Ryanair i Wizz Air nie przepuszczą wypchanych plecaków. Ten trik powinien znać każdy podróżny
Podróżowanie tanimi liniami lotniczymi od lat wiąże się z coraz bardziej restrykcyjnymi zasadami dotyczącymi bagażu podręcznego. Ryanair i Wizz Air należą do przewoźników, którzy szczególnie skrupulatnie sprawdzają wymiary plecaków i toreb już na etapie boardingu. Wystarczy, że bagaż jest zbyt mocno wypchany, aby zamiast na pokład trafił do luku – oczywiście za dodatkową opłatą. Sprawdzamy, jak wyglądają aktualne zasady, co w artykułach bywa pomijane i które „triki” faktycznie mają sens.
Spis treści: Kontrola bagażu podręcznego to standard, a nie wyjątek Aktualne wymiary małego bagażu osobistego – na to trzeba uważać Duży bagaż podręczny? Tylko z dopłatą Dlaczego linie lotnicze tak rygorystycznie pilnują wymiarów? Plecak kompresyjny i worki próżniowe – hit czy mit? Najczęstsze błędy pasażerów przy pakowaniu Sprawdzone sposoby, by uniknąć dopłaty Dlaczego „trik” to nie magiczne rozwiązanie Podróżowanie tanimi liniami lotniczymi od dawna przestało oznaczać pełną swobodę w kwestii pakowania. Ryanair i Wizz Air coraz częściej rygorystycznie kontrolują bagaż podręczny, zwracając uwagę nie tylko na jego wagę, ale przede wszystkim na rzeczywiste wymiary plecaków i toreb. Nawet miękki plecak, który teoretycznie spełnia normy, może zostać uznany za zbyt duży, jeśli jest nadmiernie wypchany i nie mieści się w ramce pomiarowej przy bramce. W praktyce oznacza to, że każdy centymetr i sposób pakowania mają znaczenie, a nieznajomość aktualnych zasad może skończyć się wysoką dopłatą tuż przed wejściem na pokład. Kontrola bagażu podręcznego to standard, a nie wyjątek Jeszcze kilka lat temu kontrola wymiarów plecaków była raczej sporadyczna i często zależała od dobrej woli obsługi. Dziś jest to rutynowa procedura stosowana przez tanie linie lotnicze, szczególnie na popularnych trasach europejskich, w sezonie wakacyjnym oraz na lotniskach o dużym natężeniu ruchu. Pracownicy linii lotniczych regularnie proszą pasażerów o umieszczenie bagażu w metalowej ramce pomiarowej, która bezpośrednio odzwierciedla dopuszczalne wymiary torby osobistej. Kluczowa zasada jest prosta i niepodlegająca interpretacji: liczy się realny rozmiar bagażu w momencie kontroli, a nie deklaracje producenta, opis w sklepie internetowym ani fakt, że plecak „zwykle się mieści”. Znaczenie ma każdy wystający element, w tym wypchane kieszenie boczne, zaokrąglony przód plecaka czy twarde przedmioty powodujące jego usztywnienie. Warto pamiętać! Wypchany plecak, który wystaje poza ramkę choćby o kilka centymetrów, może zostać natychmiast uznany za nadbagaż i skierowany do luku, co w praktyce oznacza obowiązek uiszczenia dodatkowej opłaty przy bramce. Aktualne wymiary małego bagażu osobistego – na to trzeba uważać Najczęstszym błędem pasażerów jest przekonanie, że „mały plecak zawsze się zmieści”, niezależnie od stopnia jego wypełnienia. Tymczasem różnice w dopuszczalnych wymiarach są niewielkie, ale w praktyce mają kluczowe znaczenie podczas kontroli. Nawet miękki plecak, który po pusty spełnia normy, po zapakowaniu może przekroczyć dopuszczalny obrys. Mały bagaż osobisty (bez dopłaty): musi zmieścić się całkowicie pod fotelem przed pasażerem, dotyczy zarówno plecaków, toreb podróżnych, jak i miękkich walizek. Ryanair Darmowy bagaż osobisty: 40 × 30 × 20 cm Opcjonalny drugi bagaż podręczny (po dopłacie): 55 × 40 × 20 cm Wizz Air Darmowy bagaż podręczny: 40 × 30 × 20 cm, maks. 10 kg Opcjonalny drugi bagaż podręczny (po dopłacie): 55 × 40 × 23 cm Warto pamiętać! Starsze informacje mówiące o innych proporcjach mogą dziś wprowadzać w błąd. Obecnie znaczenie ma przede wszystkim objętość oraz faktyczny kształt bagażu, a nie wyłącznie liczby zapisane w regulaminie. Obsługa ocenia, czy torba bez problemu mieści się w przeznaczonej przestrzeni, a nie to, czy teoretycznie spełnia normy producenta. Duży bagaż podręczny? Tylko z dopłatą Wielu pasażerów nadal wychodzi z założenia, że klasyczna walizka kabinowa jest „w cenie biletu”, jednak w przypadku tanich linii lotniczych nie ma to już od dawna zastosowania. Podstawowy bilet obejmuje wyłącznie mały bagaż osobisty, a wniesienie większej walizki na pokład wymaga wykupienia dodatkowej usługi jeszcze na etapie rezerwacji lub później – zazwyczaj za wyższą kwotę. Bagaż kabinowy o wymiarach 55 × 40 × 20 cm: jest dostępny wyłącznie po wykupieniu usługi Priority, musi zostać umieszczony w schowku nad głową, objęty jest limitem wagowym, który w praktyce zwykle wynosi do 10 kg. Bez wykupionej opcji Priority pasażer nie ma prawa wnieść walizki kabinowej na pokład, nawet jeśli samolot nie jest w pełni zapełniony. Co istotne, decyzja zapada bezpośrednio przy bramce, a brak wcześniejszego wykupienia usługi oznacza konieczność nadania walizki do luku za znacznie wyższą opłatą. Warto pamiętać! To jeden z najczęstszych powodów dopłat przy bramce, który zaskakuje osoby podróżujące okazjonalnie. Dlaczego linie lotnicze tak rygorystycznie pilnują wymiarów? Powód jest prosty: czas i pieniądze. Każdy zbyt duży bagaż wpływa bezpośrednio na organizację boardingu i punktualność lotu. Nadmiar walizek w kabinie: opóźnia proces wejścia na pokład, zabiera miejsce innym pasażerom, którzy wykupili odpowiednie usługi, zwiększa chaos w kabinie i utrudnia pracę załogi. Z tego względu personel pokładowy i obsługa naziemna nie negocjują wymiarów bagażu i coraz rzadziej przymykają oko na tzw. „minimalne przekroczenia”. W praktyce oznacza to, że nawet niewielkie odstępstwo od zasad może skutkować dodatkową opłatą, niezależnie od sytuacji na pokładzie czy liczby wolnych miejsc w schowkach. Plecak kompresyjny i worki próżniowe – hit czy mit? Coraz częściej polecanym rozwiązaniem wśród podróżujących tanimi liniami są plecaki z systemem kompresji oraz worki próżniowe na ubrania, które mają pomóc zmieścić więcej rzeczy w ograniczonych wymiarach. W praktyce mogą one rzeczywiście ułatwić pakowanie, jednak nie są magicznym sposobem na obejście zasad bagażowych. Linie lotnicze nie oceniają metody pakowania, lecz faktyczny rozmiar bagażu w chwili kontroli. Co faktycznie działa: zmniejszenie objętości miękkich rzeczy, takich jak odzież, bielizna czy ręczniki, lepsze rozłożenie ciężaru wewnątrz plecaka, co ułatwia jego dociśnięcie do ramki pomiarowej, możliwość chwilowego „dopasowania” plecaka do ramki, jeśli nie jest przeładowany twardymi elementami. Czego nie gwarantują: nie omijają kontroli wymiarów przy bramce, nie dają żadnych „oficjalnych ulg” ani wyjątków w regulaminie, po wyjęciu plecaka z ramki mogą się ponownie rozszerzyć, zwłaszcza jeśli materiał nie jest wystarczająco elastyczny. Warto pamiętać! Jeśli plecak po kompresji nadal nie mieści się w dopuszczalnym limicie, zostanie potraktowany jako nadbagaż – niezależnie od zastosowanych rozwiązań. Najczęstsze błędy pasażerów przy pakowaniu O tym, jak sprytnie spakować plecak, pisał już Michał Cessanis. Wielu podróżnych, szczególnie tych lecących tanimi liniami sporadycznie, popełnia te same powtarzalne błędy, które niemal automatycznie zwracają uwagę obsługi przy bramce. Do najczęstszych należą: pakowanie twardych przedmiotów na zewnątrz plecaka, co uniemożliwia jego dociśnięcie do ramki, przeładowanie kieszeni frontowych i bocznych, które najbardziej zaburzają obrys bagażu, doczepiane karabińczyki, poduszki, bluzy czy saszetki, zwiększające realne wymiary, przekonanie, że „nikt nie sprawdzi”, zwłaszcza na krótkich lub mniej obleganych trasach. W praktyce wystające elementy są pierwszym sygnałem do kontroli, a nawet drobne dodatki mogą przesądzić o decyzji obsługi i konieczności poniesienia dodatkowej opłaty. Sprawdzone sposoby, by uniknąć dopłaty Zamiast liczyć na szczęście, warto zastosować kilka sprawdzonych zasad, które realnie zwiększają szanse na bezproblemowe przejście kontroli przy bramce. Kluczowe jest nie tylko to, co pakujemy, ale również jak rozmieszczamy rzeczy wewnątrz plecaka. Najlepiej: wybierać miękkie plecaki bez stelaża, które łatwiej dopasować do ramki, pakować ciężkie rzeczy bliżej pleców, co zmniejsza wybrzuszenie przodu, zostawić 2–3 cm zapasu w każdym wymiarze, zamiast pakować plecak „na styk”, przed lotem przymierzyć plecak do domowej miarki lub prowizorycznej ramki, założyć na siebie najcięższe ubrania, takie jak kurtka, bluza czy buty trekkingowe. To pozornie drobne decyzje, które realnie zmniejszają ryzyko opłat przy bramce i pozwalają uniknąć stresu tuż przed wejściem na pokład. Dlaczego „trik” to nie magiczne rozwiązanie W sieci krąży wiele poradników obiecujących „sposób na Ryanaira i Wizz Aira”, jednak w praktyce nie istnieje uniwersalny trik, który gwarantuje przejście kontroli. Linie lotnicze opierają swoje decyzje na jasnych zasadach, a ich egzekwowanie zależy od sytuacji na lotnisku. Warto pamiętać, że: ostateczna decyzja zawsze należy do obsługi, regulamin jest interpretowany na miejscu, bez możliwości odwołania przy bramce, liczy się faktyczny rozmiar bagażu w danej chwili, a nie intencje pasażera ani zastosowane rozwiązania. Warto pamiętać! Najlepszym „trikiem” pozostaje świadome pakowanie zgodne z aktualnymi zasadami, które eliminuje ryzyko dopłat i niepotrzebnych nerwów przed lotem. Źródło: National Geographic Traveler
Powstają lotnicze giganty. Te porty zmienią sposób podróżowania, także w Polsce
Nadchodzące lata mogą całkowicie zmienić mapę światowego lotnictwa. W różnych częściach globu powstają gigantyczne porty lotnicze projektowane jako nowe międzynarodowe węzły przesiadkowe, które mają przejąć część ruchu od aktualnie dominujących hubów.
Nawet osoby, które latają sporadycznie, prawdopodobnie choć raz znalazły się na lotniskach takich jak Londyn Heathrow, Stambuł czy Dubai International. To właśnie tego typu porty pełnią rolę globalnych węzłów komunikacyjnych, przez które każdego roku przewijają się dziesiątki milionów pasażerów. Jednak układ sił w światowym lotnictwie nie jest stały. W najbliższych latach do tej elitarnej grupy dołączą nowe megaprojekty – budowane od podstaw lotniska i rozbudowywane porty, które mają nie tylko odciążyć istniejącą infrastrukturę, lecz także zmienić sposób planowania tras, przesiadek i całych podróży międzykontynentalnych. Największe przyszłe węzły lotnicze w Europie i w Afryce Nowe porty lotnicze mają potencjał, by w nadchodzącej dekadzie znacząco przestawić mapę globalnych połączeń lotniczych. W Europie jednym z najbardziej ambitnych projektów jest Port Polska – wcześniej znany jako Centralny Port Komunikacyjny (CPK). Planowany na lata 2030–2032, ma powstać między Warszawą a Łodzią i stać się nie tylko lotniskiem, ale także kluczowym węzłem multimodalnym dla całego kontynentu. Serce inwestycji stanowić będą dwa pasy startowe, które umożliwią obsługę około 40 milionów pasażerów rocznie, co z miejsca uplasuje Port Polska wśród największych lotnisk Europy. Projekt obejmuje również rozbudowaną infrastrukturę kolejową: nowoczesny dworzec połączy port lotniczy z największymi miastami (w tym Krakowem, Gdańskiem czy Wrocławiem) za sprawą szybkich połączeń kolejowych. Brytyjskie studio architektoniczne Foster + Partners odpowiada za koncepcję wizualną i funkcjonalną całego kompleksu, który ma stać się nową wizytówką transportową Polski i regionu środkowoeuropejskiego. Równolegle na innym kontynencie realizowany jest równie spektakularny projekt: Międzynarodowy port lotniczy Bishoftu w Etiopii, położony około 40 km na południe od Addis Abeby. To jedna z największych inwestycji infrastrukturalnych w Afryce, a jej pierwszy etap ma być ukończony już do 2030 roku. Lotnisko, zaprojektowane przez cenione studio Zaha Hadid Architects, ma obsłużyć 60 milionów pasażerów rocznie, z możliwościami rozbudowy do nawet 110 milionów w kolejnych fazach realizacji. Podobnie jak Port Polska, port w Bishoftu stanie się węzłem multimodalnym: planowane są połączenia szybkiej kolei, które zintegrują nowy port z stolicą i funkcjonującym obecnie lotniskiem w Addis Abebie, znacznie usprawniając przepływ pasażerów i towarów. W efekcie oba projekty – choć realizowane w zupełnie innych częściach świata – pokazują, jak dynamicznie zmienia się globalna infrastruktura lotnicza. Nowe huby nie tylko zwiększą przepustowość i komfort podróży, ale także wzmocnią pozycję swoich krajów jako kluczowych punktów przesiadkowych na międzynarodowej siatce połączeń. Nowe lotnicze huby w regionie Zatoki Perskiej i Bliskiego Wschodu W najbliższej dekadzie region Bliskiego Wschodu ma szansę całkowicie przedefiniować swoją rolę w globalnej siatce połączeń lotniczych, dzięki kilku ogromnym inwestycjom infrastrukturalnym. Obecnie Dubaj jest jednym z najbardziej ruchliwych lotnisk na świecie – według danych OAG międzynarodowy port lotniczy w Zjednoczonych Emiratach Arabskich zajmuje drugie miejsce pod względem liczby pasażerów. Jednak już wkrótce jego dominację mogą przejąć nowe ogromne węzły komunikacyjne. Jednym z najważniejszych jest Dubai World Central Al Maktoum (DWC) – port, który dziś obsługuje nieco ponad milion pasażerów rocznie, ale w ramach planów rozbudowy ma stać się największym lotniskiem na świecie. Projekt zakłada budowę pięciu pasów startowych i możliwość obsługi nawet 150 milionów pasażerów rocznie, co już teraz czyni go jednym z najbardziej ambitnych projektów lotniskowych na świecie. Podczas Dubai Airshow 2024 dyrektor generalny Dubai Airports, Paul Griffiths, potwierdził, że transformacja DWC ma zostać sfinalizowana około 2032 roku, co przesunie główny węzeł komunikacyjny z obecnego lotniska w Dubaju właśnie do Al Maktoum. Rywalizacja o pozycję globalnego hubu nie ogranicza się jednak tylko do ZEA. W sąsiedniej Arabii Saudyjskiej również powstają gigantyczne lotnicze projekty, które mogą znacząco wpłynąć na przyszłość podróży lotniczych międzykontynentalnych. Obecny port lotniczy im. Króla Fahda w Rijadzie jest największym lotniskiem świata pod względem powierzchni – jego kompleks zajmuje około 780 km², a w 2024 roku obsłużył blisko 12,8 miliona pasażerów. Plany ekspansji są jednak o wiele większe: władze kraju liczą, że liczba pasażerów wzrośnie niemal dziesięciokrotnie do 120 milionów rocznie już do 2030 roku, dzięki budowie nowego Międzynarodowego portu lotniczego im. Króla Salmana. Ten ambitny projekt przewiduje sześć równoległych pasów startowych i docelową przepustowość aż 185 milionów pasażerów rocznie do 2050 roku. Razem te inwestycje – zarówno w Dubaju, jak i Rijadzie – pokazują, że Bliski Wschód inwestuje gigantyczne środki w przekształcenie swojego lotniczego potencjału, kreując konkurencję dla dzisiejszych największych europejskich oraz azjatyckich hubów i przyciągając globalny ruch tranzytowy z całego świata. Źródło: Euronews Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Jedna chwila na stoku i możesz zapłacić setki euro. W Alpach zaostrzono przepisy
Zimowe urlopy w Alpach kojarzą się z prędkością, adrenaliną i beztroską zabawą na śniegu. Tymczasem nawet drobne zachowania, które wielu narciarzy uznaje za zupełnie normalne, mogą zakończyć się nie tylko upomnieniem, lecz także dotkliwym mandatem. Na europejskich stokach obowiązują bowiem przepisy, o których turyści często dowiadują się dopiero wtedy, gdy jest już za późno.
Sezon narciarski w pełni, a alpejskie kurorty przeżywają oblężenie. Wraz ze wzrostem liczby turystów rośnie jednak również liczba interwencji służb porządkowych na stokach. Lokalne władze coraz częściej egzekwują przepisy dotyczące bezpieczeństwa i zachowania na trasach zjazdowych, a ich naruszenie może skutkować wysokimi karami finansowymi. Co istotne, część regulacji różni się w zależności od kraju. Datego to, co w jednym ośrodku uchodzi płazem, w innym może kosztować setki euro. Zakaz zatrzymywania się na stoku. Za postój grożą mandaty Wielu urlopowiczom stok narciarski przypomina otwartą przestrzeń rekreacyjną, w której można w dowolnym momencie przystanąć, zrobić zdjęcie, poprawić sprzęt czy poczekać na wolniejszych uczestników grupy. Tymczasem, zgodnie z międzynarodowymi zasadami bezpieczeństwa narciarskiego, takie zachowanie w określonych miejscach jest uznawane za poważne zagrożenie. Kodeks Postępowania FIS jasno wskazuje, że narciarz nie powinien zatrzymywać się w przewężeniach tras, pod stromymi załamaniami terenu, za zakrętami ani w punktach o ograniczonej widoczności. Osoba stojąca tuż za garbem stoku lub na wąskim odcinku może zostać dostrzeżona przez nadjeżdżających dopiero w ostatniej chwili, co przy dużej prędkości często uniemożliwia bezpieczne ominięcie przeszkody. W szczycie sezonu, gdy na trasach panuje duży ruch, problem staje się szczególnie widoczny. Rodziny i grupy zatrzymują się, by zebrać wszystkich uczestników zjazdu, zrobić zdjęcia czy porozmawiać, nie zdając sobie sprawy, że tworzą realne ryzyko kolizji. W wielu krajach alpejskich przepisy te mają nie tylko charakter zaleceń, lecz także podstawę prawną. We Włoszech za postój w niebezpiecznym miejscu grozi mandat wynoszący co najmniej około 100 euro, a w innych państwach kary mogą sięgać nawet 500 euro. Podobne zasady obowiązują także we Francji, Austrii i Szwajcarii, gdzie patrole narciarskie regularnie kontrolują zachowanie na trasach i mogą nakładać kary finansowe lub odbierać karnety osobom stwarzającym zagrożenie. W sytuacjach, gdy dochodzi do wypadku, interweniuje policja, a konsekwencje mogą być znacznie poważniejsze. Nie bez znaczenia są też kwestie finansowe. W razie poważnej kolizji narciarz, który zatrzymał się w niedozwolonym miejscu, może zostać obciążony kosztami akcji ratunkowej, obejmującej transport śmigłowcem i działania wyspecjalizowanych służb – to wydatki liczone w tysiącach euro. Co więcej, część polis turystycznych wyłącza odpowiedzialność w sytuacjach, gdy złamano lokalne przepisy bezpieczeństwa. Dlatego ośrodki narciarskie i szkoły jazdy zalecają, by przerwy robić wyłącznie na skraju trasy, w miejscach dobrze widocznych i oddalonych od stromych oraz wąskich fragmentów stoku. W przeciwnym razie zwykłe zatrzymanie się może zakończyć się nie tylko mandatem, lecz także poważnymi konsekwencjami prawnymi i finansowymi. Obowiązkowe kaski i zasady bezpieczeństwa na stokach Warto też pamiętać, że od 1 listopada 2025 roku Włochy wprowadziły jedne z najbardziej kompleksowych przepisów bezpieczeństwa narciarskiego w Europie. Po raz pierwszy obowiązek noszenia kasku objął wszystkich użytkowników stoków – bez względu na wiek, poziom zaawansowania czy kraj pochodzenia. Dotyczy to narciarzy, snowboardzistów, osób jeżdżących na sankach, a nawet turystów korzystających z tras okazjonalnie. Wymagany jest kask z oznaczeniem CE (Conformité Européenne), które potwierdza zgodność ze standardami unijnymi w zakresie zdrowia, bezpieczeństwa i ochrony użytkownika. Włoskie władze podkreślają, że celem zmian jest ograniczenie liczby urazów głowy, które należą do najpoważniejszych konsekwencji wypadków na stoku. Regulacje wprowadzano stopniowo – najpierw obejmowały dzieci do 14. roku życia, później młodzież do 18 lat, a obecnie rozszerzono je na wszystkich. Za złamanie przepisów grozi mandat do 200 euro, a dodatkowo służby mogą zawiesić karnet nawet na trzy dni. To jednak część szerszego pakietu zasad. We Włoszech obowiązuje także wymóg posiadania ubezpieczenia OC dla narciarzy. Jazda bez polisy może zakończyć się natychmiastową grzywną oraz cofnięciem skipassu. Wprowadzono również limit alkoholu we krwi na poziomie 0,5 promila oraz zasadę zerowej tolerancji wobec narkotyków. Regulacje obejmują nawet zachowania pozornie błahe – jak spożywanie posiłków w strefach wejściowych wyciągów czy na samych wyciągach. Na tle Europy włoskie prawo jest wyjątkowo rygorystyczne. W wielu krajach obowiązek jazdy w kasku dotyczy wyłącznie najmłodszych. W Chorwacji i Słowenii kaski muszą nosić dzieci do 14. roku życia. W Polsce obowiązek obejmuje osoby poniżej 16 lat. W Austrii przepisy różnią się regionalnie, ale w większości alpejskich landów, m.in. w Salzburgu i Styrii, kask jest wymagany do ukończenia 15 lat. We wszystkich tych państwach za brak kasku grożą mandaty, jednak dorośli narciarze formalnie nie podlegają takim restrykcjom jak we Włoszech. Równolegle inne ośrodki w Europie wprowadzają własne, często zaskakujące regulacje. Francuski kurort Les Gets zakazał palenia na całym swoim terenie, a podobne przepisy rozważane są w kolejnych regionach. Z kolei w austriackim Ischgl od 2016 roku obowiązuje zakaz chodzenia po miejscowości w butach narciarskich między godz. 20 a 6 rano – naruszenie tego przepisu może kosztować nawet 2000 euro. Na tym tle włoskie stoki jawią się dziś jako jedne z najbardziej konsekwentnie regulowanych pod względem bezpieczeństwa w całych Alpach. Źródła: Daily Mail, Euronews Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Pokłóciłeś się z rodziną przed urlopem? Nowa „klauzula Beckhama” może uratować wakacje
Internet dosłownie oszalał. Po tym, jak Brooklyn Beckham opublikował na Instagramie obszerne oświadczenie ujawniające głęboki konflikt rodzinny, media społecznościowe zalała fala komentarzy, memów i filmów analizujących każdy szczegół afery. Viralowy kryzys szybko przestał być wyłącznie sprawą celebrycką – i właśnie wtedy do gry wkroczyła firma oferująca zorganizowane wyjazdy wakacyjne. Jej nowa oferta zaskoczyła i rozbawiła nawet branżowych ekspertów.
W ostatnich dniach media społecznościowe żyją konfliktem w rodzinie Beckhamów. W poniedziałek, 19 stycznia 2026 roku, Brooklyn Beckham opublikował na Instagramie sześciostronicowe oświadczenie, w którym oskarżył swoich rodziców – Davida Beckhama i Victorię Beckham – o kontrolowanie medialnej narracji, manipulacje oraz próby sabotowania jego relacji z Nicolą Peltz. Publiczne pranie rodzinnych brudów natychmiast stało się jednym z najgłośniejszych tematów w sieci. Na fali tego skandalu jedna z firm specjalizujących się w zorganizowanych wyjazdach wakacyjnych postanowiła wykorzystać moment wprowadzając nietypową „klauzulę Beckhama”, która ma pomóc klientom uniknąć przedurlopowego chaosu i rodzinnych napięć. Rodzinny konflikt Beckhamów zaskakująco zmienia branżę turystyczną Publiczny konflikt w rodzinie Beckhamów wciąż eskaluje i pozostaje jednym z najgłośniejszych tematów w mediach społecznościowych. 26-letni Brooklyn Beckham opublikował emocjonalne, kilkustronicowe oświadczenie, w którym oskarżył swoich rodziców o wieloletnie ingerowanie w jego życie prywatne. Wśród zarzutów pojawiły się m.in. sugestie, że jego żona Nicola Peltz została pozostawiona bez sukni ślubnej, próby wymuszenia podpisania dokumentów dotyczących nazwiska, a także publiczne upokorzenia – w tym „przejęcie” przez Victorię Beckham pierwszego tańca podczas wesela. „Nie chcę się pojednać z rodziną. Nikt mną nie manipuluje. Po raz pierwszy w życiu staję w swojej obronie” – napisał Brooklyn, podkreślając, że zależy mu wyłącznie na spokoju, prywatności i szczęściu u boku żony. Oświadczenie natychmiast stało się viralem, a dramat Beckhamów zaczął żyć własnym życiem w formie komentarzy, analiz, memów i ironicznych interpretacji. Ten medialny chaos błyskawicznie podchwyciła branża turystyczna. Eksperci z brytyjskiej firmy On the Beach, specjalizującej się w zorganizowanych wyjazdach wakacyjnych, ogłosili wprowadzenie nowego rozwiązania, które – jak sami przyznają – powstało w odpowiedzi na „rodzinne napięcia, które potrafią zrujnować nawet najlepiej zaplanowany urlop”. Nowa polityka dotyczy rodzinnych wyjazdów, w których jeden z uczestników rezygnuje tuż przed podróżą z powodu kłótni, konfliktu lub nagłego załamania emocjonalnego. Zgodnie z zasadami, część kosztów hotelowych przypadająca na osobę rezygnującą zostanie zwrócona, zamiast obciążać pozostałych uczestników wyjazdu. Oficjalna nazwa przywileju to „Zwrot w razie rodzinnego rozłamu” (Family Fallout Refund), jednak sami szefowie firmy mówią już o nim jako o „klauzuli Beckhama”. – Uwielbiamy rodzinne wakacje, ale wiemy, że rodzinne relacje bywają skomplikowane. Zdarza się, że ktoś w ostatniej chwili woli ochłonąć w domu niż przy basenie. Dzięki nowej klauzuli reszta rodziny nie musi rezygnować z wyjazdu ani ponosić dodatkowych kosztów. Chcemy dać klientom poczucie bezpieczeństwa, nawet jeśli w domu panuje chaos – tłumaczy Zoe Harris, dyrektor ds. obsługi klienta w On the Beach. „Klauzula Beckhama” w praktyce. Jak działa nowa oferta On the Beach? Nowe rozwiązanie zaproponowane przez On the Beach ma – wbrew żartobliwemu tonowi komunikacji – bardzo praktyczne uzasadnienie. Jak podkreślają przedstawiciele firmy, konflikty rodzinne są jedną z najczęstszych przyczyn zmian i rezygnacji z wakacyjnych rezerwacji, i wcale nie dotyczą wyłącznie celebrytów. Każdego roku setki klientów zgłaszają konieczność modyfikacji wyjazdów, bo jeden z członków rodziny w ostatniej chwili wycofuje się z podróży po kłótni, zerwaniu relacji lub gwałtownym pogorszeniu atmosfery. Do tej pory oznaczało to zwykle dodatkowe koszty dla pozostałych uczestników wyjazdu – teraz firma postanowiła przejąć ten problem na siebie. „Klauzula Beckhama” dotyczy rodzinnych wakacji rezerwowanych dla grup liczących co najmniej 5 osób. Aby skorzystać z przywileju, wniosek o objęcie rezerwacji ochroną należy złożyć nie później niż 60 dni przed planowanym wyjazdem. Co istotne, mechanizm nie działa automatycznie – On the Beach zastrzega, że musi chodzić o konflikt o wyraźnym, „emocjonalnym” charakterze, porównywalnym z medialnym dramatem rodziny Beckhamów. Firma w swoim regulaminie wprost wskazuje, jakie sytuacje mogą zostać uznane za podstawę do zwrotu. Wśród nich wymienia m.in. „dramatyczne opuszczenie rodzinnych czatów”, blokowanie bliskich w mediach społecznościowych czy „publikowanie niespodziewanych, długich oświadczeń na Instagramie”. Na liście okoliczności uwzględnianych przez firmę znalazły się również bardziej przyziemne, choć równie zapalne scenariusze: powracające pretensje związane z weselem sprzed lat, „kontrowersyjny taniec matki podczas uroczystości”, a nawet nagła odmowa wspólnego leżakowania przy hotelowym basenie. Zasada jest prosta: jeśli jeden z członków rodziny rezygnuje z wyjazdu z powodu takiego „incydentu”, jego część kosztów zakwaterowania zostaje zwrócona osobie dokonującej rezerwacji. Co ważne, firma nie wnika w to, kto zawinił ani kto miał „ostatnie słowo” w konflikcie – jak ironicznie podkreślono w regulaminie, zwrot przysługuje niezależnie od tego, kto zaczął spór, kto przedstawia swoją wersję wydarzeń i kto jako ostatni opublikował post w sieci. Ta klauzula obejmuje zarówno nowe, jak i istniejące rezerwacje dokonane do 31 sierpnia 2026 roku i – jak zapowiada On the Beach – ma być odpowiedzią na realne emocje, które coraz częściej towarzyszą rodzinnej turystyce w erze mediów społecznościowych. Źródło: Daily Mail Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Które linie lotnicze są dziś najbezpieczniejsze? Eksperci wskazali liderów 2026 roku
Każdy nerwowy pasażer, który choć raz odczuwał niepokój przed wejściem na pokład samolotu, z pewnością słyszał uspokajające zapewnienia, że lotnictwo jest najbezpieczniejszą formą transportu. Statystyki to potwierdzają, ale w praktyce wielu podróżnych wciąż zadaje sobie jedno pytanie: które linie lotnicze rzeczywiście oferują najwyższy poziom bezpieczeństwa?
Choć loty komercyjne od dekad pozostają zdecydowanie najbezpieczniejszym środkiem transportu, ostatnie 12 miesięcy przyniosło kilka głośnych katastrof i incydentów, które ponownie rozbudziły obawy wśród pasażerów – zarówno tych latających regularnie, jak i osób unikających podróży lotniczych. W odpowiedzi na te nastroje serwis AirlineRatings opublikował ranking 25 najbezpieczniejszych linii lotniczych na świecie na rok 2026. Zestawienie powstało na podstawie analizy danych dotyczących kilkuset przewoźników, uwzględniając m.in. historię incydentów, liczbę wykonywanych lotów, standardy operacyjne oraz wiek i strukturę floty. Jak powstaje ranking najbezpieczniejszych linii lotniczych na świecie? Coroczny ranking bezpieczeństwa przygotowywany przez AirlineRatings opiera się na znacznie bardziej złożonej analizie niż proste zestawienie wypadków czy incydentów. Eksperci serwisu biorą pod lupę aż 320 przewoźników z całego świata, oceniając ich działalność w oparciu o zestaw twardych danych operacyjnych oraz standardów organizacyjnych. Pod uwagę brane są m.in. wskaźniki incydentów bezpieczeństwa w relacji do całkowitej liczby wykonanych lotów, wiek i struktura floty, historia poważnych zdarzeń, jakość i częstotliwość szkoleń pilotów, a także wyniki międzynarodowych audytów bezpieczeństwa, w tym kontroli zgodnych z normami ICAO i IATA. W edycji rankingu na 2026 rok uwagę zwraca wyjątkowo wyrównany poziom czołówki. Jak podkreśliła Sharon Petersen, różnica punktowa między sześcioma najwyżej ocenionymi liniami wyniosła zaledwie 1,3 pkt, a pierwsze od czternastego miejsca dzieliły mniej niż 4 punkty. To wyraźny sygnał, że globalne standardy bezpieczeństwa lotniczego osiągnęły bardzo wysoki i stabilny poziom. Poza tym wszystkie linie uwzględnione w pierwszej dwudziestce piątce charakteryzowały się wskaźnikiem incydentów na poziomie 0,09 na lot lub niższym, co w praktyce oznacza, że pasażerowie mogą czuć się bezpiecznie niezależnie od wyboru przewoźnika z tego zestawienia. Istotną nowością w metodologii na 2026 rok było także większe znaczenie przypisane działaniom zapobiegającym urazom spowodowanym turbulencjami, które obecnie uznawane są za najczęstsze źródło obrażeń podczas lotów. Analitycy sprawdzali m.in., czy linie uczestniczą w programach IATA wykorzystujących zaawansowane oprogramowanie do prognozowania i omijania stref wzburzonego powietrza lub czy stosują podobne rozwiązania technologiczne bezpośrednio w kokpitach. Dopiero na tym tle – w kolejnym etapie analizy – wyłonili konkretnych liderów rankingu oraz regionalne tendencje, które w tym roku przyniosły kilka wyraźnych zaskoczeń. Nowy lider bezpieczeństwa w światowym lotnictwie Rok 2026 przyniósł historyczną zmianę na szczycie globalnego rankingu bezpieczeństwa lotniczego. Po raz pierwszy od momentu publikowania zestawienia najwyższą pozycję zajęła linia z Zatoki Perskiej – Etihad Airways z siedzibą w Abu Zabi. Przewoźnik wyprzedził dotychczasowego lidera, Air New Zealand, który w tym roku znalazł się dopiero na szóstym miejscu. Dominacja regionu Bliskiego Wschodu była wyraźna: trzy z pięciu najlepszych linii pochodziły właśnie z Zatoki, a w całej czołówce silnie zaznaczyli swoją obecność także przewoźnicy z regionu Azji i Pacyfiku. Na sukces Etihad Airways złożyło się kilka kluczowych czynników: bardzo młoda flota, zaawansowane procedury bezpieczeństwa w kokpicie, brak historii śmiertelnych wypadków oraz najniższy wskaźnik incydentów na lot spośród wszystkich analizowanych linii. Przewoźnik ten zdobył również uznanie pasażerów – czytelnicy „Travel + Leisure” zaliczyli go do grona ulubionych międzynarodowych linii lotniczych 2025 roku. Etihad jest przy tym znany z wysokiego komfortu podróży, także w klasie ekonomicznej, oraz z unikatowej oferty premium, jak The Residence – apartamentu z prywatną sypialnią, salonem i łazienką z prysznicem, dostępnym na wybranych trasach długodystansowych. Co istotne, drugie miejsce w rankingu zajął Cathay Pacific, a tuż za nim uplasowały się Qantas, Qatar Airways oraz Emirates, domykając pierwszą piątkę. Jakie linie lotnicze są najbardziej bezpieczne? W europejskiej części rankingu najwyżej uplasował się narodowy przewoźnik Turcji – Turkish Airlines, który zajął 12. miejsce w klasyfikacji generalnej i ponownie został uznany za najbezpieczniejszą linię lotniczą Europy. Linie ze Stambułu, posiadające rekord świata pod względem liczby krajów, do których latają, mogą pochwalić się stabilną historią bezpieczeństwa – ostatni śmiertelny wypadek miał miejsce w 2009 roku. Tuż za nimi znalazła się Virgin Atlantic (13. miejsce), która od momentu powstania w 1984 roku nie odnotowała żadnej śmiertelnej katastrofy. Wśród pozostałych europejskich przewoźników w pierwszej dwudziestce rankingu znalazły się również TAP Air Portugal (16. miejsce), SAS (17. miejsce), British Airways (18. miejsce), Iberia (20. miejsce) oraz Lufthansa (21. miejsce). Oddzielne zestawienie objęło także tanich przewoźników. Najbezpieczniejszą niskokosztową linią świata w 2026 roku została HK Express, należąca do Cathay Group. Kolejne miejsca zajęły Jetstar Airways oraz Scoot, a w amerykańskiej czołówce wyróżniono Southwest Airlines, które uplasowało się na szóstym miejscu globalnie w tej kategorii. Cały ranking pokazuje jednoznacznie, że bezpieczeństwo w lotnictwie osiągnęło dziś bezprecedensowo wysoki i wyrównany poziom, a różnice między liderami są minimalne, co dla pasażerów na całym świecie jest najlepszą możliwą wiadomością. Pełna lista najbezpieczniejszych linii w 2026 roku: Etihad Cathay Pacific Qantas Qatar Airways Emirates Air New Zealand Singapore Airlines Eva Air Virgin Australia Korean Air STARLUX Turkish Airlines Virgin Atlantic ANA Alaska Airlines TAP Air Portugal SAS British Airways Vietnam Airlines Iberia Lufthansa Air Canada Delta American Airlines Fiji Airways Źródła: Travel + Leisure, Euronews, Condé Nast Traveler Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Czy to koniec lotów bez internetu? Nadchodzi rewolucja na pokładach samolotów
Jeszcze do niedawna dostęp do internetu na pokładzie samolotu był czymś nieosiągalnym. Dziś sytuacja zmienia się dynamicznie – szybkie i coraz częściej darmowe WiFi przestaje być wyjątkiem, a staje się nowym standardem podróży lotniczych. Na pokładach których linii pasażerowie mogą już korzystać z niezawodnego połączenia, także podczas lotów na dużych wysokościach?
Lotnictwo pasażerskie od lat przechodzi intensywną transformację – od inwestycji w paliwa zrównoważone, przez cyfryzację obsługi podróżnych, aż po zapowiedzi powrotu lotów naddźwiękowych. Jedną z najbardziej odczuwalnych zmian dla pasażerów jest jednak rozwój pokładowej łączności internetowej. Współczesny podróżny oczekuje stałego dostępu do sieci: nie tylko do wysyłania wiadomości, lecz także do pracy, wideorozmów czy streamingu. Coraz większą rolę w realizacji tych oczekiwań odgrywa satelitarny internet nowej generacji, który umożliwia stabilne połączenie nawet nad oceanami i trudno dostępnymi regionami świata. Teraz Lufthansa Group jest kolejną firmą, która ogłosiła wprowadzenie tej technologii do swoich samolotów. Czym jest Starlink i dlaczego zmienia internet na pokładach samolotów? Starlink to system globalnego dostępu do internetu rozwijany przez spółkę SpaceX, należącą do Elona Muska. Jego działanie opiera się na ogromnej konstelacji satelitów umieszczonych na niskiej orbicie okołoziemskiej (LEO), która diametralnie różni się od tradycyjnych systemów satelitarnych wykorzystywanych dotąd w lotnictwie. W praktyce oznacza to, że dane nie muszą pokonywać dystansu blisko 36 tysięcy kilometrów do satelitów geostacjonarnych krążących nad równikiem, lecz są przesyłane do obiektów znajdujących się zaledwie kilkaset kilometrów nad powierzchnią Ziemi. To właśnie skrócenie drogi sygnału przekłada się na znacznie mniejsze opóźnienia (rzędu kilkudziesięciu milisekund), co pozwala korzystać z internetu w sposób porównywalny do połączeń naziemnych. W przypadku zastosowania Starlinka na pokładzie samolotu sygnał z urządzeń pasażerów trafia do specjalnej anteny zamontowanej na kadłubie maszyny, a następnie jest przesyłany do jednego z tysięcy aktywnych satelitów tworzących dynamiczną sieć nad całym globem. Dzięki temu połączenie nie zanika nawet nad oceanami, obszarami górskimi czy słabo zurbanizowanymi regionami, gdzie klasyczna infrastruktura naziemna nie istnieje. Kluczowe znaczenie ma również skala przedsięwzięcia – liczba satelitów Starlinka liczona jest w tysiącach i stale rośnie, co pozwala na płynne przekazywanie sygnału pomiędzy kolejnymi jednostkami na orbicie, bez zauważalnych przerw w transmisji. To właśnie ta kombinacja niskiej orbity, gęstej sieci satelitów i nowoczesnych anten sprawia, że technologia Starlink świetnie wpisuje się w potrzeby współczesnego lotnictwa pasażerskiego. Które linie lotnicze oferują Starlink na pokładzie samolotów? Wdrożenie Starlinka w lotnictwie pasażerskim nabrało realnego tempa dopiero w ostatnich kilkunastu miesiącach, choć sama technologia rozwijana przez SpaceX funkcjonuje od kilku lat. Przełom nastąpił na początku 2024 roku, kiedy pierwsze linie lotnicze zdecydowały się na instalację satelitarnego internetu nowej generacji w całej flocie, a nie jedynie w wybranych samolotach testowych. Jednym z pionierów były Hawaiian Airlines, które do października 2024 roku wyposażyły wszystkie swoje maszyny w Starlink, oferując pasażerom bezpłatny dostęp do szybkiego Wi-Fi nawet nad Pacyfikiem. W tym samym okresie wdrożenie rozpoczęły również Qatar Airways, systematycznie instalując nową technologię w kolejnych samolotach dalekiego zasięgu. Europa dołączyła do tego trendu nieco później. Jako pierwsza na kontynencie usługę Starlink uruchomiła airBaltic w lutym 2025 roku, traktując szybki internet jako element wyróżniający ofertę na krótszych i średnich trasach. Wcześniej, jeszcze w 2024 roku, testy i pierwsze wdrożenia zapowiedziały Air France oraz SAS, które stopniowo modernizują swoje floty. Do grona przewoźników przygotowujących się do uruchomienia Starlinka dołączy także Virgin Atlantic, która ma stać się pierwszą linią z Wielkiej Brytanii oferującą pasażerom to rozwiązanie od drugiej połowy 2025 roku. Najwięcej emocji wzbudziła jednak niedawna zapowiedź współpracy Starlinka z linią Lufthansa. Niemiecki przewoźnik planuje rozpoczęcie instalacji nowego systemu od drugiej połowy 2026 roku, z ambicją objęcia nim całej floty Grupy Lufthansa do 2029 roku. Oznaczałoby to modernizację około 850 samolotów należących m.in. do takich marek jak Swiss, Austrian Airlines, Brussels Airlines, ITA Airways, Eurowings czy Discover. Co istotne, Lufthansa zapowiada, że dostęp do Wi-Fi obsługiwanego przez Starlink będzie bezpłatny dla pasażerów korzystających z programu lojalnościowego Miles & More oraz cyfrowego profilu Travel ID. Choć szybki internet satelitarny staje się nowym standardem w liniach tradycyjnych i dalekodystansowych, nie wszyscy przewoźnicy zamierzają podążać tym kierunkiem. Tanie linie lotnicze, w tym Ryanair, otwarcie deklarują brak zainteresowania Starlinkiem, wskazując na krótkie czasy lotów i wysokie koszty instalacji. W efekcie pasażerowie lotów niskokosztowych wciąż muszą liczyć się z ograniczonym lub całkowitym brakiem dostępu do internetu, podczas gdy na pokładach coraz większej liczby samolotów rejsowych szybkie Wi-Fi staje się elementem podstawowej oferty. Źródła: Travel Weekly, Euronews Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Które linie lotnicze i lotniska spóźniają się najrzadziej? Powstał globalny ranking
Choć samoloty uchodzą za najszybszy i najwygodniejszy środek transportu na długich dystansach, punktualność wciąż pozostaje jednym z największych wyzwań współczesnego lotnictwa. Opóźnienia i odwołania lotów (nawet jeśli nie są codziennością) potrafią skutecznie zaburzyć plany podróżnych, generując stres i dodatkowe koszty. Które linie lotnicze oraz lotniska w 2025 roku zatem najlepiej radziły sobie z tym problemem i szanowały czas pasażerów? Odpowiedź przynosi najnowszy globalny ranking punktualności.
Na terminowość operacji lotniczych wpływa dziś znacznie więcej czynników niż jeszcze kilka lat temu – od braków kadrowych i przeciążonej infrastruktury, przez ekstremalne zjawiska pogodowe, aż po ograniczenia w przestrzeni powietrznej wynikające z napiętej sytuacji geopolitycznej. Przy szacowanej liczbie 38,9 mln międzynarodowych lotów wykonanych w 2025 roku, utrzymanie regularności stało się jednym z największych wyzwań branży. Teraz firma analityczna Cirium w swoim raporcie On-Time Performance Review 2025 podkreśliła, że problemy strukturalne przestały być chwilowym kryzysem i stały się trwałym elementem rzeczywistości lotniczej. W zestawieniu wskazała 12 linii lotniczych i portów lotniczych z różnych regionów świata, które mimo tych trudności wyróżniły się punktualnością – a tym samym zyskały realną przewagę w oczach pasażerów. Najbardziej punktualne linie lotnicze świata w 2025 roku Z najnowszego raportu Cirium On-Time Performance Review 2025 wynika, że w minionym roku to konsekwencja operacyjna i odporność na kryzysy decydowały o realnej punktualności przewoźników. Po raz drugi z rzędu globalnym liderem rankingu została linia Aeroméxico, która potwierdziła, że niezawodność może być trwałym elementem strategii, a nie jednorazowym sukcesem. Spośród blisko 189 tys. wykonanych lotów aż 90,02% operacji tego przewoźnika dotarło na czas (w standardzie do 15 minut opóźnienia), a wynik ten utrzymywał się na podobnym poziomie przez wszystkie miesiące roku. Analitycy Cirium podkreślili, że Aeroméxico skutecznie przekształciło stabilność operacyjną w jedną ze swoich największych przewag konkurencyjnych. Drugą pozycję w światowym zestawieniu zajęły linie Saudia, osiągając punktualność na poziomie 86,53%. Trzecie miejsce przypadło skandynawskiemu przewoźnikowi SAS Scandinavian Airlines z wynikiem 86,09%. W Europie szczególną uwagę zwrócił sukces Iberia Express, która trzeci rok z rzędu została najbardziej punktualną linią regionalną kontynentu. Hiszpański przewoźnik osiągnął 88,94% terminowych operacji na ponad 37 tysiącach lotów, mimo wyjątkowo trudnego roku dla europejskiego lotnictwa, naznaczonego m.in. awariami infrastruktury energetycznej na Półwyspie Iberyjskim oraz globalnymi problemami technicznymi dotyczących samolotów Airbus A320, stanowiących całą flotę linii. Co istotne, regionalne zestawienia pokazują, że wysoka punktualność nie jest domeną jednego kontynentu. W regionie Azji i Pacyfiku pierwsze miejsce zajęły Philippine Airlines z wynikiem 83,12%, w Ameryce Północnej najlepiej wypadła Delta Air Lines (80,90%), natomiast w Ameryce Łacińskiej bezkonkurencyjna okazała się Copa Airlines, osiągając imponujące 90,75% punktualnych lotów. W regionie Bliskiego Wschodu i Afryki najwyższy wynik zanotowała natomiast FlySafair – 91,06%. Na uwagę zasługuje również Qatar Airways, która – oprócz tytułu najlepszej linii lotniczej świata 2025 roku przyznanego przez Skytrax – zdobyła w raporcie Cirium status Platinum Winner. Przewoźnik poprawił swój wskaźnik punktualności do 84,42% przy niemal 200 tys. lotów, skutecznie radząc sobie z zakłóceniami wynikającymi z napięć geopolitycznych, zmiennych warunków pogodowych i ograniczonej dostępności floty. Jak podkreślają analitycy, to właśnie umiejętne zarządzanie danymi operacyjnymi i szybkie modyfikowanie tras pozwoliły Qatar Airways utrzymać ciągłość połączeń i zminimalizować skutki nieregularnych operacji, ku realnej korzyści pasażerów. Gdzie samoloty startują i lądują na czas? Ranking lotnisk Analiza Cirium objęła również lotniska, które w 2025 roku najlepiej radziły sobie z opóźnieniami i odwołaniami w coraz bardziej przeciążonym globalnym systemie lotniczym. W kategorii dużych portów lotniczych (obsługujących 25–50 mln miejsc rocznie) bezkonkurencyjny okazał się Międzynarodowy Port Lotniczy Arturo Merino Beníteza w Santiago. To główna brama lotnicza Chile, która mimo dynamicznej rozbudowy infrastruktury (w tym uruchomienia nowego terminalu 2) nie tylko utrzymała płynność operacyjną, ale wręcz poprawiła punktualność. W 2025 roku aż 87,04% z ponad 153 tys. lotów odbyło się tam zgodnie z rozkładem, co Cirium uznało za wyjątkowe osiągnięcie przy takiej skali ruchu. W europejskim zestawieniu dużych lotnisk najwyżej uplasował się Port lotniczy Oslo-Gardermoen, który znalazł się w pierwszej piątce globalnego rankingu, potwierdzając reputację Skandynawii jako regionu sprawnej logistyki lotniczej. Wśród lotnisk średniej wielkości liderem zostało z kolei Panama City Tocumen International, wyróżniające się imponującą punktualnością na poziomie ponad 93%, natomiast w Europie najlepiej w tej kategorii wypadło Helsinki-Vantaa, cenione za stabilność operacyjną mimo trudnych warunków pogodowych. Z kolei wśród małych lotnisk pierwsze miejsce zajęło José Joaquín de Olmedo International, a tuż za czołówką uplasował się norweski Stavanger Sola. Osobne wyróżnienie (Platinum Winner 2025) trafiło do portu lotniczego w Stambule. Choć jego punktualność nie plasuje się w ścisłej czołówce, Cirium doceniło ogromną skalę operacji, zdolność do zarządzania ruchem na skrzyżowaniu czterech regionów świata oraz wprowadzenie potrójnych, niezależnych pasów startowych. To przykład lotniska, które pokazuje, że nawet przy obsłudze dziesiątek milionów pasażerów rocznie możliwe jest utrzymanie kontroli operacyjnej i względnej przewidywalności. Źródła: CNN, Euronews, Cirium Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Ranking „siły” paszportów na 2026 rok. Na którym miejscu znajduje się Polska?
Kancelaria „Henley and Partners” opublikowała coroczny ranking tzw. najmocniejszych paszportów. Posiadacze tego dokumentu cieszą się wstępem do największej liczby krajów na świecie. Na którym miejscu w tym prestiżowym gronie uplasowała się Polska?
Henley Passport Index to międzynarodowy ranking siły paszportów, który porównuje 199 dokumentów podróży z całego świata. Każdy paszport analizowany jest pod kątem liczby państw, do których jego posiadacz może wjechać bez konieczności uzyskania wizy przed podróżą. W analizie „siły” paszportów wykorzystywane są dane zbierane przez Międzynarodowe Zrzeszenie Przewoźników Powietrznych (IATA). Organizacja ta, z siedzibami w Montrealu i Genewie, wspiera funkcjonowanie globalnego rynku lotniczego, regulując zasady międzynarodowych podniebnych podróży. Dominacja Azji Od kilku lat czołowe miejsca w rankingu zajmuje Singapur. Obywatele tego kraju mogą podróżować bezwizowo do 192 państw świata. Wśród nich znajdują się m.in. wszystkie kraje europejskie, większość państw Azji (z wyjątkiem m.in. Bhutanu i Iraku) oraz duża część Afryki. Miasto-państwo położone w Azji Południowo-Wschodniej od lat konsekwentnie buduje międzynarodowe zaufanie, które dziś przekłada się na wysoką mobilność jego obywateli. Singapur nie doświadcza zjawiska masowej emigracji, przez co tamtejszy paszport zyskał wręcz elitarny charakter. Dokument przysługuje wyłącznie obywatelom jednego z najbogatszych państw świata. Rektor Instytutu Nauk Humanistycznych w Wiedniu, Misha Glenny, współtwórca raportu dotyczącego „siły” paszportów, tłumaczy sukces Singapuru następująco: „Siła paszportu ostatecznie odzwierciedla stabilność polityczną, wiarygodność dyplomatyczną oraz zdolność do kształtowania reguł międzynarodowych.” Pozostałe miejsca na podium zajmują również inne kraje azjatyckie. Zarówno paszport Japonii, jak i Korei Południowej umożliwia bezwizowy wjazd do 188 państw. Co istotne, są to jedne z nielicznych państw Azji, które utrzymują tak wysoką pozycję w rankingu. Poza Singapurem, Japonią i Koreą Południową, w pierwszej piątce znalazł się jeszcze jeden kraj, który od kilku lat regularnie pnie się w górę paszportowej listy. Droga po triumf Emiratów Zjednoczone Emiraty Arabskie to jeden z największych fenomenów rankingu tworzonego przez Henley & Partners. Państwo ze stolicą w Abu Zabi zanotowało największy awans w historii zestawienia, zyskując od 2006 roku aż 149 kierunków bezwizowych, co przełożyło się na skok o 57 pozycji w rankingu. Skuteczna polityka liberalizacji wizowej sprawiła, że ZEA zajmują obecnie piąte miejsce, wyprzedzając m.in. Wielką Brytanię, Polskę czy Stany Zjednoczone. Zjednoczone Emiraty Arabskie od lat konsekwentnie realizują strategię budowy jednego z głównych globalnych węzłów komunikacji lotniczej. Ultranowoczesne lotniska w Dubaju i Abu Zabi obsługują rocznie dziesiątki milionów podróżnych, dla których emirackie porty lotnicze są często jedynie punktami tranzytowymi. Kluczową rolę w tym systemie odgrywają narodowe linie lotnicze ZEA – Emirates i Etihad. Które miejsce zajmuje Polska? Ranking na najmocniejszy paszport świata skonstruowany jest w taki sposób, że kraje posiadające taką samą liczbę bezwizowych kierunków zajmują ex aequo to samo miejsce. W efekcie Polska plasuje się na wysokiej, szóstej pozycji, mimo że przed nią znajduje się łącznie 22 krajów. Nasz kraj dzieli tę lokatę m.in. z Nową Zelandią, Czechami i Maltą – państwami, których obywatele mogą bezwizowo podróżować do 183 krajów. Kto jest największym przegranym indeksu? Największy spadek względem poprzedniego roku odnotowała Wielka Brytania, która utraciła możliwość bezwizowego wjazdu do ośmiu państw, gromadząc łącznie 182 kierunki. Daleko za nią znajduje się Afganistan, zajmujący ostatnie miejsce w rankingu i pozostający jednoznacznym antyliderem zestawienia. Afgański paszport umożliwia bezwizową podróż jedynie do 24 państw, wśród których znajdują się m.in. Bangladesz, Haiti czy Seszele. Tak niska lokata kraju ze stolicą w Kabulu wiąże się z wieloletnią niestabilnością polityczną, brakiem międzynarodowego uznania władz oraz obawami innych państw przed ryzykiem migracyjnym. W rezultacie zdecydowana większość świata nie decyduje się na zniesienie obowiązku wizowego wobec obywateli Afganistanu. Źródła: Henley & Partners, CNN Nasz autor Olaf Kardaszewski Absolwent Instytutu Stosowanych Nauk Społecznych na Uniwersytecie Warszawskim. Obecnie student magisterskiego kierunku Studiów Miejskich na tej samej uczelni. Interesuje się społecznymi i kulturowymi aspektami zmieniającego się świata, o czym chętnie pisze w swoich pracach. Współprowadzący projekt „Podziemna Warszawa” w National Geographic Polska. Uwielbia podróże, w trakcie których zawsze stara się obejrzeć mecz lokalnej drużyny piłkarskiej.
Lotnisko Chopina pod śniegiem. Loty były przekierowywane i opóźnione. Jak obecnie wygląda sytuacja?
Niedziela nie należała do najłatwiejszych dni na warszawskim Okęciu. Śnieżyce doprowadziły do przekierowania samolotów z Madrytu, Kopenhagi, Bukaresztu i Stambułu na inne lotniska w Polsce. Jeden z pasów startowych był czasowo zamknięty. Chociaż póki co sytuacja się uspokoiła, to nadal występują opóźnienia.
Wieczorem 11 stycznia 2026 roku intensywne opady śniegu sparaliżowały działalność Lotniska Chopina w Warszawie. Musiały zostać wdrożone specjalne procedury bezpieczeństwa. Dlaczego samoloty nie lądowały na Okęciu? Rzecznik Lotniska Chopina Piotr Rudzki poinformował w niedzielę wieczorem, że ze względu na konieczność regularnego odśnieżania pasa startowego samoloty oczekujące na lądowanie musiały krążyć nad miastem. Przez pewien czas jeden z dwóch pasów startowych był całkowicie wyłączony z użytku, co wywołało poważne zakłócenia w ruchu lotniczym. Problemy nie wiązały się z żadną awarią – zima w tym roku nie rozpieszcza (a przynajmniej nie z punktu widzenia pracowników lotniska), a sytuację wymusiły zamiecie. Które loty zostały przekierowane i gdzie ostatecznie wylądowały samoloty? Kilka samolotów faktycznie nie wylądowało w Warszawie. Rejsy PLL LOT z Bukaresztu i Stambułu oraz maszyna z Kopenhagi zostały skierowane na lotnisko w Poznaniu. Wieczorny samolot z Madrytu musiał lądować we Wrocławiu. Maszyny po uzupełnieniu paliwa miały powrócić z pasażerami na Lotnisko Chopina, gdy tylko warunki pogodowe na to pozwolą – poinformował rzecznik PLL LOT, Krzysztof Moczulski. Jakie są konsekwencje dla pasażerów? Tradycyjnie największe skutki utrudnień odczuli pasażerowie. Poza przekierowaniami doszło do odwołania niektórych rejsów. Wśród nich znalazł się np. wieczorny lot z Warszawy do polskiej stolicy wina, Zielonej Góry – ten został całkowicie anulowany. Starty samolotów są opóźnione z powodu konieczności przeprowadzania procedury odladzania samolotów (ang. de-icing). Piotr Rudzki wyjaśnia, że odladzanie jest rutynową operacją wykonywaną podczas intensywnych opadów śniegu i niskich temperatur. Proces ten trwa jednak kilkanaście minut i nie jest uwzględniany w rozkładzie lotów, co automatycznie przekłada się na opóźnienia. Czy sytuacja jest już opanowana? Według informacji przekazanych przez rzecznika Lotniska Chopina, przed godziną 23:00 sytuacja została opanowana, a port lotniczy zaczął funkcjonować bez przeszkód. Rano 12 stycznia lotnisko działało już normalnie, ale niektóre loty wciąż są opóźnione. Warto wziąć to pod uwagę przy planowaniu podróży i mieć nieco wyrozumiałości dla pracowników lotniska, którzy na mrozie dbają o bezpieczeństwo pasażerów. Źródła: tvn24.pl, Lotnisko Chopina w Warszawie Nasz autor Jonasz Przybył Redaktor i dziennikarz związany wcześniej m.in. z przyrodniczą gałęzią Wydawnictwa Naukowego PWN, autor wielu tekstów publicystycznych i specjalistycznych. W National Geographic skupia się głównie na tematach dotyczących środowiska naturalnego, historycznych i kulturowych. Prywatnie muzyk: gra na perkusji i na handpanie. Interesuje go historia średniowiecza oraz socjologia, szczególnie zagadnienia dotyczące funkcjonowania społeczeństw i wyzwań, jakie stawia przed nimi XXI wiek.
„Krakowianin czy krakowianin” – już od stycznia wchodzą nowe zasady ortografii języka polskiego
Nowe zasady pisowni języka polskiego będę obowiązywały już od 1 stycznia 2026. Kilka zmian będzie również dotyczyć zapisu nazw geograficznych. Oto najważniejsze reguły, o których już niebawem będzie trzeba pamiętać.
Spis treści: Zmiany pisowni nazw geograficznych od 1 stycznia 2026 roku Inne istotne zmiany ortografii Oficjalne źródła i dokumenty – gdzie szukać aktualnych zasad Wraz z początkiem nowego roku wchodzą w życie istotne zmiany w polskiej ortografii. Kilka z nowych reguł będzie dotyczyć zapisu nazw geograficznych – choć w mniejszym zakresie, niż początkowo to ogłoszono. Zmiany pisowni nazw geograficznych od 1 stycznia 2026 roku Cieśnina Bosfor czy cieśnina Bosfor, a może tak i tak? Wśród propozycji przedstawionych przez Radę Języka Polskiego w maju 2024 roku znalazła się jedna szczególnie istotna dla osób korzystających z nazw geograficznych: dopuszczenie alternatywnej pisowni wyrazu gatunkowego stojącego przed nazwą własną zarówno wielką, jak i małą literą. Oznaczałoby to, że można byłoby pisać zarówno „Cieśnina Bosfor”, jak i „cieśnina Bosfor”, czy „Jezioro Gopło” i „jezioro Gopło”. Takie rozwiązanie miało uprościć zapisywanie nazw geograficznych, ale budziło też kontrowersje dotyczące jednolitości i standaryzacji. Jednak już w listopadzie 2025 roku Rada Języka Polskiego, po szerokich konsultacjach i analizie stanowisk instytucji odpowiedzialnych za standaryzację nazw własnych w urzędach i systemach geoinformacyjnych, zdecydowała się wycofać tę zmianę. Zatem od 1 stycznia 2026 roku wciąż obowiązuje dotychczasowa zasada – wyraz gatunkowy przed nazwą własną, jeśli występuje w mianowniku, zapisujemy małą literą. Przykłady poprawnego zapisu: cieśnina Bosfor, jezioro Śniardwy, góra Giewont. Jak teraz zapisywać nazwy obiektów w mieście? Wyjątkiem są sytuacje, gdy wyraz gatunkowy otwiera nazwę obiektu przestrzeni publicznej (typu: park, osiedle, most) oraz w przypadku lokali usługowych lub gastronomicznych, np. Cmentarz Centralny, Most Północny, Aleja Róż, Plac Zbawiciela, Brama Warszawska, Księgarnia Naukowa, Kino Relaks, Galeria Północna, Restauracja Ateny. Słowo ulica wciąż będziemy pisać małą literą, np: ul. Marynarska, ulica Staromiejska. Mieszkańcy miast, dzielnic i osiedli – nowe zasady pisowni! Od 1 stycznia 2026 r. nazwy mieszkańców miast, dzielnic, osiedli i wsi będziemy pisać wielką literą. Przykłady: Warszawianin, Łodzianin, Poznanianka, Paryżanin, Białostocczanin, Szczecinianka. Zmiana ta upraszcza dotychczasowe zasady i eliminuje wiele wątpliwości oraz błędów, szczególnie w tekstach urzędowych i prasowych. Pisownia nazw etnicznych – pojawiły się nowe warianty Rada dopuściła również alternatywne zapisy nieoficjalnych nazw etnicznych – zarówno wielką, jak i małą literą, np. kitajec lub Kitajec, jugol lub Jugol, angol lub Angol, żabojad lub Żabojad, makaroniarz lub Makaroniarz. Inne istotne zmiany ortografii Pisownia nazw firm, marek i modeli – teraz wielką literą piszemy nie tylko nazwę firmy, marki czy modelu, ale również pojedyncze egzemplarze wyrobów przemysłowych, np. pod oknem zaparkował czerwony Ford. Pisownia rozdzielna cząstek -bym, -byś, -by, -byśmy, -byście ze spójnikami – np. Zastanawiam się, czy by nie pojechać w góry. Pisownia nie- z imiesłowami odmiennymi – nie będzie już rozdzielnej pisowni w żadnym przypadku, niezależnie od interpretacji znaczeniowej. Przymiotniki od nazw osobowych (np. szekspirowski, zygmuntowski, chopinowski) – zawsze pisane małą literą, niezależnie od znaczenia. Ujednolicenie zasad pisowni innych prefiksów – np. półspał, półczuwał, super-Europejczyk. Zmiany te mają na celu uproszczenie zasad, eliminację wyjątków i przepisów trudnych do zastosowania oraz zmniejszenie liczby błędów ortograficznych. Oficjalne źródła i dokumenty – gdzie szukać aktualnych zasad Wszelkie oficjalne zasady dotyczące ortografii oraz aktualne wykładnie można znaleźć w następujących źródłach: Dokument „Zasady pisowni i interpunkcji polskiej” Od 1 stycznia 2026 roku jedynym ważnym i aktualnym źródłem zasad ortograficznych i interpunkcyjnych będzie nowy dokument „Zasady pisowni i interpunkcji polskiej” opracowany przez Radę Języka Polskiego przy Prezydium PAN. Dokument ten jest dostępny na stronie internetowej RJP. Kampania informacyjna „Zmiany w pisowni – mniej wątpliwości, więcej pewności” Rada Języka Polskiego prowadzi również szeroko zakrojoną kampanię społeczną, której celem jest informowanie o nowych zasadach i wyjaśnianie wszelkich wątpliwości. Materiały edukacyjne i infografiki można znaleźć w mediach społecznościowych oraz na stronie RJP. Źródło: Rada Języka Polskiego Nasz ekspert Łukasz Załuski Redaktor naczelny „National Geographic Polska” i National-Geographic.pl. Dziennikarz podróżniczy i popularnonaukowy z 20-letnim stażem. Wcześniej odpowiedzialny m.in. za magazyny „Focus”, „Focus Historia” i „Sekrety Nauki”. Uważny obserwator zmieniającego się świata i nowych trendów podróżniczych. Inicjator projektu pierwszej naukowej rekonstrukcji wizerunków władców z dynastii Jagiellonów. Po świecie podróżuje w poszukiwaniu smaków lokalnych kuchni. Miłośnik tenisa, książek kryminalnych i europejskich stolic.
Nowy dworzec Warszawa Zachodnia już działa! Obszerne przejścia mogłyby pomieścić Boeinga 747
Dzisiaj otwarto nowy dworzec Warszawa Zachodnia. Przestronna hala, wygodne przejście podziemne, nowoczesne kładki, windy i udogodnienia dla podróżnych – wszystko gotowe na przyjęcie tysięcy pasażerów każdego dnia.
Długo wyczekiwana modernizacja dworca Warszawa Zachodnia została zakończona. Dnia 28 listopada 2025 roku podróżni po raz pierwszy skorzystali z nowej infrastruktury. Przebudowany obiekt zyskał zupełnie nowe oblicze, zarówno funkcjonalnie, jak i wizualnie. Prace modernizacyjne trwały pięć lat i objęły kompleksową przebudowę największej stacji kolejowej w Polsce pod względem liczby kursujących pociągów. Inwestycja powinna usprawnić planowanie podróży do stolicy Polski. Przestronne przejście podziemne pod stacją gotowe do użytku Nowym sercem dworca jest podziemna hala zlokalizowana na poziomie -1. Przejście ma długość ponad pół kilometra i aż 64 metry szerokości, co czyni je najobszerniejszym tego typu obiektem w Warszawie. Dotychczasowe wąskie i zatłoczone tunele zostały całkowicie zastąpione nową przestrzenią. Według wypowiedzi przedstawicieli wykonawcy Budimex przejście jest na tyle obszerne, że mogłoby pomieścić nawet Boeinga 747. Taka skala projektu jest bezprecedensowa w skali kraju. Nowoczesna infrastruktura: windy, kładki, rampy i schody ruchome Dla wygody podróżnych w nowym dworcu Warszawa Zachodnia przygotowano liczne udogodnienia. Przestrzeń została wyposażona w windy, które umożliwiają dostęp do wszystkich poziomów, oraz w schody ruchome zapewniające szybkie i komfortowe przemieszczanie się. Nowa kładka dla pieszych prowadzi bezpośrednio na perony, znacznie ułatwiając poruszanie się po stacji. Dodatkowo przygotowano rampy dla rowerzystów oraz spiralny zjazd, który połączył dzielnice Wola i Ochota. Nawigacja i dostępność: co się zmieniło na stacji Po modernizacji stacja Warszawa Zachodnia jest przygotowana na przyjęcie nawet 100 tys. pasażerów dziennie. Obsługuje prawie tysiąc pociągów każdego dnia, w tym regionalne, dalekobieżne i podmiejskie. Znaczne zmiany objęły również dach obiektu. Na powierzchni 2,5 hektara zadaszenia zamontowano panele fotowoltaiczne, które pokrywają do 30% zapotrzebowania energetycznego dworca. To jedno z największych tego typu rozwiązań w Europie. Na dzień otwarcia uruchomiono także pierwsze punkty usługowe. Reszta przestrzeni handlowo-usługowej ma być udostępniana sukcesywnie w nadchodzących miesiącach. Źródło: M. St. Warszawa
Pomysł na prezent pod choinkę: Z okazji Black Friday specjalna cena na prenumeratę National Geographic i Traveler
Oto idealny prezent świąteczny dla bliskiej osoby, która kocha podróże lub fascynuje się światem. Z okazji Black Friday na kultowy.pl dostępna jest wyjątkowa promocja: specjalny kod daje rabat na roczną prenumeratę National Geographic Polska oraz Traveler.
Z okazji Black Friday redakcja magazynów National Geographic i National Geographic Traveler przygotowała wyjątkową ofertę dla miłośników podróży i świata nauki. Na stronie kultowy.pl udostępniono promocję, w ramach której kod rabatowy BF2025 pozwala uzyskać 15% zniżki na roczną prenumeratę dwóch popularnych magazynów: National Geographic Polska oraz Traveler. To jednorazowa okazja dla wszystkich, którzy chcą podarować sobie lub bliskim niezwykły prezent świąteczny, pełen wiedzy, inspiracji i wspaniałych zdjęć. Jak skorzystać z kodu rabatowego BF2025 na kultowy.pl? Aby skorzystać z promocji, wystarczy wejść na stronę kultowy.pl, wybrać interesującą nas roczną prenumeratę – National Geographic Polska lub Traveler – a następnie przy finalizacji zakupu wpisać kod rabatowy BF2025. Po jego zatwierdzeniu cena zostanie automatycznie obniżona o 15%. Zniżka na Traveler i National Geographic dostępna jest tylko online i wymaga ręcznego wpisania kodu promocyjnego. To szybki i prosty sposób, by uzyskać tańszą prenumeratę bez konieczności zakładania konta czy długiej rejestracji. Dlaczego to dobry pomysł na prezent świąteczny? Prenumerata National Geographic Black Friday to świetna okazja do zakupu prezentu, który naprawdę inspiruje. To nie tylko kolekcja fascynujących artykułów i reportaży, ale też pięknie wydane magazyny, które można podarować bliskiej osobie pod choinkę. Jeśli ktoś z Twoich bliskich interesuje się światem, nauką, przyrodą lub szuka inspiracji podróżniczych, prenumerata Traveler Black Friday to strzał w dziesiątkę. W dobie szybkiego internetu i treści dostępnych online, tradycyjna, drukowana prasa z ekskluzywnymi materiałami staje się czymś wyjątkowym. To prezent, który będzie powracać co miesiąc przez cały rok – z nową porcją wiedzy, odkryć i zachwytów nad światem. Co zawiera roczna prenumerata tych magazynów? Roczna prenumerata kultowy.pl obejmuje regularne dostawy drukowanych wydań magazynów bezpośrednio do domu. W przypadku National Geographic Polska czytelnicy otrzymują dostęp do fascynujących reportaży, artykułów naukowych, najnowszych odkryć oraz fotografii najwyższej jakości. Z kolei Traveler to magazyn stworzony z myślą o tych, którzy kochają podróże, nieznane kultury, smaki i krajobrazy. Każde wydanie dostarcza inspiracji podróżniczych, praktycznych porad oraz relacji z najbardziej niezwykłych zakątków świata. Oba tytuły to wyjątkowa szansa na poznawanie świata bez wychodzenia z domu – idealne dla każdego ciekawego świata czy podróżnika z pasją. Do kiedy trwa promocja z okazji Black Friday? Oferta zniżkowa z kodem rabatowym BF2025 dostępna jest w związku z obchodami Black Friday. Źródło: National Geographic Polska
„Polacy naprawdę nieźle mówią po angielsku” – rozmawiamy z najpopularniejszym nauczycielem języka angielskiego
Kto z polskich celebrytów i polityków najlepiej radzi sobie z językiem angielskim? Jak rozróżnić najpowszechniejsze akcenty języka angielskiego, dlaczego nie warto uczyć się języków z podcastami i serialami? O tym, jak skutecznie opanować angielski, opowiada Daniel Lalewicz, jeden z najpopularniejszych twórców edukacyjnych w polskim internecie.
Spis treści: Kim jest Daniel Lalewicz? Język angielski Polaków okiem eksperta Rozmowa Daniela Lalewicza z National Geographic Wideo podcast z Danielem Lalewiczem to pierwszy odcinek z 6-odcinkowego cyklu „Jak to się mówi po polsku”, w którym rozmawiamy z obcokrajowcami, którzy znaleźli swój nowy dom w Polsce. Odnosimy się do ich doświadczeń z nauką języka polskiego, a także do wzajemnych stereotypów kulturowych. Każdy odcinek publikujemy w niedzielę o 18.00 na YouTube, a w kolejne poniedziałki na National-Geographic.pl oraz na Spotify. Kim jest Daniel Lalewicz? Daniel Lalewicz to jeden z najbardziej rozpoznawalnych twórców edukacyjnych w Polsce. Urodził się w Stanach Zjednoczonych, a następnie wychowywał i uczył w Wielkiej Brytanii. Jak sam mówi – angielski jest dla niego pierwszym językiem. Dynamiczne lekcje angielskiego Daniela cieszą się ogromną popularnością na YouTube, TikToku i Instagramie, a jego styl nauczania – praktyczny, angażujący i pełen humoru – przyciąga zarówno młodzież, jak i dorosłych uczących się języka od podstaw. Dlaczego Daniel Lalewicz stał się tak popularny? Daniel połączył umiejętność nauczania z doskonałym wyczuciem internetowych trendów. W jego materiałach można znaleźć nie tylko wiedzę językową, ale też porady fonetyczne, różnice między akcentami oraz wskazówki, jak radzić sobie z angielskim w praktycznych sytuacjach. Jego lekcje są krótkie, treściwe i natychmiastowo zrozumiałe. Język angielski Polaków okiem eksperta W rozmowie Daniel podkreśla, że Polacy mówią po angielsku lepiej, niż sądzą. Wskazuje jednak na typowe błędy, jak zbyt dosłowne tłumaczenie zwrotów, problemy z intonacją i rytmem wypowiedzi, a także nadmierne skupienie się na biernym odbiorze treści, np. z podcastów i seriali, zamiast na aktywnym mówieniu. Rozmowa Daniela Lalewicza z National Geographic Zamieszczone powyżej wideo to nie tylko rozmowa o języku, ale też pełne inspiracji spojrzenie na naukę jako proces, który może być przyjemny i skuteczny. Daniel dzieli się swoimi sprawdzonymi metodami nauki, radzi, jak zacząć mówić płynnie i obala popularne mity językowe. Rozmowę z Danielem Lalewiczem poprowadził Łukasz Załuski, redaktor naczelny National Geographic Polska. Wideo z rozmową można obejrzeć bezpośrednio w tym artykule, a także na naszym kanale YouTube i w serwisie Spotify. Źródło: National Geographic Polska Nasz autor Łukasz Załuski Redaktor naczelny „National Geographic Polska” i National-Geographic.pl. Dziennikarz podróżniczy i popularnonaukowy z 20-letnim stażem. Wcześniej odpowiedzialny m.in. za magazyny „Focus”, „Focus Historia” i „Sekrety Nauki”. Uważny obserwator zmieniającego się świata i nowych trendów podróżniczych. Inicjator projektu pierwszej naukowej rekonstrukcji wizerunków władców z dynastii Jagiellonów. Miłośnik tenisa, książek kryminalnych i europejskich stolic.
Podróżniczki muszą mieć się na baczności. Policjant ujawnił nowy, niebezpieczny trik taksówkarzy
Podczas samotnych podróży kobiety muszą uważać na wiele zagrożeń, a przestępcy wciąż wymyślają nowe sposoby, by je wykorzystać. Najnowsza metoda, o której głośno zrobiło się w sieci, polega na podawaniu podróżnym „poczęstunku”, który ma je odurzyć i pozbawić kontroli.
Kobiety podróżujące samotnie za granicą od lat zwracają uwagę na konieczność wzmożonej czujności. W obcych krajach mogą stać się celem osób, które próbują je oszukać, okraść lub wykorzystać ich nieuwagę. Teraz jeden z funkcjonariuszy policji opublikował w mediach społecznościowych ostrzeżenie dotyczące niebezpiecznej praktyki, którą – według relacji – stosują niektórzy taksówkarze oraz kierowcy oferujący przejazdy współdzielone. Chodzi o pozornie niewinną propozycję napoju lub przekąski, która w rzeczywistości może zawierać substancję odurzającą. Viralowe ostrzeżenie policjanta Policjant obecny w sieci pod pseudonimem @police_g0tur6, którego na TikToku obserwuje ponad 1,1 mln użytkowników, opublikował niedawno nagranie, które błyskawicznie stało się viralem. Funkcjonariusz ostrzegł w nim podróżujące kobiety przed tym, co nazwał „nowym zagrożeniem”, podkreślając, że sprawa wymaga maksymalnej uwagi. – Wszystkie kobiety i nastolatki, które jeżdżą Uberem i taksówkami, muszą wiedzieć o tym niebezpieczeństwie. Posłuchajcie uważnie – rozpoczął. Jak wyjaśnił, pojawiają się doniesienia o kierowcach, którzy wręczają pasażerkom butelki wody zaraz po wejściu do samochodu. Problem w tym, że takie butelki mogły zostać wcześniej naruszone. – Zdarza się, że wstrzykują do środka niewielką ilość fentanylu lub innej substancji mającej wywołać senność czy utratę przytomności – ostrzegł policjant. Z tego powodu radzi, by nie przyjmować żadnych napojów ani przekąsek od nieznanych kierowców. Dodał też praktyczną wskazówkę: jeśli ktoś z powodu silnego pragnienia rozważa przyjęcie oferowanej wody, powinien delikatnie ścisnąć butelkę – jeśli pojawi się wyciek, może to świadczyć o wcześniejszym przekłuciu opakowania. – Moja najlepsza rada dla pań i nastolatek brzmi: jeśli wsiadacie do pojazdu prowadzonego przez obcą osobę, nie przyjmujcie od niej żadnego jedzenia ani napojów. Dbajcie o swoje bezpieczeństwo – podsumował. Rosnąca liczba niepokojących relacji kobiet z całego świata W komentarzach pod nagraniem wiele kobiet zaczęło dzielić się własnymi, niepokojącymi doświadczeniami. Jedna z internautek opisała: „Przydarzyło mi się to i kierowca wyraźnie się zdenerwował, gdy odmówiłam wypicia wody. Co chwilę odwracał się i pytał, czy mam zamiar ją otworzyć. Zgłosiłam to na policję”. Inna relacjonowała, że kierowca Ubera zaoferował jej cukierka i nalegał, by go zjadła, dodając: „Poprosiłam, żeby natychmiast mnie wysadził”. Kolejna użytkowniczka TikToka wspomniała natomiast, że pewien kierowca próbował podać jej butelkę wody aż trzy razy, co wydało jej się niezwykle natarczywe – wideo opublikowane przez policjanta uświadomiło jej dopiero jakiego niebezpieczeństwa mogła uniknąć. Co istotne, część kobiet w komentarzach pod filmikiem opublikowała też własne wskazówki dotyczące bezpieczeństwa, podkreślając, że nie tylko napoje mogą stanowić zagrożenie. Czytamy: „Nie przyjmujcie balsamu, środka do dezynfekcji rąk ani niczego, co kierowca próbuje podać”, „Używajcie chusteczek lub rękawiczek do otwierania drzwi i zapinania pasów bezpieczeństwa” oraz „Nie tylko woda może być pułapką – również guma do żucia, cukierki, słodycze, czekolada czy nawet opakowanie chusteczek”. Tego typu praktyki zgłaszane są nie tylko w USA, skąd pochodzi policjant. Podobne doniesienia pojawiają się również w Australii, Wielkiej Brytanii, a także w krajach Azji Południowo-Wschodniej, m.in. w Wietnamie i na Filipinach. Tam lokalne służby bezpieczeństwa przestrzegają podróżnych przed przyjmowaniem napojów lub przekąsek od obcych, w tym także od kierowców usług przewozowych. Eksperci ds. bezpieczeństwa podkreślają jednak, że w większości przypadków wystarczy stanowczo powiedzieć: „Nie, dziękuję”, a w razie potrzeby warto mieć przy sobie własną butelkę wody. Zwracają również uwagę, że celem tych ostrzeżeń nie jest wzbudzanie strachu przed korzystaniem z taksówek, lecz przypomnienie o podstawowych zasadach ostrożności. Źródła: TikTok, vt.co Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Polskie MSZ ostrzega: Czechy, w tym Praga, zmagają się z epidemią „choroby brudnych rąk”
Tuż przed jednym z najgorętszych pod względem turystycznych okresów w roku Czechy mają ogromnego pecha. Kraj, a szczególnie Pragę, nawiedziła epidemia wirusowego zapalenia wątroby typu A. Polskie MSZ wydało ostrzeżenie.
W ostatnich miesiącach w Czechach nastąpił alarmujący wzrost zachorowań na wirusowe zapalenie wątroby typu A (WZW A), potocznie nazywane żółtaczką pokarmową. Według tamtejszego Państwowego Instytutu Zdrowia Publicznego (SZU), od początku roku zgłoszono już 2597 przypadków tej choroby, czylo niemal czterokrotnie więcej niż w całym roku 2024, gdy odnotowano 636 infekcji. Epidemia w Czechach – gdzie przypadków jest najwięcej? Najbardziej dotknięte epidemią regiony to Praga oraz środkowe Czechy — w samej Pradze odnotowano 1108 przypadków, a w regionie środkowoczeskim kolejne 418. Co więcej, choroba rozprzestrzenia się po całej populacji: zachorowania występują we wszystkich grupach wiekowych, choć najczęściej dotykają dorosłych w wieku 30–45 lat oraz dzieci między 5. a 9. rokiem życia. Sytuacja jest poważna również pod względem klinicznym. Większość zakażonych trafia do szpitali, a w wielu przypadkach placówki nie są w stanie przyjąć wszystkich chorych. Niestety, od początku roku z powodu powikłań związanych z WZW A zmarło już 29 osób. Wśród ofiar dominują mężczyźni z dodatkowymi problemami zdrowotnymi. Polskie MSZ ostrzega W odpowiedzi na pogarszającą się sytuację epidemiologiczną, polskie Ministerstwo Spraw Zagranicznych wydało specjalne ostrzeżenie. „Ambasada RP w Pradze informuje o wzroście liczby zachorowań na wirusowe zapalenie wątroby typu A na terenie Republiki Czeskiej. Najwięcej przypadków odnotowano w Pradze, a także w krajach środkowoczeskim i morawsko‑śląskim” – brzmi komunikat MSZ. Eksperci podkreślają, że najskuteczniejszą metodą ochrony przed WZW A jest szczepienie. Polskie MSZ zapowiada, że może aktualizować swoje zalecenia dla podróżujących w zależności od rozwoju sytuacji epidemiologicznej. Co to jest WZW A? Wirusowe zapalenie wątroby typu A to ostra choroba zakaźna, przenoszona głównie drogą pokarmową. Atakuje wątrobę, powodując objawy takie jak gorączka, osłabienie, nudności, ból brzucha oraz żółtaczkę. Choroba zwykle przebiega samoograniczająco i nie przechodzi w postać przewlekłą. WZW A to typowa „choroba brudnych rąk”. Szanse na zarażenie się można skutecznie zmniejszyć zachowując higienę: myjąc ręce i surową żywność (np. owoce). Unikanie jedzenia z niepewnych źródeł i picie wody tylko z butelek także mogą znacząco zmniejszyć ryzyko. Źródła: PAP, MSZ Nasza autorka Magdalena Rudzka Dziennikarka „National Geographic Traveler" i „Kaleidoscope". Przez wiele lat również fotoedytorka w agencjach fotograficznych i magazynach. W National-Geographic.pl pisze przede wszystkim o przyrodzie. Lubi podróże po nieoczywistych miejscach, mięso i wino.
Sztuczna inteligencja pomoże przewidywać turbulencje? Technologia, która zmienia lotnictwo
W obliczu coraz częstszych i gwałtowniejszych turbulencji, które eksperci wiążą ze zmianami klimatu, linie lotnicze zaczynają sięgać po innowacyjne rozwiązania. Najnowszym pomysłem jest wykorzystanie zaawansowanej sztucznej inteligencji po to, by zwiększyć zarówno bezpieczeństwo, jak i komfort pasażerów.
Sztuczna inteligencja budzi skrajne emocje – dla jednych jest zagrożeniem, dla innych szansą. W przemyśle lotniczym pojawia się jednak coraz więcej dowodów, że może działać jako skuteczna pomoc. Jedna z linii lotniczych postanowiła ją wykorzystać właśnie w walce z turbulencjami, czyli zjawiskiem, które bywa niewidoczne na radarach i stanowi poważne wyzwanie operacyjne. Dlaczego turbulencje stają się coraz silniejsze? Turbulencje od dawna stanowią jedno z największych wyzwań w lotnictwie – nie tylko dlatego, że budzą lęk wśród pasażerów, lecz przede wszystkim z powodu tego, że są trudne do przewidzenia. W przeciwieństwie do burz czy opadów nie pojawiają się na radarach pogodowych w kokpicie, a ich charakter często jest tak „lokalny”, że nawet najbardziej zaawansowane modele meteorologiczne nie są w stanie ich wykryć. W ostatnich latach ich występowanie się nasila, a naukowcy wskazują, że zmiany klimatu zwiększają częstotliwość i siłę turbulencji. Według badań meteorologów z Uniwersytetu w Reading niebo nad północnym Atlantykiem (czyli jedną z najruchliwszych tras lotniczych świata) jest dziś o 55% bardziej niespokojne niż cztery dekady temu. Dlaczego tak się dzieje? Otóż cieplejsze powietrze, będące skutkiem rosnących emisji dwutlenku węgla, modyfikuje układ prądów strumieniowych, tworząc warunki sprzyjające tzw. turbulencjom czystego powietrza. Międzynarodowe Zrzeszenie Przewoźników Powietrznych (IATA) uznaje je dziś za główną przyczynę obrażeń wśród pasażerów i członków załóg, choć śmiertelne przypadki zdarzają się rzadko. W ciągu ostatnich lat odnotowano jednak dramatyczne incydenty – statystyki Federalnej Administracji Lotnictwa (FAA) pokazują, że w latach 2009–2021 aż 146 osób doznało poważnych obrażeń w wyniku turbulencji. Co istotne, to zjawisko nie dotyczy już tylko Atlantyku – zwiększoną niestabilność powietrza notuje się również nad Europą, Bliskim Wschodem i Stanami Zjednoczonymi. To sprawia, że linie lotnicze coraz pilniej poszukują sposobów na przewidywanie turbulencji i minimalizowanie ich skutków, a sztuczna inteligencja wydaje się jednym z najbardziej obiecujących narzędzi w tej walce. Sztuczna inteligencja w kokpicie Rosnąca intensywność turbulencji to nie tylko kwestia bezpieczeństwa, lecz także ogromne obciążenie finansowe dla branży. Jak wyjaśnił Mark Prosser, meteorolog z Uniwersytetu w Reading, linie lotnicze w samych Stanach Zjednoczonych tracą z tego powodu od 150 do 500 milionów dolarów rocznie. Jak to możliwe? – Każda dodatkowa minuta spędzona w turbulencjach zwiększa zużycie samolotu, a także ryzyko odniesienia obrażeń przez pasażerów i personel pokładowy – podkreślił. Trudność polega na tym, że obecne radary oraz modele pogodowe nie potrafią wykrywać niewielkich, lokalnych wirów odpowiedzialnych za nagłe zaburzenia lotu. Właśnie dlatego Emirates, największe linie lotnicze Bliskiego Wschodu, zdecydowały się sięgnąć po sztuczną inteligencję. Firma wprowadziła system, który – dzięki połączeniu uczenia maszynowego, raportów pilotów i zbiorczych danych o turbulencjach – generuje informacje w czasie rzeczywistym i przekazuje do kokpitu „wizualizacje turbulencji na żywo”. Dzięki temu piloci mogą znacznie wcześniej zobaczyć, gdzie pojawią się niebezpieczne strefy i z wyprzedzeniem zmodyfikować trasę. Emirates przekonują, że pierwsze efekty technologii są już wyraźnie widoczne. Jak zdradził kapitan Hassan Alhammadi, starszy wiceprezes ds. operacji lotniczych, nowy system przyczynił się do „znacznego zmniejszenia” liczby przypadków niespodziewanych silnych turbulencji w ciągu ostatniego roku. – Choć jesteśmy dopiero na wczesnym etapie, widzimy potwierdzenie potencjalnych korzyści, jakie mogą przynieść te systemy – podkreślił. Jednocześnie zaznaczył, że choć całkowite wyeliminowanie turbulencji jest niemożliwe, technologia ta może w praktyce zminimalizować najbardziej gwałtowne i niebezpieczne epizody. Źródło: Euronews Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Black Friday coraz bliżej. Kiedy wypada i skąd wzięło się to wielkie święto zakupów?
Black Friday z roku na rok cieszy się coraz większym zainteresowaniem i przyciąga tłumy spragnionych promocji klientów. Dziś przyglądamy się historii i fenomenowi Czarnego Piątku, który napędza konsumpcję na niespotykaną skalę – także w Polsce.
W tym artykule: Co to jest Black Friday? Kiedy jest Black Friday? Co warto kupić w Black Friday? Czym różni się Black Friday od Cyber Monday? Black Friday, u nas znany jako Czarny Piątek, stał się jednym z najważniejszych dni w roku dla łowców okazji. To właśnie wtedy sklepy oferują setki produktów w znacznie obniżonych cenach, co przyciąga tłumy klientów pragnących skorzystać z niepowtarzalnych promocji. Czym jest to nieformalne święto zakupów, skąd się wzięło i dlaczego zyskało tak ogromną popularność zarówno za oceanem, jak i w Polsce? Co to jest Black Friday? Black Friday to dzień spektakularnych wyprzedaży i promocji, którego idea narodziła się w Stanach Zjednoczonych. Już w minionym stuleciu popularne stało się organizowanie masowych wyprzedaży tuż po Święcie Dziękczynienia, co miało wspierać wzrost sprzedaży, a konsumentom pozwalało nabyć produkty w wyjątkowo korzystnych cenach. Określenie „Black Friday” pojawiło się dopiero w latach 60. w Filadelfii. Początkowo używali go wyłącznie policjanci, którzy nazywali tak piątek po Święcie Dziękczynienia z uwagi na ogromne korki, tłumy i wzmożoną liczbę incydentów związanych z natłokiem klientów w sklepach. Z czasem jednak nazwa ta zaczęła nabierać pozytywnego znaczenia. Czarny Piątek stał się symbolem momentu, w którym sklepy, dzięki wzmożonej sprzedaży, przechodziły od „czerwonych” strat do „czarnych” zysków (wówczas dochody oznaczano czarnym tuszem, a straty czerwonym), co czyniło ten dzień jednym z najbardziej dochodowych w ciągu roku. Za oceanem Black Friday rozpoczyna sezon świątecznych zakupów, zachęcając konsumentów do skorzystania z licznych promocji, które obejmują zarówno sklepy stacjonarne, jak i internetowe. Czarny Piątek w Polsce pojawił się wraz z międzynarodowymi sieciami handlowymi w latach 2000. Początkowo nie cieszył się dużym zainteresowaniem, ale postępujący proces globalizacji doprowadził, że także i w kraju nad Wisłą Black Friday zdobył ogromną popularność i stał się wyczekiwaną tradycją konsumencką. Kiedy jest Black Friday? Black Friday, jak już zostało wspomniane, przypada na dzień po Święcie Dziękczynienia (ang. Thanksgiving), które w USA obchodzone jest w czwarty czwartek listopada. Oznacza to, że data Czarnego Piątku jest ruchoma i każdego roku przypada na inny dzień. W Polsce Czarny Piątek nie jest bezpośrednio związany ze Świętem Dziękczynienia, ponieważ w kraju nad Wisłą nie jest ono obchodzone. Mimo to rodzimi sprzedawcy przyjęli sama ideę, organizując wyjątkowe wyprzedaże i promocje właśnie w ostatni piątek listopada. W tym roku nieoficjalne święto zakupów, czyli Black Friday 2025, przypada 28 listopada. Co warto kupić w Black Friday? W Polsce większość sklepów z okazji Black Friday oferuje rabaty od 20% do 50%. Nie brakuje jednak przypadków, gdy towary zostają przecenione nawet o 80%. Z przeprowadzonych w ostatnich latach badań wynika, że w czasie święta niskich cen najchętniej kupujemy odzież, akcesoria elektroniczne oraz produkty z działu uroda i zdrowie. Ze względu na wzrost zainteresowania Black Friday w Polsce, coraz chętniej do corocznych promocji dołączają biura podróży, linie lotnicze i przewoźnicy kolejowi, jak np. PKP Intercity. Warto jednak pamiętać, że Black Friday działa na klientów również z psychologicznego punktu widzenia. Ograniczony czas wyprzedaży wywołuje poczucie presji czasowej, które zwiększa motywację do zakupu. Dodatkowo promocje z zaznaczeniem dostępności „tylko do wyczerpania zapasów” tworzą atmosferę ekskluzywności i poczucie, że jeśli nie podejmie się decyzji szybko, okazja przepadnie. Eksperci zwracają uwagę, że efektem Black Friday jest kupowanie impulsywne – klienci często sięgają po produkty, które normalnie nie znalazłyby się na ich liście zakupowej. Z tego powodu Czarny Piątek stał się też obiektem krytyki ze strony wszelkich organizacji, które zwracają uwagę na ryzyko nadmiernej konsumpcji i jej negatywnego wpływu na środowisko. Czym różni się Black Friday od Cyber Monday? Duże zainteresowanie Black Friday skutkuje tym, że zdecydowana większość sklepów, by podtrzymać zainteresowanie klientów, oferuje dodatkowe rabaty przez cały weekend. Ich zwieńczeniem jest Cyber Monday, czyli pierwszy poniedziałek po Czarnym Piątku. Wówczas duże promocje tradycyjnie przygotowują internetowe platformy, które przyciągają osoby preferujące zakupy bez tłumów i kolejek, w domowym zaciszu. Cyberponiedziałek to dla konsumentów dodatkowa okazja na upolowania wymarzonego rzeczy lub usługi w dużo niższej cenie niż zazwyczaj. Z kolei dla sprzedawców – szansa na zwiększenie zysków, przyciągnięcie nowych klientów i maksymalne wykorzystanie wzmożonego popytu na zakupowe okazje. Źródło: National Geographic Polska.
Szukasz nowego sposobu na życie i podróże w środku kariery? Odpowiedzią jest „mikroemerytura”
Nie chcesz odkładać podróży na emeryturę? Już nie musisz. Coraz popularniejszy trend zachęca, by nie czekać na „później” i pozwolić sobie na dłuższy wyjazd w trakcie kariery zawodowej. „Mikroemerytura” to sposób na chwilowe zatrzymanie codziennego rytmu, odzyskanie równowagi i zobaczenie świata z innej perspektywy.
W świecie, w którym granice między życiem zawodowym a prywatnym coraz bardziej się zacierają, coraz więcej osób decyduje się na świadome przerwy od pracy — nie z przymusu, lecz z potrzeby odzyskania równowagi. Zamiast czekać na odległą emeryturę, planują własne „mikroemerytury” już teraz i spędzają kilka tygodni lub miesięcy w innym kraju, z dala od codziennych obowiązków. To nowa filozofia podróżowania, w której urlop przestaje być chwilowym odpoczynkiem, a staje się okazją do doświadczenia życia w wolniejszym rytmie i w zupełnie nowym miejscu. Coraz więcej osób planuje mikroemerytury Jak wynika z badania przeprowadzonego przez firmę Explore Worldwide, idea mikroemerytury zyskuje coraz większą popularność. W ankiecie wzięło udział 2 tys. mieszkańców Wielkiej Brytanii, a wyniki pokazują, że dla większości idealna długość takiej przerwy wynosi od jednego do trzech miesięcy. Prawie jedna trzecia (29%) respondentów rozważa taki krok, a niemal połowa (48%) chciałaby przeznaczyć ten czas na podróże. Jak tłumaczy Michael Edwards, dyrektor zarządzający Explore Worldwide: „Mikroemerytura to chwila wytchnienia, resetu i ponownego odkrywania. To szansa na oderwanie się od codziennej harówki i zanurzenie w nowych miejscach – oferująca świeżą perspektywę, której nie zapewni żadna biurowa rutyna”. Zjawisko to szczególnie przyciąga osoby w średnim wieku, które z jednej strony czują zmęczenie zawodowe, a z drugiej mają już stabilniejszą sytuację finansową. – Wielu z nas jest dziś w lepszej pozycji, by podróżować niż wtedy, gdy byliśmy młodsi – dodaje Edwards. I choć młodsze pokolenia chętniej robią sobie przerwy w karierze, zanim założą rodzinę, to właśnie mikroemerytury w późniejszym okresie życia coraz częściej stają się świadomym wyborem, a nie chwilową ucieczką od codzienności. Przerwa, która zmienia perspektywę W miarę jak wydłuża się nasze życie zawodowe, tradycyjna wizja emerytury wydaje się coraz bardziej odległa. Coraz więcej osób zadaje więc sobie pytanie: „Po co czekać?”. Jak zauważa przedstawiciel Explore Worldwide, to właśnie średni wiek staje się momentem przełomowym – dzieci dorastają, obowiązki maleją, a wiele osób po raz pierwszy od lat ma czas i środki, by skupić się na sobie. To także okres, w którym warto realizować podróżnicze marzenia, zanim zdrowie czy inne ograniczenia staną się przeszkodą. – Presja wieku średniego, taka jak starzenie się rodziców, potencjalny rozpad związku i wypalenie zawodowe, sprawiają, że mikroemerytura jest idealnym sposobem na ponowną ocenę sytuacji i nabranie sił – podkreśla Edwards. Badania potwierdzają, że taka przerwa naprawdę działa: aż 84% osób po dłuższym odpoczynku od pracy czuje się lepiej, a 96% deklaruje, że odzyskało poczucie celu. – Podczas wyboru odpowiedniego kierunku podróży warto jednak wziąć pod uwagę wiele czynników – od dostępnego czasu, przez poziom energii, aż po osobiste zainteresowania – dodaje. Źródła: The Independent, Explore Worldwide Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Na brak kuracjuszy nikt tu nie narzeka. Najpiękniejsze uzdrowiska i sanatoria w sercu Polski
To nie tylko uzdrowiska, ale też miejsca, gdzie można odzyskać siły i poczuć się lepiej. Przypominamy popularny reportaż z magazynu Traveler z 2020 roku o świętokrzyskich uzdrowiskach.
Spis treści: Dolina Purpurowa Solec-Zdrój Busko-Zdrój Szydłów Jak zaplanować podróż do Busko-Zdroju? Busko-Zdrój od lat cieszy się opinią jednego z najważniejszych uzdrowisk w Polsce. Znajduje się tu kilkanaście sanatoriów, a także tężnie solankowe, które przyciągają nie tylko kuracjuszy, ale i osoby szukające relaksu w otoczeniu natury. Wody siarczkowe i mineralne pomagają w leczeniu schorzeń reumatologicznych, dermatologicznych i ortopedycznych. To właśnie tutaj można połączyć leczenie z wypoczynkiem w otoczeniu malowniczych krajobrazów. Dolina Purpurowa Spróbuj, najlepiej smakują prosto z drzewa – pan Stanisław, który uprawą śliwek zajmuje się od wielu lat, nie musiał mnie dwa razy namawiać. Owoc był dojrzały, soczysty i słodki. Pyszny. – To odmiana amers pochodząca z USA. Nie lubi zimna, dlatego gdy dojrzeje, trzeba ją szybko zrywać – dodaje. Chwilę wcześniej zatrzymałam samochód, mijając ciągnące się po horyzont śliwkowe sady pod Szydłowem. Miejscowi nazywają je Purple Valley, czyli Dolina Purpurowa. Rosną tu m.in. odmiany stanley, lepotica, tophit, rana, record i oczywiście węgierka. Wrócę w te rejony w drodze powrotnej do Warszawy, żeby kupić tutejszy rarytas: Szydłowiankę i purpurowe powidła z czekoladą. Na pożegnanie pan Stanisław wręcza mi woreczek owoców. – Będziesz o mnie pamiętała trochę dłużej – śmieje się. Żegnam go i jadę dalej, na południowy skraj województwa świętokrzyskiego, by – jakkolwiek to brzmi – odrobinę naprawić zdrowie. Świętokrzyskie to nie tylko malownicze rozległe doliny, pagórki, które łagodnie pną się w górę i przechodzą w siwe szczyty. To też świetne tereny rekreacyjne do jazdy na rowerze i spacerów. Ale przede wszystkim zagłębie uzdrowisk, sanatoriów, domów zdrojowych i hoteli, które prześcigają się w ofertach zabiegów dla kuracjuszy. Jadę przez Busko-Zdrój do Solca. To dwie miejscowości uzdrowiskowe słynące ze źródeł siarczkowych, których lecznicze właściwości zaczęto wykorzystywać już w XVIII w. Tymczasem postanowiłam na własnej skórze sprawdzić, czy te słynne na całą Europę wody rzeczywiście działają. Solec-Zdrój W kawiarni Pod Wieżyczką w Uzdrowisku Solec-Zdrój, gdzie częstują mnie kawą i tutejszą słodko-słoną solecczanką, dostaję obszerną historyczną broszurę. Okazuje się, że na przełomie XVIII i XIX w. to niewielkie miasteczko przechodziło prawdziwy rozkwit. Najpierw uruchomiono tu warzelnię soli (na bazie miejscowych solanek), która sprowadziła tu w 1815 r. radcę górniczego, niejakiego Beckera. Inżynier miał szukać pokładów soli kamiennej, ale zamiast spodziewanego minerału, znalazł… wodę siarczkową. Bogate właściwości zdrowotne źródeł wypływających pod ciśnieniem na powierzchnię ziemi szybko docenili mieszkańcy. To w efekcie doprowadziło do powstania uzdrowiska, w którym właśnie goszczę. Pierwsze wanny stanęły w budynkach leczniczo-kąpielowych w 1836 r. Wkrótce potem zbudowano Łazienki, domy dla kuracjuszy i pijalnię wód mineralnych. Do zakładu sanatoryjnego przyłączono też 100-hektarowy las iglasty. Uzdrowisko szybko urosło do rangi centrum kulturalnego, gdzie życie towarzyskie kwitło na całego – wystawiano sztuki teatralne, a podczas wieczorków tanecznych przygrywała orkiestra na żywo. I chociaż uzdrowisko bardzo ucierpiało podczas II wojny, dziś w rękach nowych właścicieli Marty i Czesława Sztuków odbudowuje dawną świetność. Kolejne obiekty należące do kompleksu przechodzą gruntowne remonty. Oferta dla kuracjuszy Na brak kuracjuszy, którzy zażywają uzdrawiających kąpieli, nikt tu nie narzeka. – Maksymalne stężenie wody leczniczej, które dopuszczają lekarze, to 150 mg siarkowodoru na litr wody. Nasze źródło, słynny 110-metrowy szyb solecki, z którego bezpośrednio wydobywamy wodę dla gości, ma stężenie 137 mg. Czyli jest idealne – tłumaczy dyrektor obiektu Bogusław Kunat. I dodaje: – W Solcu leczymy narządy ruchu, nadciśnienie, problemy neurologiczne, dermatologiczne. A na wspólnych imprezach integracyjnych, które klimatem nie odbiegają od tych sprzed wojny, także złamane serca. Dosłownie przecznicę dalej rozciągają się dwa okazałe kompleksy hotelowe: Malinowy Raj i Malinowy Zdrój. Słyną z siarczkowych kąpieli, a przy okazji ze sporego zaplecza rehabilitacyjnego. W holu Malinowego Raju spotykam dwie kobiety. – Droga pani, wyjeżdżamy stąd jak nowo narodzone. W naszym codziennym menu mamy masaże lecznicze, baseny mineralne i serie kąpieli siarczkowych oraz borowinowych – opowiada Karolina z Warszawy, jedna z kobiet. – Tym razem przyjechałam z koleżanką z pracy. Prawie siłą oderwałam ją od biurka. Obie mamy kręgosłupy w rozsypce. Stres i siedzący tryb życia robią swoje. Tu się regenerujemy – dodaje. Kąpiel w wodzie siarczkowej Jednorazowa kąpiel w wodzie siarczkowej, która jest wlewana do specjalnej wanny, trwa nie dłużej niż 15 min. Zawarte w wodzie związki siarki są wchłaniane przez skórę i rozprowadzane po całym organizmie. Kąpiele łagodzą zmiany skórne, m.in. łuszczycę czy atopowe zapalenie skóry. Liczba ekspozycji przekłada się na efekt. – Często przyjeżdżają do nas młodzi ludzie, którzy np. dużo biegają lub uprawiają wspinaczkę wysokogórską. Bo kąpiele można też stosować profilaktycznie do skutków nadmiernych przeciążeń układu kostnego. Jeśli pochodne siarki są elementem budulcowym chrząstki, to dostarczając odpowiednią jej dawkę, możemy przeciwdziałać zmianom zwyrodnieniowym – tłumaczy dr n med. Marek Grabski, kierownik Centrum Rehabilitacji w sieci Malinowe Hotele. I dorzuca: – Ponieważ pani regularnie biega, taka kąpiel się pani przyda. Cóż, już po pierwszej próbie moja skóra staje się rzeczywiście aksamitnie gładka jak po peelingu. Jednak żeby kąpiele przyniosły długotrwałe efekty, trzeba by wziąć ich co najmniej kilka. Tym razem nie mam na to czasu. Jadę dalej do oddalonego o 17 km Buska-Zdroju (do którego prowadzi też czerwony szlak turystyczny). Tam czekają mnie kolejne zabiegi. Busko-Zdrój Busko-Zdrój rocznie odwiedza 43 tys. kuracjuszy i turystów. Nic dziwnego, wody siarczkowe odkryto tu wcześniej niż w Solcu-Zdroju. Już w XIII-wiecznych dokumentach stoi, że w Busku występują źródła mineralne o zbawiennych właściwościach dla układu oddechowego i kostnego. Pierwsze kroki kieruję na promenadę Mickiewicza. Łączy ona centrum miasteczka z XIX-wiecznym parkiem zdrojowym zaprojektowanym przez włoskiego architekta Henryka Marconiego. Alejki gęsto porośnięte klonami, kasztanowcami i jesionami prowadzą mnie do serca ogrodu – zabytkowego budynku Łazienek. To jednocześnie główny obiekt najstarszego w mieście Sanatorium Uzdrowiskowego „Marconi” z 1936 r. Rozglądam się dookoła. Cisza, spokój, mijają mnie grupki kuracjuszy, którzy po porannych zabiegach spacerują w parku lub jeżdżą na rowerach. Hotel jak galeria sztuki Wracam parkowymi alejami na promenadę, przy której stoi dostojny budynek luksusowego butikowego Hotelu Bristol. Obiekt łączy cechy nowoczesnego uzdrowiska z salonem odnowy biologicznej. Jego główną część stanowi zabytkowa, starannie odrestaurowana willa z 1896 r. (gdzie przed wojną mieściło się Sanatorium Bristol), do której parę lat temu dobudowano nowoczesną betonowo-szklaną bryłę. Już z daleka widzę przylegającą do fasady cienką linę, a na niej rzeźbę Piramida krzeseł. Wiem, że wyszła spod dłuta Jerzego Kędziory, którego prace znam z Sopotu, Bydgoszczy czy Berlina. To zapowiedź tego, co czeka mnie w hotelowym holu, który przypomina galerię sztuki. Zamiast żyrandolu gości wita olbrzymia szklana instalacja Piąta gwiazda Ludwiki Ogorzelec, polskiej artystki na stałe mieszkającej i tworzącej w Paryżu. Wokoło rzeźby Sylwestra Ambroziaka, ceramika Marka Cecuły, na ścianach obrazy artystów skupionych wokół Łodzi Kaliskiej, a także Antoniego Fałata i Jakuba Ciężkiego. – Dzieła sztuki znajdziemy tu na każdym kroku, w korytarzach, pokojach, gabinetach zabiegowych i spa, w restauracji czy kawiarni. To miejsce oddycha sztuką, bez niej bylibyśmy nijacy – podkreśla Wojciech Tworek, menedżer hotelu. Zabiegi rehabilitacyjne Przyznam jednak, że Bristol skusił mnie głównie… sprzętem rehabilitacyjnym. Mają tu bieżnię antygrawitacyjną opracowaną przez NASA, która odciąża nawet do 80 proc. wagi ciała. Jest idealna dla osób z nadwagą lub z problemami stawowymi. Fizjoterapeutka, która się mną zajmuje, opowiada, że z takiego sprzętu korzystają zawodnicy Barcelony, którzy rehabilitują stopy i stawy skokowe, by przyspieszyć regenerację. Potwierdzam – na tym magicznym urządzeniu czuję się co najmniej o połowę lżejsza, fantastyczne uczucie. Weszłam też na minutę do kriokomory, w której panuje minus 120 stopni. Ta z kolei obkurcza naczynia krwionośne, podnosi wydolność organizmu, ale też działa przeciwzmarszczkowo i wpływa pozytywnie na nastrój – znów potwierdzam. Kolejnym elementem, który wyróżnia Bristol spośród okolicznych uzdrowisk jest basen oczyszczany nanosrebrem. Można w nim pływać bez okularów, a leczniczy efekt kąpieli siarczkowych nie zostaje zachwiany. Oferta kulturalna Ale Busko-Zdrój to nie tylko uzdrowiska i spa. – To też kultura. Od 26 lat organizujemy tu Międzynarodowy Festiwal Muzyczny im. Krystyny Jamroz. Zapraszamy najlepszych śpiewaków, pianistów, aktorów – mówi Karolina Kępczyk, dyrektor Buskiego Samorządowego Domu Kultury. Oglądam nowy budynek Buskiej Tężni Kultury w parku Zdrojowym. Nowoczesna drewniana owalna bryła obłożona jest tarniną i ma taras na dachu. – Inhalatorium i szklany dom zdrojowy z pijalnią wód będziemy łączyć z działalnością kulturalną i np. targiem solnym. Zimą planujemy zorganizować lodowisko z wypożyczalnią sprzętu – dodaje Kępczyk. Szydłów Ze Świętokrzyskiego wracam zregenerowana i chyba trochę młodsza. Ale żeby nie być gołosłowną, zajeżdżam jeszcze do średniowiecznego Szydłowa. Do miasta prowadzą XIV-wieczne mury obronne, których częścią jest Brama Krakowska. Pośrodku rynku stoi budynek tutejszego ratusza, który kilka lat temu kupiła Agnieszka Baxter. Dziś prowadzi w nim butik śliwkowy, w którym można kupić lokalne specjały, m.in. Szydłowiankę Śliwkę w Czekoladzie i powidła z pomarańczą. Właśnie po nie tu przyjechałam. – Jeżdżąc po świecie, uświadomiłam sobie, że mój rodzinny Szydłów z całym swoim historyczno-sadowniczym dziedzictwem nie ma znaku firmowego. A przecież to stolica śliwki. Od pokoleń suszy się je tu ręcznie, metodą tradycyjną na tzw. laskach w suszarniach opalanych drewnem liściastym. Postanowiłam to wykorzystać – opowiada Agnieszka. Dwa lata temu zajęła się m.in. produkcją oblanej czekoladą deserową Szydłowianki. – Jest znakomita. Delikatna i w odróżnieniu od podobnych wyrobów dostępnych na rynku nie jest przesłodzona – zachwala Ewa z Szydłowa, którą spotykam w butiku. Kupuję kilka paczek i jadę dalej. Znów mijam Dolinę Purpurową, śliwy uginają się od dojrzałych owoców. Tylko pana Stanisława już nigdzie nie widzę. Jak zaplanować podróż do Busko-Zdroju? Transport Droga z Warszawy do Buska-Zdroju zajmuje ok. 3 godz. Najlepiej jechać trasą S7. Do Buska kursują pociągi regionalne z Kielc, Częstochowy i Katowic. Działa też transport autobusowy (FlixBus, Polonus itd.). Nocleg Hotel Słoneczny Zdrój Medical SPA & Wellness w Busku-Zdroju to nowoczesne miejsce noclegowe połączone z całą gamą zabiegów pielęgnacyjnych i leczniczych. W ofercie m.in. biomechaniczna stymulacja mięśni idealna w dysfunkcji układu ruchowego. Sanatorium Słowacki w Busku-Zdroju to nie tylko komfortowy hotel, ale też miejsce, gdzie kompleksowo leczy się choroby narządu ruchu, schorzenia reumatologiczne i neurologiczne. Kąpiele lecznicze, masaże, ale też zabiegi z zakresu medycyny estetycznej i kosmetologii plus nocleg w przytulnym pokoju. To wszystko oferuje Dormed Medical SPA w Busku-Zdroju. Zakupy Do Olejarni Zagłoby w Mikułowicach (wsi oddalonej o 3 km od Buska-Zdroju) można wybrać się z dzieciakami i zobaczyć, jak metodą tradycyjną tłoczy się tu oleje. Najpierw ziarna trafiają do gniotownika, potem do prażalnika, a na końcu do prasy tłokowej. Z 7 kg nasion można zrobić nawet 1,5 litra cieczy. O ofercie m.in. oleje: rydzowy, rzepakowy, lniany, makowy, z konopi, musztardowy (z gorczycy). Artykuł był opublikowany w National Geographic Traveler w 2020 roku. Nasz ekspert Agnieszka Michalak Dziennikarka i redaktorka „National Geographic Traveler" oraz magazynu pokładowego LOT-u „Kaleidoscope". W podróż zawsze zabiera książkę i buty do biegania – bo lubi poznawać nowe miejsca joggingując.
Czeska oferta dla Polaków: najlepsze uzdrowiska nawet o połowę tańsze
Po raz pierwszy w historii Czechy ruszają z programem dla kuracjuszy z Polski! Dzięki OPEN POLSKA możesz spędzić tydzień w wybranych hotelach już od 1800 zł. Leczenie, relaks i wellness w Karlowych Warach, Mariańskich i Franciszkowych Łaźniach oraz Jáchymovie czekają – liczba miejsc ograniczona!
Czeska Centrala Ruchu Turystycznego CzechTourism oraz kraj karlowarski uruchomiły program OPEN POLSKA – pierwszą w historii akcję skierowaną do Polek i Polaków. To niepowtarzalna okazja, aby spędzić tydzień w kilku wybranych do programu hotelach w renomowanych czeskich uzdrowiskach za jedyne 1800 zł. Polacy, dotąd stanowiący mniej niż 1% odwiedzających zachodnioczeskie uzdrowiska, są teraz szczególnie zapraszani, by odkryć czeskie „podziemne morze zdrowia”. Oferta OPEN POLSKA jest ograniczona czasowo – rezerwacji trzeba dokonać do końca stycznia 2026 roku, a pobyt musi odbyć się do końca maja (lub do wyczerpania puli pokoi). Hasło OPEN POLSKA należy podać przy rezerwacji. Co zawiera tygodniowy pobyt z rabatem OPEN POLSKA? W ramach pakietu Medical wellness z rabatem OPEN POLSKA otrzymujesz: 7 noclegów w pokoju 2-osobowym w wybranym hotelu śniadania i kolacje wstępną konsultację lekarską 1 zabieg dziennie (łącznie 6 w ciągu tygodnia) Zabiegi obejmują terapie wodne, manualne, torfowe oraz lokalne czeskie specjalności. Pakiet został opracowany na podstawie rekomendacji grupy polskich lekarzy, którzy odwiedzili czeskie uzdrowiska w sierpniu 2025 roku. Wstępna konsultacja i plan zabiegów mają profilaktyczny charakter, a badania koncentrują się na wykrywaniu niedoborów i poprawie ogólnego stanu zdrowia. Dodatkowe zabiegi można dokupić po konsultacji z lekarzem. Jakie są ceny i na co trzeba uważać? Standardowy koszt pobytu w czeskich uzdrowiskach wynosi 80–250 EUR za dzień w zależności od standardu hotelu. Z rabatem OPEN POLSKA można zapłacić już od 1800 PLN za cały tydzień. Do ceny należy doliczyć obowiązkową opłatę uzdrowiskową – ok. 2 EUR za dzień. Choć cena promocyjna jest niezwykle korzystna, zaleca się zwrócić uwagę na: odpowiednie stosowanie wód leczniczych (nie mieszać źródeł, nie pić z plastiku) punktualność przy zabiegach komunikację z personelem (najpewniejszy kontakt po angielsku, po niemiecku i po rosyjsku) Gdzie możesz skorzystać z programu: Karlowe Wary, Mariańskie, Franciszkowe i Jáchymov Program OPEN POLSKA obowiązuje w wybranych hotelach w czterech uzdrowiskach zachodnioczeskich: Karlowe Wary – największe historyczne uzdrowisko Europy kontynentalnej, słynne z kuracji pitnych i nowego instytutu balneologii I-LAB Mariańskie Łaźnie – romantyczne miasto w stylu neoklasycystycznym Franciszkowe Łaźnie – spokojna lokalizacja, alternatywa dla in vitro Jáchymov – specjalizacja w leczeniu bólów stawów, znane z kuracji radonowych Wszystkie uzdrowiska znajdują się stosunkowo blisko Polski i mają dobre połączenia komunikacyjne. Lotnisko w Pradze znajduje się w kierunku Karlowych Warów, a planowany nowy odcinek autostrady ma skrócić czas podróży o kolejne 20 minut. Pobyt w uzdrowiskach arto połączyć z jednym dniem w czeskiej stolicy. Jak zarezerwować i nie przegapić tej historycznej oferty? Aby skorzystać z programu, należy: Wybrać hotel z oferty OPEN POLSKA. Ich dostępność jest stale aktualizowana na tej stronie. Skontaktować się z nim mailowo i podać hasło OPEN POLSKA. Zarezerwować pobyt rozpoczynający się w niedzielę. Oferta jest ograniczona czasowo i ilościowo. Po pobycie otrzymasz krótką ankietę – organizatorzy liczą na opinię i rekomendację. To część testowego charakteru programu. Nie ma dofinansowania NFZ – to w pełni prywatna inicjatywa nastawiona na profilaktykę i regenerację. Jednak nawet bez rabatu czeskie uzdrowiska są 30–50% tańsze od zachodnioeuropejskich odpowiedników. Polacy są mile widziani i mile widziane są także dłuższe pobyty lecznicze. Czesi chcą stworzyć jeszcze bardziej międzynarodową atmosferę w swoich uzdrowiskach. To wyjątkowy moment, by spróbować czegoś nowego, zadbać o zdrowie i odpocząć w pięknym stylu. Źródło: visitczechia, Karlsbad region | ŽivyKraj.cz
Najlepsze produkcje od National Geographic na listopad – na co warto czekać jesienią
Najlepsze produkcje od National Geographic na listopad to zestawienie premier i wyjątkowych programów, które warto zobaczyć w długie jesienne wieczory. Odkryj inspirujące dokumenty, fascynujące seriale i ekscytujące opowieści o przyrodzie, historii i niezwykłych ludziach. Zobacz, na co warto zwrócić uwagę w ramówce National Geographic, National Geographic Wild i Nat Geo People.
Listopadowa ramówka kanałów National Geographic, National Geographic Wild i Nat Geo People to prawdziwa gratka dla wszystkich miłośników nauki, podróży i niezwykłych opowieści. Wśród premier znajdziesz zarówno emocjonujące dokumenty historyczne, odkrywające kulisy najważniejszych wydarzeń XX wieku, jak i spektakularne filmy przyrodnicze oraz fascynujące serie podróżnicze. Każdy miłośnik wiedzy i dobrej rozrywki znajdzie w listopadzie coś dla siebie – od niesamowitych historii z najdalszych zakątków świata po opowieści o odwadze, przetrwaniu i sile ludzkiego ducha. Najlepsze premiery National Geographic w listopadzie – co warto obejrzeć? Listopad w National Geographic to czas, gdy na antenie pojawiają się wyjątkowe dokumenty i serie, które pozwalają widzom odkrywać świat w sposób niepowtarzalny. W tym miesiącu propozycje programowe obejmują zarówno tematy historyczne, jak i fascynujące historie ze świata przyrody oraz inspirujące podróże. Oto wybrane najciekawsze produkcje na listopad: Programy historyczne i dokumentalne – listopadowe nowości National Geographic Najdziwniejsze przedmioty (Strangest Things) Premiera: 5 listopada, godz. 21:00, National Geographic Ten niezwykły cykl zabiera widzów do laboratoriów, muzeów i magazynów, gdzie dzięki nowoczesnej technologii 3D odkrywane są tajemnice najdziwniejszych artefaktów naszej planety. Program koncentruje się na niecodziennych znaleziskach i artefaktach, a naukowcy oraz historycy przedstawiają nowe spojrzenie na zagadkowe przedmioty z dawnych epok. Zastosowanie zaawansowanej technologii badawczej przybliża świat nauki do szerokiego grona odbiorców i buduje most między przeszłością a teraźniejszością. Przywódcy III Rzeszy (Masters of Reich) Premiera: 28 listopada, godz. 21:00, National Geographic Ten czteroodcinkowy cykl dokumentalny wykorzystuje odtajnione nagrania dźwiękowe i niepublikowane wcześniej materiały filmowe, by pokazać mechanizmy rządzące III Rzeszą i kulisy funkcjonowania jej przywódców. Dzięki nowoczesnym metodom analizy oraz cyfrowemu przetwarzaniu dźwięku, odkrywane są nowe fakty na temat decyzji i rozmów osób odpowiedzialnych za jedne z najważniejszych wydarzeń II wojny światowej. Polacy pod Monte Cassino (Hidden Histories: The Poles at Monte Cassino) Premiera: 7 listopada, godz. 21:00, National Geographic Film dokumentalny skupiający się na jednym z najważniejszych, a jednocześnie najbardziej niedocenianych epizodów II wojny światowej. Twórcy prezentują nie tylko wydarzenia z bitwy, ale także jej znaczenie polityczne i historyczne dla Polski i Europy. Filmy i serie przyrodnicze – niezwykłe światy na ekranie National Geographic Miodożery: Mistrzowie przetrwania (The Incredible Honey Badger) Premiera: 30 listopada, godz. 14:00, National Geographic Wild Ratel, nazywany również miodożerem, to jeden z najbardziej fascynujących mieszkańców afrykańskiej fauny. Program pokazuje, jak ten niezwykły drapieżnik uczy się radzić sobie z zagrożeniami, znosi ukąszenia jadowitych skorpionów i zmaga się z wrogo nastawionymi pszczołami. Naukowe spojrzenie na zwierzę i jego środowisko pozwala zrozumieć mechanizmy przetrwania w świecie dzikiej przyrody. Dzikie cuda Europy (Europe’s Wild Marvels) Premiera: 29 listopada, od godz. 15:00, National Geographic Wild Seria dokumentalna ukazująca bogactwo europejskiej przyrody, od lodowych pustkowi Svalbardu po ciepłe wybrzeża Morza Śródziemnego. Kamery National Geographic pokazują zarówno popularne, jak i rzadko spotykane gatunki – lamparty perskie, orły przednie, wieloryby czy niedźwiedzie polarne. Produkcja łączy spektakularne zdjęcia przyrodnicze z aktualnymi badaniami naukowymi, wzbogacając wiedzę widzów o europejskiej faunie i florze. Niesamowita Afryka (African Nights) Premiera: 2 listopada, od godz. 14:00, National Geographic Wild Cykl ukazujący różnorodność kontynentu afrykańskiego, od inteligentnych zachowań dzikich zwierząt po tajemnice ekosystemów takich jak Masai Mara. Programy te pogłębiają wiedzę o roli sprytu i adaptacji w przetrwaniu. Podróże, odkrycia i inspiracje – propozycje od Nat Geo People na jesienne wieczory Odkryć świat (The Infinite Explorer) Premiera: 9 listopada, godz. 12:00, National Geographic Profesor Hannah Fry odwiedza sześć krajów – od Hiszpanii, przez Wietnam, Grecję, Koreę Południową, Irlandię po Islandię – i przybliża, jak geografia, kultura i historia kształtują codzienność ich mieszkańców. Program łączy elementy reportażu podróżniczego z naukową analizą społeczną, pokazując, jak lokalne tradycje oraz warunki naturalne wpływają na tożsamość społeczeństw. Travel Man Premiera: 15 listopada, godz. 16:00, Nat Geo People Seria rozrywkowa z udziałem Richarda Ayoade’a, znanego z „Gadget Man”, przedstawia nietuzinkowe podejście do podróżowania. W każdym odcinku prowadzący oraz jego gość eliminują nudne elementy tradycyjnych wycieczek i oceniają najciekawsze atrakcje odwiedzanych miast. Praktyczny przewodnik po listopadowych premierach National Geographic Planowanie wieczorów z National Geographic jest niezwykle proste – wystarczy śledzić aktualną ramówkę kanałów i korzystać z zapowiedzi premier. Oto kilka wskazówek, które ułatwią zaplanowanie jesiennego relaksu z najlepszymi dokumentami i serialami: Kiedy i gdzie oglądać nowe programy National Geographic, National Geographic Wild i Nat Geo People? National Geographic: premiery i największe dokumenty, zarówno historyczne, jak i naukowe. National Geographic Wild: głównie filmy i serie poświęcone dzikiej przyrodzie, niezwykłym zwierzętom oraz fascynującym ekosystemom. Nat Geo People: propozycje o podróżach, inspirujących ludziach i ciekawych kulturach. Aktualne harmonogramy premier znajdziesz na oficjalnej stronie National Geographic, a także w serwisach z telewizyjnymi przewodnikami programowymi. Jak zaplanować listopadowe wieczory z najlepszymi dokumentami i serialami? Warto przejrzeć ramówkę na początku miesiąca i zaznaczyć interesujące programy w swoim kalendarzu. Dla osób korzystających z telewizji internetowej istnieje opcja ustawienia przypomnień o premierach lub nagrywania wybranych programów na później. Najczęściej zadawane pytania o premiery National Geographic w listopadzie Czy programy National Geographic są dostępne w internecie? Tak, część produkcji dostępna jest na platformach streamingowych współpracujących z National Geographic. Które serie dokumentalne polecane są dla całej rodziny? Seriale przyrodnicze i podróżnicze, np. „Dzikie cuda Europy” czy „Odkryć świat”, są dostosowane także dla młodszych widzów. Czy National Geographic planuje premiery polskich produkcji? W listopadzie szczególnie polecamy film „Polacy pod Monte Cassino”, który podejmuje temat ważny dla polskiej historii. Źródło: National Geographic Polska – Oficjalna strona
Najlepsze sanatoria i uzdrowiska nad Bałtykiem – poznaj 7 wyjątkowych miejsc, które cieszą się świetnymi opiniami
Najlepsze sanatoria u uzdrowiska nad Bałtykiem to idealny wybór dla osób szukających skutecznej rehabilitacji i relaksu w zdrowym, morskim klimacie. Zebraliśmy opinie kuracjuszy i przygotowaliśmy zestawienie najchętniej wybieranych ośrodków, które wyróżniają się szeroką ofertą zabiegów i komfortowymi warunkami.
Spis treści: Uzdrowisko Kołobrzeg – kompleksowe zabiegi i nowoczesna baza nad morzem Sanatorium uzdrowiskowe MSWiA w Sopocie – rehabilitacja blisko plaży i molo Uzdrowisko Świnoujście – sanatoria z ofertą dla osób z problemami oddechowymi Sanatorium „Cegielski” w Ustce – kameralna atmosfera i profesjonalna obsługa Uzdrowisko Kamień Pomorski – borowina, solanki i spokojna lokalizacja Sanatorium „Energetyk” w Kołobrzegu – rodzinny klimat i szeroka oferta rehabilitacji Uzdrowisko Dąbki – zabiegi w otoczeniu przyrody i spokojnej atmosferze Sanatoria nad Bałtykiem przyciągają kuracjuszy z całej Polski dzięki połączeniu profesjonalnych zabiegów, leczniczego mikroklimatu i wypoczynku blisko morza. Ranking powstał na podstawie opinii pacjentów i branżowych zestawień. Obejmuje miejsca takie jak pełen atrakcji Kołobrzeg, Sopot czy Świnoujście, które regularnie otrzymują wysokie oceny za poziom świadczonych usług, nowoczesną bazę zabiegową oraz wyjątkową atmosferę sprzyjającą regeneracji i wypoczynkowi. Uzdrowisko Kołobrzeg – kompleksowe zabiegi i nowoczesna baza nad morzem Uzdrowisko Kołobrzeg jest jednym z najbardziej rozpoznawalnych miejsc dla kuracjuszy szukających najlepszych sanatoriów nad Morzem Bałtyckim. To ośrodek oferujący szeroki zakres zabiegów, od balneoterapii przez hydroterapię po fizykoterapię. Baza zabiegowa jest regularnie modernizowana, a bliskość plaży sprawia, że kuracjusze mogą korzystać nie tylko z terapii, ale również codziennych spacerów nad morzem. Zaletą jest bogaty wybór pakietów turnusowych, dostosowanych do różnych potrzeb zdrowotnych. Opinie pacjentów podkreślają profesjonalizm personelu i wysoką jakość świadczonych usług. Wśród zabiegów znaleźć można kąpiele solankowe, masaże, inhalacje oraz terapie borowinowe. Wady? W sezonie letnim ośrodek cieszy się dużą popularnością, co może wiązać się z większą liczbą gości. Sanatorium uzdrowiskowe MSWiA w Sopocie – rehabilitacja blisko plaży i molo Sopockie sanatorium MSWiA przyciąga zarówno lokalizacją tuż przy plaży i molo, jak i profesjonalną ofertą zabiegów rehabilitacyjnych. Kuracjusze mają do dyspozycji nowoczesny sprzęt oraz specjalistyczne programy rehabilitacyjne, w tym zabiegi na kręgosłup i stawy oraz terapie oddechowe. Atmosfera jest spokojna, a personel słynie z życzliwości i indywidualnego podejścia do pacjenta. Sopot jest ostatnio szczególnie popularny wśród kuracjuszy z Czech i Słowacki, którzy nazywają nadbałtycki kurort „polskim Monte Carlo”. Dużym plusem są także smaczne posiłki, które według opinii pacjentów, wyróżniają się na tle innych sanatoriów. Ośrodek oferuje także bogaty program rekreacyjny, pozwalający na korzystanie z atrakcji Sopotu. Minusem dla niektórych mogą być ograniczone terminy dostępności miejsc w szczycie sezonu. Uzdrowisko Świnoujście – sanatoria z ofertą dla osób z problemami oddechowymi Świnoujście to wyjątkowe uzdrowisko na wyspach, gdzie morski klimat i obecność jodu sprzyjają terapii schorzeń układu oddechowego i krążenia. Ośrodki w Świnoujściu oferują nowoczesne zaplecze zabiegowe oraz szeroki wachlarz terapii: od hydroterapii, przez inhalacje solankowe po kinezyterapię. Kuracjusze chwalą wysoką jakość usług oraz zaangażowanie personelu medycznego. Szczególnie doceniane są terapie indywidualne, przystosowane do potrzeb seniorów oraz osób po urazach. Położenie tuż przy promenadzie i blisko plaży sprzyja spacerom i relaksowi. Wadą może być większa liczba odwiedzających w sezonie wakacyjnym. Sanatorium „Cegielski” w Dąbkach – kameralna atmosfera i profesjonalna obsługa Sanatorium „Cegielski” w Dąbkach to propozycja dla osób ceniących kameralność i indywidualne podejście do pacjenta. Położone blisko plaży i nadmorskiej promenady, zapewnia szybki dostęp do kąpieli słonecznych i morskich. Kuracjusze mogą liczyć na szeroką gamę zabiegów rehabilitacyjnych, od masaży leczniczych przez hydroterapię po elektroterapię. Po godzinach warto zobaczyć wybrać się na wycieczkę i zobaczyć jedno z nadbałtyckich miast, jak choćby atrakcje Ustki. Wyróżnikiem są komfortowe pokoje oraz domowa atmosfera. Obsługa dba o indywidualne potrzeby każdego kuracjusza, co znajduje odzwierciedlenie w bardzo dobrych opiniach. W ofercie znajdują się także zabiegi pielęgnacyjne oraz programy wellness. Wadą dla niektórych może być ograniczona liczba miejsc, co wymaga wcześniejszej rezerwacji. Uzdrowisko Kamień Pomorski – borowina, solanki i spokojna lokalizacja Kamień Pomorski to jedno z najstarszych uzdrowisk nad Bałtykiem, słynące z naturalnych złóż borowiny i solanek. Ośrodek specjalizuje się w leczeniu schorzeń reumatologicznych, układu ruchu oraz oddechowego. Kuracjusze mogą korzystać z kąpieli solankowych, okładów borowinowych, fizykoterapii i hydroterapii. Położenie w spokojnej okolicy, z dala od tłumów, sprzyja regeneracji i relaksowi. Opinie podkreślają skuteczność zabiegów oraz spokojną, wyciszającą atmosferę. Wady? Mniejsza liczba atrakcji turystycznych w porównaniu z większymi kurortami, co dla niektórych może być minusem. Sanatorium „Energetyk” w Kołobrzegu – rodzinny klimat i szeroka oferta rehabilitacji Sanatorium „Energetyk” w Kołobrzegu wyróżnia się przyjazną, niemal rodzinną atmosferą oraz szeroką ofertą rehabilitacyjną. Ośrodek jest niewielki, co pozwala na większą indywidualizację terapii i szybki kontakt z personelem. Kuracjusze korzystają z różnorodnych zabiegów: masaży, inhalacji, fizykoterapii oraz hydroterapii. Komfortowe warunki zakwaterowania oraz dogodna lokalizacja blisko plaży sprzyjają wypoczynkowi. Opinie często podkreślają profesjonalizm obsługi oraz czystość w ośrodku. Wadą może być ograniczona liczba miejsc, przez co warto zarezerwować pobyt z wyprzedzeniem. Uzdrowisko Dąbki – zabiegi w otoczeniu przyrody i spokojnej atmosferze Dąbki to mniejsze, ale bardzo cenione uzdrowisko nad Bałtykiem. Ośrodki w Dąbkach oferują zabiegi balneologiczne, inhalacje, masaże oraz terapie z wykorzystaniem borowiny i solanki. Klimat jest tu wyjątkowo łagodny, a bliskość lasów i jezior sprzyja regeneracji sił witalnych. Kuracjusze cenią sobie ciszę, spokój oraz bezpośredni kontakt z naturą. Ośrodki dbają o komfortowe warunki pobytu oraz indywidualne podejście do każdego pacjenta. W opiniach przewija się zachwyt nad spokojem i możliwością prawdziwego wypoczynku z dala od miejskiego zgiełku. Wadą może być mniejszy wybór atrakcji poza sezonem letnim. Najważniejsze zabiegi oferowane w sanatoriach nad Bałtykiem Sanatoria nad Bałtykiem oferują szeroką gamę zabiegów, w tym: balneoterapię (kąpiele solankowe, borowinowe) hydroterapię masaże lecznicze fizykoterapię (elektroterapia, ultradźwięki) inhalacje kinezyterapię terapie indywidualne dla seniorów Każdy ośrodek dostosowuje zabiegi do potrzeb kuracjuszy, bazując na aktualnych standardach lecznictwa uzdrowiskowego. Opinie kuracjuszy o pobycie w sanatoriach nadmorskich Kuracjusze najczęściej chwalą: wysoki poziom opieki medycznej nowoczesną bazę zabiegową dostęp do morza i nadmorskich spacerów różnorodność zabiegów miłą i pomocną obsługę Wadą może być większe obłożenie w sezonie wakacyjnym. Klimat morski i jego wpływ na zdrowie kuracjuszy Pobyt w sanatorium nad Bałtykiem wspiera leczenie m.in. chorób układu oddechowego, krążenia i reumatycznych. Mikroklimat z wysoką zawartością jodu oraz bliskość lasów wpływają korzystnie na odporność organizmu i ogólne samopoczucie. Czym kierować się przy wyborze sanatorium nad Bałtykiem Przy wyborze ośrodka warto zwrócić uwagę na: profil leczniczy sanatorium ofertę zabiegów lokalizację względem morza opinie innych kuracjuszy warunki zakwaterowania dostępność terminów Rezerwacja pobytu – na co zwrócić uwagę Rezerwując turnus, warto: zrobić to z wyprzedzeniem, zwłaszcza na sezon letni upewnić się, czy ośrodek ma wolne miejsca sprawdzić możliwość refundacji przez NFZ dopytać o szczegóły pobytu (dieta, animacje, rekreacja) Sanatoria u uzdrowiska nad Bałtykiem to propozycja zarówno dla osób aktywnych, jak i szukających spokoju oraz pełnej regeneracji. Niezależnie od wybranego ośrodka, nadmorski klimat sprzyja zdrowiu i dobremu samopoczuciu. Źródła: National Geographic Traveler Nasz ekspert Łukasz Załuski Redaktor naczelny „National Geographic Polska” i National-Geographic.pl. Dziennikarz podróżniczy i popularnonaukowy z 20-letnim stażem. Wcześniej odpowiedzialny m.in. za magazyny „Focus”, „Focus Historia” i „Sekrety Nauki”. Uważny obserwator zmieniającego się świata i nowych trendów podróżniczych. Inicjator projektu pierwszej naukowej rekonstrukcji wizerunków władców z dynastii Jagiellonów. Miłośnik tenisa, książek kryminalnych i europejskich stolic.
Co robi z ciałem człowieka 10-godzinny lot? Lekarze wyjaśniają
Długie loty potrafią nieźle dać się we znaki – od bólu pleców po odwodnienie. Eksperci, w tym lekarz z Explorers Club, tłumaczą, co dokładnie dzieje się z naszym ciałem i jak przetrwać podróż w lepszej formie.
Spis treści: Dlaczego długie loty tak mocno wpływają na nasze ciało? Dlaczego powietrze w samolocie tak wysusza śluzówki? Zatkane uszy, ból zatok i... infekcje? Eksperci wyjaśniają Dlaczego długie siedzenie w samolocie może powodować ból? Jak długi lot wpływa na trawienie i oddychanie? Zakrzepica – największe zagrożenie na długich trasach Suchość śluzówek, ból zatok, sztywność mięśni czy problemy z krążeniem to tylko część skutków ubocznych długotrwałego przebywania w kabinie samolotu. Zwłaszcza w przypadku lotów trwających ponad 10 godzin – jak to z Warszawy do Los Angeles czy z Warszawy do Tokio – ryzyko powikłań wzrasta. Jakie sygnały ostrzegawcze powinny nas zaniepokoić? I co możemy zrobić, by przygotować ciało do kilkunastu godzin w powietrzu? Dlaczego długie loty tak mocno wpływają na nasze ciało? Długie loty mogą poważnie wpłynąć na twoje ciało. Jeśli niedawno odbyłeś taką podróż – zwłaszcza siedząc na miejscu z ograniczonym odchyleniem oparcia – z pewnością pamiętasz towarzyszący jej dyskomfort. Wielkość i rozstaw siedzeń, czyli ilość miejsca na nogi, systematycznie się zmniejszają od lat 90., podczas gdy czas spędzany przez pasażerów w powietrzu wyraźnie się wydłuża. Gdy linia Qantas uruchomi bezpośrednie połączenie Sydney–Londyn, planowane na koniec 2025 roku, będzie to najdłuższy lot na świecie – aż 20 godzin w powietrzu. Obecnie rekord należy do Singapore Airlines, których trasa Nowy Jork–Singapur trwa ponad 18 godzin. Dyskomfort to nie tylko skrępowana pozycja. Dochodzi do tego suche powietrze w kabinie – podrażniające gardło, nos i skórę – oraz zmiany ciśnienia, które mogą wpływać na zatoki. W skrajnych przypadkach latanie może być śmiertelnie niebezpieczne, jeśli w kończynach utworzy się zakrzep krwi, który przemieści się do płuc i spowoduje zatorowość płucną. Na szczęście eksperci uspokajają – większość pasażerów nie musi się obawiać. – Zasadniczo latanie jest bezpieczne dla wszystkich. Problemy pojawiają się tylko wtedy, gdy ktoś ma ukryte schorzenia – mówi dr Michael J. Manyak, lekarz specjalizujący się w urologii i medycynie ekspedycyjnej, członek Explorers Club. Dlaczego powietrze w samolocie tak wysusza śluzówki? Około 50% powietrza w kabinie samolotu pochodzi z zewnątrz – z dużych wysokości – i jest wyjątkowo suche. – W rezultacie jest ono o wiele mniej wilgotne niż powietrze, którym oddychasz na ziemi – tłumaczy dr Michael J. Manyak. Takie środowisko może powodować przesuszenie oczu, nosa i ust. – Twoje błony śluzowe wysychają – mówi dr Manyak. – Suche powietrze prowadzi do odwodnienia układów organizmu. Picie dużej ilości wody przed i w trakcie lotu może poprawić zarówno samopoczucie, jak i krążenie. Ekspert dodaje, że zimne, suche powietrze może zaostrzyć niektóre choroby układu oddechowego, takie jak astma. – Większość osób nie musi jednak obawiać się poważnych dolegliwości – poza dyskomfortem – zaznacza dr Manyak. Zatkane uszy, ból zatok i... infekcje? Eksperci wyjaśniają Zmiany ciśnienia podczas startu i lądowania wpływają na zatoki i mogą powodować dyskomfort. – U niektórych osób skutkuje to bólem nosa i uszu – tłumaczy dr Laleh Gharahbaghian, lekarz i profesor medycyny ratunkowej na Uniwersytecie Stanforda. – Najczęściej dotyka to osób z chorobami zatok, podczas gdy u zdrowych zwykle objawia się lekkim uczuciem „zatkanych uszu” – wyjaśnia. Dr Gharahbaghian zaleca przyjmowanie środków udrażniających przed lotem, regularne nawadnianie się oraz stosowanie leków przeciwzapalnych, jeśli jesteś przeziębiony lub masz zatkany nos. A co z infekcjami? Choć może się wydawać, że po każdym locie łapiesz przeziębienie, dr Manyak uspokaja: prawdziwe ryzyko zaczyna się wcześniej – na lotniskach, gdzie tłumy ludzi przebywają w słabo wentylowanych pomieszczeniach bez odpowiednich filtrów powietrza. Według danych IATA, powietrze w kabinie jest w 50% filtrowane przez system HEPA, a w pozostałej części pochodzi z zewnątrz i jest wymieniane 20–30 razy na godzinę. Dlaczego długie siedzenie w samolocie może powodować ból? Brak możliwości ruchu oznacza przebywanie w jednej pozycji przez wiele godzin, co prowadzi do napięcia mięśni i bólu. Dr Laleh Gharahbaghian podkreśla, że uczucie sztywności pleców, szyi czy ud w trakcie długiego lotu nie jest niczym niezwykłym. Pomaga wstawanie i przechadzanie się po pokładzie, gdy tylko jest to bezpieczne. Nawet drobne ruchy – jak podnoszenie pięt podczas siedzenia – mogą przynieść ulgę. – Większość urazów nasila się po długim siedzeniu, ponieważ dochodzi do stanu zapalnego, który nie może zostać usunięty bez aktywności fizycznej – tłumaczy Kevin Lees, dyrektor ds. chiropraktyki w The Joint Chiropractic. Jak długi lot wpływa na trawienie i oddychanie? Długotrwałe siedzenie wpływa nie tylko na mięśnie, ale też na układ pokarmowy. – Brak ruchu spowalnia przesuwanie się treści pokarmowej przez jelita – zauważa Kevin Lees. – Gdy jesteś nieruchomy, brakuje bodźca do pracy jelit – dodaje dr Michael J. Manyak. – Z tego samego powodu pacjentów po operacjach jak najszybciej się uruchamia. Ruch wspiera również krążenie i procesy gojenia. Zgarbiona pozycja może sprzyjać refluksowi żołądkowemu, który prowadzi do nudności – zauważa Lees. Dr Manyak jednak uspokaja: nudności i objawy choroby lokomocyjnej wywołane turbulencjami zwykle szybko mijają. – Piloci starają się omijać niespokojne rejony, dlatego choroba lokomocyjna często ustępuje natychmiast po ustabilizowaniu lotu – dodaje. Przygarbiona sylwetka wpływa również na układ oddechowy. Może ograniczać ruch klatki piersiowej, prowadząc do płytkiego i spowolnionego oddychania. – Płytki oddech oznacza niższy pobór tlenu – mówi Lees. – To może skutkować zamgleniem umysłu, zawrotami głowy, a nawet uczuciem zmęczenia. Zakrzepica – największe zagrożenie na długich trasach Największym ryzykiem podczas długiego lotu jest problem znany również z długotrwałego unieruchomienia na ziemi – zakrzepica żył głębokich (DVT). – Najgroźniejsza jest zakrzepica żył głębokich, czyli zakrzep w nogach – wyjaśnia dr Laleh Gharahbaghian. – Jeśli skrzep przemieści się do płuc, może stanowić zagrożenie życia. Objawy DVT to obrzęk, pulsowanie lub ból jednej nogi. – Ból wynika z utrudnienia przepływu krwi do serca – tłumaczy dr Michael J. Manyak. – Żyły puchną, pojawia się ból. Czynników ryzyka jest wiele. Dr Manyak sam dowiedział się o własnej genetycznej skłonności do zakrzepów po przebytym epizodzie zakrzepicy po locie międzynarodowym. Do najczęstszych czynników ryzyka zaliczają się: wywiad rodzinny w kierunku zakrzepicy ciąża i okres poporodowy nowotwory i leczenie onkologiczne stosowanie antykoncepcji hormonalnej choroby serca (według American Heart Association) Aby poprawić krążenie, dr Manyak zaleca chodzenie po pokładzie co godzinę oraz wykonywanie prostych ćwiczeń nóg. Pomocne mogą być również skarpetki uciskowe, które zapobiegają gromadzeniu się krwi w nogach podczas długiego lotu. – To dobra rada dla każdego, kto na myśl o długim locie zaczyna się niecierpliwić – podsumowuje dr Manyak. – Największym źródłem dyskomfortu podczas długiej podróży jest brak ruchu. Źródło: National Geographic
Dlaczego nie można przesiąść się na wolne miejsce w samolocie?
Choć wolne miejsce w samolocie może wydawać się okazją do większego komfortu, zajęcie go bez zgody załogi może mieć nieprzyjemne konsekwencje. Linie lotnicze traktują kwestię przypisanych miejsc wyjątkowo rygorystycznie, a samowolna zmiana fotela może naruszać przepisy dotyczące bezpieczeństwa i wiązać się z dodatkowymi opłatami. Dlaczego zatem nie można usiąść tam, gdzie akurat jest pusto?
To, że w samolocie pozostają wolne miejsca, nie oznacza, że można z nich swobodnie korzystać. Samowolna zmiana fotela bez zgody załogi może skutkować nie tylko upomnieniem, lecz także dodatkową opłatą. W mediach społecznościowych regularnie pojawiają się relacje oburzonych podróżnych, którzy opisują swoje doświadczenia z pokładów samolotów. „Lot z Houston do Hondurasu, trzy godziny w powietrzu. Samolot prawie pusty, a obsługa oznajmia, że nikt nie może zmienić miejsca, chyba że dopłaci 86 dolarów za osobę” – napisała jedna z pasażerek United Airlines, publikując zdjęcie pustych rzędów przed sobą. Choć taka sytuacja może wydawać się absurdalna, przewoźnicy mają ku temu konkretne powody – i nie sprowadzają się one wyłącznie do kwestii finansowych, lecz także do zasad bezpieczeństwa i równowagi samolotu. Jak rozmieszczenie pasażerów wpływa na bezpieczeństwo lotu? Jak wyjaśniają eksperci lotniczy, rozmieszczenie pasażerów w samolocie nie jest przypadkowe. „Każda maszyna musi mieć zachowaną równowagę masy, by mogła bezpiecznie wystartować, lecieć i wylądować” – tłumaczył w rozmowie z „USA Today” Brett Snyder, właściciel biura podróży i bloger. Dodał, że choć problem ten jest szczególnie istotny w przypadku mniejszych samolotów, również w dużych odrzutowcach nieprawidłowe rozłożenie ciężaru może wpływać na stabilność lotu. „Linie lotnicze dokładnie wiedzą, ilu pasażerów znajduje się na pokładzie i w których rzędach siedzą. Na tej podstawie systemy pokładowe obliczają tzw. wagę i wyważenie, a bagaż i ładunek rozmieszczane są tak, by zachować właściwą równowagę” – podkreślił Snyder. Warto wiedzieć, że nawet niewielkie przesunięcia ciężaru w niewłaściwym kierunku mogą zaburzyć te proporcje, dlatego załoga nie może pozwolić, by pasażerowie samodzielnie zmieniali miejsca w trakcie lotu. Miejsca premium w samolocie – dlaczego nie można ich zająć bez dopłaty? Drugim powodem, dla którego linie lotnicze nie pozwalają pasażerom dowolnie zmieniać miejsc, są kwestie taryfowe. Współczesne samoloty mają wyraźnie wydzielone strefy, a za dodatkową przestrzeń na nogi czy miejsce w pierwszych rzędach trzeba zapłacić więcej. Gdyby po starcie można było dowolnie przesiadać się na takie miejsca, oznaczałoby to de facto korzystanie z „usługi premium” bez ponoszenia dodatkowych kosztów. Z tego powodu załoga ma obowiązek pilnować, by nikt nie zajmował miejsc należących do droższej kategorii. Jak przypomina linia United Airlines w jednym ze swoich oświadczeń: „Klienci, którzy wybierają klasę Economy Plus, płacą za dodatkową przestrzeń. Gdybyś kupił Toyotę, nie mógłbyś odjechać Lexusem tylko dlatego, że akurat stoi wolny”. Procedura zmiany miejsca w samolocie W przypadku niezadowolenia z przydzielonego miejsca przed wejściem na pokład istnieje kilka możliwości jego zmiany. W pierwszej kolejności warto sprawdzić dostępność innych miejsc w aplikacji przewoźnika lub na jego stronie internetowej – większość linii umożliwia dokonanie takiej korekty samodzielnie, jeszcze przed rozpoczęciem odprawy. Jak wyjaśnił Brett Snyder, ekspert branży lotniczej: „Samoobsługa w aplikacji to najprostszy sposób na zmianę miejsca”. Jeśli nie ma wolnych miejsc w systemie, można poprosić o pomoc pracowników obsługi przy bramce. W niektórych przypadkach mają oni możliwość przydzielenia innego siedzenia, na przykład w wyniku anulowanej rezerwacji. Ostatecznym rozwiązaniem pozostaje kontakt z załogą pokładową, jednak należy to robić jedynie w uzasadnionych sytuacjach. „Stewardesa może pomóc, jeśli występują poważne problemy zdrowotne lub bezpieczeństwa, ale w innych przypadkach próby samowolnej zmiany miejsca utrudniają jej pracę” – dodał znawca. Źródło: USA Today, Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Co się dzieje, gdy na morzu dochodzi do przestępstwa? „Kobieta z kabiny 10” pokazuje mroczną stronę rejsów
W nowym thrillerze Netflixa „Kobieta z kabiny dziesiątej” Laura „Lo” Blacklock (w którą wciela się Keira Knightley) budzi się w środku nocy na luksusowym superjachcie i słyszy krzyk. Gdy podchodzi do balkonu, dostrzega, jak sądzi, ślady krwi na barierce i kogoś wypadającego za burtę. Ale co by się stało, gdyby taka sytuacja naprawdę miała miejsce na statku? Jak funkcjonują procedury obsługi pasażerów w rejsach, gdy dochodzi do wypadku lub podejrzenia tragedii na pokładzie?
Spis treści: Jak naprawdę wyglądają procedury, gdy ktoś wypada za burtę? Co się dzieje, gdy na pokładzie dochodzi do przestępstwa? Kto odpowiada za dochodzenie w sprawie przestępstw na wodach międzynarodowych? Film z Keirą Knightley w roli głównej bije obecnie rekordy popularności na Netflixie, przyciągając uwagę widzów na całym świecie. Akcja rozgrywająca się na luksusowym jachcie od pierwszych minut trzyma w napięciu, a atmosfera klaustrofobicznego niepokoju narasta z każdą sceną. W jednej z kluczowych momentów dziennikarka Laura „Lo” Blacklock alarmuje załogę po tym, jak jest przekonana, że była świadkiem zbrodni. Rozpoczynają się gorączkowe poszukiwania rzekomo zaginionego pasażera – jednak wbrew jej słowom wszyscy na pokładzie wydają się obecni. Gdy jeden z członków załogi nakazuje odwołać wezwanie Mayday do Straży Przybrzeżnej, Blacklock pyta z niedowierzaniem: „Zadzwoniłeś do Straży Przybrzeżnej?”, na co słyszy spokojną odpowiedź: „Oczywiście że tak”. Thriller „Kobieta z kabiny 10”, oparty na bestsellerowej powieści Ruth Ware, to nie tylko opowieść o strachu i obsesji, lecz także historia, która w zaskakująco realistyczny sposób dotyka kwestii bezpieczeństwa na morzu. Warto więc przyjrzeć się temu, jak podobna sytuacja wyglądałaby w rzeczywistości, gdyby podczas rejsu faktycznie doszło do tragedii. Jak naprawdę wyglądają procedury, gdy ktoś wypada za burtę? W sytuacji, gdy pasażer lub członek załogi wypadnie za burtę, obsługa statku natychmiast wdraża ściśle określone procedury bezpieczeństwa. –Najprościej mówiąc, statek zawraca dokładnie w miejsce, w którym znajdowała się osoba, by rozpocząć akcję poszukiwawczą – wyjaśnił w rozmowie z „USA Today” Michael Winkleman, prawnik z kancelarii Lipcon, Margulies & Winkleman specjalizujący się w prawie morskim. Jeśli jednak nikt nie był świadkiem zdarzenia ani nie zarejestrowały go kamery, procedura wygląda inaczej. W pierwszej kolejności załoga przeszukuje statek, od kabin i korytarzy po pokłady rekreacyjne, aby upewnić się, że zaginiona osoba nie znajduje się na pokładzie. – Nie ma sensu zawracać ogromnego statku w poszukiwaniu kogoś, kto po prostu siedzi w barze i pije drinka – tłumaczył Winkleman. Takie poszukiwania mogą trwać nawet kilka godzin. Dopiero gdy nie przyniosą rezultatu, kapitan podejmuje decyzję o zawróceniu jednostki i rozpoczęciu akcji ratunkowej na morzu, a służby pokładowe powiadamiają odpowiednie władze przybrzeżne. W zależności od miejsca zdarzenia działania te prowadzone są we współpracy z krajowymi ośrodkami ratownictwa morskiego – w Europie z służbami SAR (Search and Rescue), a w Stanach Zjednoczonych ze Strażą Przybrzeżną (U.S. Coast Guard). Celem jest jak najszybsze dotarcie do miejsca, w którym osoba mogła wpaść do wody, zanim prądy morskie uniemożliwią skuteczne poszukiwania. Co się dzieje, gdy na pokładzie dochodzi do przestępstwa? W przeciwieństwie do fabuły thrillera „Kobieta z kabiny 10” na współczesnych statkach wycieczkowych obowiązują precyzyjne procedury dotyczące przestępstw na morzu. Większość dużych jednostek posiada własne służby ochrony, które pełnią funkcję policji pokładowej. – Gdy istnieje podejrzenie przestępstwa, to właśnie one przejmują kontrolę nad sytuacją – wyjaśnił Winkleman. Standardowy protokół zakłada natychmiastowe odizolowanie miejsca zdarzenia, zabezpieczenie dowodów i uniemożliwienie dostępu osobom postronnym. – Jeśli mają podejrzanego, personel ochrony może go zatrzymać i umieścić w areszcie pokładowym. W praktyce jest to więzienie na statku – dodał prawnik. Równocześnie załoga ma obowiązek powiadomić odpowiednie władze w najbliższym porcie, do którego zmierza. W przypadku rejsów na Karaiby może to być Bahamas Maritime Authority, natomiast w Europie – służby morskie kraju, w którego wodach znajduje się statek. Ostatecznie decyzję o dalszym postępowaniu podejmują organy ścigania państwa, które ma prawo prowadzić śledztwo w tej sprawie. Jednak jeszcze przed zawinięciem do portu załoga sporządza szczegółowe raporty i dokumentację fotograficzną, by zachować pełny ciąg dowodowy. Kto odpowiada za dochodzenie na wodach międzynarodowych? To, kto zajmuje się śledztwem w przypadku przestępstwa na statku, zależy przede wszystkim od miejsca zdarzenia i państwa, pod którego banderą pływa jednostka. W praktyce oznacza to, że jurysdykcja na morzu często ma charakter międzynarodowy. W Stanach Zjednoczonych śledztwo prowadzi FBI, jeśli przestępstwo wydarzyło się na wodach amerykańskich, na statku należącym do firmy z USA lub dotyczyło obywateli tego kraju. Podobne zasady obowiązują w Europie – odpowiedzialność zazwyczaj spoczywa na państwie bandery lub kraju, w którego wodach doszło do zdarzenia. Sytuację komplikuje jednak fakt, że wiele statków pływa pod tzw. tanimi banderami, zarejestrowanymi w państwach o łagodniejszych przepisach, takich jak Bahamy, Panama czy Malta. W takich przypadkach dochodzenia często wymagają współpracy międzynarodowych służb i organów morskich. Źródła: USA Today, BBC, Guardian, Międzynarodowa Organizacja Morska Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.