Mona Lisa przeprowadza się do nowego domu. Będzie można ją zobaczyć bez odwiedzania Luwru
Najsłynniejszy obraz świata opuszcza dotychczasową salę. Francuskie Ministerstwo Kultury właśnie ogłosiło wybór architektów, którzy zaprojektują dla arcydzieła Leonarda da Vinci zupełnie nową, autonomiczną przestrzeń. Zmiana ta ma rozwiązać jeden z największych problemów współczesnego muzealnictwa – paraliżujący tłum.
Ogłoszenie to wywołało ogromne poruszenie w świecie sztuki, choć wymaga małego sprostowania: wbrew niektórym teoriom, Mona Lisa wcale nie opuszcza Luwru. Arcydzieło nadal pozostanie w historycznym kompleksie, jednak rewolucja polega na tym, że turyści będą mogli je podziwiać bez konieczności zwiedzania reszty muzeum. Luwr, będący najchętniej odwiedzaną instytucją tego typu na świecie, zmaga się obecnie z bezprecedensowym kryzysem logistycznym i infrastrukturalnym. W ciągu ostatnich miesięcy muzeum ucierpiało z powodu zuchwałej kradzieży klejnotów koronnych oraz serii zalań, które uszkodziły setki eksponatów. Projekt nazwany przez prezydenta Emmanuela Macrona „Nowym Renesansem” ma pochłonąć nawet miliard dolarów i trwale odmienić oblicze Paryża. Prywatna kawalerka dla wyjątkowej damy Sala, w której obecnie wisi dzieło Leonarda da Vinci, jest codziennie miejscem dantejskich scen. Jak podają francuskie media, każdego dnia przed niewielkim portretem tłoczy się średnio 20 tys. odwiedzających, co uniemożliwia jakąkolwiek kontemplację sztuki i generuje gigantyczny zator w innych galeriach. Rozwiązaniem ma być zupełnie nowa, dedykowana przestrzeń wystawiennicza o powierzchni około 3000 metrów kwadratowych. Ta ogromna prywatna galeria zostanie w całości poświęcona Monie Lisie oraz historii jej powstania i sekretom samego da Vinci. Dzięki osobnemu wejściu turyści nastawieni wyłącznie na zobaczenie słynnego uśmiechu nie będą musieli mieszać się z tłumem zwiedzających pozostałe skrzydła Luwru. Wielka rewolucja „Wielkiej Kolumnady” Zwycięską koncepcję architektoniczną przygotowało nowojorskie biuro Selldorf Architects we współpracy z paryskim Studios Architecture. Pokonali oni ponad setkę konkurentów z całego świata. Ich projekt skupia się na spektakularnej przebudowie placu przed tzw. Wielką Kolumnadą – wschodnią, XVII-wieczną fasadą pałacu. Plan zakłada stworzenie harmonijnego połączenia tkanki miejskiej z muzeum poprzez wprowadzenie nowej zieleni, ścieżek spacerowych oraz dwóch nowych podziemnych wejść. Projekt ma zwiększyć przepustowość Luwru, który obecnie przyjmuje około 9 milionów gości rocznie, o kolejne 3 miliony zwiedzających rocznie. Powstaną także nowe sale wystawowe, strefy gastronomiczne i sklepy z pamiątkami. Miliard dolarów w cieniu skandali. Czy to dobry moment na rozbudowę? Prace nad rozbudową mają potrwać do 2031 roku, a astronomiczny koszt inwestycji już teraz budzi spore kontrowersje nad Sekwaną. Prezydent Emmanuel Macron ucina jednak krytykę, podkreślając, że renowacja Luwru to kwestia dumy narodowej oraz bezpieczeństwa dziedzictwa kulturowego. Potrzeby modernizacyjne są palące. W październiku 2025 roku doszło do głośnej kradzieży francuskich klejnotów koronnych, która obnażyła luki w ochronie muzeum. Z kolei w grudniu 2025 roku oraz lutym 2026 roku ulewne deszcze doprowadziły do poważnych przecieków dachu, w wyniku których ucierpiało od 300 do 400 dzieł sztuki, w tym jedno uległo rozdarciu. Jako inspirację dla tak radykalnej odnowy Macron wskazał udaną odbudowę katedry Notre-Dame po pożarze z 2019 roku. – Ten projekt to nowy etap w życiu narodu i historii sztuki – zadeklarował prezydent Francji w swoim przemówieniu. Źródła: Ministère de la Culture, Youtube, BBC, New York Times, Le Monde Nasz autor Jonasz Przybył Redaktor i dziennikarz związany wcześniej m.in. z przyrodniczą gałęzią Wydawnictwa Naukowego PWN, autor wielu tekstów publicystycznych i specjalistycznych. W National Geographic skupia się głównie na tematach dotyczących środowiska naturalnego, historycznych i kulturowych. Prywatnie muzyk: gra na perkusji i na handpanie. Interesuje go historia średniowiecza oraz socjologia, szczególnie zagadnienia dotyczące funkcjonowania społeczeństw i wyzwań, jakie stawia przed nimi XXI wiek.
Odkrywamy tajemnice Bolonii. Tu historia spotyka się ze smakiem
Zapach podgrzewanej oliwy, świeżych ziół i unosząca się w powietrzu mgiełka semoliny – tak wita mnie niewielkie pastificio „Ramaciotto” przy Viale Dodici Giugno. Za ladą stoi Michele Ramacieri. Jego dłonie z matematyczną precyzją i niezwykłą zręcznością zagniatają żółte, sprężyste ciasto. Przez piętnaście lat pracował jako sfoglino, czyli rzemieślnik specjalizujący się w tradycyjnym, ręcznym wałkowaniu bolońskiego makaronu, aż w końcu cztery lata temu otworzył własny biznes. To właśnie tutaj, między oprószoną mąką stolnicą a gwarem lokalnych rozmów, zaczyna się moja podróż.
Spis treści: Pod dachem Europy Buntowniczy kościół i gniewny Neptun Anatomia i weneckie sekrety Pokaż, jak bogaty jesteś (Nie) tylko dla lokalsów Michele tworzy w miejscu niezwykłym. Bolonia leży bowiem dokładnie na granicy dwóch krain, które wspólnie tworzą kulinarny monolit Włoch. Zachodnia Emilia to ojczyzna dojrzewającej w wietrze szynki parmeńskiej i twardego Parmigiano Reggiano, natomiast wschodnia Romania słynie z łagodniejszych smaków, jak półtwardy ser Caciotta. Bolonia idealnie spaja te tradycje. Nic dziwnego, że Włosi od stuleci niezmiennie określają ją trzema słowami: la Dotta (uczona – ze względu na najstarszy uniwersytet), la Grassa (tłusta – od tutejszej bezkompromisowej kuchni) oraz la Rossa (czerwona – od koloru nasyconych słońcem dachów i ceglanych fasad). Słuchając opowieści Michele, zamawiam passatelli – makaron głęboko zakorzeniony w tutejszej chłopskiej tradycji (cucina povera). Nie ma w nim ani grama mąki pszennej. Powstaje wyłącznie z czerstwej bułki tartej, jajek, parmezanu i szczypty gałki muszkatołowej. Michele podaje go tak, jak nakazuje obyczaj – w esencjonalnym rosole. Zanim zdążę dokończyć, na talerzu lądują zielone, barwione szpinakiem pierożki Balanzoni, napakowane farszem z ricotty i tutejszej dumy, mortadeli. Chowam solidną porcję na później i pełen energii ruszam na spotkanie z moją lokalną przewodniczką, Barbarą Stolecką. Pod dachem Europy Basia to fascynatka historii, która zamieszkała tu z Polski 30 lat temu i zdążyła poznać miasto jak własną kieszeń. Nasz spacer zaczynamy w sposób typowy dla bolończyków – nie wychodząc spod portyków. Bolonia to pod tym względem absolutny światowy fenomen, doceniony w 2021 roku wpisem na listę światowego dziedzictwa UNESCO. Znajdują się tu 62 kilometry arkad, z czego blisko 40 kilometrów oplata ścisłe centrum. Ich powstanie jest nierozerwalnie związane z założoną w 1088 roku Alma Mater Studiorum – najstarszym nieprzerwanie działającym uniwersytetem cywilizacji zachodniej. Gdy uczelnia zyskiwała na renomie, do miasta zaczęły ściągać tysiące żaków. Bolonia pękała w szwach. W 1288 roku Rada Miejska wydała bezprecedensowy dekret: wszystkie nowo powstające budynki musiały być wyposażone w portyki, a do starszych kamienic należało je dobudować. Wytyczne architektoniczne były surowe. Portyk musiał mieć wysokość 7 stóp bolońskich (dokładnie 2,66 metra), by nie utrudniać swobodnego poruszania się po mieście uzbrojonym mężczyznom na koniach. Mijamy miejsca, gdzie do dziś przetrwały oryginalne, dębowe słupy z XIII wieku – jak choćby przy słynnej Casa Isolani na Strada Maggiore. Buntowniczy kościół i gniewny Neptun Docieramy na główny plac miasta, Piazza Maggiore. Nad gwarem turystów góruje piękna Fontanna Neptuna (Fontana del Nettuno), na której szczycie dumnie pręży się ponad trzymetrowy posąg boga mórz, wzniesiony w latach 1563–1566. – Nie wszędzie jest tak okazały, prawda? – zagaduje Basia. Zlecający budowę papież Pius IV uznał, że atrybuty męskości wyrzeźbione przez flamandzkiego mistrza Giambolognę są zbyt ostentacyjne, i nakazał je zmniejszyć. Artysta ustąpił, ale postanowił zagrać cenzurze na nosie. Basia prowadzi mnie na konkretną, ciemniejszą płytę chodnikową za plecami Neptuna. Stąd kciuk wyciągniętej lewej ręki boga przestaje być palcem, tworząc z perspektywy ewidentną iluzję erekcji. To cichy, trwający wieki triumf sztuki nad kościelną pruderią. Podążając za kierunkiem, który wskazuje lewa dłoń Neptuna, idziemy w stronę górującej nad placem Bazyliki św. Petroniusza. Wbrew obiegowej opinii, nie jest to katedra (tą jest San Pietro), lecz potężna bazylika – jeden z największych ceglanych kościołów gotyckich na świecie. Zgodnie z ambitnym projektem władz miejskich, świątynia miała przerosnąć rozmiarami Bazylikę św. Piotra w Rzymie. Była też symbolem bolońskiej niezależności – jej główne wejście celowo skierowano na północ, zamiast na wschód, by dominowała nad Piazza Maggiore. Zapłaciła jednak za swoją dumę. Aby zablokować budowę gigantycznego transeptu kościoła, papiestwo nakazało w 1562 roku wznieść tuż obok Pałac Archiginnasio, dosłownie murując drogę do dalszej rozbudowy. Północno-południowe ustawienie niedokończonej bazyliki genialnie wykorzystał za to w 1655 roku wybitny astronom Gian Domenico Cassini. W jej mrocznym wnętrzu stworzył najdłuższy na świecie, liczący 67,72 metra zegar słoneczny (meridianę). Wysoko w sklepieniu nawy, niemal 27 metrów nad ziemią, znajduje się otwór, wpuszczający promienie słońca. Do dziś, codziennie w samo południe, promień precyzyjnie przecina wytyczoną na posadzce linię. Tuż obok, wysoko na ścianie, wciąż wisi mała, drewniana ławeczka, z której profesor nadzorował ten cud nauki. Anatomia i weneckie sekrety Skoro papiestwo zablokowało bazylikę pałacem Archiginnasio, grzechem byłoby do niego nie wejść. Przez stulecia była to główna siedziba uniwersytetu. Dziedziniec zachwyca tysiącami herbów dawnych studentów, ale prawdziwy skarb kryje się na piętrze. To Teatro Anatomico – w całości wyrzeźbiona w drewnie sala z 1637 roku, w której odbywały się publiczne sekcje zwłok. Wzrok przyciągają Gli Spellati (Odarci ze skóry) – dwie niesamowite, drewniane rzeźby mężczyzn pozbawionych skóry, podtrzymujące baldachim nad fotelem profesora. Miejsce to przyprawia o gęsią skórkę, ale jest wspaniałym dowodem na to, dlaczego Bolonię nazywano „Uczoną”. Zanim uderzymy w kulinarne tony, Basia ciągnie mnie w stronę Via Piella. – Zobaczysz teraz naszą małą Wenecję – mówi, podchodząc do niepozornego muru. Otwiera niewielkie, kwadratowe okienko (Finestrella). Moim oczom ukazuje się ukryty kanał Canale delle Moline, otoczony kolorowymi kamienicami wyrastającymi wprost z wody. To rzadki relikt dawnej, średniowiecznej sieci wodnej, która napędzała bolońskie młyny zasilające gospodarkę miasta, a dziś płynie ukryta pod asfaltem. Pokaż, jak bogaty jesteś Kierujemy się na Piazza di Porta Ravegnana. Gdybyśmy przenieśli się w czasie do XII wieku, Bolonia przypominałaby dzisiejszy Manhattan. Bogate rody, rywalizując o wpływy, budowały jak najwyższe wieże. W szczytowym momencie było ich około stu. Do dziś zachowały się nieliczne, z których najsłynniejsze to Dwie Wieże (Due Torri). Wyższa, Torre degli Asinelli, mierzy 97,2 metra. Niższa, Torre della Garisenda, wznosi się na 48 metrów i odchyla się od pionu o niebezpieczne 4 stopnie. Obie konstrukcje są obecnie poddawane rygorystycznym pracom konserwatorskim, ale nawet z poziomu ulicy te ceglane kolosy robią oszałamiające wrażenie. Zaledwie kilka minut spaceru dzieli nas od Piazza Santo Stefano i kompleksu Siedmiu Kościołów (Sette Chiese). To niezwykły architektoniczny labirynt, który wyrósł na gruzach dawnej rzymskiej świątyni bogini Izydy. Wędrując przez połączone ze sobą kaplice, dziedzińce i krypty, czuję się jak odkrywca. A to wciąż nie koniec bolońskich rekordów. To stąd można ruszyć na spacer najdłuższym na świecie, liczącym 3,8 kilometra i składającym się z 666 arkad portykiem, który pnie się pod górę aż do górującego nad miastem Sanktuarium Madonna di San Luca. (Nie) tylko dla lokalsów Zwieńczeniem każdego dnia w Bolonii musi być wizyta w Quadrilatero – najstarszej handlowej dzielnicy miasta, a zarazem terenie dawnego Mercato di Mezzo. – Tu trzeba pilnować portfela – uśmiecha się Basia. Nie chodzi jej jednak o kieszonkowców, a o pokusy. Wąskimi uliczkami przelewa się fala ludzi, a nad głowami wiszą rzędy potężnych szynek Prosciutto di Parma i ekskluzywnego Culatello. Wchodzimy do Antica Salsamenteria Tamburini, istniejącej od 1932 roku. Niezmieniony od 80 lat wystrój tworzy klimat żywego muzeum, gdzie historię dosłownie kupuje się na wagę. Daję się ponieść wibracjom tego miejsca. Robię zdjęcia, gdy moja przewodniczka znika nagle za niepozornymi drzwiami bez żadnego szyldu. W środku panuje gwar, goście piją wino ze szklanek i kieliszków, a na stołach leżą porozkładane papierowe torebki z wędlinami przyniesionymi z sąsiednich sklepów. Jesteśmy w Osteria del Sole, najstarszej karczmie w Bolonii, działającej od 1465 roku. Sprzedaje się tu wyłącznie alkohol. Przekąski musisz przynieść sam. Mam wielką ochotę przysiąść z kieliszkiem lokalnego Pignoletto i bez reszty wtopić się w ten tłum. Bolonia to miasto, któremu inne metropolie mogą tylko pozazdrościć. Strategiczne położenie i doskonała komunikacja sprawiają, że to idealna baza wypadowa. Zaledwie krok stąd leży Rawenna ze swoimi bizantyjskimi mozaikami, a tuż za rogiem zaczyna się słynna Dolina Motoryzacji (Motor Valley) – ojczyzna Ferrari, Lamborghini i ryczących Ducati. Najlepsze jest to, że by zanurzyć się w tym świecie, wystarczy wsiąść w samolot. LOT realizuje bezpośrednie loty z Warszawy do Bolonii sześć razy w tygodniu, co czyni stolicę Emilii-Romanii idealnym celem na weekendową ucieczkę przed rutyną. Ucieczkę, która zawsze będzie smakować wybornie.
Warszawa w końcu dogoni słynne stolice. Jest plan budowy Muzeum Historii Naturalnej
W Polsce ma powstać zupełnie nowe Muzeum Historii Naturalnej. Placówka będzie jedynym tego typu obiektem w naszym kraju, uzupełniając lukę w krajowej ofercie kulturalnej. Do tej pory Polska pozostawała jednym z nielicznych państw w Europie, w których odwiedzający nie mieli okazji prześledzić wielkiej historii życia na Ziemi zgromadzonej w jednym miejscu.
Muzea historii naturalnej stanowią ważne punkty w turystycznych przewodnikach na całym świecie. Słynna placówka z Nowego Jorku zasłynęła w 2006 roku za sprawą premiery kinowego hitu „Noc w Muzeum”. Od tamtej pory każdy kto odwiedza największe miasto USA chce poczuć się jak główny bohater i na własnej skórze przeżyć spotkania z szkieletami dinozaurów, wypchanymi zwierzętami oraz naszymi przodkami z epoki kamienia. Polacy długo musieli czekać aby doświadczyć podobnych doznań. Przez lata pozostawaliśmy jednym z nielicznych krajów w Europie, który w swojej ofercie nie posiadał Muzeum Historii Naturalnej. Pojawiło się jednak światełko w tunelu, a wszyscy entuzjaści nauki wypatrują zbliżającej się inwestycji w Warszawie. Polska Akademia Nauk rusza z inicjatywą Dopiero co opadł kurz po ogólnokrajowej Nocy Muzeów, a tu już przybywają do nas kolejne informacje związane z tymi placówkami kulturalnymi. Polska Akademia Nauk ogłosiła pierwsze kroki w kierunku budowy Muzeum Historii Naturalnej - pierwszego takiego miejsca na ziemiach Polski. Póki co projekt został przeniesiony z fazy długoletnich dyskusji do etapu organizacyjnego. Kluczowym ruchem jest powołanie pełnomocnika ds. Muzeum Historii Naturalnej prof. Jarosława Stolarskiego - uznanego paleontologa, który w dużej mierze będzie koordynował prace nad powołaniem placówki. 9 milionów artefaktów pod jednym dachem Mimo, że dokładana lokalizacja planowanego muzeum nie jest jeszcze powszechnie znana, już teraz wiemy, że to co prezentować będą muzealne ekspozycje na pewno przypadnie do gustu odwiedzającym. PAN przez lata kompletował pokaźną kolekcję artefaktów, która do tej pory eksponowana była po rozproszonych placówkach. Po zebraniu wszystkich przedmiotów, do dyspozycji muzealników będzie ok. 9 milionów artefaktów. Wśród tych skarbów znajdują się m.in. największe na świecie kolekcje bursztynu i inkluzji owadów, światowej rangi zbiór morskich bezkręgowców czy jedna z najcenniejszych w Polsce kolekcji meteorytów. Wielkie ambicje nowego muzeum Polska Akademia Nauk nie ukrywała ambicji, jakie kryją się za zbliżającym się projektem. Na nowo powstałej stronie internetowej, która dedykowana jest placówce, wyczytamy, że „projekt ma szansę stać się jednym z kluczowych punktów nie tylko na mapie warszawskich instytucji publicznych, ale i całej Europy”. Nowa inwestycja ma więc przybliżyć polską ofertę kulturalną do standardów znanych z największych europejskich stolic. Powstające centrum nauki stanie się nowoczesną platformą edukacyjną, która od dnia premiery może stać się jednym z najliczniej odwiedzanych obiektów Warszawy. Źródła: MHN PAN, Property.design Nasz autor Olaf Kardaszewski Absolwent Instytutu Stosowanych Nauk Społecznych na Uniwersytecie Warszawskim. Obecnie student magisterskiego kierunku Studiów Miejskich na tej samej uczelni. Interesuje się społecznymi i kulturowymi aspektami zmieniającego się świata, o czym chętnie pisze w swoich pracach. Współprowadzący projekt „Podziemna Warszawa” w National Geographic Polska. Uwielbia podróże, w trakcie których zawsze stara się obejrzeć mecz lokalnej drużyny piłkarskiej.
Polskie miasto zachwyciło zagraniczną dziennikarkę. „To jedno z moich ulubionych miejsc”
Polska przyciąga coraz większą liczbę zagranicznych turystów, którzy coraz chętniej odkrywają nie tylko Warszawę czy Kraków, ale również mniej oczywiste miejsca poza głównym szlakiem. Coraz częściej uwagę zagranicznych mediów zwracają miasta dotąd kojarzone głównie z lokalną historią i spokojniejszym tempem życia. Jedno z nich szczególnie zachwyciło brytyjską dziennikarkę, która opisała je na łamach zagranicznej prasy.
Według prognoz do końca dekady Polskę może odwiedzać nawet 140 milionów turystów rocznie. Choć największą popularnością nadal cieszą się Warszawa, Kraków, Gdańsk i Wrocław, coraz większe zainteresowanie budzą również miasta we wschodniej części kraju. Niedawno brytyjski dziennik opublikował artykuł poświęcony Lublinowi. Ponad 300-tysięczne miasto zwróciło uwagę autorki swoją atmosferą, architekturą i bogatą historią. Brytyjska dziennikarka zachwycona klimatem Lublina i jego historią Layla Nicholson przyznała, że do Lublina przyciągnęły ją przede wszystkim tanie loty i ciekawość miejsca, o którym w Wielkiej Brytanii wciąż mówi się stosunkowo niewiele. Dziennikarka „The Independent” opisała miasto jako jedną z tych europejskich destynacji, które nie zostały jeszcze zdominowane przez masową turystykę i dzięki temu zachowały autentyczny charakter. Szczególne wrażenie zrobiło na niej Stare Miasto z brukowanymi uliczkami, kolorowymi kamienicami i atmosferą przypominającą „baśniową scenerię”. Jak zauważyła, Lublin w wyjątkowy sposób łączy nowoczesność z trudną historią, która nadal pozostaje obecna w przestrzeni miasta. Nicholson zwróciła uwagę przede wszystkim na żydowskie dziedzictwo Lublina i historię dawnego getta. Przypomniała, że przed II wojną światową mieszkało tam około 42 tysięcy Żydów, a tragiczne wydarzenia z czasu okupacji odcisnęły na mieście trwałe piętno. „To otrzeźwiające, że ten malowniczy plac był kiedyś miejscem, gdzie śmierć i zniszczenie były na porządku dziennym” – napisała. Jednocześnie podkreśliła, że mimo dramatycznej przeszłości pamięć o dawnych mieszkańcach nadal jest w Lublinie żywa i widoczna zarówno w kulturze, jak i codziennym życiu miasta. Brytyjską autorkę urzekło także to, że Lublin nie sprawia wrażenia sztucznej turystycznej dekoracji, lecz miejsca autentycznego, w którym historia naturalnie przeplata się ze współczesnością. W artykule wspomniała również o filmie „A Real Pain” z Jesse’em Eisenbergiem i Kieranem Culkinem, którego część scen powstawała właśnie na ulicach Lublina. Szczególnie zapadła jej w pamięć restauracja Mandragora, gdzie – jak podkreśliła – można poczuć atmosferę dawnego miasta zarówno dzięki wystrojowi, jak i tradycyjnej kuchni regionalnej oraz żydowskiej. Lublin urzeka cenami, kuchnią i spokojną atmosferą bez tłumów Dziennikarka zwróciła uwagę również na ceny, które w porównaniu z Londynem wydały jej się wyjątkowo przystępne. Jak pisała, niemal pusty lot z Luton do Lublina kosztował ją zaledwie kilkanaście funtów, a nocleg w XV-wiecznej kamienicy z widokiem na Rynek i Trybunał Koronny okazał się tańszy niż koktajl w brytyjskiej stolicy. Layla Nicholson podkreślała, że właśnie ten stosunek jakości do ceny może stać się jednym z największych atutów miasta dla zagranicznych turystów szukających mniej oczywistych kierunków na krótki wyjazd. Duże wrażenie zrobiła na niej również lokalna gastronomia. W tekście wspominała między innymi o lubelskiej wódce cytrynowej produkowanej w mieście od początku XX wieku oraz o cebularzu lubelskim, który określiła jako kulinarny ślad historii i wielokulturowego dziedzictwa Lublina. Sporo miejsca poświęciła także wieczornym spacerom po mieście. Szczególnie zachwyciły ją okolice Bramy Krakowskiej oraz nowoczesny Portal – instalacja łącząca Lublin z innymi miejscami na świecie za pomocą transmisji na żywo. Redaktorka „The Independent” zauważyła, że mimo trudnej historii Lublin sprawia dziś wrażenie miejsca spokojnego, otwartego i pełnego życia. „Widzę tylko rosnącą trajektorię” – napisała pod koniec artykułu, dodając, że warto odwiedzić miasto zanim stanie się ono kolejną ofiarą masowej turystyki. Wspomniała również, że jej znajomi początkowo myśleli, iż pomyliła Lublin z Dublinem. Po podróży nie miała jednak wątpliwości, że polskie miasto zasługuje na znacznie większą międzynarodową rozpoznawalność – szczególnie przed 2029 rokiem, kiedy Lublin będzie pełnił rolę Europejskiej Stolicy Kultury. Źródło: The Independent Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Otwarto pierwszą na świecie plażę tylko dla kobiet. Obowiązują tam szczególne zasady
Nie wszystkie kobiety czują się komfortowo podczas wypoczynku na zatłoczonych plażach czy hotelowych basenach. Dla części z nich problemem bywa brak prywatności, obecność kamer i telefonów czy konieczność przebywania w stroju kąpielowym w mieszanym towarzystwie. Teraz Dubaj postanowił stworzyć przestrzeń, która ma całkowicie zmienić sposób korzystania z nadmorskiego wypoczynku.
Choć obecnie Dubaj nie należy do kierunków, do których turyści chcą masowo podróżować ze względu na napiętą sytuację na Bliskim Wschodzie i obawy związane z konfliktem w regionie, miasto nadal realizuje projekty mające przyciągać uwagę świata. Tym razem chodzi o nową strefę na plaży Al Mamzar, stworzoną wyłącznie z myślą o kobietach. Kompleks o powierzchni około 125 tys. metrów kwadratowych ma oferować mieszkankom i turystkom prywatną przestrzeń do wypoczynku, pływania i aktywności fizycznej – bez obecności mężczyzn oraz bez możliwości fotografowania czy nagrywania. Plaża tylko dla kobiet w Dubaju. Jakie atrakcje przygotowano? Nowa strefa Khor Al Mamzar ma być czymś znacznie więcej niż zwykłą plażą przeznaczoną wyłącznie dla kobiet. Projekt został zaplanowany jako nowoczesna przestrzeń rekreacyjna, która ma łączyć wypoczynek, sport i prywatność. Na terenie kompleksu pojawiły się całodobowe strefy nocnego pływania nadzorowane przez ratowniczki, rozbudowane zaplecze fitness i sportów plażowych oraz pierwszy w regionie pływający pomost. Duży nacisk położono również na kwestie bezpieczeństwa i komfortu użytkowniczek. Cały teren został oddzielony od pozostałych części wybrzeża wysokimi ogrodzeniami i kontrolowanymi wejściami, a na miejscu obowiązuje całkowity zakaz wykonywania zdjęć i nagrywania filmów. Nad przestrzeganiem zasad mają czuwać inteligentne systemy monitoringu wspomagane sztuczną inteligencją oraz żeńska ochrona. Na plaży pracują wyłącznie kobiety – od ratowniczek po personel obsługi. Władze Dubaju podkreślają, że inwestycja jest częścią większego projektu modernizacji wybrzeża Al Mamzar, wartego setki milionów dirhamów. Kompleks o powierzchni około 125 tys. metrów kwadratowych ma docelowo stać się jednym z najważniejszych elementów planu rozwoju nadmorskiej infrastruktury miasta do 2040 roku. Na plaży przygotowano również strefy dla rodzin z dziećmi, choć obowiązują ścisłe zasady dotyczące wieku chłopców mogących przebywać na terenie obiektu. Według lokalnych władz nowa przestrzeń ma przyciągać miliony odwiedzających rocznie i stać się symbolem nowego podejścia do rekreacji nad wodą w regionie. Dubaj rozbudowuje wybrzeże. Powstają nowe atrakcje nad wodą Projekt Al Mamzar obejmuje nie tylko strefę stworzoną specjalnie dla kobiet, ale również ogromną modernizację całego nadmorskiego obszaru Dubaju. Władze emiratu znacząco powiększyły przestrzeń przeznaczoną do wypoczynku i kąpieli – linia brzegowa rozciąga się teraz na około 3,6 kilometra, a całkowita powierzchnia plaży wzrosła do 182 tys. metrów kwadratowych. Jednym z najbardziej charakterystycznych elementów nowej inwestycji stała się specjalna strefa do pływania nocnego o długości około 300 metrów. Obszar został wyposażony w nowoczesne oświetlenie, wieże ratownicze i system alarmowy z kilkunastoma punktami bezpieczeństwa działającymi przez całą dobę. Nie tylko plaża. Dubaj stawia na aktywność W Dubaju coraz mocniej stawia się również na aktywny wypoczynek. Wzdłuż wybrzeża wytyczono ponad 5,5 kilometra tras dla rowerzystów i biegaczy, a odwiedzający mogą korzystać z kortów do padla, siłowni plenerowych czy stref sportów wodnych. Na miejscu dostępne są m.in. kajaki, paddleboardy, narty wodne oraz flyboarding. Dużą uwagę poświęcono także rodzinom – powstały nowe place zabaw, zacienione miejsca piknikowe i klimatyzowane domki do wynajęcia. Dubaj wyraźnie rozwija przy tym strategię tworzenia widowiskowych projektów mających przyciągać uwagę świata. Niedawno miasto zapowiedziało również budowę pierwszej ulicy pokrytej prawdziwym złotem, która ma stać się częścią nowej dzielnicy Dubai Gold District w historycznej części Deira. Władze emiratu liczą, że podobne inwestycje pozwolą utrzymać pozycję Dubaju jako jednego z najbardziej rozpoznawalnych centrów luksusowej turystyki i nowoczesnej infrastruktury na Bliskim Wschodzie. Źródła: Daily Mail, The Independent Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Bułgaria, jakiej nie znacie. Zaskakujące fakty o ulubionym kraju bałkańskim Polaków
Bułgaria kojarzy się nam głównie ze Złotymi Piaskami, sałatką szopską oraz odwróconymi gestami potakiwania. Gdy jednak przyjrzymy się tej bałkańskiej krainie nieco bliżej, okazuje się, że skrywa ona arcyciekawe i mało znane fakty.
W tym artykule: Historyczne ciekawostki o Bułgarii Kulinarne ciekawostki o Bułgarii Bułgarskie góry i trasy narciarskie Przyroda Bułgarii Jeden z najdłużej niepobitych rekordów świata w lekkiej atletyce należy do Bułgarki – Stefki Kostadinovej. Pobiła go w skoku wzwyż, na Mistrzostwach Świata w lekkiej atletyce w Rzymie, w 1987 r. Tego imponującego wyniku – 2,09 m – do dziś nikt nie pobił. Granicę dwóch metrów Kostadinova w swojej sportowej karierze przekraczała aż 197 razy. Pobiła tez w sumie siedem rekordów świata. Pochodzi w Płowdiwu i jest honorową obywatelką tego miasta. Fakt, że Bułgaria jest największym na świecie producentem olejku różanego jest powszechnie znany. Ale mało kto wie, że to samo dotyczy lawendy. W ostatnich latach Bułgaria wyprzedziła dotychczasowego lidera w produkcji lawendy, czyli Francję. Lawenda świetnie się w Bułgarii udaje, dzięki ciepłemu bałkańskiemu klimatowi. Koszty pracy są tam znacznie niższe niż we Francji. Dlatego bułgarski olejek kosztuje połowę tego, co francuski. Historia uprawy lawendy w Bułgarii ma co najmniej sto lat. Także „lawendowa” rywalizacja Bułgarii i Francji nie jest niczym nowym – trwa od lat 80. poprzedniego wieku. Historyczne ciekawostki o Bułgarii Bułgaria to jedno z najstarszych państw Europy. Powstała w 681 roku. Chrześcijaństwo przyjęła w roku 864. Jest także jedynym państwem w Europie, które nigdy nie zmieniło nazwy. Pierwszy bułgarski parlament został zwołany 11 maja 1879 roku. To czyni go najstarszą instytucją parlamentarną w Europie. Jedź do Bułgarii! Tu jest wszystko - i do tego najtaniej w Europie Góry, morze, świetna kuchnia. W Bułgarii nie trudno o idealny urlop. W Bułgarii znajduje się jeden z najciekawszych i najczęściej fotografowanych budynków z czasów komunizmu w całej Europie. Dom-Pomnik Komunistycznej Partii Bułgarii wybudowano w 1981 r. na szczycie góry Buzłudża, w łańcuchu Starej Płaniny. Przypominający wielkie UFO obiekt jest olbrzymi. Ma 42 metry średnicy, a góruje nad nim 70-metrowa wieża zwieńczona czerwoną gwiazdą. Wykonany z betonu budynek to przykład architektury nurtu brutalizmu. Wewnątrz znajduje się wielka sala, którą zdobiło niemal tysiąc metrów kwadratowych mozaik. Dziś budynek jest już tylko malowniczą ruiną, ale podejmowane są próby jego zachowania i konserwacji. Kulinarne ciekawostki o Bułgarii Lactobacillus bulgaricus to podgatunek probiotycznej bakterii zwanej pałeczką kwasu mlekowego. To jeden z głównych mikroorganizmów obecnych w jogurcie. Został odkryty w 1905 r. przez bułgarskiego mikrobiologa Stamena Grigorova. Dziś, wraz ze Streptococcus thermophilus bakteria ta jest używana na całym świecie do produkcji jogurtu, a także jako składnik preparatów probiotycznych. Jest obecna także w wielu serach. Odpowiada za tzw. fermentację mlekową, czyli rozłożenie laktozy do kwasu mlekowego. Dzięki niemu jogurt ma kwaśny smak. W Bułgarii produkowano wino już 6 tys. lat temu. Uprawa winorośli kwitła też za czasów starożytnego państwa Traków, ok. 2,5 tys. lat temu. W czasach Związku Radzieckiego Bułgaria stała się czwartym producentem wina na świecie. Oczywiście cała ta produkcja była konsumowana właśnie w komunistycznej części Europy. Po 1989 roku Bułgaria zaczęła produkować wina wysokiej jakości i eksportować je na Zachód Europy. Dziś ma ok. 60 tys. hektarów winnic, w których uprawia się zarówno szczepy międzynarodowe, jak cabernet sauvignon i merlot, jak i mnóstwo lokalnych, np. mavrud czy dimyat. A jej znaczenie na winiarskiej mapie świata wciąż rośnie. Gojnik i czosnek bułgarski to dwie rośliny powszechnie konsumowane w Bułgarii. Obecnie robią międzynarodową karierę w świecie zdrowego żywienia i kulinariów. Gojnik, znany również jako herbata mursalska, szałwia libańska czy herbatka wysokogórska, to ziele uważane w Bułgarii niemal za panaceum. Napar z gojnika ma leczyć rany, wspomagać trawienie i odporność, likwidować zgagę i pobudzać. Potwierdzono jego działanie przeciwzapalne i antyoksydacyjne. Czosnek bułgarski, inaczej samardala, to składnik mieszanki przypraw o tej samej nazwie, a przy okazji niezwykle ozdobna roślina. Używa się jej do przyprawiania mięsa, jajek, ziemniaków i sałatek. Bułgarskie góry i trasy narciarskie Choć kojarzymy ją, jeszcze z czasów PRL, z nadmorskimi kurortami, znacznie więcej jest w Bułgarii kurortów górskich. A konkretnie – wypoczniemy tam w 26 miejscowościach nad morzem i aż w 56 w górach. Co nie dziwi, bo aż 60% powierzchni tego kraju pokrywają właśnie góry. Bułgaria to raj dla miłośników górskich wędrówek. Jej góry są nie tylko rozległe, ale i bardzo różnorodne. Od osiągającego niemal 3 tys. m n.p.m. masywu Riły, przez malownicze Rodopy, usiany jeziorami masyw Pirin, po pełną oryginalnych skalnych formacji Starą Płaninę. Plaże w Bułgarii. Gdzie znaleźć te najpiękniejsze? [PRZEWODNIK] Wymieniając miejsca, które Polacy w sezonie wakacyjnym odwiedzają najchętniej, na jednym z czołowych miejsc z pewnością znajdzie się Bułgaria. Plaże, zabytki, dzikie pasma górskie, malow... A jak góry – to i narty. Bułgaria ma ogromny narciarski potencjał i jest coraz lepiej znana pod tym względem w Europie. Największym ośrodkiem narciarskim kraju jest Bansko w górach Piryn, gdzie regularnie odbywają się zawody Pucharu Świata. Można tu jeździć po 75 kilometrach tras. Niewiele mniejszy jest Borovets (58 km tras), a jego dużą zaletą jest niewielka odległość od Sofii. W całej Bułgarii jest 21 ośrodków narciarskich i w sumie 228 km tras. Przyroda Bułgarii Bułgaria to jedno z najbardziej bioróżnorodnych miejsc w Europie. Występuje tu 3900 gatunków roślin, 210 gatunków ryb, 18 gatunków płazów, 37 gatunków gadów, 428 gatunków ptaków i 95 gatunków ssaków. W sumie w Bułgarii występuje około 1300 gatunków endemicznych (5% całkowitej flory, 8,8% wszystkich gatunków innych niż owady i 4,3% gatunków owadów). Przyczyną tego bogactwa jest zróżnicowanie środowisk, ekosystemów i mikroklimatów. W Bułgarii można podobno wyróżnić ponad 900 typów siedlisk. Choć w kraju są tylko cztery parki narodowe, liczba wszystkich obszarów chronionych i rezerwatów jest znacznie większa i wynosi aż 1392, w tym 340 unijnych obszarów „Natura 2000”.
Obwód królewiecki ma europejskie korzenie. Dziś jest rosyjską eksklawą
Obwód królewiecki stanowi jeden z najbardziej skomplikowanych obszarów we współczesnej Europie. Niewielki skrawek lądu nad Bałtykiem jest jednocześnie rosyjską eksklawą i silnie zmilitaryzowanym bastionem. Dla krajów NATO region ten pozostaje stałym wyzwaniem dla bezpieczeństwa, wymagającym nieustannej czujności. Warto jednak pamiętać, że Królewiec ma głębokie europejskie korzenie, które trwają pod warstwą radzieckiego modernizmu.
Spis treści: Rosyjska eksklawa w sercu kontynentu Od zakonnej potęgi do polskiego lenna Społeczeństwo i demografia Pięta achillesowa NATO Cień dawnej świetności Pod względem historycznym, kulturowym i krajobrazowym, Królewiec pozostaje fascynującym miejscem. Jednocześnie już po zakończeniu zimnej wojny region ten stał się jednym z newralgicznych punktów bezpieczeństwa w Europie. W dzisiejszej rzeczywistości dla państw NATO obwód królewiecki stanowi większy powód do niepokoju niż kiedykolwiek wcześniej. Jednocześnie powrót do nazwy „Królewiec” w polskiej przestrzeni publicznej przypomina, że region ten ma nie radziecką i nie rosyjską, a europejską historię. Rosyjska eksklawa w sercu kontynentu Obwód królewiecki, choć terytorialnie przynależy do Federacji Rosyjskiej, jest od niej całkowicie odizolowany lądowo przez terytoria Litwy, Polski i oddzielony przez Białoruś. Ten unikatowy status eksklawy narzuca regionowi specyficzny tryb funkcjonowania. W Królewcu logistyka staje się kwestią polityczną, a dostęp do morza pozostaje jedynym pewnym oknem na świat. Region graniczy od południa z Polską, na odcinku około 204 km. Z kolei na północy i wschodzie sąsiaduje z Litwą, na długości blisko 266 km. Zachodnia granica to linia brzegowa Morza Bałtyckiego, która definiuje militarny i gospodarczy charakter obwodu jako bazy dla Floty Bałtyckiej. Ukształtowanie terenu obwodu jest typowe dla nizinnych krajobrazów pobrzeży bałtyckich. Dominują tam formy polodowcowe, rozległe doliny rzeczne (dolnego Niemna i Pregoły) i unikatowe mierzeje – Wiślana i Kurońska. Ta ostatnia, wpisana na listę UNESCO, stanowi wąski, stukilometrowy pas piasku oddzielający Zalew Kuroński od Bałtyku. Warto wspomnieć, że tamtejsze ruchome wydmy osiągają wysokość ponad 50 metrów. Z perspektywy geopolitycznej najważniejszym elementem geografii regionu jest jednak Przesmyk Suwalski – wąski pas ziemi łączący Polskę z Litwą, który oddziela obwód od Białorusi, stanowiąc tym samym najbardziej newralgiczny punkt strategiczny Europy. Od zakonnej potęgi do polskiego lenna Zanim Królewiec stał się odizolowaną fortecą, przez wieki stanowił pomost między kulturami. Założony w 1255 roku przez zakon krzyżacki, w samym sercu Prus Dolnych, szybko stał się jednym z kluczowych ośrodków w Prusach Wschodnich. W XIV wieku miasto pełniło funkcję siedziby wielkiego marszałka zakonu, co podniosło jego rangę do poziomu ważnego europejskiej ośrodka administracji i handlu. Polska zwierzchność Po wojnie trzynastoletniej i drugim pokoju toruńskim, państwo krzyżackie stało się lennem Polski. Momentem przełomowym był rok 1525, kiedy ostatni wielki mistrz, Albrecht Hohenzollern, dokonał sekularyzacji zakonu i złożył hołd lenny Zygmuntowi Staremu. Powstały w ten sposób Prusy Książęce ze stolicą w Królewcu pozostawały zależne od Korony Polskiej aż do 1657 roku. W tym okresie Królewiec (Königsberg) rozkwitł jako centrum nauki i kultury. Uniwersytet Albertyna, założony w 1544 roku, był miejscem, gdzie krzyżowały się wpływy polskie, litewskie i niemieckie. Związek ten został przerwany dopiero przez traktaty welawsko-bydgoskie w czasie potopu szwedzkiego, co otworzyło drogę do późniejszej hegemonii Prus w regionie. Radziecka transformacja Koniec II wojny światowej przyniósł całkowitą zagładę historycznego Königsberga. Brytyjskie naloty w 1944 roku i brutalne oblężenie przez Armię Czerwoną w kwietniu 1945 roku zrównały miasto z ziemią. Na mocy konferencji poczdamskiej północna część Prus Wschodnich przypadła ZSRR. Decyzja o przemianowaniu miasta na Kaliningrad w 1946 roku, podjęta po śmierci Michaiła Kalinina, była aktem ostatecznego zerwania z przeszłością. Niemiecka ludność została wysiedlona, a ich miejsce zajęli osadnicy z Rosji, Białorusi i Ukrainy, tworząc nową, radziecką tożsamość regionu. Społeczeństwo i demografia Współczesna struktura demograficzna obwodu jest efektem powojennej inżynierii społecznej. Obecnie region zamieszkuje nieco ponad milion osób, z wyraźną dominacją ludności rosyjskiej, która stanowi ponad 82% ogółu. Specyfika lokalizacji obwodu sprawiła jednak, że jego mieszkańcy przez lata wykształcili unikatową tożsamość regionalną, silnie odróżniającą ich od mieszkańców właściwej Rosji. Pozostałą część społeczeństwa stanowią: Białorusini (5,31%), Ukraińcy (4,94%), Litwini (1,46%), Polacy (0,41%). Współczesny kryzys Przed 2022 rokiem mieszkańcy obwodu królewieckiego należeli do najbardziej „mobilnych” obywateli Rosji. Wówczas zaledwie 18,5% obywateli tamtejszych miast deklarowało, że nigdy nie opuściło granic państwa. Obecna sytuacja społeczna w obwodzie jest jednak znacznie gorsza. Izolacja regionu, będąca następstwem rosyjskiej agresji na Ukrainę, doprowadziła do drastycznego wzrostu cen i zjawiska narastającej biedy. W grudniu 2024 roku gubernator Aleksiej Biesprozwannych ogłosił, że od 2025 roku w regionie zostaną przywrócone karty żywnościowe dla osób o niskich dochodach. Programem zostali objęci emeryci i rodziny wielodzietne, co jest reakcją na fakt, że części społeczeństwa nie stać już na podstawowe zakupy spożywcze. To bolesny powrót do mechanizmów znanych z czasów kryzysów radzieckich, pokazujący kruchość gospodarczej stabilności eksklawy. Pięta achillesowa NATO Współczesny obwód królewiecki jest przede wszystkim postrzegany jako „niezatapialny lotniskowiec” Rosji na Bałtyku. Region jest nasycony nowoczesnym uzbrojeniem, w tym systemami antydostępowymi A2/AD, zdolnymi przenosić głowice nuklearne rakietami Iskander i rozbudowaną siecią obrony przeciwlotniczej S-400. Strategiczne znaczenie przesmyku suwalskiego Dla strategów NATO kluczowym wyzwaniem jest Przesmyk Suwalski – pas o szerokości od 60 do 100 km, łączący Polskę z Litwą. Utrata kontroli nad tym obszarem w przypadku konfliktu oznaczałaby lądową izolację państw bałtyckich od reszty Sojuszu. Przesmyk jest uważany za jedno z najbardziej zapalnych miejsc w Europie, gdzie regularnie testowana jest gotowość sił NATO poprzez rosyjsko-białoruskie manewry wojskowe. Cień dawnej świetności Dziś Królewiec znajduje się w strefie politycznej izolacji, jednak nie można zapomnieć o bogatej historii i dawnej świetności tego regionu, której ślady są tam widoczne do dziś. Centralnym punktem obwodu jest Wyspa Kanta, na której wznosi się odbudowana katedra – miejsce spoczynku Immanuela Kanta. Kościół ten, zniszczony w 1944 roku i odbudowany dekady później, stanowi symbol trwania europejskiego dziedzictwa w radzieckim otoczeniu. Inne ciekawe miejsca w Królewcu to: Mierzeja Kurońska – będąca przedłużeniem Półwyspu Sambijskiego i oddzielająca Zalew Kuroński od Bałtyku. To właśnie tam znajduje się niezwykły Tańczący Las, gdzie pnie sosen są fantazyjnie powyginane z niewyjaśnionych do dziś przyczyn (choć należy zaznaczyć, że istnieje kilka hipotez na ten temat); Muzeum Bursztynu – zlokalizowane w dawnym pruskim forcie, prezentuje historię wydobycia i kunsztowne wyroby z „bałtyckiego złota”; dzielnica Amalienau – jedna z niewielu części miasta, która przetrwała wojnę bez większych zniszczeń, zachowując klimat przedwojennej, willowej architektury; Zielenogradsk – historyczny kurort, znany obecnie jako „miasto kotów”, co stało się jego unikatowym motywem turystyczno-marketingowym. Wymieniając atrakcje regionu, nie można zapomnieć o pięknych nadbałtyckich plażach i poniemieckiej zabudowie. Pięknie prezentuje się też sobór Chrystusa Zbawiciela, choć należy podkreślić, że obiekt ten został konsekrowany w 2006 roku. Ciekawym symbolem zmian jest los Domu Sowietów – brutalistycznego kolosa, który stanął na miejscu zburzonego Zamku Królewskiego. Przez dekady pozostawał on niedokończonym pomnikiem radzieckiej potęgi, a w maju 2023 roku rozpoczęła się jego rozbiórka, co mieszkańcy i obserwatorzy interpretują jako koniec pewnej epoki historycznej. Nasz autor Artur Białek Współpracownik National-Geographic.pl. Wcześniej związany m.in. z redakcjami regionalnymi, technologicznymi i motoryzacyjnymi. Pisał dla tytułów takich jak: „Kulisy Powiatu”, „AndroidNow” (gdzie pełnił także funkcję redaktora naczelnego) i „Bezpieczna Podróż”. Z wykształcenia jest ekonomistą, ale bardziej z przypadku niż zamiłowania. Jego największą pasją są podróże, zwłaszcza do miejsc wysokich, stromych i skalistych. Niewiele brakuje mu do zdobycia Korony Gór Polski, ale jego ambicje sięgają dalej. Lepiej niż w otoczeniu betonu i wielkopłytowej zabudowy czuje się wśród drzew i gór, które są jego największą miłością (zaraz obok ekosystemów leśnych), a obiektyw jego aparatu woli architekturę zabytkową niż nowoczesną. Najbardziej interesuje go historia współczesna, jako ta najlepiej poznana i pozostawiająca najmniej znaków zapytania. Wszystkie zwierzęta uważa za równorzędnych mieszkańców Ziemi. Zgodnie ze swoimi zainteresowaniami, w „National-Geographic.pl” pisze przede wszystkim o przyrodzie i historii. Zagorzały przeciwnik betonozy. Prywatnie opiekun dwóch wspaniałych gryzoni.
Najpiękniejsze szlaki Europy. 10 tras, które trzeba przejść choć raz w życiu
Turystyka piesza przeżywa dziś prawdziwy renesans. Coraz więcej podróżnych rezygnuje z intensywnego zwiedzania w pośpiechu na rzecz aktywnego wypoczynku bliżej natury. Popularność zdobywają zarówno wielodniowe trekkingi przez góry, jak i krótsze trasy prowadzące przez wybrzeża, jeziora czy parki narodowe. Europa oferuje pod tym względem ogromny wybór – od alpejskich szczytów po śródziemnomorskie klify. Które szlaki uchodzą dziś za najpiękniejsze i szczególnie warto wpisać je na listę podróżniczych planów?
Spis treści: Camino de Santiago zachwyca pielgrzymów. To najsłynniejszy szlak Europy Ruta de Cares w Hiszpanii. Jeden z najbardziej spektakularnych szlaków Europy GR-131 na La Gomerze. Trekking przez najbardziej dziką z Wysp Kanaryjskich West Highland Way to legenda szkockiego trekkingu Kungsleden w Szwecji prowadzi przez arktyczne krajobrazy Laponii Snowdon w Walii oferuje jedne z najpiękniejszych widoków w Wielkiej Brytanii Wales Coast Path pozwala przejść całe wybrzeże Walii Rätikon High Trail zachwyca alpejskimi panoramami Coast to Coast w Anglii przecina trzy słynne parki narodowe Tour du Mont Blanc to najsłynniejsza pętla trekkingowa Alp Piesze wędrówki od lat uznawane są za jedną z najbardziej korzystnych form aktywnego wypoczynku. Regularny kontakt z naturą pomaga redukować stres, poprawia koncentrację i wspiera zdrowie psychiczne, a jednocześnie wzmacnia kondycję, poprawia wydolność organizmu i pozwala oderwać się od codziennego pośpiechu. Dla wielu osób trekking staje się dziś nie tylko sposobem na aktywne spędzanie urlopu, ale również formą świadomego podróżowania, która pozwala lepiej poznać krajobrazy, kulturę i lokalną przyrodę odwiedzanych miejsc. W Europie nie brakuje tras, które zachwycają widokami i różnorodnością. Jakie zatem warto odwiedzić? Camino de Santiago zachwyca pielgrzymów. To najsłynniejszy szlak Europy Droga Francuska Camino de Santiago od lat uznawana jest za jeden z najbardziej kultowych szlaków pieszych na świecie. Trasa rozpoczyna się w niewielkim francuskim miasteczku Saint-Jean-Pied-de-Port u podnóża Pirenejów i prowadzi aż do Santiago de Compostela w północno-zachodniej Hiszpanii. Całość liczy około 790 kilometrów, a jej przejście zajmuje zwykle od miesiąca do pięciu tygodni. Choć Camino kojarzy się przede wszystkim z pielgrzymką religijną, dziś wyruszają na nie także osoby szukające kontaktu z naturą, wyciszenia czy wielodniowego trekkingowego wyzwania. Szlak prowadzi przez niezwykle różnorodne krajobrazy – od górskich przełęczy i baskijskich wzgórz po rozległe pola Kastylii, średniowieczne miasta i pachnące eukaliptusami lasy Galicji. Po drodze wędrowcy mijają takie miasta jak Pampeluna, Burgos czy León, a każdego dnia pokonują średnio około 20-25 kilometrów. Ogromną zaletą Camino jest infrastruktura przygotowana specjalnie dla pielgrzymów – liczne schroniska, bary i tanie noclegi sprawiają, że szlak jest dostępny także dla mniej doświadczonych turystów. Najlepszym okresem na wędrówkę pozostają późna wiosna i wczesna jesień, kiedy temperatury są łagodniejsze, a tłumy mniejsze niż w środku wakacji. Ruta de Cares w Hiszpanii. Jeden z najbardziej spektakularnych szlaków Europy Ruta de Cares w hiszpańskich Picos de Europa często nazywana jest „boskim wąwozem” i trudno się temu dziwić. Trasa o długości około 22 kilometrów prowadzi pomiędzy miejscowościami Poncebos i Caín, przecinając monumentalny wapienny kanion wyrzeźbiony przez rzekę Cares. Szlak biegnie wąskimi ścieżkami wykutymi wysoko w skałach, przez tunele wydrążone w klifach i mosty zawieszone nad głębokim wąwozem. Widoki należą do najbardziej widowiskowych w całej Hiszpanii – strome ściany skalne kontrastują tu z intensywną zielenią dolin i turkusową wodą płynącą kilkaset metrów niżej. Trasa powstała pierwotnie dla pracowników elektrowni wodnej i do dziś uznawana jest za niezwykłe połączenie natury i inżynierii. Przejście zajmuje zwykle od pięciu do siedmiu godzin, dlatego wielu turystów decyduje się wrócić autobusem lub taksówką. Choć technicznie szlak nie jest bardzo trudny, wymaga dobrej kondycji i braku lęku wysokości – w niektórych miejscach ścieżka jest bardzo wąska i pozbawiona zabezpieczeń. Najlepiej wybrać się tam wiosną lub wczesną jesienią, unikając największych upałów i tłumów w lipcu oraz sierpniu. GR-131 na La Gomerze. Trekking przez najbardziej dziką z Wysp Kanaryjskich La Gomera pozostaje jedną z najmniej zatłoczonych Wysp Kanaryjskich, a przebiegający przez nią fragment szlaku GR-131 uchodzi za prawdziwy raj dla miłośników trekkingu. Odcinek prowadzący z San Sebastián de La Gomera do Vallehermoso liczy około 43 kilometrów i zwykle rozkłada się go na dwa lub trzy dni marszu. Choć dystans może wydawać się niewielki, szlak jest wymagający ze względu na duże przewyższenia sięgające ponad 2300 metrów. Trasa przecina niemal całą wyspę, prowadząc przez surowe wulkaniczne krajobrazy, głębokie wąwozy, zielone doliny i niezwykły Park Narodowy Garajonay wpisany na listę UNESCO. To właśnie tam znajdują się słynne lasy wawrzynowe spowite mgłą, które wyglądają jak sceneria filmu fantasy. W przeciwieństwie do bardziej turystycznych Teneryfy czy Gran Canarii, La Gomera oferuje ciszę i kontakt z niemal dziewiczą przyrodą. Pogoda potrafi zmieniać się tu bardzo szybko ze względu na lokalne mikroklimaty, dlatego doświadczeni piechurzy zalecają ubieranie się warstwowo i zabranie odzieży przeciwdeszczowej nawet przy słonecznej prognozie. Najprzyjemniejsze warunki do trekkingu panują zwykle wiosną i jesienią, kiedy temperatury utrzymują się w okolicach 18-21 stopni Celsjusza. West Highland Way to legenda szkockiego trekkingu West Highland Way jest najpopularniejszym długodystansowym szlakiem pieszym w Szkocji i jednocześnie jedną z najbardziej malowniczych tras w całej Wielkiej Brytanii. Liczący około 154 kilometry szlak rozpoczyna się w Milngavie pod Glasgow, a kończy w Fort William u stóp Ben Nevis – najwyższego szczytu Wysp Brytyjskich. Przejście całości zajmuje zwykle od pięciu do siedmiu dni. Początkowe etapy prowadzą przez spokojniejsze tereny wokół jeziora Loch Lomond, jednak im dalej na północ, tym krajobraz staje się bardziej surowy i górzysty. Wędrowcy mijają wrzosowiska, dzikie doliny i słynne szkockie Highlands, a jednym z najbardziej wymagających momentów trasy pozostaje Devil’s Staircase – strome podejście na wysokość około 550 metrów. Wielką zaletą West Highland Way jest możliwość nocowania zarówno w pensjonatach i schroniskach, jak i na dziko, co w Szkocji jest legalne w wielu miejscach. Jesienią szlak zachwyca szczególnie intensywnymi kolorami wrzosowisk i możliwością obserwowania jeleni na Rannoch Moor. Doświadczeni piechurzy radzą jednak unikać szczytu lata, kiedy dużym problemem stają się słynne szkockie meszki. Kungsleden w Szwecji prowadzi przez arktyczne krajobrazy Laponii Kungsleden, czyli Szlak Królewski, to jedna z najbardziej legendarnych tras trekkingowych Europy Północnej. Szlak przebiega przez szwedzką Laponię i liczy około 460 kilometrów, choć większość turystów wybiera krótsze fragmenty. Najpopularniejszy odcinek między Abisko a Nikkaluoktą ma około 105 kilometrów i można go przejść w ciągu 10-12 dni. Kungsleden zachwyca przede wszystkim poczuciem przestrzeni i surową arktyczną naturą. Trasa prowadzi przez doliny lodowcowe, tundrę, brzozowe lasy oraz rozległe płaskowyże, gdzie przez wiele godzin można nie spotkać żadnych zabudowań. Latem dodatkową atrakcją jest zjawisko dnia polarnego, natomiast pod koniec sierpnia i we wrześniu na niebie coraz częściej pojawia się zorza polarna. Szlak jest bardzo dobrze oznakowany i wyposażony w drewniane pomosty oraz mostki ułatwiające przechodzenie przez mokradła. Co kilkanaście kilometrów znajdują się schroniska prowadzone przez Szwedzkie Stowarzyszenie Turystyczne, dzięki czemu trekking można dostosować do własnego poziomu doświadczenia. Najlepszym okresem na wędrówkę pozostaje czas od czerwca do września, kiedy warunki pogodowe są najstabilniejsze. Snowdon w Walii oferuje jedne z najpiękniejszych widoków w Wielkiej Brytanii Snowdon, czyli Yr Wyddfa, to najwyższy szczyt Walii osiągający 1085 metrów wysokości i jeden z najczęściej zdobywanych górskich celów na Wyspach Brytyjskich. Wędrówka na szczyt może mieć od około 11 do 14 kilometrów w obie strony – wszystko zależy od wybranej trasy. Najłatwiejszy jest szlak Llanberis, natomiast bardziej wymagające i widowiskowe pozostają Pyg Track oraz Watkin Path. Trasa prowadzi przez charakterystyczne polodowcowe krajobrazy Parku Narodowego Snowdonia, gdzie można podziwiać jeziora, ostre grzbiety i zielone doliny przecinające walijskie góry. Szczególnie popularny jest szlak Pyg, który oferuje widoki na słynny Snowdon Horseshoe – jeden z najbardziej rozpoznawalnych górskich krajobrazów Wielkiej Brytanii. Wejście na szczyt zajmuje zwykle od pięciu do siedmiu godzin i wymaga dobrej kondycji, zwłaszcza przy zmiennej walijskiej pogodzie. Najlepszy okres na trekking przypada od wiosny do wczesnej jesieni, choć nawet wtedy warto być przygotowanym na silny wiatr, mgłę i gwałtowne opady deszczu. Wales Coast Path pozwala przejść całe wybrzeże Walii Wales Coast Path to jeden z najbardziej ambitnych i jednocześnie najbardziej niezwykłych szlaków pieszych w Europie. Trasa liczy około 1400 kilometrów i jako jedna z nielicznych na świecie prowadzi wzdłuż całego wybrzeża państwa. Szlak rozpoczyna się w Queensferry na północy Walii i kończy w Chepstow na południu. Przejście całości może zająć nawet kilka miesięcy, dlatego większość turystów wybiera krótsze fragmenty, szczególnie w rejonie Pembrokeshire oraz półwyspu Gower. Krajobrazy są niezwykle różnorodne – od dramatycznych klifów i szerokich plaż po zielone wzgórza, zamki i niewielkie rybackie miejscowości. Walia słynie z ogromnej liczby średniowiecznych fortec i wiele z nich można podziwiać właśnie z poziomu szlaku. Trasa daje także szansę obserwowania fok, delfinów, maskonurów i innych ptaków morskich. Dzięki dobrze rozwiniętej komunikacji autobusowej można łatwo planować krótsze etapy trekkingu bez konieczności przechodzenia całego dystansu. Najlepszy czas na wędrówki przypada między majem a wrześniem, kiedy pogoda jest najbardziej stabilna. Rätikon High Trail zachwyca alpejskimi panoramami Rätikon High Trail to jeden z najpiękniejszych trekkingów typu „od schroniska do schroniska” w Alpach. Trasa prowadzi przez masyw Rätikon na pograniczu Austrii, Szwajcarii i Liechtensteinu, tworząc około 45-kilometrową pętlę wokół jeziora Lünersee. Przejście zajmuje zwykle pięć dni i pozwala zanurzyć się w klasycznym alpejskim krajobrazie pełnym wapiennych szczytów, zielonych hal oraz pastwisk z pasącymi się krowami i kozami. Szlak uchodzi za stosunkowo dostępny technicznie, choć wymaga dobrej kondycji ze względu na duże przewyższenia. W ciągu dnia wędrowcy pokonują od 10 do 16 kilometrów, nocując w górskich schroniskach rozsianych po całym paśmie. Jednym z największych atutów tej trasy pozostają niezwykle malownicze panoramy Alp oraz możliwość obserwowania życia w tradycyjnych schroniskach, gdzie wieczory często upływają przy wspólnych kolacjach i rozmowach z innymi trekkerami. Szczególnie pięknie prezentują się okolice jeziora Lünersee, uznawanego za jedno z najbardziej malowniczych jezior Austrii. Coast to Coast w Anglii przecina trzy słynne parki narodowe Szlak Coast to Coast uchodzi za jedną z najbardziej klasycznych tras trekkingowych w Anglii. Liczy około 306 kilometrów i prowadzi od St Bees nad Morzem Irlandzkim do Robin Hood’s Bay nad Morzem Północnym. Przejście całości zajmuje zwykle od 12 do 14 dni. Trasa została wytyczona przez słynnego autora przewodników Alfreda Wainwrighta i przecina trzy wyjątkowo różnorodne parki narodowe: Lake District, Yorkshire Dales oraz North York Moors. W przeciwieństwie do dzikich alpejskich tras, tutaj trekking odbywa się przez typowo angielski krajobraz – pełen kamiennych murków, zielonych pastwisk, niewielkich wiosek, owiec i historycznych pubów. Szlak prowadzi zarówno przez górskie ścieżki, jak i spokojne drogi wiejskie czy wrzosowiska. Dużą popularnością cieszą się zorganizowane warianty trekkingu z transportem bagażu pomiędzy noclegami, dzięki czemu można wędrować jedynie z lekkim plecakiem dziennym. Coast to Coast jest często uznawany za idealny wybór dla osób, które chcą połączyć aktywną podróż z odkrywaniem brytyjskiej prowincji i lokalnej kultury. Tour du Mont Blanc to najsłynniejsza pętla trekkingowa Alp Tour du Mont Blanc należy do najbardziej rozpoznawalnych szlaków trekkingowych świata i każdego roku przyciąga tysiące miłośników gór z różnych krajów. Trasa liczy około 180 kilometrów i prowadzi przez Francję, Włochy oraz Szwajcarię wokół najwyższego szczytu Europy Zachodniej – Mont Blanc. Najczęściej trekking rozpoczyna się i kończy w Chamonix, jednym z najważniejszych centrów alpinizmu we francuskich Alpach. Przejście całej pętli zajmuje zwykle od siedmiu do dziesięciu dni i wymaga dobrej kondycji, ponieważ szlak wiąże się z dużymi przewyższeniami i codziennymi podejściami przez wysokogórskie przełęcze. Nagrodą są jednak spektakularne widoki na lodowce, skaliste szczyty i alpejskie doliny pełne tradycyjnych górskich wiosek. Trasa oferuje ogromny wybór noclegów (od prostych schronisk po luksusowe hotele), dzięki czemu można dostosować trekking do własnego stylu podróżowania. Najlepszym okresem na przejście Tour du Mont Blanc pozostaje lato, szczególnie od połowy czerwca do początku września, kiedy większość przełęczy jest już wolna od śniegu. Źródło: Time Out Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Historia żółtych taksówek. Jak stały się symbolem Nowego Jorku?
Nowojorskie taksówki to jedne z najlepiej rozpoznawalnych pojazdów na świecie. Jak zostały wizytówką metropolii? Oto historia żółtych taksówek.
Spis treści: Kolor Nowego Jorku Czego jeszcze nie wiesz o żółtych taksówkach? Filmowa klisza Nowy Jork to symbol nowoczesnej metropolii. Drapacze chmur, most Brookliński, klimatyczne miejscówki nad East River czy Statua Wolności – to niejedyne wizytówki miasta, które nigdy nie śpi. Wizerunek NYC scalają bowiem kultowe taksówki, których nie sposób pomylić z żadnymi innymi na świecie. Żółte pojazdy stały się znakiem rozpoznawczym „Wielkiego Jabłka”, z czasem zdominowały też wielki ekran. Nie może ich zabraknąć w filmach toczących się w nowojorskiej scenerii – od „Śniadania u Tiffany’ego” z Audrey Hepburn do legendarnego „Taksówkarza” z balansującą na granicy obłędu kreacją Roberta De Niro. Historia nowojorskich taksówek sięga ubiegłego stulecia. Czasy wielkiego kryzysu po krachu na giełdzie z 1929 roku i mnożących się oszustów wymusiły na władzy wprowadzenie licencji oraz autentycznych medalionów. Miało to na celu bezpieczeństwo podróżujących klientów, aby w intuicyjny sposób rozpoznawali oni profesjonalnych taryfiarzy. Regulacje weszły w życie w 1937 roku. Z czasem do wspomnianych wytycznych dołączył charakterystyczny, żółty kolor. Kolor Nowego Jorku Kiedy nowojorskie taksówki stały się żółte? Istnieje kilka legend i tropów, kto jako pierwszy zainicjował motoryzacyjną modę na intensywny odcień. W 1907 roku, a więc na długo przed wspomnianym kryzysem trzeciej dekady XX wieku, właściciel Allen’s New York Taxicab Company Henry N. Allen zmienił kolor sprowadzonych z Francji samochodów Darracq z czerwonego i zielonego na – jakżeby inaczej – żółty. Albert Rockwell z konkurencyjnej Yellow Taxicab Company poszedł za ciosem i w krótkim czasie podobnie wprowadził żółte pojazdy w swojej firmie. Sam twierdził, że zrobił to w hołdzie dla żony, której ulubioną barwą pozostawała właśnie ta słoneczna. Co ciekawe, poza tymi epizodami aż do lat 60. na nowojorskich ulicach dominowały auta w czerwonym kolorze. Uregulowany prawnymi zapisami nakaz żółtej karoserii dla nowojorskich taksówek obowiązywał zaś od 1967 roku. Zabieg pozwalał szybko odróżnić legalne pojazdy od tych nieautoryzowanych, a także stanowił odpowiedź na interesujące badania psychologicznego wpływu kolorów na konsumentów. Na ich podstawie stwierdzono, że żółty szybko przykuwa uwagę i wywołuje pozytywne skojarzenia. Praca naukowców z University of Chicago dowiodła natomiast, że żółte odcienie są najlepiej widoczne z dużej odległości, co było pomocne na zatłoczonych ulicach metropolii. Miało to minimalizować ewentualne wypadki drogowe, a jednocześnie pomóc potencjalnym klientom w „złapaniu” kursu. Czego jeszcze nie wiesz o żółtych taksówkach? Każda taksówka w Nowym Jorku musi posiadać licencję wydawaną przez założoną 55 lat temu rządową agencję New York City Taxi and Limousine Commission. Wraz ze zmieniającym się obliczem miejskiej komunikacji organ dopasował swoje regulacje względem przewozów opartych na aplikacjach, jak Uber czy Lyft. System licencji opiera się na ikonicznych medalionach, które informują podróżnych o spełnieniu warunków technicznych oraz prawnych przez samochód. Żółte taksówki w teorii poruszają się po pięciu okręgach Nowego Jorku, ale zdecydowanie najczęściej można je zaobserwować w rejonach Manhattanu oraz lotnisk. Z tego względu dla ułatwienia transportu w dalszych miejscach od 2013 roku na ulicach są obecne „Boro Taxi” w limonkowym odcieniu. Taksówki łączące kolor żółty z zielonym można zauważyć w takich dzielnicach jak Bronx czy Queens. Gdy myślimy o ulicach Nowego Jorku, zwykle mamy przed oczami najsłynniejszy model żółtych taksówek spopularyzowany w latach 90., a więc Forda Crown Victoria. W ostatnich latach klasyk na czterech kółkach wyparł Nissan NV200. Żółte taksówki to nie tylko wizytówka Nowego Jorku, ale niemal atrakcja turystyczna. Warto pamiętać, że podczas przewozu pasażer jest odpowiedzialny za uregulowanie dodatkowych opłat (naliczane m.in. za przejazd przez most lub tunel). Bez problemu dokonamy płatności bezgotówkowej – od 2009 roku nowojorscy taksówkarze mają bowiem obowiązek korzystania z terminali płatniczych. Filmowa klisza Kino bardzo często korzysta z żółtych pojazdów, aby zasygnalizować widzom miejsce akcji albo oddać atmosferę wielkomiejskiego zgiełku. Ekranowe taksówki nie tylko dopełniają scenerię Nowego Jorku, ale też mogą stanowić metaforyczne miejsce spowiedzi bohaterów czy ich narastającej paranoi. Dobitnym przykładem pozostaje dzieło Martina Scorsese „Taksówkarz” (1976), w którym sportretowany przez Roberta De Niro Travis Bickle w bezsenne noce dorabia jako tytułowy kierowca, podejmując się kursów w najbardziej niebezpiecznych dzielnicach miasta. Skąpane w mroku ulice otwierają przed nim drastyczną panoramę przemocy, uzależnień i prostytucji nieletnich. Pasażerowie pozostawiają na tylnych siedzeniach ślady krwi czy innych płynów ustrojowych. To wszystko prowadzi do obsesyjnej pogardy Travisa pragnącego wymierzyć sprawiedliwość upadłemu społeczeństwu. W bardziej pogodnym tytule, czyli komedii romantycznej „Śniadanie u Tiffany’ego” (1961) w reżyserii Blake’a Edwardsa, bohaterka Audrey Hepburn konfrontuje się natomiast z ukochanym, jakżeby inaczej, podczas jazdy nowojorską taksówką. Ekranowa Holly Golightly uświadamia sobie jednocześnie przybraną maskę skrywającą jej wewnętrzne demony. Żółte taksówki wyznaczyły ponadto obraz Jima Jarmuscha „Noc na Ziemi” (1991), w którym jeden z zaprezentowanych epizodów toczy się podczas – zaskakującego – kursu nowojorską taksówką. NYC podziwia z okien kultowej taksówki również tytułowy bohater „Kevina samego w Nowym Jorku” (1992), który ponownie rozdzielony z rodziną walczy o przetrwanie w metropolii, odkrywając przy tym jej legendarne zakątki. Źródło: National Geographic Polska Nasza ekspertka Paula Apanowicz Absolwentka Filozofii na Wydziale Nauk Społecznych Uniwersytetu Gdańskiego (specjalizacja kulturowo-estetyczna). Dziennikarka kulturalna, pisarka. Autorka bloga Blondynka Hitchcocka. Z mediami związana od 2018 roku. Ma na koncie dwie książki: samodzielną „Najwięksi skandaliści złotej ery Hollywood” (2024) oraz publikację zbiorową „Twarze i Maski. Ostatni wielcy kochankowie kina” (2021). Jej opowiadanie zdobyło drugą nagrodę w VII Ogólnopolskim Konkursie Literackim im. Bolesława Prusa. Jest wolontariuszką miesięcznika „Vege”. Wśród setek artykułów m.in. na łamach WP.pl, „Świata Wiedzy Historia”, Damosfery, „Polityki” czy Kronik Dziejów podejmuje tematykę historyczną, mody, sztuki i kina. Napisała również pokaźną liczbę tekstów biograficznych przedstawicieli świata kultury. W National Geographic kontynuuje te fascynacje, przyglądając się odległym czasom oraz ikonom.
Ten tropikalny raj podbił światowy ranking. Woda ma tu idealną temperaturę przez cały rok
Coraz więcej podróżnych planuje dziś wyjazdy nie po to, aby intensywnie zwiedzac, lecz odpoczynku, regeneracji i kontaktu z naturą. Jednym z najszybciej rosnących trendów stają się tzw. swim vacation, czyli „wakacje z pływaniem”, podczas których najważniejszą atrakcją nie są zabytki czy życie nocne, ale możliwość codziennego korzystania z ciepłego i spokojnego morza. Wiele osób szuka dziś miejsc, gdzie można komfortowo pływać niemal przez cały rok – bez zimnej wody, silnych fal i tłumów na plażach.
Pływanie w oceanie od lat uznawane jest za jedną z najbardziej relaksujących form aktywności podczas urlopu. Kontakt z wodą pomaga redukować stres, poprawia samopoczucie i pozwala odpocząć zarówno fizycznie, jak i psychicznie. Nie wszystkie nadmorskie kierunki oferują jednak równie dobre warunki do kąpieli – znaczenie mają między innymi temperatura wody, siła wiatru, nasłonecznienie czy stabilność pogody w ciągu roku. Właśnie dlatego londyńska firma CV Villas przeanalizowała ponad sto nadmorskich kierunków na świecie, tworząc ranking miejsc oferujących najlepsze warunki do pływania w oceanie niezależnie od sezonu. Który kierunek okazał się zwycięzcą? Gili Trawangan najlepszym miejscem do pływania Aby stworzyć ranking miejsc oferujących najlepsze warunki do pływania przez cały rok, CV Villas przeanalizowała ponad sto miejsc na różnych kontynentach. Pod uwagę brano nie tylko temperaturę morza, ale również siłę wiatru, poziom zachmurzenia i indeks UV, czyli czynniki mające ogromny wpływ na komfort kąpieli oraz codziennego wypoczynku nad wodą. Punktem odniesienia stały się rekomendacje Światowej Organizacji Zdrowia, według których najbardziej komfortowa temperatura do rekreacyjnego pływania wynosi od 26 do 30 stopni Celsjusza. Na podstawie wszystkich danych opracowano specjalny wskaźnik „Swimmable Seas Score”, który miał określić, gdzie warunki do pływania pozostają najlepsze niezależnie od sezonu. Tym samym pierwsze miejsce w zestawieniu zajęła indonezyjska wyspa Gili Trawangan z wynikiem 78,6 na 100 punktów. Niewielka wyspa położona u wybrzeży Lomboku od lat przyciąga turystów przejrzystą wodą, tropikalną roślinnością i wyjątkowo spokojnym morzem. Dużą rolę odgrywa również brak ruchu samochodowego – po wyspie można się poruszać rowerami oraz niewielkimi wozami konnymi, co sprawia, że miejsce zachowało bardziej kameralny charakter niż wiele popularnych kurortów w Azji Południowo-Wschodniej. Gili Trawangan słynie także z raf koralowych oraz możliwości obserwowania żółwi morskich niemal tuż przy brzegu. Stabilna temperatura wody przez większość roku sprawia natomiast, że wyspa pozostaje atrakcyjna zarówno dla osób planujących spokojny wypoczynek, jak i dla miłośników snorkelingu czy nurkowania. Choć Gili Trawangan zdobyło pierwsze miejsce w rankingu, warto pamiętać, że jest to również najbardziej imprezowa i najintensywniej rozwinięta turystycznie wyspa archipelagu Gili. Z własnego doświadczenia zdecydowanie bardziej polecam sąsiednie Gili Meno i Gili Air, które pozostają spokojniejsze, mniej zatłoczone i znacznie bardziej naturalne. Obie są wielkościowo bardzo podobne do Gili Trawangan, ale oferują zupełnie inny klimat – więcej ciszy, mniej beach clubów i bardziej kameralną atmosferę. Szczególnie Gili Meno uchodzi za jedną z najbardziej spokojnych wysp w regionie i często wybierana jest przez osoby szukające prawdziwego odpoczynku z dala od tłumów. Egipt, Turcja i Cypr w czołówce. Te miejsca oferują idealne warunki do pływania Wysokie pozycje w rankingu zajęły kierunki znane z ciepłej wody i stabilnej pogody przez większą część roku. Drugie miejsce przypadło egipskiemu Szarm el-Szejk, który uzyskał wynik 77,1 punktu. Kurort położony nad Morzem Czerwonym od lat uznawany jest za jedno z najlepszych miejsc do snorkelingu i nurkowania na świecie. Turyści doceniają przede wszystkim wyjątkową przejrzystość wody, niewielkie fale oraz bardzo wysokie temperatury morza utrzymujące się nawet zimą. Dzięki temu Szarm el-Szejk pozostaje popularnym kierunkiem nie tylko latem, ale również w chłodniejszych miesiącach, kiedy wielu Europejczyków szuka gwarancji słońca i ciepłej wody. Trzecie miejsce zajęła Hurghada, która również znajduje się nad Morzem Czerwonym, zdobywając 73,6 punktu. Region od lat przyciąga turystów szerokimi plażami oraz spokojniejszymi warunkami do kąpieli niż wiele śródziemnomorskich kurortów. Ciepłe morze i niewielkie sezonowe wahania temperatur sprawiają, że można komfortowo pływać tam praktycznie przez cały rok. W pierwszej piątce znalazło się także tureckie Fethiye z wynikiem 70,8 punktu. To najwyżej oceniony śródziemnomorski kierunek w zestawieniu, znany z turkusowych zatok, spokojnych lagun i bardzo długiego sezonu letniego. Szczególną popularnością cieszy się słynna laguna Ölüdeniz, regularnie uznawana za jedną z najpiękniejszych plaż Turcji. Piąte miejsce przypadło natomiast Protarasowi na Cyprze, który zdobył 69,5 pkt. Miejscowość położona we wschodniej części wyspy słynie z osłoniętych zatok i wyjątkowo spokojnego morza, dzięki czemu od lat uchodzi za jeden z najlepszych kierunków dla osób planujących wakacje nastawione głównie na plażowanie i kąpiele. Eksperci zwracają uwagę, że w czołówce rankingu dominują miejsca oferujące nie tylko wysoką temperaturę wody, ale również niewielkie fale, dobrą widoczność i stabilne warunki pogodowe przez większość roku. To właśnie te elementy coraz częściej decydują dziś o wyborze wakacyjnego kierunku przez osoby szukające spokojnego, regenerującego wypoczynku nad oceanem lub morzem. Źródła: Travel + Leisure, CV Villas Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Fryderyk II stworzył kameralny azyl. Dziś Sanssouci to klejnot europejskiego rokoko
Sanssouci, klejnot Poczdamu i jeden z najbardziej znaczących symboli europejskiego rokoko, nie jest jedynie historyczną budowlą. Pałac usytuowany we wschodniej części rozległego parku stanowi ważny element unikatowego krajobrazu kulturowego Prus. To właśnie tam Fryderyk II Wielki zapragnął „żyć bez trosk”. Zamiast manifestować potęgę militarną, monarcha zdecydował się na kreację intymnego azylu, dedykowanego sztuce, filozofii i naturze.
Spis treści: Wzgórze winne jako fundament Konflikt wizji i narodziny azylu Lekkość stylu Park Sanssouci Sanssouci jako atrakcja turystyczna W całej Europie naprawdę trudno wskazać słynniejszą rokokową budowlę. Pałac Sanssouci to urzeczywistniona wizja pruskiego władcy – manifestacja idei wolności, pasji do sztuki i głębokiego humanizmu. Spacerując po tamtejszych tarasach winnych można poczuć ducha niezwykłej epoki, w której król mógł być jednocześnie wodzem i flecistą. Wzgórze winne jako fundament Pałac Sanssouci znajduje się w Poczdamie, stolicy kraju związkowego Brandenburgia, w odległości zaledwie 30 kilometrów od Berlina. Wybór lokalizacji nie był przypadkowy. Fryderyk II, znany ze swojego zamiłowania do porządku i estetyki, dostrzegł potencjał w południowym zboczu wzgórza Bornstedt. Zanim jednak stanęły tam fundamenty pałacu, król nakazał przekształcić teren w sześciostopniową winnicę. To właśnie ten wyjątkowy krajobraz definiuje unikatowość Sanssouci na tle innych europejskich rezydencji. Topografia miejsca została wykorzystana w iście mistrzowski sposób. Centralna oś parku, biegnąca ze wschodu na zachód, łączy Sanssouci z oddalonym o ponad dwa kilometry Nowym Pałacem. To rozległe założenie krajobrazowe często określane jest mianem „pruskiej arkadii”, gdzie architektura i natura współistnieją w wyjątkowej harmonii. Konflikt wizji i narodziny azylu Budowa Sanssouci rozpoczęła się w 1745 roku. To właśnie wtedy położono kamień węgielny pod budynek, który Fryderyk II nazywał pieszczotliwie „swoim małym domem na winnicy”. Król, będący nie tylko zleceniodawcą, ale i współautorem koncepcji, naszkicował pierwotny projekt, co świadczy o jego niezwykłym zaangażowaniu w proces twórczy. Realizację powierzono Georgowi Wenzeslausowi von Knobelsdorffowi. Należy jednak wspomnieć, że w trakcie realizacji między monarchą a architektem wywiązał się spór. Knobelsdorff, kierując się zasadami monumentalizmu, pragnął umieścić pałac na wysokim cokole. W ten sposób chciał podkreślić majestat budowli. Fryderyk II, spragniony bliskości z naturą, kategorycznie odrzucił ten pomysł, żądając, by pokoje znajdowały się na poziomie gruntu, umożliwiając bezpośrednie wyjście na taras. Upór króla doprowadził do zwolnienia Knobelsdorffa w 1746 roku, a prace dokończył Jan Bouman. Pałac został uroczyście zainaugurowany 1 maja 1747 roku, mimo że niektóre wnętrza wciąż wymagały wykończenia. Przez kolejne dekady Sanssouci służyło jako letnia rezydencja i prywatne schronienie króla, który szukał tam wytchnienia od etykiety Berlina. Po śmierci Fryderyka w 1786 roku pałac stał się rodzajem pomnika jego osoby. W XIX wieku Fryderyk Wilhelm IV, wielki wielbiciel swojego przodka, zlecił Ludwigowi Persiusowi rozbudowę bocznych skrzydeł pałacu, co pozwoliło na pomieszczenie liczniejszego dworu, nie naruszając przy tym kameralnego charakteru głównej bryły. Lekkość stylu Sanssouci różni się od barokowego przepychu Wersalu czy monumentalizmu Nowego Pałacu. Jednokondygnacyjna budowla rozciąga się wzdłuż krawędzi najwyższego tarasu, co nadaje jej charakter bliższy luksusowej willi. Styl architektoniczny stanowi unikatową mieszankę francuskich wpływów z pruską powściągliwością i osobistym gustem króla. Fasada i dekoracje zewnętrzne Fasada południowa, zwrócona ku słońcu i winnicy, jest bogato zdobiona 36 rzeźbami kariatyd i atlantów, które podtrzymują gzyms. Zdobienia te, wykonane przez Friedricha Christiana Glumego, przedstawiają postaci bachantek i satyrów, co bezpośrednio nawiązuje do winiarskiego przeznaczenia wzgórza i radosnej atmosfery miejsca. Centralnym punktem jest półkolista kopuła, pod którą złotymi literami widnieje nazwa pałacu: „Sans Souci” (beztroski). Z kolei fasada północna, zwrócona ku dziedzińcowi honorowemu, prezentuje bardziej surowe oblicze. Otacza go podwójna kolumnada koryncka, tworząca reprezentacyjne wejście dla gości. Królewskie apartamenty Wnętrza pałacu Sanssouci stanowią prawdziwy popis rzemiosła artystycznego XVIII wieku. Każdy pokój ma unikatowy charakter, jednak wszystkie łączy wspólny motyw natury i sztuki: Sala Marmurowa – to serce pałacu i jego jedyne prawdziwie reprezentacyjne pomieszczenie. Zaprojektowana przez Knobelsdorffa na planie owalu, jest inspirowana rzymskim Panteonem. Kopuła z oknami w tamburze wpuszcza naturalne światło, które odbija się w białym marmurze, zdobiącym ściany i posadzkę. To tam odbywały się słynne obiady filozoficzne, w których uczestniczył m.in. Wolter; Gabinet Muzyczny – uznawany za jedno z najpiękniejszych wnętrz w stylu rokoko w Niemczech. Ściany zdobią lustra i bogate złocenia, przedstawiające motywy roślinne i instrumenty. W pokoju znajdują się instrumenty klawiszowe i oryginalny flet króla; Biblioteka – to okrągłe pomieszczenie wyłożone cedrowym drewnem. Wbudowane w ściany regały mieszczą bogaty zbiór francuskiej literatury. Biblioteka była dla króla miejscem najgłębszego odosobnienia, do którego wstęp mieli tylko nieliczni; Pokój Woltera – jeden z pokoi gościnnych, który zasłynął dzięki swojemu nietypowemu wystrojowi. Ściany pokryte są kolorowymi rzeźbami w drewnie, przedstawiającymi kwiaty, owoce i egzotyczne ptaki. Park Sanssouci Wspaniały park otaczający pałac to rozległe założenie o powierzchni niemal 300 hektarów, które ewoluowało przez ponad 150 lat. W tej wyjątkowej przestrzeni barokowa geometryczność miesza się z angielską swobodą parku krajobrazowego. Tarasy winne i Wielka Fontanna Najbardziej charakterystycznym elementem parku są tarasy winne, prowadzące od pałacu w dół. Każdy z sześciu poziomów jest zabezpieczony murem oporowym z wnękami, w których rosną winogrona i figi. U stóp tarasów znajduje się parter ogrodowy z Wielką Fontanną, otoczoną marmurowymi posągami olimpijskich bóstw. Co ciekawe, istniejący w czasach Fryderyka II system hydrauliczny nie pozwalał na uzyskanie odpowiedniego ciśnienia, więc instalacja przez wiele lat pozostawała nieczynna, co dla króla było wielkim rozczarowaniem. Zaczęła działać dopiero w 1842 roku, po instalacji maszyny parowej. Inne perły architektury parkowej Park Sanssouci to nie tylko główny pałac, ale cały zbiór mniejszych i większych budowli: Galeria Malarstwa – zbudowana specjalnie dla królewskiej kolekcji dzieł sztuki. Jest to jedno z najstarszych w Europie muzeów, wybudowanych specjalnie dla kolekcji sztuki. W jej wnętrzach można podziwiać prace Rubensa, Caravaggia i van Dycka; Nowy Pałac – to monumentalna budowla na zachodnim krańcu parku, będąca symbolem potęgi Prus po wojnie siedmioletniej. Zawiera ponad 200 pokoi i teatr dworski; Pawilon Chiński – budowla w stylu chinoiserie, zdobiona pozłacanymi figurami naturalnej wielkości, przedstawiającymi Chińczyków pijących herbatę i jedzących owoce. Stanowi manifestację osiemnastowiecznej fascynacji orientem; Oranżeria – wzniesiona w stylu włoskiego renesansu przez Fryderyka Wilhelma IV; historyczny młyn – znajduje się tuż obok pałacu. Choć oryginalny młyn spłonął, jego rekonstrukcja przypomina o słynnej legendzie o młynarzu, który nie ugiął się przed wolą króla chcącego wykupić jego ziemię, co miało być symbolem pruskiej praworządności. Sanssouci jako atrakcja turystyczna Współczesne Sanssouci to jedna z najczęściej odwiedzanych atrakcji w Niemczech, przyciągająca turystów z całego świata. Do zwiedzania udostępniono kilkanaście apartamentów, które dawniej zajmował król i jego goście. Zwiedzający mogą też zobaczyć zabytkową kuchnię, która mieści się w rozbudowanym w XIX wieku skrzydle. Do dziś zachowało się tam wiele oryginalnych elementów wyposażenia. Na najwyższym tarasie znajduje się grób Fryderyka II. Monarcha zażyczył sobie pochówku w skromnym grobie, obok swoich psów. Wbrew swojej ostatniej woli, spoczął w kościele garnizonowym w Poczdamie. Dopiero w 1991 roku jego ciało zostało przeniesione do pałacu. Nasz autor Artur Białek Współpracownik National-Geographic.pl. Wcześniej związany m.in. z redakcjami regionalnymi, technologicznymi i motoryzacyjnymi. Pisał dla tytułów takich jak: „Kulisy Powiatu”, „AndroidNow” (gdzie pełnił także funkcję redaktora naczelnego) i „Bezpieczna Podróż”. Z wykształcenia jest ekonomistą, ale bardziej z przypadku niż zamiłowania. Jego największą pasją są podróże, zwłaszcza do miejsc wysokich, stromych i skalistych. Niewiele brakuje mu do zdobycia Korony Gór Polski, ale jego ambicje sięgają dalej. Lepiej niż w otoczeniu betonu i wielkopłytowej zabudowy czuje się wśród drzew i gór, które są jego największą miłością (zaraz obok ekosystemów leśnych), a obiektyw jego aparatu woli architekturę zabytkową niż nowoczesną. Najbardziej interesuje go historia współczesna, jako ta najlepiej poznana i pozostawiająca najmniej znaków zapytania. Wszystkie zwierzęta uważa za równorzędnych mieszkańców Ziemi. Zgodnie ze swoimi zainteresowaniami, w „National-Geographic.pl” pisze przede wszystkim o przyrodzie i historii. Zagorzały przeciwnik betonozy. Prywatnie opiekun dwóch wspaniałych gryzoni.
Nidzica słynie z gotyckiego zamku. Jednak to wyjątkowe miasto oferuje też inne atrakcje
Nidzica, często nazywana „bramą na Mazury”, to nie tylko administracyjne centrum powiatu, ale przede wszystkim depozytariusz wielowiekowej historii. W tym niewielkim mieście splatają się losy pruskich plemion, zakonu krzyżackiego, osadników z Mazowsza i powojennej administracji polskiej. Jeżeli dodamy do tego wyjątkowe walory krajobrazowe, otrzymamy ciekawy mariaż surowości gotyku z delikatnością mazurskiej przyrody.
Spis treści: Brama na Mazury Od plemion pruskich do czasów współczesnych Atrakcje Nidzicy Nidzica często jest nazywana miastem jednego zabytku. Prawdą jest, że miasto kojarzy się przede wszystkim z krzyżackim zamkiem, jednak twierdzenie, że nie oferuje nic poza średniowieczną twierdzą jest wyjątkowo niesprawiedliwe. Brama na Mazury Nidzica jest zlokalizowana w północno-centralnej części Polski, zajmując strategiczne miejsce na pograniczu historycznych Mazur i Mazowsza. Pod względem administracyjnym miasto jest siedzibą powiatu nidzickiego oraz gminy miejsko-wiejskiej w województwie warmińsko-mazurskim. W ujęciu geograficznym miasto znajduje się na pograniczu Pojezierza Mazurskiego i Niziny Mazowieckiej, na obszarze Garbu Lubawskiego. Rozciąga się nad rzeką Nidą, która jest kluczowym elementem hydrologicznym tego obszaru. Walory przyrodnicze i krajobrazowe Krajobraz wokół Nidzicy jest podręcznikowym przykładem rzeźby polodowcowej, ukształtowanej podczas ostatniego zlodowacenia. Teren charakteryzuje się pagórkowatością, obecnością licznych jezior rynnowych i rozległych sandrów pokrytych borami sosnowymi. Dominującym elementem krajobrazu jest Puszcza Napiwodzko-Ramucka, która stanowi naturalną ostoję dla wielu rzadkich gatunków flory i fauny. Na terenie powiatu nidzickiego utworzono liczne rezerwaty, które chronią unikatowe w skali kraju zjawiska przyrodnicze, w tym: rezerwat „Źródła rzeki Łyny” prof. Romana Kobendzy – to najbardziej spektakularny obiekt przyrodniczy w regionie, zlokalizowany w odległości ok. 10–12 km na północ od miasta. Na powierzchni ponad 120 ha zachodzi tam zjawisko erozji wstecznej, rzadko spotykane na terenach nizinnych. Rzeka Łyna bierze tam swój początek w postaci licznych wysięków i strumyków wypływających ze stromych zboczy doliny, tworząc malowniczy, niemal górski krajobraz; rezerwat „Jezioro Orłowo” – skupia się na ochronie żółwia błotnego, gatunku rzadkiego i zagrożonego wyginięciem. Obecność tego gada świadczy o wysokim stopniu naturalności tamtejszych akwenów i terenów podmokłych; rezerwaty „Koniuszanka I” i „Koniuszanka II” – pierwszy chroni przyrodę nieożywioną i specyficzne formy terenu, z kolei drugi obejmuje malowniczy przełomowy odcinek rzeki Koniuszanka, porośnięty starodrzewem dębowym. Mówiąc o krajobrazie nidzickich pól i lasów, nie sposób nie wspomnieć o Kamieniu Tatarskim, zlokalizowanym w odległości ok. 2 km na południowy wschód od miasta, we wsi Tatary. Jest to jeden z największych głazów narzutowych na Mazurach, stanowiący pomnik przyrody nieożywionej. Jego obwód wynosi 19 m, wysokość – ponad 2 m, a długość przekracza 6,5 m. Od plemion pruskich do czasów współczesnych Lokalizacja Nidzicy od wieków determinowała jej obronny charakter. Położenie nad bagnistą doliną rzeki Nidy, w otoczeniu gęstych lasów, czyniło z niej naturalną fortecę. Nic dziwnego, że Krzyżacy właśnie tam wznieśli fortecę strzegącą południowej granicy państwa zakonnego. Jednak zanim nad Nidą pojawili się rycerze w białych płaszczach, na tamtejszym wzgórzu istniało Naito – drewniany gród Prusów, który dał początek późniejszemu Neidenburgowi. Rządy zakonu krzyżackiego Ekspansja krzyżacka na tamtejsze tereny rozpoczęła się w połowie XIII wieku. Około 1266–1268 roku założyli oni pierwszy drewniany obiekt obronny, który miał zabezpieczać podbite terytoria Sasinów. Właściwy rozwój ośrodka miejskiego przypada na XIV stulecie. W 1370 roku rozpoczęła się budowa murowanego zamku, zainicjowana przez wielkiego mistrza Winricha von Kniprode. 7 grudnia 1381 roku osada uzyskała prawa miejskie na prawie chełmińskim. Nidzica stała się wówczas nie tylko siedzibą prokuratora zakonnego, ale także kluczowym elementem w strukturze zamków obronnych, chroniących państwo krzyżackie przed atakami ze strony Mazowsza. W 1410 roku, po klęsce Krzyżaków pod Grunwaldem, zamek w Nidzicy został zajęty bez walki przez wojska dowodzone przez Władysława Jagiełłę. Po pokoju toruńskim miasto wróciło pod rządy zakonne. W 1525 roku, po sekularyzacji zakonu, Nidzica weszła w skład Prus Książęcych jako lenno Królestwa Polskiego. Okres ten przyniósł miastu ożywienie gospodarcze, ale i nowe wyzwania społeczne. W 1549 roku osiedlili się tam bracia czescy, uciekający przed prześladowaniami religijnymi, co wprowadziło do miasta unikatowy ferment intelektualny i religijny. Ich obecność trwała aż do 1945 roku. Nowożytna Nidzica XIX wiek przyniósł duże zmiany urbanistyczne. Przy okazji modernizacji miasta wyburzono część dawnych fortyfikacji. W 1828 roku rozebrano stary ratusz, a w 1840 roku Bramę Niemiecką, co miało ułatwić komunikację wewnątrz rozrastającego się ośrodka. Kluczowym impulsem dla rozwoju przemysłu było otwarcie linii kolejowej w 1885 roku, łączącej Nidzicę z Olsztynem i Mławą. W tym okresie powstał również słynny browar parowy, który stał się fundamentem dla dzisiejszej miodosytni. Wiek XX był dla Nidzicy okresem niemal całkowitej zagłady. W 1914 roku miasto zostało spalone przez wojska rosyjskie. W okresie międzywojennym podjęto trud odbudowy, jednak II wojna światowa przyniosła jeszcze większe zniszczenia. W styczniu 1945 roku miasto zostało zbombardowane przez lotnictwo radzieckie i spalone, co doprowadziło do obrócenia w ruinę 80% zabudowy, w tym zamku i historycznego centrum. 27 maja 1945 roku radziecka komendantura oficjalnie przekazała Nidzicę polskiej administracji. Powojenna historia to proces żmudnej rekonstrukcji, w tym odbudowa zamku w latach 1958–1965. Atrakcje Nidzicy Współczesna Nidzica to jeden z najważniejszych punktów na Szlaku Zamków Gotyckich. Mimo wojennych zniszczeń, miasto zachowało wiele unikatowych obiektów. Perła mazurskiego gotyku Zamek w Nidzicy to bez wątpienia jedna z najwspanialszych twierdz w regionie. Wzniesiony na wysokim wzgórzu, góruje nad miastem swoją masywną, ceglaną bryłą. Architektura tego niezwykłego obiektu jest o tyle specyficzna, że odbiega od typowego dla Krzyżaków układu konwentualnego. Jest to zamek prokuratorski, o planie prostokąta 62x44 m, z czterema skrzydłami otaczającymi wewnętrzny dziedziniec. Najbardziej reprezentacyjne jest skrzydło zachodnie, ozdobione dekoracyjnymi szczytami i posiadające wnętrza przykryte sklepieniami gwiaździstymi. Można tam zobaczyć skarby takie jak: Sala Rycerska, kaplica zamkowa, lochy głodowe, krużganki obronne. Obecnie zamek pełni funkcję miejskiego centrum kultury. Mieści się tam Muzeum Ziemi Nidzickiej, biblioteka publiczna, a także hotel i restauracja. Muzeum Ziemi Nidzickiej Skoro o muzeum mowa, należy wspomnieć, że ta wyjątkowa placówka daje wyjątkową możliwość poznania mazurskiej tożsamości. Ekspozycja jest podzielona na kilka sekcji, do których należą: Sekcja Etnograficzna – gdzie głównym eksponatem jest skrzynia mazurska, symbol dawnej kultury ludowej tego regionu; Sekcja Historyczna – prezentująca makiety dawnej Nidzicy i artefakty odnalezione podczas prac archeologicznych, w tym autentyczny topór bitewny; Sekcja Militarna – poświęcona wielkim bitwom w regionie, ze szczególnym uwzględnieniem bitwy pod Tannenbergiem (Stębarkiem) w 1914 roku; Sala Tortur – prezentująca repliki narzędzi używanych w średniowiecznym sądownictwie. Zabytki Poza zamkiem miasto oferuje kilka innych obiektów o dużej wartości historycznej. Należą do nich: ratusz miejski z 1923 roku, XIV-wieczny kościół Niepokalanego Poczęcia NMP i św. Wojciecha, gotycki klasztorek z XIV wieku, mury obronne, Browar Zamkowy z 1868 roku. Miodosytnia Nidzica Miodosytnia działa w ceglanym budynku dawnego browaru i stanowi kontynuację regionalnego rzemiosła. Każdy smakosz tego wyjątkowego trunku powinien odwiedzić sklep firmowy. Wioska Garncarska w Kamionce W odległości zaledwie 7 km od Nidzicy znajduje się Wioska Garncarska – unikatowa wioska tematyczna, która stała się symbolem rewitalizacji tradycyjnych zawodów. Turyści mogą tam nie tylko podziwiać pracę rzemieślników, ale także sami spróbować swoich sił w toczeniu na kole garncarskim, lepieniu z gliny, malowaniu na szkle i wytwarzaniu świec woskowych. Nasz autor Artur Białek Współpracownik National-Geographic.pl. Wcześniej związany m.in. z redakcjami regionalnymi, technologicznymi i motoryzacyjnymi. Pisał dla tytułów takich jak: „Kulisy Powiatu”, „AndroidNow” (gdzie pełnił także funkcję redaktora naczelnego) i „Bezpieczna Podróż”. Z wykształcenia jest ekonomistą, ale bardziej z przypadku niż zamiłowania. Jego największą pasją są podróże, zwłaszcza do miejsc wysokich, stromych i skalistych. Niewiele brakuje mu do zdobycia Korony Gór Polski, ale jego ambicje sięgają dalej. Lepiej niż w otoczeniu betonu i wielkopłytowej zabudowy czuje się wśród drzew i gór, które są jego największą miłością (zaraz obok ekosystemów leśnych), a obiektyw jego aparatu woli architekturę zabytkową niż nowoczesną. Najbardziej interesuje go historia współczesna, jako ta najlepiej poznana i pozostawiająca najmniej znaków zapytania. Wszystkie zwierzęta uważa za równorzędnych mieszkańców Ziemi. Zgodnie ze swoimi zainteresowaniami, w „National-Geographic.pl” pisze przede wszystkim o przyrodzie i historii. Zagorzały przeciwnik betonozy. Prywatnie opiekun dwóch wspaniałych gryzoni.
Turyści coraz częściej wybierają pociągi. Te trasy są absolutnym hitem Europy
Rosnące ceny paliw i coraz większa niepewność związana z sytuacją geopolityczną sprawiają, że wielu Europejczyków zaczyna szukać alternatywy dla podróży samochodem i samolotem. Na popularności ponownie zyskuje kolej, która dla części turystów staje się nie tylko tańszym, ale również wygodniejszym i spokojniejszym sposobem przemieszczania się między europejskimi miastami i regionami.
Europa od lat uchodzi za jeden z najlepiej skomunikowanych kolejowo kontynentów świata, a rozbudowana sieć połączeń sprawia, że podróż pociągiem często pozwala dotrzeć bezpośrednio do centrów największych miast. Coraz więcej osób wybiera kolej również ze względu na komfort, brak limitów dotyczących bagażu czy możliwość podziwiania krajobrazów podczas podróży. Szczególnym zainteresowaniem cieszą się m.in. trasy prowadzące przez Alpy, wybrzeża Morza Śródziemnego i najpiękniejsze regiony Francji, Włoch, Szwajcarii czy Niemiec. Które połączenia obecnie biją zatem rekordy popularności i są uznawane za jedne z najbardziej malowniczych w Europie? Francja dominuje w Europie. Te trasy kolejowe biją rekordy popularności Najnowsza analiza platformy Rome2Rio pokazuje, że Francja stała się najważniejszym kolejowym węzłem Europy i zdecydowanym liderem wśród najczęściej wyszukiwanych tras transgranicznych na świecie. Zdaniem autorów raportu wynika to przede wszystkim z bardzo dobrze rozwiniętej sieci szybkiej kolei oraz dogodnych połączeń z Wielką Brytanią, Hiszpanią, Belgią i innymi państwami Europy Zachodniej. Coraz więcej podróżnych uznaje pociągi za wygodniejszą alternatywę dla lotów, szczególnie na krótszych dystansach, gdzie czas dojazdu na lotnisko, odpraw i kontroli bezpieczeństwa często wydłuża całą podróż bardziej niż sam przejazd koleją. Największą popularnością cieszy się trasa Londyn-Paryż obsługiwana przez Eurostar. W ciągu ostatniego roku połączenie wygenerowało ponad 4 miliony wyszukiwań, stając się najczęściej sprawdzaną trasą kolejową na świecie. Podróż trwa niewiele ponad dwie godziny i pozwala pasażerom dotrzeć bezpośrednio z londyńskiego St Pancras do centrum Paryża bez konieczności korzystania z lotniska. Drugie miejsce zajęło połączenie Barcelona-Lyon z wynikiem przekraczającym 3,8 miliona wyszukiwań. Trasa prowadząca między Hiszpanią a południowo-wschodnią Francją trwa około pięciu godzin i dla wielu turystów okazuje się bardziej praktyczna niż podróż samolotem. Wysoko w rankingu znalazły się również inne francuskie połączenia transgraniczne. Trasa Bruksela-Paryż zajęła piąte miejsce z niemal 1,7 miliona wyszukiwań rocznie. Podróż pomiędzy stolicami Belgii i Francji trwa mniej niż półtorej godziny i jest jedną z najważniejszych tras biznesowych w Europie. Popularnością cieszy się także krótkie połączenie Bruksela-Lille, które można pokonać w niewiele ponad 30 minut. W zestawieniu pojawiła się również trasa Donostia-Hendaye prowadząca przez Kraj Basków pomiędzy Hiszpanią a Francją. Według raportu podróżni szczególnie doceniają tam połączenie nadmorskich krajobrazów, lokalnej kuchni i wygodnego transportu. Alpy, stolice i nadmorskie widoki. Te kolejowe trasy podbijają Europę Choć francuskie połączenia dominują w rankingach popularności, ogromnym zainteresowaniem podróżnych cieszą się również inne europejskie trasy prowadzące przez Alpy oraz największe historyczne miasta kontynentu. Według danych Rome2Rio trzecią najczęściej wyszukiwaną trasą kolejową w Europie jest połączenie Innsbruck-Brenner pomiędzy Austrią a Włochami, które w ciągu ostatniego roku wygenerowało blisko 1,9 miliona wyszukiwań. Trasa prowadzi przez alpejskie krajobrazy i od lat uznawana jest za jedną z najbardziej malowniczych linii kolejowych w tej części Europy. Popularność zyskują szczególnie podróże przez przełęcz Brenner, która stanowi jeden z najważniejszych korytarzy transportowych między Europą Północną a Południową. Dużym zainteresowaniem cieszy się także połączenie Monachium-Salzburg, które znalazło się na czwartym miejscu zestawienia z wynikiem przekraczającym 1,7 miliona wyszukiwań. Trasa łącząca Niemcy i Austrię przyciąga nie tylko turystów odwiedzających bawarskie miasta i alpejskie regiony, ale również osoby wybierające krótsze weekendowe wyjazdy. Wysoką pozycję utrzymuje także połączenie Londyn-Bruksela obsługiwane przez Eurostar. Podróż między brytyjską i belgijską stolicą wygenerowała prawie 1,6 miliona wyszukiwań i pozostaje jedną z kluczowych tras biznesowych oraz turystycznych w Europie Zachodniej. W pierwszej dziesiątce najpopularniejszych tras kolejowych znalazły się również połączenia prowadzące przez Europę Środkową. Coraz więcej podróżnych wyszukuje przejazdy pomiędzy Budapesztem a Wiedniem – trasa osiągnęła ponad 1,5 miliona wyszukiwań i uchodzi za jedno z najwygodniejszych połączeń między historycznymi stolicami dawnego imperium Habsburgów. Zainteresowaniem cieszy się także podróż z Lugano w Szwajcarii do Mediolanu we Włoszech. Połączenie prowadzi przez regiony jezior i alpejskie krajobrazy, a dodatkowo umożliwia szybkie dotarcie z południowej Szwajcarii do jednej z najważniejszych włoskich metropolii. Eksperci rynku turystycznego podkreślają, że to coraz większe zainteresowanie koleją wynika nie tylko z kosztów podróży, ale także z rosnącej popularności tzw. slow travel, czyli spokojniejszego i bardziej świadomego sposobu zwiedzania Europy. Źródła: Travel Pulse, Rome2Rio Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Genua to jedno z najpiękniejszych miast we Włoszech. Jej symbolem jest unikatowa zabudowa
Genua, nosząca dumny tytuł „La Superba”, należy do najniezwyklejszych miast w basenie Morza Śródziemnego. Jeden z największych ośrodków miejskich we Włoszech rozciąga się na wąskim pasie lądu, wciśnięty między fale Morza Liguryjskiego a surowe szczyty Apeninów. To właśnie ta unikatowa topografia ukształtowała charakter miasta – od jego średniowiecznych labiryntowych uliczek, przez renesansową wspaniałość pałaców, aż po nowoczesne wizje architektoniczne. Co warto zobaczyć w Genui? Na to i inne pytania odpowiadamy poniżej.
Spis treści: Między morzem a górami Od antycznej osady do republiki morskiej Architektoniczne serce miasta Jako atrakcja turystyczna Genua często pozostaje w cieniu innych włoskich miast. Niesłusznie, bo stolica Ligurii ma naprawdę wiele do zaoferowania. Miasto z jednej strony otacza morze, a z drugiej – wzgórza i góry. Należy jednak podkreślić, że nie tylko położenie, ale także niezwykła zabudowa świadczy o wyjątkowości tego miejsca. Między morzem a górami Miasto rozciąga się w północno-zachodnich Włoszech, nad Morzem Liguryjskim – częścią Morza Śródziemnego między Wybrzeżem Liguryjskim i Toskańskim a francuską Korsyką. Od strony północnej i wschodniej graniczy z Apeninami Liguryjskimi, a od zachodniej – z Alpami Liguryjskimi. Naturalna bariera górska wznosi się gwałtownie tuż za linią zabudowy, osiągając wysokość przekraczającą 1000 metrów n.p.m. Bliskość gór i morza tworzy specyficzny mikroklimat. W Genui każda dzielnica może charakteryzować się nieco innymi warunkami pogodowymi, wynikającymi z ekspozycji na wiatr i wysokości nad poziomem morza. Krajobraz „pionowego miasta” Charakter miasta jest determinowany przede wszystkim przez jego „pionowość”. Ze względu na naturalne bariery, Genua nie mogła rozwijać się wszerz. Musiała więc wspinać się po zboczach gór, tworząc w ten sposób wyjątkowy system tarasów, schodów i wąskich przejść. To ukształtowanie terenu wymusiło innowacyjne rozwiązania w transporcie publicznym, które dziś stanowią jedną z najcharakterystyczniejszych cech miasta. Od antycznej osady do republiki morskiej Historia Genui jest nierozerwalnie związana z jej portem i handlem. Najstarsze ślady osadnictwa na tym terenie pochodzą z czasów antycznych, kiedy to istniała tu osada Ligurów. Ze względu na strategiczne położenie u stóp przełęczy górskich, miejsce to szybko stało się ważnym punktem wymiany handlowej między światem greckim, etruskim i punickim. Nazwa „Genua” pojawiła się w okresie rzymskim. Etymologia tego słowa prawdopodobnie wywodzi się z łacińskiego „genu” (kolano), co nawiązuje do charakterystycznego zakola wybrzeża, w którym zlokalizowany jest port. W czasach Augusta miasto stało się częścią IX Regio Liguria, pełniąc funkcję istotnej bazy morskiej i węzła drogowego. Po upadku Cesarstwa Rzymskiego przechodziło przez okresy stagnacji. Zostało nawet splądrowane i spalone w 934–935 roku przez piratów z Afryki Północnej, co na krótko doprowadziło do jego opuszczenia. Prawdziwy rozkwit Genui rozpoczął się po roku 1000, kiedy stała się niezależnym państwem-miastem, rządzonym przez konsulów wybieranych przez zgromadzenie ludowe. Weszła wówczas w skład potężnych republik morskich, obok Wenecji, Pizy i Amalfi. Dzięki sprawnej żegludze i dyplomacji Genueńczycy odegrali kluczową rolę w wyprawach krzyżowych, co pozwoliło im na założenie licznych kolonii handlowych na Bliskim Wschodzie, Cyprze, w basenie Morza Egejskiego i na Krymie. Wiek Genueńczyków W XVI wieku rozpoczął się okres określany jako „El Siglo de los Genoveses”, czyli „Wiek Genueńczyków”. W 1528 roku admirał Andrea Doria nadał miastu nową konstytucję, która ustabilizowała sytuację wewnętrzną i związała republikę z imperium hiszpańskim. Genua stała się głównym bankierem korony hiszpańskiej, co zaowocowało napływem ogromnych bogactw i szybkim rozwojem architektury renesansowej i barokowej. Dopiero przesunięcie szlaków handlowych na Ocean Atlantycki zaczęło powoli osłabiać dominację Genui na Morzu Śródziemnym. Najsłynniejszy syn Genui Warto wspomnieć, że to właśnie w Genui, w 1451 roku, urodził się Krzysztof Kolumb. Mimo że swoje wielkie wyprawy realizował pod banderą Hiszpanii, odkrywca Nowego Świata zawsze podkreślał swoje genueńskie korzenie, a w swoim testamencie zaznaczył: „urodziłem się w Genui”. Architektoniczne serce miasta Najcenniejszym zabytkiem Genui, wpisanym w 2006 roku na listę światowego dziedzictwa UNESCO, jest system „Le Strade Nuove” i system pałaców Rolli. Mówimy tu o unikatowym w skali europejskiej przykładzie planowania urbanistycznego, gdzie władza publiczna uregulowała zasady prywatnego budownictwa dla celów reprezentacyjnych państwa, tworząc swego rodzaju rozproszony pałac królewski w rękach arystokracji. System Rolli W 1576 roku Senat Republiki Genui wydał dekret tworzący „Rolli degli alloggiamenti pubblici” – oficjalne listy najznamienitszych rezydencji. Republika nie posiadała jednego, centralnego dworu królewskiego, więc obowiązek goszczenia zagranicznych dostojników, monarchów i ambasadorów spoczywał na najbogatszych rodzinach szlacheckich. Pałace były skrupulatnie oceniane i dzielone na kategorie, w zależności od ich wielkości i standardu wykończenia. Gospodarze byli losowani do przyjęcia gości o odpowiednim statusie. Najważniejsze pałace koncentrują się wzdłuż Via Garibaldi, Via Balbi i Via Cairoli. To właśnie tam architekci tacy jak Galeazzo Alessi stworzyli nową estetykę genueńską, łączącą surowe fasady z niezwykle bogatymi wnętrzami, spektakularnymi schodami, wewnętrznymi dziedzińcami i ogrodami wiszącymi, które miały oszałamiać gości. Musei di Strada Nuova Trzy pałace przy Via Garibaldi – Rosso, Bianco i Doria Tursi – tworzą zintegrowany kompleks muzealny. Pozwalają one zapoznać się nie tylko z historią kolekcjonerstwa, ale przede wszystkim z wyrafinowanym stylem życia genueńskiej elity finansowej. Ich wnętrza są dowodem na to, że Genua była ekonomicznym sercem nowożytnej Europy. Ściany zdobią freski autorstwa Domenico Pioli i Gregorio De Ferrari, a sale wypełniają dzieła sprowadzane z całego kontynentu. Katedra San Lorenzo Najważniejszym obiektem sakralnym w mieście jest katedra San Lorenzo, której historia sięga IX wieku, kiedy zastąpiła wcześniejszą bazylikę św. Syrusa. Oficjalna konsekracja przez papieża Gelazjusza II nastąpiła w 1118 roku, choć budowa i liczne przebudowy trwały aż do XVII wieku. Jej pasiasta fasada, wykonana z czarnego kamienia i białego marmuru, stanowi kwintesencję genueńskiego gotyku i symbol szlacheckiego statusu. Wnętrze katedry kryje skarby o ogromnym znaczeniu historycznym i religijnym. W prawej nawie znajduje się replika brytyjskiego pocisku kalibru 381 mm, który 9 lutego 1941 roku, podczas bombardowania miasta przez flotę aliancką, przebił dach świątyni, ale nie eksplodował. W podziemiach katedry znajduje się Museo del Tesoro, w którym przechowywane są najcenniejsze pamiątki republiki: Sacro Catino – sześciokątne naczynie z zielonego szkła, które przez stulecia uważano za Świętego Graala; patera św. Jana Chrzciciela – misa z agatu i złota, na której według tradycji podano głowę patrona miasta; relikwiarz św. Jana Chrzciciela – wspaniały przykład złotnictwa procesyjnego z XV wieku, służący do przechowywania szczątków świętego, które Genueńczycy uznają za jeden ze swoich największych skarbów. Porto Antico Stary Port przez dekady był strefą przemysłową, odciętą od miasta murami i infrastrukturą. Przełom nastąpił w 1992 roku z okazji 500-lecia odkrycia Ameryki przez Kolumba. Obszar ten został zrewitalizowany według projektu Renzo Piano, urodzonego w Genui światowej sławy architekta. Obecnie Porto Antico to tętniące życiem serce turystyczne miasta, gdzie nowoczesna technologia łączy się z historią morską. Do najważniejszych obiektów należą: akwarium w Genui – jedno z największych akwariów w Europie, w którym zgromadzono ok. 12 tys. okazów zwierząt, reprezentujących 600 gatunków; bigo – konstrukcja inspirowana dawnymi dźwigami portowymi, będąca panoramiczną windą, która wynosi pasażerów na wysokość 40 metrów; biosfera – szklana i stalowa kula „pływająca” na wodzie, w której odtworzono delikatny ekosystem lasu tropikalnego z rzadkimi roślinami, ptakami i motylami; Galata Museo del Mare – interaktywne muzeum morskie, gdzie można prześledzić losy genueńskich żeglarzy, wejść na pokład łodzi podwodnej Nazario Sauro i zapoznać się z historią XIX-wiecznych migrantów wypływających stąd do Ameryki; Vascello Neptune – imponująca replika XVII-wiecznego hiszpańskiego galeonu, zbudowana na potrzeby filmu „Piraci” Romana Polańskiego. Dom Kolumba W pobliżu bramy Porta Soprana znajduje się budynek znany jako „Casa di Colombo”. Jest to XVIII-wieczna rekonstrukcja domu, w którym odkrywca spędził wczesną młodość w latach 1455–1470. Oryginalny średniowieczny budynek został prawdopodobnie zniszczony podczas francuskiego bombardowania Genui w 1684 roku. Na podstawie zachowanych fundamentów i dokumentów archiwalnych budynek odbudowano, a w 1887 roku został on wykupiony przez miasto jako namacalny dowód pochodzenia nawigatora. Obecnie dom pełni funkcję muzeum. Nasz autor Artur Białek Współpracownik National-Geographic.pl. Wcześniej związany m.in. z redakcjami regionalnymi, technologicznymi i motoryzacyjnymi. Pisał dla tytułów takich jak: „Kulisy Powiatu”, „AndroidNow” (gdzie pełnił także funkcję redaktora naczelnego) i „Bezpieczna Podróż”. Z wykształcenia jest ekonomistą, ale bardziej z przypadku niż zamiłowania. Jego największą pasją są podróże, zwłaszcza do miejsc wysokich, stromych i skalistych. Niewiele brakuje mu do zdobycia Korony Gór Polski, ale jego ambicje sięgają dalej. Lepiej niż w otoczeniu betonu i wielkopłytowej zabudowy czuje się wśród drzew i gór, które są jego największą miłością (zaraz obok ekosystemów leśnych), a obiektyw jego aparatu woli architekturę zabytkową niż nowoczesną. Najbardziej interesuje go historia współczesna, jako ta najlepiej poznana i pozostawiająca najmniej znaków zapytania. Wszystkie zwierzęta uważa za równorzędnych mieszkańców Ziemi. Zgodnie ze swoimi zainteresowaniami, w „National-Geographic.pl” pisze przede wszystkim o przyrodzie i historii. Zagorzały przeciwnik betonozy. Prywatnie opiekun dwóch wspaniałych gryzoni.
Turcja to nie tylko niebiańskie plaże. 15 faktów o ulubionym wakacyjnym kierunku Polaków
Turcja nie bez powodu pozostaje jednym z ulubionych kierunków wakacyjnych Polaków. Fascynująca historia, unikalna kultura i zróżnicowana geografia tworzą mieszankę, którą warto poznać bliżej.
W tym artykule: Ciekawostki o geografii Turcji Ciekawostki o tureckiej historii Turcja – ciekawostki o kulturze Wydaje nam się, że ją znamy, jeśli nie z osobistych doświadczeń, to choćby ze słyszenia. Ale Turcja jest krajem, którego nie da się poznać do końca. Stanowi fascynującą mieszankę krajobrazów, kultur, kulinariów i sposobów życia. Jest krajem starych szlaków handlowych. Od tysiącleci przemierzały ją karawany wiozące wiadomości i towary z całego znanego wówczas świata. Można tu spędzać leniwe wakacje, podziwiać zabytki z listy UNESCO, zdobywać góry, odkrywać ślady historii. No i delektować się specjałami być może najlepszej kuchni na świecie. Co warto wiedzieć o kraju, jakim jest Turcja? Ciekawostki na jej temat znajdziecie poniżej. Ciekawostki o geografii Turcji Turcja zachwyca na każdym zakręcie. Przejechaliśmy 1100 km przez najtrudniejsze drogi na świecie Wraz z Mazdą wyruszyliśmy w podróż na „Epicką jazdę" trudnymi, wymagającymi i niekiedy niebezpiecznymi drogami przepięknej Kapadocji. Oto jak sprawdziły się samochody z seri CX-5 i naj... Całkowita długość tureckich granic to ok. 9827 km. Aż trzy czwarte z tego stanowi linia brzegowa – wybrzeża mórz Czarnego, Egejskiego, Śródziemnego i Marmara, w tym cieśnin Bosfor i Dardanele. Kontrola Turcji nad cieśninami, czyli jedyną drogą łączącą Morze Czarne ze Śródziemnym, była głównym czynnikiem w jej stosunkach z innymi państwami. Dawała ogromną przewagę w handlu. Turcja to kraj wyjątkowo górzysty. Około jedna czwarta jej powierzchni leży na wysokości powyżej 1200 m n.p.m., a mniej niż dwie piąte poniżej 460 m n.p.m. Góry w wielu miejscach przekraczają 2300 m. Szczególnie na wschodzie, gdzie najwyższa góra Turcji – Ararat (Ağrı) w pobliżu granic z Armenią i Iranem – osiąga imponujące 5165 m. Nic więc dziwnego, że kraj posiada kilkadziesiąt ośrodków narciarskich, z których najbardziej znane są Palandoken i Erciyes. Czy wiedzieliście, że Turcja to geograficzny środek świata? A konkretniej – środek wszystkich lądów na Ziemi. Pomysł, by wyznaczyć taki punkt, po raz pierwszy pojawił się w 1864 r. Prawie sto lat później, w 1973 r., amerykański fizyk Andrew J. Woods użył cyfrowej mapy świata i obliczył współrzędne centrum wszystkich lądów: 39°00′N 34°00′E. Dokładnie w tym miejscu znajduje się turecka wioska Seyfe w regionie Kirsehir. Obliczenia zostały potwierdzone w 2003 r. przy użyciu danych satelitarnych. Kapadocja to nie tylko spektakularne widoki i zabytki sięgające prehistorii, ale również geologiczny unikat. Za wyjątkowo fantazyjne, miejscami kolorowe formacje skalne odpowiadają miliony lat erozji formującej wulkaniczny tuf. To miękka, porowata skała powstająca z wulkanicznego popiołu, podatna na działanie żywiołów. Wiatr i woda przez miliony lat wyrzeźbiły w niej niezwykłe księżycowe formy. Miękkość tufu umożliwiła też drążenie w nim przestrzeni na potrzeby człowieka, np. mieszkalnych jaskiń, kościołów, a nawet podziemnych miast, z których najsłynniejsze to Kaymakli i Derinkuyu. Turcja to kraj o wyjątkowym położeniu geograficznym – leży częściowo w Azji, a częściowo w Europie. W całej swojej historii stanowiła zarówno barierę, jak i pomost między dwoma kontynentami. Przez wieki łączyła handlowymi szlakami Bałkany, Kaukaz, Bliski Wschód i Morze Śródziemne. To jeden z najrozleglejszych krajów regionu, większy niż jakiekolwiek państwo europejskie. Choć kojarzy się z ciepłem klimatu śródziemnomorskiego, Turcja jest niezwykle zróżnicowana klimatycznie i wiele razy może nas zaskoczyć. Północne wybrzeże Morza Czarnego to np. region z największymi w kraju opadami, gdzie zarówno lato, jak i zima są wilgotne. Centralna Anatolia z kolei, gdzie znajduje się stolica kraju – Ankara – charakteryzuje się srogimi zimami, w trakcie których temperatury mogą spadać nawet poniżej minus 30 stopni. W Anatolii Wschodniej zimą może być jeszcze chłodniej. Latem, dla odmiany, jest tam niezwykle sucho i gorąco, z dużymi różnicami temperatur między dniem a nocą. Z kolei na południowym i zachodnim wybrzeżu nawet w styczniu temperatura rzadko spada poniżej 7–10 stopni. Ciekawostki o tureckiej historii Dzisiaj jest prawie zupełnie zapomniane. Kiedyś Ani nazywane było miastem tysiąca i jednego kościoła Niegdyś Ani zamieszkiwane było przez 100 tysięcy ludzi. Liczyło ponad 10 tys. domów. Było tu także mnóstwo świątyń. W Aspendos (40 km od Antalyi) znajduje się starożytny teatr, jeden z najlepiej zachowanych na świecie. Budowla pochodzi z czasów rzymskich. Ukończono ją w 160 r. n. e., wykorzystując naturalne ukształtowanie terenu. Niecka teatru została wkomponowana w zbocze góry. Może w niej zasiąść 7 tys. widzów. Zachowały się też – co jest rzadkością – pozostałe elementy teatru, m.in. fasada i kulisy (zwane w starożytności skene). Budowla przetrwała dzięki temu, że była używana właściwie nieprzerwanie. Za panowania Turków służyła m.in. jako karawanseraj i pałac. Dziś wróciła do pierwotnej teatralnej funkcji. Odbywają się tu koncerty i przedstawienia, m.in. Międzynarodowy Festiwal Opery i Baletu. W 1503 r. sam Leonardo da Vinci zaprojektował most, który miał być zbudowany w Stambule (wówczas Konstantynopolu) nad cieśniną Złoty Róg. Projekt przesłany sułtanowi Bajazydowi II nie został jednak zaakceptowany. Most nigdy nie powstał. A szkoda, bo mając ok. 350 m, byłby wówczas najdłuższy na świecie. Dziś w miejscu zbliżonym do projektu Leonarda stoi Most Galaty. To jedno z najbardziej charakterystycznych miejsc w Stambule, z doskonałym widokiem na najważniejsze zabytki europejskiej części miasta. Wybudowana w 537 r. w Stambule Hagia Sophia to jeden z najsłynniejszych budynków na świecie, cud inżynierii i architektury. Powstała jako kościół chrześcijański w ówczesnym Cesarstwie Wschodniorzymskim (później nazywanym Cesarstwem Bizantyjskim). Jest imponująca. Jej kopuła ma 32 m średnicy i wznosi się na wysokość 55 m. Budynek stoi na planie prostokąta o wymiarach ok. 71 x 77 m. Do 1453 r., czyli do zdobycia Konstantynopola przez Turków, była kościołem Mądrości Bożej, potem meczetem, od 1934 r. – muzeum. Od 2020 r. ponownie jest meczetem. Mimo to wciąż można ją zwiedzać bezpłatnie, z zachowaniem wymogów islamu (zdjęcie butów, okrycie włosów przez kobiety). Turcja odegrała kluczową rolę w upowszechnieniu kawy w Europie. W Istambule i na innych terenach ówczesnego Imperium Osmańskiego kawę pito już w wieku XVI. Pierwsza stambulska kawiarnia powstała w 1554 r. Do Europy kawa trafiła dzięki handlowi z Turkami oraz tureckim podbojom. Podobno po bitwie pod Wiedniem w 1683 r. żołnierz Jana III Sobieskiego, Jerzy Franciszek Kulczycki, wszedł w posiadanie 300 worków porzuconej przez Turków kawy. Dzięki temu otworzył pierwszą kawiarnię w Wiedniu. Turcja – ciekawostki o kulturze Opuszczone osiedle w Turcji wygląda jak Disneyland. Dlaczego nikt tam nie mieszka? Disneyland kojarzy się z miejscem pełnym radości i zabawy. Burj Al Babas ma jednak niewiele wspólnego z postaciami z bajek. Oto historia bez happy endu. Język turecki, choć nam może wydawać się unikatowy, jest częścią dużej rodziny języków turkijskich. Jest ich prawie 60, a używa ich ok. 140 mln ludzi, głównie w Turcji, krajach Azji Środkowej i różnych częściach dzisiejszej Rosji. Do tej rodziny należą m.in. języki: kazachski, tatarski, kirgiski, turkmeński i uzbecki. Tureckiemu najbliżej do gagauskiego, którym mówi się w części Mołdawii, Ukrainy, Bułgarii i na Bałkanach. I właśnie turecki jest w całej tej językowej rodzinie najpopularniejszy. Posługuje się nim ponad 66 mln ludzi nie tylko w Turcji, ale też na Cyprze, w Iraku i na Bałkanach. Turcja jest piątym krajem na świecie pod względem obszaru winnic. Lwia część z produkowanych tam winogron jest spożywana w postaci świeżych owoców, suszona na rodzynki lub przerabiana na melasę. Ale z ok. 3% zbiorów produkuje się wino, co jest ewenementem jak na kraj w 90% muzułmański. Dodajmy – jest to wino dobre. Najwięcej wina powstaje w Tracji, blisko Stambułu, oraz nad Morzem Egejskim, w okolicach Izmiru. Turcja ma 140 zarejestrowanych producentów wina. Najszerzej znana jest winnica Kavaklidere, której produkty są dostępne również w Polsce. Stambuł to nie tylko fascynujące miasto, ale i gigantyczny hub lotniczy. Po otwarciu w 2019 r. nowego lotniska jeszcze zyskał na znaczeniu. W 2022 r. odprawiono tu 64 mln pasażerów, co było najlepszym wynikiem w całej Europie. A turecki narodowy przewoźnik Turkish Airlines też ma na swoim koncie rekordy. Lata do 340 destynacji w 122 krajach świata. Tylu połączeń nie ma żadna inna linia lotnicza. Nazwa kamienia szlachetnego zwanego turkusem ma ścisły związek z Turcją. Francuskie słowo „turqes” dosłownie oznacza „turecki”. Z czasem „turqes” zmieniło się w „turqoise” i dziś oznacza zarówno turkus, jak i kolor turkusowy. Ten cenny minerał, występujący m.in. w Iranie i Afganistanie, trafiał do Europy przez Turcję właśnie, dzięki handlowi z Imperium Osmańskim. Nazwa „turkus” używana jest mniej więcej od XVII w. Wcześniej minerał nazywany był kalaitem. Całkowita długość tureckiej linii brzegowej wynosi ok. 7200 km (17. wynik na świecie). Z tego aż 1000 km to turecka „perła w koronie”, czyli Turkusowe Wybrzeże, zwane też Riwierą Turecką. To pas rozciągający się mniej więcej od Alanyi na wschodzie do Canakkale na północnym zachodzie. Jest on jedną z najpiękniejszych i najciekawszych linii brzegowych na świecie. Każdego roku Riwierę Turecką odwiedzają miliony turystów. Znajdziemy tu spektakularne plaże, np. uwiecznianą na potęgę na zdjęciach Oludeniz. A także obfitość starożytnych zabytków, m.in. jeden z najlepiej zachowanych rzymskich zespołów miejskich, czyli Efez.
Bałtycki gigant otwarty. Sprawdzamy ceny noclegów w największym hotelu w Polsce
Długo wyczekiwany moment stał się faktem – 15 maja oficjalnie wystartował system rezerwacyjny jednego największego hotelu nad polskim morzem. Pierwszych gości obiekt przyjmie już 26 czerwca, na sam początek wakacji. Sprawdziliśmy, jak kształtują się ceny w nadmorskim kolosie. Choć stawki za nocleg potrafią przyprawić o zawrót głowy, chętnych na otwarcie nie brakuje.
Spis treści: Luksus w cenie premium. Ile kosztuje doba w nowym kurorcie? Wakacje z rodziną. Rachunek liczony w dziesiątkach tysięcy Pobierowo – Kameralna wioska w cieniu potężnej inwestycji Ponad 500 pokoi na start i Park Wodny Tropikana Architektoniczny „mały Dubaj” i wieloletnie kontrowersje Hotel Gołębiewski Pobierowo, zlokalizowany przy ul. Frontowej 1, kusi bezpośrednim sąsiedztwem plaży oraz obietnicą najwyższego standardu. Jednak to, co jako pierwsze przyciąga uwagę, to cennik, który wyraźnie pozycjonuje hotel w segmencie premium. Luksus w cenie premium. Ile kosztuje doba w nowym kurorcie? Najtańsze pokoje w terminie otwarcia i na pierwszy wakacyjny weekend zostały wycenione na około 1,6 tys. zł za dobę. Analiza kalendarza rezerwacyjnego pokazuje ogromną zależność stawek od konkretnej daty oraz wybranego standardu. Przykładowo, noc w środku tygodnia (z 1 na 2 lipca) to koszt 1396,86 zł za standardowy pokój dwuosobowy. Dopłata do pokoju z widokiem na Morze Bałtyckie podnosi cenę do 1467,54 zł, natomiast luksusowy apartament z widokiem na morze to wydatek rzędu 4190,58 zł za jedną noc. Wraz z nadejściem szczytu sezonu ceny drastycznie rosną. W weekend 18–19 lipca za pokój dwuosobowy trzeba zapłacić 1851,63 zł, a cena za najdroższy apartament wzrasta do 5554,89 zł za dobę. Na ostateczny koszt wpływa także elastyczność oferty – wybór opcji z niższym zadatkiem zamiast standardowego, bezzwrotnego zadatku na poziomie 90% oznacza dopłatę rzędu kilkuset złotych. Należy jednak pamiętać, że podane ceny są dynamicznie. Zależą od daty i mogą się zmieniać. Warto je sprawdzać na stronie hotelu. Wakacje z rodziną. Rachunek liczony w dziesiątkach tysięcy Prawdziwą skalę wydatków widać przy planowaniu dłuższego, rodzinnego urlopu. Przykładowy, 6-dniowy pobyt pod koniec lipca (od 25 do 31 lipca) dla pary z 9-letnim dzieckiem w opcji bezzwrotnej to koszt zaczynający się od 11 021,69 zł za pokój standardowy. Jeśli rodzina zdecyduje się na przestronny apartament, kwota za ten sam wakacyjny pobyt przekroczy 26 tys. zł. Krótsze, weekendowe wypady dla trzech osób również stanowią spore obciążenie dla domowego budżetu – w lipcu kosztują 4–4,3 tys. zł, natomiast po sezonie, we wrześniu, spadają do poziomu 3,2–3,5 tys. zł. To wyraźny dowód na to, że silna sezonowość nad polskim Bałtykiem dyktuje warunki nawet najbardziej prestiżowym resortom. Pobierowo – Kameralna wioska w cieniu potężnej inwestycji Lokalizacja hotelu nie jest przypadkowa, choć dla wielu stanowi spore zaskoczenie. Pobierowo to tradycyjnie kameralna, zalesiona miejscowość letniskowa w gminie Rewal, która dotychczas kojarzyła się Polakom z domkami letniskowymi, rodzinnymi pensjonatami i spokojnym wypoczynkiem w otoczeniu natury. Stała populacja wsi wynosi zaledwie około tysiąca mieszkańców. Pojawienie się w tej przestrzeni tak gigantycznego obiektu diametralnie zmienia charakter Wybrzeża Rewalskiego, przekształcając urokliwy kurort w tętniące życiem centrum masowej turystyki premium. Ponad 500 pokoi na start i Park Wodny Tropikana Z uwagi na bezprecedensową skalę przedsięwzięcia, uruchamianie obiektu o powierzchni około 180 tys. m² zostało podzielone na etapy. W pierwszej fazie do użytku oddanych zostanie ponad 500 pokoi. Docelowo cały kompleks ma oferować około 1,2 tys. pokoi (w dokumentacji inwestora pojawia się dokładna liczba 1240), co pozwoli przyjąć jednocześnie ponad 3 tysiące gości. Głównym magnesem przyciągającym turystów ma być bogata infrastruktura rekreacyjna. Wewnątrz hotelu znajdzie się słynny Park Wodny Tropikana, gigantyczny zewnętrzny basen o wymiarach 104 × 60 m, rozbudowana strefa spa i wellness z 11 gabinetami, groty solne i lodowe, kręgielnia, klub nocny oraz dwie sale kinowo-teatralne. Wszystkie apartamenty (o powierzchni od 70 do 120 m²) wyposażone zostaną w salony, aneksy kuchenne, garderoby oraz prywatne tarasy, z których większość oferuje bezpośredni widok na Bałtyk. Architektoniczny „mały Dubaj” i wieloletnie kontrowersje Droga do zapowiadanego na czerwiec otwarcia była wyjątkowo długa i wyboista. Budowa ruszyła w 2018 roku, a pierwotny termin inauguracji planowano na rok 2020. Prace drastycznie spowolniły z powodu pandemii COVID-19, kryzysu na rynku materiałów budowlanych oraz odpływu pracowników z Ukrainy po wybuchu wojny w 2022 roku. Dodatkowo, w czerwcu 2022 roku zmarł twórca imperium i pomysłodawca inwestycji, Tadeusz Gołębiewski, dla którego ten hotel miał być życiowym zwieńczeniem działalności. Inwestycja od samego początku budzi ogromne kontrowersje i polaryzuje opinię publiczną w kraju i za granicą. Największe zarzuty dotyczą brutalnej ingerencji w środowisko naturalne – pod budowę obiektu wycięto około 1500 drzew (dokładne liczby bywają różne i zależą od źródła) na 30-hektarowej działce, niszcząc pas nadmorskiego lasu. Przeciwnicy projektu bezlitośnie krytykują gigantyczną bryłę przypominającą liniowiec pasażerski, oskarżając inwestora o gigantomanie i całkowite zaburzenie nadmorskiego krajobrazu. Temat hotelu pojawił się także w niemieckich mediach. Dziennikarz Gerhard Matzig w dzienniku Süddeutsche Zeitung z 22 września 2025 używa bardzo ostrych określeń wobec inwestycji, m.in. opisuje hotel jako „największy i być może najbrzydszy hotel nad Bałtykiem”, porównuje go do „małej siostry Dubaju”, krytykuje skalę oraz ingerencję krajobrazową. Źródło: National Geographic Traveler Nasz ekspert Łukasz Załuski Od ponad 20 lat opowiada o świecie – jego historii, nauce i miejscach, do których warto wyruszyć z otwartą głową. Jest redaktorem naczelnym „National Geographic Polska” oraz National-Geographic.pl. Wcześniej kierował m.in. „Focusem”, „Focusem Historia” czy „Sekretami Nauki”, konsekwentnie rozwijając tematykę popularnonaukową i podróżniczą. Jest inicjatorem projektu pierwszej naukowej rekonstrukcji wizerunków władców z dynastii Jagiellonów. Po godzinach miłośnik gimnastyki sportowej, książek kryminalnych i europejskich stolic.
Harry Potter naprawdę istnieje? Te miejsca pokażą ci świat magii poza ekranem
Od londyńskiego King’s Cross, przez szkockie wiadukty, po zamki, które współtworzyły filmowy Hogwart – świat Harry’ego Pottera ma swoje bardzo realne adresy. Sprawdź, gdzie powstawały kultowe sceny, które miejsca naprawdę pojawiły się na ekranie, a które jedynie inspirowały J.K. Rowling i twórców serii. To podróż obowiązkowa nie tylko dla fanów magii.
Spis treści: Odwiedź plany zdjęciowe Harry'ego Pottera w Wielkiej Brytanii W tych krajach w Europie również kręcono Harry'ego Pottera Harry Potter na Antypodach Inne miejsca związane z powstawaniem książek i filmów o Harrym Potterze Harry Potter – kolejność filmów „Harry Potter” to jedna z najbardziej dochodowych i rozpoznawalnych serii filmowych w historii kina. Choć od premiery „Harry’ego Pottera i Kamienia Filozoficznego”, pierwszej ekranizacji bestsellerowej powieści J.K. Rowling, minęło już ponad 20 lat, popularność tego filmowego uniwersum wciąż nie słabnie. Kolejne pokolenia widzów nadal z zainteresowaniem śledzą losy Harry’ego Pottera oraz jego najbliższych przyjaciół z Hogwartu. Na grudzień tego roku zaplanowana jest nowa serialowa wersja cyklu. Wraz z dziennikarzami Travelera zapraszamy w podróż śladami świata wykreowanego na ekranie i do miejsc, które posłużyły jako plany zdjęciowe lub inspiracje dla filmowej serii. Oto wybrane lokalizacje związane z produkcją filmów o Harrym Potterze – od słynnych brytyjskich zabytków po mniej oczywiste zakątki, które mogą zaskoczyć nawet oddanych fanów sagi. Co ciekawe, poza miejscami, gdzie kręcono filmy, można też odwiedzić specjalne parki rozrywki, a nawet hotel Harry'ego Pottera! Odwiedź plany zdjęciowe Harry'ego Pottera w Wielkiej Brytanii Dworzec King’s Cross w Londynie Świat Pottera: Peron 9¾ to legendarne miejsce, z którego Harry Potter i jego przyjaciele co roku wyruszają Ekspresem Hogwart do Szkoły Magii i Czarodziejstwa. Świat rzeczywisty: Londyn to jedno z najciekawszy miast dla kinomanów. W filmach o Harrym Potterze sceny związane z odjazdem do Hogwartu realizowano głównie w rejonie peronów 4 i 5 londyńskiej stacji King’s Cross, a nie przy rzeczywistych peronach 9 i 10. Z czasem dworzec stał się ważnym punktem na mapie fanów serii – ustawiono tam tabliczkę „Peron 9¾” oraz charakterystyczny wózek „znikający” w ścianie, upamiętniający filmowy fenomen. Goathland, North Yorkshire Świat Pottera: Stacja Hogsmeade to miejsce, gdzie uczniowie po raz pierwszy wysiadają z Ekspresu Hogwart przed dalszą podróżą do szkoły. Świat rzeczywisty: Rolę filmowej stacji Hogsmeade odegrał zabytkowy dworzec Goathland w North Yorkshire. To właśnie tutaj kręcono sceny przyjazdu uczniów do Hogwartu w pierwszym filmie. Do dziś miejsce przyciąga fanów z całego świata, choć sam zamek Hogwart nie znajduje się w pobliżu – jego ekranowy wizerunek powstał z połączenia różnych lokacji oraz efektów specjalnych. Zamek Alnwick, Anglia Świat Pottera: To tutaj Harry uczestniczył w swoich pierwszych lekcjach latania na miotle. Świat rzeczywisty: Dziedzińce i błonia zamku Alnwick posłużyły jako plener do scen nauki latania oraz niektórych ujęć związanych z terenami Hogwartu. W filmowej serii szkoła nie była jednak jednym rzeczywistym miejscem – jej ekranowy obraz tworzono z wielu lokalizacji, m.in. zamku Alnwick, katedr w Durham i Gloucester, Lacock Abbey oraz Christ Church w Oksfordzie, które stanowiło głównie inspirację wizualną dla wybranych wnętrz. Londyńskie Zoo Świat Pottera: To właśnie tutaj Harry po raz pierwszy odkrywa swoją niezwykłą zdolność porozumiewania się z wężami. Świat rzeczywisty: Scenę z boa dusicielem z „Harry’ego Pottera i Kamienia Filozoficznego” nakręcono w londyńskim zoo, które dzięki temu stało się jedną z bardziej rozpoznawalnych miejskich lokalizacji związanych z serią. Szkocja Świat Pottera: Choć dokładne położenie Hogwartu nie zostało wskazane wprost, szkoła jest powszechnie kojarzona ze szkockim krajobrazem – surowym, górzystym i pełnym zamków. Świat rzeczywisty: Szkocja odegrała kluczową rolę w budowaniu wizualnej tożsamości filmów. To tutaj znajdują się takie ikoniczne miejsca jak wiadukt Glenfinnan na trasie West Highland Line, po której mknął Ekspres Hogwart, oraz dolina Glen Nevis, wykorzystana w części plenerów. Szkockie pejzaże i architektura były również ważnym źródłem inspiracji dla wyobrażenia świata czarodziejów. W tych krajach w Europie również kręcono Harry'ego Pottera Bułgaria Świat Pottera: Bułgaria to ojczyzna Viktora Kruma – słynnego szukającego reprezentacji narodowej Quidditcha oraz ucznia Instytutu Durmstrangu, jednego z uczestników Turnieju Trójmagicznego. Świat rzeczywisty: Choć Bułgaria nie była istotną lokacją filmową serii, jej obecność w uniwersum J.K. Rowling wiąże się przede wszystkim z postacią Kruma i międzynarodowym wymiarem świata czarodziejów. W kontekście podróżniczym warto raczej traktować Bułgarię jako kulturowe skojarzenie niż bezpośredni „kierunek Harry’ego Pottera”. Mistyczna atmosfera Gór Riła (to swoją drogą popularne miejsce na narty w Bułgarii) czy lokalne tradycje duchowe mogą przywoływać baśniowe skojarzenia, ale nie mają bezpośredniego związku z produkcją filmów. Irlandia Świat Pottera: Irlandia zajmuje ważne miejsce w magicznym świecie przede wszystkim jako zwycięzca finału Mistrzostw Świata w Quidditchu w 1994 roku. Irlandzka mitologia, pełna legend o nadprzyrodzonych stworzeniach, dobrze współgra z klimatem serii, choć wiele wymienianych istot nie jest bezpośrednio kluczowe dla fabuły. Świat rzeczywisty: Irlandia nie była głównym planem zdjęciowym filmów, ale jej krajobrazy, folklor i silna tradycja legendarnych opowieści sprawiają, że bywa kojarzona z magiczną atmosferą świata Rowling. To raczej inspiracyjny trop kulturowy niż konkretna lokalizacja związana z ekranizacją. Walia Świat Pottera: W magicznym świecie to właśnie stąd pochodzi zielony smok walijski pospolity – jeden z najbardziej znanych gatunków smoków. Świat rzeczywisty: Walia pojawia się w kontekście serii bardziej symbolicznie niż jako główna lokacja zdjęciowa, choć walijska przyroda i górskie pejzaże dobrze wpisują się w wyobrażenie świata smoków. Warto jednak zaznaczyć, że Pembrokeshire posłużyło jako plener dla Muszlowej Chatki w „Harrym Potterze i Insygniach Śmierci”, co stanowi jeden z bardziej bezpośrednich związków regionu z filmową sagą. Norwegia Świat Pottera: Norwegia to miejsce pochodzenia rogogona norweskiego – smoka znanego fanom jako Norbert, którego Hagrid niegdyś wyhodował z jaja. Świat rzeczywisty: Norwegia nie była bezpośrednią lokacją filmową serii, lecz jej surowe krajobrazy, fiordy i skandynawski folklor często przywołują skojarzenia z magicznymi stworzeniami. To bardziej geograficzne rozszerzenie świata przedstawionego niż rzeczywisty ślad produkcyjny. Rumunia Świat Pottera: Rumunia słynie w uniwersum Harry’ego Pottera z rezerwatu smoków, do którego trafił Norbert pod opiekę Charliego Weasleya. Świat rzeczywisty: Podobnie jak w przypadku Norwegii czy Bułgarii Rumunia nie odegrała istotnej roli jako plan filmowy. Jej obecność w artykule warto przedstawiać raczej jako element rozszerzający wiedzę o świecie przedstawionym niż jako faktyczny kierunek podróży śladami ekranizacji. Transylwania i rumuński folklor mogą budzić skojarzenia z fantastyką, jednak odnoszą się bardziej do tradycji gotyckiej niż bezpośrednio do Harry’ego Pottera. Harry Potter na Antypodach Wollongong, Australia Świat Pottera: Wollongong Warriors (Wojownicy z Wollongong) to jedna z najbardziej znanych australijskich drużyn Quidditcha, wspomniana w „Quidditchu przez wieki” jako ważny element sportowego świata czarodziejów. Ich obecność pokazuje globalny zasięg tej dyscypliny w uniwersum J.K. Rowling. Świat rzeczywisty: Wollongong w Nowej Południowej Walii to nadmorskie australijskie miasto znane przede wszystkim z plaż, surfingu i malowniczych krajobrazów. Choć nazwa drużyny wyraźnie nawiązuje do prawdziwej lokalizacji, związek ten ma charakter literackiego odniesienia, a nie filmowej czy fabularnej osi podróży śladami Harry’ego Pottera. Inne miejsca związane z powstawaniem książek i filmów o Harrym Potterze Dla wielu fanów serii ważnym punktem podróży pozostaje Edynburg – miasto silnie związane z początkiem literackiej historii Harry’ego Pottera. To właśnie tutaj J.K. Rowling pisała pierwsze części cyklu, pracując m.in. w lokalnych kawiarniach. Warto jednak rozróżnić miejsca związane z procesem powstawania książek od rzeczywistych planów filmowych. Edynburg jest przede wszystkim ważnym punktem na mapie fanów literackiego uniwersum, a nie główną lokalizacją ekranizacji. Wśród najbardziej znanych miejsc związanych z tworzeniem świata Harry’ego Pottera znajdują się także liczne lokacje wykorzystane podczas produkcji filmów lub uznawane za inspiracje wizualne. Biblioteka Bodleian w Oksfordzie posłużyła jako jedno z wnętrz Hogwartu, Australia House w Londynie wykorzystano do scen przedstawiających bank Gringotta, a Leadenhall Market stał się filmową inspiracją dla ulicy Pokątnej. Warto jednak zachować precyzję – niektóre popularne miejsca, takie jak księgarnia Livraria Lello w Porto, są częściej uznawane za potencjalne inspiracje lub atrakcje marketingowo powiązane z marką niż potwierdzone lokacje bezpośrednio związane z filmami. Podobnie Martins Heron w Berkshire wykorzystano jako okolice Privet Drive, choć sama ulica była filmowo modyfikowana. Podróż śladami Harry’ego Pottera bywa więc połączeniem rzeczywistych planów zdjęciowych, miejsc związanych z autorką oraz lokalizacji, które zyskały popularność dzięki skojarzeniom z magicznym światem. Dla czytelników największą wartość ma jasne rozróżnienie między tymi kategoriami. Harry Potter – kolejność filmów Filmowa seria o Harrym Potterze, oparta na siedmiu powieściach J.K. Rowling, obejmuje osiem pełnometrażowych produkcji. Ostatni tom – „Harry Potter i Insygnia Śmierci” – został podzielony na dwie części, stąd większa liczba filmów niż książek. Najlepszym sposobem oglądania pozostaje kolejność premier, która odpowiada rozwojowi fabuły i dojrzewaniu bohaterów. Chronologiczna kolejność oglądania: Harry Potter i Kamień Filozoficzny (2001) Harry Potter i Komnata Tajemnic (2002) Harry Potter i Więzień Azkabanu (2004) Harry Potter i Czara Ognia (2005) Harry Potter i Zakon Feniksa (2007) Harry Potter i Książę Półkrwi (2009) Harry Potter i Insygnia Śmierci: Część I (2010) Harry Potter i Insygnia Śmierci: Część II (2011) Pierwszy film, „Harry Potter i Kamień Filozoficzny”, miał światową premierę w 2001 roku, natomiast finał serii trafił do kin dekadę później. Taki układ najlepiej oddaje zarówno rozwój głównej historii, jak i stopniowe dojrzewanie tonu całej opowieści – od baśniowej przygody po znacznie mroczniejsze fantasy. Źródło: National Geographic Traveler Nasz ekspert Łukasz Załuski Od ponad 20 lat opowiada o świecie – jego historii, nauce i miejscach, do których warto wyruszyć z otwartą głową. Jest redaktorem naczelnym „National Geographic Polska” oraz National-Geographic.pl. Wcześniej kierował m.in. „Focusem”, „Focusem Historia” czy „Sekretami Nauki”, konsekwentnie rozwijając tematykę popularnonaukową i podróżniczą. Jest inicjatorem projektu pierwszej naukowej rekonstrukcji wizerunków władców z dynastii Jagiellonów. Po godzinach miłośnik gimnastyki sportowej, książek kryminalnych i europejskich stolic.
Siklawa to duma polskich Tatr. Najpotężniejszy wodospad w kraju imponuje nie tylko rozmiarami
Huk spadającej wody, surowe tatrzańskie krajobrazy i imponująca wysokość – Siklawa to jedno z najbardziej spektakularnych miejsc w polskich górach. Największy wodospad w Tatrach przyciąga turystów niezależnie od sezonu.
W tym artykule: Największy wodospad w Tatrach Polskich zachwyca nie tylko rozmiarami Wodospad Siklawa w Tatrach – okolica Jak dotrzeć pod największy wodospad w Tatrach Polskich? Wodospad Siklawa – praktyczne informacje przed wędrówką Czy Siklawa to największy wodospad w Tatrach? Największy wodospad w Tatrach Polskich znajduje się w Tatrach Wysokich i jest częścią potoku Roztoka. Spada z progu Ściany Stawiarskiej, która rozdziela dwie doliny: Roztoki oraz Pięciu Stawów Polskich. Woda spływa tu dwoma, trzema, a zdarza się, że również czterema strugami. To zależy od poziomu wody w Wielkim Stawie. Wysokość Siklawy to 65-70 metrów, a nachylenie ściany: 35 stopni. Huk wody jest tu tak wielki, że trudno cokolwiek usłyszeć. Dlatego turyści oddają się tu po prostu kontemplacji. Milkną rozmowy, pokrzykiwania. Największy wodospad w Tatrach Polskich zachwyca nie tylko rozmiarami Przy dobrej pogodzie obserwować tu można urokliwą mgiełkę przybierającą różne kolory. Ten efekt przyciąga artystów, zwłaszcza malarzy i poetów, już od XIX wieku. Powstało wiele obrazów, na których zobaczymy charakterystyczną siklawską tęczę. Już w 1832 roku największy wodospad w Tatrach Polskich opisywał Seweryn Goszczyński: „O sto kroków od nas przewalał się spadek Siklawej Wody, i rosił nas mgłami swoimi. Przekrojony od sterczącej na wierzchu opoki, rzuca się po skale prostopadłej”. Wodospad Siklawa w Tatrach – okolica Sama okolica Siklawy jest wręcz bajkowa. Wysokie szczyty Tatr Wysokich, zielone wzgórza, mieniące się w słońcu górskie jeziora. Nieopodal położone jest schronisko PTTK w Dolinie Pięciu Stawów (1670 m n.p.m., najwyżej w polskich górach). A sama Dolina Pięciu Stawów uważana jest za najpiękniejszą w Tatrach. Można stąd wyruszyć np. na Kozi Wierch (2291 m n.p.m.). To najwyższy wierzchołek w Polsce, niebędący szczytem granicznym (jak np. Rysy). Ewentualnie na Szpiglasowy Wierch, z którego roztacza się fantastyczna panorama na polskie i słowackie góry. Niezwykły klimat ma też samo Schronisko PTTK w Dolinie Pięciu Stawów Polskich. Spotkamy tu wielbicieli gór z całej Polski i nie tylko. Wielu bywalców poleca też tutejszą kuchnię, a zwłaszcza legendarną szarlotkę. Jak dotrzeć pod największy wodospad w Tatrach Polskich? Szlak prowadzący do wodospadu Siklawa jest łatwy, dlatego warto polecić go nawet osobom, które dopiero rozpoczynają swoją przygodę z górskimi wędrówkami. Można tam dojść na przykład z parkingu w Palenicy Białczańskiej. Idąc czerwonym, a następnie zielonym szlakiem Doliną Roztoki dotrzemy do Siklawy w trzy godziny. Po drodze mamy szansę zobaczyć także inny wodospad – Wodogrzmoty Mickiewicza. Nieco okrężną – ale równie piękną trasą – można tam dojść również przez Morskie Oko. Obie te trasy uważane są za jedne z najpiękniejszych w całych Tatrach. W sezonie musimy więc liczyć się z dużą liczbą napotkanych turystów. Warto rozważyć rozpoczęcie wyprawy o bardzo wczesnej porze – np. 5 czy 6 rano, kiedy na szlakach jest jeszcze dość pusto. Wcześniej dobrze pomyśleć też o rezerwacji miejsca parkingu w Palenicy. Jest to możliwe online i warto to zrobić ze sporym wyprzedzeniem. Koszt to 36 zł za dzień. Gdy ten parking jest pełny, można spróbować dostać się na te na Łysej Polanie, Polanie Zgorzelisko, w Bukowinie Tatrzańskiej lub Białce Tatrzańskiej. Inną opcją jest dojazd busem z Zakopanego. W sezonie, w popularnych godzinach jeżdżą one nawet co kilkanaście minut. Wodospad Siklawa – praktyczne informacje przed wędrówką Na cały trekking pod Siklawę i z powrotem warto zarezerwować sobie od 6 do 7 godzin. Tak by mieć czas na niespieszny marsz, ale też podziwianie widoków czy posiłek. Warto pamiętać, że wchodząc do Tatrzańskiego Parku Narodowego w Palenicy Białczańskiej, musimy uiścić opłatę: 10 zł osoba dorosła, 5 zł – dziecko. Są też bilety tygodniowe: odpowiednio: 50 i 25 zł. A także grupowe: 90 zł dla grupy 10 osób (45 zł – ulgowy). Pieniądze z biletów przeznacza się na tworzenie i utrzymanie infrastruktury turystycznej (wynajem przenośnych toalet, sprzątanie i remonty szlaków, wymianę oznaczeń itp.) i edukacyjnej parku narodowego oraz na ochronę przyrody. 15 procent wpływów z opłat za wstęp wspiera działalność ratowniczą Tatrzańskiego Ochotniczego Pogotowia Ratunkowego. Wprawdzie szlak jest prosty i nie wymaga żadnego specjalistycznego sprzętu, ale warto pamiętać, że po deszczu bywa tu bardzo ślisko. Część trasy może też być oblodzona, wiedzie przez pas wygładzeń polodowcowych – ten fragment nazywany jest czasem danielkami. Nazwa wzięła się od przewodnika tatrzańskiego Jana Gąsienicy Daniela, który w 1924 roku poślizgnął się tu i spadł w przepaść. Gerlach: najwyższy szczyt Tatr. Znane i mniej znane fakty o największej z tatrzańskich gór Z wysokością 2655 m n.p.m. Gerlach nie tylko góruje nad innymi szczytami Tatr Wysokich, ale także stanowi symbol i wyzwanie dla miłośników górskich wędrówek i alpinistów. Najwyższy szcz... Siklawa – jak się przygotować? To, że szlak jest dość łatwy, nie oznacza, że na Siklawę można wybrać się w klapkach japonkach, podkoszulku i z reklamówką popularnego dyskontu w dłoni. Konieczne są dobre buty trekkingowe i odpowiednia odzież: kurtka przeciwdeszczowa, spodnie trekkingowe, softshell, polar. Musimy pamiętać, że pogoda w górach potrafi zmienić się błyskawicznie. Musimy być przygotowani na deszcz, burzę, grad, znaczny spadek temperatury. Do niedużego plecaka warto wrzucić wodę i batony energetyczne na zapas. Poza tym latarkę czołówkę, bidon filtrujący wodę czy apteczkę, koniecznie z plastrami na otarcia. Czy Siklawa to największy wodospad w Tatrach? Warto pamiętać, że Siklawa dość często mylona jest z Siklawicą, a więc wodospadem, który leży w całkiem innym miejscu: na końcu Doliny Strążyskiej, pod Giewontem, w Tatrach Zachodnich. Co ciekawe, Siklawa nie jest największym wodospadem całych Tatr. Ten znajduje się już na Słowacji, dokładnie w Dolinie Białej Wody. Nazywa się Ciężka Siklawa i jest wysoki nawet na 100 metrów. Nasz ekspert Maciej Wesołowski Redaktor prowadzący „National Geographic Traveler". Reporter. Autor książek, m.in.: „Szpagat w pionie. W drodze przez Indie" i „Cafe Macondo. Reportaże z Kolumbii"
To miejsce nazywają „Galapagos Europy”. Błękitny raj fascynuje biologów i turystów
Na pograniczu Albanii i Macedonii Północnej znajduje się miejsce, które od lat zachwyca biologów, podróżników i miłośników dzikiej przyrody. Choć od słynnych Wysp Galapagos dzielą je tysiące kilometrów, ten europejski zakątek regularnie porównywany jest do jednego z najbardziej wyjątkowych ekosystemów świata. Wszystko za sprawą niezwykłej różnorodności biologicznej oraz rzadkich gatunków, których nie spotyka się nigdzie indziej.
Jezioro Ochrydzkie uznawane jest za jedno z najstarszych jezior Europy, a część naukowców szacuje, że jego historia może sięgać nawet pięciu milionów lat. Rozciągające się pomiędzy Macedonią Północną a Albanią jezioro zachwyca intensywnie błękitną wodą, górskimi krajobrazami i wyjątkowo czystym środowiskiem naturalnym. Dzięki swojej izolacji przez tysiące lat stało się schronieniem dla wielu unikalnych organizmów, które przystosowały się do życia wyłącznie w tym regionie. To właśnie dlatego miejsce coraz częściej określane jest mianem „Galapagos Europy”. Jezioro Ochrydzkie zachwyca przyrodą. Żyją tam setki unikalnych gatunków Jezioro Ochrydzkie należy do najbardziej niezwykłych przyrodniczo miejsc w Europie i od lat fascynuje naukowców badających dawne ekosystemy. Powstało miliony lat temu w wyniku ruchów tektonicznych i dziś uznawane jest za jedno z najstarszych oraz najgłębszych jezior na kontynencie. Jego maksymalna głębokość sięga niemal 300 metrów, a powierzchnia rozciąga się na około 358 km². Samo jezioro ma około 30 kilometrów długości i blisko 15 kilometrów szerokości, natomiast linia brzegowa liczy ponad 85 kilometrów. Dzięki wyjątkowej izolacji przyrodniczej przez tysiące lat rozwinęły się tam organizmy, których nie można spotkać nigdzie indziej na świecie. To właśnie dlatego badacze określają Jezioro Ochrydzkie mianem „muzeum żywych skamieniałości”. Szacuje się, że w jeziorze i jego najbliższym otoczeniu występuje ponad 200 gatunków endemicznych. Jednym z najbardziej znanych jest pstrąg ochrydzki, nazywany również koranem, uznawany za lokalny przysmak i symbol całego jeziora. W wodach żyją także rzadkie gatunki węgorzy, ślimaków oraz liczne organizmy wodne charakterystyczne wyłącznie dla tego ekosystemu. Okoliczne tereny zamieszkują ponadto pelikany kędzierzawe, czaple i bałkańskie węże biczowe. Bogactwo przyrodnicze sprawiło, że Jezioro Ochrydzkie zostało wpisane na listę światowego dziedzictwa UNESCO zarówno pod względem przyrodniczym, jak i kulturowym. Mimo swojej wyjątkowości miejsce pozostaje popularnym kierunkiem wypoczynkowym, szczególnie latem. Turyści przyjeżdżają tam nie tylko dla krajobrazów, ale także z powodu niezwykle przejrzystej wody, która miejscami pozwala dostrzec dno nawet na dużej głębokości. Temperatura jeziora zwykle utrzymuje się między 14 a 24 stopniami Celsjusza, dlatego kąpiele bywają chłodniejsze niż nad Morzem Śródziemnym, ale w sezonie nie odstrasza to odwiedzających. Region przyciąga również miłośników nurkowania, rejsów i trekkingu, ponieważ wokół jeziora znajdują się górskie szlaki oraz niewielkie historyczne miejscowości. Wakacje nad Jeziorem Ochrydzkim. Te miejscowości zachwycają turystów Region Jeziora Ochrydzkiego zachwyca klimatycznymi miejscowościami położonymi bezpośrednio nad wodą. Najbardziej znanym miastem jest macedońska Ochryda, uznawana za jedno z najpiękniejszych miejsc na Bałkanach. To historyczne miasto pełne kamiennych uliczek, cerkwi i tarasów z widokiem na jezioro od lat znajduje się na liście UNESCO. Turyści odwiedzają przede wszystkim średniowieczną twierdzę cara Samuela, cerkiew św. Jana Kaneo położoną na klifie oraz nadbrzeżne promenady pełne restauracji i kawiarni. W sezonie letnim Ochryda staje się jednym z najważniejszych wakacyjnych kierunków w Macedonii Północnej, przyciągając zarówno osoby szukające wypoczynku, jak i miłośników historii. Popularnością cieszy się również Struga, położona na północnym krańcu jeziora. Miasto znane jest z bardziej spokojnej atmosfery, szerokich plaż i promenady biegnącej wzdłuż rzeki Czarny Drin wypływającej z Jeziora Ochrydzkiego. Wielu podróżnych wybiera Strugę jako alternatywę dla bardziej turystycznej Ochrydy, szczególnie jeśli zależy im na spokojniejszym wypoczynku. Z kolei po albańskiej stronie jeziora znajduje się Pogradec – miejscowość słynąca z zielonych wzgórz, parków i restauracji serwujących lokalnego korana. W ostatnich latach albańska część jeziora zaczęła przyciągać coraz więcej zagranicznych turystów dzięki niższym cenom i rozwijającej się infrastrukturze hotelowej. Wokół jeziora można znaleźć także mniejsze miejscowości i tradycyjne wioski rybackie. Jedną z najbardziej malowniczych jest Trpejca w Macedonii Północnej, często określana mianem „Saint-Tropez Jeziora Ochrydzkiego”. Miejsce zachwyca jasną żwirową plażą, kameralną zabudową i spokojniejszą atmosferą niż większe kurorty. Po albańskiej stronie uwagę przyciąga natomiast wieś Lin z kamiennymi domami, brukowanymi uliczkami i panoramicznymi widokami na jezioro. Jak dostać się z Polski nad Jezioro Ochrydzkie? Najłatwiejszym sposobem dotarcia z Polski jest lot do Tirany w Albanii lub do Skopje w Macedonii Północnej. Z obu miast nad jezioro można dojechać samochodem lub autobusem w około 2,5-3 godziny. W sezonie wakacyjnym pojawia się również coraz więcej połączeń organizowanych przez biura podróży oraz lotów czarterowych na Bałkany. Źródła: The Sun, Macedonia Tourism, Narodowa Agencja Turystyki Albanii Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Wzrost o niemal 100%. Coraz więcej osób deklaruje narodowość śląską
Według nowego raportu naukowców z Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach już ponad 30 proc. mieszkańców konurbacji deklaruje tożsamość śląską. To wyraźny wzrost wobec wyników spisu powszechnego z 2021 roku.
Raport pt. „Postawy mieszkańców aglomeracji śląskiej wobec śląskiej tradycji i dziedzictwa kulturowego” to wspólna praca prof. Małgorzaty Myśliwiec i dr. Tomasza Słupika z Wydziału Nauk Społecznych UŚ. Badanie przeprowadzono w 2025 r. na mieszkańcach konurbacji śląskiej. Składało się z ankiety internetowej na próbie 729 osób, wywiadów grupowych i wywiadów pogłębionych. Naukowcy próbowali odgadnąć, dlaczego tożsamość śląską zadeklarowało w ich badaniach znacznie więcej osób niż w oficjalnym spisie powszechnym. Tożsamość śląska popularniejsza o niemal 100% Badania prof. Myśliwiec i dr Słupika wykazały, że tożsamość śląską deklaruje aż 30,7 proc. mieszkańców konurbacji śląskiej (w jej skład wchodzi aż 19 miast, m.in. Katowice, Sosnowiec, Gliwice, Zabrze i Bytom). To znacznie więcej, niż w spisie powszechnym z 2021 roku, kiedy było to 18.7 proc. Wtedy narodowość śląską zadeklarowało 596,2 tys. osób (236,6 tys. jako pierwszą, 187,4 tys. jako jedyną). Używanie języka śląskiego w kontaktach domowych zadeklarowało 467,1 tys. osób (55 tys. jako jedynego). Czy powszechność tożsamości śląskiej faktycznie tak bardzo się zwiększyła, czy może w spisie powszechnym była niedoreprezentowana? Naukowcy skłaniają się ku tej drugiej możliwości. Dlaczego Ślązacy ukrywali swoją tożsamość w spisie powszechnym? – Kiedy zadaliśmy pytanie, dlaczego tak się stało, najbardziej zaniepokoiła nas obawa deklarowania tożsamości śląskiej. Mówiono wręcz o strachu, że ktoś zostanie posądzony o sprzyjanie separatystom, że spotka się z negatywnymi konsekwencjami w pracy lub w przestrzeni publicznej. Społecznie to bardzo niepokojące, że tożsamość może budzić tak poważne lęki w obywatelach – powiedziała prof. Myśliwiec na konferencji prasowej prezentującej wyniki raportu. Ale było coś jeszcze: w formularzach do wypełnienia podczas spisu powszechnego deklaracja narodowości innej niż polska nie była oczywista. Narodowość śląska i język śląski nie znajdowały się na liście do wyboru. Należało wpisać je ręcznie w rubryce „inne”. To utrudnienie też mogło zaważyć na wynikach. Narodowość śląska rośnie w siłę Prof. Ryszard Koziołek, rektor UŚ, podkreśla że świadomość śląskiej tożsamości i lokalna duma z przynależności do niej znacznie wzrosły w ostatnich latach. Dr Tomasz Słupik przypomina kontekst polityczny – wieloletnie starania o uznanie języka śląskiego za język regionalny. Ustawa o języku śląskim dwukrotnie została przyjęta przez parlament i była dwukrotnie zawetowana przez prezydentów Andrzeja Dudę i Karola Nawrockiego. Mimo weta doszło do wzrostu zainteresowania śląską tożsamością. Według raportu dla 72,4 proc. respondentów bycie Ślązakiem jest ważnym elementem indywidualnej tożsamości, a dla 79,3 proc. tożsamość śląska jest powodem do dumy. Używanie języka śląskiego w sytuacjach formalnych zadeklarowało 24 proc. respondentów, a w sytuacjach nieformalnych 88 proc. Coraz więcej Ślązaków chciałoby też wpisania języka śląskiego na listę języków regionalnych oraz nieobowiązkowego nauczania go w szkołach. Źródło: Nauka w Polsce Nasza autorka Magdalena Rudzka Redaktorka i wydawczyni National-Geographic.pl. Wcześniej związana m.in. z National Geographic Traveler i magazynem pokładowym PLL LOT Kaleidoscope. Z wykształcenia humanistka (MISH i SNS PAN), ale to przyroda stanowi jej największą pasję. Szczególnie bliskie są jej ekosystemy słodkowodne, a prawdziwym „konikiem” są ryby. W National-Geographic.pl pisze o swoich przyrodniczych pasjach, nauce i medycynie. Prywatnie ceni sobie podróże po nieoczywistych kierunkach, ze szczególnym sentymentem do Europy Środkowej i Wschodniej.
O tej europejskiej wyspie często się zapomina. A właśnie tu znajdziesz przepis na szczęście
Minorka, często nazywana mniejszą i dzikszą siostrą Majorki, to miejsce, w którym można odnaleźć prawdziwy przepis na szczęście. Ta spokojniejsza wyspa Balearów oparła się masowej turystyce, stawiając na ochronę natury i unikalne dziedzictwo historyczne.
Spis treści O czym szepczą kamienie? Zapomniana wyspa, która miała ogromne znaczenie 219 potraw z nutą historii Pinii szum, ptaków śpiew Wnętrze jest przestronne i okrągłe. W głębi sypialnia, przed nią palenisko i kolumna – kiedyś wspierająca strop, dziś błękit nieba. W kamiennych ścianach zostawiono nisze na lampki (przytulnie!), a przy drzwiach – niewysokie komórki. Może spiżarki? – Może – kiwa głową Isabel. – Ale ta po prawej była raczej… budą – uśmiecha się przewodniczka. Archeolodzy znaleźli tu resztki kości ogryzionej i strawionej przez psa. Jakieś 2,5 tys. lat temu. O czym szepczą kamienie? Podobnych domostw naliczono w Torre d’en Galmés 26. Co wiemy o ich mieszkańcach – poza tym, że pozwalali psom porywać resztki z wieczerzy? – Na pewno zgodnie współpracowali, bo z tak wielkich bloków nie da się budować w pojedynkę. No i kogoś się lękali, bo osadę otoczyli murem – wylicza Isabel, idąc na szczyt pagórka. Widać z niego ciągnącą się do morza równinę spowitą zielenią dzikich oliwek i krępych dębów. Panorama byłaby jeszcze rozleglejsza, gdyby wspiąć się na jeden z trzech talayotów. Budowle te pozostają tajemnicze, choć dały nazwę kulturze prehistorycznej Minorki. – Przypuszcza się, że służyły do obserwowania okolicy. Albo porozumiewania się, bo gdyby rozpalić ogień, to zauważono by go z innych talayotów – opowiada Isabel. – Ale nie wierzę, by tak okazałe wieże miały czysto praktyczne zastosowanie. Równie tajemnicze są taule – kamienne płyty, wysokie na kilka metrów i nakryte poziomym blokiem skalnym. Ta w Torre d’en Galmés się przewróciła, ale taula w Trepucó nadal stoi – obwiedziona, jak inne, murem w kształcie podkowy. Taule wznoszono tylko na Minorce, jest ich ok. 30. Odprawiano przy nich rytuały. Za niektórymi znaleziono wizerunki bóstw i skorupy naczyń, przed nimi ślady palenisk, kości owiec i kóz, odłamki czarek. – Pewnie pozostałości ofiar i ceremonii – opowiada Isabel. – Prawie wszystkie są zwrócone na południe, ku słońcu. Symbolizowały bycze głowy? A może bramę do innego świata? Pytań jest wiele. – Ludzie zaczęli się interesować prehistorią niedawno. Wcześniej prowadzono badania, ale mieszkańcy traktowali budowle jak element pejzażu. Pasterze kryli się w nich przed niepogodą, z kamieni układano murki. Ale ruiny otaczano też szacunkiem, trochę się ich bano. Nazwa taula pochodzi od minorkańskiego słowa „stół”. Mówiono, że to stoły olbrzymów – twierdzi Majo León, archeolożka z Museu Municipal w Ciutadelli. A Isabel dodaje: – Gdy byłam mała, do Torre d’en Galmés przyjeżdżało się na pikniki. Nie było tablic z objaśnieniami ani zabezpieczeń. – Niedawno, jesienią 2023 r., stanowisko wraz z 34 innymi wpisano na listę UNESCO. Na Minorce na 700 km² jest ok. 1400 zabytków prehistorycznych. Największe nagromadzenie w Europie! Zapomniana wyspa, która miała ogromne znaczenie Zapomniana była też pobliska Illa del Rei (Wyspa Króla). A przecież to na niej Alfons III ukrył wojska, by atakiem zaskoczyć Arabów i w 1287 r. zakończyć ich niemal 400-letnie panowanie nad Minorką. Potem losy wysepki były mniej chwalebne. – Przeklinano ją jako Bloody Island – mówi Isabel. Oba tłumaczenia przydomka – i „krwawa”, i „cholerna” – pasują jak ulał. Mieścił się tu bowiem szpital dla angielskich marynarzy. Przez niemal cały XVIII w. Minorka należała do Brytyjczyków. Opanowali ją równocześnie z Gibraltarem. Obie zdobycze były maleńkie, ale kluczowe dla panowania na morzach. – Bardziej od wyspy interesowała ich ta zatoka: osłonięta, głęboka, długa na 5,5 km. – Isabel spogląda na taflę Port de Maó, jednego z największych naturalnych portów Europy. Po Brytyjczykach zostały na Minorce przesuwane pionowo okna i ciemnozielone okiennice domów w mieście Maó, zamiłowanie do dżinu, kilka nieznanych w innych częściach Hiszpanii słów, jak xoc (kreda) czy faitin (bójka), no i szpital na Bloody Island. – Odkąd zamknięto go w latach 60., popadał w ruinę. W 2004 r. zaopiekowała się nim grupka zapaleńców. Porządkowali teren, urządzili muzeum, organizowali wycieczki. W końcu na wysepkę trafili Manuela i Iwan Wirthowie. I się w niej zakochali – opowiada Lluna. Pracuje w instytucji będącej efektem tego zauroczenia: galerii sztuki współczesnej Hauser & Wirth. Pierwszą wystawę w dawnym szpitalu otwarto w 2021 r. – Nie mamy stałej kolekcji, prezentujemy wystawy czasowe wybitnych twórców z całego świata – ciągnie Lluna. Adjoa Armah wypełniła 12 szklanych baniek piaskiem z minorkańskich plaż: złocistym, rdzawym, popielatym, srebrzystoszarym. Sara Ouhaddou w blokach marsylskiego mydła zatopiła fragmenty ceramiki wykonanej technikami z Al-Andalus – niczym odłamki zapomnianej przeszłości Europy czekające na odkrywców. Przez duże okna w białych ścianach widać poskręcane drzewa oliwne, oleandry, skrzącą się taflę – fragmenty pejzażu obramowane we framugach niczym obrazy. – Architektom zależało, by związać sztukę z miejscem – potwierdza Lluna. Wychodzę do ogrodu, mijam rzeźbę Eduarda Chillidy Elegia dla pustki VI i pachnące słodyczą drzewo figowe, potem stoliki restauracji w cieniu oliwek. Ścieżka wokół wysepki – można ją obejść w kwadrans – wije się pośród skałek, ziół, szorstkich krzewinek. W górze krzyczą mewy, spod nóg czmychają jaszczurki. A z lazuru zatoki sterczą wysepki, cyple, przylądki – labirynt wody i lądu, o który walczyły wszystkie potęgi Morza Śródziemnego. 219 potraw z nutą historii – Minorką władali Kartagińczycy i Rzymianie, Bizantyjczycy i Arabowie, Anglicy i Francuzi. Kim więc jesteśmy? Nie łamiemy sobie głowy, tylko czerpiemy od każdego, co najlepsze –Antoni Aguiló uśmiecha się przekornie i bierze kęs bakłażana z serem, pomidorami i koprem morskim. Bakłażan to dar Maghrebu, pomidor – Ameryki, koper i ser to autochtoni. Pierwszy rośnie na klifach, drugi wyrabia się na wyspie od co najmniej 2,5 tys. lat – tyle liczy sobie znalezione przez archeologów naczynie z resztkami kazeiny. Albergínies plenes to jedno z popisowych dań Pau Sintesa – młodego, ale już nagradzanego szefa kuchni. Przygotował dla nas potrawy bazujące na przepisach swego krajana sprzed 300 lat. – Fra Roger był kucharzem kilku minorkańskich klasztorów i autorem książki Art de la cuina z lat 30. XVIII w. – opowiada Antoni, współzałożyciel stowarzyszenia, które promuje dziedzictwo kulinarne Minorki. Odnaleziona przypadkiem księga zawiera przepisy na 219 potraw. We współczesnych wersjach kilku z nich Pau zawarł po szczypcie historii wyspy. W kulkach z sera z ciecierzycą – nutę czasów, gdy na Minorkę zawijały statki z Grecji czy Włoch. – Zaopatrywały się przed rejsem na Atlantyk, dlatego uprawiano tu sporo zbóż i strączków – opowiada Antoni. W kremie czekoladowym z cytryną – echa mody na przysmak z Nowego Świata. – Fra Roger podaje przepis na langustę w czekoladzie, łączy ją też z pomidorami. Jej słodko-gorzki smak świetnie równoważy kwasowość, jak w tym deserze – przekonuje Antoni, oblizując łyżeczkę. <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/12/GettyImages-1408753920-55b8cea.jpg" width="1941" height="1545" alt="Katedra Santa Maria de Menorca w mieście Ciutadella, oryginalny budynek z 1362 r. z neoklasycystyczną fasadą z 1813 r. fot: Getty Images / Mario Marco" title="Katedra Santa Maria de Menorca w mieście Ciutadella, oryginalny budynek z 1362 r. z neoklasycystyczną fasadą z 1813 r. fot: Getty Images / Mario Marco" /> W Art de la cuina nie znajdziemy za to najważniejszego wkładu Minorkanów w gastronomię. – Fra Roger pisał dla kucharzy, nie musiał im tłumaczyć oczywistości – tak Pau wyjaśnia zagadkowe pominięcie przepisu. O jego sławę zadbali Francuzi. W 1756 r. na krótko odbili Minorkę Anglikom. Zwycięski książę Richelieu wydał w Maó bankiet i zachwycił się podanym sosem. – Zachował się list, w którym prosił o przesłanie do Paryża przepisu na salsa mahonesa – twierdzi Antoni. Zaskakująco prostego: jajko, oliwa, odrobina soli. Tyle wystarczy, by przyrządzić… majonez. To właśnie stolicy Minorki zawdzięcza swą nazwę. Pinii szum, ptaków śpiew Fornells także figurowało na kulinarnej mapie wyspy. W zatoce wcinającej się w północne wybrzeże pozyskiwano sól. Dziś z morza czerpie się tu radość. W marinie cumują jachty i kajaki. To znakomite narzędzie do eksplorowania okolicy. Rdzawe klify są tu wyższe i dziksze niż na południu, często dostępne wyłącznie od strony wody. Z miasteczka Fornells wiosłujemy przez szeroką na kilkaset metrów zatokę. Kołyszą nas fale z otwartego morza – długie i łagodne, ale budzące respekt. Spokojną przystań znajdujemy w bezimiennej zatoczce. Nie ma tu plaży; cumujemy do skał i dajemy nura. Migoczą ukwiały i gąbki, ryby czmychają ku kępom morskich traw. – Posydonia to podstawa ekosystemu – wyjaśnia Isabel, gdy gramolimy się z powrotem na kajaki. – Zapewnia schronienie młodym rybom i innym organizmom. Znakomicie pochłania też dwutlenek węgla. Cały ten fragment wybrzeża to morski rezerwat. Nad łanami posydonii pływamy też w sąsiedniej zatoczce S’Arenalet. Jest szersza, ma piaszczyste dno i białą plażę oprawioną w zieleń makii. Siadamy na skałce i mrużymy oczy, wdychamy ziołowo-słoną bryzę. – Mało brakowało, a wyglądałoby to inaczej – mówi Isabel. – W latach 70. chciano wybudować drogę wokół wyspy. Miała prowadzić do plaż, umożliwić inwestycje. Ale wiedzieliśmy już, jak to wygląda na Majorce: że betonuje się plaże, niszczy krajobraz i spokój. Ekolodzy organizowali pikiety, przekonywali, że można pójść inną drogą. Wkrótce umarł Franco, nastała demokracja, władzę przekazano regionom. I postanowiliśmy, że nie chcemy takiej przyszłości – ciągnie Isabel. Projekty szosy i hoteli schowano do szuflady. A całą Minorkę ogłoszono rezerwatem biosfery UNESCO. Patrzę wokół. Dzika plaża, turkus, szum pinii i fal. Esencja śródziemnomorskości – prosta jak przepis na majonez i niezwykła jak legenda o stołach olbrzymów. Jak to dobrze, że najnowszy rozdział opowieści o wyspie Minorkanie napisali po swojemu.
Rewolucja w Amsterdamie. Miasto usuwa z ulic reklamy, które szkodzą planecie
Władze Amsterdamu zrywają z niektórymi plakatami. Z przestrzeni miejskiej mają zniknąć wszelkie reklamy mięsa oraz paliw kopalnych. W ten sposób stolica Holandii chce podprogowo walczyć z kryzysem klimatycznym, tworząc proekologiczny przekaz.
Edukacja związana ze zmianami klimatycznymi pozostaje jednym z największych wyzwań zmieniającego się świata. Władze Amsterdamu postanowiły zrealizować odważny projekt usunięcia niektórych reklam z przestrzeni miejskiej. Zmiany uderzą w produkty paliw kopalnych oraz mięso. Jak można było się spodziewać, nie wszyscy są zadowoleni z nadchodzących zmian, zadając pytanie o sensowność takich działań. Plakaty zamiast billboardów: edukacja środowiskowa w Amsterdamie Władze Amsterdamu podjęły decyzję o całkowitym wycofaniu reklam produktów mięsnych oraz sektora paliwowego z miejskich nośników. Wolne miejsca po billboardach zajęła promocja kultury i lokalnej turystyki. Reklamowane są m.in. koncerty, wystawy i spektakle teatralne. Od teraz pejzaż ulic ma odzwierciedlać ekologiczną politykę holenderskiej stolicy. Władze miasta starają się osiągnąć neutralność klimatyczną do 2050 roku oraz zredukować spożycie mięsa o 50%. Subtelna polityka Strategia ta ma subtelnie kształtować nawyki konsumenckie mieszkańców Amsterdamu. Chodzi o doprowadzenie do przełomu na miarę tego, który dokonał się w kwestii palenia tytoniu – tak, aby produkty o wysokim śladzie węglowym przestały być postrzegane jako atrakcyjne. Według badaczy ciągła ekspozycja na reklamy, np. fast foodów, normalizuje szkodliwe nawyki żywieniowe. Jak tłumaczy profesor epidemiologii Joreintje Mackenbach, usunięcie tych bodźców z przestrzeni miejskiej ułatwi wykształcenie nowych, zdrowszych norm społecznych. Naukowiec przytacza badania wykonany w Londynie, gdzie usunięcie reklam tzw. śmieciowego jedzenia przyczyniło się do spadku jego konsumpcji. Sprzeciw producentów Mimo, że Amsterdam nie jest nawet pierwszym miastem w Holandii, które zdecydowało się na taki ruch (wcześniej podobne zakazy powstały w Haarlemie, Utrechcie i Nijmegen), podniosły się głosy sprzeciwu. Decyzja spotkała się z przewidywalnym oporem ze strony lobby mięsnego i turystycznego. Holenderskie Stowarzyszenie Mięsa (DMA) określiło nową politykę jako niedopuszczalne ingerowanie w zachowania zakupowe. Branża argumentuje, że mięso pełni istotną rolę w diecie, w związku z czym informacje o nim powinny pozostać powszechnie dostępne i widoczne w przestrzeni miejskiej. Zakaz nie obejmuje prywatnych posesji, co oznacza, że właściciele sklepów wciąż mogą w pewnym stopniu promować swoje towary przed lokalami. Co ważniejsze, restrykcje omijają świat cyfrowy, gdzie dziś skupia się największa aktywność reklamowa. Sceptycy uważają te działania za jedynie symboliczne, a sami eksperci przyznają, że sam zakaz reklam to za mało. A jednak, według powołanego przez ONZ Międzynarodowego Zespołu ds. Zmian Klimatu, zmiana naszych codziennych nawyków i stylu życia może zredukować globalne emisje nawet o 70% do 2050 roku. Widzimy więc, że jest o co walczyć. Pytanie, czy strategia obrana przez holenderską stolicę przyniesie oczekiwane rezultaty. Źródła: TimeOut, DW Nasz autor Olaf Kardaszewski Absolwent Instytutu Stosowanych Nauk Społecznych na Uniwersytecie Warszawskim. Obecnie student magisterskiego kierunku Studiów Miejskich na tej samej uczelni. Interesuje się społecznymi i kulturowymi aspektami zmieniającego się świata, o czym chętnie pisze w swoich pracach. Współprowadzący projekt „Podziemna Warszawa” w National Geographic Polska. Uwielbia podróże, w trakcie których zawsze stara się obejrzeć mecz lokalnej drużyny piłkarskiej.
Na tych plażach nie użyjesz już kremów z filtrem SPF. Dlaczego i czym je zastąpić?
Na wielu słynnych plażach nie użyjemy już popularnych kremów z chemicznymi filtrami SPF. W niektórych krajach mogą zostać nawet skonfiskowane na przejściu granicznym. W trosce o morski ekosystem warto zaopatrzyć się w kosmetyki Reef Friendly. Podpowiadamy które.
Jeśli planujesz wakacje w rejonach raf koralowych, warto zwrócić uwagę na skład kremów z SPF. Zgodnie z obowiązującymi przepisami dotyczącymi ochrony raf koralowych, twoje kosmetyki przeciwsłoneczne mogą zostać skontrolowane np. na lotnisku lub w marinie. W bagażu lepiej mieć krem Reef Friendly, czyli bez substancji takich jak oksybenazon i oktinoksat. Najlepiej, aby opierał się na filtrach mineralnych, miał możliwie prosty skład i czytelną listę INCI. Sprawdziliśmy, które kosmetyki przeciwsłoneczne dostępne w polskich drogeriach są przyjazne rafom koralowym. Kosmetyki przyjazne rafom koralowym: jak ich szukać? Wybierając krem przeciwsłoneczny można szukać oznaczenia na etykiecie, ale nie jest ono ustandaryzowane. Najczęściej będą to symbole koralowca, muszli, ryb lub morskiej fali. Jeśli krem nie ma oznaczenia graficznego, wskazówką może być oznaczenie „100 % mineralny”, a dla pewności najlepiej sprawdzić listę INCI na etykiecie. Nie powinien zawierać oksybenazonu i oktinoksatu, czyli substancji uznawanych za potencjalnie szkodliwe dla ekosystemów morskich. Które kraje i terytoria zakazują kremów z filtrem? Najbardziej restrykcyjne przepisy dotyczące filtrów przeciwsłonecznych obowiązują dziś m.in. w: Palau – to pierwszy kraj na świecie, który zakazał importu i sprzedaży tzw. reef-toxic sunscreens. Produkty zawierające zakazane składniki mogą zostać skonfiskowane podczas kontroli granicznej, Hawaje – zgodnie z przepisami Hawaii Act 104 zakazana jest sprzedaż SPF zawierających oksybenazon i oktinoksat, Wyspa Maui – lokalne przepisy są jeszcze bardziej rygorystyczne i promują wyłącznie mineralne filtry UV, Wyspy Dziewicze – obowiązują ograniczenia dotyczące filtrów uznawanych za szkodliwe dla raf, Aruba – wyspa ogranicza sprzedaż części filtrów chemicznych w trosce o ekosystem morski, To głównie odległe kierunki, do których wielu z nas nie podróżuje na co dzień. Ale po kremy Reef Friendly warto sięgnąć także podczas wakacji bliżej Polski – szczególnie tam, gdzie snorkeling i nurkowanie są jedną z największych atrakcji. Takie SPF-y warto spakować m.in. na: wybrzeże Morza Czerwonego – np. słynące z raf koralowych: Marsa Alam i Sharm El Sheikh, Maltę i Cypr, gdzie popularne są nurkowanie i wycieczki łodziami, chorwackie wybrzeże Adriatyku – np. Dubrownik i Split, greckie wyspy – np. Kreta, Rodos czy Zakynthos, turecką riwierę znaną z przejrzystej wody – np. Antalya i Kas. Choć Morze Śródziemne czy Morze Czerwone nie zawsze kojarzą się z rafami koralowymi jak Malediwy czy Hawaje, tamtejsze ekosystemy również są bardzo wrażliwe na zanieczyszczenia chemiczne. Wybór odpowiedniego SPF to świadomy gest wynikający z rosnącej wiedzy o wpływie turystyki na podwodny świat. Kosmetyki przyjazne morskim ekosystemom Ekstremalnie wodoodporny żel przeciwsłoneczny SPF 50+ – Bell Surf To bardzo lekki, ale ekstremalnie wodoodporny, żelowy filtr przeciwsłoneczny SPF 50+. Stworzony z myślą o aktywności w wodzie i na słońcu, szczególnie dla osób uprawiających sporty. Nie obciąża skóry, nie spływa do oczu i dobrze trzyma się nawet podczas intensywnego wysiłku czy kontaktu z wodą. Sprawdza się zarówno na twarzy, jak i na ciele, a jego komfortowa konsystencja jest szczególnie ceniona przez osoby aktywne oraz z tatuażami. Formuła została opracowana tak, by była przyjazna rafom koralowym i nie zawierała składników uznawanych za szkodliwe dla środowiska morskiego, co czyni go dobrym wyborem w kierunku Reef Friendly. View Burdaffi on the source website Fluid anti-age z ochroną przeciwsłoneczną SPF 50+, – SVR Sun Secure Laboratoires SVR to renomowana francuska marka dermokosmetyków, która stworzyła szeroką linię kosmetyków Ocean Respect. Producent daje do wyboru nie tylko krem, lecz także dwufazową wodę w sprayu, mgiełkę w aerozolu, żel, musy, mleczka, suchy olejek, sztyft ochronny, a nawet krem koloryzujący z efektem make-up. Naszym No1 tej marki jest fluid SPF 50+, który łączy wysoką ochronę przeciwsłoneczną z działaniem pielęgnacyjnym ukierunkowanym na skórę dojrzałą i narażoną na fotostarzenie. Formuła szybko się wchłania, nie pozostawia tłustej warstwy i sprawdza się szczególnie dobrze na twarzy, również jako baza pod makijaż. Dzięki składnikom nawilżającym i antyoksydacyjnym wspiera elastyczność skóry, pomaga redukować przebarwienia oraz drobne zmarszczki, jednocześnie chroniąc przed UVA, UVB i światłem widzialnym. Produkt jest odpowiedni także dla skóry mieszanej i skłonnej do niedoskonałości, ponieważ nie zapycha porów i ma lekką, komfortową konsystencję. View Burdaffi on the source website Nawilżający krem do skóry wrażliwej SPF 50+ – Uriage Bariesun To całkiem popularny w Polsce, delikatny krem SPF 50+ z oznaczeniem Ocean Respect. Przeznaczony przede wszystkim do skóry wrażliwej, który łączy wysoką ochronę przeciwsłoneczną z działaniem nawilżającym i kojącym. Formuła została opracowana tak, aby wspierać barierę ochronną skóry i ograniczać wpływ promieniowania UVA i UVB oraz czynników środowiskowych przyspieszających fotostarzenie. Dzięki obecności składników nawilżających i antyoksydacyjnych skóra pozostaje miękka i bardziej odporna na przesuszenie, a lekka konsystencja sprawia, że dobrze sprawdza się na twarzy na co dzień. Produkt jest ceniony za łagodność, brak substancji zapachowych i komfort stosowania nawet przy bardzo reaktywnej cerze. View Burdaffi on the source website Mineralny krem z filtrem SPF 50 – Transparent Lab W 100% mineralny filtr SPF 50 oparty na tlenku cynku, który zapewnia szerokopasmową ochronę przed promieniowaniem UVA, UVB oraz światłem niebieskim i podczerwonym. To formuła przeznaczona głównie do twarzy, odpowiednia dla każdego typu skóry, także wrażliwej i skłonnej do niedoskonałości. Dzięki dodatkowi składników wspierających elastyczność skóry i działanie anti-aging, produkt nie tylko chroni, ale też wspiera jej regenerację i kondycję przy regularnym stosowaniu. Może występować w 2 wersjach: transparentnej lub delikatnie koloryzującej, co ułatwia dopasowanie do karnacji i zmniejsza efekt bielenia, zachowując jednocześnie lekkie wykończenie z efektem second skin. View Burdaffi on the source website Mattescreen SPF 30 PA+++ – SUPERGOOP! Mineralny filtr SPF 30 w formie matującej bazy, który jednocześnie chroni skórę i wygładza jej powierzchnię, redukując widoczność porów oraz nadmiar sebum. Najlepiej sprawdza się na twarzy, szczególnie przy cerze mieszanej, tłustej i wrażliwej, gdzie liczy się efekt zmatowienia bez ciężkości. Dzięki lekkiej formule może być stosowany jako baza pod makijaż, zapewniając jego lepszą trwałość i bardziej jednolite wykończenie. Zawartość filtrów mineralnych oraz składników łagodzących sprawia, że jest to wygodna opcja do codziennej ochrony przeciwsłonecznej przy jednoczesnym kontrolowaniu błyszczenia skóry. View Burdaffi on the source website Źródła: Daily Mail, University of Derby, One Ocean Conservation.
„Europejskie Malediwy” podbijają serca podróżników. To hit na lato niedaleko Polski
Turkusowa woda, krystaliczna przejrzystość i widoki niczym z egzotycznych pocztówek – jezioro Eibsee nie bez powodu zyskało miano „europejskich Malediwów”. Ten alpejski cud natury u stóp Zugspitze podbija serca podróżników, oferując rajski klimat bez konieczności odbywania wielogodzinnych lotów.
W tym artykule: „Europejskie Malediwy” za naszą zachodnią granicą Jak dojechać nad jezioro Eibsee? Malediwy to jedno z najpopularniejszych miejsc na egzotyczne wakacje. Ich klimat oraz spektakularne krajobrazy przyciągają podróżnych z całego świata. Optymalny czas na wyjazd przypada między listopadem a marcem, gdy w Europie pogoda nie rozpieszcza. W tym okresie na Malediwach jest sucho i ciepło, co sprzyja wypoczynkowi. Natomiast w sezonie letnim trwa pora deszczowa. Niestety, urlop w tym tropikalnym raju wiąże się z wysokimi kosztami, dlatego wielu turystów szuka tańszych, choć równie pięknych alternatyw. Dla osób, które marzą o wakacjach na Malediwach, ale ze względów finansowych nie mogą pozwolić sobie na taki wypad, jest możliwa alternatywa. Tuż za naszą zachodnią granicą, w Bawarii, znajdują się „Europejskie Malediwy”. Tak właśnie nazywane jest Eibsee, czyli jedno z najpiękniejszych jezior niemieckich Alp. Akwen jest położony niedaleko granicy z Austrią, u podnóża najwyższego szczytu Niemiec – Zugspitze. „Europejskie Malediwy” za naszą zachodnią granicą Niemcy nie dla każdego są krajem pierwszego wyboru przy planowaniu wakacyjnego wypoczynku. Naszych zachodnich sąsiadów odwiedzamy przeważnie przy okazji weekendowych city breaków do Berlina, Monachium czy Hamburga. Nasi sąsiedzi oferują jednak znacznie więcej miejsc do wypoczynku. Jednym z nich jest jezioro Eibsee, które nieprzypadkowo zostało okrzyknięte przez mieszkańców i turystów „Europejskimi Malediwami”. – Krystalicznie czysty cud natury u podnóża góry Zugspitze – tak w sieci reklamowane jest Eibsee, które liczy ponad 3000 lat. Jezioro ze względu na krystalicznie czystą wodę – niczym na Malediwach – od dawna podbija serca wczasowiczów z całej Europy i przyciąga tłumy niezależnie od pory roku. Latem sprzęt wodny można znaleźć w pobliskiej wypożyczalni lub wziąć udział w zorganizowanej, 25-minutowej wycieczce łodzią elektryczną „Reserl” ze wspaniałymi widokami na Alpy Bawarskie. Podczas rejsu pasażerowie mogą delektować się nie tylko zapierającym dech w piersiach krajobrazem, ale także poznać historię tego miejsca. Z kolei zimą jezioro jest często całkowicie zamarznięte, co w połączeniu z górską scenerią tworzy niepowtarzalny klimat. Idąc liczącą około 7 kilometrów ścieżką wokół Eibsee, można cieszyć się ciszą, spokojem i pięknem pobliskiej przyrody. Trasa została dostosowana dla rodzin z dziećmi. Dodatkowo dla najmłodszych przygotowano też plac zabaw. Znajduje się w odległości ok. 10 min spacerem od jeziora. Należy pamiętać o tym, że biwakowanie oraz nocowanie nad jeziorem Eibsee jest kategorycznie zabronione. Jak dojechać nad jezioro Eibsee? Nad jezioro Eibsee dojedziemy zarówno komunikacją publiczną, jak i samochodem. „Europejskie Malediwy” są oddalone zaledwie godzinę drogi od stolicy Bawarii, Monachium (należy się kierować autostradą A95). Wjazd na parking (otwarty siedem dni w tygodniu, w godzinach od 5:00 do 22:00) i korzystanie z miejsca postojowego są płatne. Korzystać z niego mogą tylko kierowcy samochodów osobowych. Zaledwie 100 metrów od jeziora ulokowany jest przystanek, z którego kursują autobusy Eibsee Bus na trasie Garmisch-Partenkirchen – Grainau – Eibsee. 200 m dalej znajduje się stacja kolejowa Zugspitz, gdzie można wsiąść do bawarskiej kolejki zębatej Zugspitzbahn BZB(Garmisch-Partenkirchen – Grainau – Eibsee – Zugspitze). Źródło: grainau.de. Nasz ekspert Igor Szulim Od zawsze wiedziałem, co chcę robić w życiu. Dlatego z pasji i z wykształcenia jestem dziennikarzem. W National-Geographic.pl zajmuje się tematyką podróżniczą. Szczególnie bliskie są mi kraje niemieckojęzyczne. Po godzinach najchętniej spędzam czas na korcie tenisowym.
Powstał ranking najlepszych parków rozrywki na świecie. Nieoczywisty tryumf nowoczesnych technologii
Największa platforma turystyczna świata opublikowała najnowsze zestawienie najlepiej ocenianych parków rozrywki. Tegoroczny ranking przynosi spore zaskoczenia, detronizując legendarny Disneyland na rzecz innowacyjnego, francuskiego kompleksu Futuroscope. Sprawdź, które miejsca podbiły serca turystów w 2026 roku i gdzie najbliżej polskiej granicy szukać rozrywki na światowym poziomie.
Mimo że zabawa w parkach rozrywki nie przypada każdemu turyście do gustu, z każdym rokiem kolejne tego typu miejsca cieszą się tłumami zadowolonych odwiedzających. Entuzjaści kolejek górskich, karuzeli i zjeżdżalni liczą nie tylko na wyjątkowe emocje, ale i na bajkowy klimat, który stoi za tymi ekstremalnymi atrakcjami. W głos fanów szybkiej jazdy wsłuchała się największa na świecie platforma turystyczna, która stworzyła ranking najlepszych parków rozrywki. Dla wielu z nich nie trzeba opuszczać Europy. Park w 3D Ranking został stworzony na podstawie opinii użytkowników platformy Tripadvisor. Według odwiedzających najlepszym parkiem rozrywki na świecie okazał się francuski Futuroscope. Co sprawia, że kompleks położony niedaleko Poitiers wyróżnia się na tle konkurencji? Przede wszystkim innowacyjne podejście do parkowych atrakcji. Oczywiście w lunaparku znajdziemy klasyczne elementy, takie jak rollercoastery czy karuzele, jednak to nie one są głównym powodem wizyty w tym wyjątkowym miejscu. Właściciele postawili na doznania cyfrowe zamiast rzeczywistych. Zamiast wsiadać do tradycyjnego wagonika kolejki górskiej, w Futuroscope trafiamy do zaawansowanej sali kinowej, która przenosi nas w zupełnie inny świat. Technologia 3D, ruchome fotele, a nawet kręcąca się podłoga sprawiają, że emocje mogą być tu intensywniejsze niż na klasycznym rollercoasterze. Prawdziwą perłą w koronie parku jest atrakcja zatytułowana „Łowcy Tornad”. Wchodząc do pawilonu, w którym odbywa się pokaz, wcielamy się w rolę poszukiwaczy trąb powietrznych, pragnących za wszelką cenę dotrzeć do samego oka cyklonu. Po zajęciu miejsc rozpoczyna się zawrotna przygoda: symulacja zjawisk atmosferycznych jest tak realistyczna, że u wielu gości wywołuje autentyczne zawroty głowy. Futuroscope prezentuje zupełnie nowe oblicze rozrywki. Internauci docenili to nowatorskie i skuteczne wykorzystanie technologii, która staje się fascynującą alternatywą dla tradycyjnych atrakcji znanych z typowych wesołych miasteczek. Egzotyczne atrakcje i słynny park rozrywki Kolejne dwa miejsca na podium zajmują parki położone w egzotycznych lokalizacjach: Brazylii oraz Indonezji. Srebrny medal w plebiscycie zdobył Beto Carrero World, znajdujący się w miejscowości Penha, na południowym wybrzeżu Atlantyku. To największy park rozrywki w całej Ameryce Łacińskiej. Za bramami charakterystycznego, kolorowego zamku kryje się ponad 100 atrakcji, w tym ekstremalne kolejki górskie, rozbudowane strefy tematyczne, a nawet ZOO. Trzecie miejsce przypadło indonezyjskiemu Waterbom Bali. W przeciwieństwie do poprzedników jest to park wodny, w którym królują dziesiątki przeplatających się zjeżdżalni. Unikatową atrakcją obiektu jest FlowRider, umożliwiający surfing na sztucznie generowanej fali. Egzotyczne kurorty wyprzedziły w rankingu prawdopodobnie najsłynniejszy park świata – Disneyland. Francuskiego kompleksu nikomu nie trzeba przedstawiać – każdego roku media społecznościowe zalewa fala zdjęć z bajkowego świata kultowych bohaterów. Fakt, że zajął on „dopiero” czwarte miejsce, może zaskakiwać. Wygląda na to, że światowe trendy ewoluują, a rynkowi giganci muszą ustąpić miejsca nowym graczom – przynajmniej w kwestii sympatii samych gości. Parki bliżej Polski Na rodzimym podwórku od lat króluje Energylandia, jednak małopolski gigant nie znalazł się w tegorocznym zestawieniu platformy Tripadvisor. Które z wyróżnionych miejsc położone są zatem najbliżej polskich granic? Na miejscu 19. uplasował się praski Thrill Park. Czeski kompleks to wyjątkowy park rozrywki utrzymany w klimacie horroru, który znajduje się w samym centrum miasta, nieopodal Placu Wacława. Jego główną atrakcją jest „Dungeon of Horror” – mroczne lochy, w których profesjonalni aktorzy i efekty specjalne zapewniają odwiedzającym solidną dawkę adrenaliny. Oprócz tradycyjnego nawiedzonego domu miejsce oferuje także interaktywne gry typu escape room oraz doświadczenia w rzeczywistości wirtualnej, skupione wokół przetrwania apokalipsy zombie. Dla wielu praska atrakcja stanowi najstraszniejszy „horror house” w całej Europie. Na drugim brzegu Morza Bałtyckiego, w szwedzkim mieście Göteborgu, mieści się park, który w plebiscycie zajął 15. lokatę. Liseberg to największy park rozrywki w Skandynawii, słynący z doskonałego połączenia historycznego uroku z nowoczesnymi, ekstremalnymi technologiami. Park szczyci się jednymi z najlepszych rollercoasterów w Europie, takimi jak drewniany Balder czy wielokrotnie nagradzany Helix, który oferuje niesamowite widoki na miasto. Wyjątkową cechą Lisebergu jest jego malownicze położenie na wzgórzu oraz bogata oferta kulturalna, obejmująca liczne koncerty gwiazd oraz jeden z najpiękniejszych jarmarków bożonarodzeniowych na świecie. TOP 10 parków na świecie Lista parków, które tworzą najlepszą dziesiątkę, wygląda następująco: Futuroscope – Francja Beto Carrero World – Brazylia Waterbom Bali – Indonezja Disneyland Park – Francja Beach Park – Brazylia Garden City Water Park – Kambodża Puy du Fou – Francja Siam Park – Hiszpania Ramayana Water Park – Tajlandia Blackpool Pleasure Beach – Wielka Brytania. Źródła: Tripadvisor, TimeOut Nasz autor Olaf Kardaszewski Absolwent Instytutu Stosowanych Nauk Społecznych na Uniwersytecie Warszawskim. Obecnie student magisterskiego kierunku Studiów Miejskich na tej samej uczelni. Interesuje się społecznymi i kulturowymi aspektami zmieniającego się świata, o czym chętnie pisze w swoich pracach. Współprowadzący projekt „Podziemna Warszawa” w National Geographic Polska. Uwielbia podróże, w trakcie których zawsze stara się obejrzeć mecz lokalnej drużyny piłkarskiej.