Co zdradza polskiego turystę we Włoszech? Te przyzwyczajenia dziwią mieszkańców Italii
Polacy od lat należą do wielkich miłośników Włoch. Podróżujemy tam dla sztuki, słońca i jedzenia, a włoska kuchnia na dobre zadomowiła się także nad Wisłą. To jednak nie znaczy, że przy stole zachowujemy się tak samo jak mieszkańcy Italii. Czasem wystarczy jedno zamówienie, by Włosi od razu wiedzieli, że mają do czynienia z turystą.
Polacy kochają Włochy i coraz lepiej poznają tamtejszą kuchnię, jednak po przyjeździe często okazuje się, że różnice dotyczą nie tylko tego, co trafia na talerz. Równie ważne są pora posiłku, kolejność dań czy sposób ich łączenia. Cappuccino zamówione po lunchu, prośba o parmezan do makaronu z owocami morza albo próba zjedzenia kolacji o godz. 17 mogą więc wywołać zdziwienie obsługi – nawet jeśli zwykle spotykają się raczej z pobłażliwością niż otwartą krytyką. Jakie zwyczaje warto znać, żeby lepiej odnaleźć się przy włoskim stole i uniknąć kulinarnego faux pas? Cappuccino po obiedzie? Dla Włochów kawa z mlekiem ma swoją porę We Włoszech sposób zamawiania kawy potrafi powiedzieć o turyście więcej niż jego akcent. Cappuccino jest silnie związane z porankiem i śniadaniem, dlatego po lunchu czy wieczornej kolacji miejscowi zdecydowanie częściej sięgają po espresso. Nie jest to oczywiście żaden formalny zakaz – restauracja przygotuje mleczną kawę również późnym popołudniem, jeśli gość właśnie na taką ma ochotę. Chodzi raczej o utrwalony zwyczaj i sposób, w jaki Włosi komponują posiłki. Cappuccino jest dla nich sycącym, mlecznym napojem pasującym do początku dnia, a nie typowym zwieńczeniem obiadu. – Polscy goście często śmieją się, że pierwszą włoską lekcję otrzymują już przy zamawianiu kawy. W Polsce cappuccino piję przez cały dzień, a we Włoszech ma ono swoje miejsce w porannym rytuale – tłumaczyła Elena Oppizzi, koordynatorka LagodiGardaCamping (inicjatywy zrzeszającej kempingi nad Jeziorem Garda). Zamówienie go później nie wywoła więc skandalu, ale może być jednym z tych drobiazgów, po których obsługa bez trudu rozpozna zagranicznego gościa. Jak wygląda włoskie śniadanie? Polaków może zaskoczyć jego słodki charakter Inaczej wygląda również sam pierwszy posiłek dnia. Jajka, wędliny, sery, warzywa i kilka kromek pieczywa nie są zestawem, który najlepiej oddaje tradycyjne włoskie śniadanie. Częściej jest ono niewielkie i słodkie: kawie towarzyszy cornetto, czyli wypiek przypominający rogalik, podawany bez dodatków albo nadziewany kremem, konfiturą czy czekoladą. Dla osoby przyzwyczajonej do bardziej sycącego porannego posiłku taki zestaw może początkowo wyglądać raczej jak przekąska. Oczywiście współczesne Włochy nie są pod tym względem jednolite – hotele i lokale w popularnych miejscowościach oferują również bardziej rozbudowane, wytrawne śniadania dostosowane do zagranicznych gości. Jeśli jednak ktoś chce spróbować posiłku bliższego miejscowym zwyczajom, może rano zajrzeć do niewielkiej kawiarni lub cukierni, gdzie kawa i słodki wypiek pozostają klasycznym zestawem. Parmezan do owoców morza? We Włoszech nie każdy dodatek pasuje do makaronu Włoskie zasady nie kończą się na porze picia kawy, lecz dotyczą również tego, jakie składniki powinny znaleźć się razem na talerzu. W Polsce dodatkowa porcja startego sera może wydawać się neutralnym wyborem zależnym wyłącznie od upodobań, tymczasem we włoskiej kuchni dodatki są znacznie silniej związane z konkretnym daniem. Najbardziej znanym przykładem jest makaron z rybami lub owocami morza. Do takich potraw tradycyjnie nie dodaje się parmezanu, ponieważ jego intensywny i słony smak może zdominować delikatniejsze składniki. W bardziej tradycyjnej restauracji sera może więc w ogóle nie być na stole, a kelner poproszony o jego przyniesienie czasem upewni się, czy klient rzeczywiście chce połączyć te smaki. Podobne zdziwienie może wzbudzić keczup do pizzy lub makaronu. Nie chodzi przy tym o przekonanie, że turyście „nie wolno” jeść po swojemu. We włoskiej kuchni gotowe danie traktowane jest jednak jako określona kompozycja smaków, której dodatkowy sos czy ser niekoniecznie służą. To właśnie ta różnica w podejściu sprawia, że pozornie niewinna prośba może zostać odebrana jako bardzo niewłoska. O której je się kolację we Włoszech? Restauracje mają własny rytm dnia Polski turysta może zostać zaskoczony jeszcze zanim zdąży cokolwiek zamówić. W wielu regionach Włoch restauracje nie serwują pełnego menu bez przerwy od południa do późnego wieczora. Po lunchu kuchnia bywa zamykana na kilka godzin, a ponownie zaczyna działać około godz. 19:00, kiedy rozpoczynają się przygotowania do kolacji. Próba zjedzenia pełnego posiłku o 16 czy 17 może więc oznaczać konieczność poszukania innego lokalu albo zadowolenia się przekąską. Z tego samego powodu turyści mówią czasem o włoskiej „sjeście”, choć określenie to nie opisuje jednego, obowiązującego w całym kraju zwyczaju. Popołudniowe przerwy rzeczywiście są jednak nadal spotykane w mniejszych restauracjach, sklepach czy rodzinnych punktach usługowych. W największych miastach i miejscowościach nastawionych na turystów godziny są coraz bardziej elastyczne, lecz poza najbardziej uczęszczanymi miejscami warto je sprawdzić przed wizytą. Czym jest aperitivo? To coś więcej niż drink przed kolacją Włoski wieczór często zaczyna się jeszcze przed właściwą kolacją. Aperitivo jest okazją do spotkania ze znajomymi, rozmowy i symbolicznego przejścia od obowiązków dnia do czasu wolnego. Do napoju mogą być podawane oliwki, grissini, sery, chipsy czy niewielkie kanapki, ale tradycyjnie przekąski mają przede wszystkim pobudzić apetyt przed późniejszym posiłkiem. Nie oznacza to jednak, że aperitivo zawsze wygląda tak samo. W niektórych lokalach oferta jedzenia jest znacznie bardziej rozbudowana i wtedy pojawia się określenie apericena – połączenie aperitivo z kolacją, podczas którego przekąski mogą w praktyce zastąpić pełny posiłek. Samo aperitivo nie jest więc po prostu włoską wersją „happy hour”, lecz elementem wieczornego rytuału, który poprzedza kolację i daje czas na spotkanie z innymi. Włoski posiłek to nie przerwa w zwiedzaniu. Polacy często jedzą znacznie szybciej Największa różnica nie musi jednak dotyczyć konkretnego składnika ani godziny. Włoska kultura stołu wyróżnia się także tempem, które dla turysty realizującego napięty harmonogram może początkowo wydawać się zbyt wolne. Lunch czy kolacja są okazją do rozmowy i spędzenia czasu razem, dlatego kolejne dania nie zawsze pojawiają się natychmiast po sobie, a opróżnienie talerza nie oznacza, że spotkanie właśnie dobiegło końca. Z tym wiąże się również kwestia rachunku. Kelner często nie przyniesie go automatycznie chwilę po zabraniu naczyń, ponieważ mogłoby to zostać odebrane jako sygnał, że goście powinni zwolnić stolik. Zamiast czekać, aż obsługa sama zakończy wizytę, zazwyczaj wystarczy więc o niego poprosić. Turysta może początkowo odebrać takie tempo jako opieszałość obsługi. – Polscy goście przyjeżdżają tu z bardzo rozbudowanym planem. (…) Po kilku dniach zwykle zaczynają zwalniać. Odkrywają, że we Włoszech posiłek nie jest przerwą w zwiedzaniu, ale jedną z atrakcji wyjazdu – dodała Oppizzi. Źródło: agencja Olive Media Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Adrenalina, która może zabić. Oto zasady korzystania ze skuterów wodnych w Polsce
Skutery wodne są jedną z najpopularniejszych wakacyjnych atrakcji nad jeziorami. Mimo, że są łatwo dostępne i wyglądają efektownie, wymagają dużo większej odpowiedzialności. Po dwóch tragicznych wypadkach, do których doszło 9 sierpnia w Polsce, wraca pytanie o patenty motorowodne, zasady bezpieczeństwa i wypożyczalnie.
Fale upałów w sezonie letnim sprzyjają weekendom nad wodą. Infrastruktura przy wielu akwenach jest dobrze rozwinięta i oferuje szeroki wybór dodatkowych atrakcji. Jedną z najpopularniejszych są właśnie skutery wodne. Na pierwszy rzut oka wydają się proste w obsłudze, a na tafli jeziora, dzięki swojej prędkości, wyglądają bardzo efektownie. Chociaż dla fanów adrenaliny mogą być wyjątkowo atrakcyjne, należy pamiętać, że nie każdy może z nich swobodnie korzystać, za to każda wodna rozrywka wiąże się z ryzykiem. Tragiczne wypadki z udziałem skuterów wodnych W niedzielę 9 sierpnia 2026 roku w Polsce doszło do dwóch śmiertelnych wypadków. Na Jeziorze Jagodne doszło do zderzenia dwóch jednostek – skutera wodnego i łodzi motorowej. W wyniku wypadku zginął 16-letni kierujący skuterem. Według wstępnych ustaleń uczestnicy wypadku posiadali niezbędne uprawnienia do kierowania jednostkami. Tego samego dnia na Jeziorze Rożnowskim w województwie małopolskim utonęła 42-letnia mieszkanka województwa podkarpackiego, która podczas gwałtownego skrętu wypadła z płynącego skutera wodnego. Skuterem miał kierować mąż kobiety, który po utracie kontaktu z żoną wezwał służby. Mimo akcji ratunkowej ciało odnaleziono dopiero po kilku godzinach. O czym warto pamiętać wypożyczając skuter wodny? To nie jedyne takie przypadki. Wypadki z udziałem skuterów wodnych zdarzają się niemal każdego roku i niestety bardzo często mają tragiczne konsekwencje. Dlatego przed wyborem takiej formy rozrywki należy zapoznać się z najważniejszymi przepisami i zasadami bezpieczeństwa. Skuter wodny klasyfikowany jest jako jednostka o napędzie mechanicznym, podobnie jak łodzie silnikowe. Ważne, by znać specyfikę maszyny, z której się korzysta. W Polsce do prowadzenia jachtu motorowego o mocy silnika powyżej 10 kW, czyli około 13,6 KM, wymagany jest patent sternika motorowodnego. Aby go zdobyć, trzeba mieć co najmniej 14 lat i zdać egzamin składający się z części teoretycznej oraz praktycznej. Kurs nie jest formalnie obowiązkowy, ale w praktyce stanowi najlepsze przygotowanie do bezpiecznego poruszania się po wodzie. Jest to ważne ze względu na dużą prędkość, jaką mogą rozwijać skutery wodne, a także dlatego, że wspomniany patent wymaga znajomości przepisów obowiązujących na wodach. Dzięki temu zwiększa się świadomość, że akweny, podobnie jak drogi, mają swoje określone zasady i trzeba zachować na nich szczególną ostrożność. Dodatkowo, korzystając ze skutera wodnego, należy pamiętać o podstawowych zasadach bezpieczeństwa, takich jak kamizelka ratunkowa lub asekuracyjna oraz linka odcinająca zapłon. Upadek na taflę wody przy dużej prędkości może być szczególnie niebezpieczny, dlatego ważna jest dobrze dobrana kamizelka o odpowiedniej wyporności, która pomaga utrzymać się na powierzchni. Linka odcinająca zapłon sprawia natomiast, że przy ewentualnym upadku silnik przestaje pracować, a maszyna nie odpłynie dalej bez kontroli. „Bez patentu”. Atrakcyjna pułapka Mimo że w sezonie letnim prowadzone są nasilone kontrole, w przystaniach i portach wciąż można natknąć się na wypożyczalnie skuterów wodnych oraz łodzi silnikowych z kuszącym napisem „bez patentu”. Chociaż dla osób nieposiadających uprawnień może wydawać się to dobrą okazją do łatwego skorzystania z ekscytującej atrakcji, tak naprawdę powinna się tutaj zapalić czerwona lampka. Nad wodą nie ma drogi na skróty. Oczywiście, jeśli silnik ma moc do 10 kW, można zgodnie z prawem pływać bez patentu. Należy jednak pamiętać, że wiele skuterów wodnych ma znacznie większą moc. Dodatkowo, wypływając na wodę bez znajomości choćby podstawowych przepisów, stwarza się zagrożenie nie tylko dla siebie, ale też dla innych. Dlatego sprzęt należy wypożyczać ze sprawdzonych źródeł, które przy jego udostępnianiu wymagają odpowiednich uprawnień i jasno informują o zasadach bezpieczeństwa. Jeśli natomiast ktoś nie posiada patentu, a chce w pełni skorzystać z wypoczynku nad jeziorem, to dobra okazja, by przygotować się do egzaminu, zdobyć uprawnienia i dopiero wtedy usiąść za sterem. Źródła: Policja, Gazeta Krakowska, Polski Związek Motorowodny i Narciarstwa Wodnego Nasza autorka Gabriela Celińska Dziennikarka i studentka psychologii. Najchętniej opowiada historie na styku człowieka, miejsca i doświadczenia – pisząc o psychologii oraz podróżach. Jej największą pasją jest fotografia, szczególnie podróżnicza i kulinarna, dzięki której zatrzymuje chwile, smaki oraz emocje. Zakochana w Hiszpanii, nieustannie poszukuje inspiracji w kulturze, ludziach i codziennych historiach.
13-latek zmarł po kontakcie z kostkomeduzą w Tajlandii. Wystarczyło kilka minut
Wakacyjna kąpiel na jednej z plaż południowej Tajlandii zakończyła się śmiercią 13-letniego chłopca. Nastolatek miał zetknąć się z kostkomeduzą – parzydełkowcem, którego jad może w ciągu kilku minut doprowadzić do zatrzymania krążenia. Wyjaśniamy, jak rozpoznać zagrożenie i udzielić pierwszej pomocy.
Rajskie plaże, ciepłe morze i bogactwo podwodnego życia przyciągają do Tajlandii miliony turystów. Tragiczne wydarzenie z prowincji Nakhon Si Thammarat przypomina jednak, że w wodach Indopacyfiku występują także wyjątkowo niebezpieczne kostkomeduzy. W razie kontaktu z nimi o życiu poszkodowanego mogą decydować pierwsze minuty. 13-latek stracił przytomność jeszcze w wodzie Do tragedii doszło wieczorem 1 sierpnia 2026 roku na plaży Ban Fai Tha w dystrykcie Sichon, w położonej nad Zatoką Tajlandzką prowincji Nakhon Si Thammarat. Jak podają tajskie media, 13-letni uczeń kąpał się w morzu z grupą kolegów. W pewnym momencie zawołał o pomoc. Jeden ze świadków twierdził, że w pobliżu chłopca dostrzegł trzy lub cztery meduzowate zwierzęta. Na jego klatce piersiowej, ramionach i szyi pojawiły się ślady wskazujące na kontakt z parzydełkami. Chłopiec doznał wstrząsu, a następnie stracił przytomność jeszcze w wodzie. Został przewieziony do szpitala w Sichon, jednak lekarzom nie udało się go uratować. Obrażenia odniosło również dwóch jego kolegów oraz mieszkaniec, który ruszył nastolatkowi na pomoc. Ich życiu nie zagraża już niebezpieczeństwo. Po wypadku władze pobliskiego Parku Narodowego Namtok Si Khit zwiększyły poziom ostrzeżenia. Na plaże skierowano dodatkowych pracowników, których zadaniem jest obserwowanie akwenu i udzielanie pomocy turystom. Tajski Departament Zasobów Morskich i Przybrzeżnych poinformował również o występowaniu kostkomeduz w rejonie Ban Fai Tha. Wygląda niepozornie, ale może zatrzymać serce Określenie „kostkomeduza” nie oznacza jednego gatunku, lecz całą gromadę parzydełkowców – Cubozoa. Nazwa pochodzi od charakterystycznego, przypominającego sześcian kształtu dzwonu. W przeciwieństwie do wielu innych meduz kostkomeduzy potrafią stosunkowo szybko i aktywnie pływać. Z narożników ich ciała wyrastają macki pokryte tysiącami komórek parzydełkowych, czyli knidocytów. Każda z nich zawiera mikroskopijną nić, która po dotknięciu skóry zostaje gwałtownie wystrzelona i wprowadza jad do organizmu. Nie wszystkie kostkomeduzy są równie groźne. Najcięższe zatrucia w Tajlandii wiązano przede wszystkim z wieloczułkowymi przedstawicielami rodzaju Chironex. Doniesienia o śmierci chłopca nie dają jednak podstaw, by z całą pewnością przypisać ten konkretny wypadek do gatunku Chironex fleckeri, nazywanego osą morską. Podobnie jak żeglarz portugalski, kostkomeduza nie atakuje człowieka celowo. Do zatrucia dochodzi na skutek przypadkowego zetknięcia skóry z jej mackami. Jej jad działa błyskawicznie Kontakt z niebezpieczną kostkomeduzą może wywołać nagły, bardzo silny i piekący ból. Na skórze często pozostają czerwone, przypominające ślady bicza linie. Mogą pojawić się obrzęk, pęcherze i martwica tkanek. W ciężkich przypadkach toksyny oddziałują na serce, układ nerwowy i krążenie. Poszkodowany może mieć trudności z oddychaniem, odczuwać ból w klatce piersiowej, stracić przytomność lub doznać zatrzymania krążenia. Analiza 124 przypadków kontaktu z kostkomeduzami w Tajlandii w latach 1999–2021 wykazała, że osoby, które zmarły, traciły przytomność w ciągu zaledwie kilku minut. Żadna z ofiar śmiertelnych nie otrzymała prawidłowej pierwszej pomocy albo pomoc ta była niewłaściwa. Nawet mniej rozległe zatrucie może mieć długotrwałe konsekwencje. U części pacjentów rany, przebarwienia, blizny i nawracające zmiany skórne utrzymywały się miesiącami, a nawet latami. Co zrobić po kontakcie z kostkomeduzą? Osobę poszkodowaną należy jak najszybciej wyciągnąć z wody, ale ratownik powinien uważać, aby samemu nie dotknąć macek. Trzeba natychmiast wezwać pomoc medyczną. Następnie, zgodnie z zaleceniami stosowanymi w Tajlandii: Polewać miejsce kontaktu zwykłym octem przez co najmniej 30 sekund. Ocet nie neutralizuje jadu, który już dostał się do organizmu, ale może zahamować wystrzeliwanie kolejnych parzydełek. Nie polewać skóry słodką wodą. Może ona pobudzić pozostałe komórki parzydełkowe do uwolnienia jadu. Nie pocierać rany ręcznikiem, piaskiem ani dłonią. Nie stosować alkoholu, moczu, soku z cytryny ani innych domowych środków. Jeśli poszkodowany nie oddycha prawidłowo, należy niezwłocznie rozpocząć resuscytację krążeniowo-oddechową i prowadzić ją do przyjazdu ratowników. Nie tracić czasu na zdejmowanie macek w sytuacji, gdy poszkodowany jest nieprzytomny i wymaga resuscytacji. Priorytetem są ocet, wezwanie pomocy i RKO. Zalecenia dotyczące pierwszej pomocy mogą różnić się w zależności od gatunku parzydełkowca i regionu świata. Ocet jest wskazywany przede wszystkim przy podejrzeniu kontaktu z kostkomeduzą w tropikalnych wodach Indopacyfiku. Dlatego zawsze należy postępować zgodnie z lokalnymi komunikatami służb ratowniczych. Jak chronić się przed kostkomeduzami na wakacjach? Kostkomeduzy występują w ciepłych wodach strefy tropikalnej i subtropikalnej. Spotyka się je między innymi u wybrzeży północnej Australii, w Azji Południowo-Wschodniej oraz w innych częściach Indopacyfiku. W Tajlandii przypadki ciężkich zatruć odnotowywano zarówno w Zatoce Tajlandzkiej, jak i na wybrzeżu Morza Andamańskiego. Ryzyko kontaktu jest niewielkie, ale ze względu na możliwe konsekwencje nie wolno ignorować lokalnych ostrzeżeń. Przed wejściem do wody warto: wybierać strzeżone kąpieliska i pływać w wyznaczonych strefach; sprawdzać tablice ostrzegawcze oraz komunikaty władz i parku narodowego; zapytać ratowników lub pracowników hotelu o aktualne zagrożenie; podczas pływania i snorkelingu nosić kombinezon osłaniający możliwie dużą powierzchnię skóry; upewnić się, gdzie znajduje się pojemnik z octem lub punkt pierwszej pomocy; natychmiast wyjść z wody po ogłoszeniu alarmu albo zauważeniu meduz; nie dotykać zwierząt wyrzuconych na brzeg – parzydełka mogą działać także po ich śmierci. Dotyczy to zarówno popularnych kurortów, takich jak Phuket, jak i spokojniejszych miejsc polecanych osobom planującym wakacje w Tajlandii. Zagrożenie nie oznacza, że należy rezygnować z morskich kąpieli. Podobnie jak w przypadku innych niebezpiecznych zwierząt morskich, najważniejsze są wiedza, ostrożność i szybka reakcja. Źródło: Department of Marine and Coastal Resources; Thai PBS World Nasz ekspert Łukasz Załuski Od ponad 20 lat opowiada o świecie – jego historii, nauce i miejscach, do których warto wyruszyć z otwartą głową. Jest redaktorem naczelnym „National Geographic Polska” oraz National-Geographic.pl. Wcześniej kierował m.in. „Focusem”, „Focusem Historia” czy „Sekretami Nauki”, konsekwentnie rozwijając tematykę popularnonaukową i podróżniczą. Jest inicjatorem projektu pierwszej naukowej rekonstrukcji wizerunków władców z dynastii Jagiellonów. Po godzinach miłośnik gimnastyki sportowej, książek kryminalnych i europejskich stolic.
Najgorętszy gadżet lata… chłodzi. Przenośny wentylator stał się symbolem statusu
Przenośny wentylator przestał być tanią plastikową zabawką wyciąganą z szuflady podczas upałów. Latem 2026 roku najmodniejsze modele pojawiły się na Wimbledonie, pokazach mody i ulicach europejskich metropolii. Czy drogi gadżet rzeczywiście chłodzi lepiej?
Spis treści: Najmodniejszy dodatek lata pojawił się na Wimbledonie Dlaczego właśnie teraz chcemy nosić chłód przy sobie? Jak działa przenośny wentylator? Czy droższy wentylator chłodzi lepiej? Kiedy wentylator nie wystarczy? Gadżet, który mówi coś ważnego o naszych czasach Jeszcze niedawno osobisty wentylator kojarzył się głównie z niewielkim wiatraczkiem kupowanym przed wakacyjnym wyjazdem. Dziś może przypominać designerską elektronikę, kosztować tyle co markowe okulary przeciwsłoneczne i pełnić podobną funkcję społeczną: chłodzić, ale też komunikować styl oraz zasobność portfela. Najmodniejszy dodatek lata pojawił się na Wimbledonie Latem 2026 roku w rękach widzów na Wimbledonie, uczestników paryskich pokazów mody oraz mieszkańców zamożnych dzielnic Londynu zaczął pojawiać się charakterystyczny przedmiot przypominający nieco niewielką lornetkę. Był to Shark ChillPill – przenośny system chłodzenia wyceniony w Stanach Zjednoczonych na około 150 dolarów, a w Wielkiej Brytanii na blisko 130 funtów. Jak opisywał „Business Insider”, podczas czerwcowych i lipcowych fal gorąca zainteresowanie przenośnymi wentylatorami gwałtownie wzrosło m.in. w Wielkiej Brytanii, Francji i Niemczech. Producent ChillPill informował, że w najlepszych tygodniach sprzedawał trzy egzemplarze na minutę. Z kolei według danych przekazanych przez TikTok Shop UK sprzedaż tego modelu wzrosła o ponad 1200 proc. między okresem kwiecień–maj a czerwcem–lipcem. Są to dane pochodzące od firm zaangażowanych w sprzedaż urządzenia, dlatego należy traktować je jako deklaracje producenta i platformy handlowej. Nie zmienia to jednak faktu, że ChillPill stał się wyjątkowo widoczny. W mediach społecznościowych promowali go influencerzy i sportowcy, a marka podjęła także współpracę z Justinem Bieberem. O powstaniu symbolu statusu zdecydowała nie tylko cena. Urządzenie ma charakterystyczny kształt, występuje w kilku kolorach i można je nosić na pasku lub przypinać do ubrania. Jest więc łatwe do rozpoznania na ulicy i na zdjęciu. Przenośny wentylator wyszedł z torby i stał się częścią stroju. Dlaczego właśnie teraz chcemy nosić chłód przy sobie? Moda na osobiste systemy chłodzenia nie wzięła się wyłącznie z kampanii marketingowej. Odpowiada na realną zmianę warunków, w jakich żyją Europejczycy. Według Copernicus Climate Change Service Europa jest najszybciej ocieplającym się kontynentem. Od połowy lat 90. XX wieku temperatura rośnie tu ponad dwa razy szybciej niż wynosi średnia światowa. Mieszkańcy europejskich miast muszą mierzyć się z coraz częstszymi falami upałów, podczas gdy wiele budynków – szczególnie starszych – nie ma klimatyzacji. Jej instalację utrudniają koszty, konstrukcja kamienic, ograniczenia dotyczące zabytków czy warunki najmu. Osobisty wentylator nie wymaga montażu, zużywa niewiele energii i można go zabrać do pociągu, kolejki przed muzeum albo na festiwal. W ten sposób chłodzenie staje się czynnością wykonywaną publicznie. A przedmioty stale widoczne w dłoni lub przypięte do ubrania łatwo przechodzą tę samą drogę co słuchawki, butelki wielorazowe i smartwatche: od narzędzia do elementu stylu życia. Nie oznacza to jednak, że zakup kosztownego urządzenia rozwiązuje problem miejskiego gorąca. Potrzebne są również zmiany systemowe – zacienianie ulic, ograniczanie betonowych powierzchni i rozwijanie zieleni. Jak skutecznie walczyć z upałem w mieście? Tego można się uczyć od poprzednich pokoleń. Jak działa przenośny wentylator? Wentylator – zarówno kieszonkowy, jak i pokojowy – nie obniża temperatury otaczającego powietrza. Wprawia je w ruch, ułatwiając odprowadzanie ciepła ze skóry i odparowywanie potu. Dzięki temu odczuwamy chłód, chociaż termometr w pomieszczeniu może nadal wskazywać tę samą wartość. Popularne produkty łączą trzy rozwiązania: nawiew, rozpylanie delikatnej mgiełki oraz metalową płytkę przykładaną bezpośrednio do skóry. Producenci deklarują, że płytka może miejscowo obniżyć temperaturę skóry nawet o 9 st. C. Jest to jednak deklaracja firmy odnosząca się do chłodzenia niewielkiej powierzchni ciała, a nie do obniżenia temperatury organizmu o taką wartość. Według producentów wentylator ma dziesięć poziomów pracy. Bateria ma działać do 11 godzin na najniższym ustawieniu, ale na maksymalnej mocy czas ten spada do około półtorej godziny. Niezależny recenzent „The Guardian” docenił długi czas pracy i skuteczność chłodzącej płytki, wskazał jednak również wady: wysoką cenę, hałas na większych obrotach, dość nieporęczną konstrukcję oraz konieczność wymieniania końcówek. Czy droższy wentylator chłodzi lepiej? Wysoka cena nie jest gwarancją proporcjonalnie lepszego chłodzenia. W zestawieniu magazynu „Travel + Leisure” najlepszą ogólną ocenę otrzymał model kosztujący około 31 dolarów. Popularny ChillPill wyróżniono natomiast ze względu na dodatkowe funkcje. Jeżeli zależy nam przede wszystkim na prostym nawiewie podczas dojazdu do pracy lub zwiedzania, znacznie tańsze urządzenie może okazać się wystarczające. Dopłata do droższego modelu obejmuje m.in. wzornictwo, rozpoznawalność marki, dodatkowe tryby oraz elementy umożliwiające noszenie urządzenia jako akcesorium. Przed zakupem warto sprawdzić: czas pracy na wybranej mocy, a nie tylko maksymalny czas podany w reklamie; masę i wygodę trzymania urządzenia; poziom hałasu, szczególnie podczas podróży pociągiem lub pracy w biurze; sposób ładowania – najwygodniejsze jest powszechnie stosowane USB-C; możliwość ustawienia wentylatora na stole albo zawieszenia go na szyi; łatwość czyszczenia osłony, zbiornika i elementów rozpylających wodę; bezpieczeństwo łopatek, zwłaszcza gdy z urządzenia korzystają dzieci; dostępność części wymiennych oraz rzeczywisty koszt dodatkowych akcesoriów. Funkcja mgiełki może zwiększać uczucie chłodu, ponieważ parująca woda odbiera ciepło skórze. Jej skuteczność maleje jednak przy wysokiej wilgotności, gdy pot i rozpylona woda trudniej odparowują. Wtedy upał staje się zabójczy. Kiedy wentylator nie wystarczy? Przenośny wentylator poprawia komfort, ale nie chroni samodzielnie przed udarem cieplnym. Światowa Organizacja Zdrowia zaleca korzystanie z wentylatorów, gdy temperatura nie przekracza 40 st. C. Przy jeszcze gorętszym powietrzu nawiew może ogrzewać ciało zamiast je chłodzić. Znaczenie mają przy tym wilgotność, wiek, stan zdrowia oraz możliwość pocenia się. Szczegółowo wyjaśniamy to w tekście Wentylator w czasie upałów pomaga tylko do pewnego momentu. Kiedy wyłączyć nawiew?. Podczas gorących dni należy przede wszystkim regularnie pić wodę, ograniczać wysiłek w najcieplejszych godzinach, szukać cienia lub chłodnego pomieszczenia i zasłaniać nasłonecznione okna, a także wysypiać się. Warto też wykorzystywać chłodniejsze nocne powietrze do przewietrzania mieszkania. Ból głowy, nudności, osłabienie, zawroty głowy, splątanie czy bardzo wysoka temperatura ciała mogą świadczyć o wyczerpaniu cieplnym albo udarze. W takiej sytuacji modny gadżet nie wystarczy – potrzebne jest szybkie przeniesienie poszkodowanego do chłodnego miejsca, rozpoczęcie schładzania i wezwanie pomocy. Gadżet, który mówi coś ważnego o naszych czasach Moda na drogi wentylator może wydawać się kolejnym krótkotrwałym trendem z TikToka. Pokazuje jednak coś więcej: ochrona przed gorącem staje się codzienną potrzebą, a rynek szybko zamienia tę potrzebę w produkty aspiracyjne. Być może za rok najmodniejszy będzie już inny model. Sam trend osobistego chłodzenia prawdopodobnie jednak pozostanie. Gdy fale upałów stają się częstsze, niewielki wentylator może być przydatnym wyposażeniem torby – podobnie jak butelka wody, nakrycie głowy czy krem przeciwsłoneczny. Nie musi przy tym kosztować 150 dolarów ani pasować do stroju z paryskiego wybiegu. Źródła: WHO; Copernicus Climate Change Service Nasz ekspert Łukasz Załuski Od ponad 20 lat opowiada o świecie – jego historii, nauce i miejscach, do których warto wyruszyć z otwartą głową. Jest redaktorem naczelnym „National Geographic Polska” oraz National-Geographic.pl. Wcześniej kierował m.in. „Focusem”, „Focusem Historia” czy „Sekretami Nauki”, konsekwentnie rozwijając tematykę popularnonaukową i podróżniczą. Jest inicjatorem projektu pierwszej naukowej rekonstrukcji wizerunków władców z dynastii Jagiellonów. Po godzinach miłośnik gimnastyki sportowej, książek kryminalnych i europejskich stolic.
Dziś nad Polską wzejdzie Koźli Księżyc. To jedno z najpiękniejszych lipcowych zjawisk na niebie
29 lipca 2026 roku czeka nas jedna z najbardziej malowniczych pełni tego lata. Koźli Księżyc pojawi się wieczorem nisko nad południowo-wschodnim horyzontem i może przybrać złoty lub pomarańczowy odcień. Jego tajemnicza nazwa nie ma jednak nic wspólnego z wyglądem tarczy.
Spis treści: Koźli Księżyc 2026. Kiedy dokładnie nastąpi pełnia? O której godzinie Koźli Księżyc będzie widoczny z Polski? Dlaczego lipcowa pełnia nazywa się Koźlim Księżycem? Czy Koźli Księżyc naprawdę zmieni kolor? Czy pełnia 29 lipca będzie superksiężycem? Jak obserwować Koźli Księżyc z Polski? Pełnia utrudni obserwacje dwóch rojów meteorów Pełnia Koźlego Księżyca nastąpi 29 lipca 2026 roku o godz. 16.35 czasu polskiego. W tym momencie naszego satelity nie zobaczymy jeszcze z Polski, ponieważ będzie znajdował się pod horyzontem. Najbardziej efektowna część widowiska rozpocznie się dopiero wieczorem, gdy niemal idealnie okrągła tarcza wyłoni się nisko nad południowo-wschodnią częścią nieba. Koźli Księżyc 2026. Kiedy dokładnie nastąpi pełnia? Astronomiczna pełnia Księżyca przypadnie w środę 29 lipca o godz. 16.35 czasu obowiązującego w Polsce. Jest to dokładny moment, w którym Księżyc znajdzie się po przeciwnej stronie Ziemi niż Słońce, a jego zwrócona ku nam półkula będzie niemal w całości oświetlona. Pełnia nie jest zatem zjawiskiem trwającym przez całą noc, ale ściśle określonym momentem astronomicznym. Dla obserwatora patrzącego gołym okiem różnica jest jednak niemal niezauważalna. Tarcza będzie wyglądać na pełną zarówno wieczorem 29 lipca, jak i podczas sąsiednich nocy. Mechanizm tego zjawiska wyjaśniają kolejne fazy Księżyca, wynikające ze zmieniającego się położenia Ziemi, Księżyca i Słońca. O której godzinie Koźli Księżyc będzie widoczny z Polski? O godz. 16.35, gdy nastąpi właściwa pełnia, Księżyc będzie jeszcze znajdował się pod polskim horyzontem. Na jego pojawienie się trzeba będzie zaczekać do wieczora. W Warszawie wschód Księżyca nastąpi około godz. 20.44, w kierunku południowo-wschodnim. Dokładna godzina będzie różnić się o kilkanaście lub kilkadziesiąt minut zależnie od miejsca obserwacji. Na wschodzie Polski tarcza pojawi się wcześniej, a na zachodzie nieco później. Najciekawszy moment nastąpi tuż po wschodzie. Księżyc będzie wtedy znajdował się bardzo nisko nad horyzontem, dzięki czemu można będzie zestawić go z drzewami, budynkami albo linią krajobrazu. W takich warunkach działa również tak zwana iluzja księżycowa – tarcza obserwowana przy horyzoncie wydaje się większa niż wtedy, gdy znajduje się wysoko na niebie. Dlaczego lipcowa pełnia nazywa się Koźlim Księżycem? Nazwa pochodzi od angielskiego określenia Buck Moon. W polskich mediach najczęściej tłumaczy się je jako Koźli Księżyc, choć słowo buck oznacza przede wszystkim samca jelenia, sarny lub innego przedstawiciela jeleniowatych. Bardziej dosłownym tłumaczeniem byłby zatem „Księżyc Jelenia”. Określenie nawiązuje do cyklu przyrody w Ameryce Północnej. W lipcu poroże samców jeleni znajduje się w fazie intensywnego wzrostu. Po zrzuceniu starego poroża zwierzęta zaczynają rozwijać nowe, pokryte początkowo miękką i silnie ukrwioną skórą nazywaną scypułem. Nie istnieje jeden uniwersalny zestaw tradycyjnych nazw pełni Księżyca używany przez wszystkich rdzennych mieszkańców Ameryki Północnej. Poszczególne społeczności stosowały własne określenia odnoszące się do sezonowych zjawisk, zbiorów, pogody i zachowania zwierząt. Lipcową pełnię nazywano między innymi Księżycem Grzmotów, Księżycem Dojrzałych Malin lub Księżycem Dojrzewającej Kukurydzy. Czy Koźli Księżyc naprawdę zmieni kolor? Nazwa nie oznacza, że tarcza przybierze nietypową barwę. Koźli Księżyc nie jest osobnym zjawiskiem astronomicznym, lecz tradycyjnym określeniem lipcowej pełni. Mimo to podczas wschodu tarcza może wyglądać na żółtą, pomarańczową, a niekiedy nawet czerwonawą. Nie wynika to jednak z nazwy pełni. Gdy Księżyc znajduje się nisko, jego światło musi przejść przez grubszą warstwę atmosfery. Krótsze, niebieskie fale światła są silniej rozpraszane, dlatego do naszych oczu dociera większa część fal odpowiadających cieplejszym barwom. W miarę wznoszenia się Księżyca jego tarcza powinna stawać się coraz jaśniejsza i bardziej biało-srebrna. Choć często zadajemy sobie pytanie, dlaczego Księżyc świeci, nasz naturalny satelita sam nie emituje własnego światła – widzimy promienie słoneczne odbite od jego powierzchni. Czy pełnia 29 lipca będzie superksiężycem? Nie będzie to superpełnia. Podczas lipcowej pełni odległość Księżyca od Ziemi wyniesie około 400 tys. km, a więc nasz satelita będzie znajdował się stosunkowo daleko od planety. Określenie „superksiężyc” jest stosowane, gdy pełnia przypada w pobliżu perygeum, czyli punktu orbity położonego najbliżej Ziemi. Wtedy tarcza może wydawać się nieco większa i jaśniejsza niż podczas przeciętnej pełni. Różnice nie są jednak tak spektakularne, jak sugerują niekiedy zdjęcia wykonywane teleobiektywami. Lipcowa pełnia nie będzie również związana z zaćmieniem. Do zaćmienia Księżyca dochodzi tylko wtedy, gdy Księżyc przechodzi przez cień rzucany przez Ziemię. Tym razem trzy ciała nie ustawią się dostatecznie precyzyjnie w jednej płaszczyźnie. Jak obserwować Koźli Księżyc z Polski? Do obserwacji nie jest potrzebny teleskop ani lornetka. Pełnię można bez problemu oglądać gołym okiem, również z miasta. Najważniejszym warunkiem będzie brak gęstych chmur oraz odsłonięty widok na południowo-wschodni horyzont. Najlepiej rozpocząć obserwacje około 20–30 minut przed lokalnym wschodem Księżyca. W centralnej Polsce warto znaleźć się na miejscu przed godz. 20.30. Dobrym punktem będzie otwarta łąka, brzeg jeziora, plaża, wzgórze albo wyższy punkt widokowy bez budynków i drzew zasłaniających horyzont. Warto pamiętać o kilku zasadach: Sprawdź lokalną godzinę wschodu Księżyca. Różnice między wschodem i zachodem Polski mogą wynosić kilkadziesiąt minut. Patrz w kierunku południowo-wschodnim. Księżyc powinien pojawić się w azymucie około 120–125 stopni. Wybierz miejsce z atrakcyjnym pierwszym planem. Niska pozycja tarczy pozwala sfotografować ją nad panoramą miasta, wieżą kościoła, drzewami lub taflą wody. Nie oczekuj wyraźnych detali przez teleskop. Podczas pełni światło pada na powierzchnię niemal pionowo, przez co cienie kraterów są krótkie, a rzeźba terenu mniej kontrastowa. Do oglądania kraterów lepsze są okolice pierwszej i ostatniej kwadry. Przy fotografowaniu zmniejsz ekspozycję. Księżyc jest znacznie jaśniejszy, niż sugeruje nocne otoczenie. Tryb automatyczny telefonu może zamienić tarczę w pozbawioną szczegółów białą plamę. Pomaga ręczne obniżenie jasności i oparcie urządzenia o stabilne podłoże. Więcej porad można znaleźć w naszym przewodniku pokazującym, jak rozpocząć obserwowanie nocnego nieba. Pełnia utrudni obserwacje dwóch rojów meteorów Koźli Księżyc pojawi się w czasie aktywności Południowych Delta Akwarydów oraz Alfa Kaprikornidów. Blask niemal całkowicie oświetlonej tarczy rozjaśni nocne niebo i przesłoni słabsze meteory. Nie oznacza to, że zobaczenie „spadającej gwiazdy” będzie niemożliwe. Nadal mogą pojawić się jasne bolidy, szczególnie należące do Alfa Kaprikornidów. Warunki będą jednak zdecydowanie gorsze niż podczas bezksiężycowej nocy. Szczegółowe informacje znajdują się w naszym przewodniku po rojach meteorów aktywnych pod koniec lipca 2026 roku. Koźli Księżyc pozostanie widoczny przez większość nocy. W Warszawie najwyższy punkt nad horyzontem osiągnie około północy, ale nawet wtedy znajdzie się zaledwie kilkanaście stopni nad południowym horyzontem. Lipcowa pełnia będzie więc jasna, lecz wyjątkowo niska – i właśnie to może uczynić ją szczególnie fotogeniczną. Źródła: Timeanddate.com; United States Naval Observatory Nasz ekspert Łukasz Załuski Od ponad 20 lat opowiada o świecie – jego historii, nauce i miejscach, do których warto wyruszyć z otwartą głową. Jest redaktorem naczelnym „National Geographic Polska” oraz National-Geographic.pl. Wcześniej kierował m.in. „Focusem”, „Focusem Historia” czy „Sekretami Nauki”, konsekwentnie rozwijając tematykę popularnonaukową i podróżniczą. Jest inicjatorem projektu pierwszej naukowej rekonstrukcji wizerunków władców z dynastii Jagiellonów. Po godzinach miłośnik gimnastyki sportowej, książek kryminalnych i europejskich stolic.
Koniec ze środkowym fotelem w samolocie? Linie lotnicze szykują wielką zmianę
Amerykańskie linie lotnicze United Airlines zapowiadają innowacje mającą poprawić komfort podróżnych. Działania skierowane są w uciążliwe dla wielu pasażerów środkowe miejsce w fotelowym rzędzie. Zmiany idą w zgodzie ze zmieniającym się trendem w lotniczej turystyce, w świetle którego część przewoźników rezygnuje z opcji sprzedaży niewygodnej pozycji.
Wielu z nas środkowe miejsce w samolocie kilkukrotnie uprzykrzyło podniebną podróż. Utrapieniem bywa walka o podłokietnik z osobą zajmującą felerną pozycję oraz samo podróżowanie na fotelu ściśniętym pomiędzy innymi pasażerami. Naprzeciw temu dyskomfortowi wychodzą niektóre z linii lotniczych, oferując zmiany w dostępności środkowych siedzeń. Najnowsza z nich, United Airlines, proponuje całkowite usunięcie niewygodnego miejsca. Zmiany w USA Pierwszymi zmianami, jakie zostały zapowiedziane przez amerykańskiego przewoźnika, było ogłoszenie planowanego na 2027 rok wprowadzenia tzw. relax row. Jak sama nazwa wskazuje, rząd ten zamiast ze standardowych siedzeń będzie składać się z kanapy, która po rozłożeniu specjalnych podnóżków pozwoli użytkownikom klasy ekonomicznej swobodnie się położyć. Linia zapowiada, że w podobne rozwiązania ma zostać wyposażonych ponad 200 Boeingów 777 i 787 – w każdym z nich w kanapy zamieniać się będzie maksymalnie 12 rzędów. Na tym amerykański przewoźnik jednak nie poprzestaje. United zapowiedziało kolejną zmianę w klasie ekonomicznej, która ma poprawić komfort podróżujących. W 50 nowych Airbusach A321XLR w jednym z rzędów ma zostać zlikwidowane środkowe siedzenie. W miejscu niewygodnej pozycji ma zostać zamontowany wspólny stolik dla osoby siedzącej przy przejściu i przy oknie. Linia lotnicza zapowiada, że zmiany mają wejść w życie jeszcze w tym roku. Walka o pasażera Podobne rozwiązania od pewnego czasu testują też przewoźnicy europejscy – Lufthansa i Finnair wprowadziły już pusty środkowy fotel jako opcję dla pasażerów klasy biznes, co pokazuje, że walka o komfort podróżnych przenosi się także na Stary Kontynent. United deklaruje jednak, że jako pierwszy amerykański przewoźnik zdecyduje się na tak szeroko zakrojone zmiany w klasie ekonomicznej, a nie tylko w segmencie premium. Strategie sprzedażowe mające skusić pasażerów komfortem wolnej przestrzeni stosowane są również na inne sposoby. Tani amerykański przewoźnik Frontier Airlines rozpoczął sprzedaż miejsc w pierwszych dwóch rzędach samolotu, gdzie środkowy fotel jest gwarantowanie pusty, a pasażerowie zyskują dodatkową przestrzeń na nogi i łokcie. Nowozelandzkie linie lotnicze oferują za to program „Economy Stretch”, w którym każdy pasażer otrzymuje o 35% więcej przestrzeni wokół siebie i większy rozstaw siedzeń. Cena komfortu Decyzje te wpisują się w szerszy trend przebudowy oferty linii lotniczych, które coraz śmielej różnicują doświadczenie podróży w zależności od tego, ile pasażer jest skłonny dopłacić. Podczas gdy część przewoźników, stawia na strategię „najlepszej”, a nie najtańszej usługi, United przekonuje, że inwestycje w nowe rozwiązania mają poprawić komfort nie tylko klientów klasy biznes, ale też osób podróżujących ekonomicznie. Czy jednak zniknięcie środkowego miejsca w wybranych rzędach realnie przełoży się na wygodę wszystkich pasażerów, czy raczej stanie się kolejnym płatnym przywilejem, na który pozwolić sobie mogą nieliczni? Tego na razie nie wiadomo. Źródło: EuroNews Nasz autor Olaf Kardaszewski Absolwent Instytutu Stosowanych Nauk Społecznych na Uniwersytecie Warszawskim. Obecnie student magisterskiego kierunku Studiów Miejskich na tej samej uczelni. Interesuje się społecznymi i kulturowymi aspektami zmieniającego się świata, o czym chętnie pisze w swoich pracach. Współprowadzący projekt „Podziemna Warszawa” w National Geographic Polska. Uwielbia podróże, w trakcie których zawsze stara się obejrzeć mecz lokalnej drużyny piłkarskiej.
Jak zaplanować podróż na własną rękę? 7 sposobów na tanie loty, noclegi i darmowe zwiedzanie
Podróżowanie na własną rękę to sztuka, której uczę się od wielu lat. Każda wyprawa – od tych pierwszych, jeszcze nieco chaotycznych wyjazdów, po dzisiejsze trasy planowane w najdrobniejszych szczegółach – uczyła mnie czegoś nowego i pozwalała wyciągać wnioski na przyszłość.
Spis treści: Polowanie na loty i złota zasada: tylko bagaż podręczny! Noclegi szyte na miarę: jak znaleźć idealne miejsce? Transport na miejscu: Rome2Rio, autokary i wynajem aut Kulinarna mapa podróży: gdzie zjeść dobrze i autentycznie? Darmowe zwiedzanie, spacery z przewodnikami i cuda natury Finanse, zdrowie i tarcza bezpieczeństwa Nie zapomnij o karcie eSIM Przez lata upewniłem się w jednym: podstawą udanego i spokojnego wyjazdu jest odpowiednie przygotowanie logistyczne. Dlatego zebrałem swoje doświadczenia i przygotowałem bardzo praktyczny poradnik. Oto 7 konkretnych, sprawdzonych na własnej skórze kroków, które pozwolą wam zorganizować wymarzoną i bezpieczną podróż bez biura podróży. Polowanie na loty i złota zasada: tylko bagaż podręczny! Najważniejszy jest transport. Moją podstawową wyszukiwarką jest zawsze Google Flights (Loty Google) oraz Kayak.pl. Dają one świetny pogląd na to, jak kształtują się ceny lotów w danym miesiącu. W przypadku lotów w Azji zawsze sprawdzam lokalne linie przez portal 12go.asia. Pamiętajcie jednak o złotej zasadzie: bilety ostatecznie kupujcie zawsze bezpośrednio na stronie przewoźnika. Oszczędzi wam to nerwów w przypadku odwołanych lotów czy zmian w rezerwacji. Z transportem lotniczym wiąże się też moja najważniejsza reguła, której trzymam się bezwzględnie: podróżuję tylko z bagażem podręcznym. Niezależnie od tego, czy lecę na krótki city break do Bolonii czy Tallinna, czy na miesięczną wyprawę do Azji czy Ameryki Południowej. Staram się przy tym trzymać mojej zasady trzech sztuk: skarpetki, majtki, koszulki, spodnie – wszystkiego po trzy. Jedna rzecz w użyciu, druga czysta, trzecia suszy się po praniu. Poza tym z małym plecakiem lub kabinówką nie tracicie czasu na odprawę i czekanie przy taśmach bagażowych, minimalizujecie ryzyko zgubienia rzeczy przez linie lotnicze, a po wylądowaniu od razu możecie wyruszyć na zwiedzanie. Noclegi szyte na miarę: jak znaleźć idealne miejsce? Dach nad głową to kolejny ważny element podróżniczej układanki. Najczęściej bazuję na Booking.com, głównie ze względu na program lojalnościowy (Genius), który po latach podróży obniża mi ceny i oferuje bezpłatne śniadania czy późne wymeldowanie. Jeśli ruszacie w stronę Azji, numerem jeden staje się portal Agoda. Szukając autentyczności i kontaktu z miejscowymi, wybieram także często Airbnb. Zawsze stosuję tę samą regułę: czytam wyłącznie najnowsze opinie, maksymalnie z ostatnich trzech do pięciu miesięcy. Zwracam też uwagę na lokalizację. Często tańszy nocleg na głębokich przedmieściach oznacza codzienne długie dojazdy, co finalnie pochłania czas i pieniądze na komunikację. Analizuję mapę pod kątem bliskości kluczowych węzłów komunikacyjnych, tak by z łatwością się przemieszczać. Wszystkie potwierdzenia i rezerwacje trzymam w folderze w chmurze. Transport na miejscu: Rome2Rio, autokary i wynajem aut Zła logistyka potrafi zepsuć najlepszy plan. Żeby tego uniknąć korzystam z serwisu Rome2Rio. Wpisuje się tam punkt A i punkt B, a system z pokazuje wszystkie opcje połączeń – od pociągów, przez autobusy lokalne, po promy. Często nie ma sensu przepłacać za drogie loty wewnętrzne, gdy do dyspozycji są tanie i komfortowe rejsowe autokary. Z własnego doświadczenia wiem, że wielogodzinne podróże autobusem turystycznym – na przykład przez surowe przestrzenie chilijskiej i argentyńskiej Patagonii – to wspaniała okazja do obserwacji zmieniającego się krajobrazu i łapania oddechu. Jeśli wolicie wynajem auta, rezerwujcie je przez serwisy, jak DiscoverCars lub Rentalcars, upewniając się, że zaznaczacie pełne ubezpieczenie bez wkładu własnego. Pamiętajcie jednak o bezpieczeństwie i kruczkach prawnych: podczas mojej podróży kamperem przez Australię zawsze przed zmrokiem musiałem być na kempingu, bo ubezpieczenie auta nie obejmowało nocnej jazdy ze względu na liczne wypadki z kangurami. Dlatego uważnie czytajcie każdą umowę. Kulinarna mapa podróży: gdzie zjeść dobrze i autentycznie? Jedzenie to dla mnie nieodłączny element poznawania historii miejsca. Omijajcie naganiaczy przy głównych placach miast, bo na pewno namówią was na posiłek w turystycznym i drogim miejscu. Do namierzania kulinarnych perełek nadają się Mapy Google, ale z filtrem: szukam miejsc z oceną od 4.4 w górę, zwracając uwagę na recenzje pisane przez mieszkańców. Dla roślinożerców polecam aplikację HappyCow, która pomoże w znalezieniu dobrych wegetariańskich i wegańskich restauracji. Najlepszym jednak źródłem są ludzie – pytanie taksówkarza czy sprzedawcy z lokalnej piekarni o to, gdzie sami jedzą w niedzielę, to klucz do sukcesu. Taka dociekliwość pozwala uniknąć kulinarnych oszustw. Dzięki temu wiem chociażby, że szukając w Szwajcarii prawdziwego, tradycyjnego cordon bleu przygotowanego zgodnie z historią kulinarną, muszę omijać wersje z wieprzowiną i szukać restauracji serwujących go wyłącznie na delikatnej cielęcinie. Darmowe zwiedzanie, spacery z przewodnikami i cuda natury Poznawanie kultury nie musi rujnować portfela. Fenomenem na całym świecie są tzw. Free Walking Tours. Wystarczy wejść na platformy takie jak GuruWalk czy Freetour.com, sprawdzić wybrane miasto i zarezerwować darmowy spacer z lokalnym przewodnikiem. Pod koniec wycieczki zostawiacie mu napiwek adekwatny do jakości przekazanej wiedzy. To doskonały pomysł na pierwszy dzień w nowym miejscu. Warto też sprawdzać dni darmowego wstępu do muzeów i galerii sztuki. Jednak bezcenną i w pełni darmową atrakcją zawsze pozostaje natura. Podczas pobytu w parkach narodowych korzystam z aplikacji BirdNET. To narzędzie nagrywa dźwięki z otoczenia i błyskawicznie rozpoznaje śpiew setek gatunków ptaków na całym świecie. Dlatego wiedziałem, że na kempingu w Australii budziły mnie o świcie lorysy tęczowe czy kukabury chichotliwe! Finanse, zdrowie i tarcza bezpieczeństwa Podstawą moich finansów w drodze jest karta wielowalutowa Revolut (lub alternatywna Curve). Pozwala na szybkie płatności po dobrym kursie międzybankowym. Oprócz niej zawsze mam w plecaku zapasową fizyczną kartę kredytową (niezbędną np. do blokady kaucji w wypożyczalni aut). Pamiętajcie o karcie EKUZ, ale nigdy nie oszczędzajcie na dobrej polisie turystycznej. Szukam ubezpieczeń przez porównywarki (Rankomat.pl czy Polisaturystyczna.pl), dokładnie wczytując się w Koszty Leczenia (KL). W przypadku odległych wojaży niezbędna jest rejestracja w rządowym systemie Odyseusz (MSZ), dzięki czemu polskie służby dyplomatyczne wiedzą, gdzie przebywamy. A jeśli, podobnie jak ja, uwieczniacie odwiedzane tereny ujęciami z lotu ptaka przy pomocy drona – jak ostatnio nad zjawiskową Sardynią – zawsze miejcie przy sobie odpowiednie ubezpieczenie OC na drona i dokładnie sprawdzajcie lokalne przepisy lotnicze. Nie zapomnij o karcie eSIM Jeszcze przed wyruszeniem w podróż instaluję w smartfonie kartę eSIM, tak aby po wylądowaniu mieć dostęp do internetu i niezbędnych aplikacji. Zazwyczaj korzystam z kart kupowanych w serwisie Maya Mobile lub w aplikacji Revolut, ale dobre ceny kart znajdziecie także na stronach przewoźników lotniczych, takich jak Lufthansa czy Swiss. Wykupuję pakiet internetu i od razu po wyjściu z samolotu jestem online. Do orientacji przestrzennej bez zużywania pakietu danych używam darmowych map offline – np. Maps.me, która pokazuje nawet najmniejsze leśne ścieżki i szlaki. Na lokalnych targach niezastąpiony jest Google Translate (z pobranym językiem offline oraz funkcją skanowania obrazu), czy narzędzia AI pozwalające porozumiewać się w każdym języku świata. Całą cyfrową „papierologię” – bilety, wizy, e-booki czy skany dokumentów tożsamości – przechowuję zawsze na Dysku Google, aby nie szukać gorączkowo wydruków po kieszeniach na przejściach granicznych. Z podręcznym bagażem, pakietem aplikacji w smartfonie i dobrym planem, wyruszenie w nieznane stanie się dla was przyjemnością. Powodzenia w drodze! Nasz autor Michał Cessanis Od 14 lat redaktor prowadzący i sekretarz redakcji National Geographic Traveler oraz autor podróżniczej serii „Do zobaczenia” w Dzień Dobry TVN i TVN Style. Dziennikarz, który od lat życie spędza w drodze, łącząc pasję do eksploracji z rzetelnym warsztatem reportażysty. W swoich tekstach szczególną wagę przywiązuje do detali, historii spotykanych ludzi oraz ochrony dzikiej natury. Autor książek: „Opowieści z pięciu stron świata” i „Made in China”. Jako ambasador plebiscytu „Cuda Polski National Geographic Traveler” z równą pasją odkrywa nieznane zakątki kraju, co najdalsze krańce globu. Ma w genach ciekawość świata i otwartość na inne kultury. Nie straszne są mu ekstremalne warunki czy bariery językowe – dla niego to nie przeszkody, lecz paliwo do działania i tworzenia angażujących opowieści.
Szykuje się noc stulecia dla obserwatorów. Oto dlaczego tegoroczne Perseidy będą inne niż zwykle
Przed nami najlepsze warunki do obserwacji Perseidów od lat. Maksimum roju zbiega się z nowiem Księżyca. Sprawdź nasz praktyczny poradnik: kiedy i gdzie patrzeć, by dostrzec nawet 100 „spadających gwiazd” na godzinę.
Spis treści: Idealna faza Księżyca, czyli całkowita ciemność nad Polską Kiedy i w jakich godzinach patrzeć w niebo? Gdzie szukać „spadających gwiazd”? Prosta nawigacja Jak obserwować Perseidy z Polski? Praktyczny poradnik dla każdego Sierpniowe Perseidy to stały punkt letniego kalendarza, jednak nie co roku natura stwarza nam tak doskonałe warunki do podziwiania tego zjawiska. W 2026 roku miłośnicy nocnego nieba mają ogromne szczęście. Jeśli tylko dopisze pogoda, czeka nas noc pełna świetlnych rozbłysków, podczas której bez trudu dostrzeżemy nawet najmniej widoczne, delikatne meteory. Idealna faza Księżyca, czyli całkowita ciemność nad Polską Największym sprzymierzeńcem tegorocznych obserwacji będzie nasz naturalny satelita. Maksimum aktywności roju zbiega się niemal idealnie z nowiem Księżyca, który przypada dokładnie wieczorem 12 sierpnia. Co to oznacza w praktyce dla obserwatorów? Srebrny Glob schowa się całkowicie w cieniu i nie będzie „gasił” swoim blaskiem nocnego nieba. Brak księżycowej łuny pozwoli na dostrzeżenie znacznie większej liczby meteorów niż zazwyczaj, w tym bardzo subtelnych i drobnych smug światła, które przy silnym blasku tarczy Księżyca pozostałyby całkowicie niewidoczne. Szykuje się wyjątkowo czysty, kontrastowy i spektakularny pokaz. Perseidy to wyjątkowo spektakularne zjawisko na letnim niebie. Warto przypomnieć sobie ubiegłoroczne nagradzane zdjęcie Marcina Rosadzińskiego, które przedstawiało rój spadających gwiazd nad Bieszczadami. Kiedy i w jakich godzinach patrzeć w niebo? – To będzie wyjątkowo spektakularny wieczór, jakiego możemy doświadczyć, bo w ciągu zaledwie kilku godzin będziemy mogli zobaczyć dwa niesamowite zjawiska na niebie. Pierwsze z nich zacznie się niespełna dwie godziny przed Zachodem Słońca, bo akurat w tym czasie na jednej linii ustawią się Ziemia, Księżyc i Słońce i dojdzie do zaćmienia Słońca – mówi Robert Szaj, popularyzator astronomii z Fundacji Nicolaus Copernicus. Choć Perseidy są aktywne przez wiele tygodni, to właśnie w połowie sierpnia Ziemia wpada w najgęstszą chmurę pyłu pozostawionego przez kometę 109P/Swift-Tuttle. – W Polsce będzie ono widoczne jako głębokie częściowe zaćmienie Słońca, a w północno-wschodniej Hiszpanii — jako zaćmienie całkowite. Dla wielu obserwatorów niezwykły będzie widok zachodzącego Słońca w kształcie sierpa, podobnego do Księżyca przed pierwszą kwadrą. A zaledwie kilkadziesiąt minut po zachodzie Słońca rozpocznie się niezwykły spektakl spadających gwiazd z roju Perseidów. Oczywiście warunkiem zobaczenia tych zjawisk jest bezchmurne niebo – tłumaczy Robert Szaj. Główna noc obserwacyjna: Kulminacja zjawiska nastąpi w noc z 12 na 13 sierpnia (środa/czwartek). Warto jednak wyjść na zewnątrz także noc przed oraz noc po tej dacie – aktywność roju wzrasta i opada stopniowo, dzięki czemu widowisko potrwa kilka dni. Najlepsze godziny: Choć pierwsze „spadające gwiazdy” pojawią się już po zmroku około godziny 22:00, prawdziwy spektakl rozpocznie się od godziny 1:00 w nocy i potrwa aż do świtu (ok. 4:00). To właśnie wtedy radiant roju wznosi się najwyżej nad horyzont, a nasza planeta ustawia się tak, że zderza się z kosmicznymi drobinami z największą siłą. Przy ciemnym niebie możemy liczyć na nawet 80–100 błysków na godzinę. Gdzie szukać „spadających gwiazd”? Prosta nawigacja Meteory z tego roju nazywane są Perseidami, ponieważ ich radiant – czyli punkt, z którego zdają się wybiegać na niebie – znajduje się w granicach gwiazdozbioru Perseusza. Aby go zlokalizować, wystarczy skierować wzrok w kierunku północno-wschodnim. Dobrym punktem orientacyjnym jest charakterystyczna, jasna konstelacja Kasjopei, która układa się na niebie w wyraźny kształt litery „W” – gwiazdozbiór Perseusza znajduje się tuż pod nią. Nie musisz jednak sztywno wpatrywać się w jeden punkt. Perseidy będą rozbłyskiwać i przecinać całą kopułę nieba. Najlepszą metodą na obserwację jest objęcie wzrokiem jak największego obszaru nad sobą. Jak obserwować Perseidy z Polski? Praktyczny poradnik dla każdego Aby sierpniowy seans pod gołym niebem przyniósł jak najwięcej satysfakcji, warto pamiętać o kilku kluczowych zasadach: Uciekaj z miasta: To najważniejszy krok. Sztuczne światła latarni, billboardów i osiedli potrafią zepsuć nawet najbardziej przejrzystą noc. Aby w pełni docenić nów Księżyca, wybierz polanę pod lasem, góry, Mazury lub wiejskie bezdroża z dala od aglomeracji. Daj oczom czas na adaptację: Nasz wzrok potrzebuje około 15-20 minut w całkowitej ciemności, aby maksymalnie rozszerzyć źrenice i przyzwyczaić się do mroku. W tym czasie kategorycznie unikaj patrzenia w ekran smartfona – jeden jasny błysk wyświetlacza potrafi natychmiast zepsuć proces adaptacji oka. Zadbaj o komfort: Obserwacja nieba na stojąco szybko męczy kark. Najlepiej sprawdzi się rozkładany leżak turystyczny lub karimata i koc. Mimo że to środek sierpnia, noce potrafią być chłodne, dlatego ciepła bluza i termos z gorącą herbatą będą świetnym dopełnieniem udanego wieczoru. Źródła: International Meteor Organization (IMO) – Kalendarz i prognozy aktywności rojów meteorów na 2026 rok. Nasz ekspert Łukasz Załuski Od ponad 20 lat opowiada o świecie – jego historii, nauce i miejscach, do których warto wyruszyć z otwartą głową. Jest redaktorem naczelnym „National Geographic Polska” oraz National-Geographic.pl. Wcześniej kierował m.in. „Focusem”, „Focusem Historia” czy „Sekretami Nauki”, konsekwentnie rozwijając tematykę popularnonaukową i podróżniczą. Jest inicjatorem projektu pierwszej naukowej rekonstrukcji wizerunków władców z dynastii Jagiellonów. Po godzinach miłośnik gimnastyki sportowej, książek kryminalnych i europejskich stolic.
140 zamkniętych kąpielisk nad Bałtykiem. Fizyka prądów wstecznych wyjaśnia, dlaczego morze bywa bezwzględne
Gwałtowne załamania pogody w pełni sezonu wakacyjnego to coraz częstszy scenariusz nad polskim morzem. Instytut Meteorologii i Gospodarki Wodnej wydał ostrzeżenia przed silnym wiatrem dla ośmiu województw, w tym dla całego pasa wybrzeża. W porywach wiatr osiągał prędkość do 75 km/godz, co bezpośrednio przełożyło się na decyzje ratowników WOPR. Czerwone flagi oznaczające bezwzględny zakaz kąpieli podniesiono na około 140 kąpieliskach – od Świnoujścia na zachodzie, aż po Krynicę Morską na wschodzie.
Z punktu widzenia nauki, zakaz kąpieli w Morzu Bałtyckim nie wynika jedynie z dyskomfortu termicznego czy trudności z utrzymaniem równowagi na fali. Silny wiatr wiejący od morza uruchamia procesy hydrologiczne, które czynią z przybrzeżnej strefy Bałtyku strefę śmiertelnie niebezpieczną. Ukryty zabójca – jak powstają prądy wsteczne? Głównym powodem zamykania kąpielisk podczas silnego wiatru jest powstawanie prądów wstecznych (rozrywających). Kiedy masywny, długotrwały wiatr pcha fale w kierunku lądu, ogromne ilości wody kumulują się w strefie przybrzeżnej. Ta spiętrzona woda musi znaleźć ujście z powrotem w głąb morza. Wykorzystuje do tego obniżenia w dnie, np. rynny między rewami (podwodnymi wałami piasku). Woda zaczyna wracać przez te wąskie gardła z ogromną prędkością, dochodzącą nawet do 2–3 metrów na sekundę. Żaden człowiek, wliczając w to mistrzów olimpijskich w pływaniu, nie jest w stanie płynąć pod prąd o takiej sile. Prąd wsteczny potrafi porwać człowieka stojącego zaledwie po pas w wodzie i w ciągu kilkunastu sekund wyciągnąć go kilkadziesiąt metrów od brzegu. Co kluczowe, prądy te są niemal niewidoczne z perspektywy osoby kąpiącej się – woda w miejscu ich występowania może wydawać się paradoksalnie spokojniejsza, ponieważ fale tam nie pękają. Pułapka falowania i zmienne dno Bałtyku Morze Bałtyckie jest morzem stosunkowo płytkim, o specyficznej morfologii dna. Silne uderzenia fal (sztorm w skali makro lub lokalnej) nieustannie przemodelowują strukturę piasku, niszcząc dotychczasowe rewy i tworząc nowe zagłębienia. Miejsca, które jeszcze dzień wcześniej były bezpieczną mielizną, mogą zamienić się w głębokie doły z silnym zawirowaniem wody. Dodatkowym zagrożeniem przy wietrze do 75 km/godz. jest tzw. fala przyboczna oraz zjawisko przyboju. Uderzająca o brzeg masa wody generuje ogromną energię kinetyczną. Powracająca fala podcina nogi, a unoszący się w wodzie gęsty piasek i bąbelki powietrza drastycznie zmniejszają jej gęstość. W praktyce oznacza to, że w spienionej wodzie człowiek ma znacznie mniejszą wyporność, co utrudnia utrzymanie się na powierzchni, nawet przy próbie stanięcia na dnie. Poradnik praktyczny – jak bezpiecznie przetrwać załamanie pogody? Gdy IMGW ogłasza alerty pogodowe, a na plażach powiewają czerwone flagi, kluczowe jest bezwzględne przestrzeganie zasad bezpieczeństwa. Respektuj barwy flag: biała flaga oznacza kąpiel dozwoloną. Czerwona flaga to całkowity zakaz wchodzenia do wody. Brak flagi oznacza, że kąpielisko jest niestrzeżone – w czasie sztormu wchodzenie tam jest skrajną nieodpowiedzialnością. Co zrobić, gdy porwie cię prąd wsteczny? Przede wszystkim nie walcz z prądem i nie płyń w stronę brzegu – stracisz siły i utoniesz z wycieńczenia. Staraj się utrzymywać na wodzie i płyń równolegle do linii brzegowej. Prądy wsteczne są zazwyczaj wąskie (mają od kilku do kilkunastu metrów szerokości). Gdy z takowego wypłyniesz, dopiero wtedy skieruj się ku plaży. Monitoruj komunikaty: śledź na bieżąco ostrzeżenia meteorologiczne IMGW oraz Serwis Kąpieliskowy Głównego Inspektoratu Sanitarnego (GIS), który aktualizuje statusy bezpieczeństwa na polskich plażach. Zadbaj o alternatywne bezpieczeństwo: silny wiatr na plaży niesie ryzyko porwania parawanów, namiotów plażowych czy uderzenia złamanymi gałęziami z pobliskich pasów wydmowych. Podczas porywów do 75 km/godz. bezpieczniej jest opuścić otwartą przestrzeń plaży. Źródła: TVP World, Instytut Meteorologii i Gospodarki Wodnej - Państwowy Instytut Badawczy (IMGW-PIB), Wodne Ochotnicze Pogotowie Ratunkowe (WOPR), Główny Inspektorat Sanitarny – Serwis Kąpieliskowy Nasz ekspert Łukasz Załuski Od ponad 20 lat opowiada o świecie – jego historii, nauce i miejscach, do których warto wyruszyć z otwartą głową. Jest redaktorem naczelnym „National Geographic Polska” oraz National-Geographic.pl. Wcześniej kierował m.in. „Focusem”, „Focusem Historia” czy „Sekretami Nauki”, konsekwentnie rozwijając tematykę popularnonaukową i podróżniczą. Jest inicjatorem projektu pierwszej naukowej rekonstrukcji wizerunków władców z dynastii Jagiellonów. Po godzinach miłośnik gimnastyki sportowej, książek kryminalnych i europejskich stolic.
Jak mądrze używać klimatyzacji? Najlepsze sposoby na efektywne chłodzenie i oszczędność energii
Fala ekstremalnych upałów już prawie za nami – ale lato dopiero się zaczęło. A za nim przyjdą kolejne, które najprawdopodobniej będą coraz cieplejsze. Podpowiadamy, jak korzystać z klimatyzacji w sposób oszczędny, efektywny i możliwie ekologiczny.
Polacy coraz częściej przed upałami ratują się klimatyzacją – i w nagrzanych miejskich murach to rozwiązanie często najlepsze. Warto jednak wiedzieć, jak korzystać z klimatyzatora w sposób, który mu nie zaszkodzi, a nam pozwoli wykorzystać drogocenny chłód najbardziej efektywnie. Oto najlepsze sposoby na to, by cieszyć się chłodem w domu i nie zbankrutować na rachunkach za prąd. Wybierz odpowiednią temperaturę Najczęstszym błędem użytkowników jest ustawianie zbyt niskiej temperatury. To zły pomysł zarówno ze względów finansowych, jak i zdrowotnych, nie mówiąc o ekologii. Optymalna temperatura dla ludzkiego organizmu to 23–25°C, choć długie gorące lato powoduje, że stopniowo przyzwyczajamy się i dobrze znosimy także nieco wyższe temperatury. Różnica między temperaturą na zewnątrz a tą w pomieszczeniu nie powinna przekraczać 5–7°C. Wyjątkiem są ekstremalne upały powyżej 35°C, ale nawet wtedy należy zachować umiar. Zbyt duży przeskok termiczny oraz silny nawiew prowadzą do przeziębień czy zapalenia zatok. Kontroluj zużycie energii Klimatyzacja wcale nie musi generować gigantycznych rachunków za prąd, jeśli nauczysz się nią odpowiednio sterować. Każdy stopień niżej wybrany na pilocie to wzrost zużycia energii o kilka procent. Zamiast ustawiać nawiew na maksimum, korzystaj z trybu automatycznego (Auto). Nowoczesne klimatyzatory inwerterowe, ze sprężarkami o płynnie regulowanej mocy, świetnie radzą sobie same. Dostosują moc sprężarki do panujących warunków, pracując najbardziej ekonomicznie – ale po osiągnięciu zadanej temperatury. Jeśli Twoje urządzenie posiada funkcję Eco/Oszczędzanie energii lub program nocny, używaj ich. Tryb nocny delikatnie podnosi temperaturę, co jest zdrowsze dla snu (i budżetu). Możesz też samodzielnie eksperymentować, zaczynając od najniższej siły nawiewu. Jeśli twój dom lub mieszkanie niezbyt silnie się nagrzewa i jest dobrze izolowane to całkiem możliwe, że klimatyzator je schłodzi. Orientacyjne zużycie energii możesz przeważnie sprawdzić w aplikacji na telefon, dostarczanej przez większość producentów nowoczesnych urządzeń. Jeśli opuszczasz dom lub mieszkanie, warto zastanowić się nad wyłączeniem klimatyzacji. Przy krótszym wyjściu nie ma to sensu – po powrocie włączone urządzenie będzie musiało mocniej pracować, aby ponownie schłodzić pomieszczenie. Ale kiedy wychodzisz na wiele godzin, wyłączenie będzie jednak bardziej opłacalne. Kontroluj napływ ciepła i ucieczkę zimna Klimatyzator nie schłodzi efektywnie mieszkania, jeśli zafundujesz mu stałą dostawę gorąca z zewnątrz. Podczas pracy urządzenia wszystkie okna i drzwi w chłodzonych pomieszczeniach powinny być zamknięte. Równie ważne jest ograniczenie ekspozycji słonecznej. Zaciągnij rolety, żaluzje lub zasłony – najlepiej sprawdzają się zewnętrzne osłony okienne, które zatrzymują promienie słoneczne, zanim te dotrą do szyby. O najlepszych sposobach pisaliśmy w tym artykule. Pamiętaj też, że urządzenia (tostery, piekarniki, telewizory czy komputery) generują mnóstwo ciepła. Ogranicz ich używanie w godzinach największego upału. Ograniczając nagrzewanie się wnętrza, sprawiasz, że klimatyzacja osiągnie cel znacznie szybciej i zużyje mniej energii. Pomóż swojej klimie Przede wszystkim zadbaj o swobodną cyrkulację powietrza – nigdy nie zasłaniaj, nawet częściowo, jednostki zewnętrznej. Jeśli to zrobisz, wiatrak wyrzucający gorące powietrze będzie miał trudniejsze zadanie, a pobór prądu wzrośnie. Nowoczesne klimatyzatory są skonstruowane tak, aby pracować nawet w pełnym słońcu, w największe upały – ale to nie znaczy że muszą. Jeśli jednostkę zewnętrzną zamontujesz w cieniu, nieco ułatwisz jej pracę. Ale znów: zadaszenie nie może ograniczać cyrkulacji powietrza! Kluczem do wydajności jest też oczywiście regularna konserwacja: czyszczenie filtrów, profesjonalny przegląd techniczny i odgrzybianie przynajmniej raz w roku. Czysta klimatyzacja to niższy pobór prądu i zdrowe powietrze. Tego nigdy nie rób! Nigdy nie ustawiaj temperatury na minimalną (np. 16°C) z myślą, że pokój schłodzi się szybciej. Klimatyzator i tak będzie chłodził z tą samą intensywnością, ale będzie pracował bez przerwy na maksymalnych obrotach, marnując energię. Nigdy nie kieruj strumienia zimnego powietrza na domowników. Bezpośredni nawiew to prosta droga do infekcji Nigdy nie blokuj cyrkulacji powietrza wokół jednostki zewnętrznej. To najlepszy sposób na nieefektywne chłodzenie, wysoki pobór energii i uszkodzenie urządzenia Nigdy nie zaniedbuj serwisu. Ignorowanie czyszczenia sprzyja rozwojowi grzybów, pleśni i bakterii. Nasza autorka Magdalena Rudzka Redaktorka i wydawczyni National-Geographic.pl. Wcześniej związana m.in. z National Geographic Traveler i magazynem pokładowym PLL LOT Kaleidoscope. Z wykształcenia humanistka (MISH i SNS PAN), ale to przyroda stanowi jej największą pasję. Szczególnie bliskie są jej ekosystemy słodkowodne, a prawdziwym „konikiem” są ryby. W National-Geographic.pl pisze o swoich przyrodniczych pasjach, nauce i medycynie. Prywatnie ceni sobie podróże po nieoczywistych kierunkach, ze szczególnym sentymentem do Europy Środkowej i Wschodniej.
Uzdrowicielska moc Bałtyku – 7 najlepszych sanatoriów, w których polska natura leczy najskuteczniej
Bogaty w jod aerozol, lecznicza borowina i mikroklimat sosnowych lasów. Polskie wybrzeże to w końcu naturalne laboratorium zdrowia. Wyruszamy szlakiem bałtyckich kurortów – od tętniącego życiem „polskiego Monte Carlo” po ukryte w ciszy Dąbki – by sprawdzić, gdzie siły przyrody najlepiej wspierają współczesną medycynę. Oto 7 nadmorskich sanatoriów, w których odzyskasz życiową równowagę.
Spis treści: Uzdrowisko Kołobrzeg – kompleksowe zabiegi i nowoczesna baza nad morzem Sanatorium uzdrowiskowe MSWiA w Sopocie – rehabilitacja blisko plaży i molo Uzdrowisko Świnoujście – sanatoria z ofertą dla osób z problemami oddechowymi Sanatorium „Cegielski” w Ustce – kameralna atmosfera i profesjonalna obsługa Uzdrowisko Kamień Pomorski – borowina, solanki i spokojna lokalizacja Sanatorium „Energetyk” w Kołobrzegu – rodzinny klimat i szeroka oferta rehabilitacji Uzdrowisko Dąbki – zabiegi w otoczeniu przyrody i spokojnej atmosferze Sanatoria nad Bałtykiem przyciągają kuracjuszy z całej Polski dzięki połączeniu profesjonalnych zabiegów, leczniczego mikroklimatu i wypoczynku blisko morza. Ranking powstał na podstawie opinii pacjentów i branżowych zestawień. Obejmuje miejsca takie jak pełen atrakcji Kołobrzeg, Sopot czy Świnoujście, które regularnie otrzymują wysokie oceny za poziom świadczonych usług, nowoczesną bazę zabiegową oraz wyjątkową atmosferę sprzyjającą regeneracji i wypoczynkowi. Uzdrowisko Kołobrzeg – kompleksowe zabiegi i nowoczesna baza nad morzem Uzdrowisko Kołobrzeg jest jednym z najbardziej rozpoznawalnych miejsc dla kuracjuszy szukających najlepszych sanatoriów nad Morzem Bałtyckim. To ośrodek oferujący szeroki zakres zabiegów, od balneoterapii przez hydroterapię po fizykoterapię. Baza zabiegowa jest regularnie modernizowana, a bliskość plaży sprawia, że kuracjusze mogą korzystać nie tylko z terapii, ale również codziennych spacerów nad morzem. Zaletą jest bogaty wybór pakietów turnusowych, dostosowanych do różnych potrzeb zdrowotnych. Opinie pacjentów podkreślają profesjonalizm personelu i wysoką jakość świadczonych usług. Wśród zabiegów znaleźć można kąpiele solankowe, masaże, inhalacje oraz terapie borowinowe. Wady? W sezonie letnim ośrodek cieszy się dużą popularnością, co może wiązać się z większą liczbą gości. Sanatorium uzdrowiskowe MSWiA w Sopocie – rehabilitacja blisko plaży i molo Sopockie sanatorium MSWiA przyciąga zarówno lokalizacją tuż przy plaży i molo, jak i profesjonalną ofertą zabiegów rehabilitacyjnych. Kuracjusze mają do dyspozycji nowoczesny sprzęt oraz specjalistyczne programy rehabilitacyjne, w tym zabiegi na kręgosłup i stawy oraz terapie oddechowe. Atmosfera jest spokojna, a personel słynie z życzliwości i indywidualnego podejścia do pacjenta. Sopot jest ostatnio szczególnie popularny wśród kuracjuszy z Czech i Słowacki, którzy nazywają nadbałtycki kurort „polskim Monte Carlo”. Dużym plusem są także smaczne posiłki, które według opinii pacjentów, wyróżniają się na tle innych sanatoriów. Ośrodek oferuje także bogaty program rekreacyjny, pozwalający na korzystanie z atrakcji Sopotu. Minusem dla niektórych mogą być ograniczone terminy dostępności miejsc w szczycie sezonu. Uzdrowisko Świnoujście – sanatoria z ofertą dla osób z problemami oddechowymi Świnoujście to wyjątkowe uzdrowisko na wyspach, gdzie morski klimat i obecność jodu sprzyjają terapii schorzeń układu oddechowego i krążenia. Ośrodki w Świnoujściu oferują nowoczesne zaplecze zabiegowe oraz szeroki wachlarz terapii: od hydroterapii, przez inhalacje solankowe po kinezyterapię. Kuracjusze chwalą wysoką jakość usług oraz zaangażowanie personelu medycznego. Szczególnie doceniane są terapie indywidualne, przystosowane do potrzeb seniorów oraz osób po urazach. Położenie tuż przy promenadzie i blisko plaży sprzyja spacerom i relaksowi. Wadą może być większa liczba odwiedzających w sezonie wakacyjnym. Sanatorium „Cegielski” w Dąbkach – kameralna atmosfera i profesjonalna obsługa Sanatorium „Cegielski” w Dąbkach to propozycja dla osób ceniących kameralność i indywidualne podejście do pacjenta. Położone blisko plaży i nadmorskiej promenady, zapewnia szybki dostęp do kąpieli słonecznych i morskich. Kuracjusze mogą liczyć na szeroką gamę zabiegów rehabilitacyjnych, od masaży leczniczych przez hydroterapię po elektroterapię. Po godzinach warto zobaczyć wybrać się na wycieczkę i zobaczyć jedno z nadbałtyckich miast, jak choćby atrakcje Ustki. Wyróżnikiem są komfortowe pokoje oraz domowa atmosfera. Obsługa dba o indywidualne potrzeby każdego kuracjusza, co znajduje odzwierciedlenie w bardzo dobrych opiniach. W ofercie znajdują się także zabiegi pielęgnacyjne oraz programy wellness. Wadą dla niektórych może być ograniczona liczba miejsc, co wymaga wcześniejszej rezerwacji. Uzdrowisko Kamień Pomorski – borowina, solanki i spokojna lokalizacja Kamień Pomorski to jedno z najstarszych uzdrowisk nad Bałtykiem, słynące z naturalnych złóż borowiny i solanek. Ośrodek specjalizuje się w leczeniu schorzeń reumatologicznych, układu ruchu oraz oddechowego. Kuracjusze mogą korzystać z kąpieli solankowych, okładów borowinowych, fizykoterapii i hydroterapii. Położenie w spokojnej okolicy, z dala od tłumów, sprzyja regeneracji i relaksowi. Opinie podkreślają skuteczność zabiegów oraz spokojną, wyciszającą atmosferę. Wady? Mniejsza liczba atrakcji turystycznych w porównaniu z większymi kurortami, co dla niektórych może być minusem. Sanatorium „Energetyk” w Kołobrzegu – rodzinny klimat i szeroka oferta rehabilitacji Sanatorium „Energetyk” w Kołobrzegu wyróżnia się przyjazną, niemal rodzinną atmosferą oraz szeroką ofertą rehabilitacyjną. Ośrodek jest niewielki, co pozwala na większą indywidualizację terapii i szybki kontakt z personelem. Kuracjusze korzystają z różnorodnych zabiegów: masaży, inhalacji, fizykoterapii oraz hydroterapii. Komfortowe warunki zakwaterowania oraz dogodna lokalizacja blisko plaży sprzyjają wypoczynkowi. Opinie często podkreślają profesjonalizm obsługi oraz czystość w ośrodku. Wadą może być ograniczona liczba miejsc, przez co warto zarezerwować pobyt z wyprzedzeniem. Uzdrowisko Dąbki – zabiegi w otoczeniu przyrody i spokojnej atmosferze Dąbki to mniejsze, ale bardzo cenione uzdrowisko nad Bałtykiem. Ośrodki w Dąbkach oferują zabiegi balneologiczne, inhalacje, masaże oraz terapie z wykorzystaniem borowiny i solanki. Klimat jest tu wyjątkowo łagodny, a bliskość lasów i jezior sprzyja regeneracji sił witalnych. Kuracjusze cenią sobie ciszę, spokój oraz bezpośredni kontakt z naturą. Ośrodki dbają o komfortowe warunki pobytu oraz indywidualne podejście do każdego pacjenta. W opiniach przewija się zachwyt nad spokojem i możliwością prawdziwego wypoczynku z dala od miejskiego zgiełku. Wadą może być mniejszy wybór atrakcji poza sezonem letnim. Najważniejsze zabiegi oferowane w sanatoriach nad Bałtykiem Sanatoria nad Bałtykiem oferują szeroką gamę zabiegów, w tym: balneoterapię (kąpiele solankowe, borowinowe) hydroterapię masaże lecznicze fizykoterapię (elektroterapia, ultradźwięki) inhalacje kinezyterapię terapie indywidualne dla seniorów Każdy ośrodek dostosowuje zabiegi do potrzeb kuracjuszy, bazując na aktualnych standardach lecznictwa uzdrowiskowego. Opinie kuracjuszy o pobycie w sanatoriach nadmorskich Kuracjusze najczęściej chwalą: wysoki poziom opieki medycznej nowoczesną bazę zabiegową dostęp do morza i nadmorskich spacerów różnorodność zabiegów miłą i pomocną obsługę Wadą może być większe obłożenie w sezonie wakacyjnym. Klimat morski i jego wpływ na zdrowie kuracjuszy Pobyt w sanatorium nad Bałtykiem wspiera leczenie m.in. chorób układu oddechowego, krążenia i reumatycznych. Mikroklimat z wysoką zawartością jodu oraz bliskość lasów wpływają korzystnie na odporność organizmu i ogólne samopoczucie. Czym kierować się przy wyborze sanatorium nad Bałtykiem Przy wyborze ośrodka warto zwrócić uwagę na: profil leczniczy sanatorium ofertę zabiegów lokalizację względem morza opinie innych kuracjuszy warunki zakwaterowania dostępność terminów Rezerwacja pobytu – na co zwrócić uwagę Rezerwując turnus, warto: zrobić to z wyprzedzeniem, zwłaszcza na sezon letni upewnić się, czy ośrodek ma wolne miejsca sprawdzić możliwość refundacji przez NFZ dopytać o szczegóły pobytu (dieta, animacje, rekreacja) Sanatoria u uzdrowiska nad Bałtykiem to propozycja zarówno dla osób aktywnych, jak i szukających spokoju oraz pełnej regeneracji. Niezależnie od wybranego ośrodka, nadmorski klimat sprzyja zdrowiu i dobremu samopoczuciu. Źródła: National Geographic Traveler Nasz ekspert Łukasz Załuski Redaktor naczelny „National Geographic Polska” i National-Geographic.pl. Dziennikarz podróżniczy i popularnonaukowy z 20-letnim stażem. Wcześniej odpowiedzialny m.in. za magazyny „Focus”, „Focus Historia” i „Sekrety Nauki”. Uważny obserwator zmieniającego się świata i nowych trendów podróżniczych. Inicjator projektu pierwszej naukowej rekonstrukcji wizerunków władców z dynastii Jagiellonów. Miłośnik tenisa, książek kryminalnych i europejskich stolic.
Prąd wsteczny to zagrożenie dla każdego plażowicza. Ta wiedza może uratować życie
Na czym polega prąd wsteczny i jak się przed nim chronić? Ta wiedza stanowi absolutną podstawę bezpieczeństwa każdego plażowicza. To właśnie świadomość zagrożenia i zachowanie spokoju w wodzie decydują o ocaleniu życia.
Spis treści: Czym są prądy wsteczne i dlaczego są tak groźne? Prąd wsteczny: jak reagować, by przeżyć? Każdego roku – zarówno w Polsce, jak i krajach na całym świecie – odnotowuje się setki utonięć. Choć wiele z nich to efekt lekkomyślności, jak np. kąpiele pod wpływem alkoholu czy przecenianie własnych możliwości, to nie wszystkie tragedie są wynikiem błędnych decyzji. Otóż jedną z wyjątkowo niebezpiecznych przyczyn śmiertelnych wypadków w wodzie są prądy wsteczne – często niewidoczne dla oka zjawiska, które mogą zaskoczyć nawet doświadczonych pływaków. Jak je rozpoznać i co zrobić, gdy porwą człowieka? Czym są prądy wsteczne i dlaczego są tak groźne? Prąd wsteczny, znany również jako prąd strugowy, to silny, wąski nurt, który odprowadza nagromadzoną wodę z powrotem w kierunku otwartego morza. Wbrew pozorom nie występuje wyłącznie na burzliwych i niebezpiecznych plażach – może pojawić się wszędzie tam, gdzie fale rozbijają się o brzeg, nawet na pozornie spokojnych odcinkach wybrzeża. – Prądy wsteczne mogą utworzyć się na każdej plaży, na której występuje falowanie. Fale wypychają wodę na ląd, a następnie grawitacja ściąga ją z powrotem. W określonych miejscach ten proces tworzy skoncentrowany strumień cofającej się wody, który może błyskawicznie porwać człowieka daleko od brzegu – wyjaśniał Chris Brewster z United States Lifesaving Association w rozmowie z Fox News. Prąd wsteczny może osiągać prędkość nawet 2,5 metra na sekundę – to tempo, z którym nie jest w stanie konkurować nawet doświadczony pływak. Jak wyjaśniał Greg Dusek, główny oceanograf amerykańskiej Narodowej Służby Oceanicznej (NOAA), zjawisko to najczęściej występuje w miejscach naturalnych obniżeń dna morskiego, a także w pobliżu falochronów, pomostów i innych konstrukcji hydrotechnicznych. Właśnie w tych lokalizacjach cofająca się woda się koncentruje, tworząc wąski, lecz silny strumień, który może błyskawicznie porwać człowieka w głąb morza. Należy jednak pamiętać, że choć prąd wsteczny bywa trudny do zauważenia gołym okiem, jego obecność może sygnalizować kilka charakterystycznych cech: ciemniejszy odcień wody, spieniona powierzchnia, wiry unoszące piasek oraz linie piany lub wodorostów przesuwające się w stronę otwartego morza. – Właśnie te subtelne różnice w barwie, strukturze i ruchu wody mogą być sygnałem ostrzegawczym – podkreślał Dusek. Prąd wsteczny: jak reagować, by przeżyć? Z danych United States Lifesaving Association wynika, że aż 81,9% wszystkich interwencji ratowników na plażach dotyczy właśnie prądów wstecznych. To ten typ zagrożenia najczęściej zaskakuje kąpiących się. W momencie, gdy zaczynają odczuwać silny, cofający nurt, reagują instynktownie i próbują dopłynąć bezpośrednio do brzegu. Ta strategia jednak rzadko przynosi rezultat. – Większość osób nie zdaje sobie sprawy z tego, że zostali porwani przez prąd, dopóki nie zauważą, że mimo wysiłku nie przybliżają się do brzegu. Wówczas próbują płynąć jeszcze intensywniej, ale bez skutku. Pojawia się panika, a wyczerpanie organizmu następuje bardzo szybko. To właśnie ten mechanizm często prowadzi do utonięcia – tłumaczył Chris Brewster z United States Lifesaving Association. W takich sytuacjach kluczowe jest zachowanie spokoju i rezygnacja z bezpośredniej walki z nurtem. Co jest najskuteczniejszą strategią? Zamiast płynąć bezpośrednio do brzegu – co może prowadzić do wyczerpania – należy unosić się na wodzie i przeczekać, aż osłabnie działanie prądu. Gdy tylko pojawi się możliwość, najlepiej odpłynąć w bok, równolegle do linii brzegowej, by wydostać się ze strefy silnego nurtu. Dopiero wtedy można bezpiecznie wrócić na plażę. – Nie próbuj walczyć z prądem, bo i tak nie wygrasz. Postaraj się zrelaksować i pozwolić wodzie się przez chwilę prowadzić. Kiedy nadarzy się okazja, odpłyń w bok, a dopiero potem wracaj do brzegu – radził Brewster. Źródła: Fox News, Polski Instytut Rozwoju Kultury Fizycznej i Sportu Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Ta wakacyjna pamiątka może cię zatrzymać na lotnisku. Turyści często o tym nie wiedzą
Z wakacyjnych wyjazdów coraz częściej chcemy przywieźć coś bardziej oryginalnego niż magnes na lodówkę czy pocztówkę. Niektórzy decydują się na egzotyczne nasiona, sadzonki lub niewielkie rośliny, które mają przypominać o odwiedzonym kraju jeszcze długo po powrocie do domu. Niewielu podróżnych zdaje sobie jednak sprawę, że taka pamiątka może stać się źródłem poważnych problemów już podczas kontroli granicznej.
Egzotyczne owoce, cebulki kwiatów, sadzonki czy nasiona często wydają się niewinną zdobyczą z zagranicznych wakacji. Tymczasem ich przewóz podlega ścisłym przepisom fitosanitarnym, których celem jest ochrona europejskiego rolnictwa, lasów i rodzimych gatunków roślin przed groźnymi chorobami oraz szkodnikami. W praktyce oznacza to, że niektóre produkty pochodzenia roślinnego przywożone spoza Unii Europejskiej mogą zostać zatrzymane podczas kontroli na granicy. Wakacyjna pamiątka może skończyć w koszu. Co grozi za przewóz roślin bez dokumentów? Wielu turystów zakłada, że niewielka sadzonka, kilka nasion czy egzotyczny owoc kupiony na lokalnym targu nie wzbudzą zainteresowania służb granicznych. W rzeczywistości przepisy są znacznie bardziej restrykcyjne. Kontrolom mogą podlegać nie tylko rośliny przeznaczone do sadzenia, lecz także niektóre owoce, warzywa, kwiaty cięte czy materiał siewny. Jeśli podczas kontroli okaże się, że przewożony produkt nie spełnia wymogów fitosanitarnych, może zostać zatrzymany i zniszczony lub odesłany do kraju pochodzenia na koszt podróżnego. To jednak nie wszystko. W niektórych przypadkach przewóz niedozwolonych produktów roślinnych może skutkować również karami finansowymi. Problem polega na tym, że wielu podróżnych nie zdaje sobie sprawy z obowiązujących regulacji i dopiero na lotnisku dowiaduje się, że przywieziona pamiątka nie może przekroczyć granicy. Eksperci podkreślają, że przepisy dotyczą zarówno osób prywatnych, jak i przedsiębiorców, a przeznaczenie produktu wyłącznie na własny użytek nie zwalnia z obowiązku przestrzegania prawa. Jak legalnie przywieźć rośliny spoza UE? Obowiązują konkretne procedury Osoby planujące przywóz roślin lub produktów roślinnych z państw spoza Unii Europejskiej muszą pamiętać o spełnieniu określonych wymogów formalnych. Podstawowym dokumentem jest świadectwo fitosanitarne wydawane przez odpowiednie służby ochrony roślin w kraju pochodzenia. Potwierdza ono, że dany produkt został skontrolowany i nie stanowi zagrożenia pod względem chorób ani szkodników. W przypadku części roślin, a także wybranych owoców i warzyw, konieczne jest dodatkowo zgłoszenie przesyłki do granicznej kontroli fitosanitarnej. Dotyczy to między innymi cytrusów, papryki, bakłażanów czy niektórych warzyw korzeniowych. Procedura odbywa się za pośrednictwem unijnego systemu TRACES NT, a sama kontrola jest odpłatna. W Polsce nadzór nad tym procesem sprawuje Państwowa Inspekcja Ochrony Roślin i Nasiennictwa (PIORiN). W praktyce oznacza to, że spontaniczny zakup egzotycznej sadzonki podczas wakacji może wiązać się z koniecznością dopełnienia szeregu formalności jeszcze przed powrotem do kraju, o czym przypomina unijna kampania Plant Health 4 Life. Dlaczego nawet niewielka sadzonka może być zagrożeniem dla Europy? Restrykcje dotyczące przewozu roślin nie są przypadkowe. Wraz z owocami, nasionami czy sadzonkami mogą podróżować niewidoczne gołym okiem organizmy szkodliwe – owady, grzyby, bakterie i wirusy. Po przedostaniu się do nowego środowiska często nie mają naturalnych wrogów, przez co mogą błyskawicznie się rozprzestrzeniać i powodować ogromne szkody. Według danych ekspertów organizmy szkodliwe odpowiadają za około 40% strat w światowych uprawach żywności, a związane z nimi koszty ekonomiczne liczone są w setkach miliardów dolarów rocznie. Co istotne, określenie „spoza UE” nie oznacza wyłącznie egzotycznych kierunków w Azji czy Ameryce Południowej. Te same zasady dotyczą również roślin przywożonych z Wielkiej Brytanii, Turcji, Norwegii czy Islandii. Wystarczy więc wrócić z urlopu w kraju położonym tuż za granicami Unii Europejskiej, by nieświadomie naruszyć przepisy. Z tego powodu przed zakupem roślinnej pamiątki warto sprawdzić obowiązujące regulacje, zanim stanie się ona przyczyną problemów podczas kontroli na lotnisku. Źródło: EFSA Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Jak podróżować z psem i kotem pociągiem? Praktyczny poradnik dla opiekunów zwierząt
Jak podróżować z psem i kotem pociągiem, aby cała trasa przebiegała spokojnie i bezpiecznie? Coraz więcej osób zabiera swoje zwierzęta na wakacje, weekendowe wyjazdy czy odwiedziny u bliskich. Dla wielu osób pies lub kot jest dziś pełnoprawnym członkiem rodziny, dlatego wspólne podróżowanie staje się czymś naturalnym. Przejazd koleją wymaga jednak odpowiedniego przygotowania, znajomości zasad przewozu oraz zadbania o komfort zarówno pupila, jak i innych pasażerów.
Spis treści: Jak podróżować z psem pociągiem bez stresu dla zwierzęcia? Jak podróżować z kotem pociągiem? Transporter ma kluczowe znaczenie Czy zwierzę może podróżować w przedziale? Jak przygotować psa lub kota do dłuższej podróży? Coraz więcej zwierząt podróżuje koleją Podróż koleją może być wygodną alternatywą dla samochodu, szczególnie na dłuższych dystansach. Wymaga jednak odpowiedniego przygotowania. Zasady przewozu zwierząt różnią się w zależności od przewoźnika, dlatego przed zakupem biletu zawsze warto sprawdzić aktualny regulamin konkretnej firmy kolejowej. Dotyczy to zwłaszcza opłat, wymagań dotyczących transporterów oraz zasad przewozu większych psów. Jak podróżować z psem pociągiem bez stresu dla zwierzęcia? Psy częściej niż koty towarzyszą ludziom w podróżach. Dla części czworonogów przejazd pociągiem jest ekscytującą przygodą, jednak wiele zwierząt reaguje na hałas, tłum i nowe otoczenie silnym stresem. Kluczowe znaczenie ma więc odpowiednie przygotowanie psa jeszcze przed wyjazdem. W przypadku większych psów, które podróżują poza transporterem, przewoźnicy zwykle wymagają podróżowania na smyczy i w kagańcu. Najczęściej konieczne jest także wykupienie osobnego biletu dla psa, choć szczegółowe zasady oraz wysokość opłat zależą od konkretnego przewoźnika. Opiekun powinien również posiadać aktualne potwierdzenie szczepienia przeciwko wściekliźnie. Przed pierwszą podróżą warto oswoić psa z krótszymi przejazdami i ruchem dworcowym. Dobrze sprawdza się także wcześniejsze przyzwyczajenie zwierzęcia do kagańca. Pies, który wcześniej miał kontakt z zatłoczonymi miejscami i hałasem, zazwyczaj znacznie lepiej znosi podróż koleją. Warto pamiętać, że nawet spokojny pies może poczuć się niepewnie w ciasnym wagonie pełnym obcych ludzi. Opiekun powinien zachowywać spokój i unikać nerwowych reakcji, ponieważ zwierzęta bardzo dobrze odczytują emocje człowieka. Jak podróżować z kotem pociągiem? Transporter ma kluczowe znaczenie Koty zazwyczaj gorzej znoszą podróże niż psy. Są silnie przywiązane do swojego terytorium i rutyny, dlatego każda zmiana otoczenia może być dla nich źródłem stresu. To właśnie dlatego pytanie, jak podróżować z kotem pociągiem, pojawia się coraz częściej wśród opiekunów planujących wyjazdy. Najważniejszym elementem przygotowań jest odpowiedni transporter. Powinien być stabilny, dobrze wentylowany i umożliwiać zwierzęciu wygodne ułożenie się podczas jazdy. Transporter nie powinien kojarzyć się kotu wyłącznie z wizytą u weterynarza, dlatego dobrym rozwiązaniem jest pozostawienie go w ogólnodostępnym miejscu w domu na kilka dni przed wyjazdem, aby zwierzę mogło oswoić się z jego obecnością. Wiele kotów chętniej wchodzi do transportera, jeśli w środku znajdują się znajome koce, zabawki lub przysmaki. Przed podróżą warto również ograniczyć karmienie zwierzęcia na kilka godzin przed wyjazdem, szczególnie jeśli kot źle znosi transport. Nie należy jednak zapominać o dostępie do wody. W dłuższych podróżach przydatne bywają specjalne miski montowane do transportera. Transporter w pociągu – nie tylko wygoda, ale także bezpieczeństwo W przypadku małych zwierząt transporter jest podstawowym warunkiem bezpiecznej podróży. Dotyczy to nie tylko kotów, ale również małych psów, królików czy fretek. Większość przewoźników umożliwia bezpłatny przewóz niewielkich zwierząt właśnie pod warunkiem umieszczenia ich w odpowiednim pojemniku transportowym. Najlepiej sprawdzają się modele lekkie, stabilne i łatwe do przenoszenia. W przypadku kotów szczególnie ważne jest szczelne dno, które pozwala uniknąć problemów podczas dłuższej podróży. Transporter powinien skutecznie zabezpieczać otoczenie przed kontaktem ze zwierzęciem. Zwierzę nie może swobodnie wychodzić ani wystawiać głowy podczas jazdy. Zwykle aby móc skorzystać z opcji bezpłatnego przewozu zwierzęcia, wymagane jest umieszczanie transportera w miejscu przeznaczonym na bagaż podręczny lub trzymanie go na kolanach. Czy zwierzę może podróżować w przedziale? W wielu składach nadal znajdują się wagony przedziałowe, w których obecność psa może wymagać akceptacji innych pasażerów. Jeśli ktoś zgłosi sprzeciw wobec podróży ze zwierzęciem w tym samym przedziale, konduktor może poprosić opiekuna o zmianę miejsca. Z tego powodu wielu właścicieli psów wybiera wagony bezprzedziałowe, które zwykle zapewniają większą swobodę i łatwiejsze zachowanie dystansu między pasażerami. Dla zwierzęcia oznacza to także mniej stresujących sytuacji związanych z ograniczoną przestrzenią. Warto pamiętać, że zwierzęta nie mogą zajmować miejsc siedzących przeznaczonych dla pasażerów. Ograniczenia dotyczą także wagonów gastronomicznych oraz części wagonów sypialnych i kuszetek. Zasady mogą się jednak różnić w zależności od przewoźnika i rodzaju pociągu, dlatego przed zakupem biletu koniecznie sprawdź regulamin przewoźnika. Jak przygotować psa lub kota do dłuższej podróży? Sama znajomość regulaminu przewozu zwierząt nie wystarczy. Równie istotne jest przygotowanie pupila do wielogodzinnego przejazdu. Przed wyjazdem warto zadbać o kilka podstawowych kwestii: zabranie wody i składanej miski, przygotowanie ulubionego koca lub zabawki, wcześniejsze wyprowadzenie psa na spacer, ograniczenie obfitego karmienia bezpośrednio przed podróżą, sprawdzenie, czy zwierzę dobrze reaguje na transporter lub kaganiec. W przypadku zwierząt wyjątkowo źle znoszących podróże warto wcześniej skonsultować się z weterynarzem. Specjalista może zaproponować środki łagodzące stres lub preparaty pomagające przy chorobie lokomocyjnej. Nie należy jednak podawać żadnych leków po raz pierwszy tuż przed wyjazdem. Coraz więcej zwierząt podróżuje koleją Popularność podróżowania ze zwierzętami stale rośnie. Dotyczy to nie tylko krótkich tras regionalnych, ale także dalekobieżnych połączeń wakacyjnych. Dla wielu osób pociąg okazuje się wygodniejszy niż wielogodzinna jazda samochodem, szczególnie jeśli podróż odbywa się do dużego miasta lub popularnego kurortu. W niektórych połączeniach dalekobieżnych obecność zwierząt jest już codziennością. Dowiedz się, gdzie spotkasz najwięcej psów w pociągach. Zmienia się również podejście samych przewoźników, którzy coraz częściej dostosowują swoje usługi do potrzeb właścicieli zwierząt. Warto jednak pamiętać, że komfort podróży zależy przede wszystkim od odpowiedzialnego przygotowania opiekuna. Nasza autorka Marzena Wardyn-Kobus Autorka tekstów z pogranicza przyrody, kultury i podróży. W serwisie tworzy artykuły popularnonaukowe o otaczającym nas świecie, łącząc rzetelną wiedzę z przystępnym językiem i dbałością o szczegóły. Pisze, by zachęcać innych do uważnego kontaktu z przyrodą – nawet tą najbliższą, tuż za domem. Kaszubka mieszkająca na Kujawach, zakochana w górskich szlakach i leśnych bezdrożach. Jej przydomowy ogródek to strefa zrównoważonego eksperymentowania – dąży do tego, by uprawiać rośliny ekologicznie, z szacunkiem dla natury. Wolne chwile spędza z książką, wędrując po lesie lub tworząc makramy.
Jak podróżować z psem samolotem i uniknąć problemów podczas odprawy?
Podróż z psem samolotem jeszcze kilkanaście lat temu była rzadkością, dziś jednak coraz więcej osób decyduje się zabrać swojego pupila na wakacje. Linie lotnicze stopniowo dostosowują procedury do rosnącej liczby pasażerów podróżujących ze zwierzętami, ale każda wyprawa wymaga od opiekuna czworonoga znajomości zasad danego przewoźnika i przygotowania potrzebnych dokumentów, szczepień i transportera.
Spis treści: Czy można podróżować z psem samolotem? Jak przygotować psa do lotu? Jak wybrać odpowiednią linię lotniczą? Jak podróżować z psem samolotem bez niepotrzebnego stresu? Wielu opiekunów zastanawia się, jak podróżować z psem samolotem, aby cały lot był bezpieczny i możliwie komfortowy dla zwierzęcia i pasażerów. Kluczowe znaczenie mają nie tylko dokumenty i wybór odpowiedniego transportera, ale również sposób przygotowania psa do wielogodzinnej podróży oraz znajomość ograniczeń obowiązujących w konkretnych liniach lotniczych. Czy można podróżować z psem samolotem? Tak, choć nie każda linia lotnicza umożliwia przewóz zwierząt na takich samych zasadach. Możliwość zabrania psa na pokład zależy przede wszystkim od polityki przewoźnika, kierunku lotu, rodzaju samolotu oraz wielkości zwierzęcia. Regularne linie lotnicze zazwyczaj dopuszczają podróżowanie z psem samolotem, pod warunkiem spełnienia określonych wymogów. Inaczej wygląda sytuacja w przypadku części tanich przewoźników, którzy często nie przewożą zwierząt domowych poza psami asystującymi. Dostępne są trzy podstawowe formy transportu: przewóz psa w kabinie pasażerskiej, transport w luku bagażowym, przewóz cargo realizowany przez wyspecjalizowane firmy. To, która opcja będzie możliwa, zależy przede wszystkim od wagi psa oraz wymogów konkretnej linii lotniczej. Podróż z psem samolotem w kabinie pasażerskiej Najmniejsze psy mogą podróżować razem z właścicielem w kabinie samolotu. Zwykle obowiązuje limit wagowy (zazwyczaj do 8 kg) obejmujący zarówno zwierzę, jak i transporter, choć szczegółowe zasady różnią się między przewoźnikami. Właśnie dlatego przed zakupem biletu należy dokładnie sprawdzić aktualne wytyczne konkretnej linii lotniczej. Pies podczas lotu musi pozostawać w zamkniętym transporterze lub specjalnej torbie transportowej. Zwierzę powinno mieć możliwość swobodnego obracania się, położenia oraz zmiany pozycji. Linie lotnicze bardzo dokładnie określają dopuszczalne wymiary transporterów, ale wartości te nie są uniwersalne i mogą różnić się w zależności od typu samolotu czy klasy podróży. W ostatnich miesiącach coraz więcej mówi się również o zmianach dotyczących większych psów. Włoskie linie ITA Airways zapowiedziały wprowadzenie możliwości przewozu w kabinie zwierząt ważących nawet do 30 kilogramów. Właściciele czworonogów czekali na to latami. Warto również pamiętać, że liczba zwierząt przewożonych w kabinie jest zwykle ograniczona. Z tego powodu podróż z psem samolotem najlepiej zgłaszać już na etapie rezerwacji. Pies asystujący w samolocie Osobną kategorię stanowią psy asystujące i psy przewodnicy osób z niepełnosprawnościami. Większość linii lotniczych umożliwia ich przewóz w kabinie pasażerskiej bez dodatkowych opłat i bez konieczności umieszczania zwierzęcia w transporterze. Pies musi jednak pozostawać pod kontrolą opiekuna i spełniać określone wymogi bezpieczeństwa. Przewoźnicy mogą wymagać odpowiednich dokumentów potwierdzających status psa asystującego oraz zakres jego wyszkolenia. Kiedy pies podróżuje w luku bagażowym? Większe psy, które nie mieszczą się w limitach obowiązujących w kabinie pasażerskiej, przewożone są w specjalnej części luku bagażowego przeznaczonej do transportu zwierząt. Dla wielu właścicieli taka perspektywa jest stresująca, jednak współczesne samoloty wykorzystywane przez duże linie lotnicze posiadają odpowiednio wentylowane i ogrzewane przestrzenie dla zwierząt. Przewóz odbywa się zgodnie z międzynarodowymi wytycznymi IATA dotyczącymi transportu żywych zwierząt. Największe znaczenie ma tutaj odpowiedni transporter. Musi być solidny, dobrze wentylowany i wykonany z materiałów dopuszczonych do transportu lotniczego. Zwierzę powinno mieć w nim wystarczająco dużo miejsca, by swobodnie stanąć i się obrócić. Niektóre rasy psów wymagają szczególnej uwagi. Dotyczy to przede wszystkim ras brachycefalicznych, takich jak mopsy czy buldogi. Psy o skróconych pyskach są bardziej narażone na problemy oddechowe podczas lotu, dlatego część przewoźników ogranicza możliwość ich transportu w luku bagażowym lub całkowicie go zabrania. Transport psa jako cargo W niektórych sytuacjach przewóz cargo pozostaje jedyną możliwą opcją. Dotyczy to przede wszystkim transportu komercyjnego albo podróży do krajów o bardziej restrykcyjnych przepisach weterynaryjnych. Procedura cargo jest bardziej skomplikowana niż standardowa podróż pasażerska. Wymaga współpracy z firmą spedycyjną, przygotowania dodatkowej dokumentacji i spełnienia wymogów kraju docelowego. Taki transport jest również zdecydowanie droższy. Jednocześnie przewóz cargo podlega rygorystycznym procedurom bezpieczeństwa i standardom IATA. Zwierzęta są obsługiwane przez wyspecjalizowany personel, a warunki transportu są szczegółowo kontrolowane. Jak przygotować psa do lotu? Nawet najlepiej zorganizowana podróż może okazać się dla psa stresującym doświadczeniem. Dlatego przygotowania warto rozpocząć odpowiednio wcześnie. Najważniejszym elementem jest stopniowe oswajanie zwierzęcia z transporterem. Pies powinien kojarzyć go z bezpiecznym miejscem odpoczynku, a nie wyłącznie z wizytą u weterynarza czy sytuacją stresową. Dobrą praktyką jest pozostawienie otwartego transportera w domu na kilka dni przed wyjazdem. Przed samym lotem nie zaleca się podawania obfitych posiłków. Zwierzę powinno natomiast mieć dostęp do wody. Warto także zadbać o spokojny spacer przed wyjazdem na lotnisko, który pozwoli psu rozładować napięcie. Eksperci odradzają samodzielne podawanie środków uspokajających bez konsultacji z lekarzem weterynarii. Niektóre preparaty mogą niekorzystnie wpływać na układ oddechowy i krążenie podczas lotu. Jakie dokumenty są potrzebne? Podróżowanie z psem samolotem wiąże się z koniecznością przygotowania odpowiednich dokumentów. W krajach Unii Europejskiej podstawowym dokumentem jest paszport dla zwierząt domowych wydawany przez uprawnionego lekarza weterynarii. W paszporcie znajdują się między innymi: dane właściciela, numer mikroczipu, informacje o szczepieniach, opis zwierzęcia. Kluczowe znaczenie ma aktualne szczepienie przeciwko wściekliźnie. W przypadku pierwszego szczepienia obowiązuje zwykle okres oczekiwania przed możliwością podróży. Niektóre państwa wymagają również dodatkowych badań, odrobaczenia lub specjalnych zaświadczeń zdrowotnych. Szczególnie restrykcyjne przepisy obowiązują między innymi w Australii, Japonii czy Wielkiej Brytanii. W części krajów konieczne mogą być badania laboratoryjne, wcześniejsze zgłoszenia importu zwierzęcia lub nawet kwarantanna. Dlatego osoby zastanawiające się, czy można podróżować z psem samolotem za granicę, powinny rozpocząć przygotowania od sprawdzenia wymogów kraju docelowego, a nie wyłącznie regulaminu linii lotniczej. Jak wybrać odpowiednią linię lotniczą? Wybór przewoźnika ma ogromne znaczenie dla komfortu całej podróży. Warto zwrócić uwagę nie tylko na cenę biletu, ale również na doświadczenie linii lotniczej w przewozie zwierząt. Przed zakupem biletu dobrze sprawdzić: limity wagowe obowiązujące w kabinie, zasady przewozu w luku bagażowym, ograniczenia dotyczące ras, wymagania wobec transporterów, procedurę zgłaszania zwierzęcia, dodatkowe opłaty. Nie należy zakładać, że wszystkie linie działają według tych samych zasad. Różnice bywają znaczące nawet między dużymi europejskimi przewoźnikami. Jak podróżować z psem samolotem bez niepotrzebnego stresu? Dobrze zaplanowana podróż lotnicza z psem może przebiegać spokojnie i bezpiecznie. Najważniejsze jest odpowiednio wczesne przygotowanie, znajomość zasad przewoźnika oraz realistyczna ocena możliwości zwierzęcia. Wielu problemów można uniknąć dzięki wcześniejszemu kontaktowi z linią lotniczą, dokładnemu sprawdzeniu dokumentów oraz stopniowemu przyzwyczajaniu psa do transportera. Warto pamiętać, że dla zwierzęcia lot samolotem jest sytuacją całkowicie nienaturalną, dlatego komfort i bezpieczeństwo pupila powinny być priorytetem dla właściciela. Podróżując ze zwierzęciem, warto również pojawić się na lotnisku wcześniej niż w przypadku standardowego lotu. Odprawa psa może potrwać dłużej, szczególnie jeśli konieczna jest weryfikacja dokumentów, transportera lub dodatkowych wymogów obowiązujących na danej trasie. W przypadku przewozu zwierzęcia w luku bagażowym część procedur odbywa się osobno, dlatego zapas czasu przed odlotem pozwala uniknąć niepotrzebnego stresu. Nasza autorka Marzena Wardyn-Kobus Autorka tekstów z pogranicza przyrody, kultury i podróży. W serwisie tworzy artykuły popularnonaukowe o otaczającym nas świecie, łącząc rzetelną wiedzę z przystępnym językiem i dbałością o szczegóły. Pisze, by zachęcać innych do uważnego kontaktu z przyrodą – nawet tą najbliższą, tuż za domem. Kaszubka mieszkająca na Kujawach, zakochana w górskich szlakach i leśnych bezdrożach. Jej przydomowy ogródek to strefa zrównoważonego eksperymentowania – dąży do tego, by uprawiać rośliny ekologicznie, z szacunkiem dla natury. Wolne chwile spędza z książką, wędrując po lesie lub tworząc makramy.
Europa robi się za gorąca na wakacje? Fale upałów zmieniają plany turystów
Eksperci ostrzegają, że częstsze i silniejsze fale upałów będą stałym elementem kolejnych wakacji. Zmieniają się więc nie tylko kierunki podróży, ale też same nawyki turystów: terminy wyjazdów, godziny zwiedzania i sposób planowania urlopu.
Spis treści: Upał zmienia wakacyjne nawyki Europa na pierwszej linii zmian Miasta uczą się żyć z upałem Ku bardziej świadomej erze podróżowania Dla doświadczonych podróżników, Heike i Roberta Taylorów, Umbria latem 2022 roku okazała się punktem zwrotnym. Wspomnienia stresującej podróży do Doliny Loary w lipcu 2019 roku – gdy region dusił się w 40-stopniowym upale – wciąż były świeże. Mimo to para nie zrezygnowała z rezerwacji włoskiej willi na duży rodzinne zjazd. Z natury klan Taylorów na wakacjach lubi odkrywać nowe miejsca. Jednak fala upałów, która tamtego lata dotknęła ten region środkowych Włoch, sprawiła, że ostatecznie rzadko opuszczali wynajętą posiadłość. – Najbardziej niepokojące było leżenie przy basenie i obserwowanie widocznego w oddali dymu z pożarów lasów oraz śmigłowców nadlatujących, by gasić ogień. Myślę, że nigdy tego nie zapomnę – mówi Heike. Po powrocie do domu małżeństwo przysięgło sobie: nigdy więcej. Obecnie szczyt lata spędzają w swojej posiadłości w Surrey i jej okolicach, natomiast europejskie miesiące przejściowe – maj i wrzesień – rezerwują na aktywny wypoczynek w takich miejscach jak Sycylia czy Korsyka. Upał zmienia wakacyjne nawyki To coraz powszechniejszy schemat zachowań wśród podróżnych, ponieważ fale upałów przestały być niewygodnymi anomaliami, a stały się wysoce uciążliwymi, niemal corocznymi zjawiskami. Lato 2022 roku było pod tym względem szczególnie ekstremalne: w Europie odnotowano szacunkowo 60 000 zgonów powiązanych z wysokimi temperaturami, Chiny zmagały się z bezprecedensową, trwającą aż 70 dni falą upałów, a w lipcu w niektórych częściach Wielkiej Brytanii słupki rtęci po raz pierwszy w historii przekroczyły próg 40°C. W tym samym miesiącu kolejnego roku blisko 20 000 osób – w większości turystów – musiało zostać ewakuowanych z greckiej wyspy Rodos z powodu pożarów lasów potęgowanych przez ekstremalny żar. Fale upałów obejmują też coraz większą część roku. W maju 2022 roku hiszpańska państwowa agencja meteorologiczna Aemet odnotowała falę upałów o „nadzwyczajnej intensywności”, z temperaturami sięgającymi 15°C powyżej średniej sezonowej. W 2023 roku silne upały we Francji przeciągnęły się aż do września, wpływając na przebieg Pucharu Świata w Rugby. Na początku tego roku znaczna część południowo-zachodnich Stanów Zjednoczonych została dotknięta marcową falą upałów, a w niektórych rejonach Arizony temperatury dochodziły do 43°C. Jak ujął to António Guterres, sekretarz generalny ONZ: „Ekstremalne upały nie są już rzadkim zjawiskiem – stały się nową normalnością”. W ujęciu statystycznym nie istnieje jedna uniwersalna definicja fali upałów; globalne temperatury są po prostu zbyt zróżnicowane. We wszystkich przypadkach termin ten odnosi się jednak do okresu nienaturalnie wysokich temperatur utrzymujących się przez kolejne dni. Brytyjskie Met Office definiuje falę upałów jako co najmniej trzy dni, w których dobowe temperatury maksymalne przekraczają regionalny próg. W Londynie wynosi on 28°C, w Szkocji 25°C. Obie te wartości zostałyby uznane za łagodne w takim miejscu jak Ateny. Ponieważ działalność człowieka – według Międzyrządowego Zespołu ds. Zmian Klimatu ONZ – „jednoznacznie” napędza globalne ocieplenie i wzrost liczby takich ekstremalnych zjawisk pogodowych, sytuacja będzie się tylko pogarszać. – Jesteśmy dość pewni, że w kolejnych dekadach, co najmniej, jeśli nie stuleciach, będzie coraz goręcej – mówi Alejandro Saez Reale, specjalista ds. fal upałów i ich skutków w Światowej Organizacji Meteorologicznej w Genewie. – Wpływ na kraje zależne od turystyki może być ogromny. Europa na pierwszej linii zmian Europa znajduje się w samym centrum turystycznych wyzwań związanych z falami upałów. Według Światowej Organizacji Meteorologicznej jest najszybciej ocieplającym się kontynentem na Ziemi, a zarazem najczęściej odwiedzanym – Francja, Hiszpania, Włochy i Grecja niezmiennie należą do pierwszej dziesiątki najpopularniejszych kierunków podróży na świecie. Coraz popularniejsze określenie „coolcation” trafnie podsumowuje wyłaniający się trend wśród podróżnych na całym kontynencie, którzy poszukują miejsc o bardziej umiarkowanym klimacie. Destynacje w Europie Północnej i Wschodniej należą do najszybciej rozwijających się pod względem turystycznym – wynika z raportu European Travel Commission (ETC). Finlandia, Norwegia, Polska i Islandia odnotowały dwucyfrowy wzrost liczby odwiedzających z zagranicy. Badanie ETC z 2025 roku wykazało, że 81 proc. Europejczyków dostosowuje swoje nawyki podróżnicze do zmieniającego się klimatu, przy czym 15 proc. aktywnie poszukuje chłodniejszych klimatów, a 14 proc. unika kierunków narażonych na ekstremalne upały. Operatorzy turystyczni, tacy jak TUI i Thomas Cook, również raportują rosnący popyt na kraje nordyckie. Jednak w 2025 roku Francja (102 mln) i Hiszpania (96,8 mln) nadal były najczęściej odwiedzanymi krajami świata – wynika z danych UN Tourism. Włochy zajęły piąte miejsce (64,5 mln). Tempo wzrostu mogło spowolnić, ale liczba turystów odwiedzających te kraje nie spada. Association of British Travel Agents (ABTA) sceptycznie podchodzi do tezy, że fale upałów mogą zmienić mapę turystyczną – przynajmniej w krótkiej perspektywie. – Informacje zwrotne od naszych członków sugerują, że zasadniczo ludzie nadal podróżują podobnie jak zawsze, korzystając z wypoczynku w krajach śródziemnomorskich w miesiącach letnich – powiedział rzecznik organizacji. – Rosnące zainteresowanie nieco chłodniejszymi kierunkami pozostaje raczej wyjątkiem niż normą. Miasta uczą się żyć z upałem Kierunki zależne od turystyki mają silną motywację, by zapobiec sytuacji, w której fale upałów doprowadziłyby do masowego odpływu podróżnych. To napędza innowacje, które z czasem mogą stać się powszechne. Sewilla, położona w części Hiszpanii znanej jako „iberyjski piec” z powodu wiatrów wiejących znad Afryki Północnej, znajduje się w epicentrum jednego z krajów świata najbardziej dotkniętych falami upałów. Mieszkańcy Sewilli są przyzwyczajeni do rozbudowanych działań łagodzących skutki upałów. Obejmują one systemy zraszania wodą deszczową w miejscach o dużym natężeniu ruchu pieszego; sieć podziemnych komór przypominających akwedukty, które mogą obniżać temperaturę otoczenia na poziomie ulicy nawet o 9°C; markizy rozpinane nad ulicami; oraz „miejskie wyspy chłodu” – enklawy gęstej roślinności stosowane zarówno tutaj, jak i w Los Angeles, Singapurze, Paryżu oraz dziesiątkach innych miast. Zmiana godzin otwarcia atrakcji, takich jak Królewski Alkazar w Sewilli, na wieczorne to kolejne zdroworozsądkowe rozwiązanie. Koncepcja „noctourism”, czyli zwiedzania po zmroku – częściowo po to, by ograniczyć ekspozycję na wysokie temperatury w ciągu dnia – jest przyjmowana w coraz większej liczbie miejsc, od rzymskiego Koloseum po Akropol w Atenach, który z powodu ostatnich fal upałów bywa regularnie zamykany w pełni lata. Arcas Travel Services, firma organizująca wycieczki w Grecji, informuje, że zaczęła przesuwać swoje wyjazdy o tematyce archeologicznej na miesiące poza szczytem sezonu ze względu na związane z upałami zamknięcia kluczowych obiektów. Z kolei firmowe wycieczki rowerowe są dostosowywane tak, by rozpoczynały się wcześnie rano i kończyły wcześniej. Często to operator, a nie sami podróżni, przejmuje inicjatywę, co uwypukla jeden z kluczowych problemów: brak świadomości zagrożeń związanych z ekstremalnymi upałami. Dr Mehri Khosravi jest ekspertką ds. badania wpływu fal upałów na Uniwersytecie Wschodniego Londynu. Dorastała w Teheranie, gdzie temperatury przekraczające 40°C nie należą do rzadkości. Jak zauważa, część problemu stanowi brak „kultury radzenia sobie z upałami” wśród osób odwiedzających regiony dotknięte ekstremalnymi temperaturami – chodzi o te wszystkie adaptacje społeczne i behawioralne, które obejmują zarówno ubiór, jak i odpowiednie planowanie rytmu dnia. – Wciąż pokutuje przekonanie, że upał jest czymś pożądanym – mówi. – Zachowania [w turystyce] będą musiały się dostosować, a kluczem do tego jest komunikacja ryzyka. Rosnąca dokładność prognoz długoterminowych stanowi istotny atut, jeśli chodzi o ostrzeżenia przed zjawiskami klimatycznymi. Saez Reale uważa, że coraz powszechniejsza stanie się współpraca służb meteorologicznych z organizacjami turystycznymi w zakresie ekstremalnych zjawisk pogodowych – podobnie jak obecnie współpracują one z organami ochrony zdrowia. Innym spodziewanym trendem jest późniejsze rezerwowanie podróży przez turystów oraz większa elastyczność co do tego, gdzie i kiedy spędzają wakacje. – Dobra wiadomość jest taka, że można zrobić naprawdę wiele – mówi. Ku bardziej świadomej erze podróżowania Można oczywiście dostrzec pozytywne strony zmian we wzorcach turystyki wywoływanych przez fale upałów. Jedną z nich jest możliwość bardziej równomiernego rozłożenia ruchu turystycznego – zarówno geograficznie, jak i sezonowo; turystyka wywiera bowiem ogromną presję na lokalne zasoby, takie jak woda i opieka zdrowotna, szczególnie w okresach utrzymujących się upałów. Inwestycje w infrastrukturę odporną na zmiany klimatu, mające rozwiać obawy podróżnych, przynoszą też wyraźne korzyści lokalnym społecznościom. Jednak największym pozytywem – jak mówi Jenny Southan, dyrektorka generalna agencji prognozowania trendów turystycznych Globetrender – może być zmiana sposobu myślenia. – Podróżni stają się bardziej świadomi klimatycznie, choć istnieje nieodłączne napięcie między pragnieniem odkrywania świata a środowiskowym kosztem takich podróży. Presja klimatyczna może stać się katalizatorem bardziej przemyślanej, świadomej ery podróżowania. Dla Heike i Roberta Taylorów, którzy przekonali się do podróżowania poza szczytem sezonu, fale upałów mogły zmienić strukturę i rytm roku, ale niekoniecznie na gorsze. – Wyjeżdżając wcześniej lub później w ciągu roku, zamiast w samym środku letniego szczytu, można zyskać bardziej autentyczne poczucie tego, jakie dane miejsce jest naprawdę – mówi Heike. Źródło: National Geographic
Koniec taniego Kraju Kwitnącej Wiśni? Japonia wprowadza rewolucyjne opłaty i mandaty od 2026 roku
Japonia od lat znajduje się na szczycie podróżniczych marzeń Polaków. Jednak rosnąca lawinowo liczba turystów zmusiła tamtejsze władze do radykalnych kroków. Jeśli planujesz podróż do Japonii w 2026 roku, musisz przygotować się na spore zmiany. Od drastycznych podwyżek podatków wyjazdowych, przez surowe mandaty karne na ulicach Tokio, aż po ograniczenia na kultowych szlakach – Kraj Kwitnącej Wiśni przestaje przymykać oko na turystyczny chaos. Sprawdziłem zaktualizowany przewodnik po przepisach, które bezpośrednio dotkną polskich podróżnych.
Spis treści: Walka ze śmieciami w Tokio – strażnicy Shibuya wypisują mandaty na miejscu Droższe pożegnanie z Azją. Drastyczny wzrost „Sayonara Tax” od 1 lipca Co musi wiedzieć Polak? Przepisy wjazdowe i pułapki prawne MSZ Informacje praktyczne dla Polaków – jak zaplanować wyprawę do Japonii? Jeszcze niedawno słaba pozycja japońskiego jena przyciągała do Kraju Kwitnącej Wiśni rekordowe tłumy globtroterów, czyniąc tę niezwykle egzotyczną destynację relatywnie przystępną cenowo. Według oficjalnych danych, w samym 2025 roku Japonię odwiedziło oszałamiające 42,7 miliona międzynarodowych turystów. Efekt? Masowa turystyka (tzw. overtourism) zaczęła paraliżować codzienne życie mieszkańców i niszczyć bezcenne zabytki. Japoński rząd podjął rękawicę. Z początkiem czerwca 2026 roku weszły w życie nowe, rygorystyczne przepisy, a kolejne rewolucje podatkowe zaplanowano już na lipiec. Polscy turyści, choć nadal zwolnieni z obowiązku wizowego, przed wejściem na pokład samolotu muszą poznać nowe realia, by unknąć drastycznych kar finansowych. Walka ze śmieciami w Tokio – strażnicy Shibuya wypisują mandaty na miejscu Jednym z największych zaskoczeń dla Polaków lądujących w Tokio jest... niemal całkowity brak publicznych koszy na śmieci. To pokłosie traumy po atakach sekty Najwyższa Prawda w latach 90. Japończycy są przyzwyczajeni do noszenia odpadków ze sobą do domów, jednak turyści rzadko przestrzegają tej niepisanej zasady. Do tej pory kończyło się na upomnieniach, ale limit cierpliwości został wyczerpany. W tokijskiej dzielnicy Shibuya ruszyła właśnie bezwzględna kampania pod hasłem „If you throw trash, you lose cash” (Śmiecisz – tracisz gotówkę). Osoby przyłapane na rzucaniu papierków, butelek czy niedopałków na chodnik spotkają się z natychmiastową reakcją. Władze skierowały na ulice specjalne, 50-osobowe patrole urzędników uprawnionych do wlepiania mandatów na miejscu. Kary wynoszą obecnie 2000 jenów (około 55-60 PLN). Co ważne z perspektywy zagranicznego turysty, system został w pełni zcyfryzowany – mandat można opłacić nie tylko gotówką, ale też kartą płatniczą lub za pomocą kodu QR. Pakując się do Japonii, warto zaopatrzyć się w mały, wodoodporny woreczek strunowy na osobiste śmieci, który będziecie nosić w plecaku przez cały dzień. Droższe pożegnanie z Azją. Drastyczny wzrost „Sayonara Tax” od 1 lipca Kolejną istotną zmianą, która bezpośrednio wpłynie na budżet każdego polskiego podróżnika, jest nowelizacja podatku wyjazdowego, znanego powszechnie jako Sayonara Tax. Opłata ta została wprowadzona w 2019 roku i do tej pory wynosiła symboliczne 1000 jenów, będąc automatycznie doliczaną do ceny biletu lotniczego lub morskiego. Rząd Japonii oficjalnie ogłosił, że od 1 lipca 2026 roku podatek ten wzrośnie aż trzykrotnie – do kwoty 3000 jenów. Choć z powodu historycznie niskiego kursu jena kwota ta po przeliczeniu na polską walutę nie zrujnuje budżetu (jest to równowartość około 18-20 USD, czyli ok. 75 PLN), sam trend pokazuje determinację rządu. Pieniądze te mają zostać celowo przekierowane na rozbudowę infrastruktury radzącej sobie z nadmiarem turystów. Z funduszy tych zostaną sfinansowane m.in. nowoczesne bramki biometryczne (rozpoznawanie twarzy) na lotniskach Haneda i Narita, co ma skrócić gigantyczne kolejki do kontroli paszportowej, a także wsparcie renowacji mniej znanych, regionalnych zabytków poza głównym szlakiem Tokio-Kioto. Co musi wiedzieć Polak? Przepisy wjazdowe i pułapki prawne MSZ Oficjalne komunikaty polskiego Ministerstwa Spraw Zagranicznych przypominają o fundamentalnych zasadach wjazdu, które w obliczu zaostrzenia kontroli celnych nabierają kluczowego znaczenia. Obywatele RP mogą podróżować do Japonii bez wizy do 90 dni w celach turystycznych. Choć paszport nie musi posiadać trzymiesięcznej ważności po powrocie (wystarczy, by był ważny w dniu opuszczania kraju), to japońscy urzędnicy imigracyjni bardzo skrupulatnie weryfikują cel wizyty. Rekomenduje się wcześniejsze zarejestrowanie podróży w systemie Odyseusz oraz bezwzględne wypełnienie deklaracji imigracyjnych i celnych online za pośrednictwem oficjalnej platformy Visit Japan Web jeszcze przed wylotem z Warszawy. Pozwala to wygenerować kody QR, które znacznie przyspieszają procedury lotniskowe. Uwaga na leki i żywność! Japońskie prawo celne należy do najbardziej restrykcyjnych na świecie. Polscy turyści często nie zdają sobie sprawy, że wwożenie popularnych w Polsce leków bez recepty, zawierających pseudoefedrynę czy kodeinę (np. popularne środki na przeziębienie i zatoki), bez specjalnego, wcześniejszego zezwolenia (Yakkan Shoumei) jest traktowane jako przestępstwo narkotykowe! Podobnie wygląda kwestia żywności: obowiązuje bezwzględny zakaz wwożenia kabanosów, wędlin, owoców czy nasion, nawet jeśli zostały zakupione w strefie bezcłowej na Lotnisku Chopina. Ponadto, z uwagi na bezpieczeństwo, w Tokio obowiązuje całkowity zakaz lotów prywatnymi dronami – złamanie tego przepisu grozi natychmiastowym aresztem i ogromną grzywną. Informacje praktyczne dla Polaków – jak zaplanować wyprawę do Japonii? Planowanie wyjazdu do Japonii w 2026 roku wymaga strategicznego podejścia, szczególnie ze względu na rosnące koszty lokalnego transportu (ceny kultowych biletów sieciowych na superszybkie pociągi JR Pass wzrosły w ostatnich latach o kilkadziesiąt procent, sprawiając, że czasem bardziej opłaca się kupować bilety odcinkowe na Shinkanseny). Jak dolecieć z Polski? Najwygodniejszą opcją są bezpośrednie rejsy PLL LOT z Warszawy (WAW) na lotnisko Tokio-Narita (NRT). Lot trwa około 11-13 godzin w zależności od trasy omijającej przestrzeń powietrzną Rosji. Alternatywą są loty przesiadkowe popularnymi liniami bliskowschodnimi (Emirates, Qatar Airways) z przesiadką w Dubaju lub Dosze, bądź liniami europejskimi (Lufthansa, Air France) przez Frankfurt lub Paryż. Kiedy lecieć i pogoda? Najlepsze okresy na wizytę to wiosna (marzec – maj), czyli czas kwitnienia wiśni (sakura), oraz jesień (październik – listopad), gdy przyroda mieni się ognistymi barwami klonów (momiji). Wtedy pogoda jest najbardziej stabilna, a temperatury oscylują wokół przyjemnych 15-22°C. Unikajcie wyjazdów od czerwca do sierpnia – japońskie lato jest niezwykle upalne, wilgotne, a od czerwca do lipca trwa pora deszczowa (tsuyu). Dodatkowo od sierpnia do października występuje podwyższone zagrożenie tajfunami. Pieniądze i technologia: Choć Japonia to kraj nowoczesny, w wielu tradycyjnych restauracjach i świątyniach nadal rządzi gotówka. Polskie karty płatnicze (Visa/Mastercard) bywają odrzucane w mniejszych terminalach. Najlepszym rozwiązaniem jest wypłacanie gotówki bezpośrednio na miejscu – polskie karty debetowe bez problemu współpracują z bankomatami w sieci sklepów 7-Eleven. Pamiętajcie również, że w Japonii panuje inne napięcie w sieci (100 V, wtyczki typu amerykańskiego z dwoma płaskimi bolcami), co oznacza konieczność zabrania adaptera. Źródła: On-the-spot fines and higher taxes: The new rules and fees for travelling to Japan in 2026, Time Out, 5 czerwca 2026, Informacje dla podróżujących – Japonia, Oficjalny portal Ministerstwa Spraw Zagranicznych RP (Gov.pl), Visit Japan Web – Official Immigration and Customs Service, Japan Digital Agency, 2026. Nasz ekspert Łukasz Załuski Od ponad 20 lat opowiada o świecie – jego historii, nauce i miejscach, do których warto wyruszyć z otwartą głową. Jest redaktorem naczelnym „National Geographic Polska” oraz National-Geographic.pl. Wcześniej kierował m.in. „Focusem”, „Focusem Historia” czy „Sekretami Nauki”, konsekwentnie rozwijając tematykę popularnonaukową i podróżniczą. Jest inicjatorem projektu pierwszej naukowej rekonstrukcji wizerunków władców z dynastii Jagiellonów. Po godzinach miłośnik gimnastyki sportowej, książek kryminalnych i europejskich stolic.
InPost uruchamia usługę, która ułatwi podróże po Europie. „Walizka do paczkomatu” wyprzedała się w dobę
Wysyłka bagażu za granicę i z powrotem właśnie stała się możliwa w polskiej aplikacji InPost Mobile. Firma oferuje także specjalne walizki idealnie mieszczące się w paczkomatowych skrytkach. Przesyłki do Polski można nadać m.in. z Włoch, Francji, Belgii, Holandii, Luksemburga, Hiszpanii i Portugalii. To doskonała alternatywa dla nadawania bagażu poprzez linie lotnicze, które naliczają wysokie opłaty.
W InPost pojawiła się nowa opcja dla osób wracających z europejskich wyjazdów: nadanie paczek i bagażu z zagranicy do Polski, bezpośrednio do paczkomatu. Do tej pory możliwe były wysyłki paczek z Polski do Europy, w drugą stronę było to znacznie trudniejsze (np. wymagało skorzystania z obcojęzycznego serwisu). Teraz działa to bez problemu w polskiej wersji. Do siatki dodano także Włochy. Usługa działa zarówno w aplikacji InPost Mobile, jak i przez serwis SzybkieNadania.pl. Firma przygotowała walizkę przygotowaną pod skrytkę C, wycenioną na 320 zł, która według doniesień wyprzedała się w ciągu doby. Jedziesz na wakacje? Pakuj bagaż do skrytki Nowa usługa rozwiązuje jeden z najczęstszych problemów podróżowania: co zrobić z rzeczami, które nie mieszczą się w narzuconych przez linie lotnicze limitach bagażu? InPost oferuje proste rozwiązanie: nadanie walizki do paczkomatu. Usługa, działająca w obie strony, obejmuje siedem państw: Włochy, Francję, Belgię, Holandię, Luksemburg, Hiszpanię i Portugalię, z zapowiedzią, że wkrótce dołączy Wielka Brytania. Zasady wysyłki różnią się między krajami Ścieżka nadania wygląda następująco: w aplikacji InPost Mobile trzeba wejść w „Nadaj lub zwróć”, wybrać „Nadaj” i przejść do zakładki „Międzynarodowa”. Tam wskazuje się kraj nadania, Polskę jako kraj odbioru, rozmiar przesyłki, dane nadawcy i odbiorcy oraz docelowy paczkomat, a na końcu opłaca nadanie. Alternatywą jest serwis SzybkieNadania.pl: w zakładce „Przesyłka międzynarodowa” wybiera się analogiczne dane, akceptuje regulamin i dokonuje płatności. Trzeba pamiętać o istotnym szczególe: logowanie do polskiej aplikacji InPost Mobile wymaga polskiego numeru telefonu. Jeśli ktoś go nie ma, trzeba skorzystać z SzybkieNadania.pl. Różnice pojawiają się także przy etykiecie. Sposób nadania zależy od kraju, z którego wysyłamy paczkę: Francja i Półwysep Iberyjski (Hiszpania, Portugalia) – z wydrukowaną etykietą lub za pomocą kodu QR. Belgia, Holandia i Luksemburg – z wydrukowaną etykietą. Pro tip: niektóre PaczkoPunkty (Points Relais / Afhaalpunten) są wyposażone w drukarkę. Pokaż kod QR, aby wydrukować etykietę na miejscu. Włochy – z wydrukowaną etykietą. Czas, gabaryty i cena InPost podaje szacowany czas doręczenia do Polski, liczony od następnego dnia roboczego po nadaniu. Najkrócej mają iść przesyłki z Francji, Belgii, Holandii i Luksemburga: 3 dni robocze. Z Hiszpanii i Portugalii: 4 dni robocze. Z Włoch: 5 dni roboczych. Dostępne są cztery rozmiary bagażu: Mini (4 × 23 × 40 cm, do 3 kg, tylko w aplikacji), Mała (8 × 38 × 64 cm, do 25 kg), Średnia (19 × 38 × 64 cm, do 25 kg) oraz Duża (41 × 38 × 64 cm, do 25 kg). To właśnie gabaryt „Duża” odpowiada skrytce C i stał się punktem odniesienia dla promowanej walizki. Czy to się opłaca? Odpowiedź brzmi: to zależy od linii lotniczych i kraju, do którego lecimy i z którego wracamy. Ceny nadania bagażu w liniach lotniczych mogą być wyższe niż usługi InPost, ale nie muszą. Część cen (np. w Ryanair) zmienia się sezonowo. Według wyliczeń portalu Money.pl dostarczenie naszej walizki do Włoch kosztuje 49,99 zł i jest najtańsze. Z Belgii, Francji, Hiszpanii i Holandii to koszt 104,99 zł, a z Luksemburga – 107,99. Najdroższa jak na razie jest Portugalia, gdyż należy zapłacić 125,99 zł. Specjalna walizka do Paczkomatu Firma promuje InPost Parcel Suitcase, czyli walizkę z polikarbonu, z odpinanymi kółkami i czterocyfrowym zamkiem szyfrowym, zaprojektowaną specjalnie pod wymiar skrytki C (41 × 38 × 64 cm). Jej cena to 320 zł, a pierwsza partia produktu wyprzedała się w ciągu doby. Co stanie się, jeśli wyślesz bagaż, a na przykład twój lot zostanie odwołany? To proste: jeśli przesyłka nie zostanie odebrana, ma wrócić do miejsca nadania. Źródła: InPost, Onet, Money.pl
Jakie zachowania doprowadzają pasażerów do szału? Te nawyki w samolocie irytują najbardziej
Podróż samolotem dla wielu osób jest początkiem upragnionych wakacji, jednak nawet najlepiej zaplanowany wyjazd potrafią zepsuć drobne niedogodności. Długie kolejki, opóźnienia czy ograniczona przestrzeń na pokładzie to tylko część problemów, z którymi mierzą się pasażerowie. Równie frustrujące bywają jednak zachowania innych podróżnych – szczególnie podczas wielogodzinnych lotów, kiedy trudno po prostu od nich uciec. Które nawyki pasażerów są uznawane za najbardziej irytujące i czego lepiej unikać podczas podróży?
Wspólna podróż samolotem wymaga od pasażerów pewnego kompromisu i przestrzegania niepisanych zasad dotyczących komfortu innych osób. W zamkniętej przestrzeni nawet pozornie drobne zachowania mogą szybko zacząć działać na nerwy współpodróżnym – od głośnych rozmów po nieustanne kopanie fotela czy słuchanie muzyki bez słuchawek. Firma ubezpieczeniowa Tiger.co.uk postanowiła sprawdzić, które sytuacje pasażerowie uznają za najbardziej irytujące podczas lotów. W badaniu przeprowadzonym wśród tysiąca brytyjskich turystów uczestnicy wskazali zachowania, które najczęściej psują atmosferę na pokładzie i sprawiają, że podróż staje się znacznie mniej komfortowa. Te zachowania najbardziej irytują pasażerów. Problemem są nawet fotele Badanie przeprowadzone przez firmę Tiger.co.uk pokazuje, że największą frustrację podczas lotów wywołują sytuacje związane z ograniczoną przestrzenią i brakiem cierpliwości innych podróżnych. Za najbardziej irytujący nawyk uznano odchylanie fotela – wskazało je 14% respondentów. Choć funkcja ta jest dostępna w większości samolotów, wielu pasażerów uważa, że korzystanie z niej znacząco pogarsza komfort osób siedzących z tyłu, szczególnie podczas krótkich lotów, gdzie miejsca na nogi i tak jest bardzo niewiele. Problem staje się jeszcze bardziej odczuwalny podczas posiłków lub pracy na laptopie. Drugie miejsce zajęło wstawanie jeszcze przed wyłączeniem sygnalizacji zapiętych pasów bezpieczeństwa – ten zwyczaj zirytował 12% ankietowanych. Chodzi przede wszystkim o pasażerów, którzy natychmiast po lądowaniu zrywają się z miejsc i ustawiają w przejściu, mimo że samolot nadal kołuje. Eksperci przypominają, że takie zachowanie może być nie tylko uciążliwe, ale również niebezpieczne. W ubiegłym roku turecki urząd lotnictwa cywilnego poinformował nawet, że osoby ignorujące sygnał pasów bezpieczeństwa mogą zostać ukarane grzywną. Trzecie miejsce w zestawieniu zajął brak przygotowania do kontroli bezpieczeństwa i paszportowej – 11% respondentów przyznało, że szczególnie irytują ich osoby rozpoczynające gorączkowe szukanie dokumentów dopiero przy stanowisku kontroli. W pierwszej piątce znalazły się również zachowania dobrze znane z komunikacji miejskiej i codziennych podróży – 9% ankietowanych wskazało korzystanie z telefonu, oglądanie filmów lub słuchanie muzyki bez słuchawek jako jeden z najbardziej denerwujących nawyków na pokładzie samolotu. Taki hałas staje się szczególnie uciążliwy podczas wielogodzinnych lotów nocnych. Tyle samo osób zirytowało także stanie w swoim rzędzie jeszcze przed otwarciem drzwi samolotu. Zdaniem pasażerów blokuje to przejścia i utrudnia innym spokojne przygotowanie się do opuszczenia pokładu. Klaskanie po lądowaniu i kolejki do wejścia. Tego pasażerowie też nie lubią W drugiej części zestawienia znalazły się zachowania, które dla wielu osób mogą wydawać się drobnostkami, ale w praktyce regularnie wywołują irytację podczas podróży. Szóste miejsce zajęło ustawianie się w kolejce do wejścia na pokład jeszcze przed rozpoczęciem boardingu. Wielu pasażerów zwraca uwagę, że tworzenie tłumu przy bramce często nie przyspiesza wejścia do samolotu, a jedynie zwiększa chaos i utrudnia poruszanie się po lotnisku. Szczególnie krytykowane są sytuacje, gdy osoby podróżujące z późniejszymi grupami boardingowymi próbują ustawiać się w kolejce znacznie wcześniej. Na siódmym miejscu znalazło się wielokrotne otwieranie i zamykanie schowków bagażowych w czasie lotu. Pasażerowie przyznają, że ciągłe sięganie po bagaż podręczny może przeszkadzać innym, szczególnie podczas nocnych lotów lub w trakcie serwisu pokładowego. W pierwszej dziesiątce znalazło się także klaskanie po lądowaniu samolotu. Choć dla części podróżnych jest to forma podziękowania dla pilotów i załogi, 6% uczestników badania uznało ten zwyczaj za irytujący i niepotrzebny. Podobny wynik uzyskały prośby o zamianę miejsc, zwłaszcza gdy dotyczą foteli przy oknie lub przejściu, za które inni pasażerowie wcześniej dodatkowo zapłacili. Listę najbardziej irytujących zachowań zamyka natomiast rozmowa podczas pokazu bezpieczeństwa. Również 6% ankietowanych przyznało, że przeszkadza im ignorowanie instrukcji załogi oraz głośne rozmowy w trakcie prezentowania zasad bezpieczeństwa przed startem. Choć wielu pasażerów traktuje te komunikaty rutynowo, linie lotnicze regularnie przypominają, że procedury mogą różnić się w zależności od modelu samolotu czy przewoźnika. Wyniki badania pokazują więc, że podróżnych coraz bardziej irytują nie tylko hałas czy brak przestrzeni, ale również zachowania odbierane jako lekceważące wobec innych osób znajdujących się na pokładzie. Źródła: The Mirror, Tiger.co.uk Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Już jutro otworzą się miejsca, do których nie ma wstępu. Oto najciekawsze wydarzenia Nocy Muzeów 2026
Kiedy gasną światła wielkich miast, neony ustępują miejsca iluminacjom, a historyczne mury otwierają podwoje, do których na co dzień wstęp mają tylko nieliczni. Już w najbliższą noc z 16 na 17 maja Polska po raz kolejny zamieni się w żywe laboratorium historii, sztuki i antropologii. Zapomnijcie o nudnych gablotach – tegoroczna Noc Muzeów to wiele niezapomnianych wydarzeń.
Spis treści: Warszawa – W podziemiach i gabinetach władzy Nowojorski underground w Warszawie Łódź – Zmysłowa opowieść z Miasta Włókniarek Kraków i Dolny Śląsk – Architektura w świetle księżyca Eksploracja alternatywna – Archeologia i retro-technika Raz w roku, pod osłoną nocy, tradycyjne granice między przeszłością a teraźniejszością ostatecznie pękają. Noc Muzeów od lat fascynuje nie dlatego, że pozwala zobaczyć to, co dobrze znane w darmowym wydaniu – prawdziwa siła wydarzenia tkwi w obietnicy przygody. To jedyny moment, gdy możemy przekroczyć niewidzialne linie wyznaczone przez muzealne sznury, zejść do podziemi pachnących starym papierem i dotknąć historii tam, gdzie na co dzień wstęp mają wyłącznie naukowcy, konserwatorzy i strażnicy tajemnic. 1. Warszawa – W podziemiach i gabinetach władzy Stołeczna edycja festiwalu kultury imponuje rozmachem – na mapie wydarzeń pojawiło się aż 331 punktów. Naszą ekspedycję zaczynamy od Gmachu Głównego Muzeum Narodowego. W tym roku instytucja decyduje się na krok bezprecedensowy – otwiera dla zwiedzających swoje podziemne magazyny oraz zakamarki tajemniczej Kamienicy Krystalla. To tam, w kontrolowanej temperaturze i wilgotności, spoczywają obiekty, które rzadko oglądają światło dzienne. Spacer tymi korytarzami to lekcja archeologii muzealnictwa sama w sobie. Z mrocznych podziemi przenosimy się wprost na salony, które decydowały o losach narodu. Tylko tej nocy można dosłownie zasiąść w fotelach rządzących. Swoje podwoje otwierają: Gabinet Prezydenta Warszawy w zabytkowym Ratuszu na Placu Bankowym. Gmach Sejmu RP, który na tę jedną noc porzuci polityczny chłód na rzecz artystycznego klimatu dawnych salonów literackich (otwarty w godzinach 19:00–24:00). Do tych miejsc kolejki formują się najszybciej. Warto pojawić się na miejscu przed oficjalnym otwarciem bram. 2. Nowojorski underground w Warszawie Czy etnografia może pulsować rytmem disco? Państwowe Muzeum Etnograficzne udowadnia, że tak, przygotowując projekt „Srebrna Noc”. Inspiracją dla kuratorów stała się postać Andy’ego Warhola i estetyka nowojorskiej bohemy lat 70. Przestrzeń muzeum przetransformuje się w duchu legendarnego klubu Studio 54. W programie zaplanowano m.in. pokazy niszowych filmów Paula Morrisseya oraz antropologiczną grę terenową „BINGO 54”. To fascynujące studium nad tym, jak rytuały miejskie i kult kultu jednostki XX wieku ukształtowały współczesne plemiona miejskie. 3. Łódź – Zmysłowa opowieść z Miasta Włókniarek Łódź, ze swoją wyjątkową, industrialną tkanką, rezygnuje z tradycyjnych form narracji na rzecz doświadczeń sensorycznych. Łódzka Noc Muzeów 2026 konsekwentnie wykorzystuje największy atut miasta: jego postindustrialny krajobraz. Zamiast budować narrację na efektownych, lecz nie zawsze potwierdzonych widowiskach, warto skupić się na rzeczywistych wydarzeniach organizowanych przez miejskie instytucje kultury. Program miasta obejmuje wieczorne zwiedzanie zabytkowych przestrzeni fabrycznych, muzeów poświęconych historii włókiennictwa oraz wydarzenia inspirowane tożsamością „Miasta Włókniarek”. Szczególną siłę mają miejsca, gdzie surowa ceglana architektura dawnych manufaktur staje się naturalną scenografią dla opowieści o robotnicach, fabrykantach i przemysłowej rewolucji. To bardziej podróż przez autentyczną tkankę miasta niż spektakl specjalny — i właśnie w tej autentyczności tkwi największa siła łódzkiej odsłony. 4. Kraków i Dolny Śląsk – Architektura w świetle księżyca Południe Polski stawia na monumentalizm i dialog architektury z nowoczesną technologią. Wawel i Sukiennice (Kraków): Choć krakowskie obchody rządzą się swoimi prawami, nocne podziwianie renesansowych dziedzińców i wielkich płócien Jana Matejki w świetle iluminacji ma w sobie magnetyzm, któremu trudno się oprzeć. Prawdziwą perłą jest jednak nocna panorama Zamku w Pieskowej Skale – wapienne ostańce Jury Krakowsko-Częstochowskiej otaczające podświetloną warownię tworzą widok iście filmowy. Uwaga! W Krakowie Noc Muzeów jest obchodzona w piątek, 15 maja. Dolny Śląsk stawia podczas Nocy Muzeów 2026 przede wszystkim na różnorodność instytucji oraz wyjątkową atmosferę nocnego zwiedzania, a niekoniecznie na spektakularne widowiska multimedialne. We Wrocławiu jednym z ważnych punktów programu pozostaje Pawilon Czterech Kopuł z kolekcją sztuki współczesnej, gdzie modernistyczna architektura samego budynku staje się integralną częścią doświadczenia. Równie interesująco prezentuje się Muzeum Pana Tadeusza, zapraszające do spotkania z narodowym dziedzictwem literackim poprzez wieczorne zwiedzanie ekspozycji poświęconych rękopisom, kulturze słowa i historii polskiej tożsamości. Zamiast obiecywać niepotwierdzone mappingi czy sensoryczne instalacje, lepiej podkreślić rzeczywisty charakter wrocławskiej odsłony: to noc odkrywania sztuki, architektury i literatury w bardziej kontemplacyjnej, eleganckiej formule. 5. Eksploracja alternatywna – Archeologia i retro-technika Dla tych, którzy chcą uciec od wielkich tłumów, Noc Muzeów przygotowała ścieżki alternatywne, które idealnie wpisują się w ideę slow travel: Nocny spacer po Torze Służewiec: Modernistyczna perła Warszawy, czyli tętniący niegdyś życiem kompleks wyścigów konnych, odsłoni swoją architektoniczną geometrię pod osłoną nocy. Znany m.in. z Wielkiej Warszawskiej. Kości i Artefakty na UW: Kampus Główny Uniwersytetu Warszawskiego (Wydziały Archeologii i Geologii) zaprasza na nocne analizy artefaktów i dawnych struktur kostnych, połączone z niezwykłą iluminacją Pałacu Kazimierzowskiego. Parada Zabytków na Szynach i Asfalcie: O godzinie 17:00 z warszawskiej pętli Dworzec Wschodni ruszy kawalkada historycznych autobusów (słynnych „ogórków” i Ikarusów). Staną się one nie tylko żywym muzeum motoryzacji, ale też darmowym środkiem transportu dla poszukiwaczy nocnych wrażeń. Źródło: National Geographic Traveler Nasz ekspert Łukasz Załuski Od ponad 20 lat opowiada o świecie – jego historii, nauce i miejscach, do których warto wyruszyć z otwartą głową. Jest redaktorem naczelnym „National Geographic Polska” oraz National-Geographic.pl. Wcześniej kierował m.in. „Focusem”, „Focusem Historia” czy „Sekretami Nauki”, konsekwentnie rozwijając tematykę popularnonaukową i podróżniczą. Jest inicjatorem projektu pierwszej naukowej rekonstrukcji wizerunków władców z dynastii Jagiellonów. Po godzinach miłośnik gimnastyki sportowej, książek kryminalnych i europejskich stolic.
Po wyjęciu telefonu w samolocie możesz mieć problem. Linie zaostrzają zasady
Nagrywanie podróży samolotem stało się dla wielu pasażerów częścią wakacyjnych wyjazdów. W mediach społecznościowych regularnie pojawiają się filmy pokazujące wejście na pokład, wnętrza maszyn czy instruktaże bezpieczeństwa prowadzone przez stewardesy. Okazuje się jednak, że nie wszystkie tego typu nagrania są mile widziane przez linie lotnicze. W niektórych przypadkach filmowanie personelu pokładowego może zakończyć się nawet zakazem lotów.
Linie lotnicze coraz częściej aktualizują zasady obowiązujące podczas podróży, odpowiadając nie tylko na kwestie bezpieczeństwa, ale również na rosnącą popularność mediów społecznościowych. Nagrywanie wnętrza samolotu czy relacjonowanie lotu na żywo dla wielu pasażerów stało się codziennością, jednak przewoźnicy zaczynają zwracać większą uwagę na granice prywatności na pokładzie. Szczególnie restrykcyjne podejście przyjęły ostatnio linie British Airways, które wprowadziły nowe regulacje dotyczące zachowania pasażerów podczas lotu. British Airways zaostrza zasady. Filmowanie załogi może mieć poważne konsekwencje British Airways zdecydowały się zaostrzyć regulacje dotyczące zachowania pasażerów na pokładzie samolotów, zwracając szczególną uwagę na kwestie prywatności personelu. Zaktualizowane warunki przewozu przewidują, że pasażerowie nie powinni fotografować, nagrywać ani transmitować na żywo członków załogi bez ich wyraźnej zgody. Linie podkreślają, że nowe zasady mają chronić pracowników przed nieautoryzowanym publikowaniem ich wizerunku w mediach społecznościowych, gdzie coraz częściej pojawiają się nagrania z pokładów samolotów. Regulacje obejmują zarówno klasyczne nagrywanie telefonem, jak i transmisje prowadzone na żywo podczas lotu. W dokumencie dotyczącym niedopuszczalnego zachowania przewoźnik zaznacza, że w przypadku naruszenia zasad załoga może podjąć działania uznane za konieczne dla zapewnienia porządku i bezpieczeństwa podczas podróży. Oznacza to między innymi możliwość usunięcia pasażera z samolotu jeszcze przed startem albo odmowę realizacji dalszych odcinków podróży znajdujących się na bilecie. W skrajnych sytuacjach incydent może zostać zgłoszony odpowiednim służbom po wylądowaniu maszyny. British Airways podkreśla, że celem nowych zapisów nie jest całkowity zakaz fotografowania podczas podróży, lecz ograniczenie sytuacji, w których członkowie załogi stają się elementem nagrań publikowanych bez ich wiedzy i zgody. Linie zauważają również, że coraz częściej problem dotyczy krótkich filmów publikowanych na TikToku, Instagramie czy YouTubie, gdzie personel pokładowy bywa nagrywany podczas pracy, instruktaży bezpieczeństwa lub obsługi pasażerów. Coraz więcej linii lotniczych zmienia regulaminy dla pasażerów British Airways nie są jedynym przewoźnikiem, który w ostatnim czasie zdecydował się na bardziej restrykcyjne podejście do zachowania pasażerów podczas podróży. Podobne zapisy dotyczące ochrony pracowników pojawiły się również w regulaminach Ryanaira. Irlandzka linia podkreśla, że fotografowanie i nagrywanie personelu – zarówno na lotnisku, jak i na pokładzie – bez wcześniejszej zgody jest zabronione. Przewoźnik zaznacza jednocześnie, że pasażerowie mogą tworzyć materiały dotyczące wyłącznie ich samych, o ile nie naruszają prywatności innych osób. Rosnąca liczba podobnych regulacji pokazuje, że linie lotnicze coraz uważniej przyglądają się wpływowi mediów społecznościowych na funkcjonowanie załóg i komfort pracy personelu pokładowego. Zmiany obejmują jednak nie tylko kwestie związane z nagrywaniem. Coraz więcej przewoźników aktualizuje regulaminy także w zakresie przewozu bagażu i dodatkowych opłat. Przykładem są hiszpańskie linie Iberia, które wprowadziły bardziej szczegółowe zasady dotyczące bagażu o nieregularnych kształtach. Firma wskazuje, że miękkie torby, plastikowe opakowania czy walizki o niestandardowych wymiarach mogą utrudniać działanie automatycznych systemów obsługi bagażu na lotniskach. W efekcie pasażerowie podróżujący z nietypowym bagażem mogą zostać obciążeni dodatkowymi opłatami. Eksperci rynku lotniczego zwracają uwagę, że przewoźnicy coraz częściej starają się precyzyjnie regulować kwestie, które jeszcze kilka lat temu pozostawały nieformalnymi zasadami. Dla podróżnych oznacza to konieczność dokładniejszego sprawdzania regulaminów jeszcze przed wylotem, ponieważ nawet pozornie drobne naruszenia mogą prowadzić do nieprzyjemnych konsekwencji lub dodatkowych kosztów. Źródła: Daily Mail, British Airways Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Na tych plażach nie użyjesz już kremów z filtrem SPF. Dlaczego i czym je zastąpić?
Na wielu słynnych plażach nie użyjemy już popularnych kremów z chemicznymi filtrami SPF. W niektórych krajach mogą zostać nawet skonfiskowane na przejściu granicznym. W trosce o morski ekosystem warto zaopatrzyć się w kosmetyki Reef Friendly. Podpowiadamy które.
Jeśli planujesz wakacje w rejonach raf koralowych, warto zwrócić uwagę na skład kremów z SPF. Zgodnie z obowiązującymi przepisami dotyczącymi ochrony raf koralowych, twoje kosmetyki przeciwsłoneczne mogą zostać skontrolowane np. na lotnisku lub w marinie. W bagażu lepiej mieć krem Reef Friendly, czyli bez substancji takich jak oksybenazon i oktinoksat. Najlepiej, aby opierał się na filtrach mineralnych, miał możliwie prosty skład i czytelną listę INCI. Sprawdziliśmy, które kosmetyki przeciwsłoneczne dostępne w polskich drogeriach są przyjazne rafom koralowym. Kosmetyki przyjazne rafom koralowym: jak ich szukać? Wybierając krem przeciwsłoneczny można szukać oznaczenia na etykiecie, ale nie jest ono ustandaryzowane. Najczęściej będą to symbole koralowca, muszli, ryb lub morskiej fali. Jeśli krem nie ma oznaczenia graficznego, wskazówką może być oznaczenie „100 % mineralny”, a dla pewności najlepiej sprawdzić listę INCI na etykiecie. Nie powinien zawierać oksybenazonu i oktinoksatu, czyli substancji uznawanych za potencjalnie szkodliwe dla ekosystemów morskich. Które kraje i terytoria zakazują kremów z filtrem? Najbardziej restrykcyjne przepisy dotyczące filtrów przeciwsłonecznych obowiązują dziś m.in. w: Palau – to pierwszy kraj na świecie, który zakazał importu i sprzedaży tzw. reef-toxic sunscreens. Produkty zawierające zakazane składniki mogą zostać skonfiskowane podczas kontroli granicznej, Hawaje – zgodnie z przepisami Hawaii Act 104 zakazana jest sprzedaż SPF zawierających oksybenazon i oktinoksat, Wyspa Maui – lokalne przepisy są jeszcze bardziej rygorystyczne i promują wyłącznie mineralne filtry UV, Wyspy Dziewicze – obowiązują ograniczenia dotyczące filtrów uznawanych za szkodliwe dla raf, Aruba – wyspa ogranicza sprzedaż części filtrów chemicznych w trosce o ekosystem morski, To głównie odległe kierunki, do których wielu z nas nie podróżuje na co dzień. Ale po kremy Reef Friendly warto sięgnąć także podczas wakacji bliżej Polski – szczególnie tam, gdzie snorkeling i nurkowanie są jedną z największych atrakcji. Takie SPF-y warto spakować m.in. na: wybrzeże Morza Czerwonego – np. słynące z raf koralowych: Marsa Alam i Sharm El Sheikh, Maltę i Cypr, gdzie popularne są nurkowanie i wycieczki łodziami, chorwackie wybrzeże Adriatyku – np. Dubrownik i Split, greckie wyspy – np. Kreta, Rodos czy Zakynthos, turecką riwierę znaną z przejrzystej wody – np. Antalya i Kas. Choć Morze Śródziemne czy Morze Czerwone nie zawsze kojarzą się z rafami koralowymi jak Malediwy czy Hawaje, tamtejsze ekosystemy również są bardzo wrażliwe na zanieczyszczenia chemiczne. Wybór odpowiedniego SPF to świadomy gest wynikający z rosnącej wiedzy o wpływie turystyki na podwodny świat. Kosmetyki przyjazne morskim ekosystemom Ekstremalnie wodoodporny żel przeciwsłoneczny SPF 50+ – Bell Surf To bardzo lekki, ale ekstremalnie wodoodporny, żelowy filtr przeciwsłoneczny SPF 50+. Stworzony z myślą o aktywności w wodzie i na słońcu, szczególnie dla osób uprawiających sporty. Nie obciąża skóry, nie spływa do oczu i dobrze trzyma się nawet podczas intensywnego wysiłku czy kontaktu z wodą. Sprawdza się zarówno na twarzy, jak i na ciele, a jego komfortowa konsystencja jest szczególnie ceniona przez osoby aktywne oraz z tatuażami. Formuła została opracowana tak, by była przyjazna rafom koralowym i nie zawierała składników uznawanych za szkodliwe dla środowiska morskiego, co czyni go dobrym wyborem w kierunku Reef Friendly. View Burdaffi on the source website Fluid anti-age z ochroną przeciwsłoneczną SPF 50+, – SVR Sun Secure Laboratoires SVR to renomowana francuska marka dermokosmetyków, która stworzyła szeroką linię kosmetyków Ocean Respect. Producent daje do wyboru nie tylko krem, lecz także dwufazową wodę w sprayu, mgiełkę w aerozolu, żel, musy, mleczka, suchy olejek, sztyft ochronny, a nawet krem koloryzujący z efektem make-up. Naszym No1 tej marki jest fluid SPF 50+, który łączy wysoką ochronę przeciwsłoneczną z działaniem pielęgnacyjnym ukierunkowanym na skórę dojrzałą i narażoną na fotostarzenie. Formuła szybko się wchłania, nie pozostawia tłustej warstwy i sprawdza się szczególnie dobrze na twarzy, również jako baza pod makijaż. Dzięki składnikom nawilżającym i antyoksydacyjnym wspiera elastyczność skóry, pomaga redukować przebarwienia oraz drobne zmarszczki, jednocześnie chroniąc przed UVA, UVB i światłem widzialnym. Produkt jest odpowiedni także dla skóry mieszanej i skłonnej do niedoskonałości, ponieważ nie zapycha porów i ma lekką, komfortową konsystencję. View Burdaffi on the source website Nawilżający krem do skóry wrażliwej SPF 50+ – Uriage Bariesun To całkiem popularny w Polsce, delikatny krem SPF 50+ z oznaczeniem Ocean Respect. Przeznaczony przede wszystkim do skóry wrażliwej, który łączy wysoką ochronę przeciwsłoneczną z działaniem nawilżającym i kojącym. Formuła została opracowana tak, aby wspierać barierę ochronną skóry i ograniczać wpływ promieniowania UVA i UVB oraz czynników środowiskowych przyspieszających fotostarzenie. Dzięki obecności składników nawilżających i antyoksydacyjnych skóra pozostaje miękka i bardziej odporna na przesuszenie, a lekka konsystencja sprawia, że dobrze sprawdza się na twarzy na co dzień. Produkt jest ceniony za łagodność, brak substancji zapachowych i komfort stosowania nawet przy bardzo reaktywnej cerze. View Burdaffi on the source website Mineralny krem z filtrem SPF 50 – Transparent Lab W 100% mineralny filtr SPF 50 oparty na tlenku cynku, który zapewnia szerokopasmową ochronę przed promieniowaniem UVA, UVB oraz światłem niebieskim i podczerwonym. To formuła przeznaczona głównie do twarzy, odpowiednia dla każdego typu skóry, także wrażliwej i skłonnej do niedoskonałości. Dzięki dodatkowi składników wspierających elastyczność skóry i działanie anti-aging, produkt nie tylko chroni, ale też wspiera jej regenerację i kondycję przy regularnym stosowaniu. Może występować w 2 wersjach: transparentnej lub delikatnie koloryzującej, co ułatwia dopasowanie do karnacji i zmniejsza efekt bielenia, zachowując jednocześnie lekkie wykończenie z efektem second skin. View Burdaffi on the source website Mattescreen SPF 30 PA+++ – SUPERGOOP! Mineralny filtr SPF 30 w formie matującej bazy, który jednocześnie chroni skórę i wygładza jej powierzchnię, redukując widoczność porów oraz nadmiar sebum. Najlepiej sprawdza się na twarzy, szczególnie przy cerze mieszanej, tłustej i wrażliwej, gdzie liczy się efekt zmatowienia bez ciężkości. Dzięki lekkiej formule może być stosowany jako baza pod makijaż, zapewniając jego lepszą trwałość i bardziej jednolite wykończenie. Zawartość filtrów mineralnych oraz składników łagodzących sprawia, że jest to wygodna opcja do codziennej ochrony przeciwsłonecznej przy jednoczesnym kontrolowaniu błyszczenia skóry. View Burdaffi on the source website Źródła: Daily Mail, University of Derby, One Ocean Conservation.
Pszczoła, osa czy szerszeń? Skutki użądlenia bywają bardzo różne
Pszczoły, osy, szerszenie i trzmiele to owady, których użądlenia bywają nie tylko bolesne, ale w niektórych przypadkach również niebezpieczne dla zdrowia i życia. Dowiedz się, jak chronić się przed ukąszeniem, jak prawidłowo udzielić pierwszej pomocy oraz kiedy objawy wymagają natychmiastowej interwencji medycznej.
Spis treści: Jak się chronić przed owadami? Co zrobić po użądleniu? Kiedy sytuacja jest niebezpieczna? Objawy alarmowe – natychmiast wezwij pomoc medyczną (112) Najważniejsze informacje Do najczęściej spotykanych owadów żądlących w Polsce należą pszczoły, osy, szerszenie i trzmiele. Większość z nich nie atakuje człowieka bez powodu – użądlenie zwykle następuje wtedy, gdy owad czuje się zagrożony, zostanie przygnieciony lub sprowokowany. Dla większości osób kończy się to bólem, zaczerwienieniem i miejscowym obrzękiem, jednak u części może dojść do silnej reakcji alergicznej (anafilaksji), wymagającej natychmiastowej pomocy. Jak się chronić przed owadami? Najlepszą ochroną jest spokojne zachowanie i unikanie prowokowania owadów: nie zbliżaj się do uli, gniazd os i szerszeni, nie chodź boso po łąkach czy trawnikach, unikaj gwałtownego odganiania owadów rękami, zachowuj ostrożność przy jedzeniu i piciu na zewnątrz, zwłaszcza latem i jesienią (osy często wlatują do puszek, butelek i siadają na słodkich produktach), noś obuwie oraz ubrania osłaniające ciało podczas spacerów po terenach zielonych. Gniazd os czy szerszeni nie należy usuwać samodzielnie, zwłaszcza przez podpalanie lub zalewanie. Najlepiej skontaktować się z odpowiednimi służbami lub specjalistą. Co zrobić po użądleniu? W przypadku pszczoły żądło często pozostaje w skórze i należy je usunąć jak najszybciej, najlepiej zeskrobując paznokciem, kartą płatniczą lub innym płaskim przedmiotem, zamiast ściskać pęsetą woreczek jadowy. Liczy się szybkie usunięcie, a nie idealna technika. Osy, szerszenie i trzmiele zwykle nie pozostawiają żądła. Następnie: umyj miejsce wodą z mydłem, zastosuj zimny okład lub lód przez materiał, w razie potrzeby użyj preparatu przeciwświądowego lub leku przeciwhistaminowego, obserwuj objawy. Nie ma mocnych dowodów, że soda, ocet, cebula, czosnek czy pompki podciśnieniowe skutecznie neutralizują jad. Mogą działać co najwyżej jako domowe środki łagodzące, ale nie zastępują standardowej pierwszej pomocy. Kiedy sytuacja jest niebezpieczna? Szczególnie groźne są użądlenia: w jamę ustną, gardło, język lub szyję, w okolicę oczu, wielokrotne, u osób z alergią na jad owadów. Objawy alarmowe – natychmiast wezwij pomoc medyczną (112) duszność, świszczący oddech, obrzęk języka, gardła lub ust, zawroty głowy, osłabienie, omdlenie, uogólniona pokrzywka, szybkie narastanie obrzęku. To mogą być objawy anafilaksji, czyli stanu zagrożenia życia. Osoby ze stwierdzoną ciężką alergią powinny mieć przy sobie adrenalinę w autowstrzykiwaczu i użyć jej zgodnie z zaleceniem lekarza. Najważniejsze informacje Większość użądleń jest bolesna, ale niegroźna. Kluczowe są spokój, szybka podstawowa pomoc i rozpoznanie objawów alarmowych. W razie niepewności lub nasilonych objawów lepiej skonsultować się z lekarzem. Źródło: Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego Nasza autorka Barbara Żukowska Redaktorka i dziennikarka. Przez lata prowadziła dział Adventure w Travelerze poświęcony ekstremalnym wyprawom. Redaktorka tłumaczeń książek z języka angielskiego o tematyce górskiej, przede wszystkim o himalaizmie. W redakcji nazywana Baśką z lasu. Z wykształcenia leśnik, z zamiłowania botanik i ornitolog. Z wielkiego miasta wróciła na Podlasie. Jest przewodnikiem turystycznym, oprowadza ludzi z całego świata po Puszczy Białowieskiej i Białowieskim Parku Narodowym. Z ukochanego lasu wychodzi głównie po to, by pojechać w równie ukochane góry i do Skandynawii. Strzela z łuku.
Swędzi, piecze i potrafi długo nie dawać spokoju. Ten owad bywa wyjątkowo uciążliwy
Meszki potrafią być znacznie bardziej uciążliwe niż komary. Ich bolesne ukąszenia wywołują silny stan zapalny, a w niektórych przypadkach mogą prowadzić do powikłań i reakcji alergicznych. Dowiedz się, jak skutecznie chronić się przed tymi owadami i co zrobić, gdy dojdzie do ukąszenia.
Spis treści: Gdzie i kiedy można spotkać meszki? Jak się chronić przed meszkami? Co zrobić po ukąszeniu? Jakie choroby przenoszą meszki? Kiedy zgłosić się do lekarza? Meszki to niewielkie, ciemne, garbate muchówki, które potrafią być wyjątkowo uciążliwe, zwłaszcza gdy występują masowo. W Polsce żyje wiele gatunków meszek, a ich ukąszenia bywają bardziej bolesne niż komarze, ponieważ nie tylko nakłuwają skórę, ale także uszkadzają jej powierzchnię i wprowadzają ślinę mogącą wywoływać silniejszy stan zapalny. Gdzie i kiedy można spotkać meszki? Meszki pojawiają się głównie od wiosny do lata, szczególnie licznie w pobliżu rzek, strumieni, terenów podmokłych, lasów, łąk i parków. Mogą występować również w miastach, zwłaszcza w okolicy zieleni i wód. W przeciwieństwie do wielu komarów często są aktywne w ciągu dnia, zwłaszcza przy wilgotnej pogodzie. Jak się chronić przed meszkami? Najlepszą ochroną jest osłanianie skóry i stosowanie repelentów: długie rękawy i nogawki, kryte obuwie, nakrycie głowy, jasna odzież, siatki ochronne na twarz w miejscach bardzo dużego narażenia, repelenty zawierające DEET, ikarydynę (picaridin) lub IR3535. W rejonach szczególnie obfitujących w meszki warto unikać przebywania blisko szybko płynącej wody w godzinach ich największej aktywności. Co zrobić po ukąszeniu? Ukąszenie meszki może powodować: ból, świąd, zaczerwienienie, obrzęk, czasem większą reakcję miejscową. Pomocne mogą być: umycie skóry wodą z mydłem, zimny okład, preparat przeciwświądowy, lek przeciwhistaminowy przy silniejszej reakcji. Należy unikać drapania, ponieważ zwiększa to ryzyko nadkażenia skóry. Jakie choroby przenoszą meszki? W Polsce meszki nie są obecnie uznawane za istotne źródło przenoszenia poważnych chorób zakaźnych u ludzi, ale ich ukąszenia mogą być bardzo dokuczliwe i przy licznych pogryzieniach prowadzić do silnych reakcji alergicznych, dużych obrzęków lub wtórnych infekcji skóry. Szczególnie ostrożne powinny być osoby uczulone oraz dzieci. Kiedy zgłosić się do lekarza? Pomoc medyczna jest wskazana, jeśli po ukąszeniu pojawią się: rozległy obrzęk, gorączka, nasilony ból, objawy infekcji, duszność lub uogólniona reakcja alergiczna. O tym warto pamiętać Meszki zwykle nie stanowią poważnego zagrożenia epidemiologicznego, ale mogą być bardzo uciążliwe, a ich ukąszenia bywają znacznie bardziej dokuczliwe niż komarze. Profilaktyka i ochrona skóry pozostają najskuteczniejszą metodą. Źródło: Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego Nasza autorka Barbara Żukowska Redaktorka i dziennikarka. Przez lata prowadziła dział Adventure w Travelerze poświęcony ekstremalnym wyprawom. Redaktorka tłumaczeń książek z języka angielskiego o tematyce górskiej, przede wszystkim o himalaizmie. W redakcji nazywana Baśką z lasu. Z wykształcenia leśnik, z zamiłowania botanik i ornitolog. Z wielkiego miasta wróciła na Podlasie. Jest przewodnikiem turystycznym, oprowadza ludzi z całego świata po Puszczy Białowieskiej i Białowieskim Parku Narodowym. Z ukochanego lasu wychodzi głównie po to, by pojechać w równie ukochane góry i do Skandynawii. Strzela z łuku.
Podróże bez internetu rosną w siłę. Trend na „deadzone travel” podbija świat
Nowy trend określany jako „deadzone travel” zyskuje coraz większą popularność, szczególnie wśród millenialsów i przedstawicieli pokolenia Z. Coraz więcej podróżnych świadomie wybiera miejsca pozbawione zasięgu i dostępu do internetu, traktując to jako formę ucieczki od nadmiaru bodźców i cyfrowego przeciążenia. Czy odłączenie się od sieci w trakcie podróży rzeczywiście może przełożyć się na lepsze samopoczucie i realny odpoczynek?
Współczesny styl życia coraz częściej wiąże się z ciągłą dostępnością, presją efektywności i nadmiarem informacji, które nie kończą się wraz z zamknięciem dnia pracy. Eksperci zwracają uwagę, że długotrwałe funkcjonowanie w takim trybie może prowadzić do wypalenia zawodowego, wyczerpania psychicznego, poczucia dystansu wobec codziennych obowiązków oraz spadku koncentracji. Wbrew popularnym przekonaniom problemu tego nie da się rozwiązać poprzez zwiększenie produktywności czy intensyfikację działań – przeciwnie, wymaga on świadomego ograniczenia bodźców i realnego odpoczynku. Właśnie w tym kontekście pojawia się rosnące zainteresowanie podróżami do miejsc, które oferują coś, czego na co dzień brakuje najbardziej – ciszę, brak powiadomień i pełne odcięcie od świata online. Deadzone travel, czyli dlaczego coraz więcej osób świadomie odłącza się od sieci? Choć podróżujemy częściej niż kiedykolwiek wcześniej, granica między pracą a odpoczynkiem coraz bardziej się zaciera. Możliwość pracy zdalnej sprawiła, że wakacje dla wielu osób przestały oznaczać realne oderwanie się od obowiązków – skrzynka mailowa, komunikatory i media społecznościowe towarzyszą nam niemal bez przerwy, nawet w trakcie wyjazdów. Krótkie sprawdzenie wiadomości między posiłkami czy szybka odpowiedź na służbowy komunikat w podróży stały się normą, która skutecznie rozmywa ideę odpoczynku. Właśnie na tym tle rośnie popularność tzw. „deadzone travel”, czyli podróżowania do miejsc, w których dostęp do internetu jest ograniczony lub celowo eliminowany. Jak zauważa Christina Bennett, ekspertka ds. trendów turystycznych, „deadzoning odzwierciedla szerszą zmianę kulturową odejścia od ciągłej łączności i wypalenia”. Coraz więcej osób zaczyna traktować brak zasięgu nie jako problem, lecz jako wartość samą w sobie – warunek konieczny do rzeczywistego odpoczynku. Decyzja o wyborze „martwej strefy” nie jest przypadkowa – wynika z rosnącego zmęczenia cyfrowym przeciążeniem i potrzebą odzyskania kontroli nad własnym czasem. – Po latach ciągłego bycia online podróżni aktywnie poszukują wakacji, które pozwolą im się całkowicie odłączyć – mentalnie i cyfrowo – podkreśla Bennett. Zjawisko to szczególnie widoczne jest wśród młodszych pokoleń, które coraz częściej stawiają dobrostan psychiczny ponad produktywność i świadomie ograniczają dostęp do technologii. Również badacze zwracają uwagę na psychologiczny wymiar tego trendu. Jak tłumaczy dr Birgit Trauer, podróżowanie nie polega wyłącznie na „podążaniu do” nowych miejsc, lecz także na „ucieczce od” stresu i presji codzienności. – Psychologicznie rzecz biorąc, próbujemy odejść od tego, co nam nie służy, i szukamy czegoś, co poprawi nasze samopoczucie – wyjaśnia. W praktyce oznacza to świadome wyciszanie powiadomień, ustawianie automatycznych odpowiedzi czy wybieranie lokalizacji, które naturalnie wymuszają ograniczenie kontaktu ze światem online. W tym kontekście „deadzone” staje się strategią regeneracji – sposobem na odzyskanie koncentracji, zmniejszenie poziomu stresu i powrót do bardziej uważnego, niezakłóconego przeżywania podróży. Gdzie wyjechać bez zasięgu? Najlepsze miejsca na deadzone travel Choć idea „martwych stref” może kojarzyć się z odległymi i kosztownymi kierunkami, eksperci podkreślają, że w praktyce nie wymaga dalekich podróży. Jak zauważa dr Birgit Trauer, potrzeba odłączenia się od technologii może być realizowana równie skutecznie blisko domu – kluczowe jest raczej środowisko niż odległość. W Europie nie brakuje miejsc sprzyjających takiemu doświadczeniu. Przykładem jest grecka wyspa Amorgos, gdzie życie toczy się wolniej, a tradycyjna zabudowa i brak masowej turystyki tworzą naturalne warunki do wyciszenia. Podobny efekt daje wędrówka szlakiem Via Transilvanica w Rumunii – ponad 1400 kilometrów tras prowadzących przez lasy, góry i niewielkie miejscowości, w których dostęp do sieci jest ograniczony, a kontakt z naturą staje się dominującym elementem podróży. Równie atrakcyjne są kierunki północnej Europy, gdzie krajobraz sam w sobie sprzyja spowolnieniu. Duńskie fiordy, w tym okolice Roskilde, oferują przestrzeń, ciszę i surowe piękno natury, które zachęca do aktywności poza światem cyfrowym. Coraz większą popularnością cieszą się także miejsca projektowane z myślą o całkowitym odłączeniu – odosobnione domki pozbawione Wi-Fi, telefonów i technologii, wyposażone jedynie w podstawowe narzędzia, takie jak mapy czy książki. Jak podkreśla Hector Hughes, współzałożyciel projektu Unplugged, „o wiele łatwiej jest obejść się bez telefonu i laptopa, gdy przestrzeń jest specjalnie zaprojektowana w tym celu”. W praktyce oznacza to, że najlepsze doświadczenia deadzone travel oferują nie tylko konkretne destynacje, lecz także sposób organizacji pobytu. Korzyści deadzone travel – realny wpływ na zdrowie i funkcjonowanie A jakie efekty przynosi podróżowanie do miejsc pozbawionych stałego dostępu do sieci? Jednym z kluczowych aspektów jest poprawa jakości snu – ograniczenie ekspozycji na ekrany i sztuczne światło pozwala organizmowi wrócić do naturalnego rytmu dobowego, co bezpośrednio przekłada się na regenerację. Równocześnie obserwuje się wzrost zdolności koncentracji i przetwarzania informacji. Bez ciągłych przerw wywoływanych przez powiadomienia mózg pracuje w bardziej stabilnym trybie, co sprzyja klarowności myślenia i podejmowaniu decyzji. W praktyce oznacza to większą uważność oraz głębsze zaangażowanie w to, co dzieje się tu i teraz. Wyraźne zmiany widoczne są także w relacjach interpersonalnych. Ograniczenie korzystania z urządzeń mobilnych sprzyja bardziej bezpośredniej komunikacji i budowaniu autentycznych kontaktów, które nie są przerywane przez bodźce zewnętrzne. Dodatkowo pojawia się przestrzeń na aktywność fizyczną – spacery, eksplorację otoczenia czy spontaniczne formy ruchu, które często ustępują miejsca biernemu korzystaniu z technologii w codziennym życiu. W wielu przypadkach przekłada się to na poprawę ogólnej kondycji i samopoczucia. Warto jednak zwrócić uwagę na efekt, który pojawia się po powrocie. Konfrontacja z intensywnym tempem codzienności może powodować poczucie dyskomfortu i trudność w utrzymaniu wypracowanego rytmu. To zjawisko, określane jako „odwrócony szok kulturowy”, pokazuje, jak silny wpływ na funkcjonowanie ma środowisko informacyjne. Dlatego coraz częściej podkreśla się, że największe korzyści przynosi nie tylko sam wyjazd, lecz także próba przeniesienia części tych nawyków do codziennego życia. Źródła: Euronews, HuffPost, Travel and Tour World Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.