łaźnia. Niezwykłe wyniki badań archeologicznych w centrum Aleksandrii

Współczesna Aleksandria jest tętniącą życiem śródziemnomorską metropolią, w której mieszka około 6 mln osób. Gęsta zabudowa utrudnia badanie odległej przeszłości tego miasta.

Każde prace budowlane ujawniają pod ziemią relikty sprzed setek, a nawet tysięcy lat. Ostatnio egipska misja archeologiczna, afiliowana przy Najwyższej Radzie Starożytności, przeprowadziła badania ratunkowe w dzielnicy Moharam Bek, położonej w samym centrum miasta.

Unikatowa antyczna łaźnia

Jednym z najciekawszych znalezisk jest okrągła w palnie łaźnia publiczna typu tholoi, pochodząca z późnego okresu ptolemejskiego, a więc końca I wieku p.n.e. Tego rodzaju koliste konstrukcje należą do rzadkości i stanowią świadectwo wysokiego poziomu greckiej inżynierii oraz dbałości o higienę publiczną w tamtym czasie. Odnalezienie tak specyficznego obiektu usługowego pozwala badaczom lepiej zrozumieć, jak organizowano wspólną przestrzeń w antycznej Aleksandrii.

Aleksandria na przestrzeni dziejów

Jednym z najważniejszych naukowych rezultatów misji jest udokumentowanie kompletnej sekwencji nawarstwień kulturowych na badanym stanowisku archeologicznym. Prace wykazały, że obszar Moharam Bek był nieprzerwanie zamieszkany przez kilka stuleci – od okresu ptolemejskiego, przez rzymski, aż po czasy bizantyjskie. Dzięki temu naukowcy mogli prześledzić dzieje tego miejsca.

Luksus w rzymskim wydaniu

Obok obiektów publicznych archeolodzy odsłonili pozostałości luksusowej rzymskiej willi mieszkalnej. Domostwo to wyróżniało się obecnością podłóg mozaikowych, wykonanych w technikach opus tessellatum oraz opus sectile. Różnorodność ta odzwierciedla bogactwo artystycznych szkół działających w Aleksandrii. Willa była również wyposażona w zaawansowane instalacje wodne, w tym niewielki basen kąpielowy ze zintegrowanym systemem zarządzania wodą.

Posągi bóstw

Archeologom udało się wydobyć w czasie badań bogaty zbiór artefaktów. Wśród nich znajdują się marmurowe posągi bóstw: Bachusa i Asklepiosa, a także bezgłowa statua identyfikowana z Minerwą.

Znaleziono również liczne monety, lampy oliwne oraz fragmenty amfor, które świadczą o ożywionym handlu i szerokich kontaktach Aleksandrii z całym basenem Morza Śródziemnego. Obecnie trwają prace konserwatorskie, a najcenniejsze obiekty mają w przyszłości trafić na ekspozycję do Muzeum Grecko-Rzymskiego.

Polskie sukcesy w Aleksandrii

Dzielnica Moharam Bek znajduje się tuż obok Kom el-Dikka, gdzie znajduje się park archeologiczny. To duży teren odsłonięty w dużej mierze dzięki polskim archeologom, którzy działają w tym miejscu od 1960 roku.

Największym znaleziskiem okazał się teatr rzymski z II wieku n.e., oblicowany włoskim marmurem, który może pomieścić 800 osób. Jego funkcja zmieniała się w czasie. Wygląda na to, że w V i VI wieku teatr był audytorium maximum, czyli miejscem spotkań większej liczby studentów.

Nieopodal budowli teatralnej zespół prof. Grzegorza Majcherka odkrył doskonale zachowane sale wykładowe. Oznacza to, że Polakom udało się odkryć jedyne znane w świecie śródziemnomorskim antyczne sale wykładowe. To odkrycie ogłoszono w 2004 roku.

Do tej pory świat nauki czeka na zlokalizowanie grobowca Aleksandra Wielkiego. Ma się znajdować gdzieś na terenie Aleksandrii.

Źródła: Egypt Today, MOTA, National Geographic Polska

Nasz autor

Szymon Zdziebłowski

Dziennikarz naukowy i podróżniczy, z wykształcenia archeolog śródziemnomorski. Przez wiele lat był związany z Serwisem Nauka w Polsce PAP. Opublikował m.in. przewodniki turystyczne po Egipcie oraz popularnonaukowe książki: „Wielka Piramida. Tajemnice cudu starożytności” i „Bogowie Polski. Szamani, megality i zapomniane słowiańskie bóstwa”. Miłośnik niewielkich, lokalnych muzeów. Uwielbia długie trasy rowerowe, szczególnie te prowadzące wzdłuż rzek. Lubi poznawać nieznane zakamarki Niemiec, zarówno na dwóch kółkach, jak i w czasie górskiego trekkingu.