LOT zaskakuje nowym azjatyckim kierunkiem! Regularne połączenia do najpopularniejszej destynacji na świecie
To największe zaskoczenie końcówki roku! Narodowy przewoźnik ogłosił nowe, całoroczne połączenie do Azji Południowo-Wschodniej. Inauguracyjny lot 26 października 2026 roku, a bilety są dostępne już dzisiaj.
Polskie Linie Lotnicze LOT poszerzają swoją siatkę połączeń dalekodystansowych o nowy, emocjonujący kierunek w Azji Południowo-Wschodniej. Po niedawnym ogłoszeniu lotów do San Francisco, narodowy przewoźnik zapowiada kolejną trasę, tym razem do Bangkoku – tętniącej życiem stolicy Tajlandii. Robert Ludera, Prokurent i Dyrektor Biura Siatki Połączeń PLL LOT, podkreślił, że otwarcie nowego połączenia to ważny krok w globalnej ekspansji. – Bangkok to dynamiczna metropolia, będąca bramą do całego regionu. Dzięki bezpośredniemu połączeniu z Warszawy zapewniamy pasażerom wygodną i konkurencyjną ofertę podróży – zaznaczył. Start lotów już jesienią 2026 – znamy szczegóły Sprzedaż biletów na trasie Warszawa–Bangkok ruszyła 17 grudnia 2025 roku. Pierwszy lot zaplanowano na 26 października 2026 roku. Trasa będzie obsługiwana pięć razy w tygodniu – w poniedziałki, środy, czwartki, soboty i niedziele. Samoloty startować będą z warszawskiego Lotniska Chopina o godzinie 14:25 (lot LO65). W drogę powrotną podróżni wyruszą z Bangkoku w poniedziałki, wtorki, czwartki, piątki i niedziele o godzinie 8:45 (lot LO66). Czas podróży w kierunku Azji wyniesie 10 godzin i 20 minut, a w stronę Polski – 11 godzin i 55 minut. Komfort na pokładzie Dreamlinera Trasę obsługiwać będą Boeingi 787 Dreamliner – jedne z najnowocześniejszych szerokokadłubowych samolotów świata. PLL LOT oferują pasażerom wysoki komfort podróży, niezależnie od klasy biletu. Szczególną uwagę zwrócono na najmłodszych – dzieci do 2 lat otrzymają zestawy z miękkim śliniakiem, skarpetkami i klipsem do smoczka, a dzieci w wieku od 2 do 12 lat – zestaw z kredkami, kolorowankami i maskotką LOTka. Nowe połączenie – nowe możliwości Cholada Siddhivarn, dyrektorka Biura Urzędu Turystyki Tajlandii w Pradze, podkreśliła, że otwarcie bezpośredniego połączenia między Warszawą a Bangkokiem to efekt szerokiej współpracy i krok ku zacieśnieniu relacji. Połączenie ma przynieść korzyści nie tylko dla turystyki, ale również handlu, edukacji i inwestycji. Przypomnijmy, że LOT latał już regularnie z Warszawy do Bangkoku w latach 90. XX wieku. Bangkok jako miasto oferuje niezliczone atrakcje – od duchowych miejsc, jak Wat Saket czy Wat Pho, przez imponujący kompleks Wielkiego Pałacu Królewskiego z Wat Phra Kaew, po rozrywkowe ulice jak Khao San Road. To miasto, które łączy historię z nowoczesnością i przyciąga zarówno turystów, jak i podróżujących służbowo. Źródło: PLL LOT
To największy zabytek religijny na świecie – świątynia przez lata pozostawała ukryta w dżungli
Angkor Wat, zaginione miasto Khmerów, przez wieki pozostawało ukryte w kambodżańskiej dżungli. Odkrycie monumentalnych ruin przez francuskiego podróżnika Henriego Mouhota wywołało sensację i zmieniło postrzeganie historii Azji Południowo-Wschodniej.
Spis treści: Angkor Wat – odkryj dziedzictwo zapomnianego imperium Khmerów Dlaczego upadło potężne Imperium Angkoru? Odkrycia, które zmieniają historię Złoty wiek Angkor Wat – codzienne życie i rytuały w sercu imperium Religia i władza w Angkorze – jak duchowość kształtowała losy imperium Hydrauliczny geniusz Khmerów – jak Angkor kontrolował wodę i klimat System tak sprytny, że zaskoczył współczesną naukę Strategiczne rolnictwo i melioracja – sekret potęgi Imperium Khmerów Klimatyczne przesilenie i koniec Angkoru – katastrofa, która zmieniła bieg historii Gdy w XIX wieku Europa z zapartym tchem śledziła relacje z dalekich wypraw, do serca Azji wyruszył Henri Mouhot – przyrodnik i badacz, który zamiast motyli i roślin natrafił na zapomniane kamienne miasto. Ukryte w tropikalnej dżungli świątynie i monumentalne budowle Angkor Wat budziły podziw, ale i niedowierzanie. Czy to możliwe, że cywilizacja, która wzniosła te konstrukcje, została niemal całkowicie zapomniana? Odkrycie Mouhota było nie tylko archeologiczną sensacją, ale również symbolicznym momentem zetknięcia dwóch światów – zachodniego i azjatyckiego. Angkor Wat – odkryj dziedzictwo zapomnianego imperium Khmerów Gdy Donald Cooney zniża lekki samolot nad korony drzew, moim oczom ukazuje się wspaniała świątynia – odbudowana w latach 40. XX wieku Bântéay Sâmre, poświęcona hinduistycznemu bogu Wisznu. To jeden z wielu architektonicznych śladów średniowiecznego imperium Khmerów, które przez wieki dominowało w Azji Południowo-Wschodniej. Świątynia otoczona jest podwójnym murem w kształcie kwadratu, który niegdyś mogła opasywać fosa – symbol oceanów otaczających górę Meru, mityczną siedzibę bogów hinduistycznych. Bântéay Sâmre to tylko jedna z ponad tysiąca świątyń wzniesionych w między XI a XIII wiekiem w mieście Angkor – przedsięwzięcie tak ogromne i ambitne, że dorównuje rozmachem budowie piramid egipskich. Kiedy ją mijamy, z trudem odrywam wzrok – po chwili świątynia znika w gęstwinie dżungli. Angkor to nie tylko symbol potęgi, ale i upadku. Przez ponad pół tysiąca lat Imperium Khmerów, rozciągające się od dzisiejszej Birmy po Wietnam, było jednym z najpotężniejszych organizmów państwowych regionu. W samym Angkorze, stolicy imperium, na obszarze większym niż współczesny Paryż, żyło nawet 750 tysięcy ludzi. To właśnie tutaj znajdował się największy zurbanizowany kompleks świata przed epoką przemysłową. Gdy pod koniec XVI wieku portugalscy misjonarze dotarli do monumentalnych, lotosowych wież Angkor Wat – największej świątyni religijnej świata – ujrzeli miasto, które niegdyś olśniewało, a teraz powoli popadało w zapomnienie. Dlaczego upadło potężne Imperium Angkoru? Odkrycia, które zmieniają historię Pytanie o przyczyny upadku Angkoru od dekad fascynuje historyków i archeologów. Powstała długa lista możliwych czynników, obejmująca najeźdźców z zewnątrz, przemiany religijne, a także zmianę szlaków handlowych, która faworyzowała rozwój miast portowych, spychając Angkor – położony w głębi lądu – na margines ekonomiczny. To jednak w dużej mierze sfera domysłów. Pomimo zachowania się około 1300 inskrypcji na świątynnych ościeżach i stelach, brakuje w nich jasnych informacji wyjaśniających przyczyny upadku. Ślady nie znajdują się tam, gdzie ich dotąd szukano – w religijnych monumentach – ale w infrastrukturze, która podtrzymywała życie miasta. Nowe odkrycia archeologiczne rzucają światło na najbardziej prawdopodobną hipotezę: to nie miecz ani handel, lecz woda stała się przekleństwem Angkoru. Potęga miasta została zbudowana na zaawansowanym systemie hydrologicznym, który pozwalał kontrolować sezonowe powodzie i gromadzić wodę na okresy suszy. Jednak w miarę rozrostu systemu stawał się on coraz trudniejszy w utrzymaniu, aż w końcu zawiódł – prowadząc do niedoborów, powodzi i destabilizacji gospodarki. Paradoksalnie, ten sam system irygacyjny, który umożliwił zjednoczenie małych księstw w imperium, mógł również przyczynić się do jego dezorganizacji i upadku. Bez kontroli nad wodą – najcenniejszym zasobem Angkoru – nie było możliwe dalsze funkcjonowanie miasta, które w szczytowym okresie liczyło setki tysięcy mieszkańców. Złoty wiek Angkor Wat – codzienne życie i rytuały w sercu imperium Obraz Angkoru w czasach jego największej świetności zawdzięczamy między innymi Zhou Daguanowi, chińskiemu dyplomacie, który pod koniec XIII wieku spędził niemal rok w tym niezwykłym mieście. Mieszkał skromnie, jako gość rodziny z klasy średniej. Jadano tam ryż łyżkami z kokosowych skorupek, a pito wino z ryżu, liści i miodu. Zhou opisał również dawne, już zaniechane, makabryczne rytuały, takie jak pobieranie żółci od żywych ludzi dla przyrządzenia napoju „odwagi”. Podczas uroczystości religijnych organizowano pokazy sztucznych ogni, walki odyńców i widowiska z udziałem króla, który pojawiał się w towarzystwie słoni i koni przybranych w złoto, otoczony setkami kobiet z pałacu, udekorowanych kwiatami. Elementy tego życia zachowały się także w płaskorzeźbach Angkor Wat. Fasady świątyń przedstawiają sceny z codzienności: mężczyzn grających w grę planszową, kobietę rodzącą w pawilonie, a także apsary – zmysłowe, niebiańskie tancerki, które w hinduistycznej mitologii pośredniczyły między światem ludzi a bogów. Choć wiele przedstawień ukazuje harmonię i duchowość, nie brakuje też scen wojennych. Na jednym z reliefów widać łódź wojenną królestwa Czampy wypełnioną żołnierzami. Relief powstał, ponieważ Khmerowie wygrali tę bitwę. Ale nie zawsze mieli przewagę – wojny z Czampą i królestwem Ajutthajaa, wewnętrzne konflikty oraz skomplikowana sukcesja królewska sprawiały, że Angkor często pogrążał się w niestabilności politycznej. Religia i władza w Angkorze – jak duchowość kształtowała losy imperium Religia była kluczowym elementem tożsamości Angkoru. Antropolodzy określają takie ośrodki mianem regal-ritual city – miasta królewskiego i rytualnego. Władcy Khmerów uznawali się za boskich królów i budowali monumentalne świątynie, w których oddawano cześć zarówno bogom, jak i im samym. Od XIII wieku nastąpił jednak przełom religijny: hinduizm stopniowo ustępował miejsca buddyzmowi theravada, którego zasady równości społecznej mogły zagrozić elitarnemu porządkowi władzy. Jak zauważa archeolog Roland Fletcher, był to ruch wywrotowy, podobnie jak chrześcijaństwo w Cesarstwie Rzymskim. Nowa duchowość podważała fundamenty monarchii. Królestwo działało w oparciu o system danin i pracy przymusowej, a jego „walutą” był ryż. Według inskrypcji w świątyni Ta Prôhm, do jej funkcjonowania oddelegowano ponad 12 tysięcy osób, wspieranych przez 66 tysięcy rolników, którzy rocznie produkowali prawie 3 tysiące ton ryżu. Przy trzech głównych kompleksach – Preăh Khăn, Angkor Wat i Bayoăn – liczba zatrudnionych chłopów mogła sięgać 300 tysięcy, czyli niemal połowy ludności Wielkiego Angkoru. Wzrost popularności egalitarnego buddyzmu theravada mógł zachwiać tym systemem. Ale mogło też być inaczej – królewski dwór mógł celowo opuścić Angkor. Tradycja nakazywała, by nowy władca wznosił własny kompleks świątynny, a poprzedni – zostawiał w ruinie. W połączeniu z rozwojem handlu morskiego i wzrostem znaczenia Mekongu, logika ekonomiczna mogła przeważyć: przed XVI wiekiem ośrodek władzy przeniósł się w okolice dzisiejszej stolicy Kambodży Phnom Penh, bliżej Morza Południowochińskiego, kluczowego dla regionalnego handlu. Hydrauliczny geniusz Khmerów – jak Angkor kontrolował wodę i klimat Umiejętne wykorzystanie monsunowych wód spływających ze wzgórz Kulen stanowiło fundament potęgi Angkoru. Od czasów Dżajawarmana II, twórcy imperium Khmerów na początku IX wieku, rozwój państwa opierał się na imponujących zbiorach ryżu, możliwych dzięki niezwykłemu systemowi irygacyjnemu. Tylko nieliczne ośrodki, takie jak Anuradhapura i Polonnaruwa na Sri Lance, mogły się równać Angkorowi pod względem kontroli nad zasobami wodnymi. Kluczową rolę odgrywały baraje, czyli sztuczne rezerwuary wody. Największy z nich, Baraj Zachodni, miał aż 8 km długości i 2,5 km szerokości. Budowa tego trzeciego, najbardziej skomplikowanego zbiornika wymagała pracy około 200 tysięcy robotników, którzy przemieścili 11 milionów metrów sześciennych ziemi, tworząc wały szerokie na niemal 100 metrów i wysokie na trzy piętra. Co istotne, ten system działa do dziś – Baraj Zachodni nadal jest zasilany wodą z rzeki Siem Réab. Pierwszym badaczem, który zrozumiał skalę i zaawansowanie systemu wodnego Angkoru, był Bernard-Philippe Groslier z Francuskiej Szkoły Dalekiego Wschodu. W 1979 roku opisał Angkor jako „hydropolis” – miasto zbudowane wokół wody. Zbiorniki nie tylko nawadniały pola ryżowe, ale także pełniły symboliczną funkcję kosmologiczną, odzwierciedlając pierwotny ocean z hinduistycznych mitów. System tak sprytny, że zaskoczył współczesną naukę W 1992 roku architekt Christophe Pottier z EFEO wrócił do Angkoru, by wspierać odbudowę zniszczonych świątyń. Zamiast jednak skupić się wyłącznie na architekturze sakralnej, ruszył w głąb dżungli, odkrywając setki ukrytych struktur – domy, kaplice, sztuczne stawy, tzw. baseny – rozmieszczone wokół kanałów i barajów. Współczesnych naukowców zadziwiła skala i precyzja inżynierii Angkoru. Jak zauważył archeolog Roland Fletcher, cały krajobraz Wielkiego Angkoru był modyfikowany ręką człowieka. Przez stulecia budowano setki kilometrów kanałów, grobli i systemów odwadniających, które wykorzystywały naturalne różnice wysokości terenu, by sterować przepływem wody. W porze deszczowej kanały odprowadzały nadmiar wody, zapobiegając powodziom. Gdy opady ustawały, woda zgromadzona w barajach była równomiernie rozprowadzana po polach. Co więcej, zbiorniki wpływały na poziom wód gruntowych, a parowanie wspierało nawadnianie okolicznych upraw. – To nieprawdopodobnie przemyślany system, działający na poziomie inżynierii, który dziś nazwalibyśmy zrównoważonym zarządzaniem zasobami wodnymi – mówi Fletcher. Strategiczne rolnictwo i melioracja – sekret potęgi Imperium Khmerów Produkcja ryżu była fundamentem gospodarki i siły Angkoru. Większość upraw prowadzono w polderach, które normalnie byłyby uzależnione od monsunowych deszczów i wahań poziomu wody na równinie zalewowej jeziora Tonle Sap. Dzięki rozbudowanej irygacji, zbiory można było zwiększyć i ustabilizować, co znacząco zmniejszało ryzyko głodu – nawet w latach, gdy pora deszczowa przynosiła mniej opadów. System wodny Angkoru nie tylko wspomagał plony, ale również chronił przed katastrofalnymi powodziami. Możliwość precyzyjnego kierowania przepływem wody oraz budowania tam i grobli sprawiała, że Angkor zyskiwał ogromną przewagę nad innymi państwami regionu, które cierpiały z powodu nieregularnych warunków pogodowych. Jak podkreśla Roland Fletcher, te zdolności hydrotechniczne były niezwykle cennym atutem strategicznym w skali całej Azji Południowo-Wschodniej. Tym większe było zdumienie badaczy, gdy podczas wykopalisk odkryli duży fragment wodnej infrastruktury Angkoru, który – jak się okazało – został celowo zniszczony przez swoich twórców. Odsłonięta konstrukcja zachwycała precyzją wykonania: kamienne bloki z laterytu, czyli utwardzającej się na powietrzu, bogatej w żelazo, czerwonawej gleby, były perfekcyjnie dopasowane. Początkowo Fletcher i Pottier sądzili, że odkryli resztki małych wrót wodnych, jednak struktura okazała się znacznie bardziej złożona. Klimatyczne przesilenie i koniec Angkoru – katastrofa, która zmieniła bieg historii Pod koniec IX wieku khmerscy inżynierowie przekierowali rzekę Siem Réab do potężnego Baraju Wschodniego, tworząc system wodny tak imponujący, że jego pozostałości – m.in. próg przepływowy o długości boiska piłkarskiego – do dziś wzbudzają podziw. Ale z czasem ta złożona infrastruktura zaczęła się wymykać spod kontroli. Wiele elementów systemu, jak wskazują wykopaliska, zostało zniszczonych przez samych Khmerów, być może po serii katastrofalnych powodzi. Zmęczeni ciągłymi naprawami inżynierowie mogli uznać, że lepiej wykorzystać budulec do innych celów. Angkor przez stulecia zależał od delikatnej równowagi hydrologicznej. Jednak od XIV wieku region nawiedzały dotkliwe susze, przerywane gwałtownymi monsunami. Analiza słojów drzew wykazała lata następujących po sobie susz: 1362–1392 i 1415–1440. W tych okresach monsun był słaby lub całkowicie zawodził, co doprowadziło do wyczerpania zasobów wodnych. Jednocześnie Baraj Zachodni był już wtedy częściowo nieużywany, co wskazuje na ograniczoną zdolność systemu do adaptacji. Gdy długotrwała susza łączyła się z ulewami, cała hydrosfera Angkoru ulegała rozchwianiu. W rejonie północnym, z dala od jeziora Tonle Sap, nie było już możliwości nawadniania, ponieważ grawitacja była jedyną „pompą” Khmerów. Zmienność klimatu, nasilana przez silny prąd El Niño, okazała się zbyt dużym wyzwaniem dla nawet najbardziej zaawansowanego systemu irygacyjnego tamtych czasów. Upadek Angkoru był wynikiem wielu czynników: ekstremalnych zmian pogodowych, osłabienia władzy centralnej, przemian religijnych, a także zmiany szlaków handlowych. Jak zauważają badacze, podobny los spotkał wcześniej cywilizację Majów, których miasta-państwa także zniknęły po serii katastrof klimatycznych. Angkor przetrwał sześć wieków, ale ostatecznie uległ sile natury, która wyznaczyła granicę ludzkiej pomysłowości i inżynieryjnej doskonałości. Źródło: National Geographic Polska Nasz ekspert Łukasz Załuski Redaktor naczelny „National Geographic Polska” i National-Geographic.pl. Dziennikarz podróżniczy i popularnonaukowy z 20-letnim stażem. Wcześniej odpowiedzialny m.in. za magazyny „Focus”, „Focus Historia” i „Sekrety Nauki”. Uważny obserwator zmieniającego się świata i nowych trendów podróżniczych. Inicjator projektu pierwszej naukowej rekonstrukcji wizerunków władców z dynastii Jagiellonów. Po świecie podróżuje w poszukiwaniu smaków lokalnych kuchni. Miłośnik tenisa, książek kryminalnych i europejskich stolic.
Zaskakujący sekret rajskich Malediwów. Biały piasek zawdzięczają papugorybom. Jak to możliwe?
Rajskie, białe plaże na Malediwach, Karaibach czy w meksykańskim Cancún wyglądają jak prawdziwy raj na Ziemi, a zdjęcia z tropików oglądane w trakcie polskiej szarówki przyprawiają o niemałą zazdrość. Pochodzenie charakterystycznego „piasku” jest jednak dosyć kontrowersyjne, bo to w głównej mierze… ekstrementy papugoryby.
Bajeczne plaże tropików powstają dzięki niestrawionym resztkom koralowców trawionym przez papugoryby. To ich „wyżerka” sprawia, że możemy się cieszyć kolorem piasku idealnym na zdjęcia na Instagrama. Jak to działa? Papugoryby i ich kruszące skałę zęby Papugoryby (Scaridae) to niemal neonowe – wyglądające trochę, jakby zmierzały na imprezę w stylu „disco” – ryby zamieszkujące rafy koralowe w ciepłych wodach tropikalnych i subtropikalnych. Ich nazwa pochodzi od wyjątkowego kształtu zębów, który przypomina dziób papugi. Zęby te są niezwykle twarde i umożliwiają papugorybom skrobanie glonów i drobnych organizmów z twardych powierzchni, w tym z koralowców. Dzięki temu ryby te pełnią ważną rolę w ekosystemie morskim: przyczyniają się do utrzymywania czystości rafy i zapobiegają jej zarastaniu. Gdyby nie one, glony szybko przejęłyby niepodzielną władzę nad rafą. Biały piasek jest wydalany przez ryby Jednak papugoryby zjadają nie tylko glony. Podczas żerowania zdarza im się także zeskrobywać i połykać fragmenty martwych koralowców. W ich przewodzie pokarmowym zachodzi proces oddzielania substancji odżywczych od twardych elementów wapiennych. Pozostałość – czyli drobny, miałki piasek – jest wydalana. Ile piasku może wyprodukować jedna papugoryba? Zgodnie z szacunkami badaczy, przeciętna papugoryba produkuje nawet… od 90 do 100 kilogramów piasku rocznie, a w ciągu swojego życia „dostarcza” na brzeg nawet kilkaset kilogramów budulca. W niektórych rejonach to właśnie przemiana materii papugoryb w przeważającej większości odpowiada za biały „piasek” rajskich plaż, wyprzedzając inne naturalne procesy, takie jak rozpad koralowców pod wpływem fal czy erozji chemicznej. Naukowcy z University of Exeter i University of Bangor wykazali, że w rejonie Malediwów aż 85% nowych osadów piaskowych pochodzi z działalności papugoryb. Ich praca nie jest jednak wyłącznie kwestią estetyki – ten proces warunkuje istnienie i stabilność wysp koralowych. Bez stałego dopływu nowego piasku byłyby one zagrożone erozją i podnoszącym się poziomem oceanu. Bez papugoryb znikną rajskie wyspy Malediwy zdały sobie sprawę z wyjątkowej roli papugoryb i objęły je ochroną prawną. W 2020 roku wprowadzono całkowity zakaz połowu na wodach terytorialnych archipelagu. Bez tych zwierząt wyspy zaczęłyby się kurczyć i tracić swój „rajski” charakter. Chociaż dla wielu turystów może się to wydawać szokujące, piasek, po którym chodzą w egzotycznych kurortach, pochodzi z układu pokarmowego ryb. To kolejny dowód na to, jak złożone są powiązania w ekosystemach i jak ważne mogą być pozornie nieistotne ogniwa łańcucha pokarmowego. Los wszystkich instagramerek spoczywa w dziobach barwnych, kolorowych ryb. Źródło: University of Hawai‘i Nasz autor Jonasz Przybył Redaktor i dziennikarz związany wcześniej m.in. z przyrodniczą gałęzią Wydawnictwa Naukowego PWN, autor wielu tekstów publicystycznych i specjalistycznych. W National Geographic skupia się głównie na tematach dotyczących środowiska naturalnego, historycznych i kulturowych. Prywatnie muzyk: gra na perkusji i na handpanie. Interesuje go historia średniowiecza oraz socjologia, szczególnie zagadnienia dotyczące funkcjonowania społeczeństw i wyzwań, jakie stawia przed nimi XXI wiek.
Od dziś 555 połączeń! PKP Intercity ruszył z nowym, rewolucyjnym rozkładem jazdy
Nowy rozkład jazdy PKP Intercity właśnie ruszył. Na pasażerów czekają szybsze połączenia, nowe trasy i więcej pociągów na popularnych kierunkach. Zmiany mają ułatwić planowanie podróży i skrócić czas przejazdów.
Podróż pociągiem po Polsce wkrótce stanie się szybsza i wygodniejsza. Wraz z wprowadzeniem nowego rocznego rozkładu jazdy PKP Intercity zapowiada znaczące zmiany, które obejmują zarówno modernizację tras krajowych, jak i rozwój połączeń międzynarodowych. Skrócony czas przejazdów ma sprawić, że kolej stanie się realną alternatywą dla podróży samochodem czy samolotem. Nowy rozkład jazdy PKP Intercity 2025: więcej połączeń i krótszy czas podróży Od 14 grudnia zacznie obowiązywać nowy roczny rozkład jazdy PKP Intercity, który przyniesie pasażerom znaczące usprawnienia. W ofercie znajdzie się łącznie 555 połączeń – 527 całorocznych i 28 sezonowych. To blisko 60 więcej niż obecnie i aż o 130 więcej niż w sezonie 2022/2023. Jak podkreślił prezes spółki, Janusz Malinowski, celem zmian jest nie tylko lepsze skomunikowanie największych aglomeracji, lecz także dotarcie do setek mniejszych miast i „wsłuchiwanie się w potrzeby mieszkańców poszczególnych regionów”. Nowy rozkład oznacza nie tylko więcej tras, lecz także krótszy czas podróży. Przejazd ze Szczecina do Krakowa skróci się o około 30 minut – do 6 godzin i 39 minut. Pendolino po raz pierwszy dojedzie bezpośrednio do Zakopanego, łącząc stolicę Tatr z Trójmiastem, a w sezonie letnim z Bielska-Białej wyruszy nowy skład do Ustki. Na najbardziej uczęszczanych trasach, takich jak Warszawa-Trójmiasto czy Wrocław-Kraków, pociągi będą kursować cyklicznie – co godzinę, co ułatwi planowanie podróży i poprawi punktualność. Na zmianach skorzystają również mieszkańcy mniejszych miejscowości, dla których dotychczasowa oferta była ograniczona. Gorzów Wielkopolski zyska pięć nowych, szybkich połączeń do Poznania oraz pociąg TLK kursujący bezpośrednio do Trójmiasta. Z kolei z Chełma wyruszy nocny skład IC „Uznam”, który dowiezie pasażerów nie tylko do Świnoujścia, lecz także – dzięki wagonowi bezpośredniemu – aż do Berlina. Usprawnienia obejmą także północno-wschodnią część kraju. Na Suwalszczyźnie czas przejazdu pociągu IC „Wigry” z Suwałk do Warszawy skróci się do 3 godzin i 34 minut, co stanowi istotne udogodnienie dla mieszkańców regionu. Nowe połączenia międzynarodowe PKP Intercity: szybciej do Wilna, więcej kursów do Niemiec i Czech To jednak nie wszystko, bowiem PKP Intercity rozszerza również ofertę połączeń międzynarodowych. Liczba pociągów kursujących poza Polskę zwiększy się z 40 do 57 par, co oznacza największą ekspansję sieci międzynarodowej w historii spółki. Na liście pojawią się nowe połączenia z Niemcami i Austrią, a relacje do Czech będą obsługiwane nawet 7 razy dziennie z Warszawy i Krakowa. Znaczące usprawnienia czekają także pasażerów podróżujących w kierunku wschodnim. Połączenia z Litwą zostaną potrojone, a czas podróży z Warszawy do Wilna skróci się o około godzinę. Wzrośnie też liczba kursów do Ukrainy (z 10 do 13 par dziennie), co ma ułatwić komunikację z regionami przygranicznymi i zwiększyć przepustowość ruchu pasażerskiego. Według danych przewoźnika, każdego dnia pociągi PKP Intercity pokonają łącznie około 240 tysięcy kilometrów, czyli dystans odpowiadający sześciokrotnemu okrążeniu Ziemi. Co więcej, w całym sezonie spółka planuje przejechać ponad 85 milionów kilometrów, co stanowi nowy rekord w historii polskiej kolei dalekobieżnej. Skala tych działań pokazuje, że Intercity chce konsekwentnie budować pozycję jednego z liderów europejskiego transportu kolejowego. Jak wyjaśnił Piotr Malepszak, podsekretarz stanu w Ministerstwie Infrastruktury, decyzja o rozszerzeniu rozkładu ma także zachęcić Polaków do rezygnacji z samochodów na rzecz kolei. – Oprócz kluczowych tras wyszukujemy też połączenia, gdzie infrastruktura drogowa nie jest idealnie rozwinięta i w efekcie pociąg, już na starcie, ma przewagę nad podróżą autem. Tak jest choćby na trasie z Torunia do Olsztyna, gdzie czas podróży także zostanie skrócony. Celem PKP Intercity jest przekonanie jak największej liczby pasażerów do tego, aby przesiedli się z własnych aut do pociągów – powiedział Malepszak, cytowany przez portal Fly4free.pl. Źródła: PKP Intercity, Business Insider, Spider's Web, Fly4free.pl Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Ranking najpiękniejszych plaż świata. „Kalifornia Europy” wyprzedziła Tajlandię, Meksyk i Filipiny
Spragnionych słońca i spokojnego wypoczynku przyciągają plaże rozsiane po najdalszych zakątkach globu. Najnowszy ranking pokazuje jednak, że najlepszy kierunek plażowy na świecie wcale nie znajduje się w tropikach. Pierwsze miejsce trafiło do miejsca nazywanego „Kalifornią Europy”, które wyprzedziło tak silnych rywali jak Tajlandia, Meksyk czy Filipiny.
W tegorocznym plebiscycie World Travel Awards w kategorii najlepszych kierunków plażowych nominowano kilkanaście miejsc z różnych kontynentów, w tym Tajlandię, Cancún w Meksyku, Seszele, Filipiny oraz Zanzibar. Konkurencja była wyjątkowo silna, a mimo to zwyciężył europejski region, który od kilku lat konsekwentnie buduje swoją pozycję jako jeden z najciekawszych kurortów na świecie. Co więcej, tegoroczny tytuł sprawił, że kierunek ten został jedynym na świecie miejscem wypoczynkowym wyróżnionym już w czterech edycjach plebiscytu, wyprzedzając tym samym tak prestiżowe destynacje jak Malediwy czy Wyspy Turks i Caicos, które dotąd zdobyły trzy nagrody. Światowy ranking plaż. Portugalia pokonała tropiki W tegorocznej edycji prestiżowego plebiscytu World Travel Awards 2025 nominowanych zostało 19 kierunków plażowych z całego świata. Na liście znalazły się zarówno tropikalne wyspy, jak i słynne wybrzeża: od Tajlandii i Mauritiusa, przez karaibski Cancún, Seszele i Zanzibar, po Filipiny, Kolumbię, grecką Costa Navarino czy Carmel-by-the-Sea w Kalifornii. Tak szeroki przekrój destynacji sprawił, że tegoroczne zestawienie wyróżniało się wyjątkową różnorodnością i nie ograniczało się wyłącznie do stereotypowych „rajskich” plaż znanych z folderów turystycznych. Podczas finałowej gali, która odbyła się 6 grudnia 2025 roku w Bahrajnie, ogłoszono zwycięzcę: Algarve w Portugalii. Region ponownie zdobył tytuł „World’s Leading Beach Destination”, zostając jedynym miejscem na świecie nagrodzonym w tej kategorii już czterokrotnie. Algarve od lat zachwyca ponad 150 plażami – od rozległych piaszczystych brzegów, po kameralne zatoczki ukryte między klifami. Do najbardziej charakterystycznych należą Praia da Falésia (znana z kontrastowego połączenia złotego piasku i czerwonych urwisk) oraz Praia da Marinha (wielokrotnie wyróżniana jako jedna z najpiękniejszych plaż w Europie). O zwycięstwie zdecydowało połączenie naturalnego piękna, infrastruktury i konsekwentnego rozwoju regionu. Jak podkreślił André Gomes, prezes Biura Turystyki Algarve: „To, że Algarve stało się jedynym nadmorskim kurortem na świecie, który otrzymał to wyróżnienie aż cztery razy, jest wyjątkowym momentem dla całego regionu. To więcej niż zwycięstwo – to dowód, że Algarve jest światowym liderem, jeśli chodzi o kierunki turystyczne w pobliżu plaży”. Dodał również, że nagroda zobowiązuje do dalszej ochrony zasobów naturalnych i utrzymywania wysokich standardów, które przyciągają turystów z całego świata. Dlaczego Algarve uznano za najlepszy kierunek plażowy na świecie? Algarve od lat uchodzi za jeden z najbardziej wszechstronnych regionów wypoczynkowych w Europie, a jego przewaga nad egzotycznymi kierunkami wynika z harmonijnego połączenia stabilnego klimatu, łatwej dostępności oraz wysokiej jakości infrastruktury. Region należy do najłagodniejszych miejsc kontynentalnej Europy zimą – średnie dzienne temperatury utrzymują się tu między 11 a 16°C. To sprawia, że sezon turystyczny praktycznie nie zamiera, a wielu podróżnych wybiera Algarve właśnie ze względu na możliwość wypoczynku poza szczytowym sezonem i uniknięcia ekstremalnych temperatur. Łagodny klimat od lat przyciąga osoby szukające słońca, ale niekoniecznie tropikalnego upału, co stawia region w uprzywilejowanej pozycji wobec bardziej odległych i trudniej dostępnych wysp Oceanu Indyjskiego czy Azji Południowo-Wschodniej. Równie istotnym czynnikiem pozostaje stosunek jakości do ceny. Mimo wysokiego standardu hoteli, restauracji i usług, koszty wypoczynku w Algarve (zwłaszcza poza sezonem letnim) są zauważalnie niższe niż w wielu popularnych kurortach na innych kontynentach. To w naturalny sposób zwiększa dostępność regionu i zachęca do wyjazdu zarówno rodziny, jak i osoby podróżujące samodzielnie. Dodatkowo branżowe prognozy oraz rosnąca liczba połączeń lotniczych wskazują, że zainteresowanie Portugalią systematycznie rośnie także wśród turystów z Europy Środkowo-Wschodniej, w tym z Polski. Coraz większa oferta całorocznych wyjazdów sprawia, że Algarve zaczyna być postrzegane nie tylko jako sezonowy kurort, lecz jako kierunek, który łączy stabilną pogodę, przystępne ceny i komfort wypoczynku. Wydaje się, że właśnie ta równowaga przesądza o przewadze regionu nad egzotycznymi rywalami i pozwala mu utrzymywać pozycję lidera w globalnym zestawieniu. Źródła: World Travel Awards, Daily Mail Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Horta de Sant Joan i wąwóz Mont-Rebei to prawdziwa Katalonia. Te krajobrazy inspirowały Picassa
Jeżeli chcesz zobaczyć prawdziwą Katalonię, jedź w trasę wiodącą przez wysokie góry, odległe wioski i deltę rzeki Ebro. Przygotuj się na podróż śladami Picassa.
Spis treści: Katalonia nieznana: Horta de Sant Joan La Farga de l’Arión – drzewo Konstantyna Wąwóz Mont-Rebei Flamingi znad rzeki Ebro Paella – królowa wieczoru W tej jaskini Picasso spał przez miesiąc – mówi Carles Puyol. – No dobrze, może to bardziej skalna półka niż jaskinia – dodaje, widząc moje zdziwione spojrzenie. Przyjechaliśmy tu, by zobaczyć okolice, do których jeden z najwybitniejszych nowożytnych artystów wracał we wspomnieniach przez całe życie. Pisał: „Wszystkiego, co wiem, nauczyłem się w Horcie”. Stoimy w rozgrzanym letnim powietrzu otoczeni świergotem ptaków, wyłapując szmer przepływającego nieopodal strumienia. Jesteśmy w hiszpańskiej Katalonii, a mój przewodnik – Carles Puyol z Catalunya Experience – prowadzi mnie po wytyczonej tu stosunkowo niedawno „trasie Picassa”. Artysta przyjechał do Horty de Sant Joan – wioski leżącej ok. 210 km na południowy zachód od Barcelony – w 1898 r., mając zaledwie 16 lat. Podróżował ze szkolnym przyjacielem, Manuelem Pallarèsą, który zaprosił go tam na lato do rodzinnego domu. Sierpniowy upał tak dawał się im we znaki, że uciekli w góry, gdzie u stóp szczytu Santa Bárbara spędzali czas na szkicowaniu krajobrazu, a siostra Manuela co kilka dni dostarczała im prowiant. Do Horty Picasso wrócił 11 lat później, tym razem w towarzystwie kochanki Fernande Olivier. To wtedy zaczął na poważnie eksperymentować z kubizmem. Katalonia nieznana: Horta de Sant Joan Szczerze mówiąc, o Horcie nigdy wcześniej nie słyszałem. Podobnie zresztą jak o wielu innych miejscach hiszpańskiej Katalonii. – To nic nadzwyczajnego – pocieszył mnie Carles. – Dla większości przyjezdnych Katalonia to wyłącznie Barcelona. Ewentualnie Pireneje, ale te znają głównie miłośnicy wielodniowych trekkingów. Gdy odbiłem autem od Barcelony, kierując się w głąb lądu, szybko się przekonałem, jak dużo przez moją niewiedzę traciłem. Wąska i kręta droga poprowadziła mnie przez niewielkie winnice, pogrążone w jednostajnym brzęczeniu cykad gaje oliwne, bujne sady migdałowe i mieniące się rdzawym kolorem skały o poszarpanej linii. Sama Horta de Sant Joan okazała się zapomnianą przez świat wioską. Pojawienie się tu obcego samochodu ściąga wzrok stałych gości baru na placu ucinających sobie wielogodzinne karciane potyczki lub sączących setną już w ciągu dnia kawę. To tu umówiłem się z Puyolem i zanim pojechaliśmy do „jaskini”, pokazał mi budynek na Plaza de Misa, w którym Picasso mieszkał wraz z Fernande (wówczas był to Hostal del Trumpet). Zameldowanie się w pokoju niezamężnej pary ponoć wzbudziło u mieszkańców wsi oburzenie. Domagające się ukrócenia takich niemoralnych wybryków kobiety obrzuciły okna kochanków kamieniami i dopiero pojawienie się Picassa na balkonie z pistoletem w dłoni, z którego wystrzelił w powietrze, skłoniło protestujące do odwrotu. – Nie wiadomo do końca, czy to prawdziwa historia – zaznaczył Puyol. – Ale z pewnością mogłaby być. Ponad sto lat temu katalońskie góry były na wskroś tradycyjne. We wsi działa muzeum Picassa z reprodukcjami jego prac, które powstały podczas pobytu tutaj. Do „jaskini” prowadzi zaś dobrze oznakowana i łatwa do przejścia trzykilometrowa ścieżka. – Lato spędzone pod tą skałą okazało się dla malarza przełomowe – mówi Carles Puyol. – Stało się pewnego rodzaju artystyczną inicjacją, po której Picasso oswobodził się z akademickich rygorów i zaczął twórczo się rozwijać. La Farga de l’Arión – drzewo Konstantyna Region Terra Alta, w którym leży Horta, jest jednym z najsłabiej zaludnionych obszarów Hiszpanii, o czym przekonuję się w kolejnych dniach, tocząc się po niemal wymarłych drogach. Na tych ziemiach ludzie żyli jednak już tysiące lat temu. W okolicach Ulldecony, na zboczach gór Montsià i Godall, śladami wielowiekowej obecności człowieka nie są jednak zabytkowe budynki czy średniowieczne wioski, lecz powykręcane od naporu czasu sękate drzewa oliwne. Na obszarze niemal 130 km² rośnie tu 1379 drzew mających przynajmniej tysiąc lat, co czyni z tego terenu miejsce o największym zagęszczeniu tak starych oliwek na świecie. Wszystkie zostały posadzone. Te pradawne drzewa można oglądać, podążając wytyczoną trasą Oliveres Millenàries. Najstarsze z nich – nazywane La Farga de l’Arión – ma ponad 1,7 tys. lat. Rośnie od czasów, gdy Półwyspem Iberyjskim rządzili Rzymianie, a przy władzy był cesarz Konstantyn I. Docieram do tego drzewa, idąc wąską, porośniętą wypalonymi przez słońce trawami ścieżką. Pień, otoczony niskim płotkiem z kamieni, już dawno przestał trzymać jednolitą formę – rozczapierza się na kilka odnóg, wygina się, zajmuje więcej miejsca wszerz niż na wysokość. To drzewo na poziomie gruntu ma obwód sięgający 18 m! Gdy przyglądam się matuzalemowi o spękanej korze, z niedowierzaniem zauważam, że pomiędzy stalowo-szarymi liśćmi kryją się małe, jeszcze niedojrzałe owoce. To drzewo żyje od siedemnastu stuleci, było świadkiem epokowych zdarzeń, które zupełnie odmieniły Europę, a wciąż rodzi oliwki! Wąwóz Mont-Rebei Dwa dni później stoję na skalnej półce, bojąc się zrobić następny krok. Jestem na wysokości 50 m, a od przepaści, na której dnie płynie rzeka Noguera Ribagorçana, dzieli mnie zaledwie metr. O wąwozie Mont-Rebei, leżącym na granicy Katalonii z Aragonią, u stóp Pirenejów, krążą legendy. To miejsce nie jest szeroko znane, miłośnicy trekkingu i górskich wypraw powtarzają sobie jednak historie o piechurach, którzy na tej ścieżce przeżyli najbardziej przerażające, ale też najbardziej zachwycające chwile w życiu. Wygląda na to, że jestem jednym z nich. Uformowanie tego krajobrazu zajęło siłom przyrody setki tysięcy lat. Płynąca przez góry Montsec rzeka wyżłobiła w skałach głęboki wąwóz nazywany dziś Mont-Rebei. W najwyższych partiach kamienne ściany mają po 500 m wysokości. Surowy skalny teren nigdy nie poddał się presji człowieka – to miejsce pozostało niewiele zmienione, jest niemal dziewicze, przejęte przez zwierzęta, owady i rośliny. Wąwóz można obejrzeć z poziomu rzeki, wybierając się na spływ kajakowy, wycieczka taka – choć przyjemna – nie pozwala jednak w pełni pojąć ogromu tego miejsca. Dlatego zdecydowałem się na wędrówkę. Ścieżka poprowadziła mnie wpierw łagodnie, każąc pokonać wiszący w powietrzu, chyboczący się most linowy, po którym spacer sprawił mi jednak sporo radości. W końcu dotarłem dużo wyżej i nagle zorientowałem się, że jedyna dostępna droga wiedzie skalną półką o szerokości od 3 do 1,5 m. To, jak wysoko się znajduję, pojąłem, widząc ciężką sylwetkę sępa płowego przelatującego po mojej prawej, kilka metrów poniżej mnie. Stałem na wysokości, na której szybują ptaki. Skalna półka nie ma poręczy, można jedynie chwycić się metalowej linki przymocowanej do skały. Biorę głęboki oddech i ruszam przed siebie. Brnę do przodu, powoli oswajając się z wysokością. Gdy wreszcie udaje mi się opanować lęk, jestem w stanie docenić otoczenie: spektakularne skalne ściany, turkusową wodę rzeki w dole, jaskrawość kwitnącej roślinności. Zatrzymuję się, by się zorientować, że jedynym dźwiękiem, jaki słyszę, jest mój przyspieszony oddech. Wąwóz Mont­Rebei oferuje to, co w większości miejsc już utraciliśmy: absolutną ciszę. Flamingi znad rzeki Ebro W końcu jednak zaczynam tęsknić za morzem, opuszczam więc góry i jadę w stronę wybrzeża. Kieruję się na południe, aż ku granicy z regionem Walencji. Zjeżdżam z drogi szybkiego ruchu i wpadam w rzadko odwiedzany przez turystów płaski teren poszatkowany groblami wyznaczającymi prostokątne uprawy ryżu. Jestem w delcie rzeki Ebro (po katalońsku: Delta de l’Ebre), najdłuższej rzeki Hiszpanii. Ten teren, otoczony od jednej strony szeroką, dość dziką plażą, okazuje się bagnistym królestwem ptaków (330 zaobserwowanych gatunków). Żyją tu głównie flamingi, które dwa razy do roku gromadzą się na wydmowych płyciznach w ogromnej liczbie, zamieniając deltę w krajobraz skrzący się różowymi punktami. Od 1983 r. obszar wokół ujścia rzeki jest parkiem naturalnym, dzięki czemu pozostał nielicznym w Hiszpanii przykładem niezabudowanego wybrzeża. Niedaleko, na morzu, widać platformy farm omułków – to jednak w zasadzie jedyna większa zmiana w naturalnym krajobrazie. Można na nie dopłynąć łodzią podczas wykupionej wycieczki, by przyjrzeć się działaniu hodowli, porozmawiać z pracownikami, a nawet spróbować omułków dopiero co wyłowionych z morza. <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/09/najdluzsza-rzeka-w-hiszpanii-byla-swiadkiem-krwawej-bitwy-dzis-jest-jednym-z-najslynniejszych-lowisk-8cea4e0.jpg" width="1000" height="667" alt="Najdłuższa rzeka w Hiszpanii była świadkiem krwawej bitwy. Dziś jest jednym z najsłynniejszych łowisk" title="Najdłuższa rzeka w Hiszpanii była świadkiem krwawej bitwy. Dziś jest jednym z najsłynniejszych łowisk" /> Deltę Ebro za cel obierają sobie głównie wyspecjalizowani podróżnicy szukający konkretnych aktywności: ornitolodzy, kitesurferzy, kajakarze, miłośnicy samotnego włóczenia się po dzikich piaszczysto-złotych plażach. To nie jest miejsce, które przyciąga tłumy lub zorganizowane wycieczki. Na szczęście – bo wciąż można tu spokojnie wypocząć. Paella – królowa wieczoru Wieczorem w miękkim świetle gasnącego dnia przechadzam się po groblach szatkujących deltę na szachownicę równych pól. Niskie zielone krzaczki ryżu stoją w płytkiej wodzie, a w ich gęstwinie przemykają czaple białe i złote. Obfitość ryżu skłoniła firmę Kensho do prób wyprodukowania hiszpańskiej sake, ryżowej wódki wzorowanej na słynnym japońskim alkoholu – bardziej tutejszym daniem wydaje się jednak katalońska paella. Zgodnie z tradycją dodatkami do ryżu jest to, co akurat kucharz ma pod ręką – może to być mięso królika lub kaczki. Tu, na brzegu Morza Śródziemnego, łatwiej trafić na paellę farbowaną na czarno atramentem kałamarnicy, z dodatkiem omułków pochodzących z tutejszych farm. W samej delcie restauracji jest niewiele i zazwyczaj ukryte są w niepozornych drewnianych barakach niekojarzących się raczej z kulinarną ekstazą. Tutejsi kucharze znają się jednak na swoim fachu. Przede mną ląduje talerz z paellą, która po pierwszym kęsie wprowadza moje kubki smakowe w absolutny zachwyt. Jem, nasłuchując głosów rozbawionego towarzystwa z podwórka nieodległego domu należącego do plantatorów ryżu – akurat też siedli do kolacji. W zasięgu wzroku mam niebieski pas Morza Śródziemnego i kilka kampervanów ustawionych przy plaży, w których jacyś podróżnicy postanowili spędzić tu noc. Jesteśmy wszyscy z dala od miast i ich zgiełku i dopijając wino, myślę o tym, że być może mógłbym nie wracać do Barcelony i zostać tutaj znacznie dłużej. Źródło: archiwum NG
Półwysep Pelion to miejsce z dala od tłumów. Tu można poznać Grecję inną niż tę obleganą przez turystów
Pelion ma wszystko, czego oczekujemy od Grecji, pozostając niemal nieznany wśród turystów. Jest nadmorską, ale daleki od typowych obrazów plaż i białych wiosek.
Spis treści: Grecja bez tłumów turystów Milies, kolej i malarstwo Słodkie łyżeczki Wędrówki po oślich ścieżkach Balansujemy między nostalgią za przeszłością a umiłowaniem do teraźniejszości – mówi Eleftheria Psoma, przewodniczka. – Każdy z mieszkańców Wolos, patrząc w przód, ogląda się też za siebie. Stoimy przed niewielkim budynkiem kina Achilleio w Wolos, szóstym pod względem wielkości greckim miastem, ulokowanym nad zatoką Pagasitikós i przytulonym do masywu górskiego Pelion. Biały gmach o dopracowanych klasycystycznych kształtach przyjął pierwszych widzów w 1925 r. Instytucja po niemal stu latach wciąż działa, będąc nie tylko jednym z najdłużej działających kin w Grecji, ale też w Europie. W czasach, gdy to kino otwierano, Wolos było prężnie działającym ośrodkiem handlowo-przemysłowym i cieszyło się wszystkimi przywilejami miasta będącego w rozkwicie. O tamtych chwilach przypominają neoklasycystyczne kamienice i wille rozsiane wzdłuż nadmorskiej promenady. Dziś Wolos jest stolicą prefektury Magnezja oraz tętniącym życiem miastem uniwersyteckim, przeszłość nadal jest tu ważna. Grecja bez tłumów turystów Jesteśmy 320 km od Aten i 217 od Salonik. Te odległości wpływają na charakter Wolos. – Półwysep Pelion to świat odrębny – mówi Eleftheria. – Leżymy zbyt daleko od innych ośrodków miejskich, by przyciągać uwagę świata. Lotnisko w Wolos jest obiektem regionalnym, obsługującym zaledwie siedem połączeń w tygodniu. By się tu dostać, trzeba się trochę postarać. Przyjechałem tu właśnie z tego powodu – by poznać Grecję inną niż tę obleganą przez turystów i pokazywaną w folderach. Nadmorską, ale daleką od typowych obrazów plaż i białych wiosek. Żyjącą dawnym rytmem, skupioną na swoich sprawach, a nie na wakacyjnych biznesach i obsłudze turystów. Ci się tu oczywiście pojawiają, ale w przeważającej mierze są to Grecy. Skala tego ruchu nie jest na tyle znacząca, by wpłynąć na krajobraz regionu – nie ma tu rozbudowanej infrastruktury hotelowej, tłumów ani bogatej oferty wakacyjnych atrakcji. – Pelion jest ukrytym skarbem Grecji – opowiada przewodniczka. – Jest tu wszystko, czego oczekuje się od tego kraju, a mimo to mało kto o tym wie. Mamy duże miasto, mnóstwo zieleni, góry, owocowe sady, kameralne plaże, lazurowe morze i dobrą pogodę. Pelion ma też kolejkę wąskotorową. Na jej szyny natknąłem się po raz pierwszy kilka dni temu, w Wolos, wybierając się na długi spacer wzdłuż wybrzeża. Biegły pomiędzy ulicą a alejką, co jakiś czas znikając pod asfaltem, by po chwili znów się pojawić. Z niemal 30-kilometrowej linii łączącej Wolos z Milies czynny pozostał jedynie odcinek Ano Lechonia–Milies. Od Ano Lechonia trasa odbija ku północy, wbijając się w góry sięgające niemal 1,5 km nad poziom morza i porośnięte niskopiennym lasem. Pociąg jeździ wyłącznie w sezonie, dla celów turystycznych. Historia tej kolejki – zwanej trenáki – jest jednak opowieścią o inżynieryjnym cudzie, którego stworzenie okazało się niemal zbędne. Pośrednio jest też historią o początkach surrealizmu. Milies, kolej i malarstwo Wsiadłem więc w auto i pojechałem do Milies, by wybrać się na spacer wzdłuż torów idących przez góry i las. Pierwszy kurs na tej trasie odbył się w październiku 1895 r., gdy parowa lokomotywa pociągnęła wagoniki z Wolos, pokonując dystans 13 km. Kilka lat później mogła dotrzeć już do Milies. Zadanie stworzenia połączenia złożono na barki włoskiego inżyniera, Evaristo de Chirico. Ówczesny premier, Charilaos Trikoupis, zamarzył sobie, by cały region Tesalii pokryć pajęczyną nowoczesnej kolei i nie przyjmował do wiadomości, że poprowadzenie szyn przez półwysep Pelion będzie wymagało pokonania skalistych wzniesień i głębokich wąwozów. Od 1894 r. przez kolejnych dziewięć lat Chirico walczył z nieprzyjaznym terenem. Sprowadzeni z Włoch robotnicy przebijali się przez leśną gęstwinę, przerzucali tony żwirowej ziemi, wyznaczali kluczący szlak. Inżynier stworzył wieloprzęsłowe mosty i kamienne wiadukty, kazał wykuć skalne półki, po których puścił tory, ustawił gigantyczne mury oporowe chroniące linię przed skalnymi nawisami. Kolejowe połączenie cieszyło się jednak popularnością zaledwie przez kilkadziesiąt lat. Dynamicznie rozwijający się transport samochodowy wysłał pociąg w niebyt – Pelion zyskał sieć dróg dostępnych dla każdego, a auto okazało się szybsze i pewniejsze niż kolej. W tej historii ważniejsze jednak okazało się dzieciństwo syna Evaristo de Chirico, Giorgia, które przypadło właśnie na okres budowania greckiej kolejki. U boku ojca nasiąkał on obrazami lokomotyw, wagonów, ale też greckiego morza i gór. Gdy Giorgio dorósł, zaczął malować obrazy z pociągami symbolizującymi ruch, podróż i nieodłączne z nimi poczucie melancholii. Wkrótce został twórcą malarstwa metafizycznego, które następnie porzucił dla surrealizmu. Chętnie wracał do motywów architektonicznych, łuków, ciężkich maszyn. Portretował ojca. Dał przykład Salvadorowi Dalemu, Maxowi Ernstowi, René Magritte. Giorgio de Chirico stał się jednym z najważniejszych malarzy XX w. Aż do śmierci wspominał, że ukształtowany został przez dzieciństwo spędzone w Wolos i na półwyspie Pelion, na prowadzonej przez ojca budowie kolei wąskotorowej. Słodkie łyżeczki Masyw Pelion, opadający stromo do morza, czyni z tego zakątka Grecji górski świat. Równocześnie jednak jest to spichlerz Tesalii. Częste opady deszczu sprawiają, że rośnie tu niemal wszystko: jabłka, brzoskwinie, wiśnie, pomarańcze, figi i oliwki. W wiosce Vizitsa, sięgającej historią starożytności, spotykam się z Theodorą Kleitou, prezeską spółdzielni Esperides, która zajmuje się wyrobem makaronów, przetworów oraz glika tou koutaliou – słodyczy z owocowego syropu. – Wszystko, co wystawiamy w naszym sklepie, pochodzi z lokalnych składników – mówi Theodora. – I robione jest w domowych warunkach. Glika tou koutaliou w dosłownym tłumaczeniu oznacza „słodka łyżeczka”. To małe kawałki owoców, orzechów lub skórek cytrusów gotowane w słodkim syropie. Nazwa odnosi się do faktu, że wystarczy zjeść tylko łyżeczkę tego specjału, by zamienić krew w swoich żyłach w cukier. Specjał podawany jest po posiłku i często towarzyszy mu kieliszek tsikoudii, winogronowej wódki. Przysiadam z Theodorą, by spróbować „słodkiej łyżeczki” z wiśni. – Grecy lubią biesiadować i jeść obfite posiłki – mówi. – Dlatego desery są już małe. To dania na jeden kęs, ale za to bardzo słodkie. Przepis na glika tou koutaliou wydaje się prosty. Drylujesz wiśnie, dajesz do nich cukru (drugie tyle co owoców), soku z cytryny, trochę wody i gotujesz ok. pół godziny, aż owoc stanie się miękki, a syrop gęsty. Jak zwykle jednak mistrzostwo tkwi w szczegółach – nie można przegotować owoców, bo stracą kolor, a z kolei zbyt szybkie zdjęcie ich z ognia sprawi, że konsystencja nie będzie odpowiednia. – Deser jest popularny w całej Grecji, ale w każdym regionie smakuje trochę inaczej – mówi moja towarzyszka. – Decydują, przekazywane z pokolenia na pokolenia, proporcje składników, ale też lokalne dodatki. My często stosujemy arbaroriza, czyli geranium. Sięgam po jeszcze jedną „łyżeczkę”, a ze sklepiku wychodzę z torbą słoików ze słodkim przetworem. Wędrówki po oślich ścieżkach Pelion oferuje jednak warunki do różnych aktywności, nie tylko słodkiego obżarstwa. Zimą da się tu nawet jeździć na nartach, ale to piesze wędrówki zapewniają najgłębszy kontakt z krajobrazem. Półwysep poprzecinany jest bowiem dawnymi ścieżkami dla osłów (kalderimia) służącymi niegdyś jako szlak komunikacyjny pomiędzy górskimi i nadmorskimi wioskami. Zwierzęta niosły towary i plony na sprzedaż. Przez następne dni kręcę się więc po lasach, dolinach, wioskach i żwirowych plażach, na które co jakiś czas prowadzą mnie ośle dróżki. Wiele ze ścieżek jest zarośnięta roślinnością, grupa wolontariuszy sukcesywnie przywraca je do użytku. Obecnie można korzystać z ok. 70 kalderimiów. Łączą się one, układając się w trasy pozwalające na wędrówkę aż od zatoki Pagasitikós do Morza Egejskiego. Nie śpieszę się – robię przerwy na przesiadywanie na wiejskich placach, picie kawy w cieniu kasztanów, zaglądanie do kościołów, które stoją niemal w każdej mieścince. Zatrzymuję się w tawernach, w których natykam się na starszych mężczyzn sączących wino z grubych szklanek, i rozkoszuję się procesją sałatek greckich, dolmades, pieczonej koźliny, kalmarów i fasoli w pomidorowym sosie. Z wiosek spoglądam na otwartą przestrzeń morza na horyzoncie. To właśnie gdzieś stąd, z tego półwyspu, wyruszyli w drogę mityczni Argonauci w poszukiwaniu złotego runa – skarbu ukrytego w nieznanej krainie. I choć ta podróż wymuszona była przez króla, nie mogę pozbyć się myśli, że Argonauci szukali nie tam, gdzie trzeba – cały półwysep Pelion jest przecież sam w sobie ukrytym klejnotem. Źródło: archiwum NG
Molise to najmniej znany zakątek Włoch. Tutaj są mgła, tajemnica i spokój
Włosi twierdzą, że Molise znane jest z jednego powodu – nie istnieje. Zapomnieli o nim nie tylko turyści, ale i czas.
Spis treści: Castel de Giudice w Molise Trufle z doliny Biferno Altilia di Sepino Agnone Termoli Ciągnę walizkę kamienną drogą pomiędzy domami, które wyglądają jak scenografia do „Gry o tron”. Wcześniej nie miałam pojęcia, że gdzieś na mapie Europy jest Castel de Giudice, wioska, w której mieszka zaledwie trzysta osób i rosną najlepsze jabłka w tej części świata. Kiedy Vincenzo Petraglia, dziennikarz i mój włoski przyjaciel, zapraszał mnie tutaj, zaznaczył od razu: to nie Toskania, nie Rzym, tutaj są mgła, tajemnica i spokój. Spodoba ci się. Mimochodem dodał, że często między wzgórzami zanika sygnał komórki, są za to magiczne zamki, senne średniowieczne wioski, starożytne ruiny, kamienne romańskie kościoły i nieskażona niczym przyroda. Castel de Giudice w Molise Castel de Giudice leży 100 km na wschód od Rzymu i dokładnie tyle samo na północ od Neapolu. Przynależy do prowincji Insernia w Molise. Molise zaś to najmniejszy rejon Włoch, tak niewielki, że – jak pisze Enzo Luongo, autor książki Molise nie istnieje, kiedy „w wyborach w Molise połowa mieszkańców kandyduje, druga połowa nie idzie głosować”. Z Molise Włosi zwykli sobie żartować. – Swoje braki Molise zamieniło w atut – tłumaczy mi Vincenzo, gdy siedzimy już w apartamencie, który ma ponad dwieście lat. Wchodzi się do niego prosto z ulicy. Ta część wioski to po prostu hotel. Surowe kamienne ściany kontrastują z kolorowymi firankami i ciepłym drewnianym wyposażeniem. Kamiennie, a jednak luksusowo. Pijemy czerwone calidio i zagryzamy jabłkami, które rosną w tutejszych ogrodach. Wieczorem idziemy na spacer po wiosce. Ani jednej duszy dookoła, surowość uliczek łamią złote światła podkreślające piękno murów. Jest kilka samotnych domów, które można kupić za grosze. Tak, Molise to właśnie to miejsce, gdzie gorące głowy, znudzone zgiełkiem świata, przeprowadzają się, żeby resztę życia spędzić na remoncie samotnej chaty... Niegdyś Molise było częścią Królestwa Neapolu, a potem zostało przyłączone do Abruzji. Oddzieliło się dopiero w 1963 r. Przez kolejne lata rejon się wyludniał, a jego piaszczyste plaże, skaliste góry i starożytne osady pozostawały daleko poza zainteresowaniem turystów. Nie rozwinął się tu wielki przemysł hotelowy, a malownicze wioski ciągle wyglądają niemal identycznie jak w czasach, gdy przez „nowoczesną” Europę przetaczała się nawałnica I wojny światowej. Dziś Molise liczy niewiele ponad 300 tys. mieszkańców. Ludzie żyją tu długo. Jedzenie jest proste. Krajobrazy piękne. Natura w doskonały sposób wyważyła proporcje pomiędzy górami, jeziorami i Adriatykiem. Trufle z doliny Biferno Castel de Giudice rano skąpana jest we mgle. Dookoła wzgórza, niewielkie dróżki prowadzące licho wie dokąd. Nawet tutejsza roślinność wydaje się mieć duszę. – Dzisiaj jedziemy na skarby – oznajmia Vincenzo. Skarby to coś dla mnie. Mniej więcej po godzinie jazdy samochodem docieramy do kamiennego młyna w Colle D’Anchise. Dzięki pasjonatom La Piana dei Mulini została odratowana i dzisiaj można tu nocować, słuchając przez okno szumu strumienia. Jest magicznie. Młyn stoi od XVI w. i za nic sobie ma współczesne mody. Na stołach tylko lokalne produkty. Nie wiem, co wybrać, rozsądek swoje, a pomocna dłoń Vincenza z ciepłą jeszcze ricottą i miodem swoje. – W Molise producenci się wspierają. Patrzą na to nie tylko jak na interes. Wykorzystywanie darów tej ziemi ma również wpływ na jej bioróżnorodność – opowiada mój przyjaciel, kładąc na wielką pajdę właśnie upieczonego chleba kawał owczego sera. – No dobrze, idziemy na poszukiwania. Vincenzo daje mi gumiaki, dołącza do nas myśliwy z psem. – Czas dorwać truflę – oznajmia. Trufle z doliny Biferno uchodzą za najlepsze na świecie. Profesjonalista może trafić na Tuber magnatum, białą truflę, która osiąga zawrotne ceny. Wiedza, jak ją znaleźć, przekazywana jest w Molise z pokolenia na pokolenie. W Molise ponad 6 tys. ludzi ma licencję na poszukiwanie i zbieranie tych rzadkich i aromatycznych grzybów. Sześćdziesiąt pięć procent światowych dostaw białych trufli pochodzi właśnie stąd. Myśliwy i pies muszą działać w symbiozie podobnej do tej, w której żyje trufla i drzewo. Najcenniejsze grzyby na Ziemi wspomagane są przez siłę życiową drzew. Trzeba wiedzieć, że biała trufla lubi dęby, lipy, orzechy laskowe, topole i wierzby, podczas gdy trufle letnie wolą buki i sosny. Prawdę mówiąc, nasze poszukiwania polegają po prostu na bieganiu za myśliwym. Po kilkunastu minutach jego pies łapie trop, zaczyna rozkopywać grunt i mamy to. Wyciągnęliśmy skarb! Dla laika wygląda jak pomarszczony, brudny kartofelek, ale znawcy potrafią go docenić. Następnego dnia wieczorem w rodzinnym zakładzie Di Nucci przy głównej ulicy Agnone próbuję sera z płatkami trufli. Rozpływa się w ustach. Altilia di Sepino Molise nie jest właściwie do zwiedzania. Jest do delektowania się. Zanim dotarliśmy do Agnone, zatrzymaliśmy się przy błyszczącej od deszczu kamiennej bramie. To wejście do starożytnego miasta, które niegdyś znane było jako Saepinum. Dziwnie tu jakoś. Znowu kroczy za mną mgła, jakby chciała przykryć tajemnice tego miejsca. Niektóre domy wyglądają na dość młode, ale sąsiadują przecież z rzymskimi kolumnami. Dzisiaj to wieś Altilia di Sepino, ale niegdyś ważne rzymskie miasto, które powstało ok. 290 r. p.n.e. Było otoczone murami poprzecinanymi otworami odpowiadającymi dwóm głównym osiom dróg, które prowadziły do okolicznych wsi. Ale najciekawsze jest to, że w starożytnym mieście ludzie żyli jeszcze wiele wieków później, mieszkają tu też dzisiaj. To niesamowite uczucie, kiedy z Vincenzem wchodzimy przez bramy nawiązujące do rzymskiego łuku honorowego: pojedynczego, otoczonego dwiema wieżami. Oglądamy posągi barbarzyńców na ramach łuków, a potem idziemy do teatru z I w. n.e. Zachowały się w nim czworoboczne wejścia oraz dawna widownia zawierająca dwa poziomy, ima cavea oraz media cavea, które przeznaczone były dla osób pochodzących z różnych warstw społecznych. Podoba mi się, że drzewa rosną tu swobodnie, jakby miasto czekało na swoją odbudowę. Raz na jakiś czas przebiega kot albo pies. Mam tu dziwne poczucie niepokoju. Może przez deszcz, mgłę, a może dlatego, że znowu tu jesteśmy zupełnie sami. Podobnie jest na drodze do Agnone. W Molise nie ma lotniska ani autostrady, jest tylko droga krajowa, która ciągnie się wzdłuż całego wybrzeża. Jedziemy więc krętymi ścieżkami, mijając co chwilę niewielkie opuszczone zamki. Widoki są nieziemskie. Może nie spektakularne, takie, które chce się fotografować, ale wciąż piękne. Nic dziwnego, że „molisanie” żyją według rytmu natury ustalanego przez odwieczne zmiany pór roku, zawieszeni pomiędzy morzem, polami i górami. Agnone Agnone jest włoskie. Po prostu. Malutkie. Zabytkowe. Radosne. Znane z corocznej Ndocciaty, bożonarodzeniowego pochodu z wielkimi pochodniami, którego korzenie sięgają czasów przedchrześcijańskich. Niektóre z pochodni mają nawet 4 m wysokości. Taka konstrukcja składa się ze szczapek związanych sznurem bądź drutem. Wieńczą je suche gałązki. Maszerujący kręcą nimi, tworząc ogniste kształty. Pochód jest również pretekstem do wspólnej zabawy, degustacji lokalnych przysmaków, picia wina i wielu innych przyjemności. W Molise mam wrażenie, że ludzie dają sobie czas. Nie gonią. Ale mam także poczucie suspensu, jak w filmie, który płynie wolno, żeby nagle czymś zaskoczyć. Przeczucia mnie nie mylą. – Wiem, że lubisz historię, pokażę ci jedną z najstarszych odlewni dzwonów na świecie. Jest tutaj, w Agnone – mówi Vincenzo. Pontificia Fonderia Marinelli została założona w 1040 r. i uważana jest za najstarszą firmę rodzinną we Włoszech i prawdopodobnie jedną z najstarszych firm rodzinnych na świecie. Odlewnię prowadzi do dnia dzisiejszego familia Marinellich, która posiada firmę od 1339 r., kiedy Nicodemo Marinelli wykonał swój pierwszy, sygnowany własnym nazwiskiem dzwon o masie 50 kg. Nie wiem, czy jestem miłośniczką dzwonów, ale dlaczego nie? Zwiedzam muzeum i dowiaduję się, że brzmienie dzwonów Marinellich jest wyjątkowe, stąd wiele zamówień z Watykanu. Zresztą papieże cenią Agnone od wieków, a w 1995 r. rodzinę odwiedził Jan Paweł II. Jeden z tutejszych wyrobów dzwoni na Krzywej Wieży w Pizie. Został wykonany przez Marinellego w celu zastąpienia 600-kilogramowego XVII-wiecznego dzwonu uszkodzonego podczas bombardowań podczas II wojny światowej. Po wystawie idziemy do odlewni. I znowu mam poczucie skoku w czasie. Rzemieślnicy wciąż wykonują dzwony, używając niemal tej samej technologii co tysiąc lat temu. Wędruję wzdłuż poprzykrywanych folią figur, oglądam wielkie dzwony, jeden z pracowników specjalnie dla nas wygrywa na nich melodię. Takie rzeczy mogą się zdarzyć chyba tylko tutaj. Termoli Molise ma też inne oblicze, nieco bardziej komercyjne. Poznaję je nad Adriatykiem. Tajemniczość wycofuje się na chwilę, a jej miejsce zabierają plaże i rozgrzane słońcem zabytki. Jesteśmy w kurorcie Termoli. W porcie wciąż funkcjonują trabucchi, drewniane konstrukcje z sieciami do połowu ryb. Miasteczko ma część typowo turystyczną, z większymi, ale wciąż niewielkimi hotelami, i Borgo Antico, starówkę na cyplu z katedrą z VI w. Podobno w lecie można tu spotkać turystów, ale teraz, wiosną, znowu jesteśmy niemal sami. We wnętrzu kościoła oglądam mozaiki z fantazyjnie przedstawionymi zwierzętami i szczątki świętego Tymoteusza, towarzysza św. Pawła. W XII w. jego ciało krzyżowcy wywieźli do Termoli i tu zamurowali. Kości świętego zostały odnalezione dopiero w 1945 r. Vincenzo prowadzi mnie jeszcze do pracowni ceramicznej, w której powstają molisamelle, kolorowe naczynia w kształcie uśmiechniętych dziewcząt. Zabieram jedną ze sobą i kiedy po powrocie mąż mnie pyta, czy Molise rzeczywiście istnieje, odpowiadam, że tak, ale tam nie ma za bardzo co robić. Tam się po prostu jest. Źródło: archiwum NG
Perfumy, drapacze chmur, restauracje, muzea. A jednak prawdziwy Dubaj zaczyna się tam, gdzie kończą się wieżowce, a zaczyna pustynia.
Spis treści: Burj Khalifa Zapach orientu Deira Al Fahidi Sonara Camp Muzeum Przyszłości Podróż po smakach świata Atrakcje w Dubaju Dubaj: informator praktyczny Unoszę się nad miastem, oddając się totalnemu relaksowi. Pływam w jednym z najwyższych na świecie basenów typu infinity – Aura Skypool, położonym na 50. piętrze wieżowca The Palm Tower. Jego krawędź jest ukryta i tworzy złudzenie, że woda przelewa się w nieskończoność łącząc się z krajobrazem. Stąd rozciąga się zapierający dech w piersiach, 360-stopniowy widok na panoramę Dubaju: las szklanych wieżowców, słynną wyspę Palm Jumeirah i turkusowe wody Zatoki Perskiej. Po raz kolejny przyglądam się temu krajobrazowi z niedowierzaniem, że na środku pustyni wyrosła metropolia, która nie tylko istnieje, ale wciąż się rozrasta. To uczucie niedowierzania towarzyszyło mi każdego dnia tej podróży – podobnie jak mojej mamie, którą zabrałem tutaj, by mogła na własne oczy zobaczyć „cuda na pustyni”, o których tyle słyszała. Teraz odpoczywa na leżaku, ale dopiero co zakończyliśmy intensywne zwiedzanie. Mieliśmy zaledwie kilka dni, więc każdy był starannie zaplanowany – nie po to, by „zaliczać” atrakcje, lecz by doświadczać ich wszystkimi zmysłami. Burj Khalifa Jeszcze niespełna siedemdziesiąt lat temu była tu niewielka wioska rybacka, żyjąca z połowu pereł i handlu daktylami. Wtedy nikt nie przypuszczał że z tej sennej osady wrośnie miasto, w którym wizje architektów stają się rzeczywistością szybciej niż gdziekolwiek indziej. Widać to najlepiej z tarasu widokowego najwyższego budynku świata, jakim jest mierzący 828 metry Burj Khalifa. Oglądaliśmy go najpierw z dołu, wysoko zadzierając głowy, a potem już z góry, w kilkadziesiąt sekund wjeżdżając windą na 124 piętro. Jego budowa trwała zaledwie sześć lat i pochłonęła 1,5 mld dolarów. Dzisiaj są tu biura, luksusowy hotel, a także apartamenty z widokiem na cztery strony świata. Ten drapacz chmur był spełnieniem marzeń szejków, którzy chcieli pokazać reszcie świata, gdzie dziś jest jego centrum. Od chwili otwarcia w 2010 roku Burj Khalifa niezmiennie jest największą atrakcją Dubaju, co udowadniają długie kolejki turystów chcących spojrzeć na miasto z wysokości (największy tłok jest popołudniu). A po zjechaniu na poziom zero, obejrzeniu spektaklu tańczących fontann, znaleźć się w kolejnym miejscu, którego nie sposób pominąć będąc tu po raz pierwszy. Bo Dubai Mall określany mianem największego centrum handlowego świata, jest zdecydowanie czymś więcej niż tylko miejscem zakupów. W jego wnętrzach mieszczą się także galerie sztuki, lodowisko, interaktywne wystawy i ogromne akwarium – żyjące w nim rekiny, płaszczki i kolorowe ryby można oglądać przez ogromną szklaną ścianę. Zapach orientu Przyznaję, że spędziliśmy tu sporo czasu, jednak nie na oglądaniu podwodnego świata, lecz w poszukiwaniu arabskich zapachów. Nie wiem, ile jest tutaj perfumerii, nam wystarczyła jedna, na wystawie której ustawionych były setki, jeśli nie tysiące kolorowych flakoników w najróżniejszych kształtach, które najpierw przyciągały wzrok, by za chwilę obezwładnić nas swymi aromatami. Arabskie perfumy znane są z niesamowitej trwałości – często utrzymują się na skórze przez wiele godzin. A ich sekret kryje się w naturalnych składnikach o mocnym charakterze, takich jak oud, piżmo, róża damasceńska, ambra czy sandałowiec. Oud (agarwood), żywiczny olejek z rzadkiego drzewa agarowego uważany jest zaś za ich serce. Nazywany „płynnym złotem Bliskiego Wschodu”, uchodzi wręcz za duchowy zapach. Jest ciężki, drzewny, lekko dymny i balsamiczny. To on nadaje perfumom kadzidlany aromat, który tak lubię. I za każdym razem to na perfumy wydaję chyba najwięcej pieniędzy w Dubaju. Tym bardziej, że za każdym razem dostaję na nie sporą zniżkę. Nie inaczej było i w tym przypadku – wystarczył bowiem argument, że w internecie te same zapchamy tańsze są nawet o połowę… Po dobiciu targu, już odpowiednio pachnący, mogliśmy ruszać dalej, do nieco mniej obleganych przez turystów miejsc. Deira W Deirze, jednej z najstarszych części miasta, czuję się najlepiej. Lubię gwar i chaos panujący na tutejszym targu przypraw oraz na bazarze złota, na którym w sklepowych witrynach prezentowana jest nie tylko biżuteria, w tym największy na świecie złoty pierścień wpisany do księgi rekordów Guinnessa, lecz całe złote stroje kosztujące setki tysięcy dirhamów – i znajdują swych nabywców. Spaceruję tu bez celu, zaglądając w boczne uliczki, targując się z lokalnymi sprzedawcami szafranu, kardamonu, cynamonu, wanilii, mydeł, olejków i kadzideł z oudem lub żywicami – nazywanych bakhoor, które nadają wnętrzom, ubraniom i włosom przyjemny aromat. Lubię też popływać tradycyjną łodzią abra po kanale Dubai Creek, by odbyć krótką podróż do czasów, gdy Dubaj był portem handlowym, a jego bogactwem przed odkryciem ropy były perły wydobywane z dna zatoki. Wtedy życie toczyło się właśnie wokół wąskiej cieśniny, która pozostała sercem miasta. Rejs po wodach zatoki jest jak powrót do źródeł – do czasów, gdy ludzie żyli tu w rytmie wiatru i przypływów, a nie cywilizacyjnego pędu. Może dlatego za każdym razem, gdy tu jestem, przestaję się spieszyć? A może to wynik upału, bo choć to listopad, temperatura przekracza 34 st. C w cieniu? Al Fahidi Przepływamy na południowy brzeg, do Al Fahidi, zrekonstruowanej, zabytkowej dzielnicy, znanej z wąskich uliczek przy których stoją tradycyjne domy budowane z gliny i koralowca z wieżami wiatrowymi służącymi niegdyś jako naturalna klimatyzacja. Zachowała ona urok starego emiratu, dlatego warto tu przysiąść w jednej z kawiarenek, zamówić mocną kawę z kardamonem i pomyśleć nad zmieniającym się światem – przynajmniej ja tak robię. A po chwili refleksji znikam, tym razem z mamą, w kolejnych perfumeriach, bo tutaj ceny są zdecydowanie lepsze od tych w Dubai Mall. Jedzenie też jest tańsze, tak więc po perfumeryjnym zawrocie głowy jedziemy na obiad do restauracji Aroos Damascus przy ulicy Al Muraqqabat, gdzie oddajemy się bliskowschodniej uczcie. Delektujemy się świeżymi, chrupiącymi warzywami podawanymi na wielkiej srebrnej paterze, hummusem, sałatką tabbouleh z kaszy bulgur, z dużą ilością posiekanej natki pietruszki, pomidorów, doprawionej sokiem z cytryny i oliwą z oliwek, chrupiącymi i niezwykle delikatnymi falafelami oraz baraniną, na koniec wypijając intensywną, mocną miętową herbatę. Płacę rachunek – 117 zł. Sonara Camp Jest takie powiedzenie, że prawdziwy Dubaj zaczyna się tam, gdzie kończą się wieżowce, a zaczyna pustynia. Choć żeby jej doświadczyć, trzeba coraz bardziej oddalać się od rozrastającego się miasta liczącego już ponad 4 miliony mieszkańców, a dążącego do stania się ponad dwa razy większym megapolis. Po południu ruszamy do oddalonej o niecałą godzinę jazdy autem oazy Sonara Camp, by wreszcie pochodzić po i poleżeć na piasku i odpocząć od szybkiego rytmu miasta. Do dyspozycji gości są tu hamaki, huśtawki, a także pufy i sofy, na których można wygodnie się umościć, zamówić przekąski i napoje i oczekiwać na najważniejszy spektakl dnia –zachód słońca, jeden z najpiękniejszych, jaki widzieliśmy. Rozciągające się po horyzont wydmy znikające słońce maluje w odcieniach pomarańczy i złota. A potem w świetle pochodni, pod niebem gęstym od gwiazd, przy stołach nakrytych białymi obrusami, zasiedliśmy do eleganckiej kolacji. Muzeum Przyszłości Przyznaję, że w Dubaju nieraz zadawaliśmy sobie to pytanie. Także w miejscu, które wydaje się do tego stworzone. To Muzeum Przyszłości stojące przy głównej arterii – drodze szejka Zayeda, obok którego mieszkaliśmy i zanim przekroczyliśmy jego próg, wielokrotnie podróżując czerwoną linią metra, przyglądaliśmy się uważnie futurystycznej bryle, kryjącej w sobie wiele symboliki. Z daleka przypomina oko, które spogląda w przyszłość, choć dla niektórych to też pierścień, w środku którego pulsuje nieznane. Srebrzysta elewacja pokryta jest misterną arabską kaligrafią. Wzory wycięte w metalu nie są przypadkowe. To słowa szejka Mohammeda bin Rashida Al Maktouma, premiera Zjednoczonych Emiratów Arabskich: „Przyszłość należy do tych, którzy potrafią ją wyobrazić, zaprojektować i zrealizować”. Ale czy przyszłość naprawdę można zaprojektować? Szejkowie wierzą, że tak. Będąc na tarasie widokowym i patrząc na pustą przestrzeń w centrum budynku, która symbolizuje to, czego jeszcze nie wiemy – trudno nie pomyśleć, że każda przyszłość zaczyna się od pustki, w której rodzi się pomysł. Budynek stoi na zielonym wzgórzu – Ziemi, symbolu przeszłości i tego, co już poznane – czytam w przewodniku po muzeum. W skarbcu życia Nie tylko bryła jest ciekawa, lecz także pomysł na wystawę. Otóż nasza przygoda zaczyna się od lotu… w kosmos. Winda zabiera nas z poziomu ziemi, zmieniając się w symulator startu rakiety. Przez panoramiczne okna obserwujemy jak Dubaj znika pod nami, by po chwili wylądować na OSS Hope, stacji orbitalnej z roku 2071. Na ekranach przesuwają się hologramy planet, mapy trajektorii, są też punkty, w których można przejść wirtualną rekrutację do zamieszkania w kosmicznej wiosce. Chodzimy po tej niezwykłej stacji, obserwujemy Ziemię z orbity. I w tym momencie łapię się na myśli, że przecież tak może wyglądać zwykły dzień człowieka z XXII wieku. Tylko czy będzie wtedy Dubaj, jaki dziś znamy? Miasto z piasku, szkła i światła? Z kosmosu wracamy na Ziemię. Na ogromnych ekranach pokrywających ściany oglądamy lasy i rafy koralowe, a także modele dronów zapylających, prototypy filtrów powietrza i biotechnologicznych systemów upraw. Najwięcej czasu spędzamy jednak w miejscu, które nazwano The Vault of Life – Skarbiec Życia. W ciemnym pomieszczeniu w powietrzu zawieszono 2400 przezroczystych cylindrów, w równych odstępach, niczym w laboratorium przyszłości. W każdym z nich zamknięty jest inny gatunek: roślina, ryba, owad, fragment koralowca – dzięki specjalnym skanerom można przeczytać opisy każdego eksponatu. Wszystko pulsuje delikatnym światłem, jakby w środku tliło się życie. Początkowo myśleliśmy, że to tylko wystawa. Ale z czasem przyszło inne wrażenie – że to coś pomiędzy pamięcią a przestrogą, wyglądające jak archiwum Ziemi, jaką znamy, ale której kiedyś może nie być… Podróż po smakach świata Kiedy wyszliśmy z Muzeum Przyszłości, Dubaj tonął w miękkim popołudniowym świetle. Znów patrzyliśmy na stalową bryłę za naszymi plecami. Rozmawialiśmy o tym, że przecież przyszłość nigdy nie jest czymś odległym – że zaczyna się tu i teraz, często od najprostszej decyzji, albo od jednego kroku, jak mawiają Chińczycy wybierający się w podróż. Może właśnie dlatego kolejnym miejscem, do którego trafiliśmy, była Amelia – restauracja inspirowana postacią Amelii Earhart, kobiety, która przed prawie stuleciem postanowiła dosłownie wzlecieć ponad granice epoki i jako pierwsza kobieta na świecie w 1932 roku samotnie przeleciała Ocean Atlantycki. W tym miejscu odbyliśmy podróż nie po niebie lecz po smakach świata – króluje tu kuchnia typu Nikkei, czyli fuzja japońskich technik przygotowywania dań i peruwiańskich przysmaków. Niezwykły jest także wystrój wnętrza: nad barem wisi wielkie śmigło i skrzydła, także kompas i fragmenty starych map, a na ścianach są cytaty o wolności i odwadze. Pomyślałem, że to miejsce jest naturalnym przedłużeniem wizyty w muzeum. Cały wieczór rozmawialiśmy o podróżach, o tym, że nie ma sensu odkładać marzeń „na potem”. W końcu jeśli Amelii udało się polecieć w czasach, gdy nie było GPS-u ani gwarancji powrotu, to może i my jeszcze gdzieś polecimy? I to nie tylko w sensie dosłownym, ale także życiowym – by spróbować czegoś nowego, zanim przyszłość nas dogoni. Atrakcje w Dubaju Global Village Dubai Międzynarodowy park kultury i rozrywki z pawilonami przedstawiającymi kraje z całego świata. Oferuje zakupy, kuchnie narodowe i występy na żywo. Idealne miejsce na wieczorny spacer i odkrywanie różnorodnych tradycji. Miracle Garden Największy na świecie ogród kwiatowy z tysiącami kolorowych instalacji. Znajdziesz tu imponujące kwiatowe rzeźby, m.in. samolot Emirates A380. To świetne miejsce na zdjęcia i spokojny spacer wśród zapachu kwiatów. AYA Universe Immersyjne doświadczenie multimedialne z wykorzystaniem światła, dźwięku i projekcji. Zwiedzający przemieszczają się przez fantastyczne, futurystyczne światy. Idealne dla fanów efektownych zdjęć i nowoczesnych atrakcji. Sky View Punkt widokowy z przeszklonym tarasem i szklaną zjeżdżalnią wysoko nad miastem. Z tarasu roztacza się panorama Downtown Dubai i Burj Khalifa. To szybka, ale pełna adrenaliny atrakcja. Kite Beach Popularna plaża z widokiem na Burj Al Arab i idealnymi warunkami do kitesurfingu. Oferuje ścieżki spacerowe, food trucki i aktywności sportowe. Świetne miejsce na relaks nad morzem. Madinat Jumeirah Kompleks stylizowany na tradycyjny arabski souk z kanałami i widokiem na Burj Al Arab. Znajdziesz tu restauracje, butiki i klimatyczne alejki. To jedno z najbardziej malowniczych miejsc na wieczorny spacer. Dubaj: informator praktyczny Dolot Bezpośredni lot z Warszawy do Dubaju trwa około sześciu godzin. Najwygodniej lecieć liniami LOT, Emirates oraz flyDubai. Bilety w dwie strony, kupione z wyprzedzeniem, kosztują zazwyczaj od 1500 do 3500 zł, choć w promocjach mogą być tańsze. Wiza Polacy nie potrzebują wizy przy pobytach turystycznych do 90 dni. Paszport musi być ważny minimum sześć miesięcy od daty wjazdu. Po przylocie przechodzi się jedynie standardową kontrolę paszportową. Waluta W Dubaju obowiązuje dirham emiracki (AED), którego kurs wynosi około 1,15–1,20 zł za 1 AED. Kartą zapłacisz praktycznie wszędzie, jednak w starszych częściach miasta, zwłaszcza w Deirze, przydaje się niewielka ilość gotówki. Ceny są wyższe niż w Polsce, porównywalne z dużymi miastami Europy Zachodniej. Kiedy jechać Najlepszy czas na podróż do Dubaju przypada od listopada do marca, kiedy temperatury są przyjemne, wynoszą około 23–30°C. W kwietniu i październiku bywa gorąco, ale wciąż komfortowo. Od maja do września temperatury potrafią przekraczać 40°C, co utrudnia zwiedzanie. Noclegi Ceny noclegów zależą od standardu i lokalizacji: hotele trzygwiazdkowe kosztują około 350–500 zł za noc, czterogwiazdkowe 500–800 zł, a pięciogwiazdkowe 900–1500 zł. Apartamenty są często bardziej opłacalne – można je znaleźć już od 350–700 zł za dobę. Największą różnicę w kosztach robi wybór dzielnicy. Najlepsze dzielnice do mieszkania Najwygodniej mieszka się w Dubai Marina, JBR oraz Downtown Dubai – to droższe, ale świetnie zlokalizowane okolice. Palm Jumeirah to strefa luksusowa, idealna na wyjątkowy pobyt. Tańsze i wciąż bardzo dobre lokalizacje to Deira, pełna lokalnego klimatu i niskich cen, oraz Al Barsha, która oferuje szeroki wybór hoteli i dobre połączenia metrem. Jedzenie Dubaj zachwyca kuchnią arabską i bliskowschodnią – warto spróbować hummusu, falafeli, tabbouleh, grillowanej baraniny oraz świeżych warzywnych przystawek. Popularnym napojem jest intensywna herbata miętowa, idealna na zakończenie posiłku. Moją ulubioną siecią restauracji jest syryjska Aroos Damascus. Najczęściej jadam w tej przy Al Muraqqabat Road w Deirze, obiad dla dwóch osób można tam zjeść już za 70–100 zł. Ceny atrakcji Wjazd na taras widokowy Burj Khalifa na 124. i 125. piętro kosztuje 199 AED, natomiast wejście do Muzeum Przyszłości – 169 AED. Pobyt w Aura Skypool na 50. piętrze Palm Tower kosztuje od 225 do 600 AED, w zależności od pory dnia i wybranego pakietu. Koszt safari na pustyni to wydatek od ok. 250 AED do nawet 800 AED za pobyt w oazie Sonara, gdzie w cenę wliczone są także wieczorne występy artystów oraz elegancka kolacja. Nasz autor Michał Cessanis Wicenaczelny „National Geographic Traveler". Autor podróżniczej serii telewizyjnej „Do zobaczenia” w Dzień Dobry TVN i TVN Style oraz książek „Opowieści z pięciu stron świata” i „Made in China”. W National-Geographic.pl pisze przede wszystkim o podróżach, miejscach, które odwiedził i restauracjach. Więcej: cessanis.com
Tak Polacy świętują przełom roku. Oto najmodniejsze miejsca na Sylwestra
Zbliża się koniec roku, a wraz z nim czas decyzji o tym, jak przywitać nadchodzący Nowy Rok. Choć wielu Polaków spędzi sylwestrową noc w domowym zaciszu lub na imprezach w gronie znajomych, coraz większa grupa traktuje ten moment jako idealną okazję do krótkiego wyjazdu. Gdzie najchętniej podróżujemy, by świętować sylwestra poza domem?
Sylwester oraz początek Nowego Roku należą do najbardziej intensywnych okresów w branży turystycznej – i także w tym sezonie można zaobserwować wyraźny wzrost zainteresowania wyjazdami. Sprzyja temu tegoroczny układ kalendarza. Świąteczny wypoczynek można bowiem wydłużyć nawet do pięciu nocy, a początek stycznia połączyć z długim weekendem związanym ze Świętem Trzech Króli. W efekcie ruch turystyczny rozłoży się na niemal trzy tygodnie, co zwiększa dostępność noclegów także dla osób planujących wyjazd na ostatnią chwilę. Coraz więcej Polaków decyduje się więc świętować przełom roku poza domem w różnych rejonach kraju. Gdzie Polacy spędzą Sylwestra? Dane o obłożeniu hoteli Koniec roku ponownie okazuje się jednym z najgorętszych okresów w krajowej turystyce, a dane Triverna.pl wskazują, że świąteczno-noworoczne wyjazdy stają się dla Polaków realną alternatywą wobec tradycyjnego świętowania w domu. W wielu górskich regionach obłożenie hoteli sięga już 70–90%, a w najpopularniejszych obiektach nawet 100%. Niezmiennie największym zainteresowaniem cieszą się Tatry i Karkonosze oraz miejscowości takie jak Szklarska Poręba, Szczyrk czy Świeradów-Zdrój, choć rośnie też popularność Beskidów, Zieleńca i Kotliny Kłodzkiej. Nad Bałtykiem (m.in. w Kołobrzegu, Świnoujściu i Międzyzdrojach) wolnych miejsc jest nieco więcej, jednak tegoroczny trend wcześniejszych rezerwacji pozostaje równie wyraźny. Eksperci podkreślają, że Polacy coraz chętniej wybierają pobyty z rozbudowaną ofertą, czyli pakietami świątecznymi, dostępem do stref SPA, animacjami i atrakcjami, które zapewniają udany wypoczynek niezależnie od warunków pogodowych. Zmienia się również akceptowany poziom cen – średnia stawka za noc sylwestrową wzrosła do około 793 zł, a za pobyt świąteczny do 895 zł, przy jednoczesnym wzroście wartości rezerwacji o kilkanaście procent rok do roku. Najdroższym regionem pozostają góry, gdzie doba hotelowa nierzadko kosztuje nawet 800–1200 zł, podczas gdy Bałtyk oferuje najbardziej przystępne ceny. Rośnie także ryzyko, że w wielu miejscach nie pojawią się oferty last minute, gdyż Polacy zaczęli planowanie zakończenia roku znacznie wcześniej niż w poprzednich sezonach. Najpopularniejsze kierunki sylwestrowe w Polsce Równie wyraźny wzrost zainteresowania wyjazdami na przełomie roku obserwuje Travelist.pl, który wskazuje, że liczba sylwestrowych rezerwacji wzrosła o 13% rok do roku. Najsilniej zyskują na popularności góry i Bałtyk, które odpowiadają łącznie za trzy czwarte wszystkich pobytów. Jeszcze szybciej rosną kierunki nad jeziorami (aż o 39% rok do roku), co pokazuje rosnące znaczenie spokojniejszych, mniej oczywistych regionów zimowych. Dane dotyczące dostępności potwierdzają tę skalę zainteresowania: zajętych jest ponad 75% pokoi nad jeziorami i ponad 70% nad morzem. Travelist zwraca również uwagę, że szybkie kurczenie się dostępnej bazy noclegowej na Mazurach i Pomorzu wynika nie tylko z dużego popytu, lecz także z mniejszej liczby obiektów niż w górach czy nadmorskich kurortach. Wśród popularnych destynacji sylwestrowych na Travelist.pl dominują Szklarska Poręba, Szczyrk i Karpacz w górach, Kołobrzeg, Mielno i Międzyzdroje nad morzem oraz Ostróda, Żnin i Tleń w regionach jeziornych. Z kolei wśród dużych miast Polacy szczególnie chętnie wybierają Kraków, Wrocław i Gdańsk, które przyciągają zarówno rozbudowaną ofertą noclegową, jak i bogatym programem wydarzeń. Ceny noclegów w hotelach 3–5* wzrosły jedynie symbolicznie (średnio o 1%), choć większy popyt sprawił, że w górach i nad jeziorami stawki rosną szybciej niż nad Bałtykiem. Stabilna pozostaje również długość pobytu, wynosząca nieco ponad trzy doby. Co więcej, w tym roku rezerwacje dokonywane były średnio z dwumiesięcznym wyprzedzeniem. Sylwester staje się więc nie tylko okazją do zabawy, lecz także momentem, w którym Polacy świadomie inwestują w odpoczynek i komfort. Źródła: Triverna, Travelist Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Les Menuires, Méribel, Saint-Martin-de-Belleville – francuski raj dla narciarzy. Każdy znajdzie tu coś dla siebie
Gdy zaczynasz tu szusować, możesz to robić w zasadzie bez końca. Ośrodek narciarski Les Menuires leży w sercu doliny Belleville, jednej z tzw. Trzech Dolin (Les Trois Vallées).
Spis treści: Po mistrzowskich trasach Méribel Saint-Martin-de-Belleville Chalet du Sunny Zakładamy narty pod hotelem i w zasadzie już jesteśmy na stoku. Nie musimy nigdzie jechać busem, autem czy bryczką. Moglibyśmy nawet założyć narty już w pokoju i wyskoczyć przez okno na zaśnieżoną pochyłą polanę. Potem pod wiaduktem do wyciągu i dalej fruuu... w wysokie Alpy. Jesteśmy w Les Menuires, w sercu doliny Belleville, jednej z tzw. Trzech Dolin (Les Trois Vallées), które uważane są za największy teren stricte narciarski na świecie. Znajduje się tu w sumie 335 tras o łącznej długości ponad 600 km! Sama stacja narciarska Les Menuires powstała w 1964 r. i chwali się 89 trasami i 31 wyciągami. Do tego dochodzi kilkadziesiąt restauracji i równie wiele hoteli. Centrum ośrodka jest La Croisette, czyli „patelnia”, na której kończy się większość zjazdów. I przy której można coś zjeść, wypożyczyć sprzęt czy po prostu odpocząć. To stąd wieczorem ruszamy przez góry na skuterach śnieżnych. Wiatr urywa głowę, śnieg rozbryzguje się wysoko na boki. Jest mroźno, ale rozgrzewa nas adrenalina. Po mistrzowskich trasach Méribel Następnego dnia udajemy się do niedalekiego Méribel. – Samochodem jechalibyśmy tam godzinę. Na nartach co najmniej dwa razy szybciej. Mimo że przez wysokie góry – mówi nasz przewodnik Tomek Winiarski. W Les Menuires spędza każdą zimę od 1987 r. Pracuje tu jako instruktor, a o okolicy wie wszystko. Dzięki temu po drodze mamy też szybką i darmową lekcję historii sportu. Tomek wspomina, jak pracował podczas zimowych igrzysk olimpijskich Albertville w 1992 r., które odbywały się m.in. na stokach, na których teraz szusujemy, a więc Les Menuires i Méribel. Ale też obiektach w Courchevel, La Plagne, Tignes, Val d’Isere, Les Arcs i wielu innych. Igrzyska i mistrzostwa – Trudno sobie wyobrazić, jak wyglądają trasy dla najlepszych. W 1992 r. miałem przyjemność pracować nad przygotowaniem slalomu w Les Menuires w ramach igrzysk. Wydawało nam się, że wszystko jest świetnie, ale przyjechał delegat FIS i kazał całą nawierzchnię zeskrobać, a potem zalać wodą i zamrozić. Oni naprawdę jeżdżą po lodzie! Dzięki temu trasa zjazdowa tak szybko się nie niszczy i jest sprawiedliwiej. W Les Menuires podczas olimpiady rozegrano prestiżowy slalom męski, a w Méribel, do którego właśnie dojeżdżamy, slalomy kobiece i zawody hokejowe. W osadzie Méribel-Mottaret, gdzie znajduje się stadion narciarski ze sporymi trybunami i stromym stokiem, odbywają się też męskie konkurencje mistrzostw świata w narciarstwie alpejskim: slalom gigant i slalom specjalny. – A tam, wyżej, odbywa się bieg zjazdowy – pokazuje Winiarski. Konkurencje kobiece z kolei są w niedalekim Courchevel. Szusujemy dalej. Po kolejnych kilkunastu minutach przejeżdżamy obok miejsca, w którym w grudniu 2013 r. doszło do głośnego wypadku z udziałem legendy Formuły 1 Michaela Schumachera. Sportowiec wyjechał poza trasę, nie zauważając schowanych pod śniegiem skał. Wywrócił się i uderzył głową w kamień. Nie pomógł kask, a zaszkodziła prawdopodobnie zamontowana na nim kamerka go pro. Niemiec zapadł w długą śpiączkę, do dziś nie odzyskał sprawności. Saint-Martin-de-Belleville Wieczorem zjeżdżamy niżej, do urokliwego Saint-Martin-de-Belleville. To również stacja narciarska, ale już całkiem inna niż Les Menuires. O ile tę drugą stworzono w XX w. od zera na terenach dawnej kopalni węgla, o tyle Saint-Martin to tradycyjna wieś, w której podziwiamy i piękny barokowy kościół, i mnóstwo starych budynków z różnych epok. Przede wszystkim jednak zwiedzamy malutkie, ale szalenie ciekawe lokalne muzeum. Mamy tu więc typową chatę pasterską, w której mieszkańcy żyli razem ze swoim bydłem. Przyglądamy się domowym sprzętom i ściennym malowidłom, które obrazują życie alpejskich wieśniaków w kolejnych miesiącach roku. Oglądamy też krótkie, ale pouczające filmy o pracy rolników, dawnych metodach wytwarzania masła czy cepowaniu i mieleniu ziaren na mąkę. Chalet du Sunny Ostatniego dnia szusujemy od wczesnego rana do późna, jedynie z krótką przerwą na lunch. Przed powrotem chcemy się nasycić górskimi krajobrazami, śniegiem, alpejskim powietrzem. Słońce niestety wychodzi zza chmur rzadko, ale i tak mamy z jazdy sporo frajdy. Trudno w to uwierzyć, ale gdyby w tym samym czasie w Trzech Dolinach działały wszystkie wyciągi, w ciągu godziny byłyby w stanie przetransportować na stoki aż 260 tys. ludzi! Na szczęście ogrom terenu sprawia, że tłumów wokół nie widać. Każdy jest w stanie znaleźć tu swoją niszę i naprawdę dużo przestrzeni. To niewątpliwie jest wielki atut miejsca. Na ostatnią kolację, do Chalet du Sunny na wysokości 2500 m n.p.m., jedziemy... ratrakiem. Wiatr dmie, śnieg oblepia szyby tak, że nic wokół nie widać. Maszyna warczy i podskakuje na wertepach. Wrażenie jest takie jak podczas jazdy czołgiem. W ciągu dnia można by tam pewnie dotrzeć na nartach, ale teraz, po zmroku, inaczej się nie da. Cóż, zwłaszcza po takiej wycieczce fondue w górskiej chacie na tej wysokości smakuje wybornie. Źródło: archiwum NG
Erfurt i Würzburg: dwa zupełnie odmienne miasta. Pomysł na weekend w Niemczech
Odwiedziłem dwa niemieckie miasta z odmienną duszą. Erfurt to gotyk i średniowiecze, Würzburg – barok i frankońskie wina.
Spis treści: Erfurt: stolica Turyngii Würzburg: barokowa perła Frankonii Erfurt i Würzburg – informacje praktyczne Miasto pachnie kawą i wilgotnym kamieniem. Poranny chłód nie odstrasza jednak gości siedzących przed kawiarniami. Katedra Marii Panny, monumentalna gotycka budowla z potężnymi schodami, i stojący obok kościół Świętego Sewera od wieków tworzą duchowe serce Erfurtu. Do dziś historycy zadają sobie pytanie, po co dawni włodarze miasta postawili dwie tak potężne świątynie jedną tuż obok drugiej. Niebawem mam się przekonać, że to nie jedyna tajemnica, którą skrywa położona niemal w sercu Niemiec stolica Turyngii. Erfurt: stolica Turyngii Erfurt, dziś nieco na uboczu głównych szlaków, kryje zaułki, o jakich wiele miast może pomarzyć. To jedna z nielicznych niemieckich metropolii, która z II wojny światowej wyszła niemal bez zniszczeń. Starówka zachowała historyczny układ urbanistyczny i setki oryginalnych budynków pamiętających późne średniowiecze. Nie tego się spodziewam, przyjeżdżając tu po raz pierwszy. Po Niemczech podróżuję dużo i miasta w tym kraju rzadko mnie zaskakują. Kiedy więc wcześniej tego dnia wysiadłem na dworcu w Erfurcie i zagubiłem się w labiryncie uliczek, gdzie brukowane drogi pamiętają czasy Marcina Lutra, czułem, że trafiłem do jednego z ciekawszych miast w tej części Europy. Średniowieczny most ze sklepikami Krämerbrücke (most Kupców) to jeden z najdłużej stale zamieszkanych mostów Europy. Zabudowany urokliwymi domami o konstrukcji szkieletowej kryje warsztaty rzemieślnicze, galerie, sklepy z winem i przyprawami. W tym roku most będzie hucznie obchodził swoje 700-lecie. Tuż obok znajduje się Wenigemarkt – niewielki trójkątny plac w historycznym centrum miasta. Jego nazwa oznacza dosłownie „mały rynek” i odróżnia go od większego Domplatz, głównego skweru targowego Erfurtu – Wenigemarkt to idealne miejsce, aby delektować się najlepszymi lodami lub drinkiem, usiąść wygodnie i podziwiać widok na słynny średniowieczny most. To jedno z moich ukochanych miejsc w mieście – opowiada mi Romy z lokalnej organizacji turystycznej. Będąc w okolicy, warto również wstąpić do niewielkiego lokalu Goldhelm Schokoladen. To tu powstaje jeden ze słodkich symboli Erfurtu – lokalne pralinki zdobione płatkami róż. Zaglądam do środka, gdzie dowiaduję się, że słodkie przysmaki są tu przygotowywane ręcznie, a sama czekolada pochodzi z upraw zrównoważonych w Peru. Wszystkie drogi na erfurckim Starym Mieście prowadzą w kierunku Rynku Rybnego (Fishmarkt). Dominują tu elegancki neogotycki gmach ratusza i renesansowe pałace dawnych mieszczan. Bogato zdobione przypominają mi kamienice dawnego Gdańska. Uwagę przykuwa wyjątkowo urokliwy Dom pod Szerokim Paleniskiem. Fasada budynku jest na nim zdobiona niezwykłymi płaskorzeźbami. Podchodzę bliżej, bo potrzebuję chwili, aby rozszyfrować ich znaczenie. Ależ oczywiście! To alegoria pięciu zmysłów. Z zamyślenia wyrywa mnie jeden w moich własnych – powonienie. W powietrzu wyczuwam bowiem dymny zapach pieczonego na ogniu mięsa. Czas na obiad! Tuż obok Rynku Rybnego stoi niepozorna budka z napisem Thüringen Bratwurst. Ta grillowana, koniecznie na węglu, a nigdy nieopiekana elektrycznie, kiełbaska to kolejny kulinarny symbol Erfurtu. Wursty z tego miasta podaje się w bułce i z lokalną musztardą. Co ciekawe, erfurcka musztarda okryta jest w całych Niemczech sławą tej najznakomitszej. Można ją dostać w rozsianych po mieście sklepach wyspecjalizowanych właśnie w sprzedaży musztardy. Zapomniana synagoga i klasztor ciszy Kilka minut późnej trafiam do Starej Synagogi – jednej z najstarszych zachowanych w Europie. Mury tej gotyckiej świątyni pamiętają IX w. Historia miejsca jest równie zaskakująca, co historia całego regionu. Pierwsza bożnica działała tu przynajmniej do XIV w., kiedy w następstwie epidemii dżumy w Erfurcie nastąpiła seria pogromów na Żydach. Wyznawcy Mojżesza byli zmuszeni opuścić miasto, a gmach synagogi przerobiono na miejską kamienicę. Co ciekawe, z czasem o dawnym przeznaczeniu tego budynku zapomniano. W latach 30. XX w. w dawnej żydowskiej świątyni działała restauracja, w której stołowali się członkowie partii nazistowskiej zupełnie nieświadomi historii tego miejsca. Prawdziwą przeszłość budynku odkryto dopiero 1993 r. Dziś jest to jeden z najciekawszych zabytków otwartych dla zwiedzających. Warto tu zajrzeć zwłaszcza, aby zobaczyć słynny „skarb erfurcki” (Erfurter Schatz). To zbiór monet, klejnotów i złotych pierścieni ukrytych przez żydowskich mieszkańców przed XIV-wiecznymi pogromami. Tuż obok można zajrzeć do mykwy – rytualnej łaźni z XIII w., kolejnego świadka wielokulturowej przeszłości miasta. Nieopodal stoi kolejny gmach ważny dla duchowej historii Erfurtu. Duży budynek z czerwonej cegły i łupkowego dachu – surowy, bez ozdób, jakby nie chciał zwracać na siebie uwagi. To klasztor augustianów. Miejsce, w którym zaczęła się reformacja – zanim jeszcze rozległo się pierwsze słowo buntu. Tu, w 1505 r., młody student prawa Marcin Luter złożył śluby zakonne, ogolił głowę i uciszył sumienie. Przez pięć lat modlił się, jadł w ciszy, spał w celi z drewnianym łóżkiem i krzyżem nad głową. Właśnie ta cela – odtworzona z pieczołowitością – robi dziś największe wrażenie. Mała izba, stolik, Pismo Święte. Zaglądając do celi, łatwiej zrozumieć, że rewolucje rodzą się w ciszy. Zwiedzanie klasztoru zaczynam od krużganków – chłodnych i pustych. Później sala kapituły, biblioteka, skryptorium. W jednej z sal próbuję swoich sił w minuskule karolińskiej – średniowiecznym stylu pisma. Atrament gęsty, stalówka skrzypi. Nie byłby ze mnie dobry mnich. W letnie wieczory klasztor zamienia się w dom gościnny. Można wynająć celę na noc za niecałe 100 euro. Prosto, ale czysto. Choć nie ma tu telewizorów, a dostęp do internetu jest ograniczony, gości przyciąga cisza przerywana jedynie regularnymi uderzeniami w dzwon. Mroczni świadkowie przeszłości W którymkolwiek kierunku Erfurtu się nie udaję, stale widzę ją nad sobą. Ogromna cytadela Petersberg góruje nad miastem. Tę kamienną fortecę służącą do kontrolowania okolicy wznieśli po wojnie trzydziestoletniej Prusacy. Mnie przypomina gotową do ciosu pięść. Gdy wchodzę przez potężną bramę z herbem, przewodnik tłumaczy: „Budowniczym nie chodziło o to, żeby bronić miasta. Chcieli je trzymać w ryzach”. Najciekawsze nie są jednak ani działa, ani mury. Największe wrażenie robią stare, zawilgotniałe tunele. Zaprojektowane tak, by wykrywać, czy wróg nie próbuje podkopać fundamentów. Schodzę pod ziemię. Powietrze zimne i suche, pachnie pleśnią i historią. Po chwili przewodnik gasi światło. – Teraz słuchajcie – mówi. Ciemność. Ktoś porusza się 3 m dalej – słychać to, jakby był tuż obok. Cisza, która boli uszy. Jeśli ktoś myśli, że to tylko kamienie – niech przyjdzie tu nocą. Do cytadeli najłatwiej dostać się pieszo ze starówki, zajmuje to ok. 15 min, a wejście do podziemi kosztuje 6 euro. Po południu ruszam na Andreasstraße. Dawniej siedziba Stasi – służby bezpieczeństwa z czasów NRD – dziś centrum pamięci o ofiarach tejże organizacji. Z zewnątrz niepozorny, szary budynek, jakich wiele w byłych Niemczech Wschodnich. Wewnątrz zaś – krzyk. Cichy, uporczywy. Cele bez klamek, lampy jarzeniowe, wąskie korytarze, które prowadzą donikąd. Wchodzę do pokoju przesłuchań. Przy stole siedzi manekin. Głowa spuszczona. Nad nim portret Honeckera. W jednej z dawnych cel słucham nagrania ze świadectwem więźnia z lat 80. Skromny, spokojny głos. Mówi powoli. „Zabrali mnie za ulotki. Trzy lata bez procesu. Moja matka dowiedziała się po miesiącu, gdzie jestem”. Nagle wszystkie gabloty, zdjęcia, hasła stają się niepotrzebne. Wystarczy spojrzeć w oczy mężczyzny na pozostawionej fotografii. Wstęp do centrum jest bezpłatny. Wystawy są tłumaczone na język angielski. Dla tych, którzy chcą zrozumieć współczesne Niemcy – to w Erfurcie przystanek obowiązkowy. Würzburg: barokowa perła Frankonii Z Erfurtu pociągiem jadę na południe. Niepozorny, biało-czerwony skład sunie przez wzgórza Turyngii, potem przez lasy Hesji, by w końcu wtoczyć się do winnej Frankonii. Zaledwie godzina podróży wystarcza, aby poczuć się w zupełnie innej krainie. Pierwsze, co mnie uderza w Würzburgu, to powietrze. Rześkie, ale zauważalnie cieplejsze. Jakbym się znalazł gdzieś w środkowej Francji. O tym, że jestem w jednej ze stolic niemieckiego wytwórstwa winnego, nie dają mi zapomnieć nazwy kolejnych mijanych ulic: Weingartenstraße, Rebenring – wszystko tu kręci się wokół wina. W porównaniu ze śpiesznym Erfurtem Würzburg sprawia wrażenie miejsca, gdzie żyje się wolniej. Najnowsza historia w obu miastach również potoczyła się inaczej. Podczas gdy Erfurtu prawie nie tknęły wojenne bomby, Würzburg został w 1945 r. doszczętnie zniszczony, a następnie odbudowany. Jeśli istnieje barokowy wzorzec z Sèvres, to ma on marmurowe schody, sklepienie pełne chmur i wizerunków książąt, którzy chcieli rządzić nie tylko duszami, ale i estetyką całego regionu. Würzburga nie sposób zrozumieć bez tej rezydencji – monumentalnego pałacu, który jak mało które miejsce w Niemczech łączy włoską fantazję z niemiecką precyzją. Powstały w XVIII w. budynek miał być lokalną odpowiedzią na podparyski Wersal. Do pracy zaproszono mistrzów: architekta Balthasara Neumanna, malarza Giovanniego Battistę Tiepolo, rzeźbiarzy z Włoch i Austrii. Zwiedzanie zaczynam od westybulu – chłodnego, ozdobionego płaskorzeźbami. Potem monumentalna klatka schodowa, nad którą rozciąga się gigantyczny fresk Tiepola. Aby ukończyć tak potężne dzieło, artysta wchodził na rusztowania codziennie przez dwa lata. Malowidło przedstawia cztery kontynenty znane ówczesnym Europejczykom. Europa z insygniami władzy. Azja z tygrysem. Afryka z lampartem. Ameryka z pierzastym pióropuszem. Nie ma tu przypadku – każda poza, kolor, detal ma swoje znaczenie. Jeszcze większe wrażenie robi Gabinet Lustrzany – perła rokokowej doskonałości. Pokój nie większy od salonu w mieszkaniu w bloku, ale odbija światło w taki sposób, że czuję się jak wewnątrz klejnotu. Choć nie jest to zabronione, nikt tu nie robi zdjęć, lepiej jest napawać oczy tym niepowtarzalnym widokiem. Gabinet Lustrzany to perfekcyjna rekonstrukcja. Ten oryginalny nie przetrwał II wojny światowej, choć większość pałacu pozostała nietknięta. Bilety do rezydencji kosztują 9 euro. Warto wybrać opcję z przewodnikiem. Zwiedzanie trwa około godziny, ale można zostać dłużej – w ogrodach czy w przyklasztornej winiarni. Na moście w Würzburgu Prawdziwe serce Würzburga bije nad rzeką. Alte Main­brücke, czyli Stary Most na Menie, został zbudowany w XV w., następnie – wbrew losom pisanym tej części Europy – przetrwał wojny, powodzie i kolejne epoki. Dziś dalej łączy dwie strony miasta i służy jako miejski deptak, na którym mieszkańcy i turyści spotykają się latem i wspólnie piją – a jakże! – frankońskie wino. Na balustradach mostu stoją barokowe figury świętych – patrzą na mnie i na światło odbite w rzece. Oddaję się lokalnym zwyczajom i kupuję kieliszek rieslinga w pobliskiej winiarni Alte Mainmühle, która znajduje się tuż przy wejściu na most. Szkło – tak, prawdziwe szkło – dźwięczy cicho, gdy kelnerzy podają je z okienka. Nie ma tu krzyku, nie ma pośpiechu. Tylko rozmowy, uśmiechy, klikanie kieliszków. Niektórzy przynoszą książki. Inni wystawiają twarze w kierunku pierwszych wiosennych promieni słońca. Erfurt i Würzburg – informacje praktyczne Dojazd Do Erfurtu i Würzburga z Polski najłatwiej dotrzeć lotem do Frankfurtu – LOT-em (od 700 zł) i Lufthansą (z Warszawy), a także tanimi liniami jak Ryanair i Wizz Air (z Warszawy, Krakowa i Gdańska; od 400 zł). Z Frankfurtu do Würzburga i Erfurtu kursują szybkie pociągi ICE (ok. 1–2 godz.). Nocleg Hote Alma am Anger – butikowy hotel w sercu Erfurtu, tuż przy zabytkowym Krämerbrücke. Jasne wnętrza z lokalnymi akcentami. Pokoje 2-os. od 140 euro Best Western Premier Hotel Rebstock – elegancki hotel w barokowej kamienicy, kilka minut spacerem od rezydencji w Würzburgu. Stylowe pokoje 2-os. od 130 euro ze śniadaniem. Jedzenie Thüringer rostbratwurst – ikona Erfurtu i całej Turyngii. To długa, cienka kiełbasa z grubo mielonego mięsa wieprzowego, doprawiona majerankiem, czosnkiem i pieprzem, grillowana na ogniu z drewna bukowego i tradycyjnie podawana w bułce z musztardą. Spróbujesz jej na jarmarku, ulicznym stoisku albo w lokalnej knajpie. Fränkischer schäufele – specjalność Frankonii, czyli także Würzburga. To pieczone wieprzowe łopatki z chrupiącą skórką podawane z sosem piwnym, kluskami ziemniaczanymi (kloß) i kapustą. Danie ciężkie, ale obowiązkowe – najlepiej smakuje w regionalnej gospodzie popite lokalnym białym winem silvaner. Atrakcje Godzinny spacer z przewodnikiem po średniowiecznym Starym Mieście w Erfurcie, 12 euro; erfurt-tourismus.de. Rejs statkiem po Menie z widokiem na twierdzę Marienberg i winnice Wurzburga, idealny na zachód słońca, ok. 45 minut, 14 euro; schifffahrt-wuerzburg.de. Źródło: archiwum NG Nasz ekspert Łukasz Załuski Redaktor naczelny „National Geographic Polska” i National-Geographic.pl. Dziennikarz podróżniczy i popularnonaukowy z 20-letnim stażem. Wcześniej odpowiedzialny m.in. za magazyny „Focus”, „Focus Historia” i „Sekrety Nauki”. Uważny obserwator zmieniającego się świata i nowych trendów podróżniczych. Inicjator projektu pierwszej naukowej rekonstrukcji wizerunków władców z dynastii Jagiellonów. Miłośnik tenisa, książek kryminalnych i europejskich stolic.
Barokowy pałac, który wyrósł na ruinach piastowskiego zamku, Cudem Polski 2025. Miesza polsko-niemiecką historię
Plebiscyt „Cuda Polski” organizowany przez magazyn „National Geographic Traveler” ma za zadanie odnalezienie wyjątkowych, ale jeszcze nieodkrytych przez turystów miejsc na mapie naszego kraju. W województwie lubuskim zwycięzcą został zespół pałacowo-parkowy w Żaganiu, który skrywa fascynującą historię ziemi przez wieki przechodzącej z rąk do rąk.
W sercu Żagania, wśród zieleni i nad malowniczą rzeką Bóbr, znajduje się jeden z najciekawszych zabytków Polski – monumentalny barokowy pałac otoczony romantycznym Parkiem Książęcym. To miejsce o niezwykłej historii i architekturze, które zachwyca bogatą przeszłością i tajemniczą legendą. Historia i legendy o pałacu w Żaganiu Barokowy pałac w Żaganiu należy do najważniejszych zabytków rezydencjonalnych w regionie lubuskim i całej Polsce. Historia tego miejsca sięga czasów średniowiecza, kiedy na jego miejscu stał zamek Piastów śląskich z linii głogowskiej. Dziś pałac łączy elementy włoskiej i francuskiej architektury barokowej, a otaczający go park tworzy unikalną przestrzeń krajobrazową. Od zamku Piastów śląskich do barokowej rezydencji Wallensteina Pierwszym wielkim reformatorem pałacu był Albrecht von Wallenstein, naczelny dowódca wojsk cesarskich podczas wojny trzydziestoletniej. Kupił księstwo żagańskie w 1627 roku, a prace budowlane rozpoczął około 1630 roku według projektu włoskiego architekta Vincenzo Boccaccio. Po śmierci Wallensteina (1634), prace przerwano, ale w 1670 roku książę Vaclav Euzebiusz Lobkowic wznowił budowę, korzystając z planów Antoniego della Porty. Pałac uzyskał ostateczną, barokową formę dopiero pod koniec XVIII wieku, dzięki kolejnym właścicielom. Złoty wiek pałacu księżnej Doroty de Talleyrand-Perigord Kolejnym przełomowym okresem w dziejach zespołu był XIX wiek, kiedy właścicielką została księżna Dorota de Talleyrand-Perigord. To za jej czasów pałac i park przeżyły prawdziwy złoty wiek – rezydencja stała się centrum życia towarzyskiego i kulturalnego, a Dorota zadbała o jej gruntowną modernizację i rozbudowę. Układ przestrzenny pałacu zaczął nawiązywać do francuskich i włoskich wzorców, a wnętrza poddano renowacji według koncepcji architekta Chrystiana W. Schultze. Legenda o grymasach diabła Wyjątkową cechą żagańskiego pałacu są maszkary – ozdobne, groteskowe głowy rzeźbione nad oknami. Według miejscowej legendy, ich twórca wzorował się na szkicach Leonarda da Vinci, ale przy niemal dwustu rzeźbach zabrakło mu pomysłów, więc poprosił diabła o pozowanie. Diabeł pokazywał kolejne twarze, aż w końcu ujawnił swoje prawdziwe oblicze, co doprowadziło artystę do śmierci ze strachu. Współcześnie legenda ta stała się inspiracją do stworzenia kolekcji diabelskich figurek eksponowanych w pałacowych podziemiach. Ich twórcą jest lokalny artysta Jerzy Kupczyk, który w swoich rzeźbach sportretował m.in. posła, piłkarza czy pracownika ZUS. Jeden z największych Parków Książęcych w Europie Park Książęcy otaczający pałac to jeden z największych i najstarszych zabytkowych parków miejskich w Polsce, uznawany już przed II wojną światową za najpiękniejszy na Śląsku i jeden z najokazalszych w Europie Środkowej. To księżna Dorota nadała mu romantyczny charakter i podzieliła na część wewnętrzną, z licznymi zabudowaniami, oraz zewnętrzną, otwartą na panoramę okolicy. Dziś park to miejsce spacerów, pikników i spotkań. Liczne alejki, mostki nad Bobrem, stawy i zadbana roślinność tworzą ciekawe miejsce do odpoczynku. Na terenie parku zachowały się także oryginalne fontanny czy posągi ufundowane przez syna księżnej – Napoleona Ludwika. Jak zwiedzić pałac w Żaganiu? Zespół pałacowo-parkowy w Żaganiu jest otwarty dla zwiedzających cały rok. Warto pamiętać, że zwiedzanie odbywa się z przewodnikiem (lub audioprzewodnikiem), więc może być konieczne dostosowanie się do godzin wycieczek. Ceny biletów wynoszą od 20 do 25 złotych za osobę. Pałac w Żaganiu i otaczający go Park Książęcy dzięki przemyślanej renowacji odzyskał dawny blaski i zachwyca turystów oraz mieszkańców. Nadany mu tytuł „Cudu Polski” jest potwierdzeniem jego wyjątkowej wartości historycznej i czyni z niego obowiązkowy punkt wycieczek na mapie województwa lubuskiego. Sponsorem plebiscytu jest: Źródło: National Geographic Polska, Urząd Miasta Żagań Nasz autor Jonasz Przybył Redaktor i dziennikarz związany wcześniej m.in. z przyrodniczą gałęzią Wydawnictwa Naukowego PWN, autor wielu tekstów publicystycznych i specjalistycznych. W National Geographic skupia się głównie na tematach dotyczących środowiska naturalnego, historycznych i kulturowych. Prywatnie muzyk: gra na perkusji i na handpanie. Interesuje go historia średniowiecza oraz socjologia, szczególnie zagadnienia dotyczące funkcjonowania społeczeństw i wyzwań, jakie stawia przed nimi XXI wiek.
East Side Gallery w Berlinie – jedna z najlepszych bezpłatnych atrakcji Berlina kończy 35 lat
East Side Gallery w Berlinie to najdłuższy zachowany fragment Muru Berlińskiego, przekształcony w plenerową galerię sztuki z ponad setką murali. Poznaj historię, znaczenie kulturowe i praktyczne wskazówki dla odwiedzających to niezwykłe miejsce w stolicy Niemiec.
Spis treści: Historia i znaczenie East Side Gallery East Side Gallery jako atrakcja turystyczna East Side Gallery w Berlinie – wskazówki dla odwiedzających Dziś to jedna z atrakcji Berlina. East Side Gallery w Berlinie to miejsce, które łączy najnowszą historię Europy z wyjątkową sztuką uliczną. Na długości 1,3 km zachował się tutaj największy fragment Muru Berlińskiego, na którym ponad stu artystów z całego świata stworzyło muralowe dzieła komentujące zmiany polityczne i społeczne końca XX wieku. To wyjątkowa atrakcja dla miłośników historii, sztuki oraz tych, którzy chcą poczuć niepowtarzalną atmosferę powojennego Berlina. Historia i znaczenie East Side Gallery Powstanie galerii i symbolika murali Po upadku Muru Berlińskiego w 1989 roku wschodnia część miasta stała się przestrzenią dla artystycznej ekspresji. W 1990 roku, na odcinku muru przy Mühlenstraße, 118 artystów z 21 krajów stworzyło ponad 100 murali, które stały się wyrazem nadziei, wolności i przemian zachodzących w Europie. Oficjalne otwarcie East Side Gallery miało miejsce 28 września 1990 roku, a rok później nadano jej status pomnika chronionego. Najważniejsze dzieła i artyści Wśród najbardziej rozpoznawalnych murali znajdują się: „Braterski pocałunek” autorstwa Dmitrija Wrubla, przedstawiający pocałunek Leonida Breżniewa i Ericha Honeckera, symbolizujący bliskie relacje między ZSRR a NRD, „Test the Best” Birgit Kinder, ukazujący Trabanta przebijającego mur, co symbolizuje pragnienie wolności i przełamywanie barier. Te i inne dzieła stały się ikonami sztuki ulicznej w Berlinie, przyciągającymi miliony turystów rocznie. Ochrona i konserwacja East Side Gallery Ze względu na ekspozycję na warunki atmosferyczne oraz akty wandalizmu, East Side Gallery wymaga regularnej konserwacji. W 2009 roku przeprowadzono kompleksową renowację, podczas której 87 artystów odnowiło 100 murali. Od 2018 roku za utrzymanie galerii odpowiada Fundacja Muru Berlińskiego (Stiftung Berliner Mauer), dbając o jej zachowanie dla przyszłych pokoleń. East Side Gallery jako atrakcja turystyczna Dojazd, lokalizacja i informacje praktyczne East Side Gallery znajduje się w dzielnicy Friedrichshain, wzdłuż ulicy Mühlenstraße, nad brzegiem Szprewy. Dojazd jest dogodny: S-Bahn i U-Bahn: stacja Ostbahnhof (linie S3, S5, S7, S9, U1) znajduje się około 5 minut spacerem od galerii; Alternatywnie: można wysiąść na stacji Warschauer Straße i przejść pieszo wzdłuż muru. Zwiedzanie, godziny otwarcia i bilety Galeria jest dostępna przez całą dobę, ponieważ znajduje się na otwartej przestrzeni. Wstęp jest bezpłatny, co czyni ją dostępną dla wszystkich zainteresowanych. Wydarzenia kulturalne i społeczne w galerii East Side Gallery to nie tylko miejsce ekspozycji murali, ale także przestrzeń dla różnorodnych wydarzeń kulturalnych, takich jak wystawy, koncerty czy warsztaty artystyczne. Regularnie odbywają się tu inicjatywy społeczne, podkreślające znaczenie wolności i praw człowieka. East Side Gallery w Berlinie – wskazówki dla odwiedzających Najlepszy czas na wizytę i robienie zdjęć Aby uniknąć tłumów i cieszyć się spokojnym zwiedzaniem, warto odwiedzić galerię wczesnym rankiem lub późnym wieczorem. Wczesne godziny poranne oferują również najlepsze warunki oświetleniowe do fotografowania murali. Zachowanie i etykieta zwiedzającego Ze względu na historyczną i artystyczną wartość murali, zaleca się: nie dotykać ani nie niszczyć dzieł sztuki, zachować ciszę i szacunek dla innych zwiedzających, nie pozostawiać śmieci i dbać o czystość otoczenia. Co zobaczyć w okolicy East Side Gallery Po zwiedzeniu galerii warto udać się na spacer po okolicy: most Oberbaumbrücke: malowniczy most łączący dzielnice Friedrichshain i Kreuzberg, oferujący piękne widoki na Szprewę, dzielnica Kreuzberg: znana z tętniącego życia nocnego, licznych kawiarni, barów i restauracji serwujących kuchnie z całego świata, Muzeum Muru Berlińskiego: położone niedaleko, oferuje pogłębioną wiedzę na temat historii muru i jego wpływu na życie mieszkańców Berlina. East Side Gallery to nie tylko atrakcja turystyczna, ale także żywe świadectwo historii i symbol wolności. Odwiedzając to miejsce, można doświadczyć wyjątkowego połączenia sztuki i historii, które pozostawia niezapomniane wrażenia. Źródła: Berlin.de, VisitBerlin Nasz ekspert Łukasz Załuski Redaktor naczelny „National Geographic Polska” i National-Geographic.pl. Dziennikarz podróżniczy i popularnonaukowy z 20-letnim stażem. Wcześniej odpowiedzialny m.in. za magazyny „Focus”, „Focus Historia” i „Sekrety Nauki”. Uważny obserwator zmieniającego się świata i nowych trendów podróżniczych. Inicjator projektu pierwszej naukowej rekonstrukcji wizerunków władców z dynastii Jagiellonów. Miłośnik tenisa, książek kryminalnych i europejskich stolic.
Plecionkarstwo na liście UNESCO. Polska tradycja doceniona po 18 latach starań
Polska może świętować: nasze tradycje plecionkarskie trafiły na prestiżową listę niematerialnego dziedzictwa kulturowego UNESCO. To ogromny sukces dla rzemieślników m.in. z Nowego Tomyśla, Rudnika nad Sanem i Łowicza.
10 grudnia 2025 roku, podczas 20. sesji Międzyrządowego Komitetu ds. Ochrony Niematerialnego Dziedzictwa Kulturowego w New Delhi w Indiach, ogłoszono wpisanie plecionkarstwa z Polski na Listę Reprezentatywną Niematerialnego Dziedzictwa Kulturowego Ludzkości UNESCO. To symboliczny moment, który wieńczy niemal 18 lat starań polskiej społeczności plecionkarzy i wikliniarzy, zwłaszcza z regionów Nowego Tomyśla, Rudnika nad Sanem i okolic Łowicza. Historia starań o wpis na listę UNESCO Początki zorganizowanych działań plecionkarzy sięgają 2000 roku, kiedy społeczność z Nowego Tomyśla postanowiła pobić rekord Guinnessa, tworząc największy wiklinowy kosz na świecie. W 2004 roku od powołano Ogólnopolskie Stowarzyszenie Plecionkarzy i Wikliniarzy. W 2007 roku zorganizowano pierwszy światowy konkurs wyplatania w Nowym Tomyślu, co pozwoliło środowisku jeszcze bardziej się zintegrować. W tym samym roku rozpoczęto starania o wpis na krajową listę dziedzictwa kulturowego, co zakończyło się sukcesem w 2018 roku. Na tym jednak nie poprzestano – kolejnym celem był wpis na światową listę UNESCO. Wniosek do powstał we współpracy z instytucjami kultury i samorządami. Nowy Tomyśl i Rudnik nad Sanem – kolebki plecionkarstwa Nowy Tomyśl w Wielkopolsce oraz Rudnik nad Sanem na Podkarpaciu to główne ośrodki, w których plecionkarstwo nie tylko przetrwało, ale rozkwitło. W Nowym Tomyślu od XVIII wieku uprawiano wiklinę, co przyczyniło się do rozwoju rzemiosła. W 1878 roku w Rudniku nad Sanem założono pierwszą w Polsce Szkołę Koszykarską, gdzie uczono technik wyplatania. W tych regionach do dziś działa wielu rzemieślników i artystów zajmujących się plecionkarstwem. To właśnie ich praca, zaangażowanie i determinacja przyczyniły się do sukcesu na arenie międzynarodowej. Andrzej Pawlak, inicjator wpisu i obecny skarbnik stowarzyszenia, odegrał kluczową rolę w całym procesie. Czym jest plecionkarstwo? Surowce, tradycje, przekazywanie wiedzy Plecionkarstwo to jedna z najstarszych dziedzin rzemiosła w Polsce. Polega na ręcznym wyplataniu przedmiotów codziennego użytku – takich jak kosze, pojemniki, naczynia – z naturalnych materiałów roślinnych, w tym przede wszystkim z wikliny. Wiklina, czyli młoda wierzba, stanowi podstawowy surowiec wykorzystywany przez 90% plecionkarzy w Polsce. Praca wikliniarza to nie tylko wyplatanie – to także uprawa, zbiór, korowanie i przygotowanie materiału. Tradycja opiera się na przekazywaniu wiedzy z pokolenia na pokolenie oraz głębokim szacunku do natury. W dzisiejszych czasach plecionkarstwo ma coraz bardziej artystyczny charakter i jest traktowane częściej jako hobby niż zawód. Dawniej było to źródło utrzymania, szczególnie w rejonach ubogich w przemysł. Co dalej? Plany na przyszłość i ratowanie ginącego rzemiosła Ogólnopolskie Stowarzyszenie Plecionkarzy i Wikliniarzy, z prezesem Antonim Skrzypczakiem, ma ambitne plany. Najważniejszym z nich jest powołanie Europejskiego Centrum Wikliny w Nowym Tomyślu. Wpis na listę UNESCO ma ułatwić pozyskiwanie środków i wsparcia instytucjonalnego. Stowarzyszenie chce również zintensyfikować działania edukacyjne – organizować warsztaty, wystawy i projekty, które umożliwią młodym ludziom poznanie i kontynuowanie tej tradycji. Choć dziś plecionkarstwo nie jest już zawodem masowym, to uznanie UNESCO może przyczynić się do jego renesansu i ochrony. Źródła: Gov.pl, Dzieje.pl, Polskie Radio Nasza autorka Magdalena Rudzka Dziennikarka „National Geographic Traveler" i „Kaleidoscope". Przez wiele lat również fotoedytorka w agencjach fotograficznych i magazynach. W National-Geographic.pl pisze przede wszystkim o przyrodzie. Lubi podróże po nieoczywistych miejscach, mięso i wino.
To szwajcarskie miasto stawia na bitcoina. Czy stanie się europejską stolicą kryptowalut?
Położone we włoskim kantonie szwajcarskie miasto Lugano znane jest z malowniczych widoków. Wyjątkowe jezioro, nad którym położony jest kurort, to jednak niejedyny czynnik wyróżniający miejscowość z południowej Szwajcarii. Od niedawna w mieście funkcjonuje projekt wprowadzenia kryptowaluty bitcoin jako codziennej formy płatności.
Kryptowaluta bitcoin (BTC) została wprowadzona na świecie w 2009 roku przez anonimową i tajemniczą postać o pseudonimie Satoshi Nakamoto. Od tamtej pory cyfrowa waluta, która działa niezależnie od banków i rządów, szybko zyskała globalną popularność, zdobywając tytuł „cyfrowego złota”. Bitcoin stał się protoplastą na rynku walut cyfrowych, osiągając obecnie cenę ponad 300 tysięcy złotych. Coraz więcej firm postanawia akceptować walutę bitcoin. Europejskim fenomenem staje się szwajcarskie Lugano, które w dużej mierze zaczyna wprowadzać kryptowalutę do powszechnego obiegu. W jaki sposób to robi i czy jest to dla Szwajcarów opłacalne? Lugano – najbardziej włoskie szwajcarskie miasto i stolica bitcoina W relacji sporządzonej przez internetowy portal „BBC” redaktor John Laurenson opisuje sytuację zaistniałą w popularnej sieci fast food. Dziennikarz był świadkiem sceny, w której klient zdecydował się zapłacić za swoje zamówienie za pomocą BTC. Rachunek wyniósł 8,80 dolara, co oznacza około 0,00008629 bitcoina. Taka forma płatności w Lugano nie jest przypadkowa. Miasto wyposażyło wiele punktów gastronomicznych, sklepów itd. w darmowe terminale przyjmujące transakcje za pomocą kryptowalut. Mimo że standardowe płatności frankowe stanowią zdecydowaną większość wszystkich wykonywanych w mieście, Lugano nie ustaje w staraniach o rozwój tej formy płatności. Co ciekawe, w mieście nie tylko około 350 sklepów i restauracji akceptuje płatności w BTC — również urząd miejski wprowadził tę formę rozliczeń dla części usług publicznych. Mieszkańcy mogą zapłacić bitcoinem między innymi za opiekę przedszkolną. Co mieszkańcy Lugano myślą o bitcoinie? Dziennikarz BBC przytacza w swoim artykule jeszcze dwie inne rozmowy — tym razem z klientem oraz przedsiębiorcą prowadzącym sklep z ubraniami. Ten pierwszy zaznacza, że ceni w BTC „wolność transakcji”. Korzysta w Szwajcarii z kart bitcoinowych, które kupuje się za franki, a następnie pobraną kwotę konwertuje na wybraną część kryptowaluty. W ten sposób bitcoin staje się nie tylko formą oszczędności, ale również realnym środkiem płatniczym. Właściciel sklepu — Cherubino Fry — również ceni sobie operowanie walutą cyfrową. W momencie gdy klient płaci za pomocą BTC, prowizja transakcyjna uiszczana przez przedsiębiorcę jest zdecydowanie niższa niż przy użyciu tradycyjnych kart płatniczych. Mimo że — póki co — transakcji w bitcoinie jest niewiele, stanowią one zauważalny upust finansowy dla prowadzących działalność. Wrogowie kryptowalut Dynamiczny rozwój bitcoina ma jednak także swoich przeciwników. Choć kryptowaluta przyjęła się w Lugano znacznie lepiej niż na przykład w Salwadorze, gdzie mieszkańcy natychmiast wymieniali rządowe „bitcoiny startowe” na dolary, wciąż nie brakuje osób sceptycznych wobec BTC. Niechęć okazała się na tyle duża, że doprowadziła do zniszczenia rzeźby przedstawiającej twórcę bitcoina — Satoshiego Nakamoto. Wandale najpierw rozbili posąg na części, a później wrzucili je do jeziora Lugano. Co istotne, przejawy takich zachowań są niezwykle rzadkie w przestrzeni szwajcarskiego miasta. Tym bardziej dewastacja może wskazywać na niechęć niektórych środowisk wobec powszechnego wdrażania walut cyfrowych. Przyszłość bitcoina w Lugano Miasto wyraźnie stawia na rozwój płatności opartych na kryptowalutach. Mimo ryzyk związanych ze zmiennością kursu i bezpieczeństwem cyfrowym, Lugano nie zamierza rezygnować z bitcoina — wszystko wskazuje, że pozostanie on jednym z kluczowych elementów długoterminowej strategii miasta. Burmistrz Michele Foletti konsekwentnie broni projektu, podkreślając, że w jego ocenie BTC nie jest bardziej ryzykowny niż tradycyjna gotówka. Lugano stopniowo przekształca się w regionalny hub kryptowalutowy. Do miasta trafiło już 110 firm z branży kryptowalut, które tworzą nowe miejsca pracy oraz przyciągają specjalistów z całego świata. To wzmacnia lokalny ekosystem innowacji i zwiększa znaczenie miasta na europejskiej mapie nowych technologii. Ekonomiści zwracają jednak uwagę na konieczność ostrożności przy wprowadzaniu kolejnych inicjatyw. Zmienność kursu bitcoina może przynieść zarówno szybkie korzyści i dalszy rozwój sektora, jak i poważne straty finansowe. Wiele jest też doniesień o oszustwach związanych z tą walutą. Źródła: BBC, PlanB Lugano Nasz autor Olaf Kardaszewski Absolwent Instytutu Stosowanych Nauk Społecznych na Uniwersytecie Warszawskim. Obecnie student magisterskiego kierunku Studiów Miejskich na tej samej uczelni. Interesuje się społecznymi i kulturowymi aspektami zmieniającego się świata, o czym chętnie pisze w swoich pracach. Współprowadzący projekt „Podziemna Warszawa” w National Geographic Polska. Uwielbia podróże, w trakcie których zawsze stara się obejrzeć mecz lokalnej drużyny piłkarskiej.
Świąteczny hit rozsławił to miejsce. Od 40 lat wracają tu fani „Last Christmas”
Czterdzieści lat po premierze jednego z najbardziej rozpoznawalnych świątecznych hitów w historii, malownicza alpejska wioska, w której powstał teledysk do „Last Christmas”, wciąż przeżywa oblężenie fanów Wham!. To właśnie tu – w miejscu, gdzie George Michael i Andrew Ridgeley nakręcili zimową historię miłosną – co roku powracają miłośnicy kultowego klipu. Gdzie znajduje się ta słynna lokalizacja?
Gdy 3 grudnia 1984 roku ukazało się „Last Christmas”, mało kto przypuszczał, że piosenka Wham! stanie się jednym z najbardziej trwałych symboli świątecznego popkulturowego krajobrazu. Utwór, który opowiada o rozczarowaniu, tęsknocie i nadziei, połączony został z teledyskiem pełnym zimowych obrazów – śmiechu na śniegu, wspólnego ubierania choinki i przytulnej atmosfery górskiej chaty. Choć przez lata hit ten plasował się głównie na drugim miejscu brytyjskich list przebojów, w końcu zdobył upragniony szczyt zestawienia w Nowy Rok 2021, a później (po 39 latach od premiery) również w Boże Narodzenie 2023. W międzyczasie zimowa sceneria klipu stała się tak samo kultowa jak sama melodia. Nic więc dziwnego, że co roku w grudniu miłośnicy zespołu powracają do miejsca, w którym nakręcono ikonę świątecznej popkultury. Alpejska wioska, którą „Last Christmas” zmieniło w świąteczną ikonę Saas-Fee, położone wysoko w Alpach Pennińskich w kantonie Valais, od czterech dekad przeżywa w grudniu wyjątkowy napływ turystów. Ta spokojna, niemal wolna od samochodów wioska, otoczona szczytami przekraczającymi 4 tys. m.n.p.m., stała się nie tylko popularnym ośrodkiem sportów zimowych, lecz także miejscem pielgrzymek fanów zespołu Wham!. To właśnie tutaj powstała znaczna część teledysku do „Last Christmas”, który na zawsze zmienił wizerunek Saas-Fee, nadając mu status jednego z najbardziej rozpoznawalnych zimowych plenerów w historii popkultury. Szwajcarski ośrodek oferuje ponad 100 km tras narciarskich i snowboardowych, nowoczesne wyciągi, a także malownicze trasy saneczkowe – w tym słynny, ponad 5-kilometrowy zjazd prowadzący z Felskinn do samej wioski. Latem region przyciąga miłośników trekkingu i wspinaczki lodowcowej, ale to grudzień pozostaje miesiącem szczególnym: właśnie wtedy setki fanów przybywają tu, by szukać miejsc znanych z teledysku. Najważniejszym punktem na ich mapie jest drewniany domek znajdujący się na zboczu nad wioską, przy jednej z leśnych ścieżek. To on został wykorzystany w produkcji jako górska chata, do której bohaterowie przyjeżdżają na Święta. Ujęcia z wnętrz nagrywano wprawdzie w zupełnie innym miejscu, jednak widok na oryginalny budynek wciąż budzi ogromne emocje. Chata znajduje się na prywatnym terenie i można podziwiać ją tylko z zewnątrz i przy zachowaniu ciszy i szacunku dla właścicieli. Droga do niej jest dość stroma, lecz czego się nie robi, by na chwilę przenieść się do świata „Last Christmas”. Hotel, który stał się mekką fanów Wham! W samym sercu Saas-Fee znajduje się Walliserhof Grand Hotel & Spa (jeden z najbardziej prestiżowych obiektów w całym regionie) oraz sąsiedni Hotel Walliserhof, w którym ekipa Wham! mieszkała podczas kręcenia teledysku. To właśnie w ich kameralnych wnętrzach z widokiem na alpejskie szczyty, George Michael i Andrew Ridgeley spędzali zimowe dni 1984 roku. Dziś hotel świadomie pielęgnuje to dziedzictwo, oferując fanom wyjątkową możliwość zarezerwowania George Michael Suite. W apartamencie zgromadzono pamiątki związane z nagraniami, fotografie, archiwalne kadry oraz stylizowane elementy wystroju, dzięki czemu goście mogą zanurzyć się w nostalgii lat 80. Obiekt przygotował również specjalny pakiet Last Christmas Experience, który szybko stał się jedną z najbardziej pożądanych atrakcji sezonu. Obejmuje trzydaniową kolację inspirowaną zimową kuchnią regionu, zabieg spa nawiązujący do stylu Wham! oraz ulubiony koktajl George’a Michaela (wariację na bazie wódki z nutą arbuzowego spritzu). Dla najbardziej zaangażowanych fanów stworzono także interaktywną grę terenową dostępną w aplikacji hotelowej – goście przemierzają wioskę, próbując odnaleźć symboliczną broszkę zgubioną w śniegu, co stanowi nawiązanie do jednej z najbardziej charakterystycznych scen teledysku. W okresie świąteczno-noworocznym Saas-Fee oferuje jeszcze więcej atrakcji tematycznych. Organizowane są piesze wycieczki szlakiem Wham!, podczas których przewodnicy pokazują wszystkie plenerowe lokalizacje z klipu – od urokliwej chatki na zboczu po kolejkę linową Allalin i punkt widokowy z panoramą lodowców. Lokalna społeczność pielęgnuje także pamięć o zespole poprzez niewielką wystawę w Muzeum Saas, prezentującą kulisy powstawania teledysku. Jednak największym magnesem pozostaje WHAM! Karaoke Box, czyli świąteczna scena, na której odwiedzający mogą zaśpiewać „Last Christmas” i inne hity duetu, a nagrania udostępnić od razu w mediach społecznościowych. To właśnie tu, w rozświetlonym zimowym miasteczku, corocznie odradza się atmosfera kultowego hitu. Źródło: Daily Mail Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Najlepszy ośrodek narciarski świata ogłoszony. Europejski lider zachwyca
Sezon narciarski i snowboardowy już trwa, a tysiące miłośników zimowych sportów planują swoje wyjazdy nie tylko w Europie, lecz także w najdalszych zakątkach świata. Wybór idealnego kierunku potrafi być trudny – zwłaszcza że o miano najlepszego ośrodka narciarskiego rywalizują dziesiątki renomowanych kurortów. Który z nich zapewnia obecnie największą frajdę i najwyższą jakość zimowych wrażeń?
Decydując się na konkretny ośrodek narciarski, podróżni biorą pod uwagę różne kryteria: jedni kierują się liczbą słonecznych dni, inni jakością świeżego puchu, a kolejni – dostępnością tras lub korzystnym stosunkiem jakości do ceny. Gdy jednak połączy się wszystkie te elementy, wyłania się jeden kierunek, który w tegorocznym globalnym plebiscycie zdobył tytuł najlepszego ośrodka narciarskiego na świecie. To właśnie europejska destynacja okazała się bezkonkurencyjna. Francuskie Val Thorens liderem globalnych rankingów narciarskich W najnowszej edycji World Ski Awards (czyli jednego z najbardziej prestiżowych plebiscytów w branży) narciarze, eksperci i profesjonaliści po raz kolejny wskazali Val Thorens jako najlepszy ośrodek narciarski na świecie. Francuski kurort, położony w wysokogórskiej dolinie Tarentaise, od lat uchodzi za wzór pod względem jakości infrastruktury, możliwości terenowych i standardu zakwaterowania. To najwyżej położony ośrodek w Europie (2300 m n.p.m.), co w praktyce oznacza wyjątkowo długi sezon, doskonałą jakość śniegu i idealne warunki nie tylko zimą, ale często już od listopada aż do maja. Val Thorens jest również częścią legendarnego kompleksu Les 3 Vallées (Trzy Doliny) – największego na świecie połączonego obszaru narciarskiego, obejmującego około 600 km tras i siedem stacji, w tym Courchevel i Méribel. Jury konkursu wyróżniło kurort za konsekwentne „ustanawianie światowego standardu” w zakresie nowoczesnych wyciągów, systemów naśnieżania i organizacji ruchu na stokach. W praktyce oznacza to krótsze kolejki, szybki transport na szczyty i ogromny wybór terenów zarówno dla początkujących, jak i bardzo zaawansowanych narciarzy. Fakt, że Val Thorens zdobyło tytuł najlepszego ośrodka aż dziesięć razy w ciągu trzynastu lat, potwierdza jego niezmienną dominację i zdolność do utrzymywania najwyższej jakości mimo rosnącej globalnej konkurencji. Najlepsze hotele i kurorty zimowe świata w 2025 roku World Ski Awards to jednak znacznie więcej niż tylko ranking najlepszych ośrodków narciarskich – to także święto całej branży zimowej turystyki, które co roku wyróżnia hotele, organizatorów wycieczek oraz luksusowe obiekty podnoszące poprzeczkę w zakresie gościnności i jakości usług. „Tegoroczni zwycięzcy odzwierciedlają dynamiczną naturę naszej branży, prezentując idealne połączenie luksusu, innowacji i zrównoważonego rozwoju” – podkreślił Sion Rapson, dyrektor zarządzający World Ski Awards. Jak dodał, nagrody trafiają do „ośrodków wypoczynkowych, domków, hoteli, agentów i organizatorów podróży, którzy wynoszą światowy sektor narciarski na nowe wyżyny”, a rekordowa liczba głosów oddanych w tym roku jest dowodem rosnącego zainteresowania zimową turystyką tuż przed rozpoczęciem sezonu. W tegorocznej edycji wyróżniono szerokie grono zwycięzców z różnych zakątków świata. Tytuł najlepszego ośrodka freestyle’owego na świecie zdobył szwajcarski Laax, słynący z jednych z najbardziej zaawansowanych snowparków w Europie. Z kolei nagrodę dla najlepszej grupy ośrodków narciarskich przyznano Campiglio Dolomiti di Brenta we Włoszech – rozległemu obszarowi narciarskiemu obejmującemu Madonnę di Campiglio, Pinzolo oraz Folgaridę-Marillevę. Tytuł najlepszego krytego ośrodka narciarskiego na świecie trafił natomiast do Ski Dubai, jednego z najbardziej charakterystycznych i innowacyjnych obiektów tego typu. Wśród hoteli najwyższe wyróżnienia również trafiły na różne kontynenty. Stein Eriksen Lodge Deer Valley w amerykańskim stanie Utah otrzymał tytuł World’s Best Ski Hotel 2025 – luksusowy lodge oferuje eleganckie pokoje z kominkami, panoramiczne widoki na Góry Skaliste oraz rozbudowaną strefę spa z podgrzewanymi basenami i jacuzzi. We francuskim Val Thorens doceniono także Le Pashmina, nagrodzony jako najlepszy butikowy hotel narciarski, który ma 45 pokoi, dopracowaną strefą wellness i bezpośredni dostęp do tras. W kategorii najlepszy nowy hotel narciarski zwyciężył natomiast Nikko Style Niseko HANAZONO w Japonii, oferujący 234 pokoje oraz tradycyjny onsen (japońskie gorące źródła o właściwościach leczniczych), idealny do regeneracji po dniu spędzonym na stoku. Źródła: World Ski Awards, Travel + Leisure Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
USA szykują nowe, drastyczne przepisy dla turystów. Uderzą także w Polaków
Administracja Donalda Trumpa planuje wprowadzenie nowych przepisów dla turystów wjeżdżających do USA. Konieczne będzie ujawnienie aktywności w mediach społecznościowych z ostatnich 5 lat. Planowane zmiany uderzają w miliony osób z krajów objętych ruchem bezwizowym i mogą wpłynąć na organizację mundialu 2026.
Plan przewiduje obowiązek ujawniania przez turystów aktywności w mediach społecznościowych z ostatnich pięciu lat. Zmiany mają dotyczyć 42 krajów objętych ruchem bezwizowym do USA, w tym m.in. Polski, Wielkiej Brytanii, Niemiec, Francji i Japonii. Nowe wymogi zostaną wprowadzone poprzez rozszerzenie formularza ESTA. Zgodnie z dokumentem opublikowanym na stronie Federal Register, turyści będą musieli ujawnić również całą gamę szczegółow ze swojego życia, sięgając w niektórych przypadkach aż dekadę wstecz. Plan zakłada także nowe opłaty: 100 dolarów dziennie za wstęp do parków narodowych dla cudzoziemców (250 dolarów dla osób spoza 42 krajów objętych ruchem bezwizowym). USA prześwietlą prywatność turystów Nowy formularz ESTA będzie wymagał ujawnienia: wszystkich nazw użytkownika w mediach społecznościowych używanych w ostatnich 5 latach, numerów telefonów z ostatnich 5 lat, adresów e-mail z ostatnich 10 lat, danych biometrycznych (twarz, odciski palców, DNA, skan tęczówki), danych członków rodziny: imiona, nazwiska, daty i miejsca urodzenia, w tym dzieci. Odmowa udostępnienia tych danych może skutkować odmową wjazdu do USA. Konsultacje społeczne nad zmianami potrwają 60 dni. Kto zostanie objęty nowymi zasadami? Obostrzenia dotkną nie tylko turystów, ale również osoby aplikujące o wizy studenckie oraz pracownicze (H1-B). Rząd USA zapowiedział również odmowy wiz dla osób pracujących w moderacji treści i fact-checkingu. Formularze wizowe mają być analizowane pod kątem „antyamerykańskich poglądów”. Osoby, które odmówią udostępnienia swoich profili w mediach społecznościowych, będą traktowane jako podejrzane. Wpływ polityki Donalda Trumpa na turystykę Nowe regulacje administracji Trumpa juz od jakiegoś czasu wpływają negatywnie na amerykańską turystykę. W Kalifornii prognozuje się 9-procentowy spadek liczby turystów zagranicznych w 2025 roku. Hollywood Boulevard w Los Angeles odnotował latem 2025 spadek odwiedzin aż o 50%. Liczba Kanadyjczyków podróżujących samochodem do USA w lipcu 2025 spadła o 36,9% w porównaniu do lipca 2024. Podróże lotnicze z Kanady zmniejszyły się o 25,8%. USA w ogniu krytyki za ograniczanie wolności słowa Organizacje zajmujące się prawami człowieka, w tym Foundation for Individual Rights and Expression, krytykują nowe przepisy jako zagrożenie dla wolności słowa i prywatności. Wskazują, że wymóg ujawnienia danych z mediów społecznościowych to narzędzie potencjalnej cenzury i zastraszania podróżnych. USA mają być gospodarzem Mistrzostw Świata w piłce nożnej w 2026 roku, wspólnie z Kanadą i Meksykiem. FIFA szacuje, że przyciągnie to 5 milionów kibiców. Jednak plany nowych przepisów budzą obawy o chaos organizacyjny. Organizacje takie jak Sport and Rights Alliance ostrzegają przed ryzykiem nadużyć, profilowania rasowego i zatrzymań kibiców. Apelują do FIFA o zapewnienie ochrony uczestnikom turnieju. Administracja Trumpa nie odniosła się publicznie do tych obaw. Źródło: The Guardian, Rzeczpospolita, Federal Register Nasza autorka Magdalena Rudzka Dziennikarka „National Geographic Traveler" i „Kaleidoscope". Przez wiele lat również fotoedytorka w agencjach fotograficznych i magazynach. W National-Geographic.pl pisze przede wszystkim o przyrodzie. Lubi podróże po nieoczywistych miejscach, mięso i wino.
Dracula Land: nowy gigant rozrywki pod Bukaresztem. Co naprawdę powstaje w Rumunii?
W krainie hrabiego Drakuli powstaje nowoczesny park rozrywki, nawiązujący do najbardziej znanego mieszkańca Transylwanii na świecie. Dracula Land, którego pomysłodawcą jest rumuński milioner Dragoș Dobrescu, ma zapewniać nie tylko atrakcje znane z lunaparków, ale również być technologicznym centrum dla licznych firm z branży informatycznej.
Postać Hrabiego Drakuli – wiekowego wampira zamieszkującego zamek w rumuńskiej krainie Transylwania – od lat stanowi ważny element światowej popkultury. O wampirzym władcy powstawały filmy, książki i gry komputerowe, a sam region Karpat, będący domem Drakuli, cieszy się ogromnym zainteresowaniem fanów stylistyki horroru na całym świecie. Nic dziwnego, że przedsiębiorcy z kraju ze stolicą w Bukareszcie chętnie korzystają z wizerunku słynnego hrabiego. Gigantyczny, nowoczesny kompleks rozrywkowy, którego motyw wizualny ma nawiązywać do krainy krwiopijców, powstaje w okolicy miasta stołecznego i ma łączyć świat rzeczywisty z wirtualnym. Czym będzie Dracula Land? Inicjatorzy projektu zapowiadają z rozmachem: Dracula Land to nie tylko park rozrywki. Na działce o powierzchni 164 hektarów ma powstać wiele atrakcji przyciągających przyjezdnych z całej Europy – zarówno najmłodszych, jak i dorosłych. Na obszarze inwestycji mają się znaleźć obiekty takie jak: arena z zapleczem – na 780 tys. m² ma stanąć hala widowiskowa na 22 tysiące miejsc, w której odbywać się będą koncerty i rozgrywki e-sportowe. Towarzyszyć jej mają zaplecze treningowe, strefa gastronomiczna oraz przestrzeń wystawiennicza; sześciostrefowy park rozrywki – ponad czterdzieści kolejek rozlokowanych w sześciu strefach tematycznych, m.in. Transylwania, dzielnica księżycowa, zamek Drakuli czy odwzorowane ulice starego Londynu; centrum technologiczne – przestrzeń dla start-upów i innych projektów z branży informatycznej, mieszcząca się w nowoczesnym biurowcu. Dodatkowo w Dracula Land znajdą się hotele, tory wyścigowe oraz aquapark. Dracula w świecie wirtualnym Dracula Land ma powstać nie tylko w świecie materialnym. Gigantyczna inwestycja zostanie wiernie odwzorowana także w tzw. DraculaLand Metaverse, dzięki któremu odwiedzający będą mogli korzystać z atrakcji parku również w przestrzeni cyfrowej. Twórcy podkreślają, że Metaverse nie będzie jedynie grą, lecz „portalem” łączącym świat rzeczywisty z wirtualnym. W materiale promocyjnym widzimy postacie stworzone przez sztuczną inteligencję, wykonujące te same aktywności, które park ma oferować w rzeczywistości. Gracze będą mogli wchodzić w interakcje z innymi „odwiedzającymi” oraz brać udział w wydarzeniach organizowanych w ramach funkcjonowania wirtualnego lunaparku. DraculaLand Metaverse będzie posiadał własną walutę umożliwiającą zakupy i ulepszanie postaci. Całość projektu twórcy określają jako prawdziwą rewolucję w sposobie tworzenia przestrzeni rozrywkowych. Połączenie świata realnego i cyfrowego ma otworzyć park na gości, którzy z różnych względów nie mogą odwiedzić Dracula Landu w rzeczywistości. Rozmach przedsięwzięcia imponuje, ale naturalnie budzi też wątpliwości dotyczące jego ostatecznej jakości i skuteczności. Prezentowany materiał zawiera tak wiele elementów, że pytania o ich dopracowanie są całkowicie zrozumiałe. Gdzie powstaje park i kiedy zostanie otwarty? Teren pod inwestycję położony jest około 15 minut od miasta Ploeszti na północ od Bukaresztu. Dla przedsiębiorców istotne było ulokowanie projektu w pobliżu lotniska – i rzeczywiście, port lotniczy Bukareszt-Otopeni znajduje się również około 15 minut drogi od działki. Według zapowiedzi inicjatorów Dracula Land ma zostać otwarty w 2027 roku. Gotowy jest już projekt parku i jego wirtualnego odpowiednika. Kolejne lata to czas budowy oraz wdrażania DraculaLand Metaverse. W pierwszym roku funkcjonowania park spodziewa się około 3 milionów odwiedzających, co automatycznie uczyniłoby go jednym z najpopularniejszych parków rozrywki w Europie. Źródła: Dracula Land, Parkmag Nasz autor Olaf Kardaszewski Absolwent Instytutu Stosowanych Nauk Społecznych na Uniwersytecie Warszawskim. Obecnie student magisterskiego kierunku Studiów Miejskich na tej samej uczelni. Interesuje się społecznymi i kulturowymi aspektami zmieniającego się świata, o czym chętnie pisze w swoich pracach. Współprowadzący projekt „Podziemna Warszawa” w National Geographic Polska. Uwielbia podróże, w trakcie których zawsze stara się obejrzeć mecz lokalnej drużyny piłkarskiej.
Poznaj podróżnicze hity Google tego roku. Wśród liderów znalazło się polskie miasto
Które miejsca w 2025 roku wzbudzały największą ciekawość wśród podróżnych? Najnowsza lista Google „Rok w podróżach” pokazuje, że niektóre miasta i regiony odnotowały wyjątkowo duży wzrost zainteresowania w porównaniu z poprzednim rokiem. To właśnie tam – częściej niż gdziekolwiek indziej – planowaliśmy urlopy, weekendowe wypady i dalekie wyprawy.
Rok 2025 okazał się czasem powrotów do znanych kierunków, ale też odkrywania nowych miejsc, które niespodziewanie zdobyły ogromną popularność. Jedni podróżowali, przemieszczając się między europejskimi metropoliami, inni zaś wybierali odległe wyspy, spokojne plaże lub centra kultury i sztuki. Niezależnie od tego, jak wyglądały wasze tegoroczne trasy, istnieje duże prawdopodobieństwo, że choć raz wpisaliście w wyszukiwarkę jeden z kierunków, które trafiły do najnowszego zestawienia Google „Rok w podróżach”. Ranking obejmuje miejsca, które w 2025 roku zanotowały największy wzrost liczby wyszukiwań względem 2024 roku – od karaibskich wysp, przez niedoceniane hiszpańskie miasta, aż po polską metropolię, która zaskoczyła swoją wysoką pozycją. Z tego zestawienia można się dowiedzieć, które miejsca najmocniej rozbudzały podróżniczą wyobraźnię. Najczęściej wyszukiwane kierunki 2025 roku Na szczycie tegorocznego zestawienia znalazły się trzy zupełnie różne miejsca, które łączy spektakularny wzrost zainteresowania w wyszukiwarce Google. Pierwsze miejsce zajęło hiszpańskie Bilbao, czyli miasto, które jeszcze do niedawna pozostawało w cieniu bardziej oczywistych kierunków Półwyspu Iberyjskiego. W 2025 roku jego popularność eksplodowała, głównie za sprawą połączenia sztuki, architektury i sportu. Podróżni masowo wyszukiwali bilety i noclegi nie tylko z powodu Muzeum Guggenheima czy cenionego Museo de Bellas Artes, lecz także dzięki wydarzeniom piłkarskim. To właśnie finał Ligi Europy UEFA, rozegrany w maju pomiędzy Tottenhamem a Manchesterem United, sprawił, że liczba zapytań dotyczących Bilbao dynamicznie wzrosła. Drugą pozycję zdobył Barbados – karaibska wyspa, która w ostatnich miesiącach przyciągała uwagę nie tylko pięknymi plażami, ale także dynamicznym rozwojem infrastruktury luksusowej. Nowe połączenia lotnicze oraz zapowiedzi ekskluzywnych otwarć hotelowych przełożyły się na gwałtowny wzrost wyszukiwań, zwłaszcza wśród osób planujących urlopy premium i zimowe wypady do ciepłych krajów. Eksperci wskazują, że to właśnie branża hotelarska, w połączeniu z rosnącą dostępnością lotów transatlantyckich, wywindowała Barbados na drugie miejsce globalnego rankingu. Na trzecim miejscu uplasował się natomiast Dubaj, który od lat nie traci impetu jako światowa stolica słońca, rozrywki i nowoczesnej architektury. W 2025 roku zainteresowanie tym kierunkiem nadal rosło, podsycane kolejnymi otwarciami luksusowych hoteli, rekordowymi inwestycjami turystycznymi oraz niezmienną popularnością plaż emiratu. Dubaj pozostaje jednym z najbardziej wyszukiwanych miejsc na świecie, a tegoroczny ranking tylko potwierdza jego dominację w segmencie destynacji całorocznych. Gdzie szukaliśmy wakacji w 2025 roku? Na pozostałych miejscach znalazły się równie ciekawe kierunki. Wysoko uplasował się m.in. Santander, czyli północnohiszpańskie miasto, które w rekordowym dla Hiszpanii roku turystycznym przyciągnęło uwagę podróżnych łagodniejszym klimatem, długimi plażami i niższymi cenami niż w najbardziej zatłoczonych kurortach. Tuż za nim znalazła się Ibiza, która (mimo sygnałów o spadku liczby turystów) odnotowała stały wzrost wyszukiwań. Nowe otwarcia hoteli i niegasnąca renoma jednej z najbardziej ikonicznych wysp Europy przyczyniły się do większego zainteresowania zarówno jej nocnym życiem, jak i spokojniejszą północą. Na szóstej pozycji uplasował się Kraków, jedyne polskie miasto w zestawieniu. Dane z raportu Kayak pokazują rekordowe zainteresowanie turystów, zwłaszcza tych poszukujących tańszych, a jednocześnie bogatych kulturowo destynacji. Niższe ceny hoteli i lotów oraz atrakcyjność historycznego centrum sprawiły, że Kraków stał się jedną z najczęściej wpisywanych lokalizacji w Google. Kolejne miejsce zajęła Malaga, której popularność rośnie niemal z miesiąca na miesiąc. Dzięki łagodnym zimom i bardzo wczesnej wiośnie miasto stało się naturalnym wyborem dla osób z północy Europy chcących przedłużyć lato, co przełożyło się na znaczący wzrost ruchu już w pierwszym kwartale roku. Ósma pozycja przypadła Reykjavikowi, który idealnie wpisuje się w modę na tzw. coolcation. Rozbudowana siatka połączeń oraz rosnące zainteresowanie podróżami nastawionymi na naturę i ciszę sprawiły, że liczba wyszukiwań lotów na Islandię gwałtownie wzrosła. Za nim uplasowała się Bazylea, która poza słynnymi targami Art Basel dodatkowo przyciągnęła uwagę dzięki finałowi UEFA Women’s Euro 2025. Zestawienie zamknął natomiast Düsseldorf – mniej oczywisty, ale coraz chętniej wybierany kierunek. Jego kompaktowy układ, możliwość poznawania miasta pieszo i połączenie luksusowych zakupów z atmosferą tradycyjnej starówki sprawiły, że wielu turystów zaczęło rozważać go jako alternatywę dla bardziej zatłoczonych niemieckich metropolii. Źródła: Google, Condé Nast Traveler Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Te miasta to raj dla smakoszy. Powstał globalny ranking najpyszniejszych miejsc na świecie
Niektórzy wybierają kierunki pełne słońca, inni planują wyjazdy tam, gdzie czekają majestatyczne góry lub spokojne morze. Coraz większa grupa podróżnych kieruje się jednak innym kryterium: smakiem. To właśnie oni poszukują miejsc, które zachwycają kuchnią, lokalnymi tradycjami i unikalnymi produktami. Gdzie zatem miłośnicy kulinarnych odkryć znajdą najwięcej powodów do zachwytu? Pewien ranking jasno wskazał faworytów.
Turystyka kulinarna z roku na rok staje się coraz bardziej popularna. Według badań przeprowadzonych przez Acorn, firmę specjalizującą się w analizie trendów turystycznych, aż trzech na czterech podróżnych deklaruje, że wybiera kierunek wakacji na podstawie tego, czego mogą spróbować na miejscu. Rosnąca ciekawość lokalnych smaków sprawia, że miasta rywalizują już nie tylko architekturą czy ofertą kulturalną, lecz także gastronomią. Gdzie w takim razie warto wyjechać, by doświadczyć kuchni, która na długo pozostaje w pamięci? Ranking przedstawia najciekawsze kulinarne stolice świata. Kulinarne stolice świata Aby opracować zestawienie najlepszych miast na świecie pod kątem podróży kulinarnych, eksperci Titan Travel przeanalizowali cztery kluczowe wskaźniki: liczbę dostępnych kursów gotowania, ich ceny, jakość ocenianą przez uczestników oraz zainteresowanie danym kierunkiem mierzone liczbą wyszukiwań w sieci. Na tej podstawie każdemu miastu przypisano wynik punktowy – im więcej wartościowych kursów i im większe zainteresowanie, tym wyższa pozycja w zestawieniu. Dzięki temu wyłoniono miejsca, które oferują nie tylko znakomitą kuchnię, lecz przede wszystkim możliwość pełnego zanurzenia się w lokalnej tradycji kulinarnej: od wizyt na targach, przez warsztaty u lokalnych kucharzy, po degustacje i wspólne gotowanie. Podium zdominowały trzy włoskie miasta, co potwierdza, że Włochy pozostają jednym z najważniejszych kierunków współczesnej turystyki gastronomicznej. Pierwsze miejsce zajęła Florencja, czyli miasto z największą liczbą kursów gotowania w przeliczeniu na mieszkańca, oferujące niemal 64 zajęcia na każde 100 tys. osób. To przekłada się na wyjątkowo szeroką ofertę – od krótkich lekcji po rozbudowane, całodniowe programy „od targu do stołu”. Na drugim miejscu znalazło się Palermo, stolica Sycylii, wyróżniające się przede wszystkim jakością warsztatów. Aż 88% kursów otrzymało ocenę czterech gwiazdek lub wyższą, co świadczy o wysokim poziomie zajęć prowadzonych przez lokalnych kucharzy. To miasto, w którym kulinarne doświadczenia niemal zawsze rozpoczynają się na targu – wśród straganów pełnych świeżych produktów i tradycyjnych sycylijskich smaków. Trzecią lokatę natomiast zajęła Bolonia, od lat uznawana za jedno z gastronomicznych serc Włoch. Choć liczba kursów nie dorównuje tej we Florencji, Bolonia nadrabia autentycznością i jakością doświadczeń. To tutaj nauka gotowania często oznacza kontakt z wielowiekową tradycją ręcznie wyrabianego makaronu oraz słynnego ragù alla Bolognese, które rozsławiło miasto na całym świecie. Ranking miast idealnych dla miłośników kuchni Za podium również dominują europejskie metropolie, które od lat przyciągają miłośników autentycznych smaków. Czwarte miejsce ex aequo zajęły Lizbona i Rzym, oba miasta niezwykle cenione za kursy kulinarne oparte na lokalnej tradycji. W Lizbonie oferta obejmuje kilkadziesiąt warsztatów – od pieczenia słynnych pastel de nata po zajęcia poświęcone kuchni atlantyckiej. Aż ponad 80% kursów otrzymuje tam oceny czterech gwiazdek lub wyższe, co wskazuje na ich wysoki poziom. Z kolei w Rzymie podróżni mogą uczyć się przygotowywania klasyków takich jak cacio e pepe, pasta alla carbonara czy supplì, a wiele kursów zaczyna się wizytą na targu Campo de’ Fiori, gdzie uczestnicy poznają lokalne produkty i techniki wyboru składników. Szósta pozycja przypadła trzem miastom: Brukseli, Barcelonie i Wenecji. Bruksela przyciąga fanów kuchni belgijskiej – warsztaty często obejmują naukę przygotowywania pralinek, gofrów lub klasycznego stoofvlees. Barcelona z kolei oferuje kursy koncentrujące się na kuchni katalońskiej, w tym paelli, tapas i tradycyjnych owocach morza; dużą popularnością cieszą się zajęcia, które rozpoczynają się na słynnym targu La Boqueria. Wenecja wyróżnia się natomiast warsztatami opartymi na kuchni laguny – od cicchetti po dania z lokalnych ryb i owoców morza, co nadaje zajęciom atmosferę autentycznej weneckiej tradycji. Na dziewiątym miejscu uplasowała się Osaka, uznawana za kulinarną stolicę Japonii. To miasto słynie z takoyaki, okonomiyaki i bogatej kultury street foodu, a kursy gotowania pozwalają poznać techniki przygotowywania potraw, które trudno w pełni odtworzyć poza Japonią. Dziesiątą pozycję zajęło Hue w Wietnamie – dawna stolica kraju i kolebka kuchni cesarskiej. Tamtejsze warsztaty pozwalają zgłębić tajniki wyrafinowanych potraw, takich jak bun bo Hue czy wieloskładnikowe dania królewskie, cenione za kunszt, lekkość i harmonię smaków. Ta różnorodność potwierdza, że współczesna turystyka kulinarna wykracza daleko poza Europę i przyciąga do miejsc, gdzie tradycja gastronomiczna stanowi integralną część kultury. Źródła: Titan Travel, Daily Mail Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Nowe największe miasto świata. Dżakarta prześcignęła Tokio, a wszystko przez to, że policzono… slumsy
Dżakarta stała się właśnie najludniejszym miastem świata. Chociaż megamiasto rozrasta się w ultraszybkim tempie, to tym razem nie chodzi o nagły napływ populacji: po zmianie metodologii liczenia przez ONZ okazało się, że… mieszka w niej więcej osób niż w Polsce
Według raportu ONZ „World Urban Organization Prospects 2025” obecna populacja Dżakarty wynosi 41,9 mln osób i czyni ją to największym miastem na świecie. Przyczyną gwałtownej zmiany pozycji miasta w rankingu – wcześniej zajmowało ono „zaledwie” 30. lokatę – jest bardziej uniwersalna metodologia. Co mówi to o rozwoju megamiast i naszej przyszłości? Największe miasta świata według ONZ Pierwsze miejsce Dżakarty to nie wynik gwałtownego wzrostu liczby ludności, lecz z fundamentalnej zmiany metodologii ONZ. Nowa klasyfikacja w większym stopniu uwzględnia realny zasięg urbanistyczny, w tym także dzielnice nieformalne – np. slumsy czy obozowiska – które wcześniej były pomijane. To przełomowy moment w globalnych rankingach urbanistycznych – dotychczasowy lider, Tokio, spadł na trzecie miejsce z populacją 33 milionów. ONZ zdecydowało się na ujednolicenie kryteriów demograficznych i geograficznych, aby lepiej odzwierciedlić rzeczywisty poziom urbanizacji. Według Patricka Gerlanda z działu szacunków populacyjnych ONZ, wcześniejsze raporty opierały się na rozbieżnych definicjach stosowanych przez poszczególne państwa, co faworyzowało Tokio. Nowe podejście eliminuje te różnice, dostarczając bardziej porównywalnych danych. Slumsy zmieniają ranking W przypadku Dżakarty slumsy są integralną – chociaż niepokojącą – częścią miejskiego krajobrazu zamieszkiwaną przez miliony ludzi. Ich włączenie do statystyk sprawiło ,że populacja miasta wzrosła do niemal 42 mln osób. To więcej niż w całej Polsce, w której – według danych GUS – mieszka obecnie 37,49 mln ludzi. Ta decyzja zmieniła układ sił w globalnym rankingu megamiast i sposób, w jaki patrzymy na populację poszczególnych krajów. Dżakarta wyprzedziła Dhakę (37 mln) i Tokio (33 mln). W pierwszej dziesiątce pozostają wciąż New Delhi, Szanghaj, Guangzhou czy Manila, ale to indonezyjska stolica jest teraz symbolem największego wyzwania urbanistycznego XXI wieku. Dżakarta: miasto skrajności Dżakarta to miasto ogromnych kontrastów. W jednym kwartale błyszczą nowoczesne wieżowce i luksusowe apartamentowce, a tuż obok znajdują się gęsto zaludnione slumsy. Według raportu ONZ, gęstość zaludnienia w Dżakarcie osiąga 22 000 osób na kilometr kwadratowy – jest jedna z najwyższych na świecie. W Warszawie wynosi ona 3600 osób. Taki układ urbanistyczny rodzi ogromne wyzwania społeczne. Mieszkańcy nieformalnych osiedli często nie mają dostępu do podstawowych usług – wody pitnej, kanalizacji czy opieki zdrowotnej. Miasto zmaga się też z brakiem dostępnych mieszkań – ceny nieruchomości w centrum są nieosiągalne dla większości obywateli. Przeludnienie i zmiany klimatu Główną przyczyną przeludnienia miasta jest intensywny napływ ludności z obszarów wiejskich. Skutki tego naporu są widoczne na każdym kroku. Zanieczyszczenie powietrza osiąga alarmujące poziomy – zwłaszcza w centrum. W mieście brakuje zieleni. Zgodnie z monitoringiem HUGSI – Husqvarna Urban Green Space Insights – tylko 18% powierzchni Dżakarty stanowią tereny zielone, z czego jedynie 14% to obszary zadrzewione. Dla porównania, Światowa Organizacja Zdrowia rekomenduje, aby minimum 25% powierzchni miast stanowiła zieleń. Miasto jest też jednym z najbardziej narażonych na skutki zmian klimatu. Powodzie w nadbrzeżnych dzielnicach są coraz częstsze, a zapadanie się gruntu w wyniku nadmiernego zużycia wód gruntowych to realne zagrożenie dla ludzi. Część mieszkańców żyje w pływających domach – to konieczność, a nie wybór. Czy nowa stolica Indonezji rozwiąże problemy? W obliczu wyzwań urbanistycznych rząd Indonezji podjął decyzję o przeniesieniu stolicy administracyjnej do nowo budowanego miasta Nusantara na wyspie Borneo. Projekt ten zakłada stworzenie „inteligentnego miasta w lesie” z dużą ilośćią zieleni, zrównoważonymi źródłami energii i nowoczesnym systemem transportu. Nusantara ma odciążyć Dżakartę i stać się wzorem zrównoważonego rozwoju. Krytycy zwracają jednak uwagę, że projekt może mieć charakter propagandowy i służyć głównie poprawie wizerunku władz Indonezji. Pojawiają się również obawy o wpływ inwestycji na lokalne środowisko naturalne oraz społeczności zamieszkujące Borneo. Dżakarta znalazła się w punkcie krytycznym. Choć liczba 42 milionów mieszkańców robi wrażenie, jest też symbolem alarmującego tempa urbanizacji, które – jeśli nie będzie odpowiednio zarządzane – może doprowadzić do poważnego kryzysu społeczno-ekologicznego. Źródło: The Guardian, ONZ, PolymarketIntel Nasz autor Jonasz Przybył Redaktor i dziennikarz związany wcześniej m.in. z przyrodniczą gałęzią Wydawnictwa Naukowego PWN, autor wielu tekstów publicystycznych i specjalistycznych. W National Geographic skupia się głównie na tematach dotyczących środowiska naturalnego, historycznych i kulturowych. Prywatnie muzyk: gra na perkusji i na handpanie. Interesuje go historia średniowiecza oraz socjologia, szczególnie zagadnienia dotyczące funkcjonowania społeczeństw i wyzwań, jakie stawia przed nimi XXI wiek.
Gdzie stoi filmowy Fackham Hall? Pałace i wioski z „Wujowego dworu” istnieją naprawdę
W kinach pojawił się film „Wujowy dwór”, którego akcja toczy się w Anglii lat 30. XX wieku. Produkcja łącząca elementy komedii i dramatu już zbiera pierwsze entuzjastyczne recenzje, jednak nie wszyscy wiedzą, że okazała posiadłość z ekranu nie jest jedynie filmową scenografią. Dwór, który stał się sercem opowieści, istnieje naprawdę – i kryje własną historię.
Choć „Wujowy dwór” (w oryginale „Fackham Hall”) jest fikcyjną opowieścią rozgrywającą się w realiach Anglii lat 30. ubiegłego wieku, twórcy filmu zadbali o wyjątkową autentyczność przestrzeni. Zdjęcia realizowano w kilku historycznych posiadłościach położonych w pobliżu Liverpoolu, w regionie, który od lat przyciąga filmowców swoim niepowtarzalnym charakterem i zachowaną architekturą. Niektóre z tych miejsc można rozpoznać z wcześniejszych produkcji, natomiast inne dopiero teraz wychodzą z cienia, odsłaniając widzom swój filmowy potencjał. To właśnie te lokalizacje nadały „Wujowemu dworowi” surową, elegancką i zakorzenioną w historii brytyjskich rezydencji atmosferę. Prawdziwy pałac z filmu „Wujowy dwór” Główną rezydencją, w której w filmie „Wujowy dwór” rozgrywają się losy rodziny Davenportów, jest Knowsley Hall – zabytkowa posiadłość położona w hrabstwie Merseyside, na wschód od Liverpoolu. Twórcy zdecydowali się wykorzystać właśnie tę rezydencję, ponieważ jej skala, architektura i otoczenie najlepiej oddawały charakter fikcyjnego Fackham Hall. Dzięki temu film zyskał wiarygodną scenografię, osadzoną w przestrzeni, która faktycznie odzwierciedla styl angielskich rezydencji lat 30. Knowsley Hall jest siedzibą rodziny Stanley, hrabiów Derby, już od ponad 600 lat. Tak długa historia sprawiła, że posiadłość była wielokrotnie przebudowywana, a każdy etap pozostawił po sobie trwałe ślady. Najstarsze części rezydencji pochodzą z przełomu XV i XVI wieku, późniejsze rozbudowy w XIX stuleciu nadały jej reprezentacyjny charakter, a współczesne renowacje przywróciły dawną spójność stylistyczną. Dzięki nim pałac zachował zarówno autentyczne elementy historyczne, jak i elegancję typową dla angielskich rezydencji wiejskich. Na decyzję o wyborze tej lokalizacji bezpośrednio wpłynął również rozległy, prywatny park o powierzchni około 1000 ha. Ogrody, dziedzińce i szerokie alejki otaczające pałac umożliwiły realizację scen plenerowych, które wymagają przestrzeni i naturalnego światła. To właśnie dlatego w Knowsley Hall kręcono najważniejsze fragmenty filmu – autentyczność otoczenia sprawiła, że nie było konieczności rozbudowy scenografii, a film zyskał naturalność, której nie da się osiągnąć w studiu. Knowsley Hall od lat przyciąga filmowców i turystów, co jest bezpośrednim skutkiem zarówno walorów architektonicznych pałacu, jak i statusu zabytku. Choć posiadłość pozostaje w prywatnych rękach, część jej przestrzeni jest udostępniana podczas organizacji różnych wydarzeń, zwiedzania, a także realizacji produkcji telewizyjnych. Knowsley Hall wykorzystywano bowiem też w innych filmach i serialach – wystąpił m.in. w „The Ipcress File” oraz „Hollyoaks”. Pozostałe miejsca, w których kręcono „Fackham Hall” Choć Knowsley Hall pełni w filmie funkcję głównej rezydencji, twórcy „Wujowego dworu” wykorzystali również szereg innych lokalizacji na terenie Merseyside i Wirral, aby zbudować możliwie zróżnicowaną i wiarygodną przestrzeń fabularną. Jednym z kluczowych miejsc był Croxteth Hall wraz z przylegającym parkiem krajobrazowym. Rezydencja ta, dzięki zachowanym oryginalnym wnętrzom i wyposażeniu, pozwoliła zrealizować ujęcia wymagające historycznej scenografii. W Croxteth Hall znajdują się m.in. wiktoriańskie kuchnie, reprezentacyjne schody w stylu królowej Anny, salon Lady Sefton oraz liczne korytarze i pomieszczenia użytkowe, które umożliwiły wierne odtworzenie zaplecza funkcjonowania dużej posiadłości. Nic dziwnego, że obiekt wcześniej wykorzystywano w takich produkcjach, jak „Peaky Blinders”, „Wojna światów” czy „House of Guinness”. Do scen miejskich wybrano natomiast monumentalne Cunard Building przy Water Street w Liverpoolu. Jego klasyczna fasada, będąca częścią słynnych „Trzech Gracji”, nadała filmowi atmosferę lat 30. i pozwoliła stworzyć estetykę inspirowaną wielkomiejskim stylem międzywojnia. Na potrzeby zdjęć przekształcono okolicę, wykorzystując stylizowane pojazdy, rekwizyty i elementy scenografii, co dodało scenom dramaturgii i epokowego charakteru. Budynek Cunard wcześniej pojawił się m.in. w „The Crown”, „It’s a Sin”, „Cilla” oraz „Florence Foster Jenkins”. Co więcej, twórcy wykorzystali też hotel Aloft Liverpool, mieszczący się w dawnym Royal Insurance Building. Ten obiekt, wzniesiony na początku XX wieku jako jeden z pierwszych budynków o konstrukcji stalowej w Wielkiej Brytanii, charakteryzuje się neobarokową fasadą i bogatymi zdobieniami wnętrz. Dzięki temu stał się idealnym tłem dla scen wymagających elegancji, przestronności oraz kontrastu między tradycją a nowoczesnością. Zupełnie inny klimat oddawały natomiast zdjęcia realizowane w Thornton Hough – zabytkowej wiosce na Półwyspie Wirral. Jej brukowane uliczki, tradycyjne kamienne domy i historyczna zabudowa z XVII i XVIII wieku stworzyły scenerię, która podkreśliła różnicę między wystawnym światem arystokracji a spokojną codziennością angielskiej prowincji. W filmie wykorzystano zarówno charakterystyczną dzielnicę The Folds, jak i wnętrza klubu Thornton Hough Village, którego klasyczny wystrój dodawał scenom społecznych interakcji autentyczności. W filmie pojawił się także Kościół św. Jerzego – jego architektura i kameralny charakter idealnie wpisywały się w realia epoki, w której rozgrywa się fabuła, dlatego świątynia pojawia się w kilku kluczowych scenach. Źródła: Explore Liverpool, 4Filming, Liverpool Echo Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Odwiedziłem jarmarki bożonarodzeniowe w Pradze. Ceny w stolicy Czech zaskakują!
Jarmarki bożonarodzeniowe w Pradze to wyjątkowy czas, kiedy zabytkowe place czeskiej stolicy rozświetlają magiczne dekoracje, drewniane stragany na głównych placach miasta uginają się od kiełbas i słodkich trdelników, a w chłodnym grudniowym powietrzu unosi się aromat grzanego wina. Podczas mojej podróży do Pragi odwiedziłem najpopularniejsze jarmarki, zebrałem praktyczne wskazówki, co warto zjeść i kupić, jak zaplanować spacer po mieście oraz gdzie nocować, a przy okazji przetestowałem świeżo odnowiony praski hotel w doskonałej lokalizacji.
Spis treści: Najpopularniejsze jarmarki bożonarodzeniowe w Czechach Na co szczególnie zwrócić uwagę na praskich jarmarkach Ceny na praskich jarmarkach bożonarodzeniowych Porady dla turystów – jak zaplanować wizytę Idealny nocleg w sercu Pragi Korzenie świątecznych jarmarków w Pradze sięgają XVIII wieku. Już wtedy, w okresie adwentowym, mieszkańcy Pragi spotykali się na miejskich placach, by kupować ozdoby choinkowe, wypieki i drobne upominki. Targi pełniły ważną funkcję społeczną – integrowały lokalną społeczność i podtrzymywały świąteczną atmosferę wśród mieszkańców. Choć z biegiem lat jarmarki ewoluowały, zachowały swój wyjątkowy charakter – pełen rękodzieła, tradycyjnych smaków i estetyki inspirowanej dawnymi czasami. Dziś w grudniu Praga jest równie chętnie odwiedzana przez turystów z całego świata, jak podczas miesięcy letnich. Najpopularniejsze jarmarki bożonarodzeniowe w Czechach Rynek Staromiejski – serce świątecznej Pragi Główny jarmark świąteczny odbywa się na Rynku Staromiejskim (Staroměstské náměstí) i trwa od 29 listopada 2025 do 6 stycznia 2026. Centralnym punktem jest ogromna choinka, którą co roku przystraja się według innego motywu przewodniego. Otoczone drewnianymi domkami drzewo tworzy niezapomniany klimat – to właśnie tutaj odbywają się występy chórów, pokazy tradycyjnych zwyczajów oraz koncerty. Na środku placu stoi też specjalna platforma, na której można zrobić zdjęcie z pięknie przystrojonym placem. Nad Rynkiem Staromiejskim góruje gotycka wieża ratuszowa z niezwykle pomysłowym mechanizmem zegara astronomicznego, jednego z symboli Pragi. Plac Wacława – świąteczny deptak z atrakcjami Drugi największy jarmark bożonarodzeniowy w Pradze mieści się na Placu Wacława (Václavské náměstí). Choć mniej kameralny, charakteryzuje się dużą różnorodnością stoisk – od lokalnych rzemieślników po stoiska z kuchnią międzynarodową. Działa tu też scena muzyczna oraz punkty oferujące grzane piwo i słodycze dla dzieci. W ciagu dnia dla wszystkich dostępne jest również lodowisko. Okolice Placu Wacława to prawdziwe centrum miasta. To tu znajdują się najpopularniejsze czeskie i międzynarodowe sklepy, kawiarnie i restauracje. Na szczycie placu góruje ogromny budynek Muzeum Narodowego. Przy okazji pobytu w Pradze, warto zajrzeć do środka na interesującą wystawę o historii państwa i narodu czeskiego. Jarmark na Vinohradach – bardziej lokalnie, mniej turystycznie Zaledwie 10 minut spacerem od Placu Wacława znajduje się jedna z najciekawszych dzielnic Pragi. Winohrady, czyli „winnice", położone są na wzgórzach, na których dawniej król Karol IV kazał założyć uprawy winorośli. Dziś to okolica popularna wśród młodych ludzi i ekspatów. Tutejszy jarmark bożonarodzeniowy działa na Placu Pokoju (Náměstí Míru) i ma zdecydowanie bardziej lokalny charakter niż jarmarki w centrum miasta. Nawet ceny są tutaj bardziej przystępne. Za kubek grzańca zapłaciłem 75 koron, czyli jakieś 13 złotych. W jednym w położonych centralnie stoisk znajduje się kultowe miejsce z langoszami. Rozpoznacie je po kolejce ludzi chętnych stojących za gorącymi węgierskimi plackami. Inne lokalizacje – klimatyczne jarmarki poza centrum Warto odwiedzić również mniejsze jarmarki, które odbywają się w dzielnicach takich jak Náměstí Míru, Tylovo náměstí, Anděl i na Zamku Praskim. Szczególnie ten ostatni oferuje niezapomniany widok na miasto, a przy tym znacznie mniejsze tłumy niż w centrum. Na co szczególnie zwrócić uwagę na praskich jarmarkach Świąteczne smaki – co zjeść i wypić Na każdym jarmarku można spróbować tradycyjnych czeskich potraw – smażonych kiełbasek, pieczonej szynki z rożna (pražská šunka), słodkich naleśników palačinky czy trdelníka, czyli ciasta pieczonego na ogniu z dodatkiem cynamonu i cukru. Do tego obowiązkowo kubek grzanego wina (svařak) lub miodu pitnego (medovina). Rękodzieło, ozdoby i prezenty Stoiska z rękodziełem oferują ceramikę, drewniane zabawki, bombki, ozdoby choinkowe i świece. Produkty wytwarzane są przez lokalnych rzemieślników, często w duchu tradycyjnych metod, co sprawia, że zakupy na jarmarku są unikalnym doświadczeniem. Koncerty, atrakcje i wyjątkowe dekoracje Organizatorzy przygotowują rozbudowany program kulturalny: występy dziecięcych chórów, kolędowanie, pokazy tańców ludowych i iluminacje świetlne. Dla najmłodszych są karuzele i mini-zoo ze zwierzętami. Ceny na praskich jarmarkach bożonarodzeniowych Co mnie pozytywnie zaskoczyło, ceny na praskich jarmarkach bożonarodzeniowych są w tym roku przystępne dla turystów, choć nie da się ukryć, że nieco wyższe niż w standardowych punktach gastronomicznych. Za kubek aromatycznego grzanego wina (svařák) o pojemności 0,2 l zapłacimy średnio około 100 koron (17 zł), podobnie jak za tradycyjny trdelníka w wersji klasycznej – warianty z dodatkami mogą kosztować nieco więcej. Piwo serwowane na stoiskach kosztuje zwykle około 80 koron (14 zł), a porcja pieczonych kasztanów lub innych ciepłych przekąsek – w granicach 140 CZK (15 zł). Ciepłe i bardzo pożywne dania typu langosz zaczynają się od 180 koron (31 zł), zależnie od wielkości i składników. Na stoiskach z rękodziełem można znaleźć ozdoby świąteczne i drobne pamiątki już od 80–150 koron, choć bardziej dekoracyjne i oryginalne produkty potrafią kosztować więcej. Planując całodniową wizytę – z posiłkiem, napojami i drobnymi zakupami – warto przygotować budżet rzędu 800–1500 koron na osobę, co pozwoli w pełni cieszyć się atmosferą targów bez rezygnowania z atrakcji. Porady dla turystów – jak zaplanować wizytę Najlepsze pory dnia i dni tygodnia Mnie zależało na spokojnym spacerze, więc przyjechałem do Pragi już w środę i spacerowałem od południa. Wieczorami i w weekendy jarmarki są najbardziej zatłoczone. Warto jednak odwiedzić je po zmroku – iluminacje wtedy robią największe wrażenie. Przemieszczanie się po mieście – transport i logistyka Praga ma doskonałą sieć komunikacji miejskiej. Najłatwiej poruszać się metrem – stacje Staroměstská, Můstek i Muzeum znajdują się tuż przy jarmarkach. Bilety można kupić w automatach, kioskach i aplikacjach mobilnych. Jednorazowy bilet 30-minutowy kosztuje 39 koron, czyli ok. 7 zł. Praktyczne triki – oszczędność czasu i unikanie tłumów Zaplanuj trasę wcześniej i wybierz mniej popularne jarmarki na popołudnie. Warto mieć przy sobie gotówkę, choć wiele stoisk akceptuje już karty. Zabierz kubek wielokrotnego użytku – niektóre punkty naliczają kaucję za plastikowe naczynia. Idealny nocleg w sercu Pragi Novotel Praha Wenceslas Square – świetna lokalizacja i fantastyczne jedzenie Dobrą bazą wypadową do zwiedzania jarmarków w Pradze okazał się dla mnie Novotel Praha Wenceslas Square (Katerinska 38) – czterogwiazdkowy hotel, który właśnie przeszedł gruntowną modernizację. Nowoczesny design wnętrz, wysoki standard usług i ekologiczne rozwiązania sprawiają, że jest to jeden z najczęściej wybieranych hoteli w centrum miasta. Hotel znajduje się zaledwie kilka minut spacerem od Placu Wacława i stacji metra Pavlova. Dzięki temu bez trudu można dojść pieszo zarówno do Rynku Staromiejskiego i innych popularnych jarmarków. Na mnie duże wrażenie zrobił przestronny, odnowiony pokój z dużym łóżkiem oraz nieprzeciętna śródziemnomorska kuchnia w hotelowej restauracji Tata. Do dyspozycji gości jest również basen, nieźle zaopatrzona siłowania i sauna. Źródło: National Geographic Traveler, trhypraha.cz Nasz ekspert Łukasz Załuski Redaktor naczelny „National Geographic Polska” i National-Geographic.pl. Dziennikarz podróżniczy i popularnonaukowy z 20-letnim stażem. Wcześniej odpowiedzialny m.in. za magazyny „Focus”, „Focus Historia” i „Sekrety Nauki”. Uważny obserwator zmieniającego się świata i nowych trendów podróżniczych. Inicjator projektu pierwszej naukowej rekonstrukcji wizerunków władców z dynastii Jagiellonów. Po świecie podróżuje w poszukiwaniu smaków lokalnych kuchni. Miłośnik tenisa, książek kryminalnych i europejskich stolic.