Jak zastosować metodę Marie Kondo na wakacjach? Te zasady zmieniają życie w podróży
Marie Kondo zdobyła światową popularność jako ekspertka od porządkowania i autorka metody, która zmieniła sposób myślenia o organizacji przestrzeni. Jej zasady można jednak zastosować nie tylko w domu, lecz także w podróży – od pakowania walizki po podejście do samego wyjazdu. Co w takim razie radzi Japonka?
Urodzona w Tokio autorka i osobowość telewizyjna stała się symbolem minimalistycznego podejścia do życia, opartego na świadomych wyborach i eliminowaniu nadmiaru. Jej filozofia, koncentrująca się na zatrzymywaniu tylko tych rzeczy, które „wywołują radość”, zyskała globalne uznanie i znalazła zastosowanie nie tylko w organizacji domowej przestrzeni, lecz także w codziennych nawykach. W najnowszej swojej książce „Letter From Japan” Marie Kondo przybliża kulturowe inspiracje stojące za tym podejściem, pokazując, jak łączyć porządek z uważnością i spokojem. Te same zasady można przenieść również na grunt podróżowania, które dla wielu osób bywa źródłem stresu. Jak więc zastosować metodę Kondo podczas wyjazdu i co naprawdę warto zabrać ze sobą w drogę? Jak spakować walizkę metodą Marie Kondo? Zastosowanie metody Marie Kondo w podróży zaczyna się od zmiany podejścia do samego pakowania – warto świadomie wybierać tylko te rzeczy, które rzeczywiście będą potrzebne i komfortowe w użyciu. Kluczowe staje się uporządkowanie przestrzeni w walizce w sposób, który ogranicza chaos i pozwala szybko odnaleźć każdy element bez konieczności przekopywania się przez zawartość bagażu. Pomocne wówczas okazuje się grupowanie rzeczy według funkcji oraz oddzielanie ich w mniejszych organizerach lub woreczkach, dzięki czemu ubrania, kosmetyki czy akcesoria nie mieszają się ze sobą i pozostają łatwo dostępne przez cały wyjazd. – Segreguję w małych woreczkach np. ubrania na co dzień, odzież „po domu”, kosmetyki do makijażu, kosmetyki do pielęgnacji skóry, suplementy i elektronikę z kablami – podkreśla Kondo. Równie istotna jest selekcja, ponieważ ograniczenie liczby przedmiotów nie oznacza rezygnacji z wygody, lecz jej zwiększenie. – W podróż zabieram ze sobą tylko niewielką liczbę rzeczy, starannie dobierając te, które naprawdę dają radość – zaznacza autorka w rozmowie z BBC. Jak podróżować bez stresu? Rady Marie Kondo To podejście można rozszerzyć na cały proces podróżowania, szczególnie na momenty, które zwykle kojarzą się z napięciem i pośpiechem. Zamiast traktować pobyt na lotnisku wyłącznie jako etap logistyczny, warto nadać mu bardziej osobisty wymiar i potraktować jako przestrzeń na drobne rytuały, które poprawiają samopoczucie. Kondo zwraca uwagę na znaczenie świadomego przeżywania tych chwil: „Nawet drobne gesty mogą mieć ogromny wpływ na to, jak się czujesz”. Przygotowanie wcześniej rzeczy, które sprawiają przyjemność (jak książka, ulubiony zapach czy drobny rytuał pielęgnacyjny) pozwala odzyskać poczucie kontroli i spokoju. Jednocześnie zmiana perspektywy, polegająca na uważnej obserwacji otoczenia i docenieniu samego momentu podróży, pomaga ograniczyć stres i nadać tym chwilom większe znaczenie. Równie ważny jest pierwszy kontakt z pokojem hotelowym, który w dużej mierze decyduje o komforcie całego pobytu. Zamiast pozostawiać rzeczy w walizce, warto od razu uporządkować przestrzeń i nadać jej bardziej osobisty charakter. Eliminacja nadmiaru bodźców wizualnych (takich jak ulotki, zbędne przedmioty czy rozproszone elementy wyposażenia) pozwala stworzyć spokojniejsze otoczenie sprzyjające odpoczynkowi. – Wyjmując wszystko z walizki i umieszczając rzeczy w szufladach lub wieszając je w szafie, sprawiam, że przestrzeń staje się bardziej „moja” – wyjaśnia Kondo. Wówczas porządkowanie nie jest obowiązkiem, lecz świadomym działaniem, które pomaga szybciej poczuć się swobodnie nawet w zupełnie nowym miejscu. Czym jest „oczyszczenie” w podróży? Marie Kondo w swojej książce opisuje różne japońskie koncepcje kulturowe i pokazuje, jak można je przenieść na codzienne nawyki – również w kontekście podróżowania. Jedną z nich jest idea oczyszczenia (Jōka), rozumiana nie jako pojedynczy rytuał, lecz jako sposób przechodzenia z jednego stanu do drugiego z większą uważnością. W praktyce oznacza to chwilowe zatrzymanie się i świadome „wejście” w nowe miejsce, zamiast natychmiastowego działania i pośpiechu. Autorka podkreśla, że nie stosuje jednego, konkretnego schematu, lecz stawia na proste gesty, które pomagają odzyskać równowagę. – Dla mnie „oczyszczenie” oznacza chwilę, w której mogę się zatrzymać, uspokoić i świadomie odnaleźć się w nowym miejscu – wyjaśnia. Może to być spokojny oddech po wyjściu z samolotu, rozciągnięcie ciała czy krótka chwila skupienia. Takie działania pomagają zmniejszyć napięcie i łagodnie wejść w rytm podróży, niezależnie od kierunku. Jak doświadczać Japonii według Marie Kondo? Mniej pośpiechu, więcej uważności To podejście szczególnie dobrze wpisuje się w sposób poznawania Japonii, gdzie – jak podkreśla Kondo – warto zwracać uwagę nie tylko na najbardziej oczywiste atrakcje, lecz także na to, co subtelne i często pomijane. Zamiast intensywnego zwiedzania proponuje zwolnienie tempa i uważne obserwowanie codzienności. Nawet pozornie proste doświadczenia, takie jak smak tradycyjnego bulionu dashi czy cisza panująca w środkach transportu, mogą odsłonić głębię lokalnej kultury. – Mam nadzieję, że poświęcisz chwilę, aby docenić samo to poczucie spokoju. W Japonii ukojenie często tkwi nie tylko w tym, co widoczne, ale także w atmosferze i ciszy danego miejsca – zaznacza. Istotnym elementem tej filozofii jest także szacunek wobec odwiedzanych miejsc. Kondo odwołuje się do japońskiego przysłowia „Ptak w locie nie mąci wody”, które w kontekście podróżowania oznacza odkrywanie świata w sposób uważny i nienarzucający się. – Podróżowanie oznacza zanurzenie się w kulturze, otoczeniu i codziennym życiu ludzi. Dlatego staram się traktować wszystko z troską i spędzać czas z wdzięcznością – podkreśla. Jak dodaje, turyści powinni respektować przestrzeń, w której się znajdują – od sposobu poruszania się po miejscach publicznych po kontakt z lokalną społecznością. Według niej to właśnie te drobne, świadome działania sprawiają, że podróż staje się bardziej autentyczna i pogłębiona. Źródło: BBC Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Rejsy ekspedycyjne National Geographic. Poznaj świat z pokładu statku oczami badaczy
Podróżowanie drogą morską to nie tylko przemieszczanie się między portami. To możliwość dotarcia do miejsc, gdzie kończą się drogi, a zaczyna prawdziwa przygoda. Rejsy ekspedycyjne National Geographic łączą wygodę z nauką, pozwalając odkrywać najbardziej niedostępne zakątki globu w towarzystwie światowej klasy ekspertów.
Spis treści: Flota stworzona do zadań specjalnych Wiedza, która zmienia perspektywę Kierunki, które zapierają dech w piersiach Zrównoważony rozwój i ochrona oceanów Jak przygotować się do rejsu życia? Informacje praktyczne – ceny, dostępność i rezerwacje Współczesna turystyka morska ewoluowała. Dzisiejszy podróżnik nie szuka już tylko odpoczynku przy basenie, ale przede wszystkim autentyczności i głębokiego zrozumienia odwiedzanych ekosystemów. Rejsy ekspedycyjne National Geographic, realizowane we współpracy z Lindblad Expeditions, zostały zaprojektowane tak, aby wypełnić lukę między tradycyjnym rejsem a wyprawą badawczą. To wyjątkowa szansa, by stanąć na lądzie, który odwiedzają nieliczni, i spojrzeć na naturę przez obiektyw fotografów, których zdjęcia znamy z magazynu z żółtą ramką. Flota stworzona do zadań specjalnych Kluczem do sukcesu rejsów ekspedycyjnych jest odpowiedni sprzęt. W przeciwieństwie do gigantycznych wycieczkowców jednostki National Geographic to niewielkie, zwinne statki, które mogą wpływać do płytkich zatok i manewrować między krami lodowymi. Flota obejmuje zarówno nowoczesne jednostki o wysokiej klasie lodowej (takie jak National Geographic Endurance), jak i mniejsze statki operujące na wodach tropikalnych. Każdy statek wyposażony jest w pontony typu Zodiac, kajaki oraz deski SUP, co umożliwia szybkie desanty na dzikie plaże czy eksplorację jaskiń morskich. Co więcej, na pokładach znajdują się zaawansowane narzędzia badawcze, takie jak zdalnie sterowane pojazdy podwodne (ROV) czy hydrofony, dzięki którym pasażerowie mogą w czasie rzeczywistym usłyszeć śpiew wielorybów. Wiedza, która zmienia perspektywę Tym, co wyróżnia te rejsy spośród innych, jest obecność ekspertów. Na pokładzie nie jesteś tylko turystą – stajesz się częścią zespołu. W każdej wyprawie uczestniczą biolodzy morscy, historycy i antropolodzy, którzy prowadzą codzienne wykłady oraz towarzyszą gościom podczas wypraw terenowych. Niezwykle istotnym elementem jest również obecność fotografów National Geographic. Oferują oni bezpłatne warsztaty, pomagając uczestnikom uchwycić dynamikę krajobrazu i niezwykłe zachowania zwierząt. Dzięki temu wracasz z podróży nie tylko ze wspomnieniami, lecz także z umiejętnościami, które pozostają na całe życie. Kierunki, które zapierają dech w piersiach Wybór trasy zależy od twoich zainteresowań przyrodniczych i preferencji klimatycznych. Najpopularniejsze kierunki to: Antarktyda i Arktyka – królestwo lodu, gdzie można obserwować pingwiny, wieloryby i niedźwiedzie polarne w ich naturalnym środowisku, Wyspy Galapagos – żywe laboratorium ewolucji, oferujące bliskie spotkania z legwanami morskimi i gigantycznymi żółwiami, Polinezja i Pacyfik – eksploracja odległych atoli, dziewiczych raf koralowych oraz spotkania z kulturami, które przetrwały wieki w izolacji, Alaska – podziwianie cielących się lodowców oraz obserwacja fascynujących zwierząt Alaski, w tym niedźwiedzi brunatnych polujących na łososie. Zrównoważony rozwój i ochrona oceanów Wybierając rejs ekspedycyjny, wspierasz badania naukowe. National Geographic promuje model odpowiedzialnej turystyki. Statki są wolne od jednorazowego plastiku, a systemy oczyszczania wody i paliwa spełniają najwyższe normy ekologiczne. Podróżnicy mają okazję uczestniczyć w projektach badawczych, zbierając dane o planktonie czy obserwując populacje ssaków morskich, które następnie trafiają do naukowców. To poczucie misji sprawia, że każda mila morska nabiera głębszego znaczenia. Jak przygotować się do rejsu życia? Planowanie takiej wyprawy wymaga odpowiedniego wyprzedzenia. Rejsy na najbardziej oblegane kierunki, takie jak Antarktyda, są często rezerwowane z rocznym wyprzedzeniem. Warto zwrócić uwagę na listę ekwipunku – National Geographic zapewnia profesjonalne parki polarne na zimnych trasach, jednak odpowiedni ubiór warstwowy oraz wysokiej jakości lornetka to absolutna podstawa. Pamiętaj, że rejsy ekspedycyjne wymagają elastyczności. Kapitan i lider wyprawy mogą zmienić kurs, jeśli w pobliżu pojawi się stado orek oceanicznych lub warunki lodowe pozwolą odkryć nową zatokę. To właśnie ta nieprzewidywalność natury stanowi o magii podróżowania z National Geographic – ty musisz być jedynie gotowy na przygodę. Informacje praktyczne – ceny, dostępność i rezerwacje Rejsy ekspedycyjne można rezerwować na stronie NationalGeographic.com/expeditions. W przypadku przykładowej trasy „Arctic Edges: Iceland – Westfjords – East Greenland” ceny zaczynają się od około 7 500–8 000 USD za osobę, a w zależności od standardu kabiny mogą przekraczać 15 tys. USD . W cenę zazwyczaj wliczone są: zakwaterowanie, pełne wyżywienie, wycieczki terenowe, sprzęt ekspedycyjny, opieka zespołu ekspertów. Natomiast przeloty międzynarodowe czy ubezpieczenie pozostają dodatkowymi kosztami. Dostępność jest ograniczona – statki zabierają zwykle około 100–150 pasażerów, dlatego miejsca wyprzedają się nawet z rocznym wyprzedzeniem, szczególnie w sezonie letnim (czerwiec–sierpień). Standardem jest wpłata zaliczki przy rezerwacji oraz uregulowanie pełnej kwoty na kilka miesięcy przed wyprawą. Warto też śledzić oferty specjalne – zdarzają się rabaty dla wcześniejszych rezerwacji lub niewielkie zniżki grupowe. Źródło: NationalGeographic.com Nasz ekspert Łukasz Załuski Od ponad 20 lat opowiada o świecie – jego historii, nauce i miejscach, do których warto wyruszyć z otwartą głową. Jest redaktorem naczelnym „National Geographic Polska” oraz National-Geographic.pl. Wcześniej kierował m.in. „Focusem”, „Focusem Historia” czy „Sekretami Nauki”, konsekwentnie rozwijając tematykę popularnonaukową i podróżniczą. Jest inicjatorem projektu pierwszej naukowej rekonstrukcji wizerunków władców z dynastii Jagiellonów. Po godzinach miłośnik gimnastyki sportowej, książek kryminalnych i europejskich stolic.
Eksperci biją na alarm. Niezbędny podczas podróży przedmiot jest siedliskiem bakterii
Lotniska i węzły transportowe należą do miejsc o najwyższym natężeniu kontaktu z bakteriami. Podróżni nieustannie dotykają tych samych powierzchni – od stanowisk odprawy, przez uchwyty na bagaż, po poręcze czy schowki w środkach transportu. Okazuje się jednak, że największe skupiska drobnoustrojów znajdują się nie na tych elementach, lecz na przedmiocie, który niemal każdy zabiera ze sobą w podróż i używa wielokrotnie w ciągu dnia.
To, co uznajemy za najbardziej narażone na zabrudzenia w trakcie podróży, nie zawsze pokrywa się z rzeczywistością. Wyniki kontrolowanego badania laboratoryjnego przeprowadzonego na zlecenie JRPass pokazują, że jeden z podstawowych przedmiotów podróżnych może być znacznie bardziej zanieczyszczony niż buty, walizki czy nawet telefony komórkowe. Analiza wykazała obecność licznych bakterii, w tym takich, które łatwo przenoszą się między powierzchniami i użytkownikami. W kontekście rosnącej mobilności i częstych podróży oznacza to, że codzienne nawyki higieniczne mogą mieć większe znaczenie, niż dotąd sądzono. Co zatem okazuje się najbardziej „zanieczyszczonym” elementem podróżnego ekwipunku? Najbardziej zanieczyszczony przedmiot w podróży – wyniki badań Badanie laboratoryjne przeprowadzone na próbkach pobranych z najczęściej używanych przedmiotów podróżnych pokazuje wyraźnie, że to nie walizki czy obuwie są największym źródłem bakterii. Naukowcy analizowali materiał pod kątem liczby jednostek tworzących kolonie (CFU), które pozwalają określić poziom skażenia mikrobiologicznego. Wyniki okazały się zaskakujące – zdecydowanym „liderem” okazał się paszport, na którym wykryto aż 436 CFU, czyli wielokrotnie więcej niż na innych badanych powierzchniach. Dla porównania bagaż rejestrowany osiągnął wynik 97 CFU, buty – 65, bagaż podręczny – 56, telefony komórkowe – 45, a odzież wierzchnia zaledwie 15. Skala różnicy pokazuje, jak intensywnie eksploatowany jest dokument, który regularnie przechodzi przez ręce wielu osób – od właściciela, przez pracowników lotnisk i kontroli granicznej, aż po obsługę hoteli. Jak wyjaśnia Primrose Freestone, adiunkt mikrobiologii klinicznej na Uniwersytecie w Leicester: „Im częściej paszport trafia w ręce różnych osób, tym więcej bakterii, grzybów, a nawet wirusów gromadzi się na jego powierzchni”. Każdy kontakt z przedmiotami w zatłoczonych miejscach – takich jak lotniska czy środki transportu – zwiększa ryzyko przenoszenia drobnoustrojów, które następnie osadzają się na kolejnych powierzchniach. Eksperci podkreślają jednak, że problem nie ogranicza się wyłącznie do dokumentów. Do szczególnie narażonych miejsc należą również kieszenie w oparciach foteli w samolotach oraz pasy bezpieczeństwa, które rzadko są dezynfekowane, a jednocześnie mają kontakt z wieloma użytkownikami. Wyniki badania stanowią zatem wyraźny sygnał, że w podróży kluczowe znaczenie ma nie tylko ostrożność, ale także regularna higiena. Jak zadbać o higienę w podróży? Eksperci wskazują proste zasady Specjaliści podkreślają, że kluczowe znaczenie mają proste nawyki higieniczne, które można wdrożyć bez większego wysiłku. Primrose Freestone zaznacza: „Dokładne mycie rąk mydłem i wodą lub stosowanie żelu na bazie alkoholu to jeden z najprostszych i najskuteczniejszych sposobów ograniczenia potencjalnego narażenia”. Regularna dezynfekcja dłoni, szczególnie po kontakcie z dokumentami czy przedmiotami używanymi w podróży, znacząco zmniejsza ryzyko przenoszenia drobnoustrojów. Eksperci zalecają również, aby przed i po podróży przecierać najczęściej używane przedmioty – w tym paszport, telefon czy rączki walizek. To niewielki wysiłek, który może znacząco ograniczyć kontakt z bakteriami gromadzącymi się na powierzchniach. Co więcej, warto także zwrócić uwagę na odzież. Jak podkreśla Freestone, ubrania naturalnie zbierają mikroorganizmy z otoczenia, dlatego po powrocie do domu dobrze jest je jak najszybciej zmienić i wyprać, aby uniknąć przenoszenia drobnoustrojów na powierzchnie domowe. Choć obecność bakterii jest nieodłącznym elementem codziennego funkcjonowania, większa świadomość tego, jak łatwo przenoszą się podczas podróży, pozwala skuteczniej ograniczyć niepotrzebne narażenie. W praktyce oznacza to konieczność przestrzegania prostych zasad higieny, co dobrze podsumowuje komunikat JRPass: „Morał z tej historii? Myj ręce. Wytrzyj paszport. I może przestań jeść frytki zaraz po zameldowaniu”. Źródło: Fox News Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Trwa boom na „mikrowakacje”. Coraz więcej osób rezygnuje z długich urlopów
Krótkie wyjazdy od kilku lat cieszą się ogromną popularnością wśród podróżnych. Coraz częściej nie chodzi już jednak o klasyczne city breaki, lecz o dwu- lub czterodniowe „mikrowakacje”. Ten trend pokazuje, że współcześni turyści coraz inaczej podchodzą do wypoczynku – zamiast jednego długiego urlopu wolą kilka krótszych, ale intensywnych wyjazdów w ciągu roku.
Choć krótkie podróże nie są niczym nowym, w ostatnich latach ich popularność wyraźnie wzrosła. Coraz więcej osób decyduje się na tzw. mikrowakacje – kilkudniowe wyjazdy, które mają zapewnić pełnoprawne doświadczenie podróży w znacznie krótszym czasie. Nie są to jednak zwykłe weekendowe wypady. Według definicji przyjmowanej m.in. przez Allianz mikrowakacje to podróż rekreacyjna trwająca maksymalnie cztery noce i odbywająca się w odległości ponad 160 kilometrów od miejsca zamieszkania. W praktyce wielu podróżnych traktuje je jako starannie zaplanowane mini-przygody – często obejmujące odwiedzenie nowego kraju lub wyjazd skoncentrowany wokół konkretnego tematu, takiego jak kuchnia, kultura, jazda na rowerze czy wellness. Jak zauważa Clarissa Cappelletti z europejskiej firmy podróżniczej WeRoad, mikrowakacje mają przypominać „wakacje w skondensowanej formie” – to świadomie zaplanowany czas odpoczynku, który odpowiada stylowi życia współczesnych podróżników. Dlaczego rośnie popularność mikrowakacji? Rosnąca popularność mikrowakacji w dużej mierze wynika ze zmian w stylu życia współczesnych podróżników. Coraz więcej osób dysponuje ograniczonym czasem wolnym i musi uważniej planować wydatki na podróże, dlatego zamiast jednego długiego urlopu coraz częściej wybiera kilka krótszych wyjazdów w ciągu roku. Z raportu firmy Deloitte wynika bowiem, że turyści nadal chcą podróżować, ale robią to bardziej oszczędnie i elastycznie. Takie kilkudniowe wypady łatwiej dopasować do napiętego grafiku pracy, a po powrocie rzadziej wiążą się z poczuciem przytłoczenia zaległymi obowiązkami czy przepełnioną skrzynką mailową. Dla wielu osób – zwłaszcza rodziców lub tych, którzy łączą pracę z opieką nad bliskimi – krótkie podróże okazują się po prostu bardziej realistycznym rozwiązaniem niż kilkutygodniowy urlop. Psychologowie zwracają również uwagę na ich znaczenie dla dobrostanu psychicznego. Możliwość zaplanowania nawet niewielkiej podróży daje poczucie ulgi i pozwala oderwać się od codziennych obowiązków. Jak zauważa brytyjska psycholog kliniczna Ellie Hambly, takie wyjazdy mogą działać jak szybka regeneracja. – Krótkie, częste podróże mogą wydawać się szczególnie kuszące, ponieważ oferują łatwą ucieczkę od codziennej rutyny – podkreśla. Nic dziwnego, że na rosnące zainteresowanie mikrowakacjami szybko zareagowała branża turystyczna. Coraz więcej firm wprowadza do oferty kilkudniowe wyjazdy skoncentrowane na intensywnym doświadczeniu miejsca. Dane z sieci hosteli Zostel pokazują skalę tej zmiany: liczba rezerwacji pobytów trwających od dwóch do czterech nocy wzrosła z około 41 tysięcy w 2019 roku do ponad 158 tysięcy w 2024 roku. Wraz z tym trendem rośnie też liczba spontanicznych rezerwacji, szczególnie wśród osób podróżujących solo oraz pracowników wykorzystujących krótkie przerwy między obowiązkami zawodowymi. Jak planować mikrowakacje, żeby naprawdę odpocząć? Choć mikrowakacje mają pozwalać na szybkie oderwanie się od codzienności, w praktyce wymagają świadomego podejścia. Współczesna kultura pracy premiuje bowiem nieustanną aktywność, dlatego nawet podczas krótkiego wyjazdu wielu osobom trudno całkowicie się „wyłączyć”. Jak zauważa psycholog kliniczna Ellie Hambly, właśnie w tej sprzeczności (między chęcią maksymalnego wykorzystania każdej chwili a potrzebą prawdziwego odpoczynku) kryje się istota mikrowakacji. – Żyjemy w kulturze, która wysoko ceni produktywność, dlatego oderwanie się od ciągłego dążenia do sukcesu często wymaga świadomego wysiłku – podkreśla specjalistka. Zatem choć dłuższe urlopy pozwalają organizmowi głębiej się zregenerować, nawet kilkudniowa przerwa może przynieść realne odprężenie, jeśli zostanie zaplanowana w sposób przemyślany. Z tego powodu coraz więcej ekspertów radzi, aby krótkie wyjazdy przygotowywać z wyprzedzeniem. Przy ograniczonym czasie każda decyzja logistyczna ma bowiem większe znaczenie niż w przypadku dłuższych wakacji. Źle dobrane loty czy długie przesiadki mogą pochłonąć sporą część energii i czasu przeznaczonego na odpoczynek, a koszty podróży potrafią szybko wzrosnąć. Dlatego warto wcześniej określić budżet i zaplanować podstawowe wydatki, nawet w walucie kraju docelowego. Jednocześnie warto zwrócić uwagę na środowiskowy wymiar mikrowyjazdów. Choć krótkie podróże wydają się nieznaczące, ich częstotliwość może zwiększać emisję związane z transportem lotniczym oraz pogłębiać problem nadmiernej turystyki w popularnych miejscach. Z tego powodu część firm turystycznych zachęca do odkrywania mniej oczywistych destynacji oraz podróżowania poza głównym sezonem. Analizy firmy WeRoad pokazują, że coraz większym zainteresowaniem zaczynają cieszyć się miasta rzadziej kojarzone z masową turystyką, takie jak Warszawa. Wybór pociągów czy transportu publicznego zamiast lotów, a także podróżowanie w okresach przejściowych może natomiast zmniejszyć presję na popularne kierunki. Dla samych turystów oznacza to dodatkową korzyść – niższe ceny, mniejsze tłumy i bardziej autentyczne doświadczenie odwiedzanego miejsca. Źródło: BBC Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Radykalna zmiana w turystyce. Znany przewodnik mówi „stop” atrakcjom z udziałem zwierząt
Od dekad Michelin kojarzy się nie tylko z gwiazdkami przyznawanymi najlepszym restauracjom, lecz także z rekomendacjami miejsc i doświadczeń wartych podróży. Jego przewodniki wyznaczały kierunki, podpowiadały, co zobaczyć i jak spędzić czas w różnych częściach świata. Teraz, w roku setnych urodzin przewodnika, marka ogłasza istotną zmianę: z list polecanych atrakcji znikną aktywności wykorzystujące zwierzęta – w tym przejażdżki na słoniach czy wielbłądach. To sygnał, że nawet najbardziej ugruntowane instytucje turystyczne redefiniują dziś swoje standardy odpowiedzialności.
Michelin od lat uchodzi za jeden z najbardziej wpływowych autorytetów w świecie gastronomii i turystyki. Jego Zielony Przewodnik, obok słynnych gwiazdek kulinarnych, wskazywał podróżnym zabytki, muzea i lokalne atrakcje uznawane za warte odwiedzenia. Kilka dni temu organizacja People for the Ethical Treatment of Animals (PETA) poinformowała, że wydawca potwierdził rezygnację z promowania atrakcji turystycznych opartych na wykorzystywaniu zwierząt oraz ze sprzedaży produktów skórzanych powiązanych z marką. Decyzja ta wpisuje się w szerszą debatę o etyce podróżowania i może oznaczać realny przełom w sposobie, w jaki globalne przewodniki definiują, co „warto zobaczyć”. Michelin rezygnuje z atrakcji z udziałem zwierząt Za barwnymi fotografiami z egzotycznych wakacji często kryje się rzeczywistość, której turyści nie widzą. Przejażdżki na słoniach, pokazy z udziałem dzikich kotów czy popularne w niektórych krajach przejażdżki na wielbłądach od lat budzą sprzeciw organizacji prozwierzęcych. To, co dla odwiedzających bywa jednorazową atrakcją, dla zwierząt nierzadko oznacza długotrwały stres, przemoc i tresurę opartą na bólu. Właśnie na ten rozdźwięk między wakacyjną estetyką a kulisami branży turystycznej zwrócono uwagę przy okazji najnowszych zmian w Zielonym Przewodniku Michelin. Jak poinformowała PETA w komunikacie z 26 lutego 2026 roku, wydawca Zielonego Przewodnika potwierdził, że nie będzie już polecać „atrakcji turystycznych z wykorzystaniem zwierząt”, w tym przejażdżek na słoniach i wielbłądach, ani sprzedawać wyrobów skórzanych sygnowanych marką. W oświadczeniu Michelin Éditions podkreślono: „Jesteśmy przekonani o potrzebie prezentowania treści promujących odpowiedzialną turystykę, która obejmuje dobrostan zwierząt. Dlatego też z naszych przewodników usunęliśmy działania, które mogą prowadzić do znęcania się nad zwierzętami”. Zmiany objęły również najnowsze wydanie Zielonego Przewodnika po Hiszpanii, w którym walki byków zostały określone jako „okrutna i zanikająca tradycja”. Nic dziwnego – według danych przywoływanych przez PETA niechęć wobec korridy w Hiszpanii systematycznie rośnie i obecnie aż 8 na 10 Hiszpanów deklaruje sprzeciw wobec tego widowiska. W trakcie walk byki są bowiem wielokrotnie ranione lancami i banderillami, a finałem spektaklu jest próba zadania śmiertelnego ciosu mieczem, który ma przebić płuca zwierzęcia. Dla obrońców praw zwierząt nie jest to element folkloru, lecz przykład brutalnej przemocy przedstawianej jako rozrywka. Włączenie do przewodnika wyraźnego ostrzeżenia i określenie korridy mianem „okrutnej i zanikającej tradycji” pokazuje, że nawet instytucje przez lata skupione na opisie kultury i atrakcji turystycznych zaczynają brać pod uwagę zmieniającą się wrażliwość społeczną oraz etyczny wymiar podróżowania. Branża turystyczna odchodzi od atrakcji z udziałem zwierząt Decyzja Zielonego Przewodnika Michelin nie jest odosobnionym gestem, lecz częścią szerszego trendu widocznego w międzynarodowej turystyce. PETA od lat prowadzi kampanie wymierzone w atrakcje wykorzystujące zwierzęta, argumentując, że pod pozorem egzotycznej przygody kryją się praktyki oparte na przemocy i przymusie. „Przejażdżki na wielbłądach i walki byków to widowiska cierpienia, a Zielony Przewodnik Michelin słusznie pozostawia te okrutne i archaiczne zajęcia w księgach historii” – podkreśliła w oświadczeniu prezes organizacji Tracy Reiman. Dodała również, że „nawet stuletnia instytucja może i musi ewoluować, aby odzwierciedlać dzisiejsze przekonanie, że zwierzęta to istoty odczuwające ból i strach”. W ostatnich latach podobne decyzje podejmowały także inne podmioty z branży. W 2019 roku Fodor’s Travel zrezygnował z rekomendowania przejażdżek na słoniach, aktualizując swoje treści o informacje dotyczące udokumentowanego okrucieństwa w tej gałęzi turystyki. Z kolei w ubiegłym roku kilka firm (w tym platforma Airbnb) zapowiedziało wycofanie promocji i sprzedaży biletów na przejażdżki zwierzętami w rejonie Wielkich Piramid w Gizie, po ujawnieniu przez aktywistów trudnych warunków, w jakich przetrzymywane są tam wielbłądy i konie. Coraz wyraźniej widać, że zmienia się nie tylko język opisu atrakcji, lecz także realna oferta kierowana do turystów. Warto również dodać, że Michelin ogłosił zakończenie sprzedaży wyrobów skórzanych powiązanych z marką. Jak wskazuje PETA, decyzja ta ma znaczenie nie tylko dla dobrostanu zwierząt hodowlanych, lecz także dla środowiska – przemysł skórzany bywa bowiem łączony z degradacją gleby, zanieczyszczeniem wód oraz wysoką emisją gazów cieplarnianych. W rezultacie przewodnik, który przez dekady wyznaczał standardy w świecie podróży, dołącza do grona instytucji redefiniujących pojęcie atrakcji turystycznej w duchu odpowiedzialności i etyki. Źródło: Travel Pulse Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Internet w samolotach LOT. Wi-Fi trafi na pokłady pierwszych samolotów
Polskie Linie Lotnicze LOT wdrożyły usługę Wi-Fi na pokładzie pierwszego Boeinga 787 Dreamliner . Do końca kwietnia internet pojawi się w kolejnych dwóch samolotach dalekodystansowej floty. Nowość pozwoli pasażerom być online przez cały lot – na trasach długodystansowych!
Dobra wiadomość dla pasażerów Polskich Linii Lotniczych LOT. Od teraz podróżujący na pokładzie pierwszego Boeinga 787 Dreamliner mogą korzystać z usługi Wi-Fi przez cały lot. To długo wyczekiwana odpowiedź na potrzeby pasażerów – zarówno tych udających się w podróż służbową, jak i osób lecących na wakacje czy odwiedzających rodzinę. Zapowiedź wprowadzenia internetu na pokładach samolotów LOT po raz pierwszy pojawiła się dwa lata temu. Nowoczesna technologia została dostarczona przez firmę Viasat, która zainstalowała system Viasat Amara na pokładzie samolotu. Już do końca kwietnia internet pojawi się także w kolejnych dwóch Dreamlinerach należących do dalekodystansowej floty PLL LOT. Nowe możliwości na trasach długodystansowych – internet dostępny dla każdego Internet na pokładzie PLL LOT otwiera całkowicie nowe możliwości. Teraz pasażerowie mogą pozostać w stałym kontakcie z bliskimi, korzystać z komunikatorów, pracować zdalnie, a nawet oglądać filmy i seriale online podczas lotu. LOT przygotował dwa zróżnicowane pakiety: Pakiet Chat, umożliwiający komunikację tekstową za 7 USD, Pakiet Streaming, pozwalający na pełne przeglądanie stron internetowych, streaming i pracę online w cenie 29 USD. To rozwiązanie sprawia, że każdy może wybrać zakres usług dopasowany do własnych potrzeb – zarówno jeśli zależy mu jedynie na podstawowej łączności, jak i wtedy, gdy chce aktywnie korzystać z internetu podczas długiego rejsu. Kto skorzysta z darmowego Wi-Fi? Świetna oferta dla klasy biznes Szczególnie korzystne są informacje dla pasażerów podróżujących w klasie biznes. Dla nich dostęp do internetu na pokładzie PLL LOT jest zupełnie bezpłatny. Również osoby posiadające określone statusy w programie Miles & More (u wybranych linii partnerskich) mogą korzystać z internetu za darmo – niezależnie od klasy podróży. To ukłon w stronę lojalnych klientów i osób, które szczególnie cenią sobie komfort i łączność podczas lotu. Elastyczność tej oferty sprawia, że coraz więcej pasażerów będzie mogło doświadczyć pełnej swobody i wygody podczas podróży na dalekich trasach. Rewolucja w powietrzu: odpowiedź na realne potrzeby podróżnych PLL LOT przyznaje wprost: internet na długich trasach to już nie luksus, lecz standard oczekiwany przez podróżnych. Izabela Leszczyńska, Dyrektor Biura Rozwoju Produktu i Customer Experience PLL LOT podkreśla, że wdrożenie Wi-Fi to naturalny etap rozwoju produktu i odpowiedź na oczekiwania klientów. Technologia Viasat Amara, wybrana ze względu na stabilność i jakość, gwarantuje dostęp do sieci na całym świecie, niezależnie od miejsca przelotu. Dzięki temu pasażerowie PLL LOT mogą być online od startu aż do lądowania, bez zakłóceń. Internet w Dreamlinerach pozwala nie tylko na produktywną pracę, ale także na relaks i rozrywkę. Nowa era polskich podróży lotniczych – co dalej? Don Buchman, prezes Viasat Aviation, nie kryje dumy ze współpracy z PLL LOT. Podkreśla, że zapewnienie szybkiego, stabilnego i globalnego internetu w samolotach Dreamliner to przełomowy krok na rynku lotniczym Europy Środkowej. Wybór Viasat Amara przez polskiego przewoźnika to jasny sygnał dla pasażerów: LOT podąża za najnowszymi światowymi trendami i dąży do zagwarantowania najlepszych doświadczeń podróżnych. Firma Viasat buduje globalną sieć satelitarną, dzięki której pasażerowie mogą być w stałym kontakcie z całym światem, niezależnie od miejsca podróży. Jak skorzystać z Wi-Fi podczas lotu? Instrukcja i szczegóły oferty Wszyscy pasażerowie Dreamlinerów PLL LOT mogą wykupić wybrany pakiet Wi-Fi bezpośrednio na pokładzie samolotu. Po połączeniu z siecią Wi-Fi na urządzeniu mobilnym, należy wybrać interesujący pakiet i uiścić opłatę zgodnie z cennikiem. Informacje o dostępności internetu oraz szczegółach oferty znajdują się na oficjalnej stronie PLL LOT. Warto podkreślić, że wdrażanie internetu będzie przebiegać sukcesywnie – do końca kwietnia dostęp uzyskają kolejne dwa samoloty. Docelowo cała dalekodystansowa flota Dreamlinerów zostanie wyposażona w system Wi-Fi. Źródło: Lot.com Nasz ekspert Łukasz Załuski Od ponad 20 lat opowiada o świecie – jego historii, nauce i miejscach, do których warto wyruszyć z otwartą głową. Jest redaktorem naczelnym „National Geographic Polska” oraz National-Geographic.pl. Wcześniej kierował m.in. „Focusem”, „Focusem Historia” czy „Sekretami Nauki”, konsekwentnie rozwijając tematykę popularnonaukową i podróżniczą. Jest inicjatorem projektu pierwszej naukowej rekonstrukcji wizerunków władców z dynastii Jagiellonów. Po godzinach miłośnik gimnastyki sportowej, książek kryminalnych i europejskich stolic.
Dokąd najchętniej wyjeżdżają Polki? Te kierunki wybierają najczęściej
Kobiety coraz częściej same decydują o tym, jak i dokąd chcą podróżować. Dla wielu z nich wyjazd przestaje być dodatkiem do codzienności, a staje się ważnym elementem stylu życia. Dane branży turystycznej pokazują, że Polki coraz śmielej planują podróże na własnych zasadach – od wyboru kierunku po sposób spędzania czasu na miejscu.
Podróżowanie staje się dla wielu kobiet ważną formą realizacji własnych potrzeb i stylu życia. Z analiz rynku turystycznego wynika, że Polki coraz częściej samodzielnie planują wyjazdy i świadomie wybierają kierunki dopasowane do swoich oczekiwań. Wśród najważniejszych kryteriów pojawiają się nie tylko cena, lecz także jakość hoteli, elastyczność oferty oraz możliwość zdobywania nowych doświadczeń. Choć nadal dużą popularnością cieszą się sprawdzone kierunki w Europie, podróżniczki coraz chętniej sięgają również po mniej oczywiste destynacje, które pozwalają odkrywać nowe kultury i krajobrazy poza najbardziej zatłoczonymi szlakami turystycznymi. Jak podróżują Polki? Coraz częściej same planują wyjazdy Z okazji zbliżającego się Dnia Kobiet internetowe biuro podróży eSky przeanalizowało dane dotyczące rezerwacji dokonywanych przez swoje klientki. Z zestawienia wynika, że kobiety coraz częściej przejmują rolę głównych organizatorek wyjazdów – zarówno rodzinnych wakacji, jak i krótszych wypadów typu city break. W wielu przypadkach to właśnie one odpowiadają za wybór kierunku, standardu noclegu czy sposobu spędzania czasu podczas podróży. Dane wskazują też na rosnącą świadomość wyborów oraz bardziej przemyślane planowanie wyjazdów – od przelotów i hoteli po lokalne atrakcje. Okazuje się również, że podróże kobiet coraz rzadziej koncentrują się wyłącznie na intensywnym zwiedzaniu i odwiedzaniu jak największej liczby miejsc. Coraz bardziej istotne są natomiast jakość doświadczeń, komfort oraz możliwość spędzenia czasu z bliskimi. – Nie chodzi już o to, by zobaczyć jak najwięcej, ale by poczuć jak najgłębiej. Relaks, jakość, estetyka i autentyczne przeżycia są dziś ważniejsze niż tempo. Kobiety podróżują po to, by doświadczać nowych kultur i niesamowitych przygód oraz budować relacje z bliskimi. Klientki eSky coraz częściej wyjeżdżają nie tylko na jedne wakacje, ale robią sobie kilka krótkich przerw w roku na przerwanie rutyny, oderwanie się od codzienności i spędzenie czasu w zupełnie innym otoczeniu – mówi Katarzyna Hauton, Group Brand Manager w internetowym biurze podróży eSky.pl. Tym samym podróże coraz częściej traktowane są przez kobiety jako sposób na regenerację oraz świadome budowanie równowagi między codziennymi obowiązkami a czasem przeznaczonym na odpoczynek. Gdzie podróżują Polki? Najpopularniejsze kierunki i styl wyjazdów Najchętniej wybierane przez Polki pozostają kierunki europejskie, które oferują dobrą infrastrukturę turystyczną, stosunkowo krótki czas podróży oraz szeroką bazę hotelową. Wśród najczęściej rezerwowanych destynacji znajdują się m.in. Włochy, Hiszpania czy Malta – kraje łączące stabilną pogodę z bogatą ofertą atrakcji, zabytków i lokalnej kuchni. To przewidywalność organizacyjna oraz łatwość zaplanowania wyjazdu sprawiają, iż Europa wciąż pozostaje dla wielu kobiet naturalnym pierwszym wyborem. Jednocześnie dane wskazują, że coraz większa grupa podróżniczek zaczyna interesować się również mniej oczywistymi kierunkami, które pozwalają doświadczyć odmiennych kultur i krajobrazów – przykładem jest rosnące zainteresowanie wyjazdami do Maroka. Analiza rezerwacji pokazuje także, że kobiety najczęściej decydują się na krótsze, kilkudniowe wyjazdy – szczególnie popularne są 3- i 4-dniowe city breaki organizowane w niewielkich grupach liczących od dwóch do czterech osób. Są to zarówno wyjazdy z przyjaciółkami, jak i rodzinne wypady, które pozwalają połączyć zwiedzanie z odpoczynkiem. Coraz większą rolę odgrywa też standard zakwaterowania. Ponad 55% rezerwacji dokonywanych przez kobiety dotyczy hoteli cztero- i pięciogwiazdkowych, często o charakterze butikowym lub oferujących strefy wellness i spa. Jednocześnie wiele podróżniczek wybiera opcję noclegu ze śniadaniem, która zapewnia spokojny początek dnia i daje możliwość odkrywania lokalnej kuchni podczas dalszego zwiedzania miasta lub regionu. Źródło: eSky.pl Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Polscy turyści utknęli na Bliskim Wschodzie. Zamknięte niebo i chaos na lotniskach – Komentarz z lotniska w Katarze
Setki Polaków utknęły w Dubaju, Szardży i innych miastach Bliskiego Wschodu po zamknięciu przestrzeni powietrznej w związku z wydarzeniami w Iranie. Władze ZEA pokrywają koszty przymusowych noclegów, a biura podróży organizują powrót. Sytuacja jest dynamiczna.
W wyniku gwałtownej eskalacji konfliktu na Bliskim Wschodzie po ataku Stanów Zjednoczonych i Izraela na Iran (w jego wyniku zginął przywódca kraju Ali Khamenei) oraz odwetowych działaniach Iranu, ruch lotniczy w regionie został niemal całkowicie sparaliżowany. Zamknięcie przestrzeni powietrznej objęło: Izrael, Iran, Irak, Bahrajn, Kuwejt, Jordanię, Katar oraz Zjednoczone Emiraty Arabskie. Decyzja ta natychmiast odbiła się na życiu tysięcy pasażerów, w tym setek Polaków, którzy utknęli w portach przesiadkowych takich jak Dubaj, Abu Zabi czy Szardża. Na lotniskach zapanował chaos. Tablice przylotów i odlotów w Dubaju, największym lotnisku międzynarodowym na świecie, początkowo wskazywały opóźnienia, które szybko przerodziły się w całkowite zawieszenie lotów. Linie lotnicze Emirates, Qatar Airways oraz Etihad Airways wstrzymały swoje operacje, a sytuacja rozlała się na inne porty w regionie. Jak wygląda sytuacja w Katarze? Komentarz z Bliskiego Wschodu – W Katarze panuje duży spokój – mówi National-Geographic.pl Marek Stus, redaktor Pasazer.com i tłumaczy – Pasażerowie linii Qatar Airways szybko otrzymali wsparcie, w tym zakwaterowanie w hotelach oraz dzienny kredyt na posiłki w wysokości 250 zł, który w pełni wystarcza. Rezerwacje pokoi są automatycznie przedłużane każdego ranka od soboty. Doceniam, że wszystko przebiega sprawnie, bez konieczności uciążliwego kontaktowania się z liniami czy dopraszania się o pomoc. Obsługa w hotelu jest kompetentna i życzliwa. Życie na ulicach toczy się normalnie - ruch samochodowy jest spory, a w związku z trwającym Ramadanem wieczorami restauracje wypełniają się mieszkańcami miasta. Obecnie nie wiadomo, kiedy wznowione zostaną loty. Przestrzeń powietrzna nad Katarem pozostaje zamknięta co najmniej do jutra do godziny 9:00, jednak sytuacja jest dynamiczna. W przypadku mojej rezerwacji katarski przewoźnik zaproponował lot w najbliższą środę, choć zdaje sobie sprawę, że jest to jedynie wstępny plan. Zamknięta przestrzeń powietrzna, odwołane loty i działania służb W obliczu zamknięcia przestrzeni powietrznej podróżni byli zmuszeni do poszukiwania alternatywnych rozwiązań. W wielu przypadkach jedyną możliwością opuszczenia krajów objętych blokadą stała się droga lądowa, na przykład przez Egipt. Jednak nawet to nie zawsze jest wykonalne dla wszystkich. Władze Zjednoczonych Emiratów Arabskich zareagowały, deklarując pokrycie kosztów przymusowych noclegów dla turystów, którzy z powodu zamknięcia nieba utknęli w Dubaju, Abu Zabi czy Szardży. Departament Kultury i Turystyki Abu Zabi wydał oficjalne zalecenie dla hoteli, by przedłużyły pobyt gości, a wszystkie związane z tym wydatki zostaną pokryte przez administrację emiratu. Osoby, które wracały z wakacji w Azji – na przykład z Wietnamu – i miały międzylądowanie w Dubaju, zostały skierowane do hoteli. Całe grupy klientów biur podróży takich jak Rainbow Tours i Nekera znalazły się pod opieką swoich operatorów oraz służb kryzysowych. Z relacji turystów wynika, że na lotniskach panowała dezorganizacja, w nocy byli ewakuowani do autobusów i następnie przewożeni do hoteli. Jak biura podróży i MSZ pomagają Polakom w regionie? Polskie biura podróży stanęły przed bezprecedensowym wyzwaniem logistycznym. Klienci otrzymali wsparcie – uruchomiono infolinie alarmowe i powołano sztaby kryzysowe, które monitorują sytuację przez całą dobę. Rainbow Tours oraz Nekera zapewniają przedłużenie pobytu w hotelach na własny koszt, pokrywają wydatki związane z ewentualnym zakupem nowych biletów lotniczych i automatycznie przedłużają polisy ubezpieczeniowe na czas przymusowego pobytu. Ważna informacja: żaden z polskich turystów nie został poszkodowany w wyniku ataków i nikt nie przebywa bezpośrednio w strefach zagrożenia. Biura podróży wydają swoim klientom jasne instrukcje – nie wolno samodzielnie korzystać z transportu publicznego ani opuszczać hoteli bez wiedzy i koordynacji rezydentów. MSZ i polskie placówki dyplomatyczne zalecają Polakom przebywającym na Bliskim Wschodzie niezwłoczną rejestrację w systemie Odyseusz oraz gotowość do szybkiej ewakuacji. Polskie służby przypominają także o zabezpieczeniu środków finansowych, posiadaniu ważnego paszportu, naładowanego telefonu oraz leków na wypadek konieczności nagłego opuszczenia regionu. Gdzie Polacy mogą szukać schronienia i jakie są dalsze kroki? Osoby, które utknęły w portach przesiadkowych, mogą liczyć na schronienie w hotelach opłacanych przez władze ZEA lub przez polskie biura podróży. W Abu Zabi, Dubaju i Szardży przygotowano specjalne instrukcje dla hoteli i obsługi, aby zapewnić komfort i bezpieczeństwo turystom czekającym na rozwój sytuacji. Dla osób, które próbują opuścić region, ewakuacja możliwa jest w niektórych przypadkach tylko drogą lądową – na przykład przez przejście graniczne z Egiptem. W przypadku podróży do samego Egiptu – kraju nieobjętego konfliktem – biura podróży informują, że ewentualna rezygnacja wiąże się ze standardowymi warunkami anulacji. MSZ ostrzega, że sytuacja na Bliskim Wschodzie pozostaje dynamiczna i niestabilna. Zaleca ścisłe stosowanie się do komunikatów lokalnych służb, monitorowanie bieżących informacji oraz utrzymywanie kontaktu z polskimi placówkami dyplomatycznymi. Źródła: TVN24, Onet, Interia, Vietnam.vn
Ryanair i Wizz Air nie przepuszczą wypchanych plecaków. Ten trik powinien znać każdy podróżny
Podróżowanie tanimi liniami lotniczymi od lat wiąże się z coraz bardziej restrykcyjnymi zasadami dotyczącymi bagażu podręcznego. Ryanair i Wizz Air należą do przewoźników, którzy szczególnie skrupulatnie sprawdzają wymiary plecaków i toreb już na etapie boardingu. Wystarczy, że bagaż jest zbyt mocno wypchany, aby zamiast na pokład trafił do luku – oczywiście za dodatkową opłatą. Sprawdzamy, jak wyglądają aktualne zasady, co w artykułach bywa pomijane i które „triki” faktycznie mają sens.
Spis treści: Kontrola bagażu podręcznego to standard, a nie wyjątek Aktualne wymiary małego bagażu osobistego – na to trzeba uważać Duży bagaż podręczny? Tylko z dopłatą Dlaczego linie lotnicze tak rygorystycznie pilnują wymiarów? Plecak kompresyjny i worki próżniowe – hit czy mit? Najczęstsze błędy pasażerów przy pakowaniu Sprawdzone sposoby, by uniknąć dopłaty Dlaczego „trik” to nie magiczne rozwiązanie Podróżowanie tanimi liniami lotniczymi od dawna przestało oznaczać pełną swobodę w kwestii pakowania. Ryanair i Wizz Air coraz częściej rygorystycznie kontrolują bagaż podręczny, zwracając uwagę nie tylko na jego wagę, ale przede wszystkim na rzeczywiste wymiary plecaków i toreb. Nawet miękki plecak, który teoretycznie spełnia normy, może zostać uznany za zbyt duży, jeśli jest nadmiernie wypchany i nie mieści się w ramce pomiarowej przy bramce. W praktyce oznacza to, że każdy centymetr i sposób pakowania mają znaczenie, a nieznajomość aktualnych zasad może skończyć się wysoką dopłatą tuż przed wejściem na pokład. Kontrola bagażu podręcznego to standard, a nie wyjątek Jeszcze kilka lat temu kontrola wymiarów plecaków była raczej sporadyczna i często zależała od dobrej woli obsługi. Dziś jest to rutynowa procedura stosowana przez tanie linie lotnicze, szczególnie na popularnych trasach europejskich, w sezonie wakacyjnym oraz na lotniskach o dużym natężeniu ruchu. Pracownicy linii lotniczych regularnie proszą pasażerów o umieszczenie bagażu w metalowej ramce pomiarowej, która bezpośrednio odzwierciedla dopuszczalne wymiary torby osobistej. Kluczowa zasada jest prosta i niepodlegająca interpretacji: liczy się realny rozmiar bagażu w momencie kontroli, a nie deklaracje producenta, opis w sklepie internetowym ani fakt, że plecak „zwykle się mieści”. Znaczenie ma każdy wystający element, w tym wypchane kieszenie boczne, zaokrąglony przód plecaka czy twarde przedmioty powodujące jego usztywnienie. Warto pamiętać! Wypchany plecak, który wystaje poza ramkę choćby o kilka centymetrów, może zostać natychmiast uznany za nadbagaż i skierowany do luku, co w praktyce oznacza obowiązek uiszczenia dodatkowej opłaty przy bramce. Aktualne wymiary małego bagażu osobistego – na to trzeba uważać Najczęstszym błędem pasażerów jest przekonanie, że „mały plecak zawsze się zmieści”, niezależnie od stopnia jego wypełnienia. Tymczasem różnice w dopuszczalnych wymiarach są niewielkie, ale w praktyce mają kluczowe znaczenie podczas kontroli. Nawet miękki plecak, który po pusty spełnia normy, po zapakowaniu może przekroczyć dopuszczalny obrys. Mały bagaż osobisty (bez dopłaty): musi zmieścić się całkowicie pod fotelem przed pasażerem, dotyczy zarówno plecaków, toreb podróżnych, jak i miękkich walizek. Ryanair Darmowy bagaż osobisty: 40 × 30 × 20 cm Opcjonalny drugi bagaż podręczny (po dopłacie): 55 × 40 × 20 cm Wizz Air Darmowy bagaż podręczny: 40 × 30 × 20 cm, maks. 10 kg Opcjonalny drugi bagaż podręczny (po dopłacie): 55 × 40 × 23 cm Warto pamiętać! Starsze informacje mówiące o innych proporcjach mogą dziś wprowadzać w błąd. Obecnie znaczenie ma przede wszystkim objętość oraz faktyczny kształt bagażu, a nie wyłącznie liczby zapisane w regulaminie. Obsługa ocenia, czy torba bez problemu mieści się w przeznaczonej przestrzeni, a nie to, czy teoretycznie spełnia normy producenta. Duży bagaż podręczny? Tylko z dopłatą Wielu pasażerów nadal wychodzi z założenia, że klasyczna walizka kabinowa jest „w cenie biletu”, jednak w przypadku tanich linii lotniczych nie ma to już od dawna zastosowania. Podstawowy bilet obejmuje wyłącznie mały bagaż osobisty, a wniesienie większej walizki na pokład wymaga wykupienia dodatkowej usługi jeszcze na etapie rezerwacji lub później – zazwyczaj za wyższą kwotę. Bagaż kabinowy o wymiarach 55 × 40 × 20 cm: jest dostępny wyłącznie po wykupieniu usługi Priority, musi zostać umieszczony w schowku nad głową, objęty jest limitem wagowym, który w praktyce zwykle wynosi do 10 kg. Bez wykupionej opcji Priority pasażer nie ma prawa wnieść walizki kabinowej na pokład, nawet jeśli samolot nie jest w pełni zapełniony. Co istotne, decyzja zapada bezpośrednio przy bramce, a brak wcześniejszego wykupienia usługi oznacza konieczność nadania walizki do luku za znacznie wyższą opłatą. Warto pamiętać! To jeden z najczęstszych powodów dopłat przy bramce, który zaskakuje osoby podróżujące okazjonalnie. Dlaczego linie lotnicze tak rygorystycznie pilnują wymiarów? Powód jest prosty: czas i pieniądze. Każdy zbyt duży bagaż wpływa bezpośrednio na organizację boardingu i punktualność lotu. Nadmiar walizek w kabinie: opóźnia proces wejścia na pokład, zabiera miejsce innym pasażerom, którzy wykupili odpowiednie usługi, zwiększa chaos w kabinie i utrudnia pracę załogi. Z tego względu personel pokładowy i obsługa naziemna nie negocjują wymiarów bagażu i coraz rzadziej przymykają oko na tzw. „minimalne przekroczenia”. W praktyce oznacza to, że nawet niewielkie odstępstwo od zasad może skutkować dodatkową opłatą, niezależnie od sytuacji na pokładzie czy liczby wolnych miejsc w schowkach. Plecak kompresyjny i worki próżniowe – hit czy mit? Coraz częściej polecanym rozwiązaniem wśród podróżujących tanimi liniami są plecaki z systemem kompresji oraz worki próżniowe na ubrania, które mają pomóc zmieścić więcej rzeczy w ograniczonych wymiarach. W praktyce mogą one rzeczywiście ułatwić pakowanie, jednak nie są magicznym sposobem na obejście zasad bagażowych. Linie lotnicze nie oceniają metody pakowania, lecz faktyczny rozmiar bagażu w chwili kontroli. Co faktycznie działa: zmniejszenie objętości miękkich rzeczy, takich jak odzież, bielizna czy ręczniki, lepsze rozłożenie ciężaru wewnątrz plecaka, co ułatwia jego dociśnięcie do ramki pomiarowej, możliwość chwilowego „dopasowania” plecaka do ramki, jeśli nie jest przeładowany twardymi elementami. Czego nie gwarantują: nie omijają kontroli wymiarów przy bramce, nie dają żadnych „oficjalnych ulg” ani wyjątków w regulaminie, po wyjęciu plecaka z ramki mogą się ponownie rozszerzyć, zwłaszcza jeśli materiał nie jest wystarczająco elastyczny. Warto pamiętać! Jeśli plecak po kompresji nadal nie mieści się w dopuszczalnym limicie, zostanie potraktowany jako nadbagaż – niezależnie od zastosowanych rozwiązań. Najczęstsze błędy pasażerów przy pakowaniu O tym, jak sprytnie spakować plecak, pisał już Michał Cessanis. Wielu podróżnych, szczególnie tych lecących tanimi liniami sporadycznie, popełnia te same powtarzalne błędy, które niemal automatycznie zwracają uwagę obsługi przy bramce. Do najczęstszych należą: pakowanie twardych przedmiotów na zewnątrz plecaka, co uniemożliwia jego dociśnięcie do ramki, przeładowanie kieszeni frontowych i bocznych, które najbardziej zaburzają obrys bagażu, doczepiane karabińczyki, poduszki, bluzy czy saszetki, zwiększające realne wymiary, przekonanie, że „nikt nie sprawdzi”, zwłaszcza na krótkich lub mniej obleganych trasach. W praktyce wystające elementy są pierwszym sygnałem do kontroli, a nawet drobne dodatki mogą przesądzić o decyzji obsługi i konieczności poniesienia dodatkowej opłaty. Sprawdzone sposoby, by uniknąć dopłaty Zamiast liczyć na szczęście, warto zastosować kilka sprawdzonych zasad, które realnie zwiększają szanse na bezproblemowe przejście kontroli przy bramce. Kluczowe jest nie tylko to, co pakujemy, ale również jak rozmieszczamy rzeczy wewnątrz plecaka. Najlepiej: wybierać miękkie plecaki bez stelaża, które łatwiej dopasować do ramki, pakować ciężkie rzeczy bliżej pleców, co zmniejsza wybrzuszenie przodu, zostawić 2–3 cm zapasu w każdym wymiarze, zamiast pakować plecak „na styk”, przed lotem przymierzyć plecak do domowej miarki lub prowizorycznej ramki, założyć na siebie najcięższe ubrania, takie jak kurtka, bluza czy buty trekkingowe. To pozornie drobne decyzje, które realnie zmniejszają ryzyko opłat przy bramce i pozwalają uniknąć stresu tuż przed wejściem na pokład. Dlaczego „trik” to nie magiczne rozwiązanie W sieci krąży wiele poradników obiecujących „sposób na Ryanaira i Wizz Aira”, jednak w praktyce nie istnieje uniwersalny trik, który gwarantuje przejście kontroli. Linie lotnicze opierają swoje decyzje na jasnych zasadach, a ich egzekwowanie zależy od sytuacji na lotnisku. Warto pamiętać, że: ostateczna decyzja zawsze należy do obsługi, regulamin jest interpretowany na miejscu, bez możliwości odwołania przy bramce, liczy się faktyczny rozmiar bagażu w danej chwili, a nie intencje pasażera ani zastosowane rozwiązania. Warto pamiętać! Najlepszym „trikiem” pozostaje świadome pakowanie zgodne z aktualnymi zasadami, które eliminuje ryzyko dopłat i niepotrzebnych nerwów przed lotem. Źródło: National Geographic Traveler
Powstają lotnicze giganty. Te porty zmienią sposób podróżowania, także w Polsce
Nadchodzące lata mogą całkowicie zmienić mapę światowego lotnictwa. W różnych częściach globu powstają gigantyczne porty lotnicze projektowane jako nowe międzynarodowe węzły przesiadkowe, które mają przejąć część ruchu od aktualnie dominujących hubów.
Nawet osoby, które latają sporadycznie, prawdopodobnie choć raz znalazły się na lotniskach takich jak Londyn Heathrow, Stambuł czy Dubai International. To właśnie tego typu porty pełnią rolę globalnych węzłów komunikacyjnych, przez które każdego roku przewijają się dziesiątki milionów pasażerów. Jednak układ sił w światowym lotnictwie nie jest stały. W najbliższych latach do tej elitarnej grupy dołączą nowe megaprojekty – budowane od podstaw lotniska i rozbudowywane porty, które mają nie tylko odciążyć istniejącą infrastrukturę, lecz także zmienić sposób planowania tras, przesiadek i całych podróży międzykontynentalnych. Największe przyszłe węzły lotnicze w Europie i w Afryce Nowe porty lotnicze mają potencjał, by w nadchodzącej dekadzie znacząco przestawić mapę globalnych połączeń lotniczych. W Europie jednym z najbardziej ambitnych projektów jest Port Polska – wcześniej znany jako Centralny Port Komunikacyjny (CPK). Planowany na lata 2030–2032, ma powstać między Warszawą a Łodzią i stać się nie tylko lotniskiem, ale także kluczowym węzłem multimodalnym dla całego kontynentu. Serce inwestycji stanowić będą dwa pasy startowe, które umożliwią obsługę około 40 milionów pasażerów rocznie, co z miejsca uplasuje Port Polska wśród największych lotnisk Europy. Projekt obejmuje również rozbudowaną infrastrukturę kolejową: nowoczesny dworzec połączy port lotniczy z największymi miastami (w tym Krakowem, Gdańskiem czy Wrocławiem) za sprawą szybkich połączeń kolejowych. Brytyjskie studio architektoniczne Foster + Partners odpowiada za koncepcję wizualną i funkcjonalną całego kompleksu, który ma stać się nową wizytówką transportową Polski i regionu środkowoeuropejskiego. Równolegle na innym kontynencie realizowany jest równie spektakularny projekt: Międzynarodowy port lotniczy Bishoftu w Etiopii, położony około 40 km na południe od Addis Abeby. To jedna z największych inwestycji infrastrukturalnych w Afryce, a jej pierwszy etap ma być ukończony już do 2030 roku. Lotnisko, zaprojektowane przez cenione studio Zaha Hadid Architects, ma obsłużyć 60 milionów pasażerów rocznie, z możliwościami rozbudowy do nawet 110 milionów w kolejnych fazach realizacji. Podobnie jak Port Polska, port w Bishoftu stanie się węzłem multimodalnym: planowane są połączenia szybkiej kolei, które zintegrują nowy port z stolicą i funkcjonującym obecnie lotniskiem w Addis Abebie, znacznie usprawniając przepływ pasażerów i towarów. W efekcie oba projekty – choć realizowane w zupełnie innych częściach świata – pokazują, jak dynamicznie zmienia się globalna infrastruktura lotnicza. Nowe huby nie tylko zwiększą przepustowość i komfort podróży, ale także wzmocnią pozycję swoich krajów jako kluczowych punktów przesiadkowych na międzynarodowej siatce połączeń. Nowe lotnicze huby w regionie Zatoki Perskiej i Bliskiego Wschodu W najbliższej dekadzie region Bliskiego Wschodu ma szansę całkowicie przedefiniować swoją rolę w globalnej siatce połączeń lotniczych, dzięki kilku ogromnym inwestycjom infrastrukturalnym. Obecnie Dubaj jest jednym z najbardziej ruchliwych lotnisk na świecie – według danych OAG międzynarodowy port lotniczy w Zjednoczonych Emiratach Arabskich zajmuje drugie miejsce pod względem liczby pasażerów. Jednak już wkrótce jego dominację mogą przejąć nowe ogromne węzły komunikacyjne. Jednym z najważniejszych jest Dubai World Central Al Maktoum (DWC) – port, który dziś obsługuje nieco ponad milion pasażerów rocznie, ale w ramach planów rozbudowy ma stać się największym lotniskiem na świecie. Projekt zakłada budowę pięciu pasów startowych i możliwość obsługi nawet 150 milionów pasażerów rocznie, co już teraz czyni go jednym z najbardziej ambitnych projektów lotniskowych na świecie. Podczas Dubai Airshow 2024 dyrektor generalny Dubai Airports, Paul Griffiths, potwierdził, że transformacja DWC ma zostać sfinalizowana około 2032 roku, co przesunie główny węzeł komunikacyjny z obecnego lotniska w Dubaju właśnie do Al Maktoum. Rywalizacja o pozycję globalnego hubu nie ogranicza się jednak tylko do ZEA. W sąsiedniej Arabii Saudyjskiej również powstają gigantyczne lotnicze projekty, które mogą znacząco wpłynąć na przyszłość podróży lotniczych międzykontynentalnych. Obecny port lotniczy im. Króla Fahda w Rijadzie jest największym lotniskiem świata pod względem powierzchni – jego kompleks zajmuje około 780 km², a w 2024 roku obsłużył blisko 12,8 miliona pasażerów. Plany ekspansji są jednak o wiele większe: władze kraju liczą, że liczba pasażerów wzrośnie niemal dziesięciokrotnie do 120 milionów rocznie już do 2030 roku, dzięki budowie nowego Międzynarodowego portu lotniczego im. Króla Salmana. Ten ambitny projekt przewiduje sześć równoległych pasów startowych i docelową przepustowość aż 185 milionów pasażerów rocznie do 2050 roku. Razem te inwestycje – zarówno w Dubaju, jak i Rijadzie – pokazują, że Bliski Wschód inwestuje gigantyczne środki w przekształcenie swojego lotniczego potencjału, kreując konkurencję dla dzisiejszych największych europejskich oraz azjatyckich hubów i przyciągając globalny ruch tranzytowy z całego świata. Źródło: Euronews Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Jedna chwila na stoku i możesz zapłacić setki euro. W Alpach zaostrzono przepisy
Zimowe urlopy w Alpach kojarzą się z prędkością, adrenaliną i beztroską zabawą na śniegu. Tymczasem nawet drobne zachowania, które wielu narciarzy uznaje za zupełnie normalne, mogą zakończyć się nie tylko upomnieniem, lecz także dotkliwym mandatem. Na europejskich stokach obowiązują bowiem przepisy, o których turyści często dowiadują się dopiero wtedy, gdy jest już za późno.
Sezon narciarski w pełni, a alpejskie kurorty przeżywają oblężenie. Wraz ze wzrostem liczby turystów rośnie jednak również liczba interwencji służb porządkowych na stokach. Lokalne władze coraz częściej egzekwują przepisy dotyczące bezpieczeństwa i zachowania na trasach zjazdowych, a ich naruszenie może skutkować wysokimi karami finansowymi. Co istotne, część regulacji różni się w zależności od kraju. Datego to, co w jednym ośrodku uchodzi płazem, w innym może kosztować setki euro. Zakaz zatrzymywania się na stoku. Za postój grożą mandaty Wielu urlopowiczom stok narciarski przypomina otwartą przestrzeń rekreacyjną, w której można w dowolnym momencie przystanąć, zrobić zdjęcie, poprawić sprzęt czy poczekać na wolniejszych uczestników grupy. Tymczasem, zgodnie z międzynarodowymi zasadami bezpieczeństwa narciarskiego, takie zachowanie w określonych miejscach jest uznawane za poważne zagrożenie. Kodeks Postępowania FIS jasno wskazuje, że narciarz nie powinien zatrzymywać się w przewężeniach tras, pod stromymi załamaniami terenu, za zakrętami ani w punktach o ograniczonej widoczności. Osoba stojąca tuż za garbem stoku lub na wąskim odcinku może zostać dostrzeżona przez nadjeżdżających dopiero w ostatniej chwili, co przy dużej prędkości często uniemożliwia bezpieczne ominięcie przeszkody. W szczycie sezonu, gdy na trasach panuje duży ruch, problem staje się szczególnie widoczny. Rodziny i grupy zatrzymują się, by zebrać wszystkich uczestników zjazdu, zrobić zdjęcia czy porozmawiać, nie zdając sobie sprawy, że tworzą realne ryzyko kolizji. W wielu krajach alpejskich przepisy te mają nie tylko charakter zaleceń, lecz także podstawę prawną. We Włoszech za postój w niebezpiecznym miejscu grozi mandat wynoszący co najmniej około 100 euro, a w innych państwach kary mogą sięgać nawet 500 euro. Podobne zasady obowiązują także we Francji, Austrii i Szwajcarii, gdzie patrole narciarskie regularnie kontrolują zachowanie na trasach i mogą nakładać kary finansowe lub odbierać karnety osobom stwarzającym zagrożenie. W sytuacjach, gdy dochodzi do wypadku, interweniuje policja, a konsekwencje mogą być znacznie poważniejsze. Nie bez znaczenia są też kwestie finansowe. W razie poważnej kolizji narciarz, który zatrzymał się w niedozwolonym miejscu, może zostać obciążony kosztami akcji ratunkowej, obejmującej transport śmigłowcem i działania wyspecjalizowanych służb – to wydatki liczone w tysiącach euro. Co więcej, część polis turystycznych wyłącza odpowiedzialność w sytuacjach, gdy złamano lokalne przepisy bezpieczeństwa. Dlatego ośrodki narciarskie i szkoły jazdy zalecają, by przerwy robić wyłącznie na skraju trasy, w miejscach dobrze widocznych i oddalonych od stromych oraz wąskich fragmentów stoku. W przeciwnym razie zwykłe zatrzymanie się może zakończyć się nie tylko mandatem, lecz także poważnymi konsekwencjami prawnymi i finansowymi. Obowiązkowe kaski i zasady bezpieczeństwa na stokach Warto też pamiętać, że od 1 listopada 2025 roku Włochy wprowadziły jedne z najbardziej kompleksowych przepisów bezpieczeństwa narciarskiego w Europie. Po raz pierwszy obowiązek noszenia kasku objął wszystkich użytkowników stoków – bez względu na wiek, poziom zaawansowania czy kraj pochodzenia. Dotyczy to narciarzy, snowboardzistów, osób jeżdżących na sankach, a nawet turystów korzystających z tras okazjonalnie. Wymagany jest kask z oznaczeniem CE (Conformité Européenne), które potwierdza zgodność ze standardami unijnymi w zakresie zdrowia, bezpieczeństwa i ochrony użytkownika. Włoskie władze podkreślają, że celem zmian jest ograniczenie liczby urazów głowy, które należą do najpoważniejszych konsekwencji wypadków na stoku. Regulacje wprowadzano stopniowo – najpierw obejmowały dzieci do 14. roku życia, później młodzież do 18 lat, a obecnie rozszerzono je na wszystkich. Za złamanie przepisów grozi mandat do 200 euro, a dodatkowo służby mogą zawiesić karnet nawet na trzy dni. To jednak część szerszego pakietu zasad. We Włoszech obowiązuje także wymóg posiadania ubezpieczenia OC dla narciarzy. Jazda bez polisy może zakończyć się natychmiastową grzywną oraz cofnięciem skipassu. Wprowadzono również limit alkoholu we krwi na poziomie 0,5 promila oraz zasadę zerowej tolerancji wobec narkotyków. Regulacje obejmują nawet zachowania pozornie błahe – jak spożywanie posiłków w strefach wejściowych wyciągów czy na samych wyciągach. Na tle Europy włoskie prawo jest wyjątkowo rygorystyczne. W wielu krajach obowiązek jazdy w kasku dotyczy wyłącznie najmłodszych. W Chorwacji i Słowenii kaski muszą nosić dzieci do 14. roku życia. W Polsce obowiązek obejmuje osoby poniżej 16 lat. W Austrii przepisy różnią się regionalnie, ale w większości alpejskich landów, m.in. w Salzburgu i Styrii, kask jest wymagany do ukończenia 15 lat. We wszystkich tych państwach za brak kasku grożą mandaty, jednak dorośli narciarze formalnie nie podlegają takim restrykcjom jak we Włoszech. Równolegle inne ośrodki w Europie wprowadzają własne, często zaskakujące regulacje. Francuski kurort Les Gets zakazał palenia na całym swoim terenie, a podobne przepisy rozważane są w kolejnych regionach. Z kolei w austriackim Ischgl od 2016 roku obowiązuje zakaz chodzenia po miejscowości w butach narciarskich między godz. 20 a 6 rano – naruszenie tego przepisu może kosztować nawet 2000 euro. Na tym tle włoskie stoki jawią się dziś jako jedne z najbardziej konsekwentnie regulowanych pod względem bezpieczeństwa w całych Alpach. Źródła: Daily Mail, Euronews Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Pokłóciłeś się z rodziną przed urlopem? Nowa „klauzula Beckhama” może uratować wakacje
Internet dosłownie oszalał. Po tym, jak Brooklyn Beckham opublikował na Instagramie obszerne oświadczenie ujawniające głęboki konflikt rodzinny, media społecznościowe zalała fala komentarzy, memów i filmów analizujących każdy szczegół afery. Viralowy kryzys szybko przestał być wyłącznie sprawą celebrycką – i właśnie wtedy do gry wkroczyła firma oferująca zorganizowane wyjazdy wakacyjne. Jej nowa oferta zaskoczyła i rozbawiła nawet branżowych ekspertów.
W ostatnich dniach media społecznościowe żyją konfliktem w rodzinie Beckhamów. W poniedziałek, 19 stycznia 2026 roku, Brooklyn Beckham opublikował na Instagramie sześciostronicowe oświadczenie, w którym oskarżył swoich rodziców – Davida Beckhama i Victorię Beckham – o kontrolowanie medialnej narracji, manipulacje oraz próby sabotowania jego relacji z Nicolą Peltz. Publiczne pranie rodzinnych brudów natychmiast stało się jednym z najgłośniejszych tematów w sieci. Na fali tego skandalu jedna z firm specjalizujących się w zorganizowanych wyjazdach wakacyjnych postanowiła wykorzystać moment wprowadzając nietypową „klauzulę Beckhama”, która ma pomóc klientom uniknąć przedurlopowego chaosu i rodzinnych napięć. Rodzinny konflikt Beckhamów zaskakująco zmienia branżę turystyczną Publiczny konflikt w rodzinie Beckhamów wciąż eskaluje i pozostaje jednym z najgłośniejszych tematów w mediach społecznościowych. 26-letni Brooklyn Beckham opublikował emocjonalne, kilkustronicowe oświadczenie, w którym oskarżył swoich rodziców o wieloletnie ingerowanie w jego życie prywatne. Wśród zarzutów pojawiły się m.in. sugestie, że jego żona Nicola Peltz została pozostawiona bez sukni ślubnej, próby wymuszenia podpisania dokumentów dotyczących nazwiska, a także publiczne upokorzenia – w tym „przejęcie” przez Victorię Beckham pierwszego tańca podczas wesela. „Nie chcę się pojednać z rodziną. Nikt mną nie manipuluje. Po raz pierwszy w życiu staję w swojej obronie” – napisał Brooklyn, podkreślając, że zależy mu wyłącznie na spokoju, prywatności i szczęściu u boku żony. Oświadczenie natychmiast stało się viralem, a dramat Beckhamów zaczął żyć własnym życiem w formie komentarzy, analiz, memów i ironicznych interpretacji. Ten medialny chaos błyskawicznie podchwyciła branża turystyczna. Eksperci z brytyjskiej firmy On the Beach, specjalizującej się w zorganizowanych wyjazdach wakacyjnych, ogłosili wprowadzenie nowego rozwiązania, które – jak sami przyznają – powstało w odpowiedzi na „rodzinne napięcia, które potrafią zrujnować nawet najlepiej zaplanowany urlop”. Nowa polityka dotyczy rodzinnych wyjazdów, w których jeden z uczestników rezygnuje tuż przed podróżą z powodu kłótni, konfliktu lub nagłego załamania emocjonalnego. Zgodnie z zasadami, część kosztów hotelowych przypadająca na osobę rezygnującą zostanie zwrócona, zamiast obciążać pozostałych uczestników wyjazdu. Oficjalna nazwa przywileju to „Zwrot w razie rodzinnego rozłamu” (Family Fallout Refund), jednak sami szefowie firmy mówią już o nim jako o „klauzuli Beckhama”. – Uwielbiamy rodzinne wakacje, ale wiemy, że rodzinne relacje bywają skomplikowane. Zdarza się, że ktoś w ostatniej chwili woli ochłonąć w domu niż przy basenie. Dzięki nowej klauzuli reszta rodziny nie musi rezygnować z wyjazdu ani ponosić dodatkowych kosztów. Chcemy dać klientom poczucie bezpieczeństwa, nawet jeśli w domu panuje chaos – tłumaczy Zoe Harris, dyrektor ds. obsługi klienta w On the Beach. „Klauzula Beckhama” w praktyce. Jak działa nowa oferta On the Beach? Nowe rozwiązanie zaproponowane przez On the Beach ma – wbrew żartobliwemu tonowi komunikacji – bardzo praktyczne uzasadnienie. Jak podkreślają przedstawiciele firmy, konflikty rodzinne są jedną z najczęstszych przyczyn zmian i rezygnacji z wakacyjnych rezerwacji, i wcale nie dotyczą wyłącznie celebrytów. Każdego roku setki klientów zgłaszają konieczność modyfikacji wyjazdów, bo jeden z członków rodziny w ostatniej chwili wycofuje się z podróży po kłótni, zerwaniu relacji lub gwałtownym pogorszeniu atmosfery. Do tej pory oznaczało to zwykle dodatkowe koszty dla pozostałych uczestników wyjazdu – teraz firma postanowiła przejąć ten problem na siebie. „Klauzula Beckhama” dotyczy rodzinnych wakacji rezerwowanych dla grup liczących co najmniej 5 osób. Aby skorzystać z przywileju, wniosek o objęcie rezerwacji ochroną należy złożyć nie później niż 60 dni przed planowanym wyjazdem. Co istotne, mechanizm nie działa automatycznie – On the Beach zastrzega, że musi chodzić o konflikt o wyraźnym, „emocjonalnym” charakterze, porównywalnym z medialnym dramatem rodziny Beckhamów. Firma w swoim regulaminie wprost wskazuje, jakie sytuacje mogą zostać uznane za podstawę do zwrotu. Wśród nich wymienia m.in. „dramatyczne opuszczenie rodzinnych czatów”, blokowanie bliskich w mediach społecznościowych czy „publikowanie niespodziewanych, długich oświadczeń na Instagramie”. Na liście okoliczności uwzględnianych przez firmę znalazły się również bardziej przyziemne, choć równie zapalne scenariusze: powracające pretensje związane z weselem sprzed lat, „kontrowersyjny taniec matki podczas uroczystości”, a nawet nagła odmowa wspólnego leżakowania przy hotelowym basenie. Zasada jest prosta: jeśli jeden z członków rodziny rezygnuje z wyjazdu z powodu takiego „incydentu”, jego część kosztów zakwaterowania zostaje zwrócona osobie dokonującej rezerwacji. Co ważne, firma nie wnika w to, kto zawinił ani kto miał „ostatnie słowo” w konflikcie – jak ironicznie podkreślono w regulaminie, zwrot przysługuje niezależnie od tego, kto zaczął spór, kto przedstawia swoją wersję wydarzeń i kto jako ostatni opublikował post w sieci. Ta klauzula obejmuje zarówno nowe, jak i istniejące rezerwacje dokonane do 31 sierpnia 2026 roku i – jak zapowiada On the Beach – ma być odpowiedzią na realne emocje, które coraz częściej towarzyszą rodzinnej turystyce w erze mediów społecznościowych. Źródło: Daily Mail Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Które linie lotnicze są dziś najbezpieczniejsze? Eksperci wskazali liderów 2026 roku
Każdy nerwowy pasażer, który choć raz odczuwał niepokój przed wejściem na pokład samolotu, z pewnością słyszał uspokajające zapewnienia, że lotnictwo jest najbezpieczniejszą formą transportu. Statystyki to potwierdzają, ale w praktyce wielu podróżnych wciąż zadaje sobie jedno pytanie: które linie lotnicze rzeczywiście oferują najwyższy poziom bezpieczeństwa?
Choć loty komercyjne od dekad pozostają zdecydowanie najbezpieczniejszym środkiem transportu, ostatnie 12 miesięcy przyniosło kilka głośnych katastrof i incydentów, które ponownie rozbudziły obawy wśród pasażerów – zarówno tych latających regularnie, jak i osób unikających podróży lotniczych. W odpowiedzi na te nastroje serwis AirlineRatings opublikował ranking 25 najbezpieczniejszych linii lotniczych na świecie na rok 2026. Zestawienie powstało na podstawie analizy danych dotyczących kilkuset przewoźników, uwzględniając m.in. historię incydentów, liczbę wykonywanych lotów, standardy operacyjne oraz wiek i strukturę floty. Jak powstaje ranking najbezpieczniejszych linii lotniczych na świecie? Coroczny ranking bezpieczeństwa przygotowywany przez AirlineRatings opiera się na znacznie bardziej złożonej analizie niż proste zestawienie wypadków czy incydentów. Eksperci serwisu biorą pod lupę aż 320 przewoźników z całego świata, oceniając ich działalność w oparciu o zestaw twardych danych operacyjnych oraz standardów organizacyjnych. Pod uwagę brane są m.in. wskaźniki incydentów bezpieczeństwa w relacji do całkowitej liczby wykonanych lotów, wiek i struktura floty, historia poważnych zdarzeń, jakość i częstotliwość szkoleń pilotów, a także wyniki międzynarodowych audytów bezpieczeństwa, w tym kontroli zgodnych z normami ICAO i IATA. W edycji rankingu na 2026 rok uwagę zwraca wyjątkowo wyrównany poziom czołówki. Jak podkreśliła Sharon Petersen, różnica punktowa między sześcioma najwyżej ocenionymi liniami wyniosła zaledwie 1,3 pkt, a pierwsze od czternastego miejsca dzieliły mniej niż 4 punkty. To wyraźny sygnał, że globalne standardy bezpieczeństwa lotniczego osiągnęły bardzo wysoki i stabilny poziom. Poza tym wszystkie linie uwzględnione w pierwszej dwudziestce piątce charakteryzowały się wskaźnikiem incydentów na poziomie 0,09 na lot lub niższym, co w praktyce oznacza, że pasażerowie mogą czuć się bezpiecznie niezależnie od wyboru przewoźnika z tego zestawienia. Istotną nowością w metodologii na 2026 rok było także większe znaczenie przypisane działaniom zapobiegającym urazom spowodowanym turbulencjami, które obecnie uznawane są za najczęstsze źródło obrażeń podczas lotów. Analitycy sprawdzali m.in., czy linie uczestniczą w programach IATA wykorzystujących zaawansowane oprogramowanie do prognozowania i omijania stref wzburzonego powietrza lub czy stosują podobne rozwiązania technologiczne bezpośrednio w kokpitach. Dopiero na tym tle – w kolejnym etapie analizy – wyłonili konkretnych liderów rankingu oraz regionalne tendencje, które w tym roku przyniosły kilka wyraźnych zaskoczeń. Nowy lider bezpieczeństwa w światowym lotnictwie Rok 2026 przyniósł historyczną zmianę na szczycie globalnego rankingu bezpieczeństwa lotniczego. Po raz pierwszy od momentu publikowania zestawienia najwyższą pozycję zajęła linia z Zatoki Perskiej – Etihad Airways z siedzibą w Abu Zabi. Przewoźnik wyprzedził dotychczasowego lidera, Air New Zealand, który w tym roku znalazł się dopiero na szóstym miejscu. Dominacja regionu Bliskiego Wschodu była wyraźna: trzy z pięciu najlepszych linii pochodziły właśnie z Zatoki, a w całej czołówce silnie zaznaczyli swoją obecność także przewoźnicy z regionu Azji i Pacyfiku. Na sukces Etihad Airways złożyło się kilka kluczowych czynników: bardzo młoda flota, zaawansowane procedury bezpieczeństwa w kokpicie, brak historii śmiertelnych wypadków oraz najniższy wskaźnik incydentów na lot spośród wszystkich analizowanych linii. Przewoźnik ten zdobył również uznanie pasażerów – czytelnicy „Travel + Leisure” zaliczyli go do grona ulubionych międzynarodowych linii lotniczych 2025 roku. Etihad jest przy tym znany z wysokiego komfortu podróży, także w klasie ekonomicznej, oraz z unikatowej oferty premium, jak The Residence – apartamentu z prywatną sypialnią, salonem i łazienką z prysznicem, dostępnym na wybranych trasach długodystansowych. Co istotne, drugie miejsce w rankingu zajął Cathay Pacific, a tuż za nim uplasowały się Qantas, Qatar Airways oraz Emirates, domykając pierwszą piątkę. Jakie linie lotnicze są najbardziej bezpieczne? W europejskiej części rankingu najwyżej uplasował się narodowy przewoźnik Turcji – Turkish Airlines, który zajął 12. miejsce w klasyfikacji generalnej i ponownie został uznany za najbezpieczniejszą linię lotniczą Europy. Linie ze Stambułu, posiadające rekord świata pod względem liczby krajów, do których latają, mogą pochwalić się stabilną historią bezpieczeństwa – ostatni śmiertelny wypadek miał miejsce w 2009 roku. Tuż za nimi znalazła się Virgin Atlantic (13. miejsce), która od momentu powstania w 1984 roku nie odnotowała żadnej śmiertelnej katastrofy. Wśród pozostałych europejskich przewoźników w pierwszej dwudziestce rankingu znalazły się również TAP Air Portugal (16. miejsce), SAS (17. miejsce), British Airways (18. miejsce), Iberia (20. miejsce) oraz Lufthansa (21. miejsce). Oddzielne zestawienie objęło także tanich przewoźników. Najbezpieczniejszą niskokosztową linią świata w 2026 roku została HK Express, należąca do Cathay Group. Kolejne miejsca zajęły Jetstar Airways oraz Scoot, a w amerykańskiej czołówce wyróżniono Southwest Airlines, które uplasowało się na szóstym miejscu globalnie w tej kategorii. Cały ranking pokazuje jednoznacznie, że bezpieczeństwo w lotnictwie osiągnęło dziś bezprecedensowo wysoki i wyrównany poziom, a różnice między liderami są minimalne, co dla pasażerów na całym świecie jest najlepszą możliwą wiadomością. Pełna lista najbezpieczniejszych linii w 2026 roku: Etihad Cathay Pacific Qantas Qatar Airways Emirates Air New Zealand Singapore Airlines Eva Air Virgin Australia Korean Air STARLUX Turkish Airlines Virgin Atlantic ANA Alaska Airlines TAP Air Portugal SAS British Airways Vietnam Airlines Iberia Lufthansa Air Canada Delta American Airlines Fiji Airways Źródła: Travel + Leisure, Euronews, Condé Nast Traveler Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Czy to koniec lotów bez internetu? Nadchodzi rewolucja na pokładach samolotów
Jeszcze do niedawna dostęp do internetu na pokładzie samolotu był czymś nieosiągalnym. Dziś sytuacja zmienia się dynamicznie – szybkie i coraz częściej darmowe WiFi przestaje być wyjątkiem, a staje się nowym standardem podróży lotniczych. Na pokładach których linii pasażerowie mogą już korzystać z niezawodnego połączenia, także podczas lotów na dużych wysokościach?
Lotnictwo pasażerskie od lat przechodzi intensywną transformację – od inwestycji w paliwa zrównoważone, przez cyfryzację obsługi podróżnych, aż po zapowiedzi powrotu lotów naddźwiękowych. Jedną z najbardziej odczuwalnych zmian dla pasażerów jest jednak rozwój pokładowej łączności internetowej. Współczesny podróżny oczekuje stałego dostępu do sieci: nie tylko do wysyłania wiadomości, lecz także do pracy, wideorozmów czy streamingu. Coraz większą rolę w realizacji tych oczekiwań odgrywa satelitarny internet nowej generacji, który umożliwia stabilne połączenie nawet nad oceanami i trudno dostępnymi regionami świata. Teraz Lufthansa Group jest kolejną firmą, która ogłosiła wprowadzenie tej technologii do swoich samolotów. Czym jest Starlink i dlaczego zmienia internet na pokładach samolotów? Starlink to system globalnego dostępu do internetu rozwijany przez spółkę SpaceX, należącą do Elona Muska. Jego działanie opiera się na ogromnej konstelacji satelitów umieszczonych na niskiej orbicie okołoziemskiej (LEO), która diametralnie różni się od tradycyjnych systemów satelitarnych wykorzystywanych dotąd w lotnictwie. W praktyce oznacza to, że dane nie muszą pokonywać dystansu blisko 36 tysięcy kilometrów do satelitów geostacjonarnych krążących nad równikiem, lecz są przesyłane do obiektów znajdujących się zaledwie kilkaset kilometrów nad powierzchnią Ziemi. To właśnie skrócenie drogi sygnału przekłada się na znacznie mniejsze opóźnienia (rzędu kilkudziesięciu milisekund), co pozwala korzystać z internetu w sposób porównywalny do połączeń naziemnych. W przypadku zastosowania Starlinka na pokładzie samolotu sygnał z urządzeń pasażerów trafia do specjalnej anteny zamontowanej na kadłubie maszyny, a następnie jest przesyłany do jednego z tysięcy aktywnych satelitów tworzących dynamiczną sieć nad całym globem. Dzięki temu połączenie nie zanika nawet nad oceanami, obszarami górskimi czy słabo zurbanizowanymi regionami, gdzie klasyczna infrastruktura naziemna nie istnieje. Kluczowe znaczenie ma również skala przedsięwzięcia – liczba satelitów Starlinka liczona jest w tysiącach i stale rośnie, co pozwala na płynne przekazywanie sygnału pomiędzy kolejnymi jednostkami na orbicie, bez zauważalnych przerw w transmisji. To właśnie ta kombinacja niskiej orbity, gęstej sieci satelitów i nowoczesnych anten sprawia, że technologia Starlink świetnie wpisuje się w potrzeby współczesnego lotnictwa pasażerskiego. Które linie lotnicze oferują Starlink na pokładzie samolotów? Wdrożenie Starlinka w lotnictwie pasażerskim nabrało realnego tempa dopiero w ostatnich kilkunastu miesiącach, choć sama technologia rozwijana przez SpaceX funkcjonuje od kilku lat. Przełom nastąpił na początku 2024 roku, kiedy pierwsze linie lotnicze zdecydowały się na instalację satelitarnego internetu nowej generacji w całej flocie, a nie jedynie w wybranych samolotach testowych. Jednym z pionierów były Hawaiian Airlines, które do października 2024 roku wyposażyły wszystkie swoje maszyny w Starlink, oferując pasażerom bezpłatny dostęp do szybkiego Wi-Fi nawet nad Pacyfikiem. W tym samym okresie wdrożenie rozpoczęły również Qatar Airways, systematycznie instalując nową technologię w kolejnych samolotach dalekiego zasięgu. Europa dołączyła do tego trendu nieco później. Jako pierwsza na kontynencie usługę Starlink uruchomiła airBaltic w lutym 2025 roku, traktując szybki internet jako element wyróżniający ofertę na krótszych i średnich trasach. Wcześniej, jeszcze w 2024 roku, testy i pierwsze wdrożenia zapowiedziały Air France oraz SAS, które stopniowo modernizują swoje floty. Do grona przewoźników przygotowujących się do uruchomienia Starlinka dołączy także Virgin Atlantic, która ma stać się pierwszą linią z Wielkiej Brytanii oferującą pasażerom to rozwiązanie od drugiej połowy 2025 roku. Najwięcej emocji wzbudziła jednak niedawna zapowiedź współpracy Starlinka z linią Lufthansa. Niemiecki przewoźnik planuje rozpoczęcie instalacji nowego systemu od drugiej połowy 2026 roku, z ambicją objęcia nim całej floty Grupy Lufthansa do 2029 roku. Oznaczałoby to modernizację około 850 samolotów należących m.in. do takich marek jak Swiss, Austrian Airlines, Brussels Airlines, ITA Airways, Eurowings czy Discover. Co istotne, Lufthansa zapowiada, że dostęp do Wi-Fi obsługiwanego przez Starlink będzie bezpłatny dla pasażerów korzystających z programu lojalnościowego Miles & More oraz cyfrowego profilu Travel ID. Choć szybki internet satelitarny staje się nowym standardem w liniach tradycyjnych i dalekodystansowych, nie wszyscy przewoźnicy zamierzają podążać tym kierunkiem. Tanie linie lotnicze, w tym Ryanair, otwarcie deklarują brak zainteresowania Starlinkiem, wskazując na krótkie czasy lotów i wysokie koszty instalacji. W efekcie pasażerowie lotów niskokosztowych wciąż muszą liczyć się z ograniczonym lub całkowitym brakiem dostępu do internetu, podczas gdy na pokładach coraz większej liczby samolotów rejsowych szybkie Wi-Fi staje się elementem podstawowej oferty. Źródła: Travel Weekly, Euronews Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Które linie lotnicze i lotniska spóźniają się najrzadziej? Powstał globalny ranking
Choć samoloty uchodzą za najszybszy i najwygodniejszy środek transportu na długich dystansach, punktualność wciąż pozostaje jednym z największych wyzwań współczesnego lotnictwa. Opóźnienia i odwołania lotów (nawet jeśli nie są codziennością) potrafią skutecznie zaburzyć plany podróżnych, generując stres i dodatkowe koszty. Które linie lotnicze oraz lotniska w 2025 roku zatem najlepiej radziły sobie z tym problemem i szanowały czas pasażerów? Odpowiedź przynosi najnowszy globalny ranking punktualności.
Na terminowość operacji lotniczych wpływa dziś znacznie więcej czynników niż jeszcze kilka lat temu – od braków kadrowych i przeciążonej infrastruktury, przez ekstremalne zjawiska pogodowe, aż po ograniczenia w przestrzeni powietrznej wynikające z napiętej sytuacji geopolitycznej. Przy szacowanej liczbie 38,9 mln międzynarodowych lotów wykonanych w 2025 roku, utrzymanie regularności stało się jednym z największych wyzwań branży. Teraz firma analityczna Cirium w swoim raporcie On-Time Performance Review 2025 podkreśliła, że problemy strukturalne przestały być chwilowym kryzysem i stały się trwałym elementem rzeczywistości lotniczej. W zestawieniu wskazała 12 linii lotniczych i portów lotniczych z różnych regionów świata, które mimo tych trudności wyróżniły się punktualnością – a tym samym zyskały realną przewagę w oczach pasażerów. Najbardziej punktualne linie lotnicze świata w 2025 roku Z najnowszego raportu Cirium On-Time Performance Review 2025 wynika, że w minionym roku to konsekwencja operacyjna i odporność na kryzysy decydowały o realnej punktualności przewoźników. Po raz drugi z rzędu globalnym liderem rankingu została linia Aeroméxico, która potwierdziła, że niezawodność może być trwałym elementem strategii, a nie jednorazowym sukcesem. Spośród blisko 189 tys. wykonanych lotów aż 90,02% operacji tego przewoźnika dotarło na czas (w standardzie do 15 minut opóźnienia), a wynik ten utrzymywał się na podobnym poziomie przez wszystkie miesiące roku. Analitycy Cirium podkreślili, że Aeroméxico skutecznie przekształciło stabilność operacyjną w jedną ze swoich największych przewag konkurencyjnych. Drugą pozycję w światowym zestawieniu zajęły linie Saudia, osiągając punktualność na poziomie 86,53%. Trzecie miejsce przypadło skandynawskiemu przewoźnikowi SAS Scandinavian Airlines z wynikiem 86,09%. W Europie szczególną uwagę zwrócił sukces Iberia Express, która trzeci rok z rzędu została najbardziej punktualną linią regionalną kontynentu. Hiszpański przewoźnik osiągnął 88,94% terminowych operacji na ponad 37 tysiącach lotów, mimo wyjątkowo trudnego roku dla europejskiego lotnictwa, naznaczonego m.in. awariami infrastruktury energetycznej na Półwyspie Iberyjskim oraz globalnymi problemami technicznymi dotyczących samolotów Airbus A320, stanowiących całą flotę linii. Co istotne, regionalne zestawienia pokazują, że wysoka punktualność nie jest domeną jednego kontynentu. W regionie Azji i Pacyfiku pierwsze miejsce zajęły Philippine Airlines z wynikiem 83,12%, w Ameryce Północnej najlepiej wypadła Delta Air Lines (80,90%), natomiast w Ameryce Łacińskiej bezkonkurencyjna okazała się Copa Airlines, osiągając imponujące 90,75% punktualnych lotów. W regionie Bliskiego Wschodu i Afryki najwyższy wynik zanotowała natomiast FlySafair – 91,06%. Na uwagę zasługuje również Qatar Airways, która – oprócz tytułu najlepszej linii lotniczej świata 2025 roku przyznanego przez Skytrax – zdobyła w raporcie Cirium status Platinum Winner. Przewoźnik poprawił swój wskaźnik punktualności do 84,42% przy niemal 200 tys. lotów, skutecznie radząc sobie z zakłóceniami wynikającymi z napięć geopolitycznych, zmiennych warunków pogodowych i ograniczonej dostępności floty. Jak podkreślają analitycy, to właśnie umiejętne zarządzanie danymi operacyjnymi i szybkie modyfikowanie tras pozwoliły Qatar Airways utrzymać ciągłość połączeń i zminimalizować skutki nieregularnych operacji, ku realnej korzyści pasażerów. Gdzie samoloty startują i lądują na czas? Ranking lotnisk Analiza Cirium objęła również lotniska, które w 2025 roku najlepiej radziły sobie z opóźnieniami i odwołaniami w coraz bardziej przeciążonym globalnym systemie lotniczym. W kategorii dużych portów lotniczych (obsługujących 25–50 mln miejsc rocznie) bezkonkurencyjny okazał się Międzynarodowy Port Lotniczy Arturo Merino Beníteza w Santiago. To główna brama lotnicza Chile, która mimo dynamicznej rozbudowy infrastruktury (w tym uruchomienia nowego terminalu 2) nie tylko utrzymała płynność operacyjną, ale wręcz poprawiła punktualność. W 2025 roku aż 87,04% z ponad 153 tys. lotów odbyło się tam zgodnie z rozkładem, co Cirium uznało za wyjątkowe osiągnięcie przy takiej skali ruchu. W europejskim zestawieniu dużych lotnisk najwyżej uplasował się Port lotniczy Oslo-Gardermoen, który znalazł się w pierwszej piątce globalnego rankingu, potwierdzając reputację Skandynawii jako regionu sprawnej logistyki lotniczej. Wśród lotnisk średniej wielkości liderem zostało z kolei Panama City Tocumen International, wyróżniające się imponującą punktualnością na poziomie ponad 93%, natomiast w Europie najlepiej w tej kategorii wypadło Helsinki-Vantaa, cenione za stabilność operacyjną mimo trudnych warunków pogodowych. Z kolei wśród małych lotnisk pierwsze miejsce zajęło José Joaquín de Olmedo International, a tuż za czołówką uplasował się norweski Stavanger Sola. Osobne wyróżnienie (Platinum Winner 2025) trafiło do portu lotniczego w Stambule. Choć jego punktualność nie plasuje się w ścisłej czołówce, Cirium doceniło ogromną skalę operacji, zdolność do zarządzania ruchem na skrzyżowaniu czterech regionów świata oraz wprowadzenie potrójnych, niezależnych pasów startowych. To przykład lotniska, które pokazuje, że nawet przy obsłudze dziesiątek milionów pasażerów rocznie możliwe jest utrzymanie kontroli operacyjnej i względnej przewidywalności. Źródła: CNN, Euronews, Cirium Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Ranking „siły” paszportów na 2026 rok. Na którym miejscu znajduje się Polska?
Kancelaria „Henley and Partners” opublikowała coroczny ranking tzw. najmocniejszych paszportów. Posiadacze tego dokumentu cieszą się wstępem do największej liczby krajów na świecie. Na którym miejscu w tym prestiżowym gronie uplasowała się Polska?
Henley Passport Index to międzynarodowy ranking siły paszportów, który porównuje 199 dokumentów podróży z całego świata. Każdy paszport analizowany jest pod kątem liczby państw, do których jego posiadacz może wjechać bez konieczności uzyskania wizy przed podróżą. W analizie „siły” paszportów wykorzystywane są dane zbierane przez Międzynarodowe Zrzeszenie Przewoźników Powietrznych (IATA). Organizacja ta, z siedzibami w Montrealu i Genewie, wspiera funkcjonowanie globalnego rynku lotniczego, regulując zasady międzynarodowych podniebnych podróży. Dominacja Azji Od kilku lat czołowe miejsca w rankingu zajmuje Singapur. Obywatele tego kraju mogą podróżować bezwizowo do 192 państw świata. Wśród nich znajdują się m.in. wszystkie kraje europejskie, większość państw Azji (z wyjątkiem m.in. Bhutanu i Iraku) oraz duża część Afryki. Miasto-państwo położone w Azji Południowo-Wschodniej od lat konsekwentnie buduje międzynarodowe zaufanie, które dziś przekłada się na wysoką mobilność jego obywateli. Singapur nie doświadcza zjawiska masowej emigracji, przez co tamtejszy paszport zyskał wręcz elitarny charakter. Dokument przysługuje wyłącznie obywatelom jednego z najbogatszych państw świata. Rektor Instytutu Nauk Humanistycznych w Wiedniu, Misha Glenny, współtwórca raportu dotyczącego „siły” paszportów, tłumaczy sukces Singapuru następująco: „Siła paszportu ostatecznie odzwierciedla stabilność polityczną, wiarygodność dyplomatyczną oraz zdolność do kształtowania reguł międzynarodowych.” Pozostałe miejsca na podium zajmują również inne kraje azjatyckie. Zarówno paszport Japonii, jak i Korei Południowej umożliwia bezwizowy wjazd do 188 państw. Co istotne, są to jedne z nielicznych państw Azji, które utrzymują tak wysoką pozycję w rankingu. Poza Singapurem, Japonią i Koreą Południową, w pierwszej piątce znalazł się jeszcze jeden kraj, który od kilku lat regularnie pnie się w górę paszportowej listy. Droga po triumf Emiratów Zjednoczone Emiraty Arabskie to jeden z największych fenomenów rankingu tworzonego przez Henley & Partners. Państwo ze stolicą w Abu Zabi zanotowało największy awans w historii zestawienia, zyskując od 2006 roku aż 149 kierunków bezwizowych, co przełożyło się na skok o 57 pozycji w rankingu. Skuteczna polityka liberalizacji wizowej sprawiła, że ZEA zajmują obecnie piąte miejsce, wyprzedzając m.in. Wielką Brytanię, Polskę czy Stany Zjednoczone. Zjednoczone Emiraty Arabskie od lat konsekwentnie realizują strategię budowy jednego z głównych globalnych węzłów komunikacji lotniczej. Ultranowoczesne lotniska w Dubaju i Abu Zabi obsługują rocznie dziesiątki milionów podróżnych, dla których emirackie porty lotnicze są często jedynie punktami tranzytowymi. Kluczową rolę w tym systemie odgrywają narodowe linie lotnicze ZEA – Emirates i Etihad. Które miejsce zajmuje Polska? Ranking na najmocniejszy paszport świata skonstruowany jest w taki sposób, że kraje posiadające taką samą liczbę bezwizowych kierunków zajmują ex aequo to samo miejsce. W efekcie Polska plasuje się na wysokiej, szóstej pozycji, mimo że przed nią znajduje się łącznie 22 krajów. Nasz kraj dzieli tę lokatę m.in. z Nową Zelandią, Czechami i Maltą – państwami, których obywatele mogą bezwizowo podróżować do 183 krajów. Kto jest największym przegranym indeksu? Największy spadek względem poprzedniego roku odnotowała Wielka Brytania, która utraciła możliwość bezwizowego wjazdu do ośmiu państw, gromadząc łącznie 182 kierunki. Daleko za nią znajduje się Afganistan, zajmujący ostatnie miejsce w rankingu i pozostający jednoznacznym antyliderem zestawienia. Afgański paszport umożliwia bezwizową podróż jedynie do 24 państw, wśród których znajdują się m.in. Bangladesz, Haiti czy Seszele. Tak niska lokata kraju ze stolicą w Kabulu wiąże się z wieloletnią niestabilnością polityczną, brakiem międzynarodowego uznania władz oraz obawami innych państw przed ryzykiem migracyjnym. W rezultacie zdecydowana większość świata nie decyduje się na zniesienie obowiązku wizowego wobec obywateli Afganistanu. Źródła: Henley & Partners, CNN Nasz autor Olaf Kardaszewski Absolwent Instytutu Stosowanych Nauk Społecznych na Uniwersytecie Warszawskim. Obecnie student magisterskiego kierunku Studiów Miejskich na tej samej uczelni. Interesuje się społecznymi i kulturowymi aspektami zmieniającego się świata, o czym chętnie pisze w swoich pracach. Współprowadzący projekt „Podziemna Warszawa” w National Geographic Polska. Uwielbia podróże, w trakcie których zawsze stara się obejrzeć mecz lokalnej drużyny piłkarskiej.
Lotnisko Chopina pod śniegiem. Loty były przekierowywane i opóźnione. Jak obecnie wygląda sytuacja?
Niedziela nie należała do najłatwiejszych dni na warszawskim Okęciu. Śnieżyce doprowadziły do przekierowania samolotów z Madrytu, Kopenhagi, Bukaresztu i Stambułu na inne lotniska w Polsce. Jeden z pasów startowych był czasowo zamknięty. Chociaż póki co sytuacja się uspokoiła, to nadal występują opóźnienia.
Wieczorem 11 stycznia 2026 roku intensywne opady śniegu sparaliżowały działalność Lotniska Chopina w Warszawie. Musiały zostać wdrożone specjalne procedury bezpieczeństwa. Dlaczego samoloty nie lądowały na Okęciu? Rzecznik Lotniska Chopina Piotr Rudzki poinformował w niedzielę wieczorem, że ze względu na konieczność regularnego odśnieżania pasa startowego samoloty oczekujące na lądowanie musiały krążyć nad miastem. Przez pewien czas jeden z dwóch pasów startowych był całkowicie wyłączony z użytku, co wywołało poważne zakłócenia w ruchu lotniczym. Problemy nie wiązały się z żadną awarią – zima w tym roku nie rozpieszcza (a przynajmniej nie z punktu widzenia pracowników lotniska), a sytuację wymusiły zamiecie. Które loty zostały przekierowane i gdzie ostatecznie wylądowały samoloty? Kilka samolotów faktycznie nie wylądowało w Warszawie. Rejsy PLL LOT z Bukaresztu i Stambułu oraz maszyna z Kopenhagi zostały skierowane na lotnisko w Poznaniu. Wieczorny samolot z Madrytu musiał lądować we Wrocławiu. Maszyny po uzupełnieniu paliwa miały powrócić z pasażerami na Lotnisko Chopina, gdy tylko warunki pogodowe na to pozwolą – poinformował rzecznik PLL LOT, Krzysztof Moczulski. Jakie są konsekwencje dla pasażerów? Tradycyjnie największe skutki utrudnień odczuli pasażerowie. Poza przekierowaniami doszło do odwołania niektórych rejsów. Wśród nich znalazł się np. wieczorny lot z Warszawy do polskiej stolicy wina, Zielonej Góry – ten został całkowicie anulowany. Starty samolotów są opóźnione z powodu konieczności przeprowadzania procedury odladzania samolotów (ang. de-icing). Piotr Rudzki wyjaśnia, że odladzanie jest rutynową operacją wykonywaną podczas intensywnych opadów śniegu i niskich temperatur. Proces ten trwa jednak kilkanaście minut i nie jest uwzględniany w rozkładzie lotów, co automatycznie przekłada się na opóźnienia. Czy sytuacja jest już opanowana? Według informacji przekazanych przez rzecznika Lotniska Chopina, przed godziną 23:00 sytuacja została opanowana, a port lotniczy zaczął funkcjonować bez przeszkód. Rano 12 stycznia lotnisko działało już normalnie, ale niektóre loty wciąż są opóźnione. Warto wziąć to pod uwagę przy planowaniu podróży i mieć nieco wyrozumiałości dla pracowników lotniska, którzy na mrozie dbają o bezpieczeństwo pasażerów. Źródła: tvn24.pl, Lotnisko Chopina w Warszawie Nasz autor Jonasz Przybył Redaktor i dziennikarz związany wcześniej m.in. z przyrodniczą gałęzią Wydawnictwa Naukowego PWN, autor wielu tekstów publicystycznych i specjalistycznych. W National Geographic skupia się głównie na tematach dotyczących środowiska naturalnego, historycznych i kulturowych. Prywatnie muzyk: gra na perkusji i na handpanie. Interesuje go historia średniowiecza oraz socjologia, szczególnie zagadnienia dotyczące funkcjonowania społeczeństw i wyzwań, jakie stawia przed nimi XXI wiek.
„Krakowianin czy krakowianin” – już od stycznia wchodzą nowe zasady ortografii języka polskiego
Nowe zasady pisowni języka polskiego będę obowiązywały już od 1 stycznia 2026. Kilka zmian będzie również dotyczyć zapisu nazw geograficznych. Oto najważniejsze reguły, o których już niebawem będzie trzeba pamiętać.
Spis treści: Zmiany pisowni nazw geograficznych od 1 stycznia 2026 roku Inne istotne zmiany ortografii Oficjalne źródła i dokumenty – gdzie szukać aktualnych zasad Wraz z początkiem nowego roku wchodzą w życie istotne zmiany w polskiej ortografii. Kilka z nowych reguł będzie dotyczyć zapisu nazw geograficznych – choć w mniejszym zakresie, niż początkowo to ogłoszono. Zmiany pisowni nazw geograficznych od 1 stycznia 2026 roku Cieśnina Bosfor czy cieśnina Bosfor, a może tak i tak? Wśród propozycji przedstawionych przez Radę Języka Polskiego w maju 2024 roku znalazła się jedna szczególnie istotna dla osób korzystających z nazw geograficznych: dopuszczenie alternatywnej pisowni wyrazu gatunkowego stojącego przed nazwą własną zarówno wielką, jak i małą literą. Oznaczałoby to, że można byłoby pisać zarówno „Cieśnina Bosfor”, jak i „cieśnina Bosfor”, czy „Jezioro Gopło” i „jezioro Gopło”. Takie rozwiązanie miało uprościć zapisywanie nazw geograficznych, ale budziło też kontrowersje dotyczące jednolitości i standaryzacji. Jednak już w listopadzie 2025 roku Rada Języka Polskiego, po szerokich konsultacjach i analizie stanowisk instytucji odpowiedzialnych za standaryzację nazw własnych w urzędach i systemach geoinformacyjnych, zdecydowała się wycofać tę zmianę. Zatem od 1 stycznia 2026 roku wciąż obowiązuje dotychczasowa zasada – wyraz gatunkowy przed nazwą własną, jeśli występuje w mianowniku, zapisujemy małą literą. Przykłady poprawnego zapisu: cieśnina Bosfor, jezioro Śniardwy, góra Giewont. Jak teraz zapisywać nazwy obiektów w mieście? Wyjątkiem są sytuacje, gdy wyraz gatunkowy otwiera nazwę obiektu przestrzeni publicznej (typu: park, osiedle, most) oraz w przypadku lokali usługowych lub gastronomicznych, np. Cmentarz Centralny, Most Północny, Aleja Róż, Plac Zbawiciela, Brama Warszawska, Księgarnia Naukowa, Kino Relaks, Galeria Północna, Restauracja Ateny. Słowo ulica wciąż będziemy pisać małą literą, np: ul. Marynarska, ulica Staromiejska. Mieszkańcy miast, dzielnic i osiedli – nowe zasady pisowni! Od 1 stycznia 2026 r. nazwy mieszkańców miast, dzielnic, osiedli i wsi będziemy pisać wielką literą. Przykłady: Warszawianin, Łodzianin, Poznanianka, Paryżanin, Białostocczanin, Szczecinianka. Zmiana ta upraszcza dotychczasowe zasady i eliminuje wiele wątpliwości oraz błędów, szczególnie w tekstach urzędowych i prasowych. Pisownia nazw etnicznych – pojawiły się nowe warianty Rada dopuściła również alternatywne zapisy nieoficjalnych nazw etnicznych – zarówno wielką, jak i małą literą, np. kitajec lub Kitajec, jugol lub Jugol, angol lub Angol, żabojad lub Żabojad, makaroniarz lub Makaroniarz. Inne istotne zmiany ortografii Pisownia nazw firm, marek i modeli – teraz wielką literą piszemy nie tylko nazwę firmy, marki czy modelu, ale również pojedyncze egzemplarze wyrobów przemysłowych, np. pod oknem zaparkował czerwony Ford. Pisownia rozdzielna cząstek -bym, -byś, -by, -byśmy, -byście ze spójnikami – np. Zastanawiam się, czy by nie pojechać w góry. Pisownia nie- z imiesłowami odmiennymi – nie będzie już rozdzielnej pisowni w żadnym przypadku, niezależnie od interpretacji znaczeniowej. Przymiotniki od nazw osobowych (np. szekspirowski, zygmuntowski, chopinowski) – zawsze pisane małą literą, niezależnie od znaczenia. Ujednolicenie zasad pisowni innych prefiksów – np. półspał, półczuwał, super-Europejczyk. Zmiany te mają na celu uproszczenie zasad, eliminację wyjątków i przepisów trudnych do zastosowania oraz zmniejszenie liczby błędów ortograficznych. Oficjalne źródła i dokumenty – gdzie szukać aktualnych zasad Wszelkie oficjalne zasady dotyczące ortografii oraz aktualne wykładnie można znaleźć w następujących źródłach: Dokument „Zasady pisowni i interpunkcji polskiej” Od 1 stycznia 2026 roku jedynym ważnym i aktualnym źródłem zasad ortograficznych i interpunkcyjnych będzie nowy dokument „Zasady pisowni i interpunkcji polskiej” opracowany przez Radę Języka Polskiego przy Prezydium PAN. Dokument ten jest dostępny na stronie internetowej RJP. Kampania informacyjna „Zmiany w pisowni – mniej wątpliwości, więcej pewności” Rada Języka Polskiego prowadzi również szeroko zakrojoną kampanię społeczną, której celem jest informowanie o nowych zasadach i wyjaśnianie wszelkich wątpliwości. Materiały edukacyjne i infografiki można znaleźć w mediach społecznościowych oraz na stronie RJP. Źródło: Rada Języka Polskiego Nasz ekspert Łukasz Załuski Redaktor naczelny „National Geographic Polska” i National-Geographic.pl. Dziennikarz podróżniczy i popularnonaukowy z 20-letnim stażem. Wcześniej odpowiedzialny m.in. za magazyny „Focus”, „Focus Historia” i „Sekrety Nauki”. Uważny obserwator zmieniającego się świata i nowych trendów podróżniczych. Inicjator projektu pierwszej naukowej rekonstrukcji wizerunków władców z dynastii Jagiellonów. Po świecie podróżuje w poszukiwaniu smaków lokalnych kuchni. Miłośnik tenisa, książek kryminalnych i europejskich stolic.
Nowy dworzec Warszawa Zachodnia już działa! Obszerne przejścia mogłyby pomieścić Boeinga 747
Dzisiaj otwarto nowy dworzec Warszawa Zachodnia. Przestronna hala, wygodne przejście podziemne, nowoczesne kładki, windy i udogodnienia dla podróżnych – wszystko gotowe na przyjęcie tysięcy pasażerów każdego dnia.
Długo wyczekiwana modernizacja dworca Warszawa Zachodnia została zakończona. Dnia 28 listopada 2025 roku podróżni po raz pierwszy skorzystali z nowej infrastruktury. Przebudowany obiekt zyskał zupełnie nowe oblicze, zarówno funkcjonalnie, jak i wizualnie. Prace modernizacyjne trwały pięć lat i objęły kompleksową przebudowę największej stacji kolejowej w Polsce pod względem liczby kursujących pociągów. Inwestycja powinna usprawnić planowanie podróży do stolicy Polski. Przestronne przejście podziemne pod stacją gotowe do użytku Nowym sercem dworca jest podziemna hala zlokalizowana na poziomie -1. Przejście ma długość ponad pół kilometra i aż 64 metry szerokości, co czyni je najobszerniejszym tego typu obiektem w Warszawie. Dotychczasowe wąskie i zatłoczone tunele zostały całkowicie zastąpione nową przestrzenią. Według wypowiedzi przedstawicieli wykonawcy Budimex przejście jest na tyle obszerne, że mogłoby pomieścić nawet Boeinga 747. Taka skala projektu jest bezprecedensowa w skali kraju. Nowoczesna infrastruktura: windy, kładki, rampy i schody ruchome Dla wygody podróżnych w nowym dworcu Warszawa Zachodnia przygotowano liczne udogodnienia. Przestrzeń została wyposażona w windy, które umożliwiają dostęp do wszystkich poziomów, oraz w schody ruchome zapewniające szybkie i komfortowe przemieszczanie się. Nowa kładka dla pieszych prowadzi bezpośrednio na perony, znacznie ułatwiając poruszanie się po stacji. Dodatkowo przygotowano rampy dla rowerzystów oraz spiralny zjazd, który połączył dzielnice Wola i Ochota. Nawigacja i dostępność: co się zmieniło na stacji Po modernizacji stacja Warszawa Zachodnia jest przygotowana na przyjęcie nawet 100 tys. pasażerów dziennie. Obsługuje prawie tysiąc pociągów każdego dnia, w tym regionalne, dalekobieżne i podmiejskie. Znaczne zmiany objęły również dach obiektu. Na powierzchni 2,5 hektara zadaszenia zamontowano panele fotowoltaiczne, które pokrywają do 30% zapotrzebowania energetycznego dworca. To jedno z największych tego typu rozwiązań w Europie. Na dzień otwarcia uruchomiono także pierwsze punkty usługowe. Reszta przestrzeni handlowo-usługowej ma być udostępniana sukcesywnie w nadchodzących miesiącach. Źródło: M. St. Warszawa
Pomysł na prezent pod choinkę: Z okazji Black Friday specjalna cena na prenumeratę National Geographic i Traveler
Oto idealny prezent świąteczny dla bliskiej osoby, która kocha podróże lub fascynuje się światem. Z okazji Black Friday na kultowy.pl dostępna jest wyjątkowa promocja: specjalny kod daje rabat na roczną prenumeratę National Geographic Polska oraz Traveler.
Z okazji Black Friday redakcja magazynów National Geographic i National Geographic Traveler przygotowała wyjątkową ofertę dla miłośników podróży i świata nauki. Na stronie kultowy.pl udostępniono promocję, w ramach której kod rabatowy BF2025 pozwala uzyskać 15% zniżki na roczną prenumeratę dwóch popularnych magazynów: National Geographic Polska oraz Traveler. To jednorazowa okazja dla wszystkich, którzy chcą podarować sobie lub bliskim niezwykły prezent świąteczny, pełen wiedzy, inspiracji i wspaniałych zdjęć. Jak skorzystać z kodu rabatowego BF2025 na kultowy.pl? Aby skorzystać z promocji, wystarczy wejść na stronę kultowy.pl, wybrać interesującą nas roczną prenumeratę – National Geographic Polska lub Traveler – a następnie przy finalizacji zakupu wpisać kod rabatowy BF2025. Po jego zatwierdzeniu cena zostanie automatycznie obniżona o 15%. Zniżka na Traveler i National Geographic dostępna jest tylko online i wymaga ręcznego wpisania kodu promocyjnego. To szybki i prosty sposób, by uzyskać tańszą prenumeratę bez konieczności zakładania konta czy długiej rejestracji. Dlaczego to dobry pomysł na prezent świąteczny? Prenumerata National Geographic Black Friday to świetna okazja do zakupu prezentu, który naprawdę inspiruje. To nie tylko kolekcja fascynujących artykułów i reportaży, ale też pięknie wydane magazyny, które można podarować bliskiej osobie pod choinkę. Jeśli ktoś z Twoich bliskich interesuje się światem, nauką, przyrodą lub szuka inspiracji podróżniczych, prenumerata Traveler Black Friday to strzał w dziesiątkę. W dobie szybkiego internetu i treści dostępnych online, tradycyjna, drukowana prasa z ekskluzywnymi materiałami staje się czymś wyjątkowym. To prezent, który będzie powracać co miesiąc przez cały rok – z nową porcją wiedzy, odkryć i zachwytów nad światem. Co zawiera roczna prenumerata tych magazynów? Roczna prenumerata kultowy.pl obejmuje regularne dostawy drukowanych wydań magazynów bezpośrednio do domu. W przypadku National Geographic Polska czytelnicy otrzymują dostęp do fascynujących reportaży, artykułów naukowych, najnowszych odkryć oraz fotografii najwyższej jakości. Z kolei Traveler to magazyn stworzony z myślą o tych, którzy kochają podróże, nieznane kultury, smaki i krajobrazy. Każde wydanie dostarcza inspiracji podróżniczych, praktycznych porad oraz relacji z najbardziej niezwykłych zakątków świata. Oba tytuły to wyjątkowa szansa na poznawanie świata bez wychodzenia z domu – idealne dla każdego ciekawego świata czy podróżnika z pasją. Do kiedy trwa promocja z okazji Black Friday? Oferta zniżkowa z kodem rabatowym BF2025 dostępna jest w związku z obchodami Black Friday. Źródło: National Geographic Polska
„Polacy naprawdę nieźle mówią po angielsku” – rozmawiamy z najpopularniejszym nauczycielem języka angielskiego
Kto z polskich celebrytów i polityków najlepiej radzi sobie z językiem angielskim? Jak rozróżnić najpowszechniejsze akcenty języka angielskiego, dlaczego nie warto uczyć się języków z podcastami i serialami? O tym, jak skutecznie opanować angielski, opowiada Daniel Lalewicz, jeden z najpopularniejszych twórców edukacyjnych w polskim internecie.
Spis treści: Kim jest Daniel Lalewicz? Język angielski Polaków okiem eksperta Rozmowa Daniela Lalewicza z National Geographic Wideo podcast z Danielem Lalewiczem to pierwszy odcinek z 6-odcinkowego cyklu „Jak to się mówi po polsku”, w którym rozmawiamy z obcokrajowcami, którzy znaleźli swój nowy dom w Polsce. Odnosimy się do ich doświadczeń z nauką języka polskiego, a także do wzajemnych stereotypów kulturowych. Każdy odcinek publikujemy w niedzielę o 18.00 na YouTube, a w kolejne poniedziałki na National-Geographic.pl oraz na Spotify. Kim jest Daniel Lalewicz? Daniel Lalewicz to jeden z najbardziej rozpoznawalnych twórców edukacyjnych w Polsce. Urodził się w Stanach Zjednoczonych, a następnie wychowywał i uczył w Wielkiej Brytanii. Jak sam mówi – angielski jest dla niego pierwszym językiem. Dynamiczne lekcje angielskiego Daniela cieszą się ogromną popularnością na YouTube, TikToku i Instagramie, a jego styl nauczania – praktyczny, angażujący i pełen humoru – przyciąga zarówno młodzież, jak i dorosłych uczących się języka od podstaw. Dlaczego Daniel Lalewicz stał się tak popularny? Daniel połączył umiejętność nauczania z doskonałym wyczuciem internetowych trendów. W jego materiałach można znaleźć nie tylko wiedzę językową, ale też porady fonetyczne, różnice między akcentami oraz wskazówki, jak radzić sobie z angielskim w praktycznych sytuacjach. Jego lekcje są krótkie, treściwe i natychmiastowo zrozumiałe. Język angielski Polaków okiem eksperta W rozmowie Daniel podkreśla, że Polacy mówią po angielsku lepiej, niż sądzą. Wskazuje jednak na typowe błędy, jak zbyt dosłowne tłumaczenie zwrotów, problemy z intonacją i rytmem wypowiedzi, a także nadmierne skupienie się na biernym odbiorze treści, np. z podcastów i seriali, zamiast na aktywnym mówieniu. Rozmowa Daniela Lalewicza z National Geographic Zamieszczone powyżej wideo to nie tylko rozmowa o języku, ale też pełne inspiracji spojrzenie na naukę jako proces, który może być przyjemny i skuteczny. Daniel dzieli się swoimi sprawdzonymi metodami nauki, radzi, jak zacząć mówić płynnie i obala popularne mity językowe. Rozmowę z Danielem Lalewiczem poprowadził Łukasz Załuski, redaktor naczelny National Geographic Polska. Wideo z rozmową można obejrzeć bezpośrednio w tym artykule, a także na naszym kanale YouTube i w serwisie Spotify. Źródło: National Geographic Polska Nasz autor Łukasz Załuski Redaktor naczelny „National Geographic Polska” i National-Geographic.pl. Dziennikarz podróżniczy i popularnonaukowy z 20-letnim stażem. Wcześniej odpowiedzialny m.in. za magazyny „Focus”, „Focus Historia” i „Sekrety Nauki”. Uważny obserwator zmieniającego się świata i nowych trendów podróżniczych. Inicjator projektu pierwszej naukowej rekonstrukcji wizerunków władców z dynastii Jagiellonów. Miłośnik tenisa, książek kryminalnych i europejskich stolic.
Podróżniczki muszą mieć się na baczności. Policjant ujawnił nowy, niebezpieczny trik taksówkarzy
Podczas samotnych podróży kobiety muszą uważać na wiele zagrożeń, a przestępcy wciąż wymyślają nowe sposoby, by je wykorzystać. Najnowsza metoda, o której głośno zrobiło się w sieci, polega na podawaniu podróżnym „poczęstunku”, który ma je odurzyć i pozbawić kontroli.
Kobiety podróżujące samotnie za granicą od lat zwracają uwagę na konieczność wzmożonej czujności. W obcych krajach mogą stać się celem osób, które próbują je oszukać, okraść lub wykorzystać ich nieuwagę. Teraz jeden z funkcjonariuszy policji opublikował w mediach społecznościowych ostrzeżenie dotyczące niebezpiecznej praktyki, którą – według relacji – stosują niektórzy taksówkarze oraz kierowcy oferujący przejazdy współdzielone. Chodzi o pozornie niewinną propozycję napoju lub przekąski, która w rzeczywistości może zawierać substancję odurzającą. Viralowe ostrzeżenie policjanta Policjant obecny w sieci pod pseudonimem @police_g0tur6, którego na TikToku obserwuje ponad 1,1 mln użytkowników, opublikował niedawno nagranie, które błyskawicznie stało się viralem. Funkcjonariusz ostrzegł w nim podróżujące kobiety przed tym, co nazwał „nowym zagrożeniem”, podkreślając, że sprawa wymaga maksymalnej uwagi. – Wszystkie kobiety i nastolatki, które jeżdżą Uberem i taksówkami, muszą wiedzieć o tym niebezpieczeństwie. Posłuchajcie uważnie – rozpoczął. Jak wyjaśnił, pojawiają się doniesienia o kierowcach, którzy wręczają pasażerkom butelki wody zaraz po wejściu do samochodu. Problem w tym, że takie butelki mogły zostać wcześniej naruszone. – Zdarza się, że wstrzykują do środka niewielką ilość fentanylu lub innej substancji mającej wywołać senność czy utratę przytomności – ostrzegł policjant. Z tego powodu radzi, by nie przyjmować żadnych napojów ani przekąsek od nieznanych kierowców. Dodał też praktyczną wskazówkę: jeśli ktoś z powodu silnego pragnienia rozważa przyjęcie oferowanej wody, powinien delikatnie ścisnąć butelkę – jeśli pojawi się wyciek, może to świadczyć o wcześniejszym przekłuciu opakowania. – Moja najlepsza rada dla pań i nastolatek brzmi: jeśli wsiadacie do pojazdu prowadzonego przez obcą osobę, nie przyjmujcie od niej żadnego jedzenia ani napojów. Dbajcie o swoje bezpieczeństwo – podsumował. Rosnąca liczba niepokojących relacji kobiet z całego świata W komentarzach pod nagraniem wiele kobiet zaczęło dzielić się własnymi, niepokojącymi doświadczeniami. Jedna z internautek opisała: „Przydarzyło mi się to i kierowca wyraźnie się zdenerwował, gdy odmówiłam wypicia wody. Co chwilę odwracał się i pytał, czy mam zamiar ją otworzyć. Zgłosiłam to na policję”. Inna relacjonowała, że kierowca Ubera zaoferował jej cukierka i nalegał, by go zjadła, dodając: „Poprosiłam, żeby natychmiast mnie wysadził”. Kolejna użytkowniczka TikToka wspomniała natomiast, że pewien kierowca próbował podać jej butelkę wody aż trzy razy, co wydało jej się niezwykle natarczywe – wideo opublikowane przez policjanta uświadomiło jej dopiero jakiego niebezpieczeństwa mogła uniknąć. Co istotne, część kobiet w komentarzach pod filmikiem opublikowała też własne wskazówki dotyczące bezpieczeństwa, podkreślając, że nie tylko napoje mogą stanowić zagrożenie. Czytamy: „Nie przyjmujcie balsamu, środka do dezynfekcji rąk ani niczego, co kierowca próbuje podać”, „Używajcie chusteczek lub rękawiczek do otwierania drzwi i zapinania pasów bezpieczeństwa” oraz „Nie tylko woda może być pułapką – również guma do żucia, cukierki, słodycze, czekolada czy nawet opakowanie chusteczek”. Tego typu praktyki zgłaszane są nie tylko w USA, skąd pochodzi policjant. Podobne doniesienia pojawiają się również w Australii, Wielkiej Brytanii, a także w krajach Azji Południowo-Wschodniej, m.in. w Wietnamie i na Filipinach. Tam lokalne służby bezpieczeństwa przestrzegają podróżnych przed przyjmowaniem napojów lub przekąsek od obcych, w tym także od kierowców usług przewozowych. Eksperci ds. bezpieczeństwa podkreślają jednak, że w większości przypadków wystarczy stanowczo powiedzieć: „Nie, dziękuję”, a w razie potrzeby warto mieć przy sobie własną butelkę wody. Zwracają również uwagę, że celem tych ostrzeżeń nie jest wzbudzanie strachu przed korzystaniem z taksówek, lecz przypomnienie o podstawowych zasadach ostrożności. Źródła: TikTok, vt.co Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Polskie MSZ ostrzega: Czechy, w tym Praga, zmagają się z epidemią „choroby brudnych rąk”
Tuż przed jednym z najgorętszych pod względem turystycznych okresów w roku Czechy mają ogromnego pecha. Kraj, a szczególnie Pragę, nawiedziła epidemia wirusowego zapalenia wątroby typu A. Polskie MSZ wydało ostrzeżenie.
W ostatnich miesiącach w Czechach nastąpił alarmujący wzrost zachorowań na wirusowe zapalenie wątroby typu A (WZW A), potocznie nazywane żółtaczką pokarmową. Według tamtejszego Państwowego Instytutu Zdrowia Publicznego (SZU), od początku roku zgłoszono już 2597 przypadków tej choroby, czylo niemal czterokrotnie więcej niż w całym roku 2024, gdy odnotowano 636 infekcji. Epidemia w Czechach – gdzie przypadków jest najwięcej? Najbardziej dotknięte epidemią regiony to Praga oraz środkowe Czechy — w samej Pradze odnotowano 1108 przypadków, a w regionie środkowoczeskim kolejne 418. Co więcej, choroba rozprzestrzenia się po całej populacji: zachorowania występują we wszystkich grupach wiekowych, choć najczęściej dotykają dorosłych w wieku 30–45 lat oraz dzieci między 5. a 9. rokiem życia. Sytuacja jest poważna również pod względem klinicznym. Większość zakażonych trafia do szpitali, a w wielu przypadkach placówki nie są w stanie przyjąć wszystkich chorych. Niestety, od początku roku z powodu powikłań związanych z WZW A zmarło już 29 osób. Wśród ofiar dominują mężczyźni z dodatkowymi problemami zdrowotnymi. Polskie MSZ ostrzega W odpowiedzi na pogarszającą się sytuację epidemiologiczną, polskie Ministerstwo Spraw Zagranicznych wydało specjalne ostrzeżenie. „Ambasada RP w Pradze informuje o wzroście liczby zachorowań na wirusowe zapalenie wątroby typu A na terenie Republiki Czeskiej. Najwięcej przypadków odnotowano w Pradze, a także w krajach środkowoczeskim i morawsko‑śląskim” – brzmi komunikat MSZ. Eksperci podkreślają, że najskuteczniejszą metodą ochrony przed WZW A jest szczepienie. Polskie MSZ zapowiada, że może aktualizować swoje zalecenia dla podróżujących w zależności od rozwoju sytuacji epidemiologicznej. Co to jest WZW A? Wirusowe zapalenie wątroby typu A to ostra choroba zakaźna, przenoszona głównie drogą pokarmową. Atakuje wątrobę, powodując objawy takie jak gorączka, osłabienie, nudności, ból brzucha oraz żółtaczkę. Choroba zwykle przebiega samoograniczająco i nie przechodzi w postać przewlekłą. WZW A to typowa „choroba brudnych rąk”. Szanse na zarażenie się można skutecznie zmniejszyć zachowując higienę: myjąc ręce i surową żywność (np. owoce). Unikanie jedzenia z niepewnych źródeł i picie wody tylko z butelek także mogą znacząco zmniejszyć ryzyko. Źródła: PAP, MSZ Nasza autorka Magdalena Rudzka Dziennikarka „National Geographic Traveler" i „Kaleidoscope". Przez wiele lat również fotoedytorka w agencjach fotograficznych i magazynach. W National-Geographic.pl pisze przede wszystkim o przyrodzie. Lubi podróże po nieoczywistych miejscach, mięso i wino.
Sztuczna inteligencja pomoże przewidywać turbulencje? Technologia, która zmienia lotnictwo
W obliczu coraz częstszych i gwałtowniejszych turbulencji, które eksperci wiążą ze zmianami klimatu, linie lotnicze zaczynają sięgać po innowacyjne rozwiązania. Najnowszym pomysłem jest wykorzystanie zaawansowanej sztucznej inteligencji po to, by zwiększyć zarówno bezpieczeństwo, jak i komfort pasażerów.
Sztuczna inteligencja budzi skrajne emocje – dla jednych jest zagrożeniem, dla innych szansą. W przemyśle lotniczym pojawia się jednak coraz więcej dowodów, że może działać jako skuteczna pomoc. Jedna z linii lotniczych postanowiła ją wykorzystać właśnie w walce z turbulencjami, czyli zjawiskiem, które bywa niewidoczne na radarach i stanowi poważne wyzwanie operacyjne. Dlaczego turbulencje stają się coraz silniejsze? Turbulencje od dawna stanowią jedno z największych wyzwań w lotnictwie – nie tylko dlatego, że budzą lęk wśród pasażerów, lecz przede wszystkim z powodu tego, że są trudne do przewidzenia. W przeciwieństwie do burz czy opadów nie pojawiają się na radarach pogodowych w kokpicie, a ich charakter często jest tak „lokalny”, że nawet najbardziej zaawansowane modele meteorologiczne nie są w stanie ich wykryć. W ostatnich latach ich występowanie się nasila, a naukowcy wskazują, że zmiany klimatu zwiększają częstotliwość i siłę turbulencji. Według badań meteorologów z Uniwersytetu w Reading niebo nad północnym Atlantykiem (czyli jedną z najruchliwszych tras lotniczych świata) jest dziś o 55% bardziej niespokojne niż cztery dekady temu. Dlaczego tak się dzieje? Otóż cieplejsze powietrze, będące skutkiem rosnących emisji dwutlenku węgla, modyfikuje układ prądów strumieniowych, tworząc warunki sprzyjające tzw. turbulencjom czystego powietrza. Międzynarodowe Zrzeszenie Przewoźników Powietrznych (IATA) uznaje je dziś za główną przyczynę obrażeń wśród pasażerów i członków załóg, choć śmiertelne przypadki zdarzają się rzadko. W ciągu ostatnich lat odnotowano jednak dramatyczne incydenty – statystyki Federalnej Administracji Lotnictwa (FAA) pokazują, że w latach 2009–2021 aż 146 osób doznało poważnych obrażeń w wyniku turbulencji. Co istotne, to zjawisko nie dotyczy już tylko Atlantyku – zwiększoną niestabilność powietrza notuje się również nad Europą, Bliskim Wschodem i Stanami Zjednoczonymi. To sprawia, że linie lotnicze coraz pilniej poszukują sposobów na przewidywanie turbulencji i minimalizowanie ich skutków, a sztuczna inteligencja wydaje się jednym z najbardziej obiecujących narzędzi w tej walce. Sztuczna inteligencja w kokpicie Rosnąca intensywność turbulencji to nie tylko kwestia bezpieczeństwa, lecz także ogromne obciążenie finansowe dla branży. Jak wyjaśnił Mark Prosser, meteorolog z Uniwersytetu w Reading, linie lotnicze w samych Stanach Zjednoczonych tracą z tego powodu od 150 do 500 milionów dolarów rocznie. Jak to możliwe? – Każda dodatkowa minuta spędzona w turbulencjach zwiększa zużycie samolotu, a także ryzyko odniesienia obrażeń przez pasażerów i personel pokładowy – podkreślił. Trudność polega na tym, że obecne radary oraz modele pogodowe nie potrafią wykrywać niewielkich, lokalnych wirów odpowiedzialnych za nagłe zaburzenia lotu. Właśnie dlatego Emirates, największe linie lotnicze Bliskiego Wschodu, zdecydowały się sięgnąć po sztuczną inteligencję. Firma wprowadziła system, który – dzięki połączeniu uczenia maszynowego, raportów pilotów i zbiorczych danych o turbulencjach – generuje informacje w czasie rzeczywistym i przekazuje do kokpitu „wizualizacje turbulencji na żywo”. Dzięki temu piloci mogą znacznie wcześniej zobaczyć, gdzie pojawią się niebezpieczne strefy i z wyprzedzeniem zmodyfikować trasę. Emirates przekonują, że pierwsze efekty technologii są już wyraźnie widoczne. Jak zdradził kapitan Hassan Alhammadi, starszy wiceprezes ds. operacji lotniczych, nowy system przyczynił się do „znacznego zmniejszenia” liczby przypadków niespodziewanych silnych turbulencji w ciągu ostatniego roku. – Choć jesteśmy dopiero na wczesnym etapie, widzimy potwierdzenie potencjalnych korzyści, jakie mogą przynieść te systemy – podkreślił. Jednocześnie zaznaczył, że choć całkowite wyeliminowanie turbulencji jest niemożliwe, technologia ta może w praktyce zminimalizować najbardziej gwałtowne i niebezpieczne epizody. Źródło: Euronews Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Black Friday coraz bliżej. Kiedy wypada i skąd wzięło się to wielkie święto zakupów?
Black Friday z roku na rok cieszy się coraz większym zainteresowaniem i przyciąga tłumy spragnionych promocji klientów. Dziś przyglądamy się historii i fenomenowi Czarnego Piątku, który napędza konsumpcję na niespotykaną skalę – także w Polsce.
W tym artykule: Co to jest Black Friday? Kiedy jest Black Friday? Co warto kupić w Black Friday? Czym różni się Black Friday od Cyber Monday? Black Friday, u nas znany jako Czarny Piątek, stał się jednym z najważniejszych dni w roku dla łowców okazji. To właśnie wtedy sklepy oferują setki produktów w znacznie obniżonych cenach, co przyciąga tłumy klientów pragnących skorzystać z niepowtarzalnych promocji. Czym jest to nieformalne święto zakupów, skąd się wzięło i dlaczego zyskało tak ogromną popularność zarówno za oceanem, jak i w Polsce? Co to jest Black Friday? Black Friday to dzień spektakularnych wyprzedaży i promocji, którego idea narodziła się w Stanach Zjednoczonych. Już w minionym stuleciu popularne stało się organizowanie masowych wyprzedaży tuż po Święcie Dziękczynienia, co miało wspierać wzrost sprzedaży, a konsumentom pozwalało nabyć produkty w wyjątkowo korzystnych cenach. Określenie „Black Friday” pojawiło się dopiero w latach 60. w Filadelfii. Początkowo używali go wyłącznie policjanci, którzy nazywali tak piątek po Święcie Dziękczynienia z uwagi na ogromne korki, tłumy i wzmożoną liczbę incydentów związanych z natłokiem klientów w sklepach. Z czasem jednak nazwa ta zaczęła nabierać pozytywnego znaczenia. Czarny Piątek stał się symbolem momentu, w którym sklepy, dzięki wzmożonej sprzedaży, przechodziły od „czerwonych” strat do „czarnych” zysków (wówczas dochody oznaczano czarnym tuszem, a straty czerwonym), co czyniło ten dzień jednym z najbardziej dochodowych w ciągu roku. Za oceanem Black Friday rozpoczyna sezon świątecznych zakupów, zachęcając konsumentów do skorzystania z licznych promocji, które obejmują zarówno sklepy stacjonarne, jak i internetowe. Czarny Piątek w Polsce pojawił się wraz z międzynarodowymi sieciami handlowymi w latach 2000. Początkowo nie cieszył się dużym zainteresowaniem, ale postępujący proces globalizacji doprowadził, że także i w kraju nad Wisłą Black Friday zdobył ogromną popularność i stał się wyczekiwaną tradycją konsumencką. Kiedy jest Black Friday? Black Friday, jak już zostało wspomniane, przypada na dzień po Święcie Dziękczynienia (ang. Thanksgiving), które w USA obchodzone jest w czwarty czwartek listopada. Oznacza to, że data Czarnego Piątku jest ruchoma i każdego roku przypada na inny dzień. W Polsce Czarny Piątek nie jest bezpośrednio związany ze Świętem Dziękczynienia, ponieważ w kraju nad Wisłą nie jest ono obchodzone. Mimo to rodzimi sprzedawcy przyjęli sama ideę, organizując wyjątkowe wyprzedaże i promocje właśnie w ostatni piątek listopada. W tym roku nieoficjalne święto zakupów, czyli Black Friday 2025, przypada 28 listopada. Co warto kupić w Black Friday? W Polsce większość sklepów z okazji Black Friday oferuje rabaty od 20% do 50%. Nie brakuje jednak przypadków, gdy towary zostają przecenione nawet o 80%. Z przeprowadzonych w ostatnich latach badań wynika, że w czasie święta niskich cen najchętniej kupujemy odzież, akcesoria elektroniczne oraz produkty z działu uroda i zdrowie. Ze względu na wzrost zainteresowania Black Friday w Polsce, coraz chętniej do corocznych promocji dołączają biura podróży, linie lotnicze i przewoźnicy kolejowi, jak np. PKP Intercity. Warto jednak pamiętać, że Black Friday działa na klientów również z psychologicznego punktu widzenia. Ograniczony czas wyprzedaży wywołuje poczucie presji czasowej, które zwiększa motywację do zakupu. Dodatkowo promocje z zaznaczeniem dostępności „tylko do wyczerpania zapasów” tworzą atmosferę ekskluzywności i poczucie, że jeśli nie podejmie się decyzji szybko, okazja przepadnie. Eksperci zwracają uwagę, że efektem Black Friday jest kupowanie impulsywne – klienci często sięgają po produkty, które normalnie nie znalazłyby się na ich liście zakupowej. Z tego powodu Czarny Piątek stał się też obiektem krytyki ze strony wszelkich organizacji, które zwracają uwagę na ryzyko nadmiernej konsumpcji i jej negatywnego wpływu na środowisko. Czym różni się Black Friday od Cyber Monday? Duże zainteresowanie Black Friday skutkuje tym, że zdecydowana większość sklepów, by podtrzymać zainteresowanie klientów, oferuje dodatkowe rabaty przez cały weekend. Ich zwieńczeniem jest Cyber Monday, czyli pierwszy poniedziałek po Czarnym Piątku. Wówczas duże promocje tradycyjnie przygotowują internetowe platformy, które przyciągają osoby preferujące zakupy bez tłumów i kolejek, w domowym zaciszu. Cyberponiedziałek to dla konsumentów dodatkowa okazja na upolowania wymarzonego rzeczy lub usługi w dużo niższej cenie niż zazwyczaj. Z kolei dla sprzedawców – szansa na zwiększenie zysków, przyciągnięcie nowych klientów i maksymalne wykorzystanie wzmożonego popytu na zakupowe okazje. Źródło: National Geographic Polska.