Madagaskar 1937 - Arkady Fiedler

„Na wyspie przyroda przemawiała głosem wyraźnym i nie ukrywała swych dążeń. Głód był tu głodem, pragnienie pragnieniem, a popęd płciowy – pierwszą potrzebą i naturalną żądzą życia. Nikt tu swego popędu nie ukrywał i się go nie wstydził – ani zwierzęta, ani ludzie.”

„Na Madagaskarze nie było osobistej odpowiedzialności moralnej w naszym pojęciu. Wszystko zależało od ślepego losu, godziny urodzenia i gwiazd, a przede wszystkim od fady. Fady był to groźny arsenał tysiąca zakazów wielkich i małych w życiu zbiorowym, były to poza tym dziesiątki zakazów dla każdego z osobna człowieka.”

Cytaty pochodzą z "Gorącej wsi Ambinanitelo" oraz "Wyspy kochających lemurów" Arkadego Fiedlera.

W upalny styczniowy dzień francuski stateczek przybrzeżny z Arkadym Fiedlerem i jego towarzyszem podróży Bogdanem Kreczmerem na pokładzie wyruszył z Tamatave (obecnie Toamasina) do Maroantsetra.
Po drodze zawinął do portów w Mahavelona (Fulpointe) i na wyspę Sainte-Marie. Celem nie była jednak senna Maroantsetra, ale odległa od niej około 30 km wieś Ambinanitelo położona nad rzeką Antanambalana.
Tam, wśród plemienia Betsimisaraków, Polacy spędzili wiele miesięcy. Mieszkali w chatach krytych palmowymi liśćmi, obserwowali tubylców, byli świadkami ważnych wydarzeń. Gdy udało się przełamać niechęć Malgaszów do dziwnych vazaha, białych ludzi interesujących się zwierzętami, zrodziła się między nimi prawdziwa przyjaźń. Wioska wśród gór stała się dla Fiedlera ważnym miejscem, a wyspa wywarła na nim mocne wrażenie. Stary wyga podróżniczy, który z niejednej rzeki wodę pijał, wobec Madagaskaru stawał z początku bezradny. Nie mogłem na raz połknąć silnej dawki egzotycznego bogactwa, odurzała mnie obfitość nagromadzonych przeciwieństw. (…) Ale to mijało. Po pewnym czasie przychodziła równowaga – pisał w jednym z esejów wydanych w 1957 r. pod tytułem Wyspa kochających lemurów.
Jak wyglądało życie codzienne Fiedlera w Ambinanitelo? Polak przede wszystkim badał i fotografował zwierzęta – był to bowiem najważniejszy dla niego, choć nie jedyny cel wyprawy. Miał szansę zobaczyć różne przyrodnicze osobliwości Madagaskaru, m.in. pięknego motyla-kometę Argema mittrei oraz największego na świecie zawisaka Xanthopan morgani praedicta. Warto tu wspomnieć, że istnienie zadziwiającego zawisaka, którego trąbka osiąga 25 cm długości, przewidział Karol Darwin, gdy oglądał niezwykle wydłużone ostrogi storczyka Angraecum sesquipedale.
Motyle były jedną z pasji Fiedlera. Pierwszy sukces jako entomolog odniósł jeszcze w dzieciństwie, gdy wyhodował z jaj motyle, które potem sprzedawał wysyłkowo kolekcjonerom w całej Europie.
Sporo uwagi (i miejsca w książkach) poświęcił też lemurom. Miał nawet dwa oswojone, lemura wari (Varecia variegata) oraz maki szarego (Hapalemur griseus), które towarzyszyły mu w czasie całej podróży po północnym Madagaskarze. Oba gatunki występują w lasach deszczowych porastających wschodnią część wyspy. Na zdjęciach i w opisach pojawia się poza tym wiele innych zwierząt, najczęściej endemicznych – kameleony, tenreki, papugi (na Madagaskarze żyją trzy ich gatunki, chętnie trzymane jako zwierzęta domowe), kuje, węże boa, lemurki myszate (najmniejsze w całej rodzinie) oraz lemur katta, typowy dla suchych rejonów wyspy. Katta musiały być zresztą oswojone – na niektórych fotografiach łatwo można dostrzec przepasujący je w talii sznurek (typowy sposób uwiązywania lemurów na Madagaskarze).