Zagraniczny podróżnik wskazał najbrzydsze miasto w Polsce. Wywołał burzę w sieci
Najbrzydsze miasto w Polsce leży w województwie łódzkim – tak twierdzi brazylijski podróżnik, znany jako „The Brazilian Nomad”. Jego surowy werdykt natychmiast wywołał burzę w sieci i oburzył tysiące internautów.
W tym artykule: To najbrzydsze miasto w Polsce. Tak twierdzi brazylijski podróżnik Internauci są innego zdania Polskie miasta coraz częściej pojawiają się w zagranicznych mediach i na profilach podróżniczych influencerów. Zazwyczaj prezentowane są w pozytywnym świetle. Jak chociażby Wrocław, który popularny holenderski twórca, Luke Patrick Hoogmoed, ocenił 10/10, chwaląc jego wyjątkowy klimat i architekturę. Tym większe zdziwienie wywołała opinia brazylijskiego vlogera, który jedno z miast województwa łódzkiego nazwał… najbrzydszym w Polsce. To najbrzydsze miasto w Polsce. Tak twierdzi brazylijski podróżnik Ciao, działający w sieci pod nazwą „The Brazilian Nomad”, to Brazylijczyk łączący pracę w marketingu z pasją do podróży. Jako cyfrowy nomad relacjonuje życie w drodze i dzieli się przemyśleniami o odwiedzanych miejscach. Tym razem zatrzymał się w Polsce, skąd regularnie publikuje swoje obserwacje. Ostatnio Brazylijczyk zawitał do Zgierza (woj. łódzkie) i – ku zaskoczeniu wielu obserwatorów – nie pozostawił na mieście suchej nitki. W swojej relacji nazwał je najbrzydszym w kraju. – Turyści nigdy tu nie przyjeżdżają. Chciałem zobaczyć, co to miejsce oferuje. Niestety, nie ma tu niczego, absolutnie żadnych atrakcji. To naprawdę o wiele brzydsze miasto od innych, które można znaleźć w tym regionie – mówi na opublikowanym na Instagramie nagraniu. Jak zaznaczył, na wyróżnienie zasługują jedynie dwa punkty na mapie miasta – neogotycki kościół św. Katarzyny Aleksandryjskiej oraz ulica Narutowicza z odrestaurowanymi domami tkaczy. – To wszystko – skwitował, dodając przy okazji, że Łódź, w której aktualnie przebywa, jest o wiele lepsza. Internauci są innego zdania Pod zamieszczonym postem – co nietrudno przewidzieć – zaroiło się od komentarzy. Zdecydowana większość internautów nie podzieliła jego zdania. Jedna z użytkowniczek zdecydowanie sprzeciwiła się jego opinii, podkreślając, że ocena miasta była pobieżna i krzywdząca. – Urodziłam się tu i – uwierz mi – z dobrym przewodnikiem dostrzegłbyś piękno tego miasta – napisała, ewidentnie urażona oceną zgierzanka. Podobnych reakcji było znacznie więcej. Wiele osób zauważyło, że brazylijski podróżnik spojrzał na miasto przez pryzmat stereotypów. Ich zdaniem skupił się wyłącznie na tym, co najgorsze, pomijając miejsca będące dziś powodem do dumy mieszkańców. Jednym z nich są „Malinki”, czyli nowoczesna przestrzeń wypoczynkowo-rekreacyjna, która w ostatnich latach przeszła gruntowną metamorfozę i obecnie przyciąga zarówno lokalnych mieszkańców, jak i odwiedzających z okolic. Głos w sprawie postanowiły zabrać także tamtejsze władze. Na oficjalnym profilu miasta w mediach społecznościowych możemy przeczytać: – Zgierz to nasze miasto – pełne historii, pięknych miejsc i ludzi z pasją! Brazylijski podróżnik i marketingowiec postanowił pokazać Zgierz z najgorszej strony… My jednak wiemy, że nasze miasto ma w sobie mnóstwo uroku. Zgierz to jedno z najstarszych miast województwa łódzkiego. Pierwsze wzmianki o nim pojawiły się już w XII wieku, a prawa miejskie otrzymał w XIII w. Obecnie liczy ponad 53 tysiące mieszkańców (dane z 2023 r.). Źródła: Instagram @imthebraziliannomad; Instagram @miasto_zgierz; National Geographic Polska Nasz ekspert Igor Szulim Od zawsze wiedziałem, co chcę robić w życiu. Dlatego z pasji i z wykształcenia jestem dziennikarzem. W National-Geographic.pl zajmuje się tematyką podróżniczą. Szczególnie bliskie są mi kraje niemieckojęzyczne. Po godzinach najchętniej spędzam czas na korcie tenisowym.
To jeden z najstarszych kiermaszów w Europie. Brałem udział w wileńskich Kaziukach
Kaziuki to jeden z najstarszych jarmarków w Europie. Od ponad 400 lat, wraz z początkiem marca, Wilno wypełnia się stoiskami, na których lokalni rzemieślnicy i sprzedawcy prezentują swoje wyroby. Choć targi organizowane na cześć świętego Kazimierza mają wielowiekową tradycję, wiele towarzyszących im zwyczajów pozostaje od stuleci niezmiennych, co nadaje świętu wyjątkowo autentyczny charakter.
Spis treści: W pogoni za Kazimierzem Parada na cześć Kazimierza Wesołe świętowanie Palmowe rzemiosło Nowoczesna tradycja Podczas wileńskich Kazioków czuć nadchodzącą wiosnę. W pierwszy weekend marca Wilno zatapia się w dźwięku ludowych instrumentów i gwarze ulicznych kiermaszów. Mieszkańcy stolicy Litwy wychodzą na ulice, by wspólnie świętować dzień kanonizacji swojego narodowego patrona. To wyjątkowe połączenie religijnych i ludowych tradycji przetrwało lata wojen oraz sowieckiej okupacji, gdy władze starały się wymazać Kaziuki z przestrzeni miasta. Jak dziś wygląda to kipiące autentycznością święto i czy na jarmarku wciąż można kupić tradycyjne kaziukowe wyroby? W pogoni za Kazimierzem Wychodzę z miejsca swojego noclegu w centrum Wilna. Hotel Vilnia, którego nazwa nawiązuje do okalającej słynne Zarzecze rzeki Wilejki, znajduje się u stóp wzgórza Giedymina, zaraz przy placu Katedralnym. Nic więc dziwnego, że chwilę po przekroczeniu hotelowych wrót do moich uszu trafiają pierwsze dźwięki ludowej muzyki i odgłosy zgiełku, jaki ma miejsce kilkaset metrów ode mnie. Choć to na placu Katedralnym znajduje się Bazylika świętego Stanisława Biskupa, w której pochowane jest ciało litewskiego patrona – bezpośredniego prowodyra wileńskich Kaziuków – to nie ten fragment miasta pełni najistotniejszą rolę w kiermaszu. By dostać się do tego miejsca, muszę przedrzeć się przez kilkaset stoisk. Docieram do alei Giedymina – ulicy, na której rozgrywa się główna część kaziukowych obchodów. Od samego początku uderza mnie zainteresowanie, z jakim spotykają się lokalne stoiska sprzedające regionalne wyroby. Przy straganie zaopatrzonym w słynne piernikowe serca gromadzi się już pokaźna kolejka osób chcących nabyć kultowy wypiek. Zaraz obok starsza pani z pogranicza Litwy i Białorusi sprzedaje smorgońskie obwarzanki – ikony wileńskich Kaziuków. Te charakterystyczne przysmaki, które po upieczeniu nawleka się na sznur, tworząc kaziukowy naszyjnik, przywędrowały do stolicy Litwy z miasta Smorgon w dzisiejszej Białorusi. Tamtejsi handlarze, dowiedziawszy się w XIX wieku o hucznych targach w pobliskim Wilnie, zdecydowali się wziąć udział w Kaziukach, co zapoczątkowało kilkusetletnią tradycję związaną z tymi łakociami. Nie mam, niestety, teraz chwili na delektowanie się słynnymi obwarzankami. Do miejsca rozpoczęcia inauguracyjnej parady zostało mi jeszcze kilkaset metrów. Parada na cześć Kazimierza Parada otwierająca obchody wileńskich Kaziuków to najważniejsze wydarzenie całego kiermaszu. Rozpoczyna się na samym początku alei Giedymina – tam, gdzie ulica dociera do rzeki Wilii – i idzie przez całą długość targowiska. To jednak nie trasa owej parady jest wyjątkowa, a obiekt, który przewodzi tłumowi. Na czele mieszkańców Wilna kroczy czterometrowa maskotka świętego Kazimierza ubranego w charakterystyczne, bordowe szaty. Uroczyste obchody, rozgrywające się od ponad 400 lat w stolicy Litwy, związane są bowiem z procesem kanonizacji narodowego patrona. Syn króla Kazimierza IV Jagiellończyka przez całe swoje życie był mocno związany z Wilnem – to tutaj ponoć prowadził swoją działalność charytatywną, rozdając pieniądze litewskim biednym. Sto osiemnaście lat po śmierci królewicza został on oficjalnie mianowany świętym przez papieża Klemensa VIII. Informacja ta wzbudziła wśród mieszkańców Wilna taką euforię, że dwa lata po kanonizacji zaczęto urządzać w mieście huczne obchody na cześć nowego świętego. Tak zrodziła się tradycja Kaziuków, rozbudzająca do dzisiaj entuzjazm wśród naszych wschodnich sąsiadów. Wesołe świętowanie Staram się nadążyć za św. Kazimierzem, choć nie jest to łatwe. Tłumy, które – tak jak ja – starają się uchwycić na zdjęciu otwierającą paradę maskotkę, kłębią się wokół litewskiego świętego. Niektórzy stają na tyle blisko, że dłońmi są w stanie dotknąć dzierżonej przez królewicza lilii – symbolu czystości i niewinności. Całe szczęście uczestnictwo w tym, co dzieje się za plecami patrona, również zasługuje na uwagę. Za maskotką kroczy bowiem szpaler mieszkańców ubranych w ludowe litewskie stroje. Widzimy parę kroczącą na szczudłach, która z góry pokrzykuje do innych świętujących, grupę noszącą rozżarzony węgiel, co jakiś czas buchający do góry za sprawą sypanego proszku, oraz młodych ludzi namawiających innych do wzięcia udziału w paradzie. Patrząc na uczestników parady, trudno nie odnieść wrażenia, że są oni czymś rozweseleni. Ich szerokie uśmiechy świadczą o szczęściu, jakie unosi się nad aleją Giedymina. Pytam więc lokalnej przewodniczki: czym ci ludzie się tak radują? „Nadchodzi wiosna” – odpowiada mieszkanka Wilna, a ja czuję, jak całe miasto przebudza się do życia po srogiej zimie. Palmowe rzemiosło Kaziuki to nie tylko śpiewy i zapachy – to też moc żywych kolorów, które towarzyszą świętu. Z kiermaszem nierozerwalnie związane są jaskrawe wileńskie palmy, które można nabyć na wielu kaziukowych stoiskach. Sztuka ta, choć niepozorna w swoim kształcie, jest efektem długoletnich praktyk, w trakcie których artyści uczą się tworzyć coraz bardziej awangardowe struktury. Na pewnym etapie zaawansowania, gdy patrzę na stworzoną przez mistrza palemkę, zaczynam się zastanawiać, jak zrobienie takiego dzieła jest w ogóle możliwe. Jeszcze większe wątpliwości rodzą się, gdy sam siadam do zrobienia takiego przedmiotu. Nić w moich dłoniach zaczyna się niekontrolowanie plątać, a uparcie przyczepiane do trzonu gałązki co rusz zmieniają swoje miejsce, zaburzając całość kompozycji. Ostatecznie udaje mi się skonstruować coś na wzór wileńskiej palemki, która jednak w porównaniu do oryginału przypomina raczej obdrapany patyk. Gdy po raz kolejny obserwuję tworzone przez profesjonalistów palemki, czuję tym większy podziw dla prezentowanego na Kaziukach rzemiosła. Nowoczesna tradycja Kaziuki – tak jak wiele innych miejsc w Wilnie – reprezentują świeże spojrzenie na litewską tradycję. Mimo że wyroby, które sprzedawane są na kiermaszu, wykonywane były również setki lat temu, do dzisiaj ich smak zachwyca lokalnych smakoszy. Podobna sytuacja ma miejsce w przypadku wileńskich restauracji, takich jak Kristoforas, 14 horses czy przede wszystkim Eleno. Ta ostatnia prowadzona jest przez pochodzącego z Kłajpedy Martyna Meida, jednego z najbardziej interesujących przedstawicieli młodego pokolenia litewskich szefów kuchni. Stawia on na nowoczesną interpretację lokalnych produktów, a w jego kuchni tradycyjne smaki regionu spotykają się z technikami współczesnej gastronomii. Pobyt w Eleno to przede wszystkim doświadczenie samo w sobie, które wraz z gośćmi pozostaje na długo po wizycie. Podobnie jak same Kaziuki. Źródło: Go Vilnius Nasz autor Olaf Kardaszewski Absolwent Instytutu Stosowanych Nauk Społecznych na Uniwersytecie Warszawskim. Obecnie student magisterskiego kierunku Studiów Miejskich na tej samej uczelni. Interesuje się społecznymi i kulturowymi aspektami zmieniającego się świata, o czym chętnie pisze w swoich pracach. Współprowadzący projekt „Podziemna Warszawa” w National Geographic Polska. Uwielbia podróże, w trakcie których zawsze stara się obejrzeć mecz lokalnej drużyny piłkarskiej.
Dotarłam do zaginionego królestwa w Himalajach. Ludzie żyją tu tak, jak ich przodkowie setki lat temu
Artykuł Marianny Armańskiej o królestwie Mustangu znalazł się w gronie wyróżnionych artykułów w konkursie „Zostań Autorem National Geographic Traveler”, zorganizowanym z okazji 20-lecia magazynu.
Spis treści: Królestwo Mustangu – zaginiony świat u podnóża Himalajów Przedszkole na krańcu świata 100 kilometrów przez pustynię dla jednego marzenia Szkoła w Phylak – kolejny krok pomocy Są miejsca, które choć odległe, stają się dziwnie bliskie. Nie dlatego, że są spektakularne, ale dlatego, że budzą w nas to, co najlepsze. Nie spodziewałam się, że miejsce, do którego tak trudno dotrzeć, może tak głęboko poruszyć moje wnętrze. Królestwo Mustangu – zaginione buddyjskie królestwo, leżące na półpustynnej wyżynie u podnóża Himalajów. Kraina ciszy i wiatru. Królestwo Mustangu – zaginiony świat u podnóża Himalajów Zanim postawiłam stopę na nepalskiej ziemi, dostałam od losu prezent – samolot utknął w powietrznej kolejce do lądowania w Katmandu. Przez ponad pół godziny krążyliśmy wokół chmur – raz się w nie zanurzając, raz oddalając – a na drugim planie widziałam ośnieżone szczyty himalajskich ośmiotysięczników. Zawieszenie między niebem a ziemią. Czysta magia. Ale to był dopiero początek. Kilka dni później dotarłam do Królestwa Mustangu, zaginionego buddyjskiego świata, gdzie życie biegnie niespiesznie, a ludzie żyją tak, jak ich przodkowie setki lat temu. Przez wieki region był zamknięty dla obcych, a otworzył się dopiero w 1992 roku. Położony na półpustynnej wyżynie stanowi fragment dawnego Tybetu. Krajobraz jest niemal księżycowy – rozległy i milczący. Ale to nie góry poruszyły mnie najmocniej. To byli ludzie. Przedszkole na krańcu świata Z dala od wydeptanych szlaków, w szałasie z kamieni – nie większym niż dwa na dwa metry – spotkałam starszą kobietę z twarzą pooraną wiatrem i czasem. Bez słowa podała mi herbatę i… jabłko. Tym gestem skradła moje serce na zawsze, bo jestem wielką fanką jabłek. W Lo Manthang, stolicy regionu, gdy wspinałam się po stromych schodach na dach, by przewietrzyć ubrania, poczułam nagle ciepły dotyk na dłoni. To była ręka kilkuletniego chłopca – Aruna. Spojrzał na mnie z uśmiechem i już po chwili siedzieliśmy razem, przeglądając w moim telefonie zdjęcia z wcześniejszych wypraw. Arun nie znał mojego języka, ja nie znałam jego, ale to nie przeszkodziło nam się zaprzyjaźnić. Właśnie wtedy, wysoko w Himalajach, narodziła się we mnie potrzeba zrobienia czegoś więcej. Nie chciałam być tylko turystką z plecakiem, która przemierza szlaki i wraca do swojego świata. Zapragnęłam, aby dzieci takie jak Arun miały więcej możliwości, by mogły się uczyć i rozwijać, zamiast tylko pomagać w domu. Tak zrodziła się myśl o przedszkolu na krańcu świata – miejscu, które dałoby dzieciom szansę na lepszą przyszłość. Kiedy podzieliłam się tym marzeniem ze współtowarzyszką podróży, opowiedziała mi o fundacji „Szkoły na Końcu Świata”, która wspiera edukację dzieci i młodzieży z Mustangu. Dzięki ich programowi stypendialnemu „Scholarships for Better Future” młodzi ludzie dostają szansę na lepszą przyszłość. 100 kilometrów przez pustynię dla jednego marzenia Po powrocie do Polski nie mogłam przestać myśleć o Mustangu. Nie chciałam być tylko turystką, która przyszła, zobaczyła i wróciła. Postanowiłam działać. Kilka miesięcy później stanęłam przed ogromnym wyzwaniem – biegiem przez pustynię. Do pokonania miałam 100 kilometrów w cztery dni, w upale sięgającym 50°C, z całym ekwipunkiem na plecach. Postanowiłam połączyć Mustang i pustynię, by zbierać środki na czesne dla jednej ze stypendystek fundacji – Dolmy Gurung. Dolma Gurung to pierwsza kobieta z regionu, która dostała szansę studiowania medycyny tybetańskiej w Katmandu. Jej marzeniem było zostać lekarką i wrócić pomagać swoim. Ma szansę zostać pierwszą kobietą-lekarzem w swoim regionie. Za każdy pokonany przeze mnie kilometr na pustyni można było symbolicznie wpłacić 1, 2 lub 5 złotych, pomagając w ten sposób spełnić marzenie młodej kobiety z odległego królestwa. Szkoła w Phylak – kolejny krok pomocy Rok później, wspólnie z fundacjami „Szkoły na Końcu Świata” oraz austriacką „Schule macht Schule”, zorganizowałam zbiórkę brakujących funduszy na wyposażenie nowo powstającej szkoły w Phylak. Między innymi na 10 piętrowych łóżek, by dzieci miały gdzie odpoczywać po długich dniach nauki i zabawy. Nie wiem, czy Arun i starsza pani z jabłkiem pamiętają mnie. Ale to właśnie oni poruszyli coś we mnie. To dzięki nim przestałam patrzeć na podróż tylko przez pryzmat szczytów i krajobrazów. Zaczęłam widzieć ludzi. Ta podróż, ten bieg i te zbiórki to opowieść o tym, że każde spotkanie może coś zmienić. Czasem wystarczy jedno miejsce, by odmienić swoje spojrzenie na świat. Dla mnie tym miejscem był Mustang. Nie przez wysokość gór, lecz przez głębokość spotkań. To, co najcenniejsze, nie wydarzyło się na szczytach, ale w spojrzeniach, uśmiechach i herbacie z jabłkiem. I w drobnej dłoni Aruna, która niespodziewanie chwyciła moją. Źródło: National Geographic Traveler Z okazji 20-lecia polskiej edycji „National Geographic Traveler” redakcja zaprosiła czytelników do udziału w wyjątkowym konkursie. Chętni opowiedzieli nam o miejscach, które zachwycają, poruszają lub zmieniają sposób patrzenia na świat, a najlepsze z tych historii trafią na łamy magazynu i stronę internetową.
La Gomera to mniej znana kanaryjska wyspa. Ujmuje gościnnością, spokojem i spektakularną naturą
La Gomera zdecydowanie różni się od głośnej, pełnej turystów Teneryfy. Można tu znaleźć gościnne miejsca, proste i pyszne jedzenie oraz spokój – towar najbardziej deficytowy w dzisiejszym świecie.
Spis treści: Dom na końcu świata Zielona katedra w słońcu Między światami Zbawienny deszcz W miasteczku hipisów Patrząc wstecz Informacje praktyczne Zapomnij o czwartym biegu. Tutaj on po prostu nie istnieje – Juan, chłopak z wypożyczalni samochodów na lotnisku w Alajeró, podaje mi kluczyki do lekko zarysowanego auta z uśmiechem, w którym czai się politowanie dla przybysza z kontynentu. – Na Gomerze masz tylko dwójkę, trójkę i klakson na zakrętach. Słowa Juana zaczynam doskonale rozumieć chwilę po tym, jak wyjeżdżam na pełne serpentyn, zjazdów i podjazdów drogi La Gomery. Uciekłem tutaj z głośnej i zbyt turystycznej Teneryfy, by zwolnić, więc robię to natychmiast. Wbijam dwójkę, silnik wyje protestując, a ja ruszam w górę, zostawiając za sobą ocean i cywilizację. Jadę prosto do serca wyspy. Dom na końcu świata Droga pnie się tak stromo, że mam wrażenie, iż auto zaraz stanie dęba. Powietrze staje się rześkie, krystalicznie czyste. Krajobraz pustynny ustępuje miejsca soczystej zieleni. Choć często te szczyty toną w chmurach, ja mam dziś szczęście – niebo jest idealnie błękitne, co sprawia, że kolory stają się niemal jaskrawe, nasycone światłem. Docieram do wioski Las Hayas, tuż przy granicy Parku Narodowego Garajonay. Na samym końcu drogi stoi niski, bielony dom wyraźnie odcinający się od zieleni ogrodu i błękitu nieba. Nad wejściem wisi ręcznie malowany szyld: La Montaña – Casa Efigenia. Wchodzę do środka zwabiony zapachem domowego obiadu. Wnętrze jest proste, surowe. Bielone ściany odbijają światło wpadające przez małe okna. Nie ma tu ozdobnych boazerii czy wymyślnych dekoracji. Są za to ramki. Setki ramek wiszących wszędzie, gdzie się da, tworzących mozaikę czyjegoś życia. Podchodzę bliżej. To kronika istnienia jednej niezwykłej kobiety i całej wyspy. Są wyblakłe wycinki z gazet niemieckich, angielskich, hiszpańskich z lat 70., 80., 90. Są czarno-białe zdjęcia polityków, ministrów, słynnych ekologów ściskających dłoń drobnej kobiety w fartuchu. Są zdjęcia turystów z wielkimi plecakami, którzy odwiedzili to miejsce pół wieku temu i wyglądają dziś jak przybysze z innej epoki. Między stolikami krząta się ona – Doña Efigenia Borges. Ma ponad 80 lat, ale w jej ruchach jest energia nastolatki. Wita mnie nie jak klienta, ale jak kogoś bliskiego, kto wrócił z dalekiej podróży. – Siadaj, odpocznij. Dziś słońce mocne, ale w górach powietrze ostre, trzeba zjeść i wypić coś, co da siłę – mówi, stawiając na stole dzbanek domowej lemoniady. Historia Efigenii to historia przetrwania całej wyspy. Zaczynała w latach 40., tuż po wojnie domowej, w czasach straszliwej biedy. Mężczyźni uciekali wtedy do Wenezueli i na Kubę, kobiety zostawały na gospodarstwach, walcząc o każdy dzień. Efigenia nie miała pieniędzy, nie miała mięsa, które było luksusem. Miała za to ogród, kozy i własne ręce. Kiedy dekady temu zaczęli pojawiać się w okolicy pierwsi wędrowcy – naukowcy i hipisi – ona otworzyła dla nich drzwi. – Ludzie mówili mi: Efigenia, zwariowałaś? Chcesz karmić turystów trawą i korzeniami? – opowiada, patrząc na swój ogród za oknem. – A ja wiedziałam, że ta „trawa” to nasze życie. Efigenia była ekolożką, zanim to słowo stało się modne. To ona, swoją upartą miłością do lasu i ziemi, lobbowała u władz, by chronić te tereny przed wycinką i zabudową. Miejscowi mówią z szacunkiem, że ta niepozorna kobieta miała swój cichy, ale potężny udział w utworzeniu Parku Narodowego Garajonay w 1981 r. A dyplomy na ścianach są dowodem, że świat w końcu docenił to, co dla niej było oczywistością: szacunek do ziemi, która nas karmi. Na stole ląduje jedzenie. To samo, którego zapach przywitał mnie na progu. Proste, wegetariańskie – menu nie zmieniło się od ponad 60 lat. Na początek dostaję puchero – gęsty gulasz z dyni, cukinii, fasoli i kukurydzy, ale najważniejsze jest escaldón de gofio. Kelner przynosi miskę z gęstą szarą masą. To mąka z prażonych zbóż zmieszana z gorącym wywarem warzywnym. Zamiast łyżki są kawałki surowej czerwonej cebuli. – Jedz tak jak moi przodkowie – instruuje Efigenia. Nabieram więc masę cebulą. Smak jest orzechowy, dymny, gliniasty, pęczniejący w ustach. Na koniec wypijam kawę i zajadam domowe ciasto. Zielona katedra w słońcu Żegnam się z Efigenią i ruszam w głąb Parku Narodowego Garajonay. Wchodzę między drzewa w okolicach Laguna Grande. To laurisilva – las wawrzynowy, żywa skamieniałość. Tak wyglądała Europa miliony lat temu, zanim lód skuł kontynent. Zwykle ten las spowity jest mgłą, ale dziś mam rzadki przywilej oglądania go „nago”. Brak chmur odsłania niezwykłą barokową architekturę drzew. Słońce przebija się przez gęsty baldachim liści, tworząc na poszyciu mozaikę światła i cienia, która wibruje przy każdym podmuchu wiatru. Pnie są powykręcane w niemożliwe spirale, jakby zastygły w tańcu. Pokrywa je gruby mech w kolorze jadowitej, neonowej zieleni, który w promieniach słońca wydaje się wręcz świecić własnym światłem. Widać każdy detal – chropowatą fakturę kory, delikatność gigantycznych paproci, zawiłość splątanych gałęzi, z których zwisają porosty przypominające brody starców. Panuje tu absolutna cisza. Nie ma kapania wody typowego dla mglistych dni. Jest za to zapach – nagrzanej słońcem kory, suchych liści, wawrzynu i ziół. Las wydaje się drzemać, wygrzewając swoje stare kości w cieple. Idąc ścieżką, czuję się jak w gigantycznej zielonej katedrze, gdzie kolumny drzew podtrzymują sklepienie nieba. Późnym popołudniem, nasycony spokojem lasu i historią Efigenii, zjeżdżam w stronę stolicy La Gomery. Zmęczenie po całym dniu jazdy na dwójce i trójce daje o sobie znać. Mój azyl znajduję w San Sebastián, w miejscu, które zdaje się wyrastać wprost ze skały. Nazwa hotelu Bancal po hiszpańsku oznacza „taras uprawny”. Bryła budynku kaskadowo opada z klifu ku oceanowi, dokładnie tak, jak rolnicze poletka, które Gomeros przez wieki z trudem wyrywali pionowym ścianom wulkanu. Stojąc na tarasie, mam wrażenie, że wiszę w próżni między błękitem nieba a granatem wody. W oddali na Teneryfie majaczy wulkan Teide, wielki i groźny, ale tutaj, po tej stronie cieśniny, panuje absolutny spokój. Taki jakiego w tym momencie potrzebowałem. Między światami Nazajutrz jadę na północ. Droga prowadzi mnie przez tunele, które działają jak portale do innego świata. Z południowej surowości wjeżdżam nagle w eksplozję zieleni. Przede mną otwiera się dolina Hermigua. Wygląda to tak, jakby ktoś wylał miliony litrów zielonej farby na zbocza wulkanu. Wszędzie, jak okiem sięgnąć, bananowce. Tysiące tarasów wspinających się na pionowe ściany, podtrzymywanych kamiennymi murkami. Zatrzymuję się na szybki obiad w restauracji Las Chácaras. To zupełnie inny biegun kulinarny niż u Efigenii. Podczas gdy ona jest królową warzyw, właściciel tego miejsce to zdecydowanie władca mięsa. – Nie patrz w kartę, zjesz to, co dziś najlepsze – mówi, prowadząc mnie do stolika z widokiem na góry. Tutaj rządzi konkret. Na stół wjeżdża almogrote – gęsta pasta z twardego, dojrzewającego koziego sera, utarta z czosnkiem, oliwą i papryką. Smaruję nią chleb. Smak jest uderzający – ostry, słony, intensywny. Potem pojawia się cabrito – koźlina duszona w winie i ziołach. Mięso jest tak delikatne, że rozpada się pod naporem widelca. I w mgnieniu oka znika z mojego talerza. Z pełnym żołądkiem jadę dalej, zaledwie kilka kilometrów na zachód, do Agulo. Przewodniki nazywają je „bombonierką Gomery”, ale nie znajdziecie tu lukrowanej fasady pod turystów. To autentyczna, zwarta osada przyklejona do gigantycznej półki skalnej. Sercem miasteczka jest skromny Plaza de Leoncio Bento, na którym kilku starszych mężczyzn siedzi na ławce w cieniu, a nad placem góruje kościół San Marcos z charakterystycznymi białymi kopułami, które odcinają się od ciemnej zieleni plantacji i czerni wulkanicznych klifów. Prawdziwy spektakl rozgrywa się jednak wyżej. Wspinam się autem na Mirador de Abrante. To szklany taras wysunięty siedem metrów nad przepaść. Wchodzę na taflę szkła, a mózg wysyła paniczne sygnały ostrzegawcze: „Nie rób tego!”. Pod moimi butami nie ma nic – tylko czterysta metrów pustki, a na dnie tej przepaści widzę dachy Agulo, które z tej perspektywy wyglądają jak rozsypane klocki Lego. Podnoszę wzrok i zamieram. Naprzeciwko, po drugiej stronie oceanu, wyrasta Teide. Z tej perspektywy wulkan nie wygląda jak ten, który znamy z pocztówek z Teneryfy. Jest idealnym symetrycznym stożkiem unoszącym się nad pasem chmur. W popołudniowym świetle jego szczyt ma delikatny błękitnawy odcień. Cała ta scena – ocean, chmury i idealna góra – przypomina stary japoński drzeworyt przedstawiający górę Fudżi. Hokusai, jeden z najwybitniejszych japońskich mistrzów sztuki drzeworytu, mógłby to namalować. Stojąc na szkle, mając pod stopami pustkę, a przed oczami ten obraz doskonałej harmonii, czułem się niezwykle mały i kruchy. Słońce zaczęło zachodzić, co było znakiem do powrotu do San Sebastián (jazda serpentynami w ciemności naprawdę nie jest przyjemna). Zbawienny deszcz Kolejnego dnia ruszam na zachód. Kiedy wjeżdżam na kręte drogi prowadzące do Alojera, błękitne niebo, które towarzyszyło mi dotąd, nagle ciemnieje. Chmury gęstnieją, ciężkie od wilgoci, a na szybę spadają pierwsze grube krople deszczu. Po chwili leje już jak z cebra. Dla turysty to pech, ale na Gomerze perspektywa jest inna. Przekonuję się o tym w Casa de la Miel de Palma, centrum produkcji miodu palmowego. Wita mnie Jesus, przewodnik i pasjonat lokalnej tradycji. Stojąc pod dachem i patrząc na strugi deszczu, uśmiecha się szeroko. – To nie jest zła pogoda, lecz wybawienie – wskazuje na niebo. Jesus opowiada mi o trudnej sytuacji na wyspie, o suszy, która od miesięcy trawi roślinność. – Produkcją miodu palmowego zajmuje się już tylko siedem rodzin – mówi, a w jego głosie słychać troskę. – Palmy potrzebują wody, żeby dawać sok. Bez deszczu umierają. Te opady to dla nas cud. Dzięki nim wiosna będzie zielona, przyroda odżyje, a drzewa znów będą miały siłę. Dowiaduję się, jak skomplikowany to proces. Każdej nocy guaraperos (rzemieślnicy, którzy zajmują się pozyskiwaniem słodkiego soku) wspinają się na szczyty palm, często bez zabezpieczeń, używając tylko siły mięśni. Na górze, wśród ostrych jak brzytwy liści, muszą dostać się do serca drzewa. Delikatnie nacinają tkankę, tak aby zaczęło „krwawić”, ale nie umarło. – Jeśli natniesz zbyt głęboko, zabijesz palmę. Jeśli zbyt płytko, nie da soku – tłumaczy Jesus. Sok zwany guarapo spływa nocą do wiader. Jest słodki, orzeźwiający, ale szybko fermentuje w słońcu, dlatego trzeba go zebrać wczesnym rankiem i natychmiast gotować. Proces jest żmudny. Aby uzyskać jeden litr miodu, trzeba wygotować aż osiem litrów soku. Gotuje się go godzinami w wielkich miedzianych kotłach, aż zgęstnieje i nabierze ciemnej, mahoniowej barwy. Kupuję słoik tego płynnego złota. Smak ma nie do podrobienia – jest mieszanką karmelu, dymu z ogniska, palonego cukru, słońca i lekkiej nuty goryczy. To esencja wyspy zamknięta w szkle, gęsta i oleista. Miejscowi używają go do wszystkiego – od polewania deserów, przez marynowanie mięsa, aż po leczenie bólu gardła. W miasteczku hipisów Z Alojery wciąż w strugach ożywczego deszczu jadę do Vallehermoso. Nazwa nie kłamie – to dosłownie „Piękna Dolina”. Nad miasteczkiem dominuje Roque Cano – potężna, niemal pionowa skała, która wygląda jak strażnik doliny. Deszcz sprawia, że kolory są niesamowicie nasycone. Zieleń plantacji bananów i winnic kontrastuje z czerwoną ziemią i mokrym asfaltem. To nie jest miasteczko typowo turystyczne. Czuć tu rytm normalnego życia. Ludzie chronią się pod parasolami na rynku, rozmawiając o tym samym co Jesus – o deszczu, który napoi ziemię. Wdycham zapach mokrej ziemi i czuję, że jestem świadkiem momentu, w którym wyspa bierze głęboki oddech. Zjeżdżam do Valle Gran Rey. Deszcz został w górach, tutaj znów wita mnie słońce chylące się ku zachodowi. Trasa do Doliny Wielkiego Króla jest jak spektakl – z zielonych szczytów wpadam w wielki kanion otwierający się na ocean. W latach 70. przybywali tutaj hipisi, szukając wolności. Dziś Valle Gran Rey wciąż ma ten specyficzny luźny klimat, choć czasy szałasów i życia w jaskiniach już minęły. Idę na Playa del Inglés, plażę z czarnym wulkanicznym piaskiem. Ludzie gromadzą się, by pożegnać dzień. Kiedy słońce dotyka horyzontu, rozbrzmiewają bębny. To nie jest zorganizowany koncert, lecz spontaniczny rytuał. Młodzi i starzy, turyści i lokalsi – wszyscy patrzą w tym samym kierunku. W rytmie bębnów jest coś pierwotnego, co idealnie pasuje do tej surowej wyspy. Trudno o piękniejszy finał dnia. Patrząc wstecz Rankiem wchodzę na pokład promu Armas, którym płynę z powrotem na Teneryfę, do świata autostrad, neonów i pośpiechu. Patrzę, jak La Gomera maleje, zmieniając się w tajemniczą, poszarpaną sylwetkę. W walizce mam słoik miodu palmowego, a w głowie lekcję od Juana z wypożyczalni. Miał rację, na tej wyspie nie ma czwartego biegu. La Gomera zmusiła mnie do redukcji. Do dwójki. Do tempa, w którym Efigenia gotuje warzywny gulasz, a Jesus cieszy się z każdej kropli deszczu. Do tempa, w którym wreszcie usłyszałem własne myśli. Wywożę stąd spokój – towar najbardziej deficytowy w dzisiejszym świecie. Informacje praktyczne Więcej informacji o La Gomerze znajdziesz na stronie www.lagomera.travel. Dojazd Z kontynentalnej Europy nie ma bezpośrednich lotów na La Gomerę. Najłatwiej dostać się na wyspę z Teneryfy. Pierwsza opcja to prom z południa wypływający z portu w Los Cristianos. Rejs jednym z dwóch przewoźników – Fred Olsen lub Naviera Armas – trwa niecałą godzinę i kosztuje od 40 do 55 euro za osobę w jedną stronę. Drugą opcją jest lot z lotniska Teneryfa-Północ linią Binter Canarias. Podróż trwa 25 min, a cena biletu wynosi od 50 euro. Transport Najłatwiej poznać Gomerę, wypożyczając samochód w jednej z lokalnych firm. Korzystałem z usług Gomera Car Rental; gomeracar.com. Koszt wynajęcia małego auta na 5 dni to wydatek rzędu 140–200 euro. To cena z pełnym ubezpieczeniem. Nocleg Hotel Bancal w San Sebastián jest nie tylko malowniczo położony, ale też oferuje świetną strefę spa i urozmaicone śniadania. Pokój 2-os. to wydatek ok. 160 euro za noc; bancalhotel.com. Hotel Parador de La Gomera mieści się w zabytkowym budynku z pięknym ogrodem i widokiem na Teide, a ceny wahają się tam od 140 do 190 euro za noc. Dobrym wyborem będzie też trzygwiazdkowy hotel Torre del Conde w centrum stolicy oferujący noclegi w przedziale 75–100 euro. Warto wiedzieć Gomera ma swój własny dźwięk. To el silbo gomero – język gwizdany wpisany na listę UNESCO. W terenie pociętym wąwozami tak głębokimi, że przejście do sąsiada zajmowało godziny, ludzki głos ginął. Gwizd niósł się na kilometry. To nie kod, to język – można wygwizdać wszystko. Dziś dzieci uczą się go w szkołach, a najlepszym miejscem, by zrozumieć jego fenomen, jest Mirador de Igualero, gdzie wiatr idealnie niesie dźwięk w doliny. Nasz autor Michał Cessanis Od 14 lat redaktor prowadzący i sekretarz redakcji National Geographic Traveler oraz autor podróżniczej serii „Do zobaczenia” w Dzień Dobry TVN i TVN Style. Dziennikarz, który od lat życie spędza w drodze, łącząc pasję do eksploracji z rzetelnym warsztatem reportażysty. W swoich tekstach szczególną wagę przywiązuje do detali, historii spotykanych ludzi oraz ochrony dzikiej natury. Autor książek: „Opowieści z pięciu stron świata” i „Made in China”. Jako ambasador plebiscytu „Cuda Polski National Geographic Traveler” z równą pasją odkrywa nieznane zakątki kraju, co najdalsze krańce globu. Ma w genach ciekawość świata i otwartość na inne kultury. Nie straszne są mu ekstremalne warunki czy bariery językowe – dla niego to nie przeszkody, lecz paliwo do działania i tworzenia angażujących opowieści.
Island hopping przyciąga coraz więcej podróżnych. W tych miejscach w Europie sprawdza się najlepiej
W 2026 roku island hopping – czyli podróżowanie między wyspami drogą morską lub powietrzną – umacnia swoją pozycję jako jeden z wyraźniejszych trendów w segmencie premium. Coraz więcej podróżnych rezygnuje z jednego kierunku na rzecz wieloetapowych tras, które pozwalają odkrywać różnorodne krajobrazy i kultury w ramach jednej wyprawy. Gdzie w Europie ten sposób podróżowania sprawdza się najlepiej?
Zamiast pozostawać w jednym miejscu, współczesne podróże coraz częściej przybierają formę przemieszczania się między różnymi punktami, które razem tworzą spójną, a zarazem zróżnicowaną opowieść o regionie. Island hopping wpisuje się w ten model, oferując elastyczność i możliwość dopasowania trasy do indywidualnych oczekiwań – od spokojnych, niemal odludnych wysp po tętniące życiem kurorty. Według danych touroperatora Atlantida Travel zainteresowanie takimi podróżami systematycznie rośnie, a wyraźne przyspieszenie tego trendu nastąpiło po pandemii. Podróżni coraz częściej poszukują doświadczeń opartych na bliskości natury, większej swobodzie przemieszczania się i poczuciu prywatności, nie rezygnując przy tym z wysokiego standardu usług. W tym kontekście podróż między wyspami staje się nie tylko formą zwiedzania, lecz także sposobem na redefinicję samego rytmu podróżowania. Na czym polega island hopping i dla kogo jest ta forma podróżowania? Island hopping coraz wyraźniej wpisuje się w sposób podróżowania osób, które oczekują od wyjazdu czegoś więcej niż biernego wypoczynku. Jak wskazuje Atlantida Travel, na tego typu trasy decydują się zarówno pary w wieku 30–45 lat, jak i bardziej doświadczeni podróżnicy o wysokiej sile nabywczej, a także rodziny podróżujące w kilku pokoleniach. Wspólnym mianownikiem pozostaje potrzeba łączenia relaksu z aktywnym odkrywaniem – od żeglowania i nurkowania, po poznawanie lokalnej kultury i kuchni. Jak podkreśla dyrektor firmy Francesc Escánez: „Jest to atrakcyjna formuła dla podróżników, którzy mają mentalność odkrywcy i cenią sobie swobodę przemieszczania się”. W najbardziej rozbudowanej, luksusowej odsłonie island hopping obejmuje podróże prywatnymi jachtami lub katamaranami, pobyty w willach nad wodą, eksplorację chronionych rezerwatów morskich czy organizowane na zamówienie kolacje na odludnych plażach. Coraz częściej pojawiają się także elementy takie jak przeloty hydroplanem, które pozwalają spojrzeć na archipelagi z zupełnie innej perspektywy i lepiej zrozumieć ich układ przestrzenny. Kluczowym elementem tej formy podróżowania pozostaje jednak czas – optymalna trasa zakłada co najmniej 10–15 dni, co umożliwia odwiedzenie trzech lub czterech wysp bez presji i pozwala w pełni doświadczyć różnic między nimi. W przeciwieństwie do krótkich wyjazdów typu city break, island hopping opiera się na płynności i stopniowym odkrywaniu kolejnych miejsc, gdzie sama droga między wyspami staje się integralną częścią doświadczenia. Jak zauważa Francesc Escánez, model ten sprawdza się niezależnie od sezonu, szczególnie w przypadku kierunków tropikalnych. – Island hopping można uprawiać przez cały rok dzięki destynacjom takim jak Malediwy, Seszele, Karaiby czy Tajlandia, zwłaszcza w okresie europejskiej jesieni, zimy i wiosny – mówi. Coraz częściej jednak ten sposób podróżowania przenosi się także na grunt europejski, gdzie różnorodność archipelagów pozwala tworzyć równie złożone i atrakcyjne trasy. Gdzie zatem w Europie najlepiej praktykować island hopping? Island hopping w Europie. Gdzie najlepiej podróżować między wyspami? W Europie niekwestionowanym liderem island hoppingu pozostaje Grecja, a szczególnie archipelag Cyklady, który od lat przyciąga podróżnych szukających zróżnicowanych doświadczeń w obrębie jednego regionu. Połączenie takich wysp jak Santorini, Mykonos czy Paros pozwala zestawić spektakularne krajobrazy i intensywne życie towarzyskie z bardziej kameralnymi przestrzeniami, gdzie tempo wyraźnie zwalnia. Równie silną pozycję zajmuje Chorwacja, której wybrzeże i wyspy – takie jak Hvar, Brač, Zlarin czy Korčula – tworzą jeden z najbardziej rozwiniętych szlaków żeglarskich w Europie. Rejsy między średniowiecznymi miastami, ukrytymi zatokami i portami o bogatej historii nadają tej formie podróżowania wyjątkowo narracyjny charakter. Na zachodzie kontynentu Hiszpania oferuje dwa odmienne, ale równie atrakcyjne kierunki. Na Morzu Śródziemnym Baleary, z popularną trasą między Ibizą a Formenterą, zapewniają łatwe logistycznie przemieszczanie się dzięki częstym połączeniom promowym, które można rozszerzyć o Majorkę i Minorkę. Z kolei na Atlantyku Wyspy Kanaryjskie oferują zupełnie inny krajobraz – surowy, wulkaniczny i znacznie bardziej zróżnicowany, gdzie trasy między La Palmą, La Gomerą i Teneryfą pozwalają połączyć trekking, obserwację gwiazd i kontakt z dziką przyrodą. W południowej Europie wyróżniają się także Włochy, gdzie podróż między Sycylią a Wyspami Liparyjskimi (w tym Stromboli czy Vulcano) pozwala obserwować aktywność wulkaniczną i kontrastowe krajobrazy. We Francji natomiast popularne jest łączenie Korsyki z włoską Sardynią, a także eksplorowanie mniejszych wysp Atlantyku, takich jak Belle-Île czy Île de Ré, które oferują spokojniejsze tempo i bardziej lokalny charakter. Na północnym Atlantyku uwagę przyciąga Portugalia z archipelagiem Azorów – obejmującym m.in. São Miguel, Pico czy Faial – gdzie island hopping przybiera formę podróży przez wulkaniczne krajobrazy, zielone laguny i miejsca obserwacji wielorybów. Alternatywą pozostaje Madera, łącząca górzyste tereny z dostępem do oceanu. Z kolei dla osób poszukujących bardziej surowych doświadczeń północ Europy oferuje szkockie archipelagi – Skye, Lewis and Harris czy Mull – gdzie spektakularne klify, zmienna pogoda i rozległe, niemal puste przestrzenie nadają podróży niemal ekspedycyjny charakter. Źródła: Euronews, Atlantida Travel Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Wszedłem do lasu po zmroku. Nie spodziewałem się, co tam usłyszę
Gdy zapada zmrok, las zaczyna żyć innym rytmem. W ciszy słychać skrzydła ptaków, szelest liści i pohukiwanie sów. Nocna kąpiel leśna pozwala doświadczyć tego świata wszystkimi zmysłami.
Spis treści: Kąpiele leśne w nocy na Mazurach Czym są kąpiele leśne? Ognisko, herbata i Noc Sów Na Wzgórza Dylewskie docieram o zmierzchu. Jest godzina siedemnasta. Stoję u podnóża wieży widokowej i słucham wprowadzenia przewodniczki. Niedużą grupą ruszamy w głąb lasu, by doświadczyć nocnej kąpieli leśnej. Poruszamy się w ciszy pod osłoną nocy. Jest zimno, a pod stopami wciąż chrupie śnieg. Oto las, który po zmroku opowiada swoje historie. Kąpiele leśne w nocy na Mazurach Tę noc zapamiętam na długo. Na Mazurach Zachodnich wszędzie leży śnieg i jest niemiłosiernie zimno, zwłaszcza nocą. W ostatni dzień zimy wspólnie z przewodnikiem ruszamy w głąb lasu. Dzień gaśnie, a pełnia księżyca rozświetla nam drogę. W pewnym momencie spotykamy stado saren. W tle rozbrzmiewa klangor żurawi i gęganie gęsi, a na pobliskim drzewie słyszę pulsujące gwizdy kowalika zwyczajnego (Sitta europaea). Las oddycha dźwiękiem. Wokół zapada cisza. Zamykam oczy i przytulam się do drzewa. Mam wyobrazić sobie, że drzewo jest jednym z członków mojej rodziny. Średnica pnia wzbudza podziw – nie jestem w stanie go objąć. Rozmawiam z nim. Czuję lekki dyskomfort, ale też spokój. Otwieram oczy i patrzę w stronę grubych korzeni rozchodzących się pod ziemią. Jedna z takich odnóg korzeniowych kieruje się w stronę innego drzewa. Wyobrażam sobie, że ich korzenie splatają się pod ziemią. Jakby były ze sobą spokrewnione albo zaprzyjaźnione. To tylko metafora, a jednak wydaje mi się prawdziwa. Siedzę na macie pod innym drzewem. Przykładam dłonie do uszu, układając je jak uszy słonia. W głębi lasu słyszę potężny szum wiatru. Narasta i raptownie cichnie, jakbym stał nad oceanem podczas wichury. Po chwili dociera do mnie szelest liści młodych buków (Fagus sylvatica), które utrzymały się na gałęziach przez zimę. Ich dźwięk przypomina mi wykres szybko bijącego serca na monitorze – paradoksalnie działa kojąco. Czuję się wspaniale. Bez poczucia czasu. Bez oczekiwań. W ciszy lasu i w świetle księżyca coś we mnie przestaje się spieszyć. Dopiero teraz rozumiem, jak bardzo potrzebowałem tej nocnej kąpieli leśnej. Czym jest kąpiel leśna? Kąpiel leśna to tłumaczenie japońskiego terminu shinrin-yoku, który upowszechnił się w Japonii w latach 90. XX wieku. W języku japońskim „shinrin” oznacza las, a „yoku” – kąpiel. Jej głównym założeniem jest doświadczenie lasu wszystkimi zmysłami. Koncepcja ta została stworzona jako odpowiedź na rosnący problem stresu zawodowego i wypalenia wśród japońskich pracowników korporacji. Jednym z powodów, dla których pobyt w lesie działa kojąco, są fitoncydy – naturalne substancje wydzielane przez rośliny, które mogą wspierać odporność i obniżać poziom stresu. Odkrył je w 1928 roku rosyjski biolog Borys Tokin. Kąpiel leśna, nazywana także lasoterapią, różni się od zwykłego spaceru tym, że w centrum uwagi znajduje się uważność. Uczestnicy starają się świadomie skupiać na naturze: na dźwiękach, zapachach i fakturach otaczającego ich lasu. Chodzi o to, by być tylko tu i teraz. W Polsce zajmuje się tym między innymi Monika Konarzewska, certyfikowana przewodniczka i członkini Polskiego Towarzystwa Kąpieli Leśnych. Od lat prowadzi warsztaty i szkolenia inspirowane naturą dla firm i osób indywidualnych pod szyldem „Zielona wśród ludzi” oraz „Zielono w głowie”. Ognisko, herbata i Noc Sów Nasza kąpiel leśna dobiegają końca. Razem z innymi uczestnikami dzielimy się doświadczeniami, które przed chwilą przeżyliśmy. Monika Konarzewska zaprasza nas do rozmów przy ognisku. Rozglądam się wokół. Wszędzie otacza mnie las. Po chwili degustujemy przygotowaną na miejscu leśną herbatę. Przewodniczka pyta nas, z jakich roślin może być przygotowana. Strzelam, że może z melisy. Okazuje się jednak, że napar powstał z jodły, świerka, lipy, a nawet młodych liści buka, które wiosną mają smak przypominający sałatę. Nagle jeden z uczestników słyszy w głębi lasu pojedyncze pohukiwanie. To najprawdopodobniej puszczyk zwyczajny (Strix aluco), jedna z najpospolitszych sów w Polsce. Gatunek ten dobrze przystosował się do życia blisko ludzi, a na Wzgórzach Dylewskich jest często spotykany. Pod koniec zimy puszczyki rozpoczynają okres godowy. Samce oznaczają wtedy swoje terytorium charakterystycznym, przeciągłym pohukiwaniem. Nocna kąpiel leśna połączona z Nocą Sów okazuje się jednym z najbardziej niezwykłych doświadczeń przyrodniczych, w jakich dotąd uczestniczyłem. Na zakończenie spotkania bierzemy jeszcze udział w krótkim quizie o sowach. Za poprawne odpowiedzi dostajemy cukierki. Jedno z pytań dotyczy części głowy sowy, która pomaga jej wychwytywać dźwięki. To tzw. szlara – pióra ułożone wokół oczu i dzioba, działające jak naturalna antena akustyczna. Źródła: zielonowglowie.edu.pl Nasz autor Aleksander Kusznir Od lat łączy pasję do ptaków z fotografią i edukacją przyrodniczą. Wspołpracuje z „National Geographic Polska”, gdzie opowiada o świecie natury – zarówno tej, którą spotyka na codzień, jak i bardziej egzotycznej. Najchętniej o dzikiej przyrodzie, jej ochronie i niezwykłych zachowaniach zwierząt. Pracuje też w laboratorium weterynaryjnym, gdzie na co dzień ma możliwość badania różnych gatunków zwierząt. Inspirację czerpie z podróży i nowych doświadczeń, a twórczą energię najłatwiej odnajduje przy filiżance dobrej kawy – najlepiej pośród śpiewu ptaków.
Najbardziej zielone miasto świata. W tej europejskiej stolicy natura jest na wyciągnięcie ręki
Coraz więcej osób, zmęczonych tempem życia i nadmiarem betonu, szuka wytchnienia w otoczeniu natury. Zieleń, przestrzeń i czyste powietrze stają się dziś jednym z najważniejszych kryteriów wyboru miejsca do życia i podróżowania. Niektóre miasta potrafią jednak połączyć intensywne życie miejskie z bliskością przyrody. Które z nich uznano zatem za najbardziej zielone na świecie?
Współczesne trendy podróżnicze wyraźnie pokazują, że coraz większe znaczenie ma kontakt z naturą – także w przestrzeni miejskiej. Miasta, które oferują nie tylko zabytki i infrastrukturę, ale również rozległe tereny zielone, parki i dostęp do świeżego powietrza, zyskują na popularności zarówno wśród turystów, jak i mieszkańców. Choć przez lata dominowało przekonanie, że intensywny rozwój urbanistyczny musi oznaczać ograniczenie przestrzeni naturalnych, dziś coraz więcej metropolii udowadnia, że oba te światy mogą się uzupełniać. Lider zielonego stylu życia w Europie Potwierdzają to także analizy ekspertów branży turystycznej. W najnowszym zestawieniu przygotowanym przez Iglu Cruise porównano miasta pod kątem udziału terenów zielonych, jakości powietrza oraz dostępności przestrzeni publicznych sprzyjających wypoczynkowi. Na tej podstawie powstał ranking miejsc, w których natura jest integralną częścią codziennego życia – a na jego czele znalazło się jedno z europejskich miast, które szczególnie wyróżnia się pod tym względem. Na pierwszym miejscu zestawienia znalazło się Oslo – stolica Norwegii, która zdobyła 77,3 pkt i wyróżniła się przede wszystkim wyjątkową dostępnością terenów zielonych oraz wysoką jakością powietrza. To miasto, w którym przyroda przenika przestrzeń miejską i towarzyszy mieszkańcom na co dzień, tworząc spójną i dobrze zaplanowaną tkankę urbanistyczną. Szacuje się, że aż 95% osób żyjących w Oslo ma dostęp do terenów zielonych w promieniu 300 metrów od miejsca zamieszkania, co sprawia, że kontakt z naturą nie wymaga planowania ani dłuższych podróży – wystarczy krótki spacer. Oslo jako najbardziej zielone miasto świata. Natura na wyciągnięcie ręki Jednym z najbardziej charakterystycznych elementów miejskiej polityki ekologicznej są tzw. „parki kieszonkowe”, czyli niewielkie, często kameralne przestrzenie zielone tworzone m.in. w miejscach dawnych parkingów. Inicjatywa ta rozwijana jest przy współudziale mieszkańców i stanowi przykład konsekwentnego ograniczania ruchu samochodowego na rzecz bardziej przyjaznych, zielonych rozwiązań. Uzupełnieniem tych działań jest tzw. „autostrada dla pszczół” – system roślin i miejsc schronienia dla zapylaczy, który biegnie przez całe miasto i wspiera lokalną bioróżnorodność, jednocześnie wpisując się w szerszą strategię ochrony środowiska. Oslo oferuje również liczne rozpoznawalne przestrzenie rekreacyjne, takie jak Park Pałacu Królewskiego czy Park Vigelanda – największy na świecie park rzeźb stworzony przez jednego artystę, Gustava Vigelanda. Co istotne, granica między miastem a naturą jest tu wyjątkowo płynna. Z centrum można w zaledwie około 20 minut dojechać metrem do rozległych terenów leśnych Oslomarki oraz nad jezioro Sognsvann, skąd rozpoczynają się liczne szlaki piesze i trasy rekreacyjne. Dodatkowo półwysep Bygdøy przyciąga plażami (takimi jak popularna Huk czy spokojniejsza Paradisbukta), oferując dostęp do fiordu Oslo i możliwość wypoczynku w otoczeniu natury bez konieczności opuszczania miasta. Zielone stolice i metropolie świata. Kto jeszcze znalazł się w rankingu? Choć to Oslo zajęło pierwsze miejsce, ranking pokazuje, że zielona transformacja miast staje się globalnym kierunkiem rozwoju, a wiele metropolii skutecznie łączy intensywne życie miejskie z dostępem do natury. Drugą pozycję zajęło Wilno, które wyróżnia się jednym z najwyższych udziałów terenów zielonych w Europie – około 61% powierzchni miasta stanowią obszary naturalne. Stolica Litwy, uhonorowana tytułem Zielonej Stolicy Europy 2025, oferuje unikatowe połączenie dziedzictwa historycznego i przyrody. Nad starówką wpisaną na listę UNESCO unoszą się balony, a wokół niej rozciągają się lasy, parki oraz ponad 1500 kilometrów tras pieszych i rozwijająca się sieć ścieżek rowerowych. Na trzecim i czwartym miejscu uplasowały się Helsinki i Wiedeń – miasta od lat uznawane za wzorcowe pod względem jakości życia i zrównoważonego planowania. W Helsinkach niemal połowę powierzchni zajmują tereny zielone, a charakterystyczna „dzika urbanistyka” sprawia, że lasy i nadmorskie krajobrazy przenikają się z tkanką miejską. Wiedeń natomiast oferuje różnorodność przestrzeni – od reprezentacyjnych ogrodów pałacowych po rozległy Las Wiedeński, będący rezerwatem biosfery UNESCO, a także Wyspę Dunaju, która stanowi ważną przestrzeń rekreacyjną dla mieszkańców. W czołówce znalazły się również miasta spoza Europy, które konsekwentnie inwestują w rozwój zielonej infrastruktury. Canberra, projektowana jako „miasto ogrodów” (5. miejsce), chroni znaczną część swojej powierzchni jako parki narodowe i rezerwaty, natomiast Sydney (6. miejsce) rozwija programy przywracania rodzimych ekosystemów i rozbudowuje sieć parków dostępnych w zasięgu krótkiego spaceru. Singapur (8. miejsce), określany często jako modelowe „miasto w ogrodzie”, integruje naturę z nowoczesną architekturą – od spektakularnych instalacji w Gardens by the Bay, po rozbudowany system zielonych korytarzy i parków. W zestawieniu uwzględniono także Sztokholm (7. miejsce), którego przestrzeń została zaprojektowana w równowadze między wodą, zielenią i zabudową, co zapewnia mieszkańcom stały kontakt z naturą. Reading (9. miejsce), jedyne brytyjskie miasto w rankingu, wyróżnia się rozwiniętą siecią terenów zielonych powiązanych z rzekami Tamizą i Kennet oraz działaniami na rzecz ograniczenia emisji. Listę zamyka natomiast Monachium – jedno z najbardziej przyjaznych pieszym miast Europy, gdzie rozległe parki, takie jak Ogród Angielski, łączą się z ambitną polityką klimatyczną i dążeniem do neutralności emisyjnej w najbliższych latach. Źródła: Iglu Cruise, The Mirror Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Sukces „K-popowych Łowczyni Demonów” zmienia sposób sposób podróżowania. Fani chcą zobaczyć miejsca z oscarowego filmu
Podczas 98. ceremonii rozdania Oscarów animacja „K-popowe Łowczynie Demonów” sięgnęła po dwa najważniejsze wyróżnienia w swojej kategorii – statuetkę dla najlepszego długometrażowego filmu animowanego oraz nagrodę za najlepszą piosenkę oryginalną. Produkcja, doceniana za dopracowaną warstwę wizualną i dynamiczną narrację, w ciągu trzech miesięcy od premiery na platformie Netflix została odtworzona ponad 300 milionów razy. Jej globalny sukces szybko przełożył się także na realne zainteresowanie Koreą Południową – coraz więcej widzów chce zobaczyć na własne oczy miejsca, które pojawiły się na ekranie.
Rosnąca popularność tzw. set-jettingu, czyli podróżowania śladami seriali i filmów, w ostatnich miesiącach szczególnie widoczna jest w Seulu. Sukces „K-popowych Łowczyni Demonów” sprawił, że stolica Korei Południowej stała się jednym z najchętniej wyszukiwanych kierunków wśród fanów produkcji, którzy chcą skonfrontować ekranową wizję z rzeczywistością. Zainteresowanie nie ogranicza się jednak wyłącznie do popkultury – film przyczynił się również do szerszego odkrywania koreańskiej estetyki, tradycji i stylu życia. W lokalnych mediach określany jest wręcz mianem przełomowego zjawiska kulturowego, które wyraźnie wpłynęło na sposób postrzegania Korei przez zagranicznych odbiorców, a zapowiedź kontynuacji tylko wzmacnia ten trend. „K-popowe Łowczynie Demonów” napędzają turystykę w Korei Południowej Globalny sukces „K-popowych Łowczyni Demonów” bardzo szybko wykroczył poza ramy popkultury i zaczął przekładać się na konkretne decyzje podróżnicze widzów. Animacja, która w krótkim czasie osiągnęła setki milionów wyświetleń i stała się jednym z najpopularniejszych tytułów Netflixa, przyciągnęła uwagę nie tylko fabułą, ale również sugestywnym obrazem współczesnej Korei Południowej. Jak podkreśliła w rozmowie z Bloombergiem reżyserka Maggie Kang: „To był hit komercyjny i krytyczny, którego nikt się nie spodziewał, a teraz staje się także nieoczekiwanym katalizatorem podróży”. Dane platformy Trip.com wskazują, że w ciągu trzech miesięcy od premiery liczba rezerwacji lotów do Korei Południowej wzrosła o około 25% rok do roku. Choć turystyka do tego kraju rosła już wcześniej, skala tego wzrostu sugeruje, że film mógł odegrać istotną rolę w przyciągnięciu nowej grupy podróżnych. Wyraźne zmiany widoczne są również w statystykach odwiedzin Seulu. W lipcu 2025 roku, a więc miesiąc po debiucie jednego z najpopularniejszych utworów ze ścieżki dźwiękowej filmu, stolicę Korei Południowej odwiedziło 1,36 mln zagranicznych turystów, co oznacza wzrost o 23,1% w ujęciu rok do roku. Władze miasta wskazywały, że znaczną część tego ruchu stanowili podróżni z Chin, Japonii oraz Stanów Zjednoczonych, a ich zainteresowanie było bezpośrednio powiązane z popularnością produkcji. Co istotne, trend wzrostowy utrzymywał się także w kolejnych miesiącach, a eksperci zwracają uwagę, że pełny wpływ filmu na branżę turystyczną może być jeszcze większy, ponieważ planowanie dalekich podróży często rozciąga się w czasie. Zjawisko to wpisuje się w szerszy kontekst tzw. fali koreańskiej (Hallyu), jednak – jak zauważają przedstawiciele branży – „K-popowe Łowczynie Demonów” znacząco poszerzają jej zakres. Yim Haemin z platformy Creatrip zwraca uwagę, że produkcja wykracza poza typową promocję K-popu. – Każdy ważny element kulturowy filmu, jak np. hanbok, jjimjilbang, gimbap, samgyetang czy taniec K-popowy, to coś, czego turysta może doświadczyć w Korei Południowej. Film jest w zasadzie 90-minutową prezentacją codziennego życia w tym kraju – mówi. W efekcie zainteresowanie nie koncentruje się już wyłącznie na koncertach czy miejscach związanych z idolami, lecz obejmuje szersze doświadczenia kulturowe i styl życia. Śladami filmu „K-popowe Łowczynie Demonów”. Te miejsca przyciągają turystów Fani „K-popowych Łowczyni Demonów” coraz częściej odwiedzają konkretne lokalizacje, które pojawiły się w filmie – od historycznej dzielnicy Bukchon Hanok Village, gdzie rozgrywają się jedne z bardziej kameralnych scen, po nowoczesne przestrzenie, jak plac COEX K-Pop Square czy tętniąca życiem ulica Myeongdong. Dużym zainteresowaniem cieszy się również Naksan Park Fortress Trail, który pojawia się w nocnych ujęciach, a także N Seoul Tower i Stadion Olimpijski, stanowiące tło dla bardziej widowiskowych momentów produkcji. Szczególnie Bukchon Hanok Village stało się jednym z najczęściej wybieranych punktów wycieczek w Seulu (według danych Trip.com), łącząc zainteresowanie filmem z fascynacją tradycyjną architekturą. Wpływ produkcji wyraźnie widać także w rosnącej popularności miejsc i doświadczeń związanych z koreańską kulturą. Narodowe Muzeum Korei odnotowało wzrost wyszukiwań o 34% rok do roku, głównie za sprawą turystów zainteresowanych oficjalnymi gadżetami inspirowanymi filmem. Jeszcze wyraźniejsze zmiany dotyczą sektora usług – według platformy Creatrip liczba rezerwacji w koreańskich łaźniach jjimjilbang oraz na zabiegi seshin wzrosła o 115% w miesiącach letnich po premierze w porównaniu z wcześniejszym okresem. Co istotne, w analogicznym okresie rok wcześniej wzrost wynosił jedynie 17%, co pokazuje skalę wpływu produkcji. Jeszcze większą dynamikę odnotowano w przypadku medycyny tradycyjnej – rezerwacje zabiegów takich jak akupunktura, stawianie baniek czy kuracje ziołowe hanyak wzrosły aż o 409% rok do roku. Film wpłynął również na rozwój nowych form atrakcji turystycznych. W modnej dzielnicy Seongsu-dong zaczęły pojawiać się tymczasowe kawiarnie, wydarzenia tematyczne i przestrzenie inspirowane produkcją, które przyciągają fanów chcących jeszcze głębiej zanurzyć się w świecie przedstawionym. Rośnie także zainteresowanie lokalną kuchnią – szczególnie daniami takimi jak samgyetang czy gimbap, które pojawiają się w filmie. Skala tego zjawiska sprawiła, że południowokoreański rząd powołał specjalny zespół K-Tourism Innovation Task Force, którego celem jest dalsze rozwijanie turystyki inspirowanej popkulturą oraz rozproszenie ruchu turystycznego poza Seul, do innych regionów kraju. Źródła: Bloomberg, Trip.com, The Straits Times, Creatrip, Euronews Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Najwygodniejsze miasta w Europie dla rodzin z dziećmi – w rankingu także Polska
Podróże zazwyczaj kojarzą się z ekscytującą przygodą i odkrywaniem nowych miejsc, jednak w przypadku wyjazdów z dziećmi często pojawia się zupełnie inna perspektywa. Dla wielu rodziców to nie tylko przyjemność, ale także spore wyzwanie logistyczne. Wybór odpowiedniego kierunku może jednak znacząco ułatwić całą podróż. Które europejskie miasta okazują się najbardziej przyjazne dla rodzin z małymi dziećmi?
Podróżowanie z niemowlętami i małymi dziećmi wymaga znacznie większego przygotowania niż standardowy city break. Wózek, bagaż podręczny pełen przekąsek, konieczność dopasowania planu dnia do drzemek czy długie kolejki na lotniskach – wszystko to sprawia, że nawet krótki wyjazd może okazać się wymagający. Kluczowe znaczenie ma więc wybór miejsca, które będzie dobrze dostosowane do potrzeb rodzin. Z myślą o takich podróżnych serwis LateRooms przygotował zestawienie europejskich miast, w których podróżowanie z niemowlętami i małymi dziećmi jest najłatwiejsze. W analizie uwzględniono m.in. dostępność udogodnień, komfort poruszania się oraz ogólną przyjazność przestrzeni miejskiej dla rodzin. Rodzinne podróże bez chaosu – klucz to dobra logistyka Jak podkreśla Matthew Fox, prezes LateRooms, największym wyzwaniem dla rodziców bywa organizacja wyjazdu. – Podróżowanie z maluchami lub małymi dziećmi może być przytłaczające, zwłaszcza gdy trzeba poruszać się po lotniskach, korzystać z przesiadek i odnaleźć się w zatłoczonych miastach. Wybór miejsc docelowych, gdzie logistyka jest prosta, może mieć ogromne znaczenie – zaznacza. Dlatego szczególnie dobrze wypadają miejscowości z krótkimi połączeniami lotniczymi oraz łatwym dostępem z lotniska do centrum, gdzie rodziny mogą poświęcić więcej czasu na wspólne spędzanie chwil, zamiast skupiać się na organizacyjnych wyzwaniach. Które europejskie miasta najlepiej odpowiadają na te potrzeby? Najlepsze miasta w Europie na podróż z dzieckiem. Kto znalazł się na podium? Na czele zestawienia znalazły się miasta, które łączą dobrze rozwiniętą infrastrukturę z łatwą logistyką podróży i dużą liczbą atrakcji dla najmłodszych. Pierwsze miejsce zajęła Kopenhaga, uznawana za jedno z najbardziej przyjaznych rodzinom miast w Europie. Już sam dojazd z lotniska do centrum zajmuje zaledwie około 15 minut dzięki sprawnemu połączeniu metrem, co ma ogromne znaczenie przy podróżowaniu z małymi dziećmi. Na miejscu poruszanie się po mieście jest wyjątkowo proste – Kopenhaga należy do najlepiej ocenianych pod względem możliwości zwiedzania pieszo, co pozwala ograniczyć konieczność korzystania z transportu publicznego. Dużym atutem jest również szeroka oferta noclegów dostosowanych do potrzeb rodzin oraz liczne atrakcje, takie jak słynne Ogrody Tivoli, gdzie park rozrywki łączy się z przestrzenią do odpoczynku i rekreacji. Drugie miejsce przypadło Berlinowi, który wyróżnia się ogromną liczbą atrakcji dla dzieci – jest ich tu ponad 200, co daje rodzicom dużą swobodę w planowaniu pobytu. Do centrum miasta można dotrzeć z lotniska w około 30 minut, a sama infrastruktura sprzyja podróżowaniu z wózkami dziecięcymi. Szerokie chodniki, sprawny transport publiczny i nowoczesne rozwiązania urbanistyczne sprawiają, że poruszanie się po mieście jest wygodne i intuicyjne. Berlin oferuje także wiele zielonych przestrzeni oraz miejsc edukacyjnych – od jednego z największych ogrodów zoologicznych w Europie po interaktywne muzea, takie jak Deutsches Technikmuseum. Na trzecim miejscu znalazła się Barcelona, która łączy miejski klimat z dostępem do przestrzeni rekreacyjnych na świeżym powietrzu. Dojazd z lotniska do centrum zajmuje około 25 minut, a zwarta struktura miasta ułatwia przemieszczanie się pomiędzy najważniejszymi atrakcjami. Rodziny mogą tu liczyć zarówno na ofertę kulturalną, jak i możliwość odpoczynku nad morzem. Park Güell, Sagrada Família czy plaża Barceloneta to tylko niektóre z miejsc, które przyciągają najmłodszych. Dodatkowo liczne place, parki i uliczni artyści sprawiają, że miasto oferuje rozrywkę nawet podczas zwykłych spacerów, bez konieczności planowania intensywnego programu zwiedzania. Europejskie miasta przyjazne rodzinom. W rankingu znalazł się Kraków Tuż za podium znalazły się kolejne europejskie miasta, które udowadniają, że nawet popularne kierunki turystyczne mogą być dobrze dostosowane do potrzeb rodzin z dziećmi. Czwarte miejsce zajęła Florencja – historyczne miasto, które mimo swojej zabytkowej zabudowy okazuje się zaskakująco wygodne w podróżowaniu. Szybki dojazd z lotniska oraz duży wybór noclegów sprawiają, że organizacja pobytu jest stosunkowo prosta, a liczne interaktywne muzea – w tym te poświęcone Leonardowi da Vinci czy Galileuszowi – pozwalają połączyć zwiedzanie z edukacją. Tuż za nią uplasował się Amsterdam, który wyróżnia się zwartą strukturą i bardzo dobrą komunikacją. Wiele atrakcji znajduje się w niewielkiej odległości od siebie, a dodatkową atrakcją dla najmłodszych są rejsy po kanałach czy wizyty w interaktywnych centrach nauki. W zestawieniu wysoko znalazła się także Walencja, gdzie jednym z największych atutów jest nowoczesny kompleks Miasta Sztuki i Nauki – przestrzeń, która łączy funkcje edukacyjne i rozrywkowe. Uzupełnieniem są rozległe tereny zielone, w tym park Turia, który biegnie przez centrum miasta i daje dzieciom przestrzeń do swobodnej zabawy. Dobrze wypadła również Bazylea, doceniona za kompaktowy układ i łatwość poruszania się, co jest szczególnie istotne dla rodzin podróżujących z wózkami. Bliskość atrakcji, dostęp do terenów nad Renem oraz liczne place zabaw sprawiają, że miasto oferuje spokojne tempo zwiedzania. Polski akcent w rankingu przyjaznych miast Na ósmym miejscu znalazł się Kraków – jedyne polskie miasto w zestawieniu. Stolica Małopolski została wyróżniona przede wszystkim za korzystny stosunek jakości do ceny oraz dużą dostępność noclegów przyjaznych rodzinom. Dodatkowym atutem jest zwarta struktura Starego Miasta, dzięki której większość najważniejszych atrakcji znajduje się w niewielkiej odległości od siebie i może być zwiedzana pieszo. W dalszej części rankingu uplasowały się Praga oraz Wiedeń. Stolica Czech przyciąga różnorodnością atrakcji – od rejsów po Wełtawie po zabytkowe place i widowiskowe instalacje, takie jak zegar astronomiczny. Z kolei Wiedeń (10. miejsce) łączy bogatą ofertę kulturalną z dobrze rozwiniętą infrastrukturą dla rodzin, oferując zarówno historyczne pałace, jak i przestrzenie rozrywki, w tym park Prater z charakterystycznym diabelskim młynem. Źródła: LateRooms, Daily Mail Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
W którym mieście w Polsce najlepiej się żyje? Wyniki rankingu mogą zaskoczyć
W którym polskim mieście żyje się dziś najlepiej? Choć największe ośrodki od lat przyciągają mieszkańców pracą, ofertą kulturalną i rozwiniętą infrastrukturą, różnice w jakości życia między nimi wciąż są wyraźne. Najnowszy ranking pokazuje, które miasta najlepiej radzą sobie z wyzwaniami ostatnich lat – od rosnących kosztów mieszkań po dostęp do usług publicznych. Wyniki zestawienia, obejmującego przełom 2025 i 2026 roku, pokazują nie tylko liderów, ale też miejsca, które w ostatnim czasie znacząco poprawiły swoją pozycję.
Ranking przygotowany przez redakcję „Business Insider” objął 16 największych miast w Polsce – po jednym z każdego województwa. W analizie uwzględniono zarówno twarde dane ekonomiczne, jak i czynniki wpływające na codzienny komfort życia mieszkańców. Pod uwagę wzięto m.in. poziom bezrobocia, wysokość wynagrodzeń oraz ceny mieszkań z rynku wtórnego, ale także kwestie społeczne i środowiskowe, takie jak dostępność lekarzy, poziom przestępczości czy jakość powietrza. W poprzedniej edycji zestawienia, która obejmowała połowę 2025 roku, pierwsze miejsce niespodziewanie zajęły Katowice, wyprzedzając m.in. Poznań, Rzeszów i Gdańsk. W najnowszym rankingu na podium ponownie znalazły się te same miasta, jednak ich kolejność uległa wyraźnym zmianom. Gdzie w Polsce żyje się najlepiej? Rzeszów i Poznań na szczycie rankingu W najnowszym rankingu jakości życia przygotowanym przez „Business Insider” najwyższe oceny uzyskały Rzeszów i Poznań, które zdobyły identyczną liczbę punktów. Szczególną uwagę zwraca jednak stolica Podkarpacia, ponieważ po raz pierwszy znalazła się na pierwszym miejscu zestawienia. Rzeszów wyróżnia się przede wszystkim bardzo niskim poziomem przestępczości – najniższym spośród wszystkich analizowanych miast. Wysoko oceniono także dostępność lekarzy, która plasuje się w ścisłej czołówce zestawienia. Autorzy rankingu wskazują jednak również obszary wymagające poprawy. Chodzi przede wszystkim o dostępność mieszkań oraz sytuację na rynku pracy – w tych kategoriach miasto zajmuje odpowiednio 10. i 12. miejsce na 16 analizowanych ośrodków. Poznań swoją wysoką pozycję zawdzięcza przede wszystkim bardzo dobrej kondycji rynku pracy. Stolica Wielkopolski może pochwalić się najniższym bezrobociem spośród wszystkich miast ujętych w zestawieniu, co w znacznym stopniu wpływa na ogólną ocenę jakości życia. W większości pozostałych kategorii (jak poziom wynagrodzeń, dostęp do usług publicznych czy ceny mieszkań) miasto plasuje się w środku stawki, zajmując zwykle miejsca między piątą a ósmą pozycją. Największym problemem pozostaje natomiast jakość powietrza, która wypadła słabiej niż w większości innych analizowanych ośrodków i znacząco obniża końcową notę miasta. Tuż za liderami znalazły się Katowice oraz Lublin, które uzyskały identyczny wynik punktowy i straciły do zwycięzców zaledwie dwa punkty. Katowice wciąż wyróżniają się jedną z najlepszych relacji cen mieszkań do poziomu zarobków, co sprawia, że pozostają jednym z bardziej dostępnych rynków mieszkaniowych wśród dużych polskich miast. W ostatnim czasie stolica województwa śląskiego straciła jednak pozycję lidera pod względem średniego wynagrodzenia, spadając na czwarte miejsce w tej kategorii. Wyraźnie pogorszył się także wynik dotyczący jakości powietrza – w tym zestawieniu Katowice znalazły się na ostatniej pozycji. Lublin z kolei w porównaniu z poprzednią edycją rankingu zaliczył wyraźny awans – aż o cztery miejsca. Stolica województwa lubelskiego wyróżnia się przede wszystkim bardzo dobrą dostępnością do lekarzy w ramach NFZ, gdzie kolejki należą do najkrótszych w kraju. Miasto znajduje się również w czołówce pod względem niskiego poziomu przestępczości. Autorzy zestawienia zwracają jednak uwagę na słabsze wyniki w innych obszarach. Lublin należy do miast z relatywnie wysokim bezrobociem (gorzej wypadły jedynie trzy ośrodki), a średnie wynagrodzenia pozostają niższe niż w wielu większych metropoliach. Jak wypadły pozostałe miasta w rankingu jakości życia w Polsce? W zestawieniu znalazły się też miasta, które w ostatnim czasie wyraźnie zmieniły swoją pozycję w rankingu jakości życia. Jednym z największych beneficjentów najnowszej edycji jest Warszawa. Stolica przez lata plasowała się raczej w drugiej połowie pierwszej dziesiątki zestawienia, mimo silnej gospodarki i rozwiniętego rynku pracy. Tym razem awansowała jednak na 5. miejsce. Choć nie dominuje w żadnej z analizowanych kategorii, bardzo dobre wyniki osiąga w dwóch kluczowych obszarach – poziomie wynagrodzeń oraz stopie bezrobocia, gdzie zajmuje drugie miejsce. Dodatkowo poprawiła się sytuacja dotycząca jakości powietrza, co również wpłynęło na końcowy rezultat. W mniej korzystnej sytuacji znalazł się natomiast Gdańsk, który w najnowszym zestawieniu spadł z piątej na ósmą pozycję – to najniższy wynik miasta od około dwóch i pół roku. W wielu analizowanych wskaźnikach stolica Pomorza odnotowała jedynie niewielkie pogorszenie, jednak na jej końcową pozycję wpłynęła przede wszystkim poprawa wyników innych ośrodków, które zdołały wyprzedzić Gdańsk w kilku kategoriach. Na dole rankingu sytuacja pozostaje stosunkowo stabilna. Kraków poprawił swoją pozycję w porównaniu z poprzednią edycją i przesunął się z ostatniego miejsca o jedną lokatę wyżej. Stolica Małopolski może pochwalić się najwyższymi wynagrodzeniami wśród analizowanych miast oraz stosunkowo niskim poziomem bezrobocia. Jednocześnie mieszkańcy muszą jednak mierzyć się z bardzo wysokimi cenami mieszkań, słabszą jakością powietrza oraz wyższą przestępczością niż w wielu innych dużych ośrodkach. Ostatnie miejsce zajęły natomiast Kielce. Co ciekawe, miasto nie wypada najgorzej w żadnej z analizowanych kategorii i nie zajmuje nawet dwóch ostatnich miejsc w poszczególnych zestawieniach. Problem polega jednak na tym, że w większości wskaźników plasuje się raczej w dolnej części stawki, nie wyróżniając się wyraźnie na tle konkurencji. Najlepiej wypada dostępność lekarzy, gdzie Kielce zajmują 6. miejsce. Znacznie słabiej prezentują się natomiast wskaźniki ekonomiczne, takie jak poziom wynagrodzeń czy sytuacja na rynku pracy. Ranking najlepszych miast w Polsce: 1. Rzeszów i Poznań (41 pkt) 3. Lublin i Katowice (43 pkt) 5. Warszawa (46 pkt) 6. Łódź i Olsztyn (48 pkt) 8. Gdańsk i Szczecin (51 pkt) 10. Bydgoszcz (53 pkt) 11. Opole i Białystok (54 pkt) 13. Wrocław i Gorzów Wielkopolski (58 pkt) 15. Kraków (59 pkt) 16. Kielce (62 pkt) Źródło: Business Insider Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Opublikowano ranking najszczęśliwszych krajów świata. Polska wyprzedziła Francję, Hiszpanię i Włochy
W którym kraju żyją najszczęśliwsi ludzie na świecie? Odpowiedź przynosi najnowsze zestawienie, które co roku przyciąga uwagę zarówno ekspertów, jak i opinii publicznej. Na czele ponownie znalazły się państwa nordyckie, od lat uznawane za wzór wysokiej jakości życia. Zupełnie inaczej wygląda sytuacja na końcu rankingu, gdzie dominują kraje dotknięte konfliktami, kryzysami i niestabilnością.
Poczucie szczęścia trudno zmierzyć w prosty sposób, jednak od lat podejmowane są próby jego ujęcia w danych i porównaniach międzynarodowych. Jednym z najważniejszych jest publikowany co roku Światowy Raport Szczęścia, ogłaszany w okolicach 20 marca, czyli Międzynarodowego Dnia Szczęścia ustanowionego przez Organizację Narodów Zjednoczonych. Ranking ten powstaje na podstawie badań prowadzonych wśród mieszkańców 146 państw i opiera się na analizie kilkuletnich danych dotyczących jakości życia, dobrostanu i subiektywnego poczucia zadowolenia. Za opracowanie raportu odpowiadają m.in. naukowcy związani z Uniwersytetem Oksfordzkim we współpracy z instytutem Gallupa, który przeprowadza globalne badania ankietowe wśród osób powyżej 15. roku życia. Wyniki pozwalają nie tylko wskazać liderów zestawienia, lecz także obserwować zmiany zachodzące w poszczególnych krajach. Które państwa tym razem znalazły się w czołówce, a które odnotowały największe przesunięcia w tegorocznej edycji? Najszczęśliwsze kraje świata 2026. Kto w czołówce, kto na końcu? Najwyższe miejsca w tegorocznym zestawieniu po raz kolejny zajmują państwa Europy Północnej, które od lat dominują w rankingach jakości życia i dobrostanu. Na pierwszym miejscu znalazła się Finlandia, utrzymując pozycję lidera już dziewiąty rok z rzędu i osiągając średni wynik 7,8 na 10. Tuż za nią uplasowały się Islandia oraz Dania, które od lat należą do ścisłej światowej czołówki. Kolejne miejsca zajęły Kostaryka, Szwecja i Norwegia, a pierwszą dziesiątkę uzupełniły Holandia, Izrael, Luksemburg oraz Szwajcaria. Wyróżnia się zwłaszcza Kostaryka, która awansowała na czwarte miejsce i osiągnęła najlepszy wynik w historii dla państw Ameryki Łacińskiej, wyprzedzając wiele znacznie bogatszych gospodarek. Układ czołówki nie jest przypadkowy i wynika bezpośrednio z metodologii badania. Ranking powstaje bowiem na podstawie analizy takich czynników jak wsparcie społeczne, dochód na mieszkańca, długość zdrowego życia, poczucie wolności, hojność czy poziom zaufania do instytucji publicznych. To właśnie kombinacja tych elementów sprawia, że na najwyższych pozycjach utrzymują się państwa stabilne, o wysokim poziomie życia i rozbudowanych systemach wsparcia społecznego. Z kolei tam, gdzie warunki te nie są spełnione, poziom deklarowanego dobrostanu wyraźnie spada. Tym samym na końcu zestawienia ponownie znalazł się Afganistan, gdzie wieloletnia niestabilność polityczna, konflikty oraz ograniczenia praw obywatelskich przekładają się na bardzo niski wynik – w ostatnich latach spadł on do około 1,4. Tuż nad nim plasują się Sierra Leone oraz Malawi, co wyraźnie pokazuje, jak silnie sytuacja społeczna i polityczna wpływa na codzienne doświadczenia mieszkańców i ich poczucie szczęścia. World Happiness Report 2026: awans Polski w zestawieniu W najnowszym Światowym Raporcie Szczęścia Polska zajęła 24. miejsce na świecie w ujęciu opartym na średniej z trzech lat, co oznacza awans w porównaniu z poprzednimi edycjami – jeszcze w 2025 roku była na 26. pozycji, a rok wcześniej zajmowała dopiero 35. miejsce. Jeszcze lepiej kraj wypada w zestawieniu rocznym za 2025 rok, gdzie uplasował się na 18. miejscu, potwierdzając stopniową poprawę wyników. Polska pozostaje jednocześnie najwyżej ocenianym państwem Europy Środkowo-Wschodniej, wyprzedzając m.in. Czechy, Słowenię czy Słowację. Co istotne, w tegorocznym zestawieniu znalazła się także przed kilkoma dużymi krajami Europy Zachodniej – Francja zajęła bowiem 33. miejsce, Hiszpania – 38., Włochy – 40., a Portugalia dopiero 60. pozycję. To pokazuje, że poziom dobrostanu w Polsce na tle Europy wypada coraz bardziej konkurencyjnie. Na tle innych państw Polska wyróżnia się stosunkowo niskimi nierównościami w odczuwanym poziomie szczęścia – w tej kategorii zajmuje trzecie miejsce na świecie, co oznacza, że różnice w deklarowanej satysfakcji z życia między mieszkańcami są relatywnie niewielkie. Dobrze wypada również pod względem ograniczonego poziomu negatywnych emocji (4. miejsce globalnie), co może wskazywać na stabilność codziennego funkcjonowania i poczucia bezpieczeństwa społecznego. W kategorii PKB per capita Polska plasuje się na 29. pozycji, co pokazuje, że poziom dobrostanu nie wynika wyłącznie z dochodu, ale także z czynników społecznych i instytucjonalnych. Jednocześnie raport wskazuje na wyraźne słabości – szczególnie w obszarze hojności i działań na rzecz innych. Polska zajmuje dopiero 119. miejsce pod względem dobroczynności, a jeszcze niżej plasuje się w przypadku wolontariatu (136. miejsce) oraz deklarowanej pomocy nieznajomym, gdzie znajduje się na ostatniej pozycji. Co istotne, właśnie w tej kategorii tak niski wynik utrzymuje się od 2022 roku – czyli od momentu rosyjskiej inwazji na Ukrainę, kiedy miliony uchodźców trafiły do Polski i otrzymały szerokie wsparcie ze strony gospodarstw domowych, wolontariuszy i władz lokalnych. Zestawienie tych danych pokazuje wyraźną rozbieżność między deklaracjami ankietowanych a skalą rzeczywistej pomocy. Dla porównania, w tej samej kategorii Rosja zajmuje 30. miejsce, co dodatkowo podkreśla, jak niejednoznaczne mogą być wyniki tego typu badań. Najszczęśliwsze kraje na świecie w 2026 roku: Finlandia Islandia Dania Kostaryka Szwecja Norwegia Holandia Izrael Luksemburg Szwajcaria Nowa Zelandia Meksyk Irlandia Belgia Australia Kosowo Niemcy Słowenia Austria Czechy Emiraty Arabskie Arabia Saudyjska Stany Zjednoczone Polska Kanada Źródła: World Happiness Report, AFAR, Visual Capitalist Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Polska hitem świątecznych wyjazdów. Europejczycy ruszają nad Wisłę na Wielkanoc
Polska coraz wyraźniej zaznacza swoją obecność na turystycznej mapie Europy, przyciągając zagranicznych podróżnych nie tylko latem czy zimą, ale również w okresie świątecznym. Najnowsze dane pokazują, że liczba rezerwacji niemal się podwoiła rok do roku, co potwierdza rosnące zainteresowanie Polską jako celem krótkich, wiosennych wyjazdów.
Po okresie zimowych podróży Polska utrzymuje wysoką dynamikę ruchu turystycznego także wiosną, a szczególnie w czasie Wielkanocy. Z danych platformy Kiwi.com wynika, że liczba pasażerów planujących podróż do Polski wzrosła o około 80%. To wyraźny sygnał zmiany w sposobie planowania świątecznych wyjazdów przez Europejczyków, którzy coraz częściej wybierają krótkie city breaki zamiast tradycyjnych, rodzinnych obchodów. Wielkanoc 2026 w Polsce. Skąd przyjeżdżają do nas turyści? Wyraźny wzrost zainteresowania Polską w okresie wielkanocnym widoczny jest w danych dotyczących ruchu pasażerskiego z różnych części Europy. Jak wskazuje raport Kiwi.com, szczególnie aktywne pozostają rynki Europy Zachodniej – przede wszystkim Hiszpania, Wielka Brytania oraz Włochy. To właśnie obywatele tych krajów, obok Czechów i Rumunów, najliczniej planują przyjazd do Polski w czasie świąt. Co więcej, dynamiczne wzrosty odnotowano też w przypadku podróżnych z Grecji, Węgier i Hiszpanii, gdzie liczba pasażerów zwiększyła się nawet trzykrotnie. Dane te pokazują, że Polska nie tylko utrzymuje zainteresowanie wśród najważniejszych grup turystów, ale skutecznie przyciąga również nowych odwiedzających z różnych części kontynentu. Eksperci podkreślają również, że zmienia się sposób postrzegania Wielkanocy jako okresu podróżniczego. – Dla wielu podróżnych Wielkanoc to pierwsza po zimie okazja, by wybrać się na krótki zagraniczny wyjazd. Zamiast spędzać święta wyłącznie przy rodzinnym stole, coraz więcej osób decyduje się na „podróżniczą” Wielkanoc, łącząc lokalne tradycje z odkrywaniem nowych europejskich miast – mówi Daniela Chovancová, Senior PR & External Communications Manager w Kiwi.com. Jak dodaje: „Po udanym sezonie bożonarodzeniowym, kiedy Polska przyciągała głównie turystów z Hiszpanii, Wielkiej Brytanii i Rumunii, obserwujemy teraz kontynuację tego trendu wiosną. Polska nie tylko utrzymuje dynamikę wzrostu, ale ją rozszerza, przyciągając również coraz więcej podróżnych z Węgier”. Tanie loty i rosnący ruch. Polska zyskuje na popularności Rosnące zainteresowanie Polską jako kierunkiem wiosennych wyjazdów przekłada się bezpośrednio na wyniki największych portów lotniczych. Szczególnie wyraźnie widać to w Warszawie, gdzie łączny ruch na Lotnisku Chopina oraz Lotnisku Warszawa-Modlin zwiększył się o ponad 100% rok do roku. To właśnie stołeczne lotniska stają się główną bramą dla zagranicznych turystów przylatujących na krótki, świąteczny wypoczynek. W przypadku Modlina skala wzrostu jest jeszcze bardziej spektakularna – liczba pasażerów rezerwujących loty za pośrednictwem Kiwi.com wzrosła aż o 250%, co wiąże się przede wszystkim z intensywnym rozwojem połączeń obsługiwanych przez tanich przewoźników. Bardzo dobre wyniki notują również Katowice, gdzie liczba podróżnych zwiększyła się o blisko 95%, potwierdzając rosnącą rolę regionalnych lotnisk w obsłudze ruchu turystycznego. Istotnym czynnikiem napędzającym ten trend pozostaje dostępność cenowa. Z danych Kiwi.com wynika, że średni koszt biletu lotniczego do Polski spadł o 24% w porównaniu z ubiegłym rokiem, co znacząco poszerza grono potencjalnych podróżnych. Największe obniżki odnotowano na trasach średniego zasięgu, gdzie ceny spadły o niemal 30%, podczas gdy w przypadku połączeń długodystansowych pozostają one względnie stabilne. Połączenie niższych cen i coraz szerszej siatki tanich lotów sprawia, że Polska staje się konkurencyjną alternatywą dla innych europejskich kierunków na city break, szczególnie dla osób poszukujących krótkich, intensywnych wyjazdów opartych na lokalnych, autentycznych doświadczeniach. Źródło: Kiwi.com Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
W sercu Polski stoją dziesiątki średniowiecznych warowni. To świetny pomysł na wiosenny weekend
Zamki na Mazowszu to propozycja kilku sprawdzonych tras weekendowych, które prowadzą przez historyczne warownie, pałace i romantyczne parki w okolicach Warszawy.
Spis treści: Zamek w Czersku – średniowieczna warownia nad Wisłą Zamek w Liwie – historia i muzeum w jednym miejscu Nieborów i Arkadia – pałac i romantyczny park Opinogóra, Guzów, Walewice – mniej oczywiste kierunki Mazowsze rzadko kojarzy się z zamkami, a jednak region oferuje zaskakująco dużo miejsc o bogatej historii. W przeciwieństwie do Dolnego Śląska nie znajdziemy tu dziesiątek monumentalnych twierdz, ale rozproszone po regionie warownie i rezydencje tworzą spójną propozycję krótkich wyjazdów. To właśnie na tej idei opiera się zestawienie tras – nie jako pełny katalog zabytków, lecz jako inspiracja do odkrywania mniej oczywistych miejsc. Warto jednak jasno zaznaczyć: nie wszystkie obiekty to klasyczne zamki. Część z nich to ruiny średniowiecznych warowni, inne to rezydencje magnackie lub pałace z późniejszych epok. Nasze zestawienie ma charakter inspiracyjny – pokazuje wybrane miejsca, a nie kompletną listę wszystkich zamków regionu. Zamek w Czersku – średniowieczna warownia nad Wisłą Jednym z najbardziej rozpoznawalnych obiektów jest zamek w Czersku, dawna siedziba książąt mazowieckich i jeden z najważniejszych punktów obronnych regionu w średniowieczu. Warownia została wzniesiona na przełomie XIV i XV wieku z inicjatywy księcia Janusza I Starszego i pełniła funkcję zarówno twierdzy obronnej, jak i ośrodka administracyjnego Mazowsza. Jej strategiczne położenie nad dawnym nurtem Wisły nie było przypadkowe – rzeka stanowiła naturalną barierę oraz ważny szlak handlowy. To obiekt o wyraźnie średniowiecznym charakterze, jednak dziś należy pamiętać, że: jest to trwała ruina, a nie w pełni zachowany zamek został udostępniony do zwiedzania pełni funkcję miejsca wydarzeń i rekonstrukcji historycznych Zamek wyróżnia się charakterystycznym układem trzech wież, które do dziś dominują nad okolicą. Zachowane fragmenty murów obronnych pozwalają wyobrazić sobie dawną skalę założenia, choć jego pierwotna forma była znacznie bardziej rozbudowana. Warto zwrócić uwagę, że obiekt był wielokrotnie przebudowywany i stopniowo tracił znaczenie militarne. Po włączeniu Mazowsza do Korony jego rola zaczęła maleć, a w kolejnych wiekach zamek popadł w ruinę. Mimo to do dziś zachował czytelny układ przestrzenny, który pozwala odtworzyć jego funkcje obronne. Mimo zachowanego jedynie fragmentarycznie układu murów i wież, miejsce przyciąga niepowtarzalną atmosferą oraz widokiem na dolinę Wisły. Szczególnie wyraźnie widać stąd, jak ważne było jego położenie strategiczne. Dziś zamek w Czersku to nie tylko zabytek, ale również żywa przestrzeń turystyczna. Organizowane są tu turnieje rycerskie, inscenizacje historyczne oraz wydarzenia plenerowe, które przybliżają realia średniowiecza. To jeden z najlepszych przykładów na Mazowszu, gdzie wartość historyczna łączy się z walorami krajobrazowymi, a ruiny nie tracą swojego znaczenia – wręcz przeciwnie, pozwalają lepiej poczuć autentyczny charakter miejsca. Zamek w Liwie – historia i muzeum w jednym miejscu Kolejnym punktem na trasie jest zamek w Liwie, który powstał w XV wieku jako warownia obronna strzegąca granicy między Mazowszem a ziemiami należącymi do Korony. Jego fundatorem był również książę Janusz I Starszy, który rozbudowywał system obronny regionu. Zamek pełnił funkcję strażnicy granicznej oraz punktu kontrolującego szlaki handlowe, co miało duże znaczenie gospodarcze i militarne. W kolejnych stuleciach obiekt był niszczony i odbudowywany, m.in. podczas wojen szwedzkich. Ostatecznie utracił swoje znaczenie militarne i stopniowo popadał w ruinę, zanim podjęto próby jego częściowej rekonstrukcji. Obecnie obiekt: jest częściowo zrekonstruowany pełni funkcję muzeum regionalnego stanowi przestrzeń wydarzeń historycznych i edukacyjnych Na szczególną uwagę zasługuje zachowana wieża gotycka, która jest najstarszym i najbardziej autentycznym elementem założenia. To wokół niej odtworzono część zabudowy, dzięki czemu odwiedzający mogą lepiej wyobrazić sobie dawny układ zamku. W przeciwieństwie do Czerska nie mamy tu do czynienia wyłącznie z ruiną – to raczej połączenie rekonstrukcji i oryginalnej substancji zabytkowej, które tworzy bardziej „czytelną” przestrzeń dla zwiedzających. Zamek w Liwie znany jest także z lokalnych legend, w tym opowieści o Żółtej Damie, która według przekazów pojawia się w murach warowni. Tego typu historie dodatkowo wzmacniają turystyczny charakter miejsca i przyciągają odwiedzających. Dziś obiekt pełni rolę centrum kulturalnego, gdzie organizowane są turnieje rycerskie, lekcje muzealne i wydarzenia plenerowe. To przykład miejsca, w którym historia została przystosowana do współczesnej turystyki, bez całkowitego zatarcia jego autentycznego charakteru. Nieborów i Arkadia – pałac i romantyczny park Nie wszystkie punkty na trasie to zamki. Jednym z najważniejszych jest pałac w Nieborowie, związany z rodem Radziwiłłów. Ta atrakcja Mazowsza należy do najlepiej zachowanych rezydencji arystokratycznych w tej części Polski. Obiekt powstał w XVII wieku i był wielokrotnie modernizowany, zachowując przy tym klasyczną formę rezydencji barokowej. Przez lata pełnił funkcję reprezentacyjnej siedziby magnackiej, a jego wnętrza do dziś wyróżniają się autentycznym wyposażeniem i historycznym układem pomieszczeń. To miejsce wyróżnia się: bardzo dobrym stanem zachowania klasyczną architekturą rezydencjonalną bogatą historią właścicieli Szczególnie istotna jest rola rodu Radziwiłłów, którzy przez długi czas rozwijali to założenie, dbając zarówno o architekturę, jak i otaczający krajobraz. Dzięki temu pałac zachował spójny charakter historyczny, rzadko spotykany w tego typu obiektach. Tuż obok znajduje się park romantyczny Arkadia, założony pod koniec XVIII wieku jako starannie zaplanowana przestrzeń inspirowana ideą sentymentalizmu i natury. Nie jest to klasyczny park pałacowy – to raczej kompozycja krajobrazowa pełna symboliki, ruin stylizowanych na antyczne oraz malowniczych budowli, takich jak Świątynia Diany. Arkadia została zaprojektowana jako miejsce refleksji i kontemplacji, co odróżnia ją od bardziej formalnych ogrodów. Spacer po jej terenie to doświadczenie, w którym natura i architektura przenikają się w przemyślany sposób. Całość – pałac w Nieborowie i park w Arkadii – tworzy jedno z najbardziej kompletnych założeń tego typu w Polsce. To miejsce, gdzie architektura, historia i krajobraz tworzą spójną całość, a jednocześnie pokazują różne oblicza dawnej kultury rezydencjonalnej. Opinogóra, Guzów, Walewice – mniej oczywiste kierunki Artykuł wskazuje również mniej oczywiste lokalizacje, które często są pomijane w popularnych zestawieniach, choć mają istotne znaczenie dla historii i kultury regionu. Wśród nich znajdują się: Opinogóra – związana z postacią Zygmunta Krasińskiego, jednego z najważniejszych poetów polskiego romantyzmu. Znajduje się tu neogotycki pałacyk oraz rozległy park krajobrazowy, a cały kompleks pełni dziś funkcję muzeum biograficznego. To miejsce wyróżnia się nie tylko architekturą, ale też silnym kontekstem literackim i intelektualnym. Guzów – przykład rozwoju rezydencji w XIX wieku, związany z rodziną Sobańskich, która odegrała istotną rolę w życiu gospodarczym i towarzyskim epoki. Pałac w Guzowie reprezentuje architekturę inspirowaną francuskim renesansem, a jego historia pokazuje przemiany majątków ziemiańskich w czasach uprzemysłowienia. Walewice – miejsce o znaczeniu historycznym i kulturowym, znane przede wszystkim jako rezydencja związana z Marią Walewską, postacią związaną z Napoleonem Bonaparte. Pałac otoczony jest klasycystycznym założeniem parkowym i stanowi przykład harmonijnej architektury dworskiej wkomponowanej w krajobraz. Choć określanie ich jako „nieznane perełki” bywa przesadą, to faktem jest, że są one rzadziej wybierane przez turystów niż najbardziej rozpoznawalne atrakcje Mazowsza. To właśnie w takich miejscach najlepiej widać inną stronę regionu – mniej oczywistą, spokojniejszą i bardziej związaną z historią elit, kulturą i codziennością dawnych rezydencji. Źródło: National Geographic Traveler Nasz ekspert Łukasz Załuski Od ponad 20 lat opowiada o świecie – jego historii, nauce i miejscach, do których warto wyruszyć z otwartą głową. Jest redaktorem naczelnym „National Geographic Polska” oraz National-Geographic.pl. Wcześniej kierował m.in. „Focusem”, „Focusem Historia” czy „Sekretami Nauki”, konsekwentnie rozwijając tematykę popularnonaukową i podróżniczą. Jest inicjatorem projektu pierwszej naukowej rekonstrukcji wizerunków władców z dynastii Jagiellonów. Po godzinach miłośnik gimnastyki sportowej, książek kryminalnych i europejskich stolic.
„Time” ogłosił 100 najwspanialszych miejsc świata na 2026 rok. Na liście znalazł się jeden obiekt z Polski
Podróże międzynarodowe znów nabierają tempa – tylko w 2025 roku za granicę wyjechało około 1,5 miliarda turystów, co oznacza wzrost o kilka procent rok do roku. Wraz z rosnącą mobilnością pojawia się też pytanie, które kierunki rzeczywiście warto wziąć pod uwagę w najbliższych miesiącach. Odpowiedzią może być najnowsze zestawienie magazynu „Time”, który co roku wskazuje 100 najwspanialszych miejsc na świecie – od hoteli i atrakcji po unikalne doświadczenia. W tegorocznej edycji nie zabrakło również akcentu z Polski.
Zestawienie przygotowywane przez redakcję „Time” opiera się na rekomendacjach międzynarodowej sieci korespondentów, ekspertów i współpracowników, którzy wskazują miejsca wyróżniające się pod względem jakości, oryginalności i oferowanych doświadczeń. Na liście pojawiają się zarówno nowe inwestycje turystyczne, jak i kierunki, które w ostatnim czasie zyskują na znaczeniu – jak Egipt, Brazylia czy Bhutan, gdzie liczba odwiedzających wzrosła w ubiegłym roku o ponad 20%. Choć trendy podróżnicze potrafią zmieniać się dynamicznie pod wpływem wydarzeń globalnych, jedno pozostaje niezmienne: potrzeba odkrywania świata i poznawania innych kultur. Właśnie dlatego coroczny wybór „Time” nie jest jedynie zestawieniem popularnych destynacji, lecz próbą uchwycenia miejsc, które oferują coś więcej niż standardowy wyjazd – doświadczenie, które zostaje z podróżnym na dłużej. Najwspanialsze miejsca świata według „Time”. Od luksusowych hoteli po futurystyczne atrakcje Tegoroczna lista „World’s Greatest Places” magazynu „Time” pokazuje, jak różnorodne i wielowymiarowe stało się współczesne podróżowanie. W zestawieniu znalazły się zarówno kameralne, luksusowe obiekty położone z dala od najczęściej odwiedzanych miejsc, jak i spektakularne inwestycje przyciągające uwagę globalnej publiczności. Wśród wyróżnionych miejsc pojawia się m.in. Songtsam Lodge Cizhong w Chinach – część sieci butikowych hoteli, która zachęca do odkrywania mniej oczywistych regionów kraju i kontaktu z naturą. Zupełnie inny charakter ma Netflix House w Filadelfii, gdzie popkultura przenika się z turystyką, oferując immersyjne doświadczenia inspirowane najpopularniejszymi serialami platformy. Na liście znalazł się także Rainforest Wild Asia w Singapurze, nowoczesny park przyrodniczy łączący edukację z ochroną bioróżnorodności, oraz Khao Yai Art Forest w Tajlandii – przestrzeń, w której sztuka współczesna funkcjonuje w otoczeniu natury. W Europie uwagę zwraca V&A East Storehouse w Londynie, nowe miejsce, które redefiniuje sposób obcowania ze sztuką, umożliwiając oglądanie zbiorów z bliska, poza tradycyjną przestrzenią muzealną. Wśród najbardziej wyczekiwanych projektów znalazło się także Wielkie Muzeum Egipskie w Kairze – jedna z najważniejszych inwestycji kulturalnych ostatnich lat, a także Epic Universe na Florydzie, nowy park rozrywki, który ma przyciągać miłośników nowoczesnej rozrywki z całego świata. W zestawieniu pojawia się jednak także wiele mniej oczywistych, a przy tym wyjątkowo oryginalnych miejsc, które wykraczają poza klasyczne rozumienie turystyki. Wśród nich znalazł się m.in. most nad Wielkim Kanionem Huajiang w Chinach – imponująca konstrukcja widokowa rozpięta nad jednym z najgłębszych kanionów w regionie, oferująca spektakularne panoramy. W Australii wyróżniono Tasmanian Expedition Cruises, czyli rejsy ekspedycyjne pozwalające odkrywać dziką przyrodę wyspy z perspektywy oceanu, natomiast w Kostaryce doceniono El Camino de Costa Rica – długodystansowy szlak pieszy prowadzący przez różnorodne ekosystemy kraju, od wybrzeża po górskie tereny. W Europie uwagę przyciąga natomiast Fenix w Rotterdamie, czyli instytucja kultury poświęcona migracjom i tożsamości. Zestawienie uzupełniają miejsca łączące design, naturę i doświadczenie podróży, takie jak Silk Lakehouse w Chinach – butikowy obiekt nad jeziorem, czy Kawayan EcoPark na Filipinach, promujący zrównoważoną turystykę i lokalne materiały. Polska na liście „Time”. Blow Up Hall w Poznaniu wśród najlepszych miejsc świata W tegorocznym zestawieniu „World’s Greatest Places” znalazł się również polski akcent – Blow Up Hall w Poznaniu, który po latach przerwy powrócił w zupełnie nowej odsłonie. Jak podkreśla magazyn „Time”, „czasami piorun uderza w to samo miejsce dwa razy”, a historia tego miejsca jest tego najlepszym przykładem. Hotel, który już w 2009 roku uchodził za jeden z najbardziej awangardowych obiektów butikowych w Polsce, po gruntownej modernizacji i zmianie zarządzania został ponownie otwarty w 2025 roku, szybko ponownie przyciągając uwagę międzynarodowych mediów. Inspiracją dla jego koncepcji pozostaje kultowy film „Blow-Up” Michelangelo Antonioniego z 1966 roku, a sama przestrzeń traktuje sztukę nie jako element dekoracyjny, lecz integralną część doświadczenia gościa. Obiekt mieści się w zrewitalizowanej przestrzeni Starego Browaru – jednego z najbardziej rozpoznawalnych kompleksów architektonicznych Poznania, gdzie industrialna historia spotyka się ze współczesnym designem. Wnętrza wypełniają zmienne instalacje tworzone we współpracy z polskimi artystami – od rzeźby i fotografii po bardziej eksperymentalne formy, takie jak przestrzenie inspirowane strukturami raf koralowych. Ten sam artystyczny charakter przenika również 21 indywidualnie zaprojektowanych pokoi, utrzymanych w minimalistycznej estetyce, ale przełamanej wyrazistymi detalami. Uwagę zwraca także restauracja Arte, która łączy polskie produkty z francuskimi inspiracjami, proponując autorskie interpretacje klasycznych smaków. Co więcej, „Time” zwraca uwagę nie tylko na sam hotel, lecz także na jego kontekst – Poznań opisywany jest bowiem jako dynamiczne miasto nad Wartą, w którym historyczna architektura współistnieje z rosnącą sceną kreatywną. Źródła: TIME, The Sun Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Gdzie wyjechać w marcu na last minute? Oto najlepsze kierunki
W marcu dni w Polsce stają się coraz dłuższe, lecz pogoda wciąż potrafi być kapryśna – jednego dnia przypomina wiosnę, a następnego raczej późną jesień. To właśnie dlatego wiele osób zaczyna w tym czasie rozglądać się za krótkim wyjazdem w cieplejsze miejsca. Tym bardziej że w połowie miesiąca często pojawiają się atrakcyjne oferty lotów i wyjazdów last minute. Gdzie więc warto wybrać się teraz na spontaniczny urlop?
Choć statystyki pokazują, że marzec nie należy do najintensywniejszych miesięcy pod względem podróży Polaków, z danych Głównego Urzędu Statystycznego wynika, że w tym okresie i tak odbywa się zwykle około 3-5% wszystkich rocznych wyjazdów turystycznych. Oznacza to wciąż setki tysięcy podróży – szacunkowo od około 600 tysięcy do nawet ponad miliona. Wiele osób wykorzystuje ten czas na krótkie city breaki w europejskich miastach, inni natomiast decydują się na spontaniczny wyjazd do cieplejszych krajów. W połowie marca oferty last minute potrafią być szczególnie atrakcyjne, dlatego coraz więcej turystów traktuje ten miesiąc jako dobrą okazję do krótkiego, wiosennego urlopu. Gdzie zatem warto teraz wyjechać? Teneryfa w marcu, czyli słońce, wulkaniczne krajobrazy i brak tłumów Największa z Wysp Kanaryjskich od lat pozostaje jednym z najbardziej niezawodnych kierunków na spontaniczny wyjazd o każdej porze roku. W marcu panują tu bardzo komfortowe warunki pogodowe – temperatury często sięgają 23-25°C, a liczba słonecznych dni jest znacznie większa niż w wielu innych częściach Europy, dzięki czemu można połączyć wypoczynek na plaży z aktywnym zwiedzaniem wyspy. Teneryfa oferuje bowiem ogromną różnorodność krajobrazów – od czarnych, wulkanicznych plaż po zielone doliny i spektakularne formacje skalne w Parku Narodowym Teide. To właśnie tam znajduje się najwyższy szczyt Hiszpanii oraz jedne z najbardziej charakterystycznych krajobrazów archipelagu. Popularnym miejscem odwiedzanym przez turystów jest także Loro Park, czyli znany ogród zoologiczno-botaniczny, w którym można zobaczyć m.in. papugi, delfiny i orki. – Teneryfa to prawdziwy urlopowy raj o każdej porze roku, ale wiosną zachwyca najbardziej. Opadów jest już wtedy zdecydowanie mniej, jest też bardziej przystępnie cenowo i najważniejsze – nie ma tłumów, więc można wypoczywać w spokojnej i kameralnej atmosferze. Choć północ i południe wyspy różnią się od siebie krajobrazem i klimatem, każda z nich zachwyca – tłumaczy Alicja Kaźmierczak z biura podróży Itaka. Włochy wczesną wiosną i idealne warunki do zwiedzania miast Marzec to jeden z najbardziej niedocenianych momentów na podróż do Włoch. Temperatury są już znacznie łagodniejsze niż zimą, ale wciąż pozwalają komfortowo zwiedzać bez męczących upałów charakterystycznych dla letnich miesięcy. Historyczne centra miast, które w sezonie bywają przepełnione turystami, w tym czasie odzyskują spokojniejszy rytm. Rzym, Florencja czy Wenecja można odkrywać w znacznie bardziej kameralnej atmosferze, bez wielogodzinnych kolejek do najważniejszych muzeów. To także dobry moment na odwiedzenie mniej oczywistych miejsc, takich jak Genua czy mniejsze miasteczka Ligurii, gdzie życie toczy się wolniej, a lokalne restauracje i kawiarnie nie są jeszcze wypełnione turystami. W wielu regionach zaczyna być już widoczna wiosna. – Wszystko wtedy kwitnie – zwłaszcza na południu podziwiać można biało-różowe migdałowce, żółte mimozy oraz cytrynowe narcyzy – mówi Alicja Kaźmierczak. Dzięki temu marcowa podróż do Italii pozwala nie tylko zobaczyć istotne zabytki, ale także poczuć autentyczną atmosferę włoskiego życia. Kolumbia – tropikalna przygoda poza szczytem sezonu Kolumbia staje się coraz popularniejszym kierunkiem wśród osób poszukujących egzotycznych podróży, a marzec jest jednym z ciekawszych momentów na odwiedzenie tego kraju. Po zakończeniu wysokiego sezonu turystycznego w popularnych miejscach robi się spokojniej, co pozwala odkrywać atrakcje w bardziej komfortowych warunkach. Nad Morzem Karaibskim temperatury utrzymują się na poziomie około 25-30°C, dzięki czemu regiony takie jak Cartagena czy Santa Marta oferują idealne warunki do wypoczynku na plaży. Jednocześnie w innych częściach kraju można liczyć na bardziej umiarkowany klimat – na przykład w położonej wysoko Bogocie temperatury przypominają raczej europejską wiosnę. Kolumbia zachwyca ogromną różnorodnością krajobrazów – od tropikalnych plaż po górskie regiony kawowe w Andach. Warto odwiedzić słynny Park Narodowy Tayrona, gdzie dżungla spotyka się z karaibskimi plażami, a także rozważyć wyprawę do kolumbijskiej Amazonii, która zajmuje aż 40% terytorium kraju. – Marzec to pierwszy oddech po wysokim sezonie, który trwa od grudnia do lutego. W Kolumbii czuć już wtedy większą swobodę i mniejsze natężenie ruchu w popularnych kurortach. To idealna pora zarówno na plażowanie na rajskim wybrzeżu, w szczególności karaibskim na północy, jak i zwiedzanie – dodaje przedstawicielka biura podróży Itaka. Karaibskie plaże i stabilna pogoda na Dominikanie Dla osób marzących o prawdziwie tropikalnym wypoczynku jednym z najbardziej pewnych kierunków pozostaje Dominikana. Marzec przypada tu na okres pory suchej, co oznacza wysokie temperatury i stosunkowo niewielkie ryzyko opadów. W wielu regionach wyspy słońce świeci nawet przez 9 godzin dziennie, a woda w Morzu Karaibskim osiąga temperaturę około 26°C, co sprzyja zarówno kąpielom, jak i sportom wodnym. Najbardziej znane regiony turystyczne (Punta Cana czy Puerto Plata) przyciągają szerokimi, jasnymi plażami i ekskluzywnymi resortami. – Oprócz odpoczynku w luksusowych kurortach, przy dźwiękach merengue i bachaty oraz kosztowaniu lokalnej kuchni pełnej egzotycznych potraw warto również znaleźć czas na zwiedzanie – podkreśla Alicja Kaźmierczak. Podróżnicy mogą odkrywać tropikalne parki narodowe, odwiedzać wodospady w interiorze wyspy czy poznawać historię w kolonialnym centrum Santo Domingo – najstarszego miasta Nowego Świata. Popularną wycieczką jest również rejs na wyspę Saona, która słynie z krystalicznie czystej wody i palmowych plaż. Zanzibar w marcu, czyli egzotyczna wyspa w spokojniejszej atmosferze Zanzibar to kierunek, który od kilku lat cieszy się ogromną popularnością wśród turystów szukających egzotycznego wypoczynku. W marcu na wyspie zaczyna się cieplejszy okres związany z porą deszczową, jednak opady mają najczęściej charakter krótkich, intensywnych deszczy pojawiających się wieczorem lub w nocy. W ciągu dnia temperatury utrzymują się na poziomie około 30°C, dzięki czemu nadal można w pełni korzystać z uroków plaż i ciepłego Oceanu Indyjskiego. Zanzibar przyciąga turkusową wodą, białym piaskiem i bujną tropikalną roślinnością, ale także fascynującą historią i kulturą. Warto odwiedzić Stone Town, czyli historyczne centrum wpisane na listę UNESCO, którego wąskie uliczki kryją arabskie, indyjskie i afrykańskie wpływy. Popularne są również rejsy na Prison Island, gdzie żyją żółwie olbrzymie, a także wycieczki na plantacje przypraw, dzięki którym wyspa zyskała przydomek „Wyspy Korzennej”. – To doskonały czas na korzystanie z uroków wyspy, tylko teraz w atrakcyjniejszych cenach i bez tłumów. Plaże jak ze snu, błękit Oceanu Indyjskiego, niesamowita przyroda, klimatyczne i luksusowe hotele przy plaży – w tym miejscu łatwo się zakochać – twierdzi Alicja Kaźmierczak. Źródło: Itaka Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Drzewo z popularnej gry rośnie w Warszawie. „Geralt” oficjalnie pomnikiem przyrody
Warszawa zyskała wyjątkowy pomnik przyrody. Dąb szypułkowy „Geralt” zachwyca zarówno swoim majestatycznym rozmiarem, jak i popkulturowym znaczeniem. Cyfrowy odpowiednik drzewa był ważnym elementem gry opartej na prozie Andrzeja Sapkowskiego.
Jadąc ulicą Jagiellońską, dostrzeżemy – z pozoru – zwyczajne drzewo. Co prawda jego rozmiar i rozłożystość mogą świadczyć o przyrodniczych walorach okazu, jednak na próżno doszukiwać się tu jakiegoś dodatkowego znaczenia. Pozory jednak w tym przypadku mylą – drzewo jest nie tylko istotnym elementem miejskiej przyrody, ale również bohaterem gry o słynnym wiedźminie Geralcie. Informacja o wpisaniu okazu na listę pomników przyrody powinna więc ucieszyć nie tylko fanów fantastycznej sagi. Geralt z Pragi W trakcie często nagradzanej gry „Wiedźmin 3: Dziki Gon” tytułowy bohater regularnie przedstawia się tytułem nawiązującym do miejsca pochodzenia wiedźmina – mitycznej Riwii. Kraina ta w ustach protagonisty nabiera wyjątkowego znaczenia – określa bowiem miejsce, w którym rodzą się wyjątkowe istoty. Możliwe, że podobny cel przyświecał pomysłodawcom petycji, która w poprzednim roku podbijała internet. Podanie dotyczyło ustanowienia – jeszcze wtedy bezimiennego drzewa z ulicy Jagiellońskiej – pomnikiem przyrody oraz nadania okazowi imienia Geralt. Nazwa ta rzecz jasna nawiązywała do tytułowego bohatera z Riwii, jednak dlaczego zdecydowano się nazwać tak akurat to drzewo? Aby odpowiedzieć na to pytanie, należy spojrzeć na drugą stronę ulicy Jagiellońskiej. Dostrzeżemy tam budynek siedziby firmy CD Projekt Red – twórcy gier o łowcy potworów. Ponoć zespół stojący za słynną grą inspirował się przy tworzeniu jednego z drzew dębem szypułkowym stojącym po drugiej stronie ulicy. Warszawskie drzewo dostrzeżemy w momencie pierwszego wjazdu do Velen. Słynny obiekt w grze nosi niechlubną nazwę „Drzewo Wisielców”. Na szczęście stołeczny odpowiednik (przy ulicy Jagiellońskiej 47) zdaje się zdecydowanie bardziej pogodniejszy. Internetowa petycja – jak drzewo stało się Geraltem? Walkę o miano pomnika przyrody dla praskiego Geralta rozpoczął stołeczny radny Jan Mencwel. Pomysłodawca współtworzył petycję skierowaną do prezydenta Warszawy, która została podpisana przez prawie 25 tysięcy osób. Tak liczna grupa zwolenników przekonała zarząd miejski do przyjrzenia się sprawie rośliny i mianowania obiektu pomnikiem przyrody. W uzasadnieniu uchwały Urząd Miejski pisze m.in. o dużym potencjale promocyjnym drzewa, które dzięki swojej historii może stać się jedną z ciekawszych atrakcji przyrodniczych prawobrzeżnej Warszawy. Według autorów dokumentu nadanie drzewu statusu pomnika przyrody pozwoli nie tylko lepiej je chronić, ale także podkreślić unikatowe połączenie warszawskiej przyrody z elementami współczesnej kultury popularnej. Polska stolica Wiedźmina Najbardziej bogatym w obiekty związane ze słynnym łowcą potworów miastem w Polsce jest zdecydowanie Łódź. To w tym mieście przyszedł na świat w 1948 roku Andrzej Sapkowski – twórca fantastycznej sagi. W mieście dostrzeżemy więc m.in. mural z Geraltem przy ulicy Piotrkowskiej 182 oraz Skwer Wiedźmina. Instalacje tego typu szybko stały się popularnym miejscem spotkań i zdjęć dla fanów wiedźmińskiego uniwersum. Nic więc dziwnego, że i warszawskie władze nie sprzeciwiały się idei nazwania imieniem wiedźmina praskiego dębu. Źródła: TVN24 Warszawa Nasz autor Olaf Kardaszewski Absolwent Instytutu Stosowanych Nauk Społecznych na Uniwersytecie Warszawskim. Obecnie student magisterskiego kierunku Studiów Miejskich na tej samej uczelni. Interesuje się społecznymi i kulturowymi aspektami zmieniającego się świata, o czym chętnie pisze w swoich pracach. Współprowadzący projekt „Podziemna Warszawa” w National Geographic Polska. Uwielbia podróże, w trakcie których zawsze stara się obejrzeć mecz lokalnej drużyny piłkarskiej.
Światowa gwiazda street artu tworzy mural w Warszawie. Praca nawiąże do polskiej tradycji
W Warszawie pojawi się nowa praca znanej na całym świecie twórczyni street artu. NeSpoon, która zasłynęła tworząc murale przedstawiające koronkarskie rzemiosło, tym razem wykorzysta motywy związane z tradycją z Koniakowa – jednego z najbardziej zasłużonych ośrodków tej formy sztuki. Zainteresowani będą mogli nie tylko podziwiać ostateczny efekt, ale również śledzić proces powstawania zjawiskowej pracy.
NeSpoon to pochodząca z Polski artystka, której prace można podziwiać na całym świecie. Nie zdobią one jednak muzealnych ekspozycji – żeby je dostrzec, należy nabrać zdecydowanie „szerszej” perspektywy. Artystka jest autorką setek prac rozłożonych po całym świecie – od Łodzi po Hongkong. Tym razem Polka bierze na warsztat przestrzeń warszawskiej Domoteki. Koronkowy znak rozpoznawczy Przestrzeń miejska, w której wielu artystów wyraża swoje idee, wartości i sprzeciwy, często staje się nieoczywistym elementem zwiedzania danego miejsca. Poprzez obserwowanie pozostawionych na ścianach budynków grafik możemy dostrzec aktualnie panujące nastroje społeczne. Graffiti oraz murale ukazują nam to, wobec czego mieszkańcy danego miasta się sprzeciwiają, a co popierają. W podobnym duchu swoje prace tworzy NeSpoon – autorka znana na całym świecie z umiłowania do koronkowych motywów. Artystka wykorzystuje ten rodzaj sztuki nie tylko do upiększania danej przestrzeni, ale również do przypominania o tej wyjątkowej formie tradycji. Artystka, której pseudonim jest nawiązaniem do cytatu ze słynnej serii filmowej „Matrix”, podkreśla globalny charakter koronek. W rozmowie z „Czwórką” w następujących słowach NeSpoon określa istotność tej formy sztuki: „Maluję koronki na całym świecie, ludzie opowiadają mi o swoich rodzimych tradycjach koronkarskich. Jeszcze nie spotkałam kraju, w którym koronek by nie było”. Koronka koniakowska na warszawskim Targówku Początek 2026 roku to dla NeSpoon czas pracy nad nowym muralem – tym razem umiejscowionym w warszawskiej Domotece. Praca ozdobi tamtejsze wnętrze, tworząc zarówno wyjątkową ozdobę, jak i symbol polskiej tradycji. Mural przedstawia bowiem słynną koronkę koniakowską – XIX-wieczną technikę wykształconą w województwie śląskim, która w 2017 roku została wpisana na Krajową Listę Niematerialnego Dziedzictwa Kulturowego. Ta forma sztuki wyróżnia się unikatowością każdej stworzonej koronki, która powstaje bez użycia szablonów. W ten sposób każda praca stanowi oddzielne – odmienne od innych – dzieło sztuki. Praca nad nowym muralem już trwa, a zainteresowani mogą podziwiać proces tworzenia dzieła. Choć premiera nowego dzieła sztuki planowana jest na koniec marca, już teraz warto odwiedzić „pracownię” NeSpoon i zobaczyć, jak powstaje to wyjątkowe dzieło. Domoteka mieści się pod adresem Malborska 41 w Warszawie. Koronki z całego świata Autorka podkreśla globalne znaczenie tej formy sztuki. Jej prace można podziwiać nie tylko w Warszawie (pierwszy mural powstał przy ulicy Grójeckiej 9 na budynku XXI Liceum Ogólnokształcącego im. Hugona Kołłątaja), ale i w innych zakątkach globu. Dzieła NeSpoon zdobiły m.in. Instytut Polski w Delhi, budynek w centrum Hongkongu czy gmach muzeum w francuskim mieście Blagnac. W każdym z tych miast artystka nawiązywała do technik koronkarstwa z danego kraju, tworząc wyjątkowy, ponadpaństwowy dialog artystyczny. Jej realizacje pokazują, że tradycyjne rzemiosło może stać się inspiracją dla współczesnej sztuki ulicznej i zyskać zupełnie nowy kontekst w przestrzeni publicznej. Dzięki temu lokalne wzory i motywy, często znane jedynie w danym regionie, zyskują miejsce w globalnej opowieści o kulturze i wspólnym dziedzictwie. Źródło: Polskie Radio Nasz autor Olaf Kardaszewski Absolwent Instytutu Stosowanych Nauk Społecznych na Uniwersytecie Warszawskim. Obecnie student magisterskiego kierunku Studiów Miejskich na tej samej uczelni. Interesuje się społecznymi i kulturowymi aspektami zmieniającego się świata, o czym chętnie pisze w swoich pracach. Współprowadzący projekt „Podziemna Warszawa” w National Geographic Polska. Uwielbia podróże, w trakcie których zawsze stara się obejrzeć mecz lokalnej drużyny piłkarskiej.
Odwiedziłem jedną z najbardziej północnych stolic Europy. Nigdzie nie jadłem tak dobrej łososiowej
Nie ma w Europie drugiej stolicy, która jednocześnie tak wiele czerpałaby ze Wschodu, Zachodu i Północy – i gdzie narodowe temperamenty najchętniej studzi się i rozgrzewa w saunie.
Spis treści: Statystyczny Fin wypija 10 kilogramów kawy rocznie Łososiowa palce lizać Zimą woda w zatoce zmienia się w grubą warstwę lodu Biblioteka jako manifest, design jako codzienność Bardzo fiński wieczór Jak zorganizować podróż do Helsinek Wysiadam z pociągu na dworcu głównym w Helsinkach i przez chwilę stoję pod monumentalnym zegarem, który od ponad stu lat wyznacza rytm spotkań. Granitowa fasada projektu Eliela Saarinena jest surowa, niemal północna w wyrazie, a masywne kolumny, monumentalne rzeźby trzymające kule światła i geometryczny porządek jasno wskazują, że budynek powstał w pierwszej połowie XX wieku. Nie ma tu nadmiaru dekoracji. Jest funkcja, jest materiał, jest światło. To pierwsza lekcja Helsinek, którą nie raz jeszcze przerobię spacerując po stolicy Finlandii – forma wynika tu zarówno z historii, jak i z wyjątkowego sposobu, w jaki pada światło w tym kraju. Statystyczny Fin wypija 10 kilogramów kawy rocznie Dworzec znajduje się w samym centrum miasta. Wychodzę na zaśnieżoną aleję. Zimowe Helsinki sprawiają wrażenie, jakby okres bożonarodzeniowy nigdy się tu nie kończył. Północny mrok rozświetlają migające lampki i neony. Mijam znakomicie przystosowanych do życia w ciemności i mrozie Finów. Tu ktoś rozgrzewa się, robiąc niezliczoną liczbę pajacyków, tam przechadzają pracownicy biur w sportowych butach i studenci z kubkami kawy. Finlandia od lat utrzymuje się w światowej czołówce spożycia kawy na mieszkańca – statystycznie Fin wypija jej ponad 10 kilogramów rocznie. W praktyce oznacza to, że w Helsinkach przerwa na kawę jest niemal instytucją publiczną. Jako kawosz nie mogę sobie odmówić filiżanki. Wraz z moim fińskim towarzyszem Janne siadam w Café Noir (Pohjoisesplanadi 35). „W Helsinkach nie spodziewaj się kawy najwyższej światowej jakości. To, że pijemy dużo, nie znaczy, że dobrze. W fińskich kawiarniach najczęściej znajdziesz tanią kawę przelewową” – tłumaczy Janne, a ja po chwili przekonuję się, że taki system ma jednak swoje zalety – w cenie jest bowiem nieograniczona liczba dolewek. Łososiowa palce lizać Pokrzepiony trzema filiżankami ruszam na Plac Senacki. To geometryczne serce miasta. Po jednej stronie wznosi się helsińska Katedra – biała, klasycystyczna, z pięcioma zielonymi kopułami. Po przeciwnej – Pałac Rządu i gmach Uniwersytetu Helsińskiego. Wszystko zaprojektowane w pierwszej połowie XIX wieku dla rosyjskiego cara. I tu ważny kontekst: Helsinki stały się stolicą w 1812 roku decyzją Aleksandra I, który przeniósł ją z Turku, aby móc zarządzać Finlandią bliżej Petersburga. Miasto miało być wizytówką Wielkiego Księstwa Finlandii istniejącego w ramach Imperium Rosyjskiego. Na schodach katedry siedzą grupy młodych ludzi. Latem to naturalna trybuna do obserwowania miasta, zimą – punkt startowy dla saneczkarzy. A kto dorastał w latach 90. XX wieku pamięta kultowy kawałek „Sandstorm”, kręcony dokładnie w tym miejscu. W środku świątyni zaskakuje prostota: brak złoconych ikonostasów, brak nadmiaru obrazów. Luterańska powściągliwość. Idę w kierunku zatoki. Helsinki rozkładają się wachlarzem między wodą a granitowym podłożem. Tutejsze chodniki i nabrzeża zbudowano z tego samego różowawego kamienia, który wystaje z ziemi w postaci skał. To jedno z nielicznych europejskich miast, w którym geologia jest tak widoczna na każdym kroku. Kilka kroków dalej zaczyna się port. Na targu Kauppatori sprzedawcy oferują łososia w każdej postaci – marynowanego, wędzonego, w zupie lohikeitto. W chłodny lutowy dzień łososiowa wydaje się znakomitym pomysłem. W smaku trochę przypomina naszą jarzynową – lekko kremowa z dużą ilością kopru i pietruszki. Na tym portowym targu można dostać więcej skarbów fińskiej kuchni. Pod namiotami leżą borówki, kurki i chleb żytni. Finlandia ma ponad 180 tysięcy jezior i niemal 75 proc. powierzchni kraju pokrywają lasy. To nie są dane z broszury turystycznej – to absolutny fundament tutejszej kuchni. Zimą woda w zatoce zmienia się w grubą warstwę lodu Z przystani odpływa prom do Suomenlinna. Rejs trwa kilkanaście minut. Twierdza powstała w XVIII wieku, gdy Finlandia należała jeszcze do Szwecji. Miała chronić przed ekspansją Rosji. Ironia historii sprawiła, że w 1808 roku poddała się właśnie Rosjanom niemal bez walki. Dziś Suomenlinna to dzielnica z około 800 mieszkańcami, wpisana na listę UNESCO. Są tu bastiony, suche doki, magazyny prochu i drewniane domy w pastelowych kolorach. Spaceruję wzdłuż murów, z których widać archipelag. Helsinki składają się z ponad 300 wysp. Woda nie jest tu dodatkiem do miasta – jest jego strukturą. Zimą zamienia się w grubą warstwę lodu. W jednej z dawnych kazamat (rodzaj ceglanych schronów) działa browar. W innej – szkoła artystyczna. Twierdza, która miała odstraszać wroga, stała się przestrzenią codzienności. Dzieci jadą na rowerach do szkoły, turyści rozkładają koce na trawie, a prom kursuje tu jak miejski autobus. Skoro jestem już nad brzegiem Zatoki Fińskiej, nie mogę sobie odmówić wizyty w tradycyjnej fińskiej saunie. Nie da się zrozumieć Helsinek bez sauny. W całej Finlandii jest ich około trzech milionów – niemal jedna na dwóch mieszkańców. W mieście działają zarówno prywatne sauny w blokach, jak i publiczne łaźnie nad wodą. Są dosłownie wszędzie. Jedną z najbardziej znanych jest Löyly (Hernesaarenranta 4) – nowoczesny kompleks z drewnianą elewacją, który stał się ikoną współczesnej architektury. Kilkaset metrów dalej działa Allas Sea Pool – baseny z podgrzewaną wodą i bezpośrednim zejściem do Bałtyku. Zimą kąpiel w przeręblu nie jest ekstrawagancją, lecz elementem fińskiego stylu życia. Kiedy ja jestem opatulony w trzy warstwy ubrań, niezłomni Finowie kursują w kąpielówkach między gorącą sauną, a lodowatym przeręblem. W saunie nie rozmawia się głośno o polityce ani biznesie. To przestrzeń równości. W przeszłości to właśnie tam podejmowano decyzje, zawierano umowy, a nawet przyjmowano porody. Temperatura sięga 80–100 stopni, a wilgotność zależy od ilości wody wylanej na rozgrzane kamienie. Rytuał jest prosty: nagrzewanie, chłodzenie, powtórzenie. Biblioteka jako manifest, design jako codzienność Wracam do centrum i kieruję się w stronę nowoczesnej bryły z drewna i szkła. To Oodi (po polsku po prostu – oda) – biblioteka otwarta w 2018 roku, naprzeciwko gmachu parlamentu. Powstała z okazji 100-lecia niepodległości Finlandii i jest doskonałym przykładem pragmatycznego podejścia do życia Finów. Zamiast stawiać kolejny pomnik, zbudowali sobie praktyczną przestrzeń publiczną. Lokalizacja w samym sercu miasta też nie jest przypadkowa. Oodi jest „salonem obywatelskim”, miejscem spotkań, pracy i debat. Na parterze – kino i przestrzeń wystawowa. Piętro wyżej – drukarki 3D, studia nagrań, sale prób, a nawet publicznie dostępne maszyny do szycia. Dopiero na najwyższym poziomie zaczynają się regały z książkami. Biblioteka jest tu bardziej centrum usług publicznych niż magazynem literatury. Korzystanie z niej jest bezpłatne, podobnie jak edukacja na wszystkich poziomach. Finlandia od lat znajduje się w czołówce rankingów jakości edukacji i przejrzystości życia publicznego. Jednym z najciekawszych przykładów są tzw. fińskie baby boxy, o których pisaliśmy już w naszym serwisie. W Helsinkach widać to w detalach: dostępności przestrzeni, braku bramek i kontroli przy wejściach, zaufaniu. W tramwajach często nie ma kontrolerów. System działa, bo większość płaci. W Muzeum Designu (Korkeavuorenkatu 23) oglądam projekty Alvara Aalto – architekta, który potrafił łączyć modernizm z organiczną linią. To w jego pracach tak wyraźnie odbija się fińskie światło. Zarówno to z północy, skąpe i czasem przebijane spektakularnymi pokazami zorz polarnych na niebie, jak i letnie, nieskończone. Budynki i meble Aalto są obecne w całym mieście. Helsinki to w pewnym sensie katalog fińskiej myśli projektowej XX wieku. Helsinki w 2012 roku były Światową Stolicą Designu. Nie chodzi jednak o festiwalowy slogan. Wystarczy wejść do modernistycznej dzielnicy Punavuori czy na ulicę Esplanadi, by zobaczyć, jak projektowanie przenika codzienność – od mebli po przystanki tramwajowe. Marki takie jak Marimekko czy Iittala powstały z myślą o funkcjonalności i trwałości. Fiński design rzadko epatuje ozdobnością. Ma służyć przez dekady, nie przez sezon. Bardzo fiński wieczór Wieczorem wracam nad wodę. W lutym słońce znika szybko, jakby ktoś jednym ruchem zgasił światło nad Zatoką Fińską. Nie ma długiego, miękkiego zmierzchu – jest krótka chwila różu nad linią horyzontu i zaraz potem – oczywiście! – granat. Cisza w europejskiej stolicy to coś uderzającego. Słychać chrzęst śniegu pod butami i metaliczny dźwięk lin uderzających o maszt. I to wszystko. Temperatura spada kilka stopni poniżej zera, wiatr od morza potęguje chłód, a dzień – choć już wyraźnie dłuższy niż w grudniu – wciąż trwa zaledwie kilka godzin. Zimą Helsinki nie próbują nikogo uwodzić. Nie mają iluminowanych bulwarów ani karnawałowego rozmachu. Siłą miasta jest konsekwencja – w urbanistyce, edukacji, projektowaniu. Tramwaje kursują punktualnie mimo śniegu, prom do Suomenlinny przecina lód, biblioteka tętni cichą obecnością, a sauna rozgrzewa się do stu stopni, jakby była najpewniejszą odpowiedzią na północny mróz. Jak zorganizować podróż do Helsinek Jak dotrzeć do Helsinek Do Helsinek można dolecieć bezpośrednio z Warszawy, Krakowa i Gdańska. Najwięcej połączeń oferuje Finnair – narodowy przewoźnik Finlandii, który kilka razy dziennie lata do swojego głównego hubu na lotnisku Helsinki-Vantaa. Linie słyną z wysokiej punktualności, nowoczesnej floty oraz skandynawskiego standardu obsługi, dzięki czemu podróż jest komfortowa nawet na krótkiej trasie. Pasażerowie mogą liczyć m.in. na wygodne przesiadki w Helsinkach, przejrzysty system rezerwacji i dobre skomunikowanie z dalszymi lotami do Skandynawii i Azji. Lot z Warszawy trwa ok. 1 godz. 40 min, co sprawia, że Helsinki są jednym z najszybciej dostępnych kierunków w północnej Europie. Alternatywnie można wybrać rejsy PLL LOT (z Warszawy) lub połączenia z przesiadką w jednym z portów Europy Zachodniej. Z lotniska Helsinki-Vantaa do centrum najwygodniej dojechać pociągiem (linie I i P) – podróż trwa ok. 30 min. Bilet w strefie ABC kosztuje ok. 4,10 euro. Dostępne są także autobusy oraz taksówki (ok. 35–45 euro do centrum). Jak się poruszać po Helsinkach Transport publiczny w Helsinkach jest zintegrowany w ramach systemu HSL (Helsinki Region Transport). Metro, tramwaje, autobusy i pociągi podmiejskie działają w jednym systemie biletowym. Warto ściągnąć aplikację HSL, za pomocą której łatwo kupować bilety. Bilet jednorazowy w granicach centrum (strefa AB) kosztuje ok. 3,10 euro. Lotnisko Helsinki-Vantaa to główny węzeł przesiadkowy Finnair, który łączy Europę z Azją i Ameryką Północną. Linie słyną z punktualności oraz krótkich czasów transferowych – to jeden z najlepiej zorganizowanych portów przesiadkowych w tej części Europy. W centrum miasta wiele tras można pokonać pieszo, a latem popularne są rowery miejskie. Gdzie nocować w Helsinkach Hotel Kämp (Pohjoisesplanadi 29) – historyczny, pięciogwiazdkowy hotel przy Esplanadi. Ceny od ok. 250 euro za noc. Scandic Grand Central Helsinki – nowoczesny hotel w budynku dawnej poczty, tuż obok dworca głównego. Pokoje od ok. 140–180 euro. Oodi Hostel / The Yard Hostel – opcja budżetowa w ścisłym centrum, łóżka w pokojach wieloosobowych od ok. 35–45 euro. Co i gdzie zjeść w Helsinkach Old Market Hall (Vanha Kauppahalli) – zabytkowa hala targowa z 1889 r. przy porcie. Warto spróbować zupy z łososia (lohikeitto) i kanapek ze śledziem. Ravintola Savotta – tradycyjna kuchnia fińska w sąsiedztwie Placu Senackiego. W menu m.in. renifer i ryby z północnych jezior. Löyly – restauracja i sauna nad Bałtykiem, nowoczesna interpretacja fińskiej kuchni sezonowej. Warto jeszcze warto wiedzieć przed podróżą do Helsinek Helsinki Card zapewnia darmowy transport miejski oraz wstęp do wielu muzeów i atrakcji. Prom na twierdzę Suomenlinna kursuje przez cały rok – także zimą, gdy zatoka częściowo zamarza. W Finlandii napiwki nie są obowiązkowe – rachunek zazwyczaj obejmuje opłatę serwisową. Źródło: National Geographic Traveler Nasz ekspert Łukasz Załuski Od ponad 20 lat opowiada o świecie – jego historii, nauce i miejscach, do których warto wyruszyć z otwartą głową. Jest redaktorem naczelnym „National Geographic Polska” oraz National-Geographic.pl. Wcześniej kierował m.in. „Focusem”, „Focusem Historia” czy „Sekretami Nauki”, konsekwentnie rozwijając tematykę popularnonaukową i podróżniczą. Jest inicjatorem projektu pierwszej naukowej rekonstrukcji wizerunków władców z dynastii Jagiellonów. Po godzinach miłośnik gimnastyki sportowej, książek kryminalnych i europejskich stolic.
Alpejski region, w którym słychać dwa języki. Włoski temperament spotyka się tu z tyrolską tradycją
Południowy Tyrol to region, gdzie alpejski krajobraz, włosko-austriacka kultura i bogata oferta aktywnego wypoczynku łączą się w wyjątkowe doświadczenie podróżnicze. Poznaj najważniejsze ośrodki narciarskie, atrakcje i tradycje tego niezwykłego zakątka Europy.
Spis treści: Południowy Tyrol – najważniejsze ośrodki narciarskie i ich oferta Południowy Tyrol poza nartami – atrakcje i tradycje przez cały rok Praktyczne wskazówki dla podróżujących do Południowego Tyrolu Południowy Tyrol to region w północnej części Włoch, w którym harmonijnie przenikają się dwa światy: alpejska tradycja oraz włoska lekkość i styl. Miejsce to wyróżnia się nie tylko wyjątkowymi krajobrazami – od monumentalnych Dolomitów, przez zielone doliny po malownicze miasteczka – ale także różnorodnością oferty turystycznej. Latem zachęca do pieszych wędrówek i rowerowych wypraw pośród gór, zimą zaś przyciąga nowoczesnymi ośrodkami narciarskimi i bogatym życiem après ski. Południowy Tyrol oferuje niezłą jakość infrastruktury, szeroki wybór noclegów, wellness i bogactwo wydarzeń kulturalnych, co czyni go jednym z najbardziej uniwersalnych kierunków podróżniczych w Alpach. Południowy Tyrol – najważniejsze ośrodki narciarskie i ich oferta Alta Badia – trasy, kuchnia i après ski Alta Badia uznawana jest za jeden z najpiękniejszych ośrodków narciarskich Dolomitów. Dysponuje ponad 130 km świetnie przygotowanych tras o zróżnicowanym poziomie trudności oraz słynnym stokiem Gran Risa, na którym regularnie rozgrywane są zawody Pucharu Świata. Ośrodek oferuje zarówno łagodne, rodzinne stoki, jak i wyzwania dla zaawansowanych narciarzy. Kuchnia regionu wyróżnia się autentycznością i innowacyjnością – w górskich schroniskach organizowane są cykliczne wydarzenia, takie jak A Taste for Skiing, podczas których można spróbować potraw przygotowanych przez wyróżnianych szefów kuchni. Alta Badia słynie również z klimatycznego après ski – szczególną popularnością cieszy się Club Moritzino z muzyką na żywo oraz panoramicznymi widokami na Dolomity. Poza nartami, region oferuje 74 km szlaków pieszych, 30 km tras biegowych i dwa tory saneczkowe. To sprawia, że jest doskonałą bazą także dla miłośników zimowych wędrówek czy rodzinnych rozrywek poza stokiem. Seiser Alm/Alpe di Susi – rodzinny raj na największej górskiej łące Europy Seiser Alm (Alpe di Siusi) to największa wysokogórska hala w Europie, znana z panoramicznych widoków i łagodnych tras narciarskich idealnych dla rodzin z dziećmi oraz osób początkujących. Połączona jest z Val Gardena, tworząc jeden z największych regionów narciarskich Południowego Tyrolu z ponad 180 km tras. Na miejscu znajduje się także 50 km szlaków pieszych, 80 km tras do narciarstwa biegowego i kilka torów saneczkowych. Co roku organizowany jest tu festiwal Swing on Snow, podczas którego muzyka na żywo rozbrzmiewa w górskich schroniskach – wydarzenie to od 20 lat podkreśla unikatowy charakter regionu. Kronplatz/Plan de Corones – aktywności sportowe i alpejska kultura Kronplatz (Plan de Corones) to ośrodek, który oferuje ponad 120 km tras narciarskich, nowoczesne gondole i snowparki dla entuzjastów freestyle’u. Znajdują się tu również liczne trasy dla początkujących, jak i możliwość uprawiania freeride’u. Kronplatz słynie z bogatego życia après ski oraz wyjątkowych atrakcji kulturalnych – na szczycie góry znajdują się dwa renomowane muzea: Lumen (poświęcone fotografii górskiej) oraz MMM Corones, stworzone przez słynnego alpinistę Reinholda Messnera. Wyjątkowym wydarzeniem jest Speck & Wine Emotion, gdzie można degustować regionalne specjały i lokalne wina. Dla szukających adrenaliny przewidziano możliwość lotu paralotnią zimą czy udział w polskim tygodniu Ski Beats. Południowy Tyrol poza nartami – atrakcje i tradycje przez cały rok Bolzano i Merano – miasta z klimatem i historią Stolica regionu – miasto Bolzano – to miejsce spotkania kultur włoskiej i austriackiej. Warto zwiedzić Muzeum Archeologiczne Południowego Tyrolu z niezwykłą mumią Ötziego oraz przespacerować się po klimatycznym starym mieście. Bolzano słynie również z tradycyjnych jarmarków bożonarodzeniowych oraz bogatej oferty kulturalnej. Merano zachwyca łagodnym klimatem, rozległymi ogrodami botanicznymi oraz renomowanymi termami – doskonałymi na relaks po aktywnym dniu w górach. Miasto znane jest z festiwalu winogron i szerokiej oferty wellness. Festiwale, wellness i kulinarne odkrycia regionu Południowy Tyrol to miejsce o bogatej tradycji festiwalowej. Przez cały rok odbywają się tu wydarzenia muzyczne (m.in. Swing on Snow), święta wina, lokalne festyny oraz słynne jarmarki świąteczne. Region słynie z wysokiego poziomu wellness – liczne hotele i pensjonaty oferują nowoczesne spa, zabiegi relaksacyjne i dostęp do term. Kuchnia południowotyrolska łączy tradycje alpejskie i włoskie. Wśród lokalnych specjałów warto wymienić speck (wędzoną szynkę), knedle, zupę jęczmienną, ravioli z ricottą oraz słynny strudel jabłkowy. Wiele restauracji i schronisk oferuje dania przygotowywane zgodnie z wielopokoleniową tradycją. Szlaki piesze, saneczkowe i lodowcowe przygody Region oferuje setki kilometrów szlaków pieszych prowadzących przez Dolomity i zielone doliny. Popularnością cieszą się wycieczki na rakietach śnieżnych oraz narciarstwo biegowe, zwłaszcza w takich miejscach jak Eggental czy Schnalstal/Val Senales, gdzie sezon trwa nawet do późnej wiosny. Na miłośników mocniejszych wrażeń czekają również trasy saneczkowe oraz możliwość zwiedzania lodowca czy wypraw z przewodnikiem do naturalnej jaskini lodowej. Według badania „Tourism development in the Dolomites” przeprowadzonego przez Università di Trento, zróżnicowana infrastruktura turystyczna Południowego Tyrolu znacząco przyczynia się do wydłużenia sezonu i wzrostu liczby odwiedzających region poza sezonem narciarskim. Praktyczne wskazówki dla podróżujących do Południowego Tyrolu Język, transport i infrastruktura turystyczna Południowy Tyrol jest regionem trójjęzycznym – mieszkańcy posługują się niemieckim, włoskim oraz ladyńskim. Komunikacja publiczna jest świetnie rozwinięta, region posiada dobrze skomunikowaną sieć pociągów i autobusów, a także liczne połączenia z głównymi lotniskami Włoch i Austrii. Infrastruktura noclegowa obejmuje zarówno luksusowe hotele wellness, rodzinne pensjonaty, jak i schroniska górskie, często o wysokim standardzie. Kiedy jechać i jak zaplanować aktywny urlop Największy ruch turystyczny przypada na sezon narciarski (grudzień–kwiecień) oraz letnie miesiące (czerwiec–wrzesień), kiedy region zamienia się w raj dla miłośników górskich wypraw i rowerowych tras. Dzięki rozbudowanej bazie atrakcji i wydarzeń, Południowy Tyrol można odwiedzać przez cały rok, a różnorodność ośrodków pozwala dopasować wyjazd do własnych potrzeb – zarówno na dłuższy urlop, jak i spontaniczny, krótki wyjazd. Źródło: idm-suedtirol.com Nasz ekspert Łukasz Załuski Od ponad 20 lat opowiada o świecie – jego historii, nauce i miejscach, do których warto wyruszyć z otwartą głową. Jest redaktorem naczelnym „National Geographic Polska” oraz National-Geographic.pl. Wcześniej kierował m.in. „Focusem”, „Focusem Historia” czy „Sekretami Nauki”, konsekwentnie rozwijając tematykę popularnonaukową i podróżniczą. Jest inicjatorem projektu pierwszej naukowej rekonstrukcji wizerunków władców z dynastii Jagiellonów. Po godzinach miłośnik gimnastyki sportowej, książek kryminalnych i europejskich stolic.
Tam, gdzie Dania spotyka Szwecję. Pokonałam najbardziej ikoniczną przeprawę Europy
Most nad Sundem to ikona. Można traktować go jak zwykłą przeprawę, drogę do celu, ale można też zaplanować wokół niego zwiedzanie Malmö i Kopenhagi. Postanowiłam pójść tym tropem i część zimowego pobytu w tych dwóch skandynawskich miastach poświęcić Øresundsbron.
Spis treści: Most nad Sundem: nie było żadnego „serialowego” morderstwa 57 metrów nad wodą Most po duńsku, czyli długi spacer plażą Most po szwedzku, czyli urokliwe Sibbarp Most nad Sundem – co warto wiedzieć przed podróżą Jeszcze chwila i słynny most nad Sundem będę mieć niemal na wyciągnięcie ręki. Dzięki uprzejmości kapitana promu Finnlines moment przepłynięcia pod konstrukcją mogę obserwować z mostku kapitańskiego i górnego pokładu. Pozostali pasażerowie mają równie dobry widok z tarasu na niższym pokładzie. Mimo zimnego wiatru część z nich wyszła na zewnątrz. Most nad Sundem: nie było żadnego „serialowego” morderstwa Niespełna godzinę temu ruszyliśmy z Malmö i płyniemy w kierunku Świnoujścia. Załoga wygląda na zrelaksowaną. – To trudne? – dopytuję kapitana. – Przepłynięcie pod mostem? Nie. Częściej martwimy się, że głębokość w tym miejscu nie jest zbyt duża, niż tym, że nie zmieścimy się pod mostem – odpowiada z uśmiechem kapitan Henry Brandt. Zza gęstych, szarych chmur przebija słońce. Jakby na zamówienie, na chwilę promienie oświetlają most. Wychodzę na pokład. Zaledwie przedwczoraj siedziałam w pociągu, który wiózł mnie mostem z Kopenhagi do Malmö. Teraz oglądam ikoniczną przeprawę z zupełnie innej perspektywy. Widząc moją ekscytację, Birgitta Rosander z załogi pyta, czy kojarzę serial o moście. Oczywiście. Jestem nawet przygotowana. Wyciągam telefon i włączam muzykę. „Echoes start as a cross in you, Trembling noises that come too soon…” Na mostku kapitańskim rozbrzmiewają pierwsze takty utworu „Hollow Talk”, tytułowej piosenki serialu „Most nad Sundem”. Birgitta się uśmiecha i przyznaje, że uwielbia ten serial. Patrzę na most i myślę: magiczny moment. Fani skandynawskich kryminałów wiedzą, o co chodzi. W pierwszym odcinku serialu ciało zostaje znalezione dokładnie na granicy między Danią a Szwecją, przebiegającej przez środek mostu. Szwedzka policjantka i duński inspektor prowadzą wspólne śledztwo, a sama przeprawa – choć jest tylko tłem wydarzeń – stała się dzięki międzynarodowej produkcji ikoną popkultury. W rzeczywistości nie doszło tu do zdarzenia identycznego jak w serialu. Most funkcjonuje jednak już ponad 25 lat i – jak każda duża infrastruktura – był miejscem różnych incydentów czy wypadków. Serialowa scena pozostaje jednak fikcją, która mocno działa na wyobraźnię. 57 metrów nad wodą Po duńsku most nazywa się Øresundsbroen, po szwedzku Öresundsbron. Oficjalna nazwa – Øresundsbron – jest hybrydą łączącą oba języki, tak jak konstrukcja łączy dwa kraje. Most został oficjalnie otwarty 1 lipca 2000 roku i był pierwszym stałym połączeniem drogowym między Danią a Szwecją. Wcześniej przez cieśninę Sund kursowały wyłącznie promy. Przeprawa to w rzeczywistości cały system inżynieryjny: most wantowy z głównym przęsłem o długości 490 metrów, sztuczna wyspa Peberholm (utworzona specjalnie na potrzeby inwestycji i pozostawiona naturze) oraz podmorski tunel Drogden po stronie duńskiej. Sam most ma dokładnie 7845 metrów długości, a cały system – wraz z wyspą i tunelem – liczy niemal 16 kilometrów. Linia kolejowa znajduje się na dolnym poziomie, natomiast autostrada E20 biegnie nad nią. Pylony mostu mają 204 metry wysokości, a prześwit pod konstrukcją wynosi 57 metrów nad poziomem morza, co umożliwia swobodny ruch dużych jednostek pływających. Z perspektywy pasażera promu ta odległość wydaje się zaskakująco niewielka. Podróżując między Malmö a Kopenhagą, postawiłam jednak na transport publiczny. To wybór wielu mieszkańców obu miast. Pociągi kursują często, a pasażerowie zdają się nie zwracać już uwagi na wyjątkowość przeprawy – dla większości to codzienność. Granica państw przebiega w połowie konstrukcji: w jednej chwili, pędząc pociągiem, zmieniasz kraj. Bilet z Malmö do Kopenhagi kosztuje około 120 koron szwedzkich, w zależności od taryfy i rodzaju biletu. Mało kto na co dzień myśli o tym, że obiekt należy do najbardziej monitorowanych mostów w Europie. Funkcjonuje tu wspólne centrum operacyjne Danii i Szwecji, kontrolujące warunki pogodowe, natężenie ruchu oraz kwestie bezpieczeństwa. Silny wiatr czy trudne warunki atmosferyczne mogą prowadzić do czasowych ograniczeń dla niektórych pojazdów. Most po duńsku, czyli długi spacer plażą Zimowa Kopenhaga kusi wieloma atrakcjami: znakomitymi muzeami, dobrą kuchnią, słynnym parkiem rozrywki Tivoli czy popularnym wśród mieszkańców morsowaniem i saunowaniem. Chętnie korzystam z tych możliwości, ale obowiązkowo planuję też spacer najdłuższą kopenhaską plażą – Amager Strandpark. To miejsce z urokliwą promenadą i widokiem na most nad Sundem. Zimą idealne na spokojny spacer, przejażdżkę rowerem czy bieganie, ale też – dla odważnych – na zimną kąpiel. Amatorów morsowania spotykam co chwilę. Winter bathing połączony z relaksem w saunie jest tu niemal stylem życia. Mimo chłodu Amager Strandpark przyciąga mieszkańców. Łatwo tu dotrzeć metrem. Mijam biegaczy i osoby spacerujące z psami. Staję nad wodą i patrzę w kierunku mostu, który w dżdżystej, zimowej pogodzie tonie w szarej mgle. Nad cieśniną przelatuje samolot zmierzający do lądowania na lotnisku Kopenhaga–Kastrup. Most łączy Malmö z wyspą Amager, na której znajduje się Kastrup – kopenhaskie lotnisko. Amager Strandpark pozwala zwolnić i cieszyć się chwilą bez pośpiechu. Widok na wodę i most w oddali działa kojąco. Surowy, nordycki klimat dodaje temu miejscu wyjątkowego charakteru. Jeśli jednak ktoś chciałby zobaczyć most wyraźnie i z bliska od strony duńskiej, warto wybrać się do Dragør Harbour – niewielkiego, historycznego portu rybackiego położonego niedaleko wjazdu na most. Z portu widać początek konstrukcji, pylony i przęsła, a także startujące z pobliskiego lotniska samoloty. Do Dragør można dotrzeć metrem do Kastrup, a następnie autobusem albo rowerem – trasa wzdłuż wybrzeża uchodzi za jedną z najpiękniejszych w okolicach Kopenhagi. Most po szwedzku, czyli urokliwe Sibbarp Do Malmö wracam pociągiem. Nie mam wiele czasu na zwiedzanie, dlatego wybieram jeden punkt widokowy – Sibbarp. To dzielnica chętnie odwiedzana przez mieszkańców. Idealna na spacer czy przejażdżkę rowerem. Dojeżdżają tu miejskie autobusy, są parkingi i camping. To również jeden z najbliższych mostowi punktów widokowych od strony Malmö. Latem bywa tu tłoczno – ze względu na mola, kąpieliska i rozległe trawiaste tereny sprzyjające piknikom. Zimą spotykam morsujących Szwedów, biegaczy oraz wędkarzy próbujących szczęścia na kamienistym brzegu. Tego dnia jest mgła. Most częściowo znika w wodach zatoki i we mgle. Sceneria jest tajemnicza, niemal hipnotyzująca. Trudno nie pomyśleć o klimacie skandynawskich kryminałów. Na kamieniach dostrzegam żółty złotorost, którego kolor w kontrze do szarości wydaje się wyjątkowo intensywny. Obok rosną krzewy rokitnika. Zrywam kilka kwaśnych owoców – w Szwecji można to robić legalnie dzięki prawu powszechnego dostępu do przyrody. Planując wycieczkę wokół mostu i będąc w Malmö, warto odwiedzić także: plażę Ribersborg („Ribban”) – z szerokim widokiem na most, Limhamnsfältet – szczególnie atrakcyjne o zachodzie słońca, Scaniaplatsen w dzielnicy Västra Hamnen – miejsce, z którego widać zarówno most, jak i wieżowiec Turning Torso. Most nad Sundem – co warto wiedzieć przed podróżą Przejazd autostradą przez most jest płatny. Wysokość opłaty zależy od rodzaju pojazdu i sposobu płatności. Aktualne ceny oraz informacje o ewentualnych utrudnieniach można sprawdzić na stronie operatora mostu. W pociągach mogą zdarzać się kontrole tożsamości, dlatego warto mieć przy sobie dowód osobisty lub paszport. Planując podróż samochodem trzeba też brać pod uwagę możliwe ograniczenia związane z silnym wiatrem. Most nad Sundem nie jest tylko drogą z punktu A do punktu B. To przykład imponującej inżynierii, element codzienności mieszkańców regionu Øresund, a jednocześnie symbol współpracy dwóch państw. Można nim po prostu przejechać – albo uczynić z niego cel podróży. Źródło: National Geographic Traveler Nasza ekspertka Katarzyna Świerczyńska Reporterka zakochana w swojej pracy. Po godzinach prowadzi podróżniczego bloga „Podróże z psem” i jest współautorką projektu „Nad portem noc” pokazującego nocne życie Szczecina. Najczęściej podróżuje blisko, najlepiej na własnych nogach lub rowerem. Uwielbia Puszczę Bukową, nadodrzańskie szlaki i Bałtyk o każdej porze roku.
Jest uważana za najgęściej zaludnioną wyspę świata. Nie ma tu nawet skrawka wolnej przestrzeni
Santa Cruz del Islote to niewielka wyspa, na której setki ludzi żyją na obszarze zaledwie 1,2 hektara. To miejsce bez dróg, bez wolnej przestrzeni i z codziennością, która z perspektywy mieszkańca kontynentu wydaje się wręcz niewiarygodna.
Oto miejsce, gdzie pojęcie przestrzeni osobistej praktycznie nie istnieje, a najbliżsi sąsiedzi to dosłownie wszyscy mieszkańcy. Santa Cruz del Islote, niewielka wysepka na Morzu Karaibskim u wybrzeży Kolumbii, to jedno z najbardziej niezwykłych miejsc na mapie świata. Ta sztuczna wyspa, będąca częścią archipelagu San Bernardo, ma powierzchnię zaledwie 1,2 hektara (około półtora boiska piłkarskiego), a mimo to stanowi dom dla setek ludzi. Narodziny z morskiej piany i... odpadków Choć oficjalne dane demograficzne są przedmiotem sporów i wahają się od około 500 do nawet 1200 osób, jedno jest pewne: zagęszczenie ludności jest tu kilkukrotnie wyższe niż w najbardziej zatłoczonych metropoliach świata, takich jak na przykład Hongkong. To tętniący życiem mikroświat bez dróg, parków i placów. Wszystko zaczęło się w latach 60. XIX wieku, kiedy rybacy z Cartageny i Tolú zaczęli wykorzystywać niewielką mieliznę jako miejsce odpoczynku podczas połowów i schronienie przed sztormami. W końcu osiedli na niej na stałe. Kluczowym powodem był fakt że…nie było tam komarów, bo brakowało także plaż i lasów namorzynowych. Aby powiększyć dostępną przestrzeń, pierwsi osadnicy mozolnie rozbudowywali wyspę, wykorzystując to, co dawało im morze: muszle, pnie drzew, piasek, koralowce, kamienie, a nawet śmieci. Nazwa wyspy, oznaczająca „Święty Krzyż”, pochodzi od cementowego krzyża, który pewnego dnia wyrzuciły na brzeg fale. Mieszkańcy ustawili go w samym centrum osady. Przez dekady wysepka stopniowo zmieniła się w gęsty labirynt domów, uliczek i przejść, w którym każdy centymetr kwadratowy jest wydarty oceanowi. Cztery ulice, zero samochodów i dziesięć osób w pokoju Życie na Santa Cruz del Islote toczy się w rytmie, którego nie zrozumie żaden mieszkaniec kontynentu. Na wyspie znajduje się około stu domów, szkoła, mała przychodnia i restauracja, która pełni jednocześnie funkcję portu. Nie ma tu ani jednego samochodu, motocykla czy nawet roweru – po prostu nie ma na nie miejsca, ani powodu by ich używać. Cała komunikacja odbywa się pieszo przez cztery wąskie uliczki lub za pomocą łodzi. Warunki mieszkaniowe są dość ekstremalne: w jednym pokoju często sypia nawet 10 osób, dzieląc ze sobą trzy łóżka, a ubrania i buty zajmują każdą wolną przestrzeń, bo brakuje miejsca na szafy. Budynki stoją tak blisko siebie, że czasami jedyne przejście na drugą stronę wyspy wiedzie przez dom sąsiada. Mimo to społeczność wysepki jest niezwykle zżyta – może trochę dlatego, że wszyscy są ze sobą spokrewnieni. Mieszkańcy wywodzą się z około 45 rodzin, nikt nie zamyka drzwi na klucz, a przestępczość praktycznie nie istnieje. Codzienne wyzwania w „zatłoczonym raju” Mieszkanie na tak małym skrawku lądu to wyzwanie logistyczne. Wyspa nie ma kanalizacji ani bieżącej wody. Woda pitna jest dostarczana co kilka tygodni przez statki kolumbijskiej marynarki wojennej lub zbierana podczas opadów deszczu do dużego zbiornika. Prąd generowany jest głównie przez panele słoneczne, ale wystarcza go tylko na kilka godzin dziennie, co sprawia, że wieczory mieszkańcy spędzają przy świecach lub latarkach. Najbardziej uderzającym faktem jest jednak brak miejsca na... śmierć. Na Santa Cruz del Islote nie ma cmentarza, ponieważ nie ma ani skrawka wolnej ziemi. Gdy ktoś umiera, jego ciało po uroczystym pożegnaniu na głównym placu jest przewożone łodzią na sąsiednie wyspy lub na stały ląd. Choć wyspie zagraża podnoszący się poziom oceanów (leży zaledwie 2 metry nad poziomem morza), jej mieszkańcy deklarują, że nie zamieniliby swojego ciasnego domu na żadne inne miejsce na świecie. Czy to naprawdę najbardziej zatłoczona wyspa świata? Choć Santa Cruz del Islote jest często określana jako najgęściej zaludniona wyspa świata, statystyki pokazują nieco inny obraz. Istnieją wyspy o znacznie większym zagęszczeniu na kilometr kwadratowy, np. haitańskie Caye Sable (ponad 156 000 osób na km²) czy Îlet-à-Brouée (125 000 osób na km²), a także indonezyjska wyspa Terong czy stolica Malediwów Malé. Wiele z tych rekordów dotyczy jednak wysepek o powierzchni ułamka kilometra kwadratowego, gdzie błąd w szacowaniu populacji o nawet kilkanaście osób drastycznie zmienia wynik. Santa Cruz del Islote wyróznia jej architektura – wyspa jest całkowicie zabudowana, bez ani jednego skrawka wolnej, zielonej przestrzeni czy niezagospodarowanego terenu. Nawet największy plac publiczny ma tu wielkość zaledwie połowy kortu tenisowego, a dzieci, aby pograć w piłkę nożną, muszą udawać się łodziami na sąsiednie wyspy. To miejsce całkowicie wypełnione zabudową – i życiem. Źródło: National Geographic Traveler Nasza autorka Magdalena Rudzka Redaktorka i wydawczyni National-Geographic.pl. Wcześniej związana m.in. z National Geographic Traveler i magazynem pokładowym PLL LOT Kaleidoscope. Z wykształcenia humanistka (MISH i SNS PAN), ale to przyroda stanowi jej największą pasję. Szczególnie bliskie są jej ekosystemy słodkowodne, a prawdziwym „konikiem” są ryby. W National-Geographic.pl pisze o swoich przyrodniczych pasjach, nauce i medycynie. Prywatnie ceni sobie podróże po nieoczywistych kierunkach, ze szczególnym sentymentem do Europy Środkowej i Wschodniej.
Serial „Peaky Blinders” rozsławił to miasto. Dziś turyści odkrywają jego gangsterską historię
Kultowy serial sprawił, że do angielskiego Birmingham zaczęły przybywać miliony turystów z całego świata. Najpierw popularność produkcji telewizyjnej, a teraz także premiera filmu „Peaky Blinders: Nieśmiertelny” ponownie kierują uwagę podróżnych na miasto, z którym związana jest historia słynnego gangu. Birmingham coraz częściej pojawia się na mapach fanów serialu, którzy chcą zobaczyć miejsca związane z jego bohaterami i sprawdzić, jak wyglądało prawdziwe tło wydarzeń przedstawionych w produkcji.
To właśnie w Birmingham na przełomie XIX i XX wieku działała grupa przestępcza znana jako Peaky Blinders, która stała się inspiracją dla twórców serialu z Cillianem Murphym. Choć wiele scen produkcji kręcono w innych częściach północnej Anglii (m.in. w Merseyside, Yorkshire czy Manchesterze) to właśnie Birmingham przyciąga dziś największe zainteresowanie turystów. Miasto zaczęło wykorzystywać popularność serialu, organizując m.in. tematyczne wycieczki i wydarzenia związane z jego historią. Po premierze filmu kontynuującego losy bohaterów zjawisko określane jako „Peaky Blinders effect” może jeszcze bardziej nasilić ruch turystyczny w tym regionie. Kim byli prawdziwi Peaky Blinders? Historia gangu z Birmingham Choć dla wielu widzów nazwa Peaky Blinders kojarzy się przede wszystkim z popularnym serialem, w rzeczywistości gang o takiej nazwie naprawdę istniał i działał w Birmingham pod koniec XIX wieku. Grupa ta funkcjonowała głównie w latach około 1890–1910 – w okresie, gdy miasto było jednym z największych ośrodków przemysłowych w Wielkiej Brytanii. Członkami gangu byli najczęściej młodzi mężczyźni pochodzący z ubogich, robotniczych dzielnic, którzy angażowali się w drobną przestępczość, uliczne bójki oraz walki o kontrolę nad określonymi częściami miasta. Zajmowali się m.in. kradzieżami, wymuszaniem pieniędzy czy zastraszaniem mieszkańców i rywalizujących grup. Nazwa gangu do dziś budzi zainteresowanie historyków. Jedna z najbardziej znanych teorii mówi, że pochodzi ona od charakterystycznych kaszkietów z daszkiem („peaky”), które nosili jego członkowie. Z kolei według popularnej legendy w daszkach mieli wszywać żyletki, którymi mogli ranić przeciwników podczas walk ulicznych. Badacze podkreślają jednak, że jest to raczej późniejszy mit – w tamtym czasie żyletki były kosztowne i trudno dostępne. W rzeczywistości Peaky Blinders byli niewielkim gangiem ulicznym, a ich działalność zaczęła stopniowo zanikać po 1910 roku, gdy kontrolę nad przestępczością w Birmingham przejęły inne grupy. Mimo to historia gangu stała się inspiracją dla twórców serialu, który po latach rozsławił nazwę „Peaky Blinders” na całym świecie. „Peaky Blinders” przyciąga turystów do Birmingham. Co mogą zobaczyć fani serialu? Ogromny sukces serialu „Peaky Blinders”, który zadebiutował w 2013 roku, znacząco wpłynął na wzrost zainteresowania Birmingham i całym regionem West Midlands wśród turystów. Produkcja BBC, która zyskała globalną popularność również dzięki platformie Netflix, sprawiła, że miasto zaczęło pojawiać się na mapach podróżników zainteresowanych turystyką filmową. W ciągu kilku lat od premiery pierwszego sezonu liczba odwiedzających Birmingham wyraźnie wzrosła – według danych lokalnych władz między 2013 a 2018 rokiem ruch turystyczny zwiększył się o ponad 25%. Co więcej, w 2018 roku miasto odwiedziło rekordowe 42,8 miliona osób, a szczególnie widoczny był wzrost liczby turystów z zagranicy, zwłaszcza ze Stanów Zjednoczonych. Popularność serialu pomogła również zmienić wizerunek Birmingham, które wcześniej kojarzono głównie z przemysłem ciężkim i powojenną architekturą, a dziś coraz częściej postrzegane jest jako miejsce związane z kulturą, historią i popkulturą. Rosnące zainteresowanie produkcją szybko przełożyło się na powstanie licznych atrakcji inspirowanych historią gangu. W mieście organizowane są specjalne wycieczki tematyczne śladami Peaky Blinders, podczas których przewodnicy opowiadają o realiach życia w Birmingham na przełomie XIX i XX wieku. Szczególną popularnością cieszą się spacery po dzielnicy Digbeth, gdzie można zobaczyć murale inspirowane serialem oraz odwiedzić miejsca stylizowane na bary i kluby z epoki. W Digbeth Loc. Studios, gdzie kręcono część scen nowego filmu, powstały także wielkoformatowe malowidła przedstawiające bohaterów serialu. Jednym z najważniejszych punktów na mapie fanów jest również Black Country Living Museum w pobliskim Dudley, które odegrało ważną rolę w produkcji serialu. To rozległy skansen prezentujący przemysłową historię regionu, z rekonstrukcjami ulic, warsztatów i domów z przełomu XIX i XX wieku. Właśnie tam powstało wiele charakterystycznych scen, w tym te rozgrywające się w otoczeniu zakładów przemysłowych i robotniczych dzielnic. Zwiedzający mogą spacerować po autentycznych ulicach epoki, wchodzić do dawnych sklepów czy warsztatów i zobaczyć, jak wyglądało codzienne życie mieszkańców regionu w czasach, gdy działał gang Peaky Blinders. Duże zainteresowanie wzbudzają także wystawy historyczne w Muzeum Policji West Midlands, gdzie prezentowane są archiwalne fotografie policyjne, dokumenty oraz artefakty związane z prawdziwym gangiem działającym w Birmingham ponad sto lat temu. Wraz z premierą filmu „Peaky Blinders: Nieśmiertelny”, którego część scen powstała już bezpośrednio w Birmingham i okolicach, lokalne władze spodziewają się kolejnej fali turystów. Tym samym wszystko wskazuje na to, że tzw. „Peaky Blinders effect” jeszcze przez długi czas będzie przyciągał do miasta fanów tej historii z całego świata. Źródła: The Guardian, Visit Birmingham, Visit Britain Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Kraina jezior u stóp Alp – opowieść z Austrii. Reportaż i fotografie laureata Masterclass National Geographic Polska
Jeszcze do niedawna Austria w moich oczach ograniczała się do Wiednia i raju dla narciarzy. Dzięki wygranej w konkursie National Geographic Masterclass i wyprawie do Dachstein-Salzkammergut mogłem zobaczyć ten kraj z zupełnie innej perspektywy.
Spis treści: Hallstatt Dachstein-Krippenstein Gosausee i Zwieselalm Schafbergbahn Gdzie spędzali w XIX wieku letnie wakacje cesarz Franciszek Józef I i cesarzowa Sisi? Właśnie w Salzkammergut. To malowniczy, niemal magiczny region, w którym monumentalne masywy górskie odbijają się w turkusowych wodach jezior. Ta perła Austrii oferuje krystalicznie czyste powietrze, spektakularne widoki i liczne atrakcje – bez względu na porę roku. Hallstatt Zaraz po przyjeździe wybieram się do Hallstatt. To klimatyczne, bajkowe miasteczko. Odbicie miasta w jeziorze, pastelowe domki przyklejone do skał, widok jeziora otoczonego górami – wszystko wygląda jak ilustracja z baśni. Miejsce tak magiczne, że w Chinach wybudowano – bez wiedzy władz i mieszkańców Hallstatt – jego pełnoskalową replikę. Zanurzam się w wąskie uliczki pełne drobnych ozdób zdobiących podwórka. Chłonę niepowtarzalną atmosferę miasteczka, czując się tak, jakbym nagle znalazł się w filmie o Harrym Potterze. Najlepiej przyjechać tu wcześnie rano, zanim pojawią się tłumy. „W Hallstatt mieszka około 740 osób, a w sezonie odwiedza nasze miasto nawet 10 000 turystów dziennie!” – mówi Cristina, Włoszka, która zakochała się w Austriaku i mieszka tu od ponad 20 lat. Pokazuje mi wąską drogę między domami, którą – omijając tłum turystów – docieram do kościoła. Za nim znajduje się niewielki cmentarz, tak mały, że z czasem zabrakło na nim miejsca. Dlatego powstało ossuarium – słynna Kaplica Czaszek. Znajduje się tu 1200 ręcznie zdobionych czaszek zmarłych mieszkańców. Około 15–20 lat po pogrzebie ekshumowano je, a następnie – przed umieszczeniem w kaplicy – polerowano i wybielano na słońcu, nadając im charakterystyczny kremowy odcień. To symboliczne i niezwykłe miejsce. Cisza kaplicy i niemal namacalne obcowanie ze zmarłymi skłaniają mnie do refleksji. View Gallery on the source website Dachstein-Krippenstein Jest połowa września. Poranek następnego dnia jest pochmurny, a prognoza pogody nie napawa optymizmem. Dlatego decyduję się wybrać do Dachstein-Krippenstein, aby zwiedzić jaskinie Mammuthöhle i Rieseneishöhle. Odkryta w 1910 roku Jaskinia Mamucia zachwyca potężnymi formacjami skalnymi. Jedna z ciekawostek o Austrii mówi, że to jedna z największych jaskiń krasowych w tym kraju. Dotychczas zbadano już około 70 km korytarzy, które oszałamiają skalą i rozmachem. Z kolei Jaskinia Lodowa fascynuje pięknem zjawiskowo oświetlonych lodowych formacji. Na powierzchni 5 tysięcy m² znajduje się aż 13 tysięcy m³ lodu, mieniącego się różnorodnymi kolorami. Gosausee i Zwieselalm Salzkammergut to nie tylko jaskinie, ale przede wszystkim kraina turkusowych jezior i imponujących gór. Dlatego trzeciego dnia wybieram się nad Gosausee. Jezioro oferuje mnóstwo atrakcji: ścieżki rowerowe, piesze wędrówki w górach, a nawet wspinaczkę. Jest wcześnie rano, więc idąc malowniczą ścieżką wokół jeziora, mijam jeszcze niewielu turystów: rodziny z dziećmi, rowerzystów i samotnych spacerowiczów. Wystarczy jednak spojrzeć w górę, by dostrzec alpinistów wspinających się po via ferrata, która miejscami przebiega tuż obok ścieżki. Gosausee to przede wszystkim niemal nierealny pejzaż. Chłonę ten widok – rozświetlone porannym słońcem zbocza gór odbijające się w turkusowej wodzie tworzą prawdziwy spektakl natury. Po spacerze wjeżdżam kolejką linową Gosaukammbahn na Zwieselalm. Ten górski taras na wysokości około 1400 m n.p.m. oferuje panoramiczne widoki na majestatyczny masyw Dachstein i jezioro. Resztę dnia spędzam na wędrówce. Są tu przyjemne szlaki prowadzące przez lasy i alpejskie hale. Miłośnicy mocnych wrażeń mogą wspiąć się na szczyt Donnerkogel „Drogą do Nieba” – prowadzącą nad ogromnym wąwozem metalową drabiną o długości 40 metrów. Po wędrówce można odpocząć w górskich schroniskach serwujących lokalne specjały. Wszechobecny spokój alpejskiej natury i spektakularne krajobrazy sprawiają, że łatwo stracić poczucie czasu. Muszę jednak przyspieszyć kroku, żeby zdążyć na ostatni zjazd kolejki o 17:00. Wieczorem wracam nad jezioro. Widać stąd szczyty gór oświetlone czerwonym światłem zachodzącego słońca. Niespodziewanie spotykam na ścieżce pasące się na wolności krowy. To zabawne i pełne uroku doświadczenie. Nie mogę sobie odmówić fotograficznej „sesji portretowej” z modelkami. Schafbergbahn To ostatni dzień mojej wyprawy. Chcę doświadczyć jednego z tzw. pięciu skarbów regionu (5 Schätze). Funkcjonująca od 1893 roku Schafbergbahn to najbardziej stroma kolej zębata w Austrii i niezapomniane przeżycie, które wywołuje uśmiech na twarzy każdego pasażera. Czerwone wagoniki powoli wspinają się po stromych zboczach, a ja podziwiam przez okno zmieniający się krajobraz. W ciągu 35 minut pokonujemy zaledwie 6 kilometrów, ale aż 1190 metrów przewyższenia. Być może powinienem już przyzwyczaić się do tutejszych widoków, ale panorama ze szczytu ponownie zapiera mi dech w piersi. Dachstein-Salzkammergut to zjawiskowy region, w którym można doświadczać piękna natury, podziwiać górskie pejzaże, uprawiać sport i jednocześnie zanurzyć się w lokalnej kulturze i tradycji. Unikatowa atmosfera, dziedzictwo kulturowe i regionalna kuchnia tworzą nieodparty urok tego miejsca. To właśnie dlatego region został wpisany na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO. Dla mnie ta podróż była piękną i niezapomnianą przygodą. Możliwość zetknięcia się z austriacką kulturą, lokalną kuchnią, a przede wszystkim odbicia barw jesieni w turkusowych jeziorach i panoram oglądanych z alpejskich szczytów to doświadczenie, które na zawsze pozostanie w mojej pamięci. Wspomnienie bajki, w której przez krótką chwilę byłem. Źródło: National Geographic Traveler
Najlepsze uzdrowiska Pomorza Zachodniego. Te miejsca przyciągają kuracjuszy
W zachodniopomorskich uzdrowiskach nikt nie pyta, ile masz lat ani jak szybko żyjesz. Tu liczą się oddech, temperatura wody i zdrowie.
Spis treści: Kamień Pomorski Kołobrzeg Połczyn-Zdrój Podążam za dobrym samopoczuciem, czując sól i wiatr znad Bałtyku, ale też wilgotną borowinę, czasami ciszę przerywaną dźwiękiem kroków w parku zdrojowym. Postanawiam sprawdzić, w jaki sposób spokojny Kamień Pomorski, dynamiczny Kołobrzeg i zanurzony w naturze Połczyn-Zdrój łączy woda, a dzieli tempo życia. Są różne. I właśnie w tej różnicy dostrzegam ich siłę. Kamień Pomorski Moja przygoda zaczyna się od jednego z najstarszych miast regionu, gdzie pociąg zwalnia jeszcze przed stacją, jakby sam chciał dostroić się do tutejszego niespiesznego rytmu. Choć morze oddalone jest stąd o 10 km, w powietrzu czuć dumę z wielkiej historii dawnego biskupstwa, która kojąco miesza się z prowincjonalnym spokojem. Los bywa przewrotny i to on sprawił, że zamiast poszukiwanego w XIX w. węgla odkryto tu prawdziwe skarby: solankę i borowinę. Dziś tutejsze sanatoria kuszą odmiennym charakterem – od nowoczesnego kompleksu Mieszko, przez cichą, położoną blisko mariny Dąbrówkę, aż po odrestaurowanego z duchem epoki Chrobrego. To właśnie w Chrobrym, którego architektura z początku XX w. przypomina czasy kuracjuszy przyjeżdżających tu dorożkami, poddaję się rytuałowi z czarnego złota, bo tym jest dla miasteczka borowina. Kiedy zanurzam się w gęstej aksamitnej mazi podgrzanej do 40 st. Celsjusza, czuję, jak ciepło leczniczego torfu przenika głęboko do mięśni. Ziemisty, pierwotny zapach borowiny wypełnia zmysły, a jej gęsta konsystencja oszukuje grawitację – ciało staje się jednocześnie ciężkie i niebywale lekkie. Gdy resztki stresu ostatecznie kapitulują, opuszczam mury sanatorium, by odkryć duszę tego miejsca. Korzenie Kamienia Pomorskiego sięgają głęboko aż do VIII w. i osady Wolinian. W XII w. Mieszko I przejął te ziemie, a miasto stało się siedzibą potężnego biskupstwa pomorskiego. Ślady dawnych kanoników prowadzą mnie do wirydarza przy Konkatedrze św. Jana Chrzciciela. To jedyny tego typu obiekt w Polsce, prawdziwa perła architektury na skalę europejską. W tym ogrodzie, zamkniętym gotyckimi krużgankami o kunsztownych sklepieniach, cisza jest obezwładniająca. Surowa ceglana architektura w połączeniu z dziką zielenią wnętrza tworzą scenerię, w której czas zdaje się tracić swoją władzę. Kołobrzeg Kilka dni później jestem w Kołobrzegu. Tutaj wszystko działa odwrotnie. Miasto jest głośniejsze, większe, bardziej pewne swojej pozycji. Spacer zaczynam od portu i szybko trafiam na promenadę. Trudno uwierzyć, że historia Kołobrzegu zaczęła się od soli, surowca, który przez wieki decydował o potędze regionów. Już w roku 1000 miasto znalazło się na mapie Europy dzięki utworzeniu biskupstwa. Później był handel, Hanza, kontakty ze Skandynawią. Kołobrzeg rósł wraz z portem, był ważny i bogaty. W XIX w., gdy nadmorskie miejscowości zaczęły przyciągać turystów, Kołobrzeg długo pozostawał twierdzą. Obrona przed wojskami Napoleona w 1807 r. stała się legendą, która na lata zdominowała jego tożsamość. Solanki bogate w jod, brom i magnez oraz Bałtyk, który działa jak naturalny inhalator, przyciągnęły kuracjuszy nieco później. Kluczowa stała się kolej, dzięki której w 1859 r. Kołobrzeg otworzył się na masową turystykę i leczenie. Przedwojenne sanatoria były gigantyczne. W sali balowej jednego z nich nazywanego potocznie Pałacem Nadbrzeżnym mogło jednocześnie przebywać aż tysiąc pacjentów. Pierwsza wojna światowa zamieniła uzdrowisko w szpital wojskowy, druga natomiast obróciła w gruzy 90% miasta. Uzdrowiskowa tradycja wróciła tu szybciej, niż można było się spodziewać. Od momentu, gdy w 1952 r. powstało pierwsze sanatorium dla dzieci Słoneczko (już nie funkcjonuje), miasto nie przestaje się rozwijać. Spaceruję wzdłuż Parku Nadmorskiego im. Stefana Żeromskiego, który ciągnie się kilometrami niczym zielony kordon oddzielający miejski zgiełk od bałtyckich fal. Ten starannie zaprojektowany ponad 30-hektarowy ekosystem pierwotnie, jeszcze w XIX w., miał być niejako barierą zabezpieczającą twierdzę przed piaskiem, a dziś chroni zdrowie kuracjuszy. Tutejszy mikroklimat to fenomen: morski aerozol, bogaty w jod, brom i magnez, miesza się pod osłoną wiekowych drzew z olejkami eterycznymi sosen i dębów. Ciekawostką jest, że park skrywa wyjątkowe gatunki, jak potężny cypryśnik błotny czy rzadkie rośliny słonolubne: mlecznik nadmorski, soliród zielny, które upodobały sobie tutejszą, przesiąkniętą solanką glebę. Zaglądam w boczne ulice, próbując zliczyć niemal przytulone do siebie ośrodki o znajomo brzmiących nazwach: Mewa, Arka, Bałtyk, Jantar, Kormoran, Gryf. Liczenie idzie mi słabo, ale z każdym krokiem uzmysławiam sobie, że leczenie wpisane jest w tutejszy krajobraz tak samo jak morze, krzyk mew i ścieżki rowerowe. Zaglądam do Perły Bałtyku, miejsca uchodzącego za pewny wybór. Plaża jest dosłownie kilka kroków stąd. Wjeżdżam windą na dwunaste piętro, do kawiarni z tarasem. Panorama miasta i Bałtyku przyciąga nie tylko kuracjuszy. Zachwycam się parkiem nadmorskim, który zaczyna się niemal za drzwiami, i słynną Promenadą Wydmową, jedną z najdłuższych i najpiękniejszych alei spacerowych nad morzem. To też dobre miejsce, by zobaczyć, jak sanatorium w Kołobrzegu funkcjonuje dziś: jako ośrodek leczenia i jednocześnie atrakcyjny punkt na mapie miasta. Ponad pięciuset pacjentów korzysta tu z terapii kardiologicznych, oddechowych i rehabilitacji narządów ruchu, a codzienny spacer po parku i plaży jest integralną częścią planu dnia Kawałek dalej wyrasta Wistom, oddalony od linii brzegowej o zaledwie sto metrów. To tutaj widać, jak bardzo zmieniło się nowoczesne uzdrowisko. Obok klasycznych inhalacji i hydromasaży króluje tu fizjoterapeutyczna awangarda: pinopresura czy tapping. Widok kuracjuszy z kolorowymi plastrami na ramionach to dziś stały element kołobrzeskiej mody, symbol świadomego dbania o sprawność. Gdy szukam wyciszenia, moje kroki kierują się ku San Medical Spa. Położony nieco dalej od głównego traktu jest azylem dla tych, którzy lubią Kołobrzeg poza sezonem, miasto wówczas zwalnia, a park nadmorski spowija kojąca mgła. San skupia się na leczeniu kręgosłupów i programach zdrowego odchudzania. Dla wielu pacjentów to nie jednorazowy pobyt, ale powrót do sprawdzonego adresu. Połczyn-Zdrój Pojawia się nagle, otulony naturą Pojezierza Drawskiego w jego najbardziej spektakularnym wydaniu. To tutaj zaczyna się Szwajcaria Połczyńska – kraina polodowcowych wzgórz, głębokich dolin i jezior, która swoją nazwę zawdzięcza krajobrazowi do złudzenia przypominającemu alpejskie przedgórza. Miasto poznaję od strony deptaka i przez chwilę mam wrażenie, że mruga do mnie kolorami. Nad głową unoszą się dziesiątki parasoli, wielobarwna instalacja przyciągająca pojawiających się w mieście turystów. Ale wiem, że to tylko warstwa wierzchnia. Wystarczy skręcić w boczną ulicę, by tempo wyraźnie spadło, a Połczyn-Zdrój zaczął mówić ciszej. To jedno z najstarszych uzdrowisk w Polsce. Są tu stare kamienice i 80-hektarowy Park Zdrojowy z częścią francuską – uporządkowaną, z dywanami kwiatów, fontannami i symetrycznymi alejkami, i angielską – przypominającą naturalny, dziki las z malowniczymi stawami i potężnymi dębami. Już w średniowieczu istniała tu osada strzegąca ważnych szlaków Pomorza, a prawa miejskie nadane w XIV w. otworzyły jej drogę do rozwoju rzemiosła i handlu. Przełom przyszedł w 1688 r., gdy odkryto źródła wód mineralnych. Wyobrażam sobie moment, w którym zwykłe miasteczko zaczęło się zmieniać w uzdrowisko, które na przełomie XVII i XVIII w. stało się jednym z największych na Pomorzu. Kuracjusze przyjeżdżali tu chętnie i masowo, a od 1870 r. zaczęły powstawać duże uzdrowiska: Gryf, Irena, Marta. Siadam w kawiarni niedaleko parku. Piję kawę, jem szarlotkę z lodami i obserwuję ludzi. W powietrzu unosi się zapach wilgotnej ziemi. To borowina znana mi już z Kamienia Pomorskiego. Ta połczyńska cieszy się sławą w całej Europie; jest jedną z najlepszych odmian, wykorzystywaną nie tylko w medycynie, ale i w kosmetologii czy rytuałach spa. Lista dolegliwości, które leczy się tutaj – od schorzeń reumatologicznych po neurologię i osteoporozę, brzmi niezwykle poważnie. Jednak w praktyce Połczyn-Zdrój emanuje zadziwiającym spokojem. Tu nawet medycyna wydaje się mniej surowa. Więcej o atrakcjach Pomorza Zachodniego piszemy w najnowszym wydaniu „National Geographic Extra” nr 1/2026 – już w sprzedaży!
W tych miejscach Wielkanoc to prawdziwe widowisko. Najlepsze pomysły na Święta za granicą
Coraz więcej Polaków decyduje się spędzać Wielkanoc poza domem. Zamiast kilku dni przy świątecznym stole wybierają wyjazdy, które pozwalają połączyć odpoczynek z odkrywaniem nowych miejsc, kuchni i lokalnych tradycji. Wiosenny termin sprzyja podróżom, a krótkie wyjazdy w tym okresie stają się coraz popularniejsze. Gdzie zatem warto wybrać się na wielkanocny city break i zobaczyć wyjątkowe świąteczne tradycje?
Spis treści: Coraz więcej Polaków planuje Wielkanoc za granicą Gdzie spędzić Wielkanoc w Europie? Wyjątkowa tradycja na Korfu Wielkanoc we Florencji. Tradycja „Scoppio del Carro” Wielkanoc w Maladze. Widowiskowa Semana Santa w Andaluzji Wielkanoc przypada w czasie, gdy w wielu europejskich miastach zaczyna się już prawdziwa wiosna – pojawia się więcej słońca, temperatury są przyjemniejsze, a miejskie przestrzenie ożywiają się po zimie. Nic więc dziwnego, że świąteczne wyjazdy z roku na rok cieszą się coraz większym zainteresowaniem. Coraz więcej Polaków planuje Wielkanoc za granicą Z danych internetowego biura podróży eSky.pl wynika, że liczba osób planujących wielkanocne podróże jest obecnie o ponad 90% wyższa niż w ubiegłym roku. – Aktywny sposób spędzania świąt będzie zyskiwał na popularności. Wiosenne wyjazdy pozwalają złapać pierwsze promienie słońca po zimie, odpocząć w atrakcyjnych turystycznie miejscach i jednocześnie doświadczyć lokalnych tradycji, które w wielu krajach Europy mają niezwykle widowiskowy charakter – podkreśla Katarzyna Hauton z eSky Group. Ekspertka zwraca uwagę, że blisko dwukrotny wzrost zainteresowania europejskimi wyjazdami pokazuje zmianę Polaków w podejściu do świąt. Coraz częściej są one nie tylko okazją do rodzinnych spotkań, ale także momentem na podróże i odkrywanie nowych miejsc. Wśród popularnych kierunków pojawiają się zatem miejsca oferujące zarówno dobrą pogodę i rozwiniętą infrastrukturę turystyczną, jak i wyjątkową atmosferę wielkanocnych tradycji, które w niektórych europejskich miastach przybierają spektakularną formę. Gdzie warto wyjechać w tym czasie, by zobaczyć je na własne oczy? Gdzie spędzić Wielkanoc w Europie? Wyjątkowa tradycja na Korfu Jednym z miejsc w Europie, gdzie świąteczna atmosfera jest szczególnie wyczuwalna, jest grecka wyspa Korfu. To właśnie tutaj Wielkanoc obchodzona jest w niezwykle widowiskowy sposób, przyciągając co roku tysiące turystów. Najbardziej znana tradycja odbywa się w Wielką Sobotę w stolicy wyspy – Kerkyra. Mieszkańcy wyrzucają z balkonów domów duże ceramiczne naczynia, które z hukiem rozbijają się na brukowanych ulicach. Ten spektakularny zwyczaj, znany jako „botides”, symbolizuje odnowę i nadejście nowego początku, a według lokalnych wierzeń ma przynieść szczęście na nadchodzący rok. Wydarzeniu towarzyszą procesje religijne, orkiestry dęte oraz liczne uroczystości odbywające się w historycznym centrum miasta wpisanym na listę UNESCO. Korfu przyciąga jednak nie tylko wielkanocnymi obrzędami. Wiosną wyspa prezentuje się szczególnie malowniczo – krajobraz pokrywają intensywnie zielone wzgórza, kwitną ogrody, a temperatury sprzyjają spokojnemu zwiedzaniu. W tym okresie można odkrywać wenecką architekturę starego miasta, spacerować nadmorskimi promenadami czy odwiedzać okoliczne klasztory i małe wioski, w których świąteczne tradycje są wciąż żywe. Dzięki temu Korfu staje się atrakcyjnym kierunkiem dla osób, które chcą połączyć wielkanocne obchody z wypoczynkiem w jednym z najpiękniejszych zakątków Morza Jońskiego. Wielkanoc we Florencji. Tradycja „Scoppio del Carro” Jednym z najbardziej spektakularnych wielkanocnych wydarzeń w Europie jest florencka tradycja Scoppio del Carro, czyli „eksplozja wozu”. Zwyczaj ten sięga średniowiecza i do dziś pozostaje jednym z najważniejszych elementów świątecznych obchodów w tym włoskim mieście. W Niedzielę Wielkanocną ulicami Florencji przechodzi uroczysta procesja prowadząca ozdobny wóz wypełniony fajerwerkami, który zatrzymuje się przed katedrą Santa Maria del Fiore. W trakcie ceremonii z wnętrza świątyni wypuszczana jest specjalna rakieta w kształcie gołębia (symbol Ducha Świętego), która zapala lont prowadzący do wozu. Chwilę później następuje widowiskowy pokaz pirotechniczny, mający przynieść miastu szczęście i pomyślność w nadchodzącym roku. Choć sam rytuał przyciąga tłumy mieszkańców i turystów, Florencja oferuje znacznie więcej niż tylko wielkanocne widowisko. Wiosna jest jednym z najlepszych momentów, aby odkrywać renesansowe dziedzictwo miasta – spacerować po historycznych placach, odwiedzać galerie sztuki czy podziwiać architekturę z czasów Medyceuszy. W tym okresie temperatury są łagodne, a miejskie ogrody i wzgórza Toskanii zaczynają się zielenić. Dzięki temu świąteczny wyjazd do Florencji pozwala połączyć udział w wyjątkowej tradycji z odkrywaniem jednego z najważniejszych centrów sztuki i kultury w Europie. Wielkanoc w Maladze. Widowiskowa Semana Santa w Andaluzji Jednym z najbardziej niezwykłych miejsc w Europie, gdzie można przeżyć Wielkanoc w wyjątkowej atmosferze, jest hiszpańska Malaga. W okresie Semana Santa, czyli Wielkiego Tygodnia, całe miasto zamienia się w scenę imponujących procesji religijnych. Przez wąskie ulice historycznego centrum przechodzą monumentalne platformy zwane „tronos”, na których umieszczone są rzeźby przedstawiające sceny z Męki Pańskiej. Konstrukcje ważą często kilka ton i są niesione przez dziesiątki członków bractw religijnych ubranych w tradycyjne stroje. Procesjom towarzyszą orkiestry, tysiące świec oraz tłumy mieszkańców i turystów, którzy gromadzą się wzdłuż ulic, aby obserwować to niezwykłe widowisko. Semana Santa w Maladze to nie tylko wydarzenie religijne, ale także ważny element lokalnej tożsamości i kultury. Uroczystości odbywają się każdego dnia Wielkiego Tygodnia, a ich kulminacja przypada na Wielki Czwartek i Wielki Piątek. Wiosenna aura Andaluzji sprawia przy tym, że świąteczny wyjazd można łatwo połączyć z odpoczynkiem nad Morzem Śródziemnym. Malaga oferuje bowiem nie tylko historyczne zabytki i wyjątkowe tradycje, lecz także dostęp do plaż Costa del Sol, liczne restauracje serwujące lokalne specjały oraz tętniące życiem place i promenady. Ze względu na ogromną popularność wydarzenia podróż do Malagi w okresie Wielkanocy warto jednak zaplanować z odpowiednim wyprzedzeniem, ponieważ hotele i bilety lotnicze w tym czasie szybko się wyprzedają. Źródło: eSky.pl Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.