4 zaginione miasta, których archeolodzy nigdy nie odnaleźli. Gdzie mogą się znajdować?

Wciąż istnieją ważne, starożytne miasta – stolice dużych królestw czy imperiów – których nie udało się odkryć naukowcom. Wiemy, że istnieją: opisują je starożytne teksty. Ich położenie zostało jednak zapomniane z biegiem czasu. Niektóre odnaleźli rabusie, nie zdradzając ich lokalizacji, ale zalewając rynek pochodzącymi z nich artefaktami, a inne znamy z legend. Oto 4 najciekawsze zaginione miast, których poszukiwania ciągle trwają.

1. Irisagrid – miasto psów, lwów i tajemniczych artefaktów

Irisagrig to jedno z najbardziej tajemniczych zaginionych miast starożytnej Mezopotamii. O jego istnieniu wiemy dzięki tysiącom artefaktów – glinianych tabliczek, które pojawiły się na rynku antykwarycznym po 2003 roku, kiedy to doszło do amerykańskiej inwazji na Irak.

Irisagrig funkcjonowało około 4 tys. lat temu i było ważnym ośrodkiem administracyjnym. Z inskrypcji wynika, że władcy miasta żyli w pałacach otoczonych zwierzętami – m.in. psami i lwami, którymi opiekowali się specjalnie wyznaczeni opiekunowie. Miasto słynęło z bogato wyposażonej świątyni poświęconej Enki, bogu mądrości i wody, w której organizowano festiwale religijne.

Chociaż artefakty z Irisagrig doczekały się szerokich badań, miasto nigdy nie zostało zlokalizowane. Archeolodzy przypuszczają, że zostało zrabowane przez lokalnych szabrowników w okresie powojennym, a ich znaleziska rozeszły się po świecie.

2. Itjtawy – zagubiona stolica faraonów i sekret XII Dynastii

Itjtawy to zaginiona stolica Egiptu, wybudowana przez faraona Amenemhata I (ok. 1981–1952 p.n.e.), jednego z najwybitniejszych władców epoki Średniego Państwa. Nazwa miasta oznacza „ten, który zdobywa Dwóch Krajów”, co odnosi się do politycznej konsolidacji Górnego i Dolnego Egiptu.

Miasto pełniło funkcję głównej stolicy do około 1640 p.n.e., gdy północ kraju podbili Hyksosi. Mimo licznych źródeł pisanych oraz odkrycia nekropoli w pobliskim Liszt, dokładna lokalizacja Itjtawy wciąż jest nieznana. Wskazówką mogą być piramidy i grobowce elit egipskich odkryte w Liszt, jednak badania terenowe nie doprowadziły jeszcze do odkrycia pozostałości miejskich.

Według analiz prowadzonych przez University College London, Itjtawy mogło stanowić centrum reform administracyjnych, które doprowadziły do rozkwitu cywilizacji Egiptu.

3. Al-Yahudu – żydowska osada na wygnaniu

Al-Yahudu, czyli „miasto Judy”, to osada, w której po upadku Królestwa Judy w 587 p.n.e. osiedlono przesiedlonych przez Babilończyków Żydów. O jej istnieniu wiemy z około 200 odnalezionych tabliczek, które zawierają szczegóły z życia codziennego i religijnego wygnanych rodzin.

Z dokumentów tych wynika, że mieszkańcy Al-Yahudu zachowywali swoją tożsamość, a imię Boga – Jahwe – pojawiało się w ich własnych imionach. Miasto prawdopodobnie znajdowało się na terenie dzisiejszego Iraku, jednak do tej pory nie zostało zidentyfikowane przez archeologów. Wiadomo, że tabliczki zostały odnalezione przez szabrowników i sprzedane na rynku antykwarycznym, co dodatkowo utrudnia ustalenie pierwotnego położenia.

4. Waššukanni – stolica Mitanni, która zniknęła z mapy

Waššukanni to mityczna stolica imperium Mitanni, które istniało od ok. 1550 do 1300 roku p.n.e., obejmując tereny dzisiejszej północno-wschodniej Syrii, południowej Anatolii i północnego Iraku. Państwo Mitanni stanowiło ważny ośrodek polityczny, kulturowy i militarny, a w jego stolicy znajdowała się siedziba królów oraz administracji.

Mimo licznych przekazów historycznych i tekstów klinowych, dokładna lokalizacja Waššukanni nie została ustalona. Niektórzy badacze wskazują na północno-wschodnią Syrię, jednak żadne odkrycia archeologiczne nie potwierdziły tej hipotezy. Brak jednoznacznych dowodów sprawia, że Waššukanni jest jednym z najbardziej poszukiwanych i tajemniczych zaginionych miast Bliskiego Wschodu.

Dlaczego fascynują nas zaginione miasta?

Większość wiedzy o zaginionych miastach pochodzi ze starożytnych tekstów, inskrypcji czy dokumentów administracyjnych. Współczesna archeologia korzysta z analiz lingwistycznych, porównawczych i interdyscyplinarnych i próbuje zidentyfikować możliwe lokalizacje miast. Teksty te nie tylko potwierdzają istnienie określonych ośrodków, ale często opisują ich strukturę, funkcje społeczne i religijne oraz codzienne życie mieszkańców.

Wiemy, że one tam są, tylko jak je odnaleźć? Pozostaje nam czekać i obserwować działania naukowców. Gdzieś tam skrywa się wiedza o naszej przeszłości, której nie można zaniedbać.

Źródło: Yale, LiveScience, University of Baghdad

Nasz autor

Jonasz Przybył

Redaktor i dziennikarz związany wcześniej m.in. z przyrodniczą gałęzią Wydawnictwa Naukowego PWN, autor wielu tekstów publicystycznych i specjalistycznych. W National Geographic skupia się głównie na tematach dotyczących środowiska naturalnego, historycznych i kulturowych. Prywatnie muzyk: gra na perkusji i na handpanie. Interesuje go historia średniowiecza oraz socjologia, szczególnie zagadnienia dotyczące funkcjonowania społeczeństw i wyzwań, jakie stawia przed nimi XXI wiek.