Podróżuje solo po świecie, ale nie jest sama. W każdym kraju szuka... tymczasowego chłopaka
Podróże solo przestały być niszą i stały się jednym z wyraźnych trendów współczesnej turystyki. Samotne wyjazdy coraz częściej traktowane są jako sposób budowania niezależności, wzmacniania poczucia sprawczości i odkrywania własnych granic. Jednak dla niektórych kobiet podróż w pojedynkę oznacza coś więcej niż tylko czas dla siebie – w kolejnych krajach szukają partnerów, choć... wyłącznie na czas wyjazdu.
Już w 2024 roku kobiety podróżujące solo odpowiadały za 52,67% przychodów generowanych w tym segmencie rynku turystycznego, a prognozy wskazują, że w 2026 roku aż 84% osób wybierających samotne wyjazdy stanowić będą właśnie kobiety. Rosnąca popularność takiego stylu podróżowania nie zawsze oznacza jednak skupienie wyłącznie na introspekcji czy zwiedzaniu. Coraz częściej mówi się o nowym zjawisku – budowaniu krótkotrwałych relacji w trakcie wyjazdów. Jednym z przykładów jest Orsolya Lorincz, która odwiedzając kolejne egzotyczne destynacje, świadomie szuka „tymczasowych chłopaków”, z którymi dzieli doświadczenia, zanim wyruszy w kolejną podróż. „Tymczasowi partnerzy” jako strategia podróżowania solo Orsolya Lorincz wywołała burzliwą dyskusję w sieci po tym, jak opublikowała nagranie przedstawiające swój nietypowy „trik podróżniczy”, które w krótkim czasie osiągnęło blisko cztery miliony wyświetleń. 34-latka z Rumunii rozpoczęła samotne podróże w 2016 roku, kiedy – jak sama wyznała – zrezygnowała z pracy i sprzedała mieszkanie, aby sfinansować wyjazdy do kolejnych krajów. Z czasem zaczęła nawiązywać krótkotrwałe relacje z poznanymi na miejscu mężczyznami, traktując je jako element swoich doświadczeń w drodze. Jak tłumaczyła w rozmowie z „What’s The Jam”, takie znajomości zazwyczaj trwają około tygodnia. – Zależy jak długo zostaję w danym kraju – powiedziała. Partnerów poznaje głównie za pośrednictwem aplikacji randkowych, a ich rola polega na wspólnym spędzaniu czasu, pokazywaniu lokalnych atrakcji czy towarzyszeniu jej w codziennych aktywnościach. – To tylko tymczasowy chłopak, z którym możemy spędzać czas i wspólnie robić różne rzeczy. Oprowadzają mnie po okolicy, przygotowują śniadanie, kupują jedzenie i napoje, a czasami nawet zatrzymuję się u nich w domu, jeśli dobrze się dogadujemy – wyjaśniła. Jak dodała, nie traktuje tych relacji jako formy darmowych wycieczek, lecz raczej okazję do poznania miejsca z perspektywy mieszkańca. – Mam ich za darmowych przewodników i towarzyszy do wspólnego spędzania czasu – zaznaczyła. Takie znajomości kończą się wraz z jej wyjazdem z kraju i – jak twierdzi – nie wiążą się z dalszymi zobowiązaniami. Viralowa strategia podróżnicza dzieli internautów Zdaniem Lorincz krótkotrwałe relacje zawierane podczas podróży mają także wymiar praktyczny, ponieważ umożliwiają poznanie lokalnej kultury w sposób niedostępny dla osób korzystających wyłącznie z usług biur podróży. – Kiedy znasz miejscowych, mogą ci pokazać sekretne miejsca lub tradycje, o których biura podróży nawet nie wspominają – podkreśliła, dodając, że dzięki temu może doświadczyć kraju „w bardziej wyjątkowy sposób”. Taki model podróżowania pozwala jej przyjeżdżać i wyjeżdżać bez konieczności dostosowywania planów do nikogo. – Korzyścią jest to, że mogę swobodnie przyjeżdżać i wyjeżdżać z kraju, kiedy chcę, i nie muszę koordynować swoich działań z partnerem – powiedziała. Jednocześnie przyznała, że w przyszłości nie wyklucza stabilnej relacji z osobą o podobnym stylu życia: „Idealnie byłoby znaleźć partnera, który również kocha podróżować i chciałby żyć w ten sposób”. Opublikowane przez nią nagranie wywołało skrajne reakcje wśród internautów. Część użytkowników komentowała z humorem, że „to po prostu networking”, inni zauważali, że „gdy mężczyźni robią to samo, nikt nie ma z tym problemu”. Nie zabrakło jednak też krytycznych głosów – niektórzy określali takie podejście jako kontrowersyjne, a nawet „smutny znak czasów”. Sama podróżniczka przyznała z kolei, że po publikacji materiału otrzymała dziesiątki wiadomości od osób z różnych krajów, deklarujących chęć pokazania jej swojego miasta podczas kolejnych wizyt. – Dostałam co najmniej 50 propozycji od ludzi z całego świata, którzy napisali, że mogę odwiedzić ich kraj i być ich dziewczyną przez tydzień – zdradziła. Nic dziwnego, że takie podejście budzi mieszane opinie. Kobietom, które nie mają ochoty na podobne eksperymenty – jako również solo podróżniczka – polecałabym zatem alternatywę w postaci... randek w pojedynkę. W przeciwieństwie do spotkań aranżowanych za pośrednictwem aplikacji randkowych, takie wyjścia pozwalają uniknąć elementu zaskoczenia. Ponadto posiłki w restauracji czy kawiarnianym ogródku spożywane w samotności mogą sprzyjać poczuciu sprawczości, autonomii i uważności, ponieważ to ty wybierasz tempo, miejsce i sposób przeżywania chwili bez presji konwersacji czy dostosowywania się do czyichkolwiek preferencji. Co więcej, badania wskazują, że samotne jedzenie może pomagać w skupieniu się na bieżącej chwili, uważniejszym smakowaniu potraw i refleksji. A to z kolei wzmacnia samoświadomość i poczucie własnej wartości, zwłaszcza gdy jest to wybór dobrowolny i świadomy. A towarzystwo, nawet jeśli ogranicza się do własnych myśli i obserwacji, bywa równie satysfakcjonujące jak najbardziej angażująca rozmowa – często pozwalając odpocząć, uporządkować myśli i wrócić do codzienności z większą jasnością umysłu czy poczuciem wewnętrznej równowagi. Źródła: Daily Mail, New York Post, Alibaba, Instagram, What’s The Jam Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Ślub jak z filmu? Coraz więcej par mówi „tak” za granicą. Te miejsca są hitem 2026 roku
Ucieczki do spektakularnych zakątków świata stają się coraz popularniejszym sposobem na rozpoczęcie małżeńskiej drogi. Zamiast wielomiesięcznych przygotowań i rozbudowanych przyjęć, wiele par decyduje się dziś na kameralną ceremonię w wyjątkowej scenerii. Gdzie zatem najlepiej pobrać się za granicą w 2026 roku?
Spis treści: Ślub w Szkocji – formalności i romantyczne plenery Highlands Majorka na ślub za granicą – warunki formalne i wymagania Ślub na greckiej wyspie Folegandros. Ile trwa procedura? Zermatt w Szwajcarii. Czas oczekiwania na ślub w Alpach Sardynia i ślub we Włoszech bez wymogu pobytu Ślub na Alasce – szybka procedura dla zagranicznych par Wyspy Owcze – ślub w Tórshavn i wymagane formalności Popularność ślubów w plenerze rośnie na całym świecie, co napędza zarówno rosnące koszty tradycyjnych wesel, jak i zmieniające się oczekiwania młodych par. W 2026 roku średni koszt organizacji ślubu w Polsce szacuje się na poziomie od 85 tys. do nawet 120 tys. zł, dlatego coraz więcej narzeczonych rozważa alternatywę w postaci tzw. ślubnych ucieczek. Choć kiedyś kojarzone były np. z szybkim, spontanicznym ślubem w Las Vegas, dziś mają zupełnie inny charakter. – „Ślubne ucieczki” kiedyś postrzegano jako tandetne, tajemnicze i wstydliwe. W 2026 roku natomiast oznaczają one kameralne śluby, podczas których najważniejsza jest para, a nie goście – stwierdziła fotografka ślubna Maddie Mae. Co więcej, pandemia COVID-19 przyczyniła się do popularyzacji tej formy zawierania małżeństwa, dając parom „pozwolenie” na zamianę dużych uroczystości na prywatne przysięgi. Obecnie coraz częściej przyjmują one formę stylizowanych ceremonii z udziałem maksymalnie kilkunastu gości, co pozwala przeznaczyć budżet nie na logistykę przyjęcia, lecz na wyjątkowe doświadczenie w starannie wybranej lokalizacji. Gdzie w takim razie najlepiej w 2026 roku zorganizować kameralny ślub za granicą? Ślub w Szkocji – formalności i romantyczne plenery Highlands Rozległe krajobrazy szkockich wyżyn oraz surowe wyspy należą dziś do często wybieranych miejsc na kameralne ceremonie ślubne poza granicami kraju. Co istotne z punktu widzenia zagranicznych par, Szkocja uchodzi za jedno z najbardziej liberalnych miejsc na świecie pod względem lokalizacji ceremonii – ślub może odbyć się legalnie niemal wszędzie, od górskich dolin po odosobnione plaże czy brzegi jezior, o ile prowadzi go zarejestrowany celebrans. Popularne miejsca, takie jak wyspa Skye czy dolina Glencoe, przyciągają pary spektakularnymi widokami, jednak bardziej kameralną alternatywą pozostaje Park Narodowy Cairngorms, oferujący prywatność przez cały rok. Pary spoza Wielkiej Brytanii mogą zawrzeć tu małżeństwo po uzyskaniu wizy małżeńskiej (M-10), przy czym minimalny okres oczekiwania na formalne powiadomienie wynosi 29 dni. Co ważne, szkockie prawo uznaje również małżeństwa osób tej samej płci, co czyni region szczególnie dostępnym dla międzynarodowych ceremonii. Majorka na ślub za granicą – warunki formalne i wymagania Majorka pozostaje jednym z najbardziej malowniczych kierunków ślubnych w basenie Morza Śródziemnego, oferując jednocześnie różnorodne krajobrazy – od górskich zboczy po kameralne zatoki. Choć organizacja ceremonii na wyspie jest możliwa, procedura prawna w przypadku ślubu cywilnego bywa bardziej złożona. Aby zawrzeć związek małżeński w Hiszpanii, przynajmniej jeden z partnerów musi posiadać obywatelstwo hiszpańskie lub udokumentowane, minimum dwuletnie zamieszkanie w kraju. Alternatywą pozostaje ceremonia katolicka, która nie wymaga stałego pobytu. Proces administracyjny obejmuje tłumaczenie dokumentów i ich zatwierdzenie, dlatego formalności mogą potrwać od kilku tygodni do kilku miesięcy. Hiszpania uznaje małżeństwa osób tej samej płci, co dodatkowo zwiększa jej atrakcyjność jako destynacji ślubnej. Ślub na greckiej wyspie Folegandros. Ile trwa procedura? Folegandros, jedna z mniej uczęszczanych wysp archipelagu Cyklad, stanowi propozycję dla par poszukujących prywatności i autentycznego klimatu śródziemnomorskiego. Niewielka liczba mieszkańców oraz surowe, naturalne krajobrazy sprzyjają organizacji kameralnych ceremonii z dala od masowej turystyki. Co istotne, Grecja umożliwia zagranicznym parom zawarcie zarówno ślubu cywilnego, jak i kościelnego bez konieczności posiadania stałego miejsca zamieszkania. Należy jednak przygotować przetłumaczone dokumenty oraz spełnić wymogi administracyjne, co może wydłużyć proces przygotowań do kilku tygodni lub miesięcy, choć sama licencja małżeńska wydawana jest zazwyczaj w ciągu siedmiu dni. Grecja dopuszcza również zawieranie małżeństw przez pary tej samej płci. Zermatt w Szwajcarii. Czas oczekiwania na ślub w Alpach Alpejskie miasteczko Zermatt przyciąga pary, które pragną połączyć spektakularną scenerię górską z wysokim standardem zakwaterowania. Wolna od ruchu samochodowego miejscowość oferuje dostęp do licznych punktów widokowych, do których można dotrzeć koleją linową lub pociągiem. Zawarcie małżeństwa przez zagraniczne pary w Szwajcarii jest możliwe, jednak wymaga wcześniejszego złożenia wniosku oraz dostarczenia poświadczonych i przetłumaczonych dokumentów. Formalności obejmują również uzyskanie odpowiedniej wizy wjazdowej, a czas oczekiwania wynosi zazwyczaj od czterech do sześciu miesięcy. Prawo szwajcarskie uznaje małżeństwa osób tej samej płci, co sprawia, że region pozostaje dostępny dla szerokiego grona narzeczonych. Sardynia i ślub we Włoszech bez wymogu pobytu Dla par marzących o włoskiej ceremonii, lecz unikających tłumów charakterystycznych dla Florencji czy Wenecji, Sardynia stanowi atrakcyjną alternatywę. Wyspa oferuje zarówno nadmorskie klify, jak i rustykalne wioski, umożliwiając organizację uroczystości w bardziej kameralnym otoczeniu. Zagraniczne pary mogą legalnie zawrzeć związek małżeński we Włoszech bez konieczności stałego pobytu, jednak wymagane jest uzyskanie zaświadczenia o braku przeszkód do zawarcia małżeństwa oraz przygotowanie przetłumaczonych dokumentów. Osoby nieposługujące się językiem włoskim muszą skorzystać z usług tłumacza podczas ceremonii. Procedura administracyjna trwa zazwyczaj co najmniej trzy miesiące. Warto zaznaczyć, że włoskie prawo nie dopuszcza małżeństw osób tej samej płci – możliwe jest jedynie zawarcie związku cywilnego. Ślub na Alasce – szybka procedura dla zagranicznych par Alaska stanowi propozycję dla par, które pragną zorganizować ceremonię w całkowitym odosobnieniu, z dala od infrastruktury turystycznej. Rozległe obszary dzikiej przyrody umożliwiają organizację ślubu na lodowcu lub w górskiej dolinie, często z wykorzystaniem transportu helikopterowego. Z prawnego punktu widzenia procedura zawarcia małżeństwa na Alasce należy do jednych z najprostszych – zagraniczne pary mogą legalnie wziąć ślub bez wymogu stałego pobytu, przedstawiając jedynie paszport oraz uzyskaną licencję małżeńską. Czas oczekiwania wynosi zaledwie trzy dni. Stan Alaska uznaje również małżeństwa osób tej samej płci. Wyspy Owcze – ślub w Tórshavn i wymagane formalności Archipelag Wysp Owczych przyciąga pary poszukujące surowych, naturalnych krajobrazów przypominających Islandię, lecz pozbawionych intensywnego ruchu turystycznego. Ceremonie odbywają się zazwyczaj w stolicy (Tórshavn) po uprzednim złożeniu zawiadomienia o zawarciu małżeństwa w lokalnym urzędzie. Zagraniczne pary mogą legalnie zawrzeć tu związek małżeński, jednak wymagane jest wcześniejsze uzyskanie zgody administracyjnej, co zajmuje około czterech tygodni. Wyspy Owcze uznają małżeństwa osób tej samej płci, dzięki czemu pozostają otwarte na różnorodne formy ceremonii międzynarodowych. Źródło: BBC Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Jest wielkości województwa, a skrywa potęgę Afryki. Podróż do Rwandy to przygoda życia
Rwanda zaprasza w podróż przez wulkany, sawanny i gęste lasy deszczowe. Afrykańska „Kraina Tysiąca Wzgórz" to idealny kierunek dla osób szukających autentycznych doznań bez wielogodzinnych przejazdów.
Spis treści: Prowincja Kigali (miasto Kigali) Prowincja Północna (Park Narodowy Wulkanów, Musanze) Prowincja Zachodnia (Park Narodowy Gishwati-Mukura, jezioro Kiwu) Prowincja Południowa (Park Narodowy Nyungwe, Nyanza) Prowincja Wschodnia (Park Narodowy Akagera) Afryka rozpala wyobraźnię podróżników. Jej malownicze widoki to feeria barw: od nieprzebytych lasów deszczowych, w których małpy z gracją przemykają w koronach drzew, po porywające safari na rozległych, upalnych sawannach. Rwanda, wielkością zbliżona do województwa lubelskiego, zachwyca krajobrazami i przyjaznym klimatem swoich pięciu urokliwych prowincji. Kraj ten to także poruszająca opowieść o odrodzeniu – od mroków ludobójstwa po obecną pozycję lidera w dziedzinie ochrony dzikiej przyrody. Prowincja Kigali (miasto Kigali) Przemierzając kręte uliczki Kigali – stolicy położonej w sercu prowincji o tej samej nazwie – łatwo zrozumieć, skąd wzięło się określenie Rwandy jako „Kraju Tysiąca Wzgórz”. Relaks na tarasie kawiarni Kivu Noir z aromatyczną lokalną kawą pozwala w pełni docenić malownicze pofałdowanie terenu. Hotele Radisson Blu i Kigali Serena to synonim wygody i pięknych widoków, a ich położenie w centrum prowincji czyni je idealną bazą wypadową w pozostałe zakątki kraju. Nyandungu Eco Park to zielone płuca miasta i doskonały przykład rwandyjskiej dbałości o środowisko. Na miejscu możesz skosztować lokalnej kuchni, zgubić się wśród bambusowych ścieżek, poczuć atmosferę parku podczas przejażdżki rowerowej lub po prostu odpocząć, podziwiając roślinność, która służy jako naturalny system filtracji tutejszych mokradeł. Osoby pragnące poczuć rytm miejskiego życia powinny skierować się na targ Kimironko. Tętniące życiem stoiska, wypełnione gwarem kupujących, oferują niezwykle różnorodny asortyment – od warzyw i owoców po rękodzieło i tkaniny z niemal całej Afryki. Pobyt w Rwandzie nie byłby kompletny bez oddania hołdu ofiarom w Kigali Genocide Memorial. Odwiedzający powinni przygotować się na trudną i drastyczną tematykę wystawy, upamiętniającej tragiczne wydarzenia z 1994 roku, które pochłonęły ponad 800 tysięcy istnień. Po zwiedzaniu warto zarezerwować sobie czas na refleksję i wyciszenie. Trudno w pełni przygotować się na emocjonalny wstrząs, jaki wywołują poruszające wystawy wewnątrz kompleksu. Relacje z ludobójstwa i wydarzeń, które je poprzedziły, ukazują niewyobrażalne okrucieństwo: w ciągu zaledwie 100 dni zgładzono blisko 20 procent populacji – to oznacza śmierć ponad sześciu osób na minutę. Wystawa nie oszczędza widza, uderza w niego całym ciężarem. Miejsce Pamięci pozostawia głębokie poczucie obcowania z historią i zmienia spojrzenie na przeszłość jako lekcję dla przyszłości. Prowincja Północna (Park Narodowy Wulkanów, Musanze) Kierując się na północ, pagórkowaty krajobraz ustępuje miejsca wierzchołkom Parku Narodowego Wulkanów. To właśnie tutaj żyją słynne goryle górskie i tutaj swoje badania prowadziła Dian Fossey – wybitna prymatolożka oraz autorka książki „Goryle we mgle”. Rwanda bardzo poważnie podchodzi do ochrony goryli, czego najlepszym dowodem jest doroczna ceremonia Kwita Izina. Podczas uroczystości młodym osobnikom urodzonym w minionym roku oficjalnie nadaje się imiona, a czynią to zaproszeni goście: wybitni naukowcy, artyści, lekarze i sportowcy z całego świata. Więcej o tych fascynujących zwierzętach, trudzie ich ratowania oraz inspirującej historii Dian Fossey przybliża centrum Ellen DeGeneres Campus, należące do fundacji Dian Fossey Gorilla Fund. W ofercie są także wyprawy śladami goryli. Dochód z tych ekspedycji wspiera ochronę przyrody i lokalne społeczności, a trasy dostosowane są do każdego stopnia trudności – od spokojnych spacerów po lesie po wymagające wspinaczki. Wędrówka przez surowe, wulkaniczne tereny znajduje swój finał w niezapomnianym spotkaniu oko w oko z gorylami w ich naturalnym środowisku. Ale goryle to nie jedyne fascynujące naczelne w Rwandzie: bliźniacze lasy Parku Narodowego Gishwati-Mukura to idealne miejsce na spotkanie z szympansami. Wycieczki trwają od rana do wieczora, więc kluczowy jest prowiant i wygodny strój. W trakcie poszukiwań wypatrujcie też koczkodanów złocistych. Wytchnienie znajdziesz w zacisznych pokojach i kojącej saunie hotelu Five Volcanoes Boutique, a jeśli szukasz głębszych wrażeń, wybierz Red Rocks Rwanda w Musanze. Oba miejsca pomogą w organizacji spotkania z małpami, przy czym Red Rocks oferuje dodatkowo możliwość zanurzenia się w lokalnej kulturze: od błyskawicznego kursu plecenia koszy, przez taniec w rytm bębnów, aż po wspólne warzenie piwa bananowego – popularnego miejscowego przysmaku. Prowincja Zachodnia (Park Narodowy Gishwati-Mukura, jezioro Kiwu) Na zachodzie wzgórza rozstępują się, odsłaniając sielankowy blask jeziora Kiwu, jednego z Wielkich Jezior Afrykańskich. Akwen słynie z nieziemskich widoków – mieniąca się tafla zlewa się z niebem tak idealnie, że trudno odgadnąć, gdzie kończy się jedno, a zaczyna drugie. Nie ma lepszego sposobu, by stać się częścią tego spektaklu, niż wynajęcie kajaka i podziwianie zachodów słońca z poziomu wody. Komfortowy nocleg oraz kajaki zapewniają hotele Lake Kivu Serena, Cleo Lake Kivu i Mantis Kivu Marina Bay. Jezioro Kiwu to kluczowy region uprawy kawy, co zawdzięcza znacznej wysokości nad poziomem morza, tropikalnemu klimatowi i żyznej, wulkanicznej glebie. Miłośnicy „małej czarnej” powinni odwiedzić plantację Kigufi Coffee, gdzie poznają cały proces produkcji – od sadzenia krzewów po zbiory. Prowincja Południowa (Park Narodowy Nyungwe, Nyanza) Równikowe położenie Rwandy sprzyja rozwojowi lasów deszczowych. Na południu, w Parku Narodowym Nyungwe, występuje gęsta roślinność i bogata fauna. Obszar ten, będący źródłem Nilu, można zwiedzać na kilka sposobów: korzystając z tyrolek nad koronami drzew lub wędrując szlakami, na których bytują gerezy czarno-białe. Dostępny jest tu również park linowy Gisakura z przeszkodami o różnym stopniu trudności. Pałac Królewski w Nyanza to kolejne miejsce, które pozwala lepiej poznać przeszłość Rwandy. Wewnątrz wzniesionego w 1932 roku budynku w stylu art déco, dawnej siedziby monarchii, zgromadzono zabytki i pamiątki z okresu kolonialnego. Na zewnątrz znajduje się replika tradycyjnej rezydencji królewskiej w kształcie ula, która zaskakuje przestronnym wnętrzem i kunsztownymi, plecionymi ścianami. Warto odwiedzić także pobliską zagrodę bydła Inyambo o imponująco długich rogach. Do dziś można tam usłyszeć pieśni śpiewane zwierzętom przez opiekunów – to relikt dawnych królewskich rytuałów. Prowincja Wschodnia (Park Narodowy Akagera) Park Narodowy Akagera to miejsce dla osób szukających klasycznych afrykańskich przygód. Na tamtejszych sawannach, pośród akacji i wysokich traw, można spotkać liczne stada dzikich zwierząt. Na zwiedzanie tego rozległego rezerwatu warto zarezerwować kilka dni i zabrać ze sobą dobry aparat. Praktyczną bazą wypadową są hotele Epic Hotel & Suites przy północnej bramie oraz Akagera Game Lodge położony na terenie parku. Tutejsze safari szybko rozbudzają ducha odkrywcy. Po pierwszych spotkaniach z naturą zaczynamy coraz uważniej wypatrywać kolejnych zwierząt, odkrywając, jak bogata jest fauna parku Akagera. Na trasie można spotkać zebry, żyrafy, guźce i babuiny, a także całą Wielką Piątkę Afryki. Dzięki inwestycjom w ochronę przyrody i walce z kłusownictwem, te niezwykłe tereny przetrwają dla przyszłych pokoleń. Podróż wcale nie musi ograniczać się do lądu: rejs po jeziorze Ihema pozwala odkryć wodne oblicze Akagery, równie dzikie jak jej lądowe krajobrazy. Można tu zobaczyć szybujące ibisy, zanurzone stada hipopotamów, spragnione antylopy na brzegu, kąpiące się gruboskórce oraz budzące respekt krokodyle nilowe wylegujące się w słońcu. Źródło: National Geographic
Tu zimą świeci słońce. Europejskie miasta idealne na city break w lutym i marcu
Ciągły biało-szary krajobraz za oknem zaczyna zbierać swoje żniwo. Tygodnie pochmurnej pogody i opadów nie tylko utrudniają planowanie czasu wolnego, lecz także negatywnie wpływają na samopoczucie. Gdzie zatem wyjechać w Europie pod koniec zimy, by zwiększyć szanse na suchą aurę i choć na chwilę odetchnąć od deszczu i śniegu?
Gdy dostęp do naturalnego światła słonecznego przez dłuższy czas pozostaje ograniczony, wiele osób doświadcza spadku energii, motywacji i ogólnego pogorszenia nastroju. Nawet krótki wyjazd do miejsca o stabilniejszej, suchej pogodzie może jednak przynieść odczuwalną poprawę samopoczucia i pomóc w powrocie do codziennej równowagi. Najnowsze zestawienie wskazuje, które europejskie miasta w lutym i marcu oferują największe prawdopodobieństwo dni bez opadów. Najbardziej słoneczne miasta Europy zimą – gdzie najrzadziej pada? Na podium zestawienia znalazły się trzy duże metropolie południowej Europy: Ateny, Barcelona oraz Madryt, które w lutym i marcu oferują jedne z najwyższych szans na bezdeszczową pogodę na kontynencie. Stolica Grecji od lat wyróżnia się wyjątkowo niską sumą opadów w miesiącach zimowych, co wynika przede wszystkim z dominacji śródziemnomorskiego klimatu typu Csa. W praktyce oznacza to, że już pod koniec zimy nad regionem zaczynają częściej utrzymywać się stabilne układy wysokiego ciśnienia, ograniczające rozwój frontów atmosferycznych przynoszących opady. Dodatkowo położenie Aten w cieniu opadowym gór Parnesu i Pentelikonu sprzyja powstawaniu suchszych mas powietrza, które skutecznie redukują częstotliwość deszczu. Podobne mechanizmy obserwuje się w Barcelonie, gdzie wpływ Morza Śródziemnego stabilizuje temperaturę i ogranicza gwałtowne zjawiska pogodowe typowe dla północnej części Europy. Miasto pozostaje pod wpływem subtropikalnych wyżów, które zimą przesuwają się nad południową część kontynentu, zapewniając dłuższe okresy pogodnego nieba. Z kolei Madryt, mimo że nie leży bezpośrednio nad morzem, korzysta z efektu kontynentalnego – jego centralne położenie na Wyżynie Kastylijskiej sprawia, że zimowe systemy frontowe docierają tu rzadziej, a powietrze pozostaje stosunkowo suche. W rezultacie wszystkie trzy miasta łączy nie tylko łagodniejsza temperatura, lecz także wyraźnie mniejsza liczba dni z opadami, co czyni je jednymi z najbardziej przewidywalnych pogodowo kierunków podróży na przełomie zimy i wiosny. Gdzie w Europie najłatwiej uniknąć deszczu zimą? Pozostałe miasta w rankingu Tuż za podium uplasowały się kolejne miasta południowej Europy, w tym Nicea, Valletta, Lizbona czy Rzym, które – choć oferują stosunkowo łagodne temperatury o tej porze roku – charakteryzują się nieco większą zmiennością opadów między lutym a marcem. W przypadku Valletty kluczową rolę odgrywa jej położenie na niewielkiej wyspie, gdzie napływ wilgotnych mas powietrza znad Morza Śródziemnego bywa bardziej dynamiczny niż w głębi lądu, co przekłada się na większą nieregularność krótkotrwałych opadów. Podobnie Lizbona, mimo dominacji klimatu śródziemnomorskiego, pozostaje pod wpływem atlantyckich frontów atmosferycznych, które w miesiącach zimowych wciąż mogą przynosić przelotne deszcze, obniżając liczbę kolejnych suchych dni i wpływając na ogólną stabilność pogody w końcówce zimy. W dalszej części zestawienia znalazły się m.in. Mediolan, Budapeszt, Praga czy Wiedeń, gdzie klimat przejściowy między morskim a kontynentalnym sprzyja częstszym wahaniom pogody oraz większej aktywności niżowych układów barycznych przemieszczających się nad Europą Środkową. Oznacza to, że nawet przy relatywnie sprzyjających temperaturach ryzyko nagłych opadów pozostaje wyższe niż w regionach basenu Morza Śródziemnego. Jeszcze niższe pozycje zajęły miasta Europy Północnej i Zachodniej, takie jak Amsterdam, Berlin czy Dublin, które pozostają pod silnym wpływem wilgotnych mas powietrza znad Atlantyku oraz częstych frontów atmosferycznych. W praktyce oznacza to większą liczbę dni z opadami – nawet jeśli temperatury są relatywnie łagodne. W rankingu wyżej oceniono więc nie tylko średnie warunki termiczne, lecz przede wszystkim stabilność pogody, umożliwiającą turystom zaplanowanie kilku kolejnych dni zwiedzania bez ryzyka nagłych załamań atmosferycznych czy długotrwałych epizodów deszczowych. Najlepsze miasta z gwarantowaną suchą pogodą w lutym/marcu: Ateny Barcelona Madryt Nicea Valletta Lizbona Rzym Mediolan Amsterdam Budapeszt Praga Paryż Wiedeń Kopenhaga Berlin Stambuł Dublin Źródła: Daily Mail, Viva Holidays Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Molo w Kołobrzegu – od XIX-wiecznego pomostu do współczesnej konstrukcji
Molo w Kołobrzegu to jeden z najbardziej rozpoznawalnych obiektów polskiego wybrzeża i zarazem ważny element tożsamości uzdrowiskowej miasta. Choć współczesna konstrukcja powstała w drugiej połowie XX wieku, pierwsze drewniane molo funkcjonowało w Kołobrzegu już w XIX stuleciu. Dziś pełni ono jednocześnie funkcję rekreacyjną i turystyczną, stanowiąc naturalne przedłużenie nadmorskiej promenady.
Spis treści: Od drewnianego pomostu do żelbetowej konstrukcji Rewitalizacja i nowe funkcje po 2014 roku Kawiarnia na końcu mola Molo jako element uzdrowiskowego krajobrazu Kołobrzegu Latarnia morska – naturalne dopełnienie spaceru Kołobrzeskie molo zlokalizowane jest w sercu Dzielnicy Uzdrowiskowej, na przedłużeniu ulicy Mickiewicza, w sąsiedztwie sanatorium Bałtyk oraz Plaży Centralnej. Takie położenie sprawia, że obiekt jest łatwo dostępny zarówno dla kuracjuszy, jak i turystów wypoczywających w centrum miasta. Molo w Kołobrzegu liczy 220 metrów długości i 9 metrów szerokości, a pomost spacerowy znajduje się około 4,5 metra nad poziomem morza. Molo zostało zaprojektowane z myślą o odporności na trudne warunki hydrologiczne Bałtyku, a jego konstrukcję wykonano z żelbetu. Znajdująca się na końcu dwupoziomowa głowica pełni funkcję punktu widokowego oraz przystani dla niewielkich statków wycieczkowych. Molo nie jest wyłącznie atrakcją turystyczną. Budowle tego typu od ponad stu lat towarzyszą kołobrzeżanom, nic więc dziwnego, że to przestrzeń codzienna – miejsce spotkań, spacerów i obserwacji morza. Od drewnianego pomostu do żelbetowej konstrukcji Historia mola w Kołobrzegu sięga 1881 roku, kiedy wybudowano w tym mieście drewniany pomost. Miał on formę litery T i liczył około 100 metrów długości. Na jego końcu funkcjonowała przystań dla małych jednostek pływających. Konstrukcja ta była typowym elementem nadmorskich kurortów końca XIX wieku, łączącym funkcje spacerowe i komunikacyjne. Pierwsze molo zostało jednak zniszczone w czasie II wojny światowej, podobnie jak znaczna część infrastruktury miasta. Do idei pomostu powrócono dopiero w okresie powojennym, gdy Kołobrzeg zaczął odbudowywać swoją pozycję jako ośrodek uzdrowiskowy. Współczesne molo zostało oficjalnie otwarte 19 czerwca 1971 roku. Zamiast drewna zastosowano żelbet, co miało zapewnić większą trwałość obiektu i możliwość całorocznego użytkowania. Od tego momentu molo stało się jednym z centralnych punktów przestrzeni publicznej miasta. Rewitalizacja i nowe funkcje po 2014 roku Przez wiele lat obiekt nie przechodził gruntownego remontu. Dopiero w 2014 roku rozpoczęto kompleksową rewitalizację mola spacerowego, której koszt wyniósł około 3 mln zł, przy znaczącym udziale środków unijnych. Zakres prac objął modernizację elementów konstrukcyjnych, wymianę poszycia części spacerowej, montaż nowych siedzisk, koszy oraz systemu oświetlenia. Szczególną uwagę poświęcono głowicy mola, gdzie wyremontowano pomieszczenia i przystosowano je do funkcji gastronomicznych. Po zakończeniu prac obiekt został ponownie oddany do użytku 27 listopada 2014 roku, zyskując nową jakość estetyczną i użytkową. Iluminacja świetlna sprawiła, że molo stało się atrakcyjne również po zmroku, a spacery nocą nabrały zupełnie innego charakteru. Molo jest administrowane przez Miejski Ośrodek Sportu i Rekreacji w Kołobrzegu i udostępnione całodobowo przez cały tydzień. Wstęp na molo w sezonie jest płatny. Warto też wiedzieć, że obowiązuje tu zakaz m.in. spożywania alkoholu, wędkowania, wprowadzania pojazdów oraz zwierząt (z wyjątkiem psów asystujących). Kawiarnia na końcu mola Jednym z elementów wprowadzonych podczas rewitalizacji była kawiarnia, zlokalizowana na dwupoziomowej głowicy mola. W sprzyjających warunkach pogodowych z zewnętrznego tarasu może korzystać nawet 200 osób, podziwiając malownicze zachody słońca i otwarte morze. Dostępne jest także przeszklone wnętrze, które mieści około 50 gości. Samo przebywanie w kawiarni, szczególnie podczas wzburzonego morza, stanowi dla wielu odwiedzających ciekawe doświadczenie – pozwala dosłownie „poczuć” żywioł Bałtyku. Oferta lokalu obejmuje kawę, desery, lody produkowane według lokalnych receptur oraz wydarzenia kulturalne, takie jak kameralne koncerty. Molo jako element uzdrowiskowego krajobrazu Kołobrzegu Kołobrzeg od XIX wieku posiada status uzdrowiska i słynie z korzystnego mikroklimatu, bogatego w jod i aerozol morski. Spacer po molo stanowi naturalne uzupełnienie terapii klimatycznych, szczególnie polecanych osobom z problemami układu oddechowego czy schorzeniami reumatycznymi. Z tego względu obiekt od lat pełni ważną funkcję nie tylko turystyczną, ale również zdrowotną. Molo w Kołobrzegu jest także miejscem chętnie odwiedzanym przez rodziny z dziećmi oraz fotografów. Otwarta perspektywa morza sprzyja obserwacji wschodów i zachodów słońca, a zmieniające się warunki atmosferyczne sprawiają, że każda wizyta wygląda inaczej. Latarnia morska – naturalne dopełnienie spaceru W odległości około 650 metrów od mola, czyli mniej więcej 10 minut spacerem plażą, znajduje się Latarnia Morska w Kołobrzegu – kolejny symbol miasta. Jej obecna forma powstała w 1945 roku na fundamentach dawnych umocnień fortecznych i pełni zarówno funkcję nawigacyjną, jak i pamiątkową. Bliskość tych dwóch obiektów sprawia, że molo i latarnia tworzą spójną trasę spacerową, szczególnie popularną wśród odwiedzających miasto po raz pierwszy. Nasza autorka Marzena Wardyn-Kobus Autorka tekstów z pogranicza przyrody, kultury i podróży. W serwisie tworzy artykuły popularnonaukowe o otaczającym nas świecie, łącząc rzetelną wiedzę z przystępnym językiem i dbałością o szczegóły. Pisze, by zachęcać innych do uważnego kontaktu z przyrodą – nawet tą najbliższą, tuż za domem. Kaszubka mieszkająca na Kujawach, zakochana w górskich szlakach i leśnych bezdrożach. Jej przydomowy ogródek to strefa zrównoważonego eksperymentowania – dąży do tego, by uprawiać rośliny ekologicznie, z szacunkiem dla natury. Wolne chwile spędza z książką, wędrując po lesie lub tworząc makramy.
Już niedługo premiera wyjątkowego muzeum w Wiśle. Odwiedzający zostaną oprowadzeni przez słynnego skoczka
Na przełom czerwca i lipca 2026 roku planowane jest otwarcie Beskidzkiego Centrum Narciarstwa w Wiśle. Nowa inwestycja ma być nie tylko przestrzenią wystawienniczą, przedstawiającą najważniejsze trofea polskich skoczków narciarskich, ale również miejscem, w którym zwiedzający poznają historię i tajniki wielu zimowych dyscyplin sportów. Na fanów najbardziej znanego wiślańskiego sportowca – Adama Małysza – czeka również specjalna atrakcja wewnątrz nowego budynku.
Dla tych, którym sezon narciarski nie wystarczył, powstaje nowa przestrzeń przenosząca odwiedzających w świat zimowej rywalizacji. Beskidzkie Centrum Narciarstwa w Wiśle, którego premiera planowana jest na pierwsze miesiące lata 2026 r., będzie pierwszym w Polsce obiektem na taką skalę, opowiadającym o historii, regułach i tajnikach sportów zimowych. Inwestycja wspierana jest przez słynnego skoczka narciarskiego Adama Małysza, który dla swoich fanów przygotował specjalną niespodziankę. Premiera wraz z początkiem wakacji Choć otwarcie Beskidzkiego Centrum w Wiśle miało odbyć się wiosną, inicjatorzy obiektu nie wydają się przestraszeni opóźnieniami. Burmistrz Wisły, Tomasz Bujok, zapowiada, że poszukiwania dogodnego terminu wciąż trwają. Wiemy już, że nowy obiekt zostanie otwarty wraz z początkiem wakacji. Negocjacjom podlega jednak konkretna data: z jednej strony władze wskazują na korzystny termin pod koniec czerwca – kiedy uczniowie kończą rok szkolny – z drugiej podkreślają możliwość organizacji w Wiśle letniego konkursu skoków narciarskich, który idealnie wpasowałby się w premierę centrum. Możemy być przekonani, że bez względu na ostateczny termin otwarcia Beskidzkie Centrum w Wiśle wystartuje w iście sportowym nastroju. Co zobaczymy w centrum im. Adama Małysza? Ostatnie olimpijskie dokonania polskich skoczków niewątpliwie rozbudziły narciarski entuzjazm w społeczeństwie. Nowe centrum wychodzi naprzeciw osobom, które chciałyby przybliżyć sobie tę zimową dyscyplinę oraz sylwetki najwybitniejszych polskich skoczków. Ekspozycja zostanie podzielona na dwie części: pierwsza opowiadać będzie o historii, kulturze i tradycji miasta oraz regionu Wisły, druga – o najsłynniejszym wiślaninie, Adamie Małyszu. Takie rozłożenie tematów pozwoli w pełni dostrzec i zrozumieć fenomen tej dyscypliny sportu w lokalnej przestrzeni. Wystawy zostaną podzielone na kilka obszarów tematycznych, wśród których znajdą się m.in.: położenie geograficzne miasta Wisła; historia i tradycja regionu; kariera sportowa Adama Małysza; historia narciarstwa zimowego wraz ze starymi, zabytkowymi eksponatami oraz sylwetkami narciarzy z terenu Beskidów, zwłaszcza Wisły; życiorysy innych znanych narciarzy z Beskidów, szczególnie z Wisły, takich jak Piotr Fijas, Stefan Hula czy Piotr Żyła. Prawdziwym rarytasem dla fanów skoków narciarskich będzie obecność trofeów podarowanych m.in. przez Adama Małysza, zdobytych w trakcie jego bogatej kariery. Zwiedzanie z Małyszem Zastępczyni burmistrza, Katarzyna Czyż-Kaźmierczak, zapowiada, że wewnątrz muzeum czeka na fanów sportowa niespodzianka. Odwiedzający centrum zostaną niemal osobiście oprowadzeni po ekspozycji przez słynnego skoczka. „Niemal”, ponieważ przy wykorzystaniu multimediów wiślanin stanie się wirtualnym przewodnikiem po muzeum swojego imienia. Wiceburmistrz zaznacza również, że nowa inwestycja nie jest skierowana wyłącznie do fanów sportów zimowych. Czyż-Kaźmierczak podkreśla znaczenie wyposażenia, które – jak mówi – „musi być dostosowane do różnych odbiorców: zapalonych miłośników skoków narciarskich, ale też do tych, którzy nimi nie są”. „Betonowe pudło” – co o centrum myślą mieszkańcy Wisły? Budowa nowego Beskidzkiego Centrum Narciarstwa spotkała się wśród mieszkańców z umiarkowanym entuzjazmem. Pod facebookowym postem opublikowanym przez „Miasto Wisła” można dostrzec szereg komentarzy zwracających uwagę na „szpetny” wygląd budynku. Internauci porównują obiekt do betonowego pudła, które – ich zdaniem – w żaden sposób nie nawiązuje do górskiego krajobrazu Beskidów. Zaznaczają, że nowa budowla może wręcz oszpecić naturalny pejzaż miasta w województwie śląskim. Pozostaje więc czekać i obserwować, czy wartość merytoryczna tej inwestycji wynagrodzi mieszkańcom kontrowersyjną warstwę wizualną. Źródła: Wisła.pl, Propertydesign.pl Nasz autor Olaf Kardaszewski Absolwent Instytutu Stosowanych Nauk Społecznych na Uniwersytecie Warszawskim. Obecnie student magisterskiego kierunku Studiów Miejskich na tej samej uczelni. Interesuje się społecznymi i kulturowymi aspektami zmieniającego się świata, o czym chętnie pisze w swoich pracach. Współprowadzący projekt „Podziemna Warszawa” w National Geographic Polska. Uwielbia podróże, w trakcie których zawsze stara się obejrzeć mecz lokalnej drużyny piłkarskiej.
Symbol wiecznej miłości zniknął. Łuk Zakochanych runął do morza
Włoskie nadmorskie miejsce znane jako „Łuk Zakochanych” – od lat popularne wśród par wybierających się tam na romantyczne randki i zaręczyny – zawaliło się podczas gwałtownej burzy, która przeszła przez południe kraju w Walentynki. Jeden z lokalnych urzędników nazwał to wydarzenie „ciosem w serce” dla mieszkańców i wszystkich, którzy wiązali z tą lokalizacją osobiste wspomnienia.
Faraglioni di Sant’Andrea, formacja skalna położona na wybrzeżu Salento (w tzw. pięcie włoskiego buta) od dziesięcioleci przyciągała romantyków z całego świata. Naturalny łuk wykuty przez fale w wapiennych klifach stał się symbolem miłości i jednym z najbardziej rozpoznawalnych punktów regionu. To właśnie tutaj zakochani od lat oświadczali się sobie, wymieniali pierwsze pocałunki lub świętowali rocznice ślubu. Lokalna legenda głosiła, że para, która pocałuje się pod skalnym sklepieniem, będzie sobie przeznaczona na zawsze. W miniony weekend jednak potężna nawałnica doprowadziła do zawalenia się tej charakterystycznej formacji, zamieniając ją w rumowisko i wywołując poruszenie wśród mieszkańców oraz turystów. Zawalił się „Łuk Zakochanych” w Apulii. Region stracił swoją wizytówkę Do dramatycznego zdarzenia doszło w nocy z 14 na 15 lutego, kiedy charakterystyczna skalna arkada – będąca jednym z najbardziej rozpoznawalnych symboli wybrzeża Apulii – runęła do Morza Adriatyckiego. Naturalna formacja przez lata stanowiła nie tylko popularną atrakcję turystyczną, lecz także pomnik przyrody, który na stałe wpisał się w krajobraz regionu Salento i był jednym z najczęściej fotografowanych fragmentów adriatyckiego wybrzeża. Jak podkreślił w rozmowie z mediami burmistrz pobliskiego Melendugno, Maurizio Cisternino, utrata łuku to „niszczycielski cios dla wizerunku Salento i turystyki”, a także wydarzenie o ogromnym znaczeniu emocjonalnym dla lokalnej społeczności. Miejsce to, ukształtowane przez stulecia działania wiatru i fal uderzających o wapienne klify nad turkusowymi wodami Adriatyku, początkowo pełniło funkcję punktu obserwacyjnego, z którego wypatrywano zagrożeń nadciągających od strony morza. Z czasem jednak jego znaczenie uległo zmianie – od końca XVIII wieku formacja zaczęła przyciągać podróżnych, fotografów i pary odwiedzające region, stając się jedną z najbardziej rozpoznawalnych naturalnych atrakcji Apulii. W ostatnich latach popularność tego miejsca znacząco wzrosła również za sprawą mediów społecznościowych, co przełożyło się na rozwój lokalnej infrastruktury noclegowej i turystycznej – w okolicy powstały liczne hotele oraz ośrodki wypoczynkowe, często nawiązujące nazwą do samej arkady. Jak przyznał Cisternino w rozmowie z „La Repubblica”, mieszkańcy od chwili zawalenia się łuku kontaktują się z władzami, pytając o możliwość jego odbudowy. – Straciliśmy coś niezwykłego – zaznaczył, dodając, że władze regionu zamierzają skonsultować się z ekspertami, by ocenić potencjalne scenariusze dalszych działań i sprawdzić, czy możliwe będzie choć częściowe zabezpieczenie miejsca po zawalonej formacji. Zmiany klimatu i erozja wybrzeża przyspieszyły katastrofę Eksperci od lat zwracali uwagę na postępującą degradację wapiennych klifów wzdłuż wybrzeża Salento, jednak ostatnie miesiące znacząco przyspieszyły mechanizmy, które ostatecznie doprowadziły do katastrofy. Na kondycję formacji skalnych wpływ miały bowiem nie tylko naturalne procesy erozyjne, ale również coraz częstsze ekstremalne zjawiska pogodowe, których intensywność – jak wskazują naukowcy – pozostaje w bezpośrednim związku ze wzrostem temperatury wód Morza Śródziemnego. Już w styczniu lokalne służby odnotowały uszkodzenia struktury skalnej po przejściu cyklonu Harry, który przyniósł silne podmuchy wiatru i wysokie fale sztormowe. To wydarzenie znacząco osłabiło stabilność całej konstrukcji, narażonej dodatkowo na długotrwałe działanie wilgoci i zasolenia. Jak przypomniał burmistrz Maurizio Cisternino, zagrożenie zawaleniem było przedmiotem dyskusji administracyjnych od kilku lat – już w 2024 roku władze regionu wystąpiły o dofinansowanie w wysokości 4,5 mln dolarów na realizację programu ochrony wybrzeża i przeciwdziałania erozji, jednak projekt nie uzyskał wsparcia finansowego. – To tragedia, o której wiedzieliśmy, że jest nieunikniona – nie spodziewaliśmy się jedynie, że nastąpi tak szybko – przyznał w rozmowie z lokalnymi mediami. Samorządowcy podkreślają również, że zmiany środowiskowe w regionie postępują w tempie niespotykanym jeszcze kilka dekad temu. – Przyroda uległa przekształceniu – to, co było tu 30 lat temu, już nie istnieje – zaznaczył Cisternino, dodając w rozmowie z CNN, że „natura odzyskała łuk w takiej postaci, w jakiej go stworzyła”. W ocenie władz Apulii wydarzenie to wpisuje się w szerszy kontekst gwałtownych zjawisk pogodowych, które w ostatnich tygodniach dotknęły południowe Włochy (od powodzi po osuwiska) i które coraz częściej wpływają na stabilność nadmorskich formacji skalnych. Źródła: CNN, La Repubblica Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
To będzie pierwsze takie muzeum na świecie. Powstanie w miejscu chrztu Jezusa nad Jordanem
Już wiadomo, jak będzie wyglądać pierwsze na świecie Muzeum Chrztu Jezusa. Ten wyjątkowy budynek powstanie w Betanii nad rzeką Jordan w Jordanii, w miejscu, gdzie według tradycji Jezus został ochrzczony przez Jana Chrzciciela. Zwycięski projekt nawiązuje do duchowych doznań, jakie mają towarzyszyć odwiedzającym.
Spośród listy siedmiu finalistów jury wybrało projekt stworzony przez brytyjską pracownię architektoniczną Níall McLaughlin Architects (NMLA). Organizatorom konkursu zależało, aby projekt nawiązywał zarówno do sakralnego charakteru miejsca, w którym stanie muzeum, jak i do historycznego dziedzictwa, jakie niosą za sobą tamtejsze tereny Jordanii. Czynniki te zostały wzięte pod uwagę przy wyborze głównego laureata, którego praca – jak podkreślono – „budzi zachwyt i pokorę u odwiedzających oraz wrażliwie odpowiada na kontekst miejsca”. Podróż przez symbole – jak wygląda zwycięski projekt? Projekt muzeum od samego początku miał zawierać nie tylko wymiar architektoniczny, ale i symboliczny. Bryła miała być nośnikiem religii, symboli i historii związanej ze wschodnim brzegiem Jordanu. Zwycięska koncepcja została doceniona za stworzenie wielowarstwowej narracji, w której ważnym elementem jest doznanie chrztu jako momentu odnowy i rozpoczęcia nowego życia. Narracja ta opiera się na drodze, według której odwiedzający będą zwiedzać muzeum. Ekspozycja rozpoczynać się będzie w jałowym ogrodzie pustynnym, symbolizującym okres życia przed chrztem. Następnie trasa poprowadzi w głąb budynku, gdzie umiejscowiony zostanie sztuczny ciek wodny – odpowiednik rzeki Jordan. Po wyjściu z drugiej strony obiektu odwiedzający ponownie znajdą się w ogrodzie, tym razem bujnym, rozświetlonym i pełnym rajskich owoców. Zwiedzanie będzie więc stanowić symboliczną podróż, odzwierciedlającą drogę Chrystusa do chrztu. Główny pawilon zostanie również wyposażony w taras widokowy, z którego rozpościerać się będzie widok na dolinę Jordanu i szlak pielgrzymkowy do Miejsca Chrztu. Nowoczesne muzeum pośrodku pustyni – nowa inwestycja a krajobraz Jordanii Przy ocenie projektów jury brało pod uwagę także to, w jaki sposób budynek nawiązuje do lokalnego krajobrazu oraz czy czerpie z typowych technik budowlanych stosowanych na terenach Bliskiego Wschodu. Zwycięska propozycja zaprezentowana przez NMLA w dużej mierze odwołuje się do tradycji jordańskiej architektury, co widać m.in. w sposobie kształtowania bryły. Ściany muzeum mają zostać wykonane z lokalnego kamienia, a ich konstrukcja powstanie z wykorzystaniem tzw. metody ubijanej ziemi. Technika ta polega na warstwowym zagęszczaniu wilgotnej mieszanki ziemi, piasku, gliny i kruszywa w tymczasowych formach budowlanych. Za architekturę krajobrazu wokół Muzeum Chrztu Jezusa Chrystusa odpowiada pracownia Kim Wilkie Landscape, której projekt ma stanowić integralną część doświadczenia obiektu. Brytyjscy architekci nawiązują do pustynnego krajobrazu Jordanii, obecności rzeki Jordan oraz religijnej symboliki chrztu. Przewidziano zarówno zamknięte ogrody z wonnymi roślinami, jak i otwarte przestrzenie z dominacją kamienia, piasku i niskiej roślinności. Całość ma zachować wizualną ciągłość pustyni i sprawiać wrażenie, że budynek zanurza się w naturalnym krajobrazie. Nowa destynacja pielgrzymek W rekordowym 2023 roku wpisane na listę UNESCO miejsce chrztu Jezusa nad Jordanem odwiedziło ponad 200 tys. pielgrzymów i turystów z całego świata. Był to najlepszy wynik w historii funkcjonowania stanowiska archeologicznego Al-Maghtas, które od lat stanowi jeden z najważniejszych punktów na mapie chrześcijańskich pielgrzymek. Inwestorzy planowanego Muzeum Chrztu Jezusa zakładają, że jego otwarcie – przewidywane na 2030 rok – znacząco zwiększy zainteresowanie tym miejscem. Według założeń muzeum ma być przygotowane na przyjęcie ponad 400 tys. osób już w pierwszym roku działalności, co oznaczałoby podwojenie dotychczasowej frekwencji turystycznej. Źródło: Architektura Murator Nasz autor Olaf Kardaszewski Absolwent Instytutu Stosowanych Nauk Społecznych na Uniwersytecie Warszawskim. Obecnie student magisterskiego kierunku Studiów Miejskich na tej samej uczelni. Interesuje się społecznymi i kulturowymi aspektami zmieniającego się świata, o czym chętnie pisze w swoich pracach. Współprowadzący projekt „Podziemna Warszawa” w National Geographic Polska. Uwielbia podróże, w trakcie których zawsze stara się obejrzeć mecz lokalnej drużyny piłkarskiej.
Między dwoma światami. Gdzie w Izraelu spotykają się Izraelczycy i Palestyńczycy?
Choć relacje izraelsko-palestyńskie sprowadzane są często wyłącznie do ich wyzwań, w codziennym życiu istnieją przestrzenie realnej współpracy i spotkania obu społeczności. To właśnie w domach kultury, inicjatywach edukacyjnych, restauracjach i kawiarniach czy zwykłych miejskich przestrzeniach można zobaczyć, jak wygląda koegzystencja w praktyce. Oto miejsca, które pozwalają przyjrzeć się temu z bliska.
Spis treści: Domy kultury współtworzone przez Izraelczyków i Palestyńczyków – miejsca dialogu w Tel Awiwie i Jerozolimie Kultura i edukacja w Izraelu – wspólna nauka języka i inicjatywy izraelsko-palestyńskie Gdzie zjeść w Izraelu? Restauracje i miejsca, gdzie kuchnia łączy Izraelczyków i Palestyńczyków Obywatele Izraela należący do społeczności arabskiej stanowią ok. 21% ludności kraju (w statystykach określani jako Arabowie; część z nich identyfikuje się jako Palestyńczycy). Relacje między żydowskimi i arabskimi obywatelami Izraela są zróżnicowane i zależą od kontekstu społecznego, politycznego i lokalnego. Choć w wielu miastach – zwłaszcza mieszanych, takich jak Hajfa czy Jafa – codzienne kontakty w pracy, edukacji i usługach są czymś naturalnym, stosunkowo rzadziej spotyka się przestrzenie świadomie i programowo tworzone wspólnie przez obie społeczności. Dla turystów, którzy koncentrują się głównie na najpopularniejszych atrakcjach starożytnego Izraela, takie inicjatywy mogą pozostać mniej widoczne. Jednocześnie, mimo napięć i spolaryzowanego obrazu konfliktu w mediach, w Izraelu działają miejsca i organizacje, w których współpraca żydowsko-arabska jest praktykowana na co dzień. Domy kultury współtworzone przez Izraelczyków i Palestyńczyków – miejsca dialogu w Tel Awiwie i Jerozolimie Turystom odwiedzającym Izrael warto polecić kilka przestrzeni edukacyjnych, które pozwalają lepiej zrozumieć lokalną rzeczywistość i zobaczyć, jak wygląda koegzystencja Izraelczyków i Palestyńczyków w codziennym życiu. Na szczególną uwagę zasługuje Radykalny Dom w Tel Awiwie, organizujący wykłady, projekcje filmowe, panele dyskusyjne i warsztaty współtworzone przez izraelskich i palestyńskich aktywistów. To miejsce otwartego dialogu, w którym odbywają się zarówno wydarzenia edukacyjne, jak i inicjatywy kulturalne, np. izraelsko-palestyńskie karaoke czy pokazy filmów o tematyce społecznej. Podobną rolę odgrywa Fioletowy Dom w Jerozolimie (oraz inne Fioletowe Domy działające w kraju), który pozwala spojrzeć na historię miasta z bardziej społecznej, mniej mainstreamowej perspektywy. Organizowane są tam spotkania autorskie, warsztaty pisarskie oraz wizyty studyjne we Wschodniej Jerozolimie, umożliwiające głębsze poznanie złożonej tożsamości regionu. Szczególnym przykładem oddolnej współpracy jest także Dom Solidarności w Tel Awiwie. To przestrzeń celebrująca izraelsko-palestyńską kulturę, łącząca działalność edukacyjną, artystyczną i społeczną. Oprócz debat i wydarzeń kulturalnych organizuje on pomoc żywnościową dla uchodźców, osób starszych i palestyńskich rodzin. Wolontariat przy pakowaniu paczek staje się okazją do bezpośredniego spotkania z izraelskimi i palestyńskimi aktywistami. Dodatkowo inicjatywy takie jak Kino Oporu czy Biblioteka Solidarności wzmacniają wymianę kulturową i budują przestrzeń dialogu ponad podziałami. Kultura i edukacja w Izraelu – wspólna nauka języka i inicjatywy izraelsko-palestyńskie Osoby zainteresowane głębszym poznaniem regionu mogą wybrać kurs języka hebrajskiego lub arabskiego w szkole To Nie Jest Ulpan (TINAU). To współtworzona inicjatywa edukacyjna, która łączy naukę języka z refleksją nad historią Izraela i Palestyny, kulturą oraz tożsamością obu społeczności. Zajęcia i warsztaty tematyczne pokazują, jak język wpływa na postrzeganie historii przez Palestyńczyków oraz w jaki sposób Izraelczycy definiują swoją tożsamość poprzez hebrajskojęzyczną muzykę i kulturę popularną. Dla osób myślących o większym zaangażowaniu ciekawą opcją będzie wolontariat w organizacji Achwat Amim, która umożliwia bezpośrednie poznanie realiów społecznych i politycznych regionu. Programy – trwające od kilku tygodni do kilku miesięcy – łączą edukację historyczną, działania pomocowe i codzienny kontakt z lokalnymi społecznościami. Podczas pobytu w kraju warto rozważyć nocleg w Avraham Hostels w Tel Awiwie i Ejlacie – sieci stworzonej z inicjatywy aktywisty pokojowego Maoza Inona. Oprócz standardowej oferty noclegowej hostele organizują wymiany językowe, wycieczki tematyczne i wydarzenia kulturalne, które sprzyjają spotkaniom ponad podziałami. Jednym z najbardziej poruszających doświadczeń może być koncert Młodzieżowego Chóru Jerozolimy, w którym wspólnie występują młodzi Żydzi i Palestyńczycy – symbol praktycznej koegzystencji Izraelczyków i Palestyńczyków poprzez muzykę. Gdzie zjeść w Izraelu? Restauracje i miejsca, gdzie kuchnia łączy Izraelczyków i Palestyńczyków Bliski Wschód to region, w którym lokalna kuchnia jest nie tylko elementem tradycji, lecz także przestrzenią spotkania kultur. W Tel Awiwie warto odwiedzić Asif – Culinary Institute of Israel, łączący restaurację, kawiarnię i centrum edukacyjne. To miejsce poświęcone dziedzictwu kulinarnemu regionu, gdzie można poznać izraelską i palestyńską kulturę jedzenia, lokalne przyprawy oraz historię produktów charakterystycznych dla tego obszaru. Podczas wizyty w Hajfie dobrym wyborem będzie restauracja Fattoush, od lat kojarzona z codzienną wielokulturowością miasta. To przestrzeń, w której spotykają się różne języki i tradycje, a menu łączy smaki obecne zarówno w kuchni arabskiej, jak i izraelskiej. Z kolei w Jafie warto zajrzeć do kawiarni Yaffa, będącej jednocześnie centrum kulturalnym. Oprócz kawy i lokalnych przysmaków można tam uczestniczyć w pokazach filmowych czy panelach dyskusyjnych, co czyni to miejsce przykładem żywej, miejskiej koegzystencji. Nie wszystkie przestrzenie współtworzone przez obie społeczności powstały jako formalne inicjatywy dialogu. Często są efektem naturalnego, codziennego współistnienia. Bazar w Jafie, śródmieście Hajfy czy rynek w Jerozolimie to miejsca, gdzie Żydzi i Palestyńczycy pracują, robią zakupy i spotykają się bez oficjalnych deklaracji o współpracy. To właśnie tam, w zwykłej codzienności – przy wspólnym stole i wśród aromatu przypraw – najlepiej widać, jak w praktyce wygląda koegzystencja Izraelczyków i Palestyńczyków. Źródło: National Geographic Polska Nasz autor Kacper Max Lubiewski Dziennikarz, autor reportażu o izraelskich aktywistach i dysydentach, student historii i socjologii na Uniwersytecie Humboldta w Berlinie; związany z ruchem pokojowym w Izraelu, pisze o historii i teraźniejszości konfliktu izraelsko-palestyńskiego, antysemityzmie oraz o lokalnych inicjatywach solidarnościowych i społeczeństwach Bliskiego Wschodu.
Ten film zmienił cały kraj. Po 25 latach „Władca Pierścieni” nadal napędza turystykę
Fenomen „Władcy Pierścieni” w Nowej Zelandii to jeden z najbardziej spektakularnych przykładów tego, jak kino może przekształcić wizerunek całego państwa. Filmowa adaptacja prozy J.R.R. Tolkiena nie tylko zachwyciła widzów na całym świecie, ale też trwale wpłynęła na gospodarkę, turystykę i sposób, w jaki Nowa Zelandia postrzega samą siebie. Mimo że od premiery pierwszej części minęło już 25 lat, magia Śródziemia wciąż przyciąga tysiące podróżnych spragnionych spotkania z krajobrazami, które stały się synonimem filmowego rozmachu.
Gdy w 2001 roku na ekrany kin trafiła pierwsza część trylogii „Władca Pierścieni: Drużyna Pierścienia”, świat zobaczył Nową Zelandię w zupełnie nowym świetle. Epickie plenery, wykorzystane przez reżysera Petera Jacksona sprawiły, że kraj stał się wizualnym ucieleśnieniem literackiego Śródziemia. Organizatorzy wycieczek szybko odnotowali rosnące zainteresowanie podróżami śladami bohaterów, a w latach 2000–2006 liczba przyjazdów turystów wzrosła o około 40%. Fani powieści z 1954 roku oraz kinowej trylogii zaczęli masowo odwiedzać miejsca znane z ekranu, w tym słynne „Shire”. Co istotne, efekt ten nie był chwilową modą – po ćwierćwieczu od premiery pierwszego filmu turystyka inspirowana „Władcą Pierścieni” nadal pozostaje jednym z filarów promocji kraju. „Dom Śródziemia”. Jak „Władca Pierścieni” zmienił Nową Zelandię? Kiedy trylogia „Władca Pierścieni” została przez Petera Jacksona nakręcona w całości w Nowej Zelandii, kraj zyskał coś więcej niż tylko rolę planu zdjęciowego. Stał się „Domem Śródziemia” – a to określenie na trwałe weszło do oficjalnej narracji promocyjnej państwa. Szacuje się, że w pierwszych latach po premierze od 6 do nawet 10% zagranicznych turystów wskazywało film jako główny powód przyjazdu. Oznacza to, że tysiące podróżnych wybierało kierunek wyłącznie po to, by zobaczyć na własne oczy krajobrazy znane z ekranu. Symbolicznym centrum tego zjawiska stała się wioska Hobbitów w Matamata – filmowy Hobbiton, który przekształcono w stałą atrakcję turystyczną. Dziś to jedno z najczęściej odwiedzanych miejsc w kraju, generujące znaczące przychody dla regionu Waikato i całej branży turystycznej. Film idealnie wpisał się również w narodową kampanię „100% Pure New Zealand”, promującą dzikie, spektakularne i – w przekazie marketingowym – niemal nietknięte krajobrazy. Wizerunek surowych gór, rozległych łąk i dramatycznych wybrzeży, utrwalony w kinie, stał się wizytówką państwa. Ekonomiczne skutki okazały się długofalowe. Turyści inspirowani filmem wydawali w Nowej Zelandii setki milionów dolarów rocznie, a sukces serii – wzmocniony później przez trylogię „Hobbit” – przyczynił się do rozwoju całego sektora audiowizualnego. Studia takie jak Weta Workshop w Wellington zyskały międzynarodową renomę, a przemysł filmowy zaczął przynosić gospodarce miliardy dolarów nowozelandzkich rocznie. Co więcej, ćwierć wieku po premierze pierwszej części zainteresowanie „Władcą Pierścieni” nie słabnie – a Nowa Zelandia wciąż korzysta z kapitału kulturowego, który narodził się wraz z filmowym Śródziemiem. 25 lat później: jak „Władca Pierścieni” wciąż napędza turystykę Nowej Zelandii? Ponieważ twórcy trylogii „Władca Pierścieni” wykorzystali ponad 150 plenerowych lokalizacji w Nowej Zelandii, filmowa wizja Śródziemia trwale zrosła się z realnym krajobrazem kraju. W efekcie miejsca takie jak Park Narodowy Tongariro (utożsamiany z Mordorem i Górą Przeznaczenia) czy okolice Wellington (gdzie powstawały sceny z Isengardu) przestały być jedynie punktami na mapie, a zaczęły funkcjonować jako kultowe przestrzenie popkultury. To właśnie ta silna identyfikacja sprawiła, że wraz ze zbliżającą się 25. rocznicą premiery pierwszej części ponownie wzrosło zainteresowanie podróżami tematycznymi. Skala tego zjawiska znajduje odzwierciedlenie w danych branżowych. Skoro kolejne pokolenie widzów odkrywa filmy na nowo (za pośrednictwem platform streamingowych i rocznicowych wydarzeń) rośnie także liczba zapytań o wyjazdy inspirowane sagą. Organizator Goway odnotował 97-procentowy wzrost zapytań o trasy związane z „Władcą Pierścieni” w drugiej połowie roku w porównaniu z analogicznym okresem 2024 r., a już około 20% programów do Nowej Zelandii zawiera elementy związane z filmem, w tym wizytę na planie Hobbitonu w Matamata. Jak podkreślił Anthony Saba z Goway: „Skutki oglądania tych filmów 10–20 lat temu są nadal odczuwalne i to właśnie dlatego ludzie dziś przyjeżdżają do Nowej Zelandii”. Dodał: „To dobra opowieść. A kto nie lubi dobrej historii?”. W konsekwencji rośnie także frekwencja w najbardziej rozpoznawalnych lokalizacjach. Plan filmowy Hobbitonu odwiedziło w ubiegłym roku około 600 tysięcy gości, a – jak zapowiada jego dyrektor generalny Shayne Forrest – w roku jubileuszowym liczba ta ma utrzymać się na podobnym poziomie. Jednocześnie dane Tourism New Zealand wskazują, że co piąty Amerykanin odwiedzający kraj w 2025 roku deklarował inspirację serią fantasy przy podejmowaniu decyzji o podróży. Oznacza to, że filmowy impuls przekłada się bezpośrednio na realne przepływy turystyczne. Co istotne, zainteresowanie nie ogranicza się wyłącznie do sentymentu wobec kina. Ponieważ film wyeksponował monumentalne, niemal nietknięte krajobrazy, turyści przyjeżdżają nie tylko „zobaczyć plan”, lecz również doświadczyć przestrzeni i natury, które stały się symbolem Śródziemia. Jak zauważa Rachel Cooper z Red Savannah, wzrost rezerwacji na 2026 rok (wyższy o 37% niż rok wcześniej) wiąże się z rosnącą fascynacją dziką przyrodą, parkami narodowymi (takimi jak Fiordland, Tongariro, Mount Aspiring czy Kahurangi) oraz potrzebą ucieczki od miejskiego stylu życia. W rezultacie fenomen sprzed 25 lat nie wygasł, lecz przekształcił się w trwały mechanizm napędzający turystykę – oparty na emocjonalnej więzi z historią, która dla wielu widzów wciąż pozostaje żywa. Źródła: Travel Weekly, Egzotyka.tv, Cathay Pacific Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
To miasto ma więcej historii pod ziemią niż nad nią. Sekrety Paryża liczą setki kilometrów
Ciekawostki o Paryżu potrafią zaskoczyć nawet osoby, które odwiedzały to miasto wielokrotnie. Stolica Francji kojarzy się z romantyzmem, Wieżą Eiffla i Luwrem, ale jej historia kryje znacznie więcej – od narodzin kina, przez tajemnicze katakumby, aż po psychologiczne zjawisko nazwane „syndromem paryskim”. Sprawdź, co jest faktem, co mitem i jakie sekrety skrywa jedno z najczęściej odwiedzanych miast świata.
Spis treści: Paryż – kolebka kina i światowej kinematografii Czy w Paryżu można filmować za darmo? Mona Lisa – najczęściej oglądane dzieło w Luwrze Ponad 170 muzeów w jednym mieście Luwr i jego nietypowe godziny otwarcia Le Procope – najstarsza kawiarnia w Paryżu Wieża Eiffla miała zniknąć po 20 latach Fotografowanie Wieży Eiffla nocą – co warto wiedzieć? Paryskie katakumby – podziemne miasto z kości Syndrom paryski – gdy rzeczywistość zderza się z wyobrażeniem Haussmann i przebudowa Paryża Dlaczego Paryż nazywany jest Miastem Świateł? Paryż to miasto o ponad dwutysięcznej historii, którego współczesny wizerunek w dużej mierze ukształtował XIX wiek i przebudowa pod kierunkiem barona Haussmann. Szerokie bulwary, eleganckie kamienice i monumentalne place nie są przypadkiem – powstały w wyniku jednej z największych urbanistycznych transformacji Europy. To właśnie ta mieszanka historii, kultury i nowoczesności sprawia, że ciekawostki o Paryżu nie kończą się na kilku znanych atrakcjach. Paryż – kolebka kina i światowej kinematografii Mało kto wie, że to właśnie tutaj odbył się pierwszy publiczny pokaz filmowy. 28 grudnia 1895 roku bracia Lumière zaprezentowali swoje krótkie filmy w salonie Grand Café przy Boulevard des Capucines. Wydarzenie to uznaje się za symboliczne narodziny kina. Pokaz obejmował kilkadziesiąt sekundowych filmów dokumentujących codzienne życie – wyjazd pociągu ze stacji czy robotników opuszczających fabrykę. Widzowie byli tak poruszeni realizmem obrazu, że – według przekazów – cofali się w obawie przed nadjeżdżającą lokomotywą. Dziś Paryż pozostaje jednym z najważniejszych ośrodków filmowych w Europie. W mieście działa La Cinémathèque Française, jedno z najważniejszych archiwów filmowych na świecie. Czy w Paryżu można filmować za darmo? Często powtarza się informacja, że w Paryżu można kręcić filmy bez opłat, o ile nie odbywa się to w muzeum, ogrodzie czy na basenie. To jednak uproszczenie. W praktyce realizacja zdjęć filmowych w przestrzeni publicznej wymaga odpowiednich zgód administracyjnych, a opłaty zależą od: liczby osób w ekipie, wykorzystanego sprzętu, zajmowanej przestrzeni, czasu trwania nagrań. Paryż jest jednak miastem przyjaznym filmowcom – rocznie realizuje się tu setki produkcji, od reklam po filmy fabularne. Mona Lisa – najczęściej oglądane dzieło w Luwrze Jedna z najpopularniejszych ciekawostek o Paryżu dotyczy Mony Lisy. To bez wątpienia jedno z najbardziej rozpoznawalnych dzieł sztuki na świecie i główna atrakcja Luwru. Wbrew powtarzanym opiniom, w muzeum prezentowany jest oryginał obrazu Leonarda da Vinci, a nie kopia. Dzieło chronione jest specjalnym szkłem kuloodpornym i systemem zabezpieczeń, a jego wartość ubezpieczeniowa jest praktycznie niemożliwa do oszacowania. Co roku Luwr odwiedza kilka milionów turystów, a większość z nich kieruje swoje kroki właśnie do sali z Giocondą. Ponad 170 muzeów w jednym mieście Paryż może pochwalić się imponującą liczbą placówek kulturalnych – w mieście działa ponad 170 muzeów. Oprócz Luwru warto wymienić: Musée d’Orsay – słynące z impresjonistów, Centre Pompidou – sztuka nowoczesna, Musée Rodin, Musée de l’Orangerie, Musée Carnavalet – poświęcone historii miasta. Co ciekawe, wiele muzeów oferuje bezpłatny wstęp w pierwszą niedzielę miesiąca, a osoby poniżej 26. roku życia z krajów Unii Europejskiej często zwiedzają za darmo. Luwr i jego nietypowe godziny otwarcia Wiele muzeów europejskich jest zamkniętych w poniedziałki, jednak Luwr jest zamknięty we wtorki. To istotna informacja dla turystów planujących wizytę. Luwr ma już ponad 230 lat i jest jednym z największych muzeów na świecie – jego powierzchnia ekspozycyjna przekracza 70 tysięcy metrów kwadratowych. Zwiedzenie całej kolekcji w jeden dzień jest praktycznie niemożliwe. Le Procope – najstarsza kawiarnia w Paryżu Założona w 1686 roku Le Procope uchodzi za najstarszą nieprzerwanie działającą kawiarnię w Paryżu. Bywały tu takie postacie jak Wolter, Diderot czy Rousseau. To właśnie w takich miejscach rodziła się kultura salonowa Francji – dyskusje filozoficzne, polityczne i literackie miały ogromny wpływ na historię Europy. Wieża Eiffla miała zniknąć po 20 latach Jednym z najbardziej znanych faktów jest to, że Wieża Eiffla miała być konstrukcją tymczasową. Została wzniesiona na Wystawę Światową w 1889 roku i pierwotnie planowano jej demontaż po 20 latach. Uratowało ją praktyczne zastosowanie – konstrukcja okazała się doskonałą anteną radiową. Dziś jest symbolem Francji i jedną z najczęściej fotografowanych budowli świata. Na konstrukcji wieży wygrawerowano nazwiska 72 francuskich naukowców i inżynierów, którzy przyczynili się do rozwoju nauki w XIX wieku. Fotografowanie Wieży Eiffla nocą – co warto wiedzieć? Sama konstrukcja Wieży Eiffla znajduje się w domenie publicznej. Jednak jej nocna iluminacja jest objęta prawem autorskim. Oznacza to, że: zdjęcia do użytku prywatnego są dozwolone, komercyjne wykorzystanie nocnych fotografii wymaga zgody operatora wieży. To rzadki przykład sytuacji, w której oświetlenie budynku podlega ochronie prawnej. Paryskie katakumby – podziemne miasto z kości Pod ulicami Paryża znajduje się sieć tuneli o długości ponad 300 kilometrów. Część z nich to paryskie katakumby, w których spoczywają szczątki około sześciu milionów osób. Powstały pod koniec XVIII wieku, gdy przepełnione cmentarze stanowiły zagrożenie sanitarne. Do zwiedzania udostępniony jest jedynie niewielki fragment podziemi – reszta pozostaje zamknięta. Nielegalne eksplorowanie tuneli jest surowo zabronione i grozi wysokimi karami. Syndrom paryski – gdy rzeczywistość zderza się z wyobrażeniem Jednym z najbardziej intrygujących zjawisk jest syndrom paryski. To stan psychicznego rozczarowania, który może dotknąć turystów – szczególnie z krajów azjatyckich – po konfrontacji wyidealizowanego obrazu miasta z rzeczywistością. Objawy mogą obejmować: dezorientację, lęk, przyspieszone bicie serca, poczucie derealizacji. Zjawisko to opisywane jest w literaturze medycznej jako forma krótkotrwałego szoku kulturowego. Haussmann i przebudowa Paryża Dzisiejszy wygląd miasta to efekt XIX-wiecznej modernizacji. Baron Georges-Eugène Haussmann, działając na polecenie Napoleona III, przeprowadził gruntowną przebudowę. Powstały: szerokie bulwary, jednolite elewacje kamienic, nowoczesny system kanalizacji, parki miejskie jak Bois de Boulogne. Przebudowa poprawiła warunki sanitarne i komunikacyjne, ale wiązała się również z wyburzeniami całych dzielnic. Dlaczego Paryż nazywany jest Miastem Świateł? Określenie „Miasto Świateł” (La Ville Lumière) ma podwójne znaczenie. Po pierwsze, w XVIII wieku Paryż był centrum epoki Oświecenia. Po drugie, był jednym z pierwszych europejskich miast, które wprowadziły szerokie oświetlenie uliczne. Już w XVII wieku instalowano latarnie, by poprawić bezpieczeństwo mieszkańców. Źródło: National Geographic Traveler Nasz autor Artur Białek Współpracownik National-Geographic.pl. Wcześniej związany m.in. z redakcjami regionalnymi, technologicznymi i motoryzacyjnymi. Pisał dla tytułów takich jak: „Kulisy Powiatu”, „AndroidNow” (gdzie pełnił także funkcję redaktora naczelnego) i „Bezpieczna Podróż”. Z wykształcenia jest ekonomistą, ale bardziej z przypadku niż zamiłowania. Jego największą pasją są podróże, zwłaszcza do miejsc wysokich, stromych i skalistych. Niewiele brakuje mu do zdobycia Korony Gór Polski, ale jego ambicje sięgają dalej. Lepiej niż w otoczeniu betonu i wielkopłytowej zabudowy czuje się wśród drzew i gór, które są jego największą miłością (zaraz obok ekosystemów leśnych), a obiektyw jego aparatu woli architekturę zabytkową niż nowoczesną. Najbardziej interesuje go historia współczesna, jako ta najlepiej poznana i pozostawiająca najmniej znaków zapytania. Wszystkie zwierzęta uważa za równorzędnych mieszkańców Ziemi. Zgodnie ze swoimi zainteresowaniami, w „National-Geographic.pl” pisze przede wszystkim o przyrodzie i historii. Zagorzały przeciwnik betonozy. Prywatnie opiekun dwóch wspaniałych gryzoni.
Zaskakujący sojusz: mięta, chili i eukaliptus uderzają w zapalenia setki razy mocniej. Jest jeden warunek
Zioła i przyprawy od wieków są nie tylko elementem kuchni, ale i tradycyjnej medycyny. Zawierają naturalne związki, zdolne do regulowania ścieżek zapalnych w organizmie. Mimo długiej historii stosowania, nauka przez lata borykała się ze zrozumieniem ich działania. Nowe badanie odsłania potężny mechanizm przeciwzapalny.
Głównym powodem sceptycyzmu naukowców był fakt, że w warunkach laboratoryjnych pojedyncze związki roślinne wykazywały działanie tylko w bardzo wysokich stężeniach. Takich ilości ziół i przypraw nikt nie byłby w stanie zjeść. Zespół badawczy pod kierownictwem profesora Gen-ichiro Arimury z Tokyo University of Science postanowił sprawdzić, czy kluczem do skuteczności roślin nie jest działanie pojedynczych substancji, lecz ich synergia. Wyniki okazały się zdumiewające. Przyprawy trafiają do laboratorium Badacze wyszli z założenia, że specyficzne kombinacje związków mogą wywoływać znacznie silniejszy efekt niż każdy z nich stosowany oddzielnie. Do tej pory rzadko udawało się zmierzyć to eksperymentalnie i wyjaśnić na poziomie molekularnym. W badaniu, którego wyniki opublikowano w czasopiśmie „Nutrients”, skupiono się na czterech związkach: mentolu pochodzącym z mięty, 1,8-cyneolu z eukaliptusa, kapsaicynie z papryczek chili, β-eudesmolu znajdującym się w chmielu i imbirze. Przebieg eksperymentu i jego niezwykłe wyniki Doświadczenia przeprowadzono na makrofagach – komórkach układu odpornościowego, które odgrywają centralną rolę w procesach zapalnych. Produkują cytokiny (białka sygnalizacyjne), m.in. białko TNF-α. Aby wywołać stan zapalny, komórki stymulowano bakteryjnym lipopolisacharydem (LPS). Następnie poddano je działaniu badanych związków, zarówno pojedynczo, jak i w różnych, kontrolowanych mieszankach. Wyniki wprawiły naukowców w zdumienie. Choć kapsaicyna okazała się najsilniejszym związkiem działającym samodzielnie, to jej połączenie z mentolem lub 1,8-cyneolem przyniosło zdumiewające rezultaty. Skuteczność przeciwzapalna takich mieszanek wzrosła kilkusetkrotnie w porównaniu do działania każdego z osobna. Badania wykazały, że mentol i 1,8-cyneol wpływają na sygnalizację wapniową w błonach komórkowych. Z kolei kapsaicyna wydaje się tłumić stan zapalny poprzez inną ścieżkę, niezależną od tych kanałów. Zatem synergia nie jest przypadkiem, tylko wynikiem jednoczesnej aktywacji różnych ścieżek sygnałowych w komórkach. Nauka potwierdziła tradycję Odkrycie to dostarcza twardych dowodów naukowych na korzyści płynące z łączenia różnych składników w kuchni. Wyjaśniają one, w jaki sposób niskie dawki substancji roślinnych, możliwe do osiągnięcia w normalnej diecie, mogą wywierać realny wpływ ma zdrowie. Wyniki te mogą otworzyć zupełnie nowe możliwości np. w projektowaniu żywności funkcjonalnej i suplementów czy zapachów o działaniu terapeutycznym. Przy użyciu minimalnych ilości składników aktywnych będą w stanie skutecznie regulować przewlekłe stany zapalne. Przed nami z pewnością jeszcze wiele odkryć synergii między różnymi ziołami i przyprawami. Źródło: Nutrients Nasza autorka Magdalena Rudzka Redaktorka i wydawczyni National-Geographic.pl. Wcześniej związana m.in. z National Geographic Traveler i magazynem pokładowym PLL LOT Kaleidoscope. Z wykształcenia humanistka (MISH i SNS PAN), ale to przyroda stanowi jej największą pasję. Szczególnie bliskie są jej ekosystemy słodkowodne, a prawdziwym „konikiem” są ryby. W National-Geographic.pl pisze o swoich przyrodniczych pasjach, nauce i medycynie. Prywatnie ceni sobie podróże po nieoczywistych kierunkach, ze szczególnym sentymentem do Europy Środkowej i Wschodniej.
Po 2000 latach otwarto drogę z czasów Jezusa. Historyczny szlak znów dostępny
Po raz pierwszy od blisko dwóch tysięcy lat turyści i pielgrzymi mogą przejść drogą, którą w czasach Drugiej Świątyni przemierzali mieszkańcy starożytnej Jerozolimy. Odkryta i udostępniona w całości tzw. Droga Pielgrzymów w Mieście Dawida (czyli główna arteria prowadząca ku Wzgórzu Świątynnemu) ponownie łączy kluczowe miejsca biblijnej topografii miasta. To właśnie tę trasę, według wielu badaczy, pokonywali wierni udający się do świątyni w czasach Jezusa.
Realizacja projektu stanowi jedno z największych przedsięwzięć archeologicznych prowadzonych w ostatnich latach w Izraelu. Prace wykopaliskowe i konserwatorskie objęły około 600 metrów kamiennej drogi datowanej na I wiek n.e., biegnącej od Sadzawki Siloe w południowej części Miasta Dawida aż w kierunku Wzgórza Świątynnego. Odtworzenie tej osi komunikacyjnej pozwoliło odtworzyć historyczny kręgosłup Jerozolimy z okresu Drugiej Świątyni, kiedy miasto stanowiło religijne i polityczne centrum regionu. Dzięki wieloletnim badaniom archeolodzy odsłonili oryginalną nawierzchnię z dużych wapiennych płyt, system kanalizacyjny oraz liczne artefakty, które rzucają nowe światło na codzienne życie sprzed niemal dwóch tysiącleci. Droga Pielgrzymów w Jerozolimie. 2000 lat pod ziemią Odsłonięta 10 lutego 2026 r. trasa, określana przez archeologów jako tzw. ulica schodkowa, ma około 600 metrów długości i średnio 8 metrów szerokości. Została zbudowana w I wieku n.e. jako reprezentacyjna arteria łącząca Sadzawkę Siloe z rejonem Wzgórza Świątynnego w okresie Drugiej Świątyni (516 r. p.n.e.–70 r. n.e.). Przez stulecia pozostawała jednak całkowicie ukryta pod ziemią. Dopiero ponowne odkrycie Sadzawki Siloe w 2004 roku zapoczątkowało wieloletnie, skomplikowane prace wykopaliskowe prowadzone przez Izraelski Urząd Starożytności pod gęsto zabudowaną, współczesną tkanką miejską wschodniej Jerozolimy. Badania wymagały precyzyjnych działań inżynieryjnych, ponieważ archeolodzy pracowali pod istniejącą infrastrukturą miasta. Efekt okazał się jednak wyjątkowy: kamienna nawierzchnia zachowała się w znakomitym stanie, bez późniejszych przebudów czy ingerencji. Jak podkreślono w oficjalnym komunikacie stanowiska archeologicznego City of David, droga została odkryta „dokładnie taka, jaka była” – nietknięta przez kolejne epoki. Wzdłuż trasy natrafiono na oryginalne płyty chodnikowe, system odprowadzania wody oraz liczne artefakty: monety, kamienne odważniki i przedmioty codziennego użytku. Znaleziska te świadczą o intensywnym ruchu pieszym i handlowym, jaki panował tu w I wieku. Według przedstawicieli projektu była to główna oś komunikacyjna starożytnej Jerozolimy, którą przemierzali mieszkańcy, kupcy i pielgrzymi przybywający z różnych części regionu. Jej nagłe opuszczenie nastąpiło podczas Wielkiego Powstania Żydowskiego w 70 r. n.e., kiedy miasto zostało zniszczone przez wojska rzymskie. Od tamtej pory ulica pozostawała zasypana przez niemal dwa tysiące lat, co paradoksalnie przyczyniło się do jej znakomitego stanu zachowania. Zwiedzanie Drogi Pielgrzymów – trasa, znaczenie i dostęp dla turystów Udostępniona trasa rozpoczyna się w rejonie Miasta Dawida, skąd zwiedzający schodzą w kierunku Sadzawki Siloe, a następnie przechodzą podziemnym odcinkiem starożytnej ulicy, by zakończyć wizytę w Ogrodzie Archeologicznym Davidsona, położonym na południe od Wzgórza Świątynnego. Przejście drogą zajmuje około dwóch godzin i – jak podkreślają organizatorzy – „jest odpowiednie dla rodzin z dziećmi, dorosłych i grup zorganizowanych”. Dostępne są wycieczki z przewodnikiem, ale możliwe jest również zwiedzanie samodzielne. Największą wartością tego doświadczenia jest autentyczność. Odwiedzający po raz pierwszy od około dwóch tysięcy lat mogą dosłownie przejść po kamieniach, po których w I wieku n.e. podążali mieszkańcy i pielgrzymi zmierzający ku świątyni. Jak zaznaczono w oficjalnym komunikacie, miasto można oglądać „bez rekonstrukcji” – poprzez oryginalne pozostałości zachowane w niemal niezmienionej formie. David Be’eri, dyrektor generalny centrum archeologicznego Miasta Dawida, podkreślił symboliczny wymiar projektu: „W okresie Drugiej Świątyni droga łączyła dziesiątki tysięcy pielgrzymów z całego kraju i świata, a dziś ma łączyć miliony gości i turystów”. Jak dodał, przedsięwzięcie ma znaczenie wykraczające poza samą archeologię, ponieważ przywraca do przestrzeni publicznej materialne świadectwo historii Jerozolimy. Przedstawiciele ośrodka zwrócili również uwagę na wymiar religijny trasy. Spacer od Sadzawki Siloe w kierunku Wzgórza Świątynnego ma – jak określono – „głębokie znaczenie” zarówno dla Żydów, jak i chrześcijan. „Żydowskie powiązania z tym obszarem sięgają około czterech tysięcy lat wstecz, a w przypadku chrześcijan około dwóch tysięcy lat” – wskazano, podkreślając ciągłość tradycji i pamięci. W komunikacie zaznaczono także, że choć na świecie istnieją inne starożytne drogi, „niewiele z nich, jeśli w ogóle, ma takie znaczenie jak Droga Pielgrzymów”, której oddziaływanie wykracza daleko poza lokalny kontekst historyczny. Źródła: Fox News, Israel Hayom, City od David Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Duże zmiany w najmniejszym uzdrowisku w Polsce. Inwestycje odmienią krajobraz tej urokliwej wsi
Do prawdziwej rewolucji dojdzie w najmniejszym polskim uzdrowisku. Metamorfozie zostanie poddana niemal cała wieś Wapienne, w której wybudowane zostaną m.in. nowa tężnia oraz trasa widokowa w koronach drzew. Choć największe prace mają rozpocząć się dopiero w przyszłym roku, już teraz tamtejszy urząd gminy zapowiada kolejne zmiany, których celem jest uatrakcyjnienie miejsca dla potencjalnych odwiedzających.
Ruszyły pierwsze przetargi dotyczące rozbudowy najmniejszego uzdrowiska w Polsce. Liczne inwestycje mają pomóc w rozwoju wsi Wapienne, położonej w samym środku Beskidu Niskiego. Wśród planów znajdują się zarówno projekty rozszerzające ofertę leczniczą sanatorium, jak i nowe przestrzenie przeznaczone dla turystów poszukujących górskich doznań. Całość ma nadać nową formę tamtejszemu krajobrazowi i przyciągnąć do kameralnego uzdrowiska nowych kuracjuszy. Co zmieni się w Wapiennem? Już w zeszłym roku na łamach „Gazety Krakowskiej” Małgorzata Małuch, wójt gminy Sękowa, w której skład wchodzi uzdrowisko Wapienne informowała o zmianach, jakie nadejdą w małopolskiej wsi. Huczne ogłoszenia dotyczyły kwoty blisko 10 milionów złotych, które miały zostać wykorzystane na uzdrowiskowe inwestycje. W ramach tego budżetu nie tylko zostaną wybudowane nowe obiekty, ale renowację przejdą te już istniejące. W ten sposób przebudowana zostanie duża część Parku Zdrojowego. Nowych kształtów nabierze stojąca tam tężnia solankowa oraz zlokalizowany obok amfiteatr. Nowy charakter zyskają również Ogrody Marysieńki, na terenie których mają powstać place zabaw i skatepark. Trasa w koronach drzew – całkowite nowości w uzdrowisku Władze Wapiennego zapowiadają również utworzenie całkowicie nowych obiektów na terenie wsi. Tereny nad Domem Zdrojowym mają zostać przeznaczone pod ogólnodostępne pole rekreacyjne, nad którym zawieszona zostanie tyrolka. Najbardziej spektakularna inwestycja dotyczy jednak istniejącej już wieży widokowej na górze Ferdel w Beskidzie Niskim. Konstrukcja, otwarta w 2019 roku, ukazała kompletnie nową perspektywę tamtejszego krajobrazu, zyskując uznanie wielu turystów. Co ciekawe, drewniany podest nie mógł być ulokowany na samym szczycie małopolskiego wzniesienia, gdyż ten zajmowany jest przez będącego pod ochroną orlika krzykliwego – symbol Magurskiego Parku Narodowego. Teraz do istniejącego już punktu widokowego ma zostać dobudowany całkowicie nowy, zapewniający unikatową górską perspektywę. Urząd Gminy Sękowa zaprezentował wizualizacje pomostu spacerowego na zboczu górującego nad Wapiennem Małego Ferdla. Kładka ma wznosić się ponad koronami drzew, zapewniając spacerowiczom niezapomniane doznania. Całość zakończona ma być przeszkloną platformą, dzięki której będzie można „na własnej skórze” poczuć wysokość, na jakiej zawieszona została trasa widokowa. Za wizualizacje odpowiedzialna jest krakowska pracownia architektoniczna F11. Kameralne uzdrowisko w środku lasu – historia Wapiennego Początki uzdrowiskowego charakteru wsi Wapienne przypadają na sam początek XIX wieku. Według różnych przekazów to właśnie wtedy zaczęli kursować tu żołnierze z armii Napoleona, na cześć którego we wsi powstały w 2012 roku promenada i ogrody nazwane imionami partnerek francuskiego cesarza. Rozkwit uzdrowiska rozpoczął się w okresie międzywojennym, gdy kąpieli w Wapiennem zaznawało ok. 100 osób dziennie. Wyjątkowość miejscowości polegała na jej lokalnym charakterze. Uzdrowisko znajdowało się bowiem w rękach chłopskich, przez co to właśnie ta grupa była głównymi użytkownikami siarkowych kąpieli. Po wojnie Wapienne zostało wyposażone w kolejne elementy poprawiające sanatoryjne warunki we wsi. W 1973 roku wybudowano basen oraz dużą część terenów rekreacyjno-sportowych. Trzynaście lat później miejscowość ostatecznie otrzymała status pełnoprawnego uzdrowiska, który dzierży aż do dzisiaj. Mimo zmian infrastrukturalnych we wsi Wapienne nadal pozostaje najmniejszym uzdrowiskiem w całym kraju. Według różnych danych wieś zamieszkuje ok. 150 osób. Źródła: Gazeta Krakowska, Pracownia F11, Wapienne.pl Nasz autor Olaf Kardaszewski Absolwent Instytutu Stosowanych Nauk Społecznych na Uniwersytecie Warszawskim. Obecnie student magisterskiego kierunku Studiów Miejskich na tej samej uczelni. Interesuje się społecznymi i kulturowymi aspektami zmieniającego się świata, o czym chętnie pisze w swoich pracach. Współprowadzący projekt „Podziemna Warszawa” w National Geographic Polska. Uwielbia podróże, w trakcie których zawsze stara się obejrzeć mecz lokalnej drużyny piłkarskiej.
Tu możesz spacerować bez stresu. Te miasta uchodzą za najbezpieczniejsze w Europie
Ranking najbezpieczniejszych miast w Europie 2026 pokazuje miejsca wyjątkowo przyjazne zarówno dla turystów, jak i mieszkańców. W zestawieniu znalazły się miasta z różnych regionów kontynentu, a wśród nich dwa polskie: Warszawa i Kraków, które zajmują wysokie pozycje wśród destynacji o niskim poziomie przestępczości i stabilnych trendach bezpieczeństwa.
Spis treści: Ranking najbezpieczniejszych miast w Europie – metodologia i znaczenie wyników Dubrownik – lider bezpieczeństwa w Europie i fenomen turystyczny Adriatyku Najbezpieczniejsze miasta Europy 2026 – TOP 10 Dla wielu podróżnych bezpieczeństwo podczas podróży jest jednym z kluczowych kryteriów wyboru kierunku – obok atrakcji turystycznych, kultury i budżetu. Najnowszy ranking opracowany przez brytyjskie biuro podróży Riviera Travel zestawia europejskie miasta pod kątem aktualnego poziomu przestępczości oraz zmian w ciągu ostatnich pięciu lat, co pozwala ocenić, gdzie można podróżować z większym spokojem i komfortem. Ranking najbezpieczniejszych miast w Europie – metodologia i znaczenie wyników W mediach opublikowano właśnie ranking najbezpieczniejszych miast w Europie, przygotowany przez biuro podróży Riviera Travel. Zestawienie powstało na podstawie analizy wzrostu wskaźnika przestępczości w ciągu ostatnich pięciu lat oraz jego obecnego poziomu, co pozwoliło wyłonić łączny wynik bezpieczeństwa. Im niższy wskaźnik, tym bezpieczniejsze miasto. – Te wyniki potwierdzają, że Europa oferuje nie tylko bogactwo kultury i pięknych krajobrazów, lecz także wysoki poziom bezpieczeństwa. Od średniowiecznego uroku Dubrownika, przez imponującą panoramę Pragi, pełną wież i iglic – najbezpieczniejsze europejskie destynacje pozwalają podróżować z pełnym spokojem ducha. Mimo to warto zachować ostrożność i czujność podczas odwiedzania nowych miejsc – podkreśliła Joanne Lynn, dyrektor ds. produktów europejskich w Riviera Travel, w rozmowie z „Euronews”. Dubrownik – lider bezpieczeństwa w Europie i fenomen turystyczny Adriatyku Dubrownik, jedno z najbardziej rozpoznawalnych miast Chorwacji, został uznany w zestawieniu Riviera Travel za najbezpieczniejsze miasto w Europie, osiągając łączny wskaźnik bezpieczeństwa na poziomie 44,1 (im niższy wynik, tym wyższa pozycja w rankingu). To wyróżnienie jest efektem zarówno niskiego poziomu przestępczości, jak i stabilnych statystyk w perspektywie ostatnich pięciu lat. Nazywany „Perłą Adriatyku”, Dubrownik znajduje się na Liście Światowego Dziedzictwa UNESCO i zachwyca jednym z najlepiej zachowanych zespołów miejskich w tej części Europy. Ufortyfikowane Stare Miasto, monumentalne mury obronne o długości niemal 2 kilometrów, wąskie kamienne uliczki oraz średniowieczne i renesansowe budowle tworzą przestrzeń nie tylko spektakularną wizualnie, ale również dobrze zorganizowaną pod względem bezpieczeństwa. Dlaczego Dubrownik jest uznawany za tak bezpieczny? Na wysoką pozycję w rankingu wpływa kilka kluczowych czynników: niski wskaźnik przestępczości z użyciem przemocy, ograniczona liczba poważnych incydentów kryminalnych, rozbudowany system monitoringu w obrębie historycznego centrum, widoczna obecność służb porządkowych w sezonie turystycznym, dobra infrastruktura miejska (oświetlenie, oznakowanie, kontrola ruchu turystycznego). Choć Dubrownik uchodzi za popularne miejsce imprezowe, szczególnie w sezonie letnim, dane pokazują, że dominują tu drobne wykroczenia, takie jak sporadyczne kradzieże kieszonkowe czy incydenty związane z nadmiernie zawyżonymi cenami usług turystycznych. Nie są one jednak zjawiskiem masowym ani systemowym. Bezpieczeństwo nocą i komfort podróżnych Jednym z istotnych aspektów ocenianych przez podróżnych jest bezpieczeństwo po zmroku. W przypadku Dubrownika zarówno mieszkańcy, jak i turyści podkreślają, że nocne spacery po Starym Mieście są powszechne i postrzegane jako bezpieczne. Historyczne centrum jest bardzo dobrze oświetlone, a przestrzeń publiczna – szczególnie w sezonie – pozostaje aktywna do późnych godzin wieczornych. Warto jednak pamiętać, że nawet w najbezpieczniejszych destynacjach obowiązuje zasada ograniczonego zaufania. Zaleca się: kontrolowanie wartościowych przedmiotów w zatłoczonych miejscach, korzystanie z licencjonowanych przewoźników, unikanie nieoficjalnych ofert wycieczek ulicznych. Silna wspólnota lokalna i kultura gościnności Na wysoki poziom bezpieczeństwa wpływa również silne poczucie wspólnoty lokalnej. Dubrownik jest miastem, w którym turystyka stanowi kluczowy element gospodarki, dlatego zarówno mieszkańcy, jak i władze miejskie dbają o jego pozytywny wizerunek. Przyjazna atmosfera, wysoka kultura obsługi turystów oraz dbałość o porządek publiczny przekładają się na komfort odwiedzających. Miasto inwestuje także w zarządzanie ruchem turystycznym, ograniczając nadmierne zagęszczenie w obrębie murów obronnych oraz kontrolując liczbę pasażerów statków wycieczkowych wpływających do portu. Tego typu działania zmniejszają ryzyko chaosu organizacyjnego, który w innych popularnych destynacjach bywa czynnikiem sprzyjającym drobnym przestępstwom. Dubrownik łączy więc wysoki poziom bezpieczeństwa, stabilność społeczną i wyjątkowe dziedzictwo kulturowe, co czyni go liderem rankingu Riviera Travel. A jak prezentują się kolejne miasta w zestawieniu i czym wyróżniają się pod względem bezpieczeństwa? Najbezpieczniejsze miasta Europy 2026 – TOP 10 1. Dubrownik, Chorwacja Dubrownik – często nazywany „Perłą Adriatyku” – zajmuje pierwsze miejsce w rankingu Riviera Travel. Miasto łączy średniowieczny urok z bardzo niskim poziomem przestępczości i stabilnymi wskaźnikami bezpieczeństwa, co czyni je idealnym kierunkiem dla turystów podróżujących samotnie lub z rodziną. 2. Tallinn, Estonia Stolica Estonii, Tallinn, wyróżnia się nie tylko malowniczym Starym Miastem wpisanym na listę UNESCO, lecz także wysokim poczuciem bezpieczeństwa – zarówno w obszarach turystycznych, jak i mieszkalnych. 3. Warszawa, Polska Warszawa plasuje się wysoko dzięki niskim wskaźnikom przestępczości i wzmożonym patrolom policji w popularnych dzielnicach. Mimo że w ostatnich latach obserwuje się umiarkowany wzrost niektórych wykroczeń, poziom bezpieczeństwa pozostaje relatywnie niski, co przekłada się na komfort zwiedzania zarówno w dzień, jak i po zmroku. 4. Praga, Czechy Historyczna stolica Czech łączy urok zabytków z dobrze utrzymanym systemem bezpieczeństwa miejskiego. Praga wyróżnia się efektywnym systemem monitoringu oraz niskimi wskaźnikami poważnej przestępczości. 5. Kraków, Polska Kraków to kolejne polskie miasto w pierwszej piątce. Barwna historia, architektura i kultura idą tu w parze z bezpiecznymi przestrzeniami publicznymi i aktywną obecnością służb porządkowych, co sprawia, że turyści czują się tu dobrze chronieni. 6–10. Inne warte uwagi miasta Ranking kontynuuje się miejscami, które oferują wysoki poziom bezpieczeństwa – m.in. Amsterdam, Bordeaux czy miasta skandynawskie – choć w samym zestawieniu Riviera Travel ich obecność może się różnić rok do roku. Źródła: Euronews, Riviera Travel Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Tak Singapur witał Rok Ognistego Konia. Dźwięki i obrazy zlewają się tu w jedno wielkie święto odrodzenia
Wybrałem się do Singapuru, by zobaczyć, jak Miasto Lwa wita Rok Ognistego Konia. Nie mogło być inaczej – w chińskim zodiaku sam jestem Koniem, a takie spotkanie z własnym znakiem to moment szczególny. Jako Ziemny Koń wkraczałem w ten czas z ciekawością, ponieważ w azjatyckiej metafizyce Ogień tworzy Ziemię, co ponoć dla mnie oznacza rok potężnej energii. Czy tak będzie? Próbowałem się tego dowiedzieć od wróżbity.
Spis treści: Kulinarna uczta w hawker center W poszukiwaniu wróżbitów Czerwone koperty i mandarynki na szczęście U stóp Boga Fortuny Obchody Święta Wiosny, jak oficjalnie nazywa się Księżycowy Nowy Rok wypadający w tym roku 17 lutego, są spektaklem trwającym pełne piętnaście dni, który kończy się dopiero Świętem Latarni. To czas największej na świecie wędrówki ludzi, gdy miliony Chińczyków – nie tylko z kontynentu, ale i z Indonezji, Filipin czy właśnie Singapuru – wracają do rodzinnych domów. Przygotowania do tego momentu ruszają już miesiąc wcześniej. Singapurczycy wpadają w wir generalnych porządków, które mają na celu nie tylko pozbycie się kurzu, ale przede wszystkim wygnanie z kątów złych duchów. Przed samą „godziną zero” ulice przed salonami fryzjerskimi pękają w szwach, bo ścięcie włosów jest symbolicznym gestem odcięcia się od tego, co w starym roku było złe. Drzwi wejściowe do biur, salonów masażu i kawiarni zdobią nianhua, czyli kolorowe obrazki-amulety, których tradycja sięga V wieku i taoistycznych klasztorów. Dominują dwa kolory: czerwień i złoto. Czerwień to w kulturze chińskiej symbol życia, ognia i pomyślności – ma odstraszać legendarnego potwora Nian i wszelkie nieszczęścia. Złoto natomiast to oczywisty symbol bogactwa i statusu. Kulinarna uczta w hawker center Singapur przywitał mnie obezwładniającą wilgotnością. Powietrze jest tu tak gęste, że niemal można je kroić nożem, a pogoda to nieustanna gra kontrastów. Raz słońce oślepia blaskiem, odbijając się od szklanych elewacji, by za chwilę ustąpić miejsca gwałtownej ulewie. Ta parność i duszność to stały element krajobrazu, który nadaje miastu rytm – od szybkich kroków, po schronienie w klimatyzowanych wnętrzach metra. Zatrzymałem się w dzielnicy Bugis, w hotelu Mercure. To jedna z najbardziej wielowarstwowych części miasta. Jej nazwa pochodzi od Bugisów – bitnych żeglarzy i kupców z Celebesu, którzy dawniej handlowali tu złotem i przyprawami. Dziś dzielnica zachwyca odrestaurowanymi kamienicami typu shophouse z ich charakterystycznymi five-foot ways – podcieniami o szerokości dokładnie pięciu stóp, które sir Stamford Raffles, założyciel miasta Singapur, nakazał budować, by chronić pieszych przed tropikalnym deszczem. Prosto z lotniska pojechałem nie do hotelu, lecz do sąsiadującego z nim Albert Centre Market & Food Centre. To klasyczny hawker center, czyli zadaszony plac z dziesiątkami stoisk, gdzie za kilka dolarów je się najlepiej na świecie. Takich miejsc w całym Singapurze jest mnóstwo, a w 2020 roku hawker centers wpisane zostały na listę niematerialnego dziedzictwa kulturowego UNESCO. Zamówiłem zestaw obowiązkowy: Hainanese Chicken Rice oraz singapurską laksę. Kurczak po hajnańsku to historia Singapuru na talerzu. To danie Hajnanów – emigrantów z chińskiej wyspy, którzy dotarli tu najpóźniej i musieli szukać pracy w kuchniach kolonialnych rezydencji. Stworzyli danie proste i genialne: delikatne mięso serwowane z ryżem gotowanym w esencjonalnym rosole z imbirem i czosnkiem. Z kolei laksa to absolutna eksplozja smaku. To gęsta, aksamitna zupa na bazie mleka kokosowego i intensywnej pasty z suszonych krewetek, trawy cytrynowej, galangalu i chili. W środku znajdziemy gruby makaron ryżowy, soczyste krewetki i plastry ciasta rybnego. Wszystko było pyszne. W poszukiwaniu wróżbitów Najedzony wyruszyłem na poszukiwanie wróżbitów. Ich znalezienie wcale nie było proste. Informacje, które znajdowałem w internecie, okazały się nieprawdą. ?Fortune Centre przy Middle Road, mimo obiecującej nazwy, okazało się zamknięte na głucho w kwestii wróżb – były same bary z jedzeniem. Zacząłem pytać mieszkańców. Ci skierowali mnie do sąsiedniego Fu Lu Shou Complex (nazwanego od trzech bóstw pomyślności). Jednak i tam rzeczywistość mnie zaskoczyła – na trzech piętrach zamiast mędrców zastałem jedynie niekończący się labirynt salonów masażu i fryzjerskich atelier. Przepowiadaczy przyszłości odnalazłem jednak na Waterloo Street, nazywanej „Ulicą Harmonii”. Jest ona miejscem, gdzie sąsiadują ze sobą świątynie różnych wyznań, a powietrze przesycone jest zapachem kadzideł i girland orchidei sprzedawanych przez kwiaciarki. Specjaliści od astrologii i numerologii siedzieli na ulicy pod parasolami rozstawionymi w rządku. Na plakatach ustawionych przed boksami reklamowali się jako mistrzowie Bazi (dosłownie „Osiem Znaków”), skomplikowanego systemu astrologicznego znanego jako „Cztery Filary Przeznaczenia”. W przeciwieństwie do zachodniego horoskopu, Bazi analizuje osiem znaków przypisanych do godziny, dnia, miesiąca i roku urodzenia. To swoisty kod kreskowy naszego losu, determinowany przez układ pięciu żywiołów w chwili przyjścia na świat. Moje zaufanie wzbudził mistrz Alex Soh, który znakomicie mówił po angielsku. – Jako Ziemny Koń w roku Ognistego Konia stajesz przed rzadką szansą. Ogień dostarcza ci energii, ale jeśli twoje Bazi pokazuje brak żywiołu Wody, możesz się wypalić w nadmiarze emocji. W tym roku musisz szukać balansu. Koń w ogniu galopuje szybko, ale tylko mądry jeździec wie, kiedy poluzować wodze. Zapomnij o ślepym pędzie. Ten rok dla Konia to czas działania opartego na strategii, a nie na szybkości. Twoje zdolności przywódcze będą się rozwijać, a umiejętność zachowania spokoju będzie największą siłą. W pracy odniesiesz sukcesy, ale tylko jeśli postawisz na stabilne, przemyślane decyzje. Jeśli chodzi o zdrowie – uważaj na kręgosłup. Twój „stelaż” potrzebuje teraz uwagi, oszczędzaj go, byś mógł pewnie stąpać po ziemi. A miłość? Ta, którą masz w życiu, będzie trwać i dawać Ci oparcie – opowiadał. Master Soh wspomniał też o innych znakach: Tygrysy i Psy będą płynąć na fali sukcesu, bo to naturalni sprzymierzeńcy Konia. Najtrudniej będą miały Szczury, stojące w zodiakalnej opozycji do mojego znaku – dla nich to czas trudnych zmian. Czerwone koperty i mandarynki na szczęście Podpatrując przygotowania do wejścia w nowy rok i znając już nieco bardziej moją przyszłość, pojechałem metrem do Chinatown. To tutaj, pośród osiemdziesięciu tysięcy świateł LED rozświetlających wieczorem New Bridge Road i Eu Tong Sen Street, można przepaść na długie godziny, fotografując każdą czerwoną latarnię i każdą napotkaną instalację przedstawiającą pędzące wierzchowce. Na tutejszych bazarach Singapurczycy zaopatrują się w hongbao, czyli tradycyjne czerwone koperty, w których wręcza się pieniądze dzieciom i niezamężnym krewnym. Kupują też dekoracje symbolizujące szczęście i dobrobyt, a zapach grillowanego Bak Kwa, słodko-słonej wieprzowiny, miesza się z aromatem świeżych mandarynek, które jako symbol złota obowiązkowo wymienia się przy każdej noworocznej wizycie. By złapać oddech, wybrałem się do Ogrodów Botanicznych wpisanych na listę UNESCO. To miejsce zachwyca równowagą między dziką dżunglą a precyzyjnie zaprojektowanym parkiem. Przy muszli koncertowej odnalazłem też polski akcent – pomnik Fryderyka Chopina i George Sand. Odpoczynek pod gigantycznymi palmami, obserwowanie noworocznych sesji fotograficznych par młodych i wizyta w Ogrodzie Orchidei pozwoliły mi zapomnieć o zgiełku miasta. Później szukałem relaksu w stylu „jungle vibe” na wzgórzu Dempsey Hill. To dawne brytyjskie koszary ukryte w gęstej zieleni, gdzie Singapurczycy spotykają się na uroczystych, sylwestrowych i noworocznych lunchach. Przed zachodem słońca wypłynąłem w 40-minutowy rejs po Singapore River. Na pokład tradycyjnej drewnianej łodzi – nazywanej tutaj bumboat – wsiadłem w Clarke Quay. To miejsce stanowiło niegdyś serce handlowego Singapuru: dawny kompleks magazynów i składów towarowych, gdzie przez dekady wyładowywano przyprawy, herbatę oraz kauczuk. Dziś te pieczołowicie odrestaurowane budynki, pomalowane na jaskrawe kolory, mieszczą dziesiątki restauracji i barów, tworząc najbardziej znany rozrywkowy punkt na mapie miasta. Trasa rejsu to w rzeczywistości skrócona lekcja historii architektury. Sunąc po gładkiej tafli wody mijałem kolejne historyczne mosty: od najstarszego, żeliwnego Cavenagh Bridge, po majestatyczny Anderson Bridge. Po lewej stronie mignęła biała bryła Muzeum Cywilizacji Azjatyckich oraz dawna siedziba parlamentu. Tuż przed wejściem do zatoki łódź przepłynęła obok Fullerton Hotel – neoklasycystycznego gmachu, który w przeszłości pełnił funkcję głównego urzędu pocztowego i punktu zero, od którego mierzono wszystkie odległości na wyspie. Po wypłynięciu na wody Marina Bay, przed dziobem ukazał się Merlion – mityczny symbol Singapuru z głową lwa i ciałem ryby, nieustannie wyrzucający z paszczy strumień wody. Gdy słońce zaczęło powoli chować się za horyzontem, panorama miasta nabrała złotych barw. Nad całą zatoką dominuje sylwetka Marina Bay Sands: architektoniczny fenomen składający się z trzech potężnych wież połączonych na wysokości dwustu metrów ogromnym tarasem w kształcie statku. Tuż obok lśniła futurystyczna bryła ArtScience Museum, przypominająca otwarty kwiat lotosu, a po przeciwnej stronie zatoki widać było najeżone kopuły centrum kulturalnego Esplanade, które z powodu swojej charakterystycznej struktury nazywane jest przez mieszkańców „Durianem”. U stóp Boga Fortuny Sylwestrowy wieczór spędziłem w Gardens by the Bay. Ten 101-hektarowy, futurystyczny park to prawdziwe płuca Singapuru, zdominowane przez Supertrees – stalowe, pionowe ogrody sięgające pięćdziesięciu metrów wysokości. Te giganty, porośnięte setkami tysięcy roślin, nie tylko zbierają deszczówkę i zasilają nocne iluminacje dzięki ogniwom słonecznym, ale stanowią też tło dla festiwalu świateł River Hongbao, który w 2026 roku świętuje swoje czterdziestolecie. Wewnątrz Flower Dome, gigantycznej szklarni, przygotowano niezwykle kolorową wystawę Spring Blossoms. Osiem koni naturalnej wielkości, ręcznie wykonanych przez rzemieślników z Chin przy użyciu technik z czasów dynastii Tang, zdaje się pędzić pośród orchidei, śliw i bambusów. Inspiracją dla tej instalacji był słynny obraz Ba Jun Tu, przedstawiający osiem rumaków będących symbolem witalności i sukcesu. Całość osadzono w estetyce ogrodów Jiangnan, znanych ze swojej harmonii, gdzie odwiedzający mogą przejść przez księżycowe bramy i odpocząć w tradycyjnych pawilonach. Tuż przy wyjściu uwagę przyciąga Blooming Drum of Spring, bęben udekorowany motywami lotosu. Zgodnie z przysłowiem „uderzenie w kwiatowe bębny zwiastuje przybycie wiosny”, dźwięki i obrazy zlewają się tu w jedno wielkie święto odrodzenia. Podświetlone dekoracje na festiwalu River Hongbao, wykonane tradycyjną metodą z jedwabiu i drutu, zapierały dech. Pokaz muzyczny wśród ogromnych, 50-metrowych Supertrees przyciągnął tłumy Singapurczyków i turystów. Na wielkiej scenie trwały koncerty i występy taneczne, a nad wszystkim górował Bóg Fortuny. Podświetlany od środka, monumentalny posąg lśnił czerwienią i złotem. Zrobiłem sobie przy nim zdjęcie – na szczęście, bo w Roku Ognistego Konia każda porcja pomyślności się przyda. Nasz autor Michał Cessanis Od 14 lat redaktor prowadzący i sekretarz redakcji National Geographic Traveler oraz autor podróżniczej serii „Do zobaczenia” w Dzień Dobry TVN i TVN Style. Dziennikarz, który od lat życie spędza w drodze, łącząc pasję do eksploracji z rzetelnym warsztatem reportażysty. W swoich tekstach szczególną wagę przywiązuje do detali, historii spotykanych ludzi oraz ochrony dzikiej natury. Autor książek: „Opowieści z pięciu stron świata” i „Made in China”. Jako ambasador plebiscytu „Cuda Polski National Geographic Traveler” z równą pasją odkrywa nieznane zakątki kraju, co najdalsze krańce globu. Ma w genach ciekawość świata i otwartość na inne kultury. Nie straszne są mu ekstremalne warunki czy bariery językowe – dla niego to nie przeszkody, lecz paliwo do działania i tworzenia angażujących opowieści.
Rozpoczyna się Rok Konia. Chiński Nowy Rok 2026 zwiastuje czas wielkich zmian
Chiński Nowy Rok 2026 otwiera Rok Ognistego Konia – znaku kojarzonego z energią, pasją i nagłymi zwrotami akcji. Kiedy zaczynają się obchody Święta Wiosny oraz jakie zwyczaje przyniosą szczęście w nowym cyklu?
W tym artykule: Kiedy wypada Chiński Nowy Rok 2026? Chiński Nowy Rok – tradycje kluczem do pomyślności Rok 2026 rokiem Konia 31 grudnia na całym świecie co kilka godzin wybrzmiewały salwy fajerwerków. Tak witano nowy 2026 rok. Nie wszędzie można było jednak od razu wyrwać ostatnią kartkę z zeszłorocznego kalendarza. Właśnie dziś w Chinach rozpoczyna się huczne powitanie Chińskiego Nowego Roku – jednego z najważniejszych świąt narodowych – nazywanego również Świętem Wiosny. Od kiedy świętujemy Nowy Rok? Każda sylwestrowa tradycja ma swój początek Nawet jeśli nie robimy żadnych postanowień, Nowy Rok to dobra okazja, żeby symbolicznie pożegnać się z ostatnimi 12 miesiącami i optymistycznie rozpocząć kolejne. Jak długa jest ta trady... Kiedy wypada Chiński Nowy Rok 2026? Chiński Nowy Rok to święto ruchome. Jest obchodzone między 21 stycznia, a 20 lutego. Tym razem powitanie nowego roku rozpocznie się 17 lutego (oczywiście poprzedzi je sylwester) i zgodnie z tradycją potrwa 15 dni, z czego 7 będzie wolnych od pracy. W pierwszym tygodniu noworocznych obchodów Chińczycy świętują razem z rodzinami. Dzieci dostają wtedy prezenty od rodziców i dziadków. Aby zapewnić sobie powodzenie w kolejnych 12 miesiącach, domownicy przystrajają mieszkania w środku i na zewnątrz kwiatami oraz lampionami. Wycinanki powinny być wykonane z czerwonego papieru, ponieważ w chińskiej kulturze kolor ten symbolizuje pomyślność. W drugim tygodniu organizowane są uroczystości o charakterze państwowym. Nieodłącznym elementem 15-dniowego festiwalu są pokazy fajerwerków oraz kolorowe uliczne parady. Wydarzeniem kończącym powitanie nowego roku jest Święto Latarni. Jedno z najstarszych chińskich świąt obchodzi się w pierwszą pełnię księżyca Nowego Roku. Gdy na ulice wychodzą brodacze ze Sławatycz... Wyjątkowa tradycja w lubelskiej wsi Brodacze ze Sławatycz przyciągają do niewielkiej wsi na Lubelszczyźnie ciekawskich z całego kraju. Kiedyś były ich dziesiątki, obecnie tradycję podtrzymuje tylko kilku. Chiński Nowy Rok – tradycje kluczem do pomyślności Noworoczne zwyczaje i tradycje różnią w zależności od regionu. We wszystkich chodzi jednak o to samo, czyli o zapewnienie sobie i najbliższym pomyślności w kolejnych miesiącach. Wspomniane czerwone ozdoby z papieru mają być gwarantem dobrobytu, ale przed ich powieszeniem najpierw należy porządnie wysprzątać cały dom. To symboliczne zamiecenie nieszczęść i zrobienie miejsca na nowe chwile radości. W sylwestra wielu Chińczyków odwiedza groby swoich przodków i składa im ofiary z żywności. Dopiero potem wracają do domu i zaczynają rodzinny obiad. W ten sposób pokazują, że zmarli mają pierwszeństwo w „jedzeniu”. Na stole stawiana jest też dodatkowa szklanka. Chiński Nowy Rok to też czas wręczania sobie prezentów. Najczęściej są to czerwone (bo jakby inaczej) koperty z pieniędzmi. Według przesądów kwota powinna zaczynać się od liczby parzystej, na przykład 8 lub 6, ale pod żadnym pozorem od 4 – liczba ta rymuje się ze słowem „śmierć”. Wśród noworocznych podarunków można również znaleźć między innymi alkohol, herbatę, owoce i słodycze. Zgodnie z tradycją niektóre potrawy także mogą być dobrą noworoczną wróżbą. Na stole podczas rodzinnego obiadu nie powinno zabraknąć ryb symbolizujących obfitość oraz pierożków przypominających sztabki srebra. Chińczycy przypominają, że aby nowy rok rzeczywiście był udany, należy wystrzegać się złych omenów, a takim jest na przykład jedzenie owsianki na śniadanie lub robienie prania w pierwszy dzień nowego roku. Rok 2026 rokiem Konia Każdy chiński rok jest powiązany z konkretnym zwierzęciem z chińskiego zodiaku, który obejmuje 12 znaków. Są to kolejno: Szczur, Wół, Tygrys, Królik, Smok, Wąż, Koń, Koza, Małpa, Kogut, Pies oraz Świnia. Cykl powtarza się co 12 lat. 2026 to rok Ognistego Konia. Osoby urodzone w latach 1930, 1942, 1954, 1966, 1978, 1990, 2002, 2014 oraz 2026 są spod znaku Konia właśnie. Co oznacza ten znak? Ognisty Koń symbolizuje energię, odwagę i pasję. Według astrologii chińskiej zapowiada czas pełen gwałtownych zmian i emocjonalnych przełomów. Wygląda na to, że 2026 dla jednych znaków będzie szansą życia, a dla innych – testem przetrwania. Źródła: China Highlights
Państwowe Muzeum Archeologiczne w Warszawie wraca po 7 latach. Arsenał odsłania coś więcej niż nowe sale
Dzięki gigantycznej inwestycji Państwowe Muzeum Archeologiczne w Warszawie zyskało dwa razy więcej miejsca na eksponowanie swoich skarbów i działalność edukacyjną. W ciągu siedmiu ostatnich lat placówka przeszła generalny remont. Znamy datę jej ponownego otwarcia.
Zabudowania Arsenału powstały przy ulicy Długiej w latach 1638–1643 z inicjatywy króla Władysława IV. Ta zbrojownia była wielokrotnie przebudowywana i rozbudowywana. W latach 30. XX wieku nadano Arsenał uzyskał wygląd, który ma do dziś. Państwowe Muzeum Archeologiczne mieści się w budynku Arsenału Warszawskiego od 1958 roku. Wcześniej znajdowało się w dawnej Szkole Podchorążych w Łazienkach Królewskich. Tak przebiegał remont Modernizacja północnego i wschodniego skrzydła oraz dziedzińca Państwowego Muzeum Archeologicznego trwała blisko 7 lat. Prace remontowe rozpoczęły się w maju 2019 roku i pochłonęły blisko 50 mln złotych ze środków Samorządu Województwa Mazowieckiego. Tak długi czas trwania inwestycji wynikał z kilku kluczowych czynników: Ogromnego zakresu prac. Remont nie był jedynie odświeżeniem wnętrz, ale gruntowną przebudową, która dwukrotnie powiększyła przestrzeń wystawienniczą i edukacyjną muzeum. Objął on dwa skrzydła budynku, dziedziniec oraz adaptację poddaszy na potrzeby biurowe i gościnne. Zabytkowego charakteru obiektu. Muzeum mieści się w XVII-wiecznym Arsenale Warszawskim (zbudowanym w 1643 r.), co wymagało szczególnej dbałości o detale, takie jak odnowienie cennych portali i drzwi. Montażu nowoczesnej infrastruktury w starych murach. Wprowadzenie nowoczesnych udogodnień do historycznego gmachu było skomplikowane technicznie. Budynek wyposażono w instalację wentylacyjną, klimatyzację oraz windę łączącą trzy kondygnacje, aby dostosować go do potrzeb osób z niepełnosprawnościami i starszych. Kiedy będzie można wejść do PMA? Teraz muzealnicy ogłosili otwarcie muzeum. Na początek 2 marca udostępnione zostaną dwie nowe wystawy czasowe. Pierwsza, „Skarby wieków średnich”, prezentuje cenne zabytki pochodzące z okresu średniowiecza. Druga ekspozycja – „Nad Wisłą, na Urzeczu” – poświęcona jest specyfice i historii regionu Urzecza, położonego wzdłuż Wisły. Kto ostrzył już sobie zęby na ekspozycję stałą, musi się obejść smakiem. Przyszła wystawa stała będzie prezentować najdawniejsze dzieje ziem polskich, od epoki kamienia po późne średniowiecze. Zobaczymy na niej około 3500 zabytków, a także liczne modele, animacje i filmy. Jej realizacja i otwarcie są przewidziane na koniec 2027 roku. Ale w bieżącym roku muzeum planuje przygotować łącznie osiem wystaw czasowych, więc w oczekiwaniu na główną wystawę nie będzie nudno. Wygląda więc, że Warszawa uzyska ponownie ważne miejsce na swojej kulturalnej mapie. Muzeum to nie tylko wystawy Oprócz tradycyjnego zwiedzania wystaw, PMA oferuje szeroki wachlarz atrakcji, które pozwalają na interaktywny kontakt z historią. Wśród nich są następujące warsztaty i zajęcia edukacyjne: Lepienie naczyń z gliny metodą pradziejową – tworzenie naczyń techniką stosowaną przed wynalezieniem koła garncarskiego. Odtwarzanie szklanych paciorków – poznawanie historii produkcji szkła i własnoręczne tworzenie koralików z modeliny. Tkanie kolorowych krajek – nauka tkania ozdobnych pasków na tradycyjnych starosłowiańskich narzędziach, tzw. bardkach. Średniowieczne skryptorium – nauka malowania i zdobienia inicjałów na syntetycznym pergaminie, wzorowana na dawnych księgach. Dzięki programowi „Kulturalna szkoła na Mazowszu” uczniowie mogą brać udział w tych zajęciach za symboliczną złotówkę. W ramach remontu w skrzydle wschodnim stworzono nowoczesną muzealną bibliotekę, która liczy 75 tys. woluminów i zawiera jedne z najcenniejszych zbiorów archeologicznych w Polsce. Teraz jej czytelnia jest jeszcze większa. A z uwagi na to, że teraz wejście prowadzi tam wprost z dziedzińca, czytelnicy mogą korzystać z księgozbioru niezależnie od godzin pracy muzeum. Źródło: Urząd Marszałkowski Województwa Mazowieckiego Nasz autor Szymon Zdziebłowski Dziennikarz naukowy i podróżniczy, z wykształcenia archeolog śródziemnomorski. Przez wiele lat był związany z Serwisem Nauka w Polsce PAP. Opublikował m.in. dwa przewodniki turystyczne po Egipcie, a ostatnio – popularnonaukową książkę „Wielka Piramida. Tajemnice cudu starożytności” o największej egipskiej piramidzie. Miłośnik niewielkich, lokalnych muzeów. Uwielbia długie trasy rowerowe, szczególnie te prowadzące wzdłuż rzek. Lubi poznawać nieznane zakamarki Niemiec, zarówno na dwóch kółkach, jak i w czasie górskiego trekkingu.
Rekordowy rok dla Polski. Turyści zostawili miliardy złotych
Z roku na rok Polska przyciąga coraz więcej turystów – zarówno z zagranicy, jak i z rynku krajowego. Rosnące zainteresowanie krótkimi wyjazdami typu city break, zwiedzaniem historycznych centrów miast oraz aktywnym wypoczynkiem w górach i nad morzem przekłada się na konkretne liczby. Najnowsze statystyki pokazują dynamiczny wzrost ruchu turystycznego i rekordowe wyniki, które plasują nasz kraj w ścisłej czołówce europejskich destynacji rozwijających się najszybciej.
Polska należy dziś do najszybciej rosnących rynków turystycznych w Europie. Z danych Eurostatu wynika, że w 2025 roku ustąpiła pod względem tempa wzrostu ruchu turystycznego jedynie Malcie. Tendencję tę potwierdzono również podczas konferencji w siedzibie Głównego Urzędu Statystycznego, gdzie zaprezentowano najnowsze analizy dotyczące liczby noclegów i obłożenia obiektów. Coraz większa konkurencyjność cenowa, rozbudowana infrastruktura oraz różnorodność oferty – od zabytkowych miast po parki narodowe – sprawiają, że Polska konsekwentnie umacnia swoją pozycję jako atrakcyjny cel podróży w skali całego kontynentu. Rekordowy wzrost turystyki w Polsce w 2025 roku 6 lutego 2026 roku w siedzibie Głównego Urzędu Statystycznego w Warszawie zainaugurowano Obserwatorium Turystyki, a zaprezentowane podczas konferencji dane jednoznacznie potwierdziły, że polski rynek podróży wszedł w fazę wyraźnej, stabilnej ekspansji. W 2025 roku z noclegów w krajowych obiektach skorzystało 58,9 mln turystów, co oznacza wzrost o 11,6% rok do roku. Skala tego przyrostu pokazuje, że odbicie po pandemii nie tylko się utrwaliło, lecz przekształciło w trwały trend wzrostowy. Równolegle liczba przyjazdów zagranicznych osiągnęła poziom 15,2 mln, rosnąc o 13,1%, a więc szybciej niż ruch krajowy. Oznacza to, że Polska nie tylko odzyskuje turystów, ale skutecznie przyciąga nowych gości z zagranicy, umacniając swoją pozycję w europejskiej konkurencji. Podczas wystąpienia wiceminister sportu i turystyki Ireneusz Raś oraz prezes GUS Marek Cierpiał-Wolan zwracali uwagę, że tak wysoka liczba nocujących stanowi dowód odporności sektora i rosnącego zaufania podróżnych. W konsekwencji zwiększyła się również liczba udzielonych noclegów (o 7% w skali roku), co pozwoliło Polsce zająć drugie miejsce w Unii Europejskiej pod względem dynamiki wzrostu. Wyższe obłożenie hoteli, apartamentów i pensjonatów przełożyło się bezpośrednio na poprawę rentowności branży, a tym samym na większe inwestycje i dalszy rozwój infrastruktury. Naturalnym następstwem rosnącej liczby gości były także wyższe wydatki turystyczne, które w 2025 roku osiągnęły 94 mld zł. To o 9,5% więcej niż w 2024 roku i aż o 38,7% więcej niż w 2019 roku, co dowodzi, że sektor nie tylko wrócił do poziomów sprzed pandemii, lecz wyraźnie je przekroczył. Szczególnie dynamicznie wzrosły wydatki turystów zagranicznych, co oznacza większy napływ środków do gospodarki i dalsze wzmacnianie pozycji Polski jako atrakcyjnego, konkurencyjnego celu podróży w Europie. Najem krótkoterminowy i największe miasta napędzają wzrost Dynamiczny rozwój rynku w 2025 roku widoczny był nie tylko w tradycyjnych hotelach, lecz także w segmencie najmu krótkoterminowego. Szacuje się, że aż 44,8 mln noclegów zrealizowano w obiektach rezerwowanych za pośrednictwem platform internetowych, co uplasowało Polskę na siódmym miejscu w Unii Europejskiej. Tak wysoki wynik potwierdza wyraźną zmianę preferencji podróżnych: coraz częściej wybierają oni apartamenty i mieszkania oferujące większą elastyczność, prywatność oraz konkurencyjną cenę. W konsekwencji rośnie presja konkurencyjna wobec tradycyjnych hoteli, szczególnie w największych miastach i najbardziej obleganych regionach turystycznych. Najwięcej rezerwacji odnotowano w województwie mazowieckim – 11 mln, co wynika przede wszystkim z silnej pozycji Warszawy jako centrum biznesowego i turystycznego. Na kolejnych miejscach znalazły się Małopolska z wynikiem 10,3 mln oraz Dolny Śląsk z 7,1 mln noclegów. Warto zauważyć, że choć Małopolska pozostaje jednym z liderów, w ujęciu rok do roku odnotowała niewielki spadek, co można tłumaczyć bardzo wysoką bazą odniesienia z poprzednich lat. Jednocześnie szybki wzrost widoczny był w województwach pomorskim i kujawsko-pomorskim, co wskazuje na rosnące zainteresowanie północną i centralną częścią kraju. Koncentracja ruchu turystycznego w największych ośrodkach miejskich pozostaje wyraźna. Warszawę odwiedziło 8,7 mln turystów, Kraków 5,2 mln, a Gdańsk 2,9 mln. Osiem z dziesięciu najbardziej obleganych powiatów zanotowało wzrost liczby odwiedzających, co potwierdza utrzymującą się tendencję do wyboru destynacji o rozwiniętej infrastrukturze i szerokiej ofercie kulturalnej. W efekcie to właśnie metropolie oraz kluczowe regiony turystyczne w największym stopniu napędzają krajowe rekordy, jednocześnie wyznaczając kierunki dalszego rozwoju polskiego rynku podróży. Źródła: Główny Urząd Statystyczny, etravel.pl Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Kontynent skrajności rozciąga się od lodowców po tropiki. Każdy kraj to inny świat
Ameryka Południowa to kontynent pełen spektakularnej przyrody, potężnych metropolii i żywych tradycji, ale też miejsce, wokół którego narosło wiele uproszczeń. Od Amazonii i Andów po kulturę samby i tango – fakty często mieszają się tu z medialnymi mitami. W tym zestawieniu 50 ciekawostek oddzielamy rzetelne informacje od przesadzonych tez, uzupełniając je o kontekst geograficzny, historyczny i przyrodniczy. Jeśli planujesz podróż lub po prostu chcesz lepiej zrozumieć Amerykę Południową, ten przewodnik pomoże spojrzeć na nią bardziej świadomie.
Spis treści: Zwierzęta Rośliny i ekosystemy Geografia Zwiedzanie i realia podróży Historia i kultura Ameryka Południowa to kontynent kontrastów: od wilgotnej Amazonii po skrajnie suchą Atacamę, od metropolii liczących miliony mieszkańców po społeczności żyjące w odizolowanych regionach dżungli. Wokół tego regionu narosło jednak wiele uproszczeń, półprawd i medialnych mitów. Poniżej znajdziesz 50 faktów, które zostały uzupełnione o kontekst i aktualną wiedzę – tak, aby lepiej zrozumieć skalę, różnorodność i realia życia w tej części świata. Zwierzęta Mrówkojady nie zawsze niszczą całkowicie mrowiska. Ich strategia żerowania polega raczej na szybkim rozkopywaniu fragmentu kolonii i zjadaniu części owadów. Wiele gatunków owadów odbudowuje gniazda, co pozwala utrzymać równowagę ekologiczną. Jaguar ma jedną z najsilniejszych szczęk wśród kotowatych. W przeliczeniu na masę ciała jego siła ugryzienia należy do najwyższych. To pozwala mu przebijać pancerze żółwi czy czaszki ofiar – cecha rzadka wśród dużych kotów. Alpaki zawdzięczają liczebność człowiekowi. To gatunek udomowiony w Andach tysiące lat temu. Nie występuje w stanie dzikim – jego populacja rośnie dzięki hodowli. Leniwce schodzą z drzew rzadko – często około raz w tygodniu. Częstotliwość zależy od gatunku i warunków środowiskowych, ale zachowanie to wynika z bardzo wolnego metabolizmu. Kapibara to największy gryzoń świata, osiągający ponad 60 kg masy ciała. Żyje w grupach i jest silnie związana ze środowiskiem wodnym. W niektórych miastach Argentyny czy Urugwaju zdarzały się przypadki pojawiania się lwów morskich w przestrzeni miejskiej, jednak są to incydenty, a nie stały element krajobrazu. Koati (ostronosy) znane są z oportunistycznych zachowań i potrafią kraść jedzenie turystom, szczególnie w parkach narodowych. Iguany w niektórych miastach Ekwadoru rzeczywiście występują licznie, jednak porównania typu „więcej niż gołębi w Krakowie” mają charakter publicystyczny, a nie naukowy. Kondor andyjski to jeden z największych ptaków latających świata. W naturze żyje zwykle kilkadziesiąt lat; doniesienia o 100 latach nie mają potwierdzenia w udokumentowanych obserwacjach. Liczba endemicznych rodzin ssaków w Ameryce Południowej zależy od aktualnej klasyfikacji taksonomicznej – systematyka biologiczna zmienia się wraz z nowymi badaniami genetycznymi. Rośliny i ekosystemy Amazonia jest największym zwartym lasem deszczowym świata. Często podaje się, że stanowi ponad połowę pozostałych lasów równikowych – jednak zależy to od definicji i przyjętej metodologii. Lasy równikowe należą do najbardziej bioróżnorodnych ekosystemów na Ziemi. Szacunki mówią nawet o ogromnym udziale w globalnej liczbie gatunków roślin, choć dokładne proporcje są przedmiotem badań. Amazonia jest około 20 razy większa niż Polska, obejmując kilka milionów kilometrów kwadratowych. Region Amazonii leży na terytorium 9 państw, w tym Brazylii, Peru, Kolumbii i Gujany Francuskiej. Biomasa amazońskiego lasu tropikalnego jest jedną z najwyższych na świecie – masa materii organicznej przypadająca na kilometr kwadratowy liczona jest w dziesiątkach tysięcy ton. Wiktoria amazońska (Victoria amazonica) utrzymuje się na wodzie dzięki specyficznej budowie liści – rozbudowanej strukturze żeber i przestworów powietrznych zapewniających wyporność. Nie unosi się „nad wodą”, lecz pływa po jej powierzchni. To jeden z najciekawszych przykładów roślin Amazonii. Drzewo kapok (Ceiba pentandra) miało znaczenie symboliczne w kulturach prekolumbijskich. Włókno kapokowe było wykorzystywane jako materiał wypornościowy – m.in. w kamizelkach ratunkowych – również w XX wieku. Inspiracje amazońską przyrodą są obecne w kulturze masowej, choć konkretne odniesienia filmowe często mają charakter marketingowy. Ananas pochodzi z Ameryki Południowej, ale jego naturalny i historyczny zasięg obejmował także inne obszary tropikalne. Dziś jest szeroko uprawiany i naturalizowany na całym świecie. Geografia Pozycja miast Ameryki Południowej w rankingach „największych na świecie” zależy od tego, czy liczymy miasto właściwe, aglomerację czy obszar metropolitalny. Karol Darwin inspirował się obserwacjami z Galapagos, lecz teoria ewolucji powstawała przez lata analiz i badań po powrocie do Anglii. W Ameryce Południowej funkcjonuje ponad 300 języków. Dominują hiszpański i portugalski, a miliony osób posługują się językami rdzennymi, takimi jak keczua czy guarani. La Paz jest najwyżej położoną siedzibą rządu na świecie (ok. 3640 m n.p.m.), natomiast konstytucyjną stolicą Boliwii pozostaje Sucre. Surinam jest najmniejszym państwem kontynentu pod względem powierzchni i jednym z najsłabiej zaludnionych. Pustynia Atakama należy do najsuchszych miejsc na Ziemi – w niektórych lokalizacjach opady są ekstremalnie rzadkie. Wodospad Angel w Wenezueli (979 m) to najwyższy wodospad świata. Brazylia graniczy ze wszystkimi krajami Ameryki Południowej poza Chile i Ekwadorem. Powierzchnia Brazylii stanowi około 47–48% obszaru całego kontynentu. Kaniony Colca i Cotahuasi w Peru należą do najgłębszych na świecie, choć ich dokładna pozycja w globalnych rankingach zależy od przyjętej metody pomiaru. Zwiedzanie i realia podróży Ameryka Południowa jest jednym z najbardziej zróżnicowanych turystycznie regionów świata – od dżungli po lodowce Patagonii. Niektóre społeczności amazońskie przyjmują turystów, jednak wymaga to poszanowania zasad etycznych i lokalnych regulacji. Kraje położone w pobliżu Równika charakteryzują się niewielkimi różnicami długości dnia w ciągu roku. Tak się dzieje m.in. w Ekwadorze. Muzyka odgrywa ogromną rolę w kulturze – od andyjskich melodii po rytmy samby i salsy. Wymogi wizowe dla obywateli Polski dotyczą nielicznych państw regionu, lecz zawsze należy sprawdzać aktualne przepisy przed wyjazdem. Poziom bezpieczeństwa różni się w zależności od kraju i miasta. Najczęstsze zagrożenia to kradzieże kieszonkowe, ale w niektórych regionach zdarzają się także poważniejsze przestępstwa. Paragwaj bywa wskazywany jako jedno z najmniej odwiedzanych państw kontynentu, choć ruch turystyczny stopniowo rośnie. Najlepszy czas podróży zależy od regionu – sezon deszczowy w Amazonii nie pokrywa się z warunkami pogodowymi w Patagonii. Historia i kultura Imperium Inków było jednym z największych organizmów państwowych prekolumbijskiej Ameryki. Istnieją społeczności izolowane od współczesnej cywilizacji, szczególnie w regionach Amazonii. San Alfonso del Mar w Chile przez lata uchodził za rekordowy kompleks basenowy, jednak rankingi zmieniają się wraz z nowymi inwestycjami. Świnka morska (cuy) jest tradycyjnym daniem w Andach. Urugwaj jako pierwszy wprowadził pełną regulację rynku marihuany rekreacyjnej na poziomie państwowym. Po II wojnie światowej część nazistowskich zbrodniarzy ukrywała się w krajach Ameryki Południowej. Samba i tango wywodzą się z Ameryki Południowej i stanowią ważny element tożsamości kulturowej. Capoeira to brazylijska sztuka walki łącząca elementy tańca i muzyki. W Paragwaju język guarani ma status urzędowy obok hiszpańskiego. W Argentynie popularna jest tradycja jedzenia ñoquis 29. dnia miesiąca, związanego z symboliką dobrobytu. Region andyjski to obszar silnie związany z tradycjami rdzennych ludów, widocznymi w strojach, kuchni i świętach. Ameryka Południowa pozostaje jednym z najbardziej zróżnicowanych biologicznie i kulturowo kontynentów świata – a jej obraz jest znacznie bardziej złożony niż medialne uproszczenia. Źródło: National Geographic Polska Nasz autor Artur Białek Z wykształcenia jest ekonomistą, ale bardziej z przypadku niż zamiłowania. Jego największą pasją są podróże, zwłaszcza do miejsc wysokich, stromych i skalistych. Niewiele brakuje mu do zdobycia Korony Gór Polski, ale jego ambicje sięgają dalej. Lepiej niż w otoczeniu betonu i wielkopłytowej zabudowy czuje się wśród drzew i gór, które są jego największą miłością (zaraz obok ekosystemów leśnych), a obiektyw jego aparatu woli architekturę zabytkową niż nowoczesną. Najbardziej interesuje go historia współczesna, jako ta najlepiej poznana i pozostawiająca najmniej znaków zapytania. Wszystkie zwierzęta uważa za równorzędnych mieszkańców Ziemi. Zgodnie ze swoimi zainteresowaniami, w National-Geographic.pl pisze przede wszystkim o przyrodzie i historii. Zagorzały przeciwnik betonozy. Prywatnie opiekun dwóch wspaniałych gryzoni.
Turystyka w 2026 roku będzie rozwijać się najszybciej w historii. Ale nie tam, gdzie się spodziewamy
W 2025 roku ponad 1,5 mld turystów wyjechało za granicę, a rok 2026 zapowiada się na historyczny rekord: dynamiczny wzrost podróżnych przewiduje się w krajach, które do tej pory nie były turystycznymi potentatami. Które państwa zaskoczą świat w najbliższych miesiącach?
Liczba podróży międzynarodowych wzrosła globalnie w zeszłym roku o 4% i zbliżyła się do średniej sprzed pandemii. Chociaż według danych UN Tourism Europa nadal pozostaje niekwestionowanym liderem jeśli chodzi o turystykę – Stary Kontynent jak magnes przyciąga ludzi z całego świata – najszybszy wzrost odwiedzających obserwujemy w krajach takich jak Brazylia, Etiopia, Bhutan czy Seszele. Ich sukces nie jest przypadkiem. Chociaż Europę odwiedza 800 mln turystów rocznie, to notuje ona wzrost „zaledwie” o 6%. Inni depczą nam po piętach, rosnąc nawet 37% rokrocznie. Gdzie pojedziemy na wakacje w 2026 roku? Brazylia – 37% więcej turystów. To wszystko dzięki sprytnej strategii i nowym połączeniom Mieszkańcy Brazylii zdają się rozumieć, że turystyka jest ogromną siłą kraju. To dlatego w ostatnich latach prowadzone są przemyślane, zunifikowane działania rządu i sektora prywatnego. Publiczno-prywatne partnerstwa pozwoliły na stworzenie dogodnych połączeń lotniczych z wieloma miejscami w Europie, Ameryce czy Azji. Lot do Rio de Janeiro jest teraz prostszy niż kiedykolwiek i nie wymaga wielomiesięcznego planowania. W Brazylii szczególnie uwidacznia się także trend świadomego podróżowania. Przyciąga ona turystów, którzy oczekują nie tylko komfortu, ale także angażują się w kontakt z lokalną kulturą, szukają autentycznych przeżyć i rozwiązań przyjaznym środowisku. Widać to po wzroście liczby podróżujących rodzin oraz wydłużeniu pobytów. Powstają luksusowe apartamenty, ale z możliwością spaceru po fawelach. Gdzie na wakacje 2026? Nie tylko do Rio Branża stara się także promować różnorodność kraju i przyciągać turystów do miejsc położonych dalej od znanych metropolii. Przykładem jest Belém i jej rynek Ver-o-Peso oraz rozwijająca się scena gastronomiczna wykorzystująca składniki z Amazonii. Eksperci wskazują, że prawdziwe bogactwem Brazylii są dziesiątki „wersji” tego kraju, a coraz bardziej popularne staje się odkrywanie mniej znanych miast i regionów Egipt – nowy rozdział turystycznego potentata i 20% wzrost Egipt wraca na turystyczną mapę z przytupem, od razu notując wzrost o 20%. Główną atrakcją okazało się otwarcie długo wyczekiwanego Wielkiego Muzeum Egipskiego niedaleko Gizy – inwestycji zapowiadanej przez dekady, która przyciągnęła zarówno tych, którzy czekali na jej inaugurację, jak i turystów powracających po wcześniejszych rozczarowaniach. Zmienia się nie tylko liczba, ale i profil odwiedzających. Coraz więcej rodzin i kobiet decyduje się na podróż do Egiptu – co odnotowują touroperatorzy, tacy jak Johnny Prince z Timbuktu Travel, podkreślając blisko 50% wzrost zapytań o wyjazdy rodzinne i solo w 2025 roku. Coraz popularniejsze staje się powolne zwiedzanie kraju, a nie tylko siedzenie w hotelu: rejsy tradycyjnymi, drewnianymi i kameralnymi dahabijami po Nilu, wizyty w lokalnych wioskach czy wycieczki rowerowe. Etiopia, Bhutan i Seszele – zaskakujące gwiazdy turystyki 2026 Etiopia – 15% wzrost, powrót do bezpieczeństwa i zrównoważonego rozwoju Wschodnioafrykański kraj przez lata omijany był z powodu konfliktu w Tigraju, ale to zdaje się zmieniać – wzrost o 15% był najwyższym wskaźnikiem w całej Afryce. Jako przyczyny podaje się rosnącą liczbę połączeń, zwiększenie bezpieczeństwa oraz powstanie wygodnej platformy Visit Ethiopia. W 2025 kraj przyciągnął zarówno turystycznych wyjadaczy, jak i młodych, aktywnych podróżników. Nie ma się co dziwić, bo Etiopia słynie z niepowtarzalnych atrakcji – od gór Simien, przez świątynie Lalibeli, po wyjątkowe społeczności Doliny Omo, które od lat kultywują niesamowite tradycje. Bhutan – aż 30% turystów więcej chce przeżyć głębokie doświadczenie. Pomimo dodatkowych opłat Bhutan od lat broni się przed napływem nadmiernej ilości turystów. To wyjątkowa polityka „niskiej liczby odwiedzających wysokiej wartości” (ang. high value, low volume) realizowana poprzez obowiązkową opłatę Sustainable Develompent Fee (czyli „podatku zrównoważonego rozwoju”), która wynosi obecnie 100 dolarów za noc, jednak cena potrafi się zmieniać w zależności od sezonu. Opłata finansuje infrastrukturę i pomaga dbać o środowisko. Mimo to kraj w 2025 roku zanotował aż 30% wzrost liczby turystów. Według Yeishana Goela z Himalayan Echoes Bhutan przyciąga poszukiwaczy głębokich doświadczeń duchowych, spotkań z mnichami, tkaczami i mieszkańcami odległych dolin. Goście wybierają piesze wędrówki czy wyprawy motocyklowe. Seszele – 13% więcej turystów wybrało zadbane plaże Wyspiarski kraj chce zerwać ze swoim wizerunkiem plażowego, turystycznego raju – a przynajmniej go rozszerzyć. Zdecydowanie się to udaje! Seszele chcą dbać o swoje środowisko naturalne i to podoba się turystom – kraj ściśle chroni aż 30% swoich wód oceanicznych i inwestuje duże środki w ekoturystykę. Dzięki temu udało mu się nie stracić swojej wyjątkowej tożsamości. Dzięki integracyjnemu podejściu (np. na Seszelach nie ma prywatnych plaż) rośnie liczba podróżujących rodzin czy podróżników nastawionych na wellness i kontakt z naturą. Turyści zachwycają się spacerami, nurkowaniem czy poznawaniem kuchni kreolskiej. Czemu turyści przyjeżdżają akurat w te miejsca? To nie przypadek, że na turystycznych mapach pojawiają się nowi gracze, którzy zawzięcie gonią Europę. To kraje, które inwestują nie tylko w nowe połączenia lotnicze, ale także w bezpieczeństwo i promocję. Wpisują się też w trendy – promują ekoturystykę, slow travel czy – niekiedy – luksusowe podróżowanie. Łączy je także autentyczność doświadczeń, którą lokalne władze zdają się rozumieć. Wzrost popularności nowych kierunków to także efekt rosnącego przeciążenia tradycyjnych destynacji – takich jak Paryż, Wenecja czy Barcelona. Nowe miejsca oferują alternatywę dla zatłoczonych miast, umożliwiając głębszy kontakt z przyrodą i kulturą lokalną oraz korzystanie z atrakcji w mniej skomercjalizowanych warunkach. Turystyka w 2026 roku to przede wszystkim jakość – najbardziej zyskają kraje, które potrafią połączyć innowacyjność, dbałość o środowisko i dobro mieszkańców, co skutkuje autentycznością turystycznego doświadczenia... i niezapomnianymi wakacjami. Źródła: BBC, UN Tourism, bhutan.travel, Seychelles Tourism Board Nasz autor Jonasz Przybył Redaktor i dziennikarz związany wcześniej m.in. z przyrodniczą gałęzią Wydawnictwa Naukowego PWN, autor wielu tekstów publicystycznych i specjalistycznych. W National Geographic skupia się głównie na tematach dotyczących środowiska naturalnego, historycznych i kulturowych. Prywatnie muzyk: gra na perkusji i na handpanie. Interesuje go historia średniowiecza oraz socjologia, szczególnie zagadnienia dotyczące funkcjonowania społeczeństw i wyzwań, jakie stawia przed nimi XXI wiek.
Wybrano najbezpieczniejsze miasto świata 2026 roku. Europejska stolica liderem rankingu
Wybierając kierunek urlopu najczęściej zwracamy uwagę na liczbę atrakcji, jakość hoteli czy renomę restauracji. Coraz więcej podróżnych analizuje jednak także poziom bezpieczeństwa – od wskaźników przestępczości, po sprawność służb ratunkowych. Komfort psychiczny bywa równie istotny jak piękne widoki. Gdzie zatem można czuć się naprawdę bezpiecznie?
Najnowszy ranking opublikowany przez firmę ubezpieczeniową Berkshire Hathaway Travel Protection wskazuje, które miasta na świecie zapewniają najwyższy poziom bezpieczeństwa zarówno odwiedzającym, jak i mieszkańcom. W badaniu przeanalizowano opinie ponad 1500 podróżnych, którzy oceniali metropolie pod kątem przestępczości, ryzyka terroryzmu, jakości opieki zdrowotnej, dostępności służb ratunkowych oraz poziomu inkluzywności. Po zestawieniu wszystkich wskaźników na pierwszym miejscu znalazła się stolica nordyckiego państwa, wyprzedzając m.in. Tokio, Wenecję, Berlin i Dubaj. Co sprawiło, że to właśnie ona została uznana za najbezpieczniejsze – i zarazem jedno z najpiękniejszych – miast świata? Reykjavik jako najbezpieczniejsze miasto świata w 2026 roku Stolica Islandii od lat znajduje się w czołówce zestawień dotyczących jakości życia, jednak w najnowszym rankingu Reykjavík został także wskazany jako najbezpieczniejsze miasto świata do odwiedzenia i zamieszkania. Na taką ocenę wpłynął nie tylko niski poziom przestępczości, lecz także wysoka jakość instytucji publicznych, sprawnie działające służby ratunkowe oraz silne poczucie wspólnoty. W tym liczącym około 135 tys. mieszkańców mieście niewielkie odległości, brak anonimowości charakterystycznej dla megametropolii i wysoki poziom zaufania społecznego realnie przekładają się na poczucie komfortu. Poważne przestępstwa zdarzają się tu sporadycznie, a wiele dzielnic ocenianych jest jako jednolicie bezpieczne również po zmroku, co dla podróżnych ma kluczowe znaczenie. Co istotne, bezpieczeństwo nie oznacza jednak monotonii. Reykjavík łączy stabilność z wyrazistą tożsamością kulturową i architektoniczną. Nad miastem góruje ekspresyjna bryła Hallgrímskirkja, inspirowana formacjami bazaltowymi z lawy, a kilka minut spacerem dalej znajduje się nowoczesna sala koncertowa Harpa, której przeszklona fasada odbija światło zatoki. Z kolei nadbrzeżna rzeźba Sun Voyager stała się symbolem otwartości miasta na ocean i świat. Instytucje takie jak National Museum of Iceland czy Reykjavík Art Museum pozwalają natomiast zrozumieć historię wyspy – od epoki wikingów po współczesną kulturę nordycką. Dodatkowym atutem jest bliskość natury, która zaczyna się tuż za granicą miasta. W krótkim czasie można dotrzeć do geotermalnych kąpielisk, takich jak Blue Lagoon, czy wyruszyć na trasę Golden Circle z wodospadami, polami geotermalnymi i surowymi krajobrazami wulkanicznymi. Zimą dochodzi możliwość obserwacji zorzy polarnej, latem – niemal niekończące się dni sprzyjające eksplorowaniu wybrzeży i lodowców. W efekcie Reykjavík nie tylko spełnia kryteria bezpieczeństwa w statystykach, lecz także oferuje spójne, uporządkowane i estetyczne doświadczenie podróży, w którym poczucie stabilności idzie w parze z bliskością dzikiej, islandzkiej przyrody. Spektakularne awanse i zaskakujące spadki w zestawieniu najbezpieczniejszych miast Choć ścisła czołówka rankingu pozostaje względnie stabilna, dalsze pozycje pokazują, jak dynamicznie potrafi zmieniać się postrzeganie bezpieczeństwa w globalnych metropoliach. Największym wygranym tegorocznego zestawienia jest Honolulu, które przesunęło się z 13. na 5. miejsce. Stolica Hawajów zyskała uznanie nie tylko za niski poziom przestępczości, lecz także za sprawne zarządzanie kryzysowe i wysoką jakość infrastruktury publicznej. Równie wyraźny awans zanotowała Barcelona – jeszcze niedawno zamykająca drugą dziesiątkę, dziś znajduje się na 7. pozycji. Miasto, które przez lata kojarzono z problemem kieszonkowców i presją overtourismu, stopniowo odbudowuje wizerunek dzięki inwestycjom w transport publiczny, monitoring oraz reorganizację najbardziej obleganych dzielnic. Zupełnie inny kierunek obrały Montreal, Berlin i Dubaj. Kanadyjskie miasto spadło z 6. na 16. miejsce, a niemiecka stolica – z 9. aż na 21. pozycję. Dubaj zanotował jeszcze wyraźniejszy regres, przesuwając się z 11. na 25. miejsce, mimo że same Zjednoczone Emiraty Arabskie utrzymują opinię jednego z najbezpieczniejszych państw regionu. Pokazuje to, że w przypadku dużych ośrodków miejskich znaczenie mają nie tylko statystyki, lecz także subiektywne poczucie komfortu, kwestie społeczne czy zmiany w intensywności ruchu turystycznego. Wahania pozycji nie zawsze oznaczają gwałtowne pogorszenie sytuacji – często są efektem drobnych różnic punktowych między miastami, które w praktyce nadal pozostają bezpiecznymi kierunkami podróży. Lista 15 najbezpieczniejszych miast do podróżowania w 2026 roku: Reykjavík Kopenhaga Zurych Amsterdam Honolulu Sydney Barcelona Lizbona Tokio Dublin Wenecja Seul Londyn Singapur San Francisco Źródła: Travel + Leisure, Berkshire Hathaway Travel Protection Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
W Wietnamie chcą, by ich zęby były czarne. To praktyka sięgająca aż epoki żelaza
Nie każdy chce, by jego zęby były śnieżnobiałe i lśniące – to element kultury zachodniej. W Wietnamie jest zupełnie inaczej, a czernienie zębów jest do dzisiaj popularną praktyką wśród niektórych społeczności. Archeolodzy znaleźli dowody na to, że ten szokujący z naszej perspektywy zwyczaj ma już ponad 2000 lat.
Na stanowisku archeologicznym Dong Xa w północnym Wietnamie naukowcy natrafili na ludzkie szczątki, które są najstarszym dowodem na celowe czernienie zębów. Teraz wiemy więcej o tradycji, która przetrwała wieki i nadal jest elementem wietnamskiej kultury – chociaż z pespektywy Europejczyka nieco szokującym. Czernienie zębów Wietnamie, czyli zupełnie inne kanony piękna Ostatnie znaleziska sprzed 2000 lat potwierdzają, że świadomie barwienie zębów substancjami bogatymi w żelazo i taniny w Wietnamie ma wyjątkowo długą tradycję. Sięga ona funkcjonowania kultury Dong Son, która wyróżniała się rozwiniętym rzemiosłem, obróbką metali oraz rozbudowaną siecią wymian kulturowych i handlowych. Praktyka czernienia zębów była nie tylko lokalnym fenomenem – ślady podobnych zwyczajów można odnaleźć także na terenie innych krajów Azji Południowo-Wschodniej, jak Filipiny, Laos, czy Tajwan, lecz to właśnie w Wietnamie przetrwała ona najdłużej i nabrała najszerszego znaczenia społecznego. Skąd wiemy, że kilka tysięcy lat temu barwiono zęby? Zęby odkryte w jednym z grobów na stanowisku Dong Xa poddano szczegółowej analizie, która wykazała obecność wysokich stężeń żelaza i siarki. Australijscy naukowcy udowodnili, że nie była to przypadkowa zmiana koloru – wynikająca np. z diety czy żucia orzechów – ale efekt specjalnie stosowanych mieszanek barwiących. Te chemiczne odciski palca pokrywają się z efektami uzyskanymi w późniejszych rekonstrukcjach procesu czernienia zębów, a także z danymi etnograficznymi z XIX i XX wieku. Czym czerni się zęby? Starożytne metody czernienia zębów opierały się na wykorzystywaniu żelaza oraz tanin – związków chemicznych naturalnie występujących w roślinach, szczególnie w ich korze, liściach czy łupinach owoców. Proces polegał na aplikowaniu specjalnych past lub cieczy przygotowywanych z lokalnych roślin i związków mineralnych. Jedną z popularnych substancji była sadza z łupin kokosa lub mieszanki zawierające galasy dębowe. Z czasem techniki te zostały udoskonalone – najpierw stosowano szybkie metody obejmujące pocieranie zębów odpowiednimi substancjami, a w późniejszym okresie wykształciły się bardziej zaawansowane, wielodniowe rytuały barwienia, które gwarantowały trwały, głęboki, czarny kolor. Prowadziły one do powstania trwałej warstwy czarnego pigmentu, odpornej na ścieranie. Podobno czernienie było też elementem dbania o higienę. Ale czemu właściwie zęby miały być czarne? Czarne zęby nie były – i nie są – w Wietnamie kwestią estetyki. To symbol przynależności do określonej grupy, a także miara dojrzałości czy moralności. Czernienie zębów było jednym z elementów przejścia z dzieciństwa w dorosłość. Wierzono, że ciemny kolor zębów chroni przed złymi duchami, chorobami, a nawet demonami pożądania. Dla wielu społeczności czarne zęby były oznaką skromności i wierności rodzinie, podkreślały powagę i dojrzałość oraz – co ciekawe – odróżniały ludzi cywilizowanych od „dzikich”, którzy takich praktyk nie stosowali. Jak to wygląda dzisiaj? Czernienie zębów było praktyką powszechną i szeroko akceptowaną – dotyczyło zarówno kobiet, jak i mężczyzn, niezależnie od pochodzenia etnicznego czy statusu społecznego. W dokumentach z początku XX wieku czarne uśmiechy goszczą na twarzach zarówno arystokracji, jak i chłopów. Praktyka ta była także środkiem walki z zachodnią modą na białe zęby, będącymi symbolem młodości, dzikości czy braku ogłady. Współcześnie, choć czernienie zębów nie jest już tak powszechne, wciąż jest obecne w kulturze niektórych mniejszości etnicznych oraz w świadomości społecznej jako element dziedzictwa. Dziedzictwo dawnego Wietnamu wciąż jest pielęgnowane Dla wielu osób starszego pokolenia czarne zęby pozostają symbolem dumy, przynależności i autentyczności w obliczu przemijających trendów globalnych. Ta tradycja przetrwała tysiące lat, adaptując się do zmieniających się warunków społecznych, kulturowych i estetycznych. Warto pamiętać, że nasza wizja piękna jest tylko jedną z wielu, które wykształciły się na całym świecie. Czy lepszą? Na to nie ma z pewnością obiektywnej odpowiedzi. Źródło: Archaeological and Anthropological Sciences, UNESCO Nasz autor Jonasz Przybył Redaktor i dziennikarz związany wcześniej m.in. z przyrodniczą gałęzią Wydawnictwa Naukowego PWN, autor wielu tekstów publicystycznych i specjalistycznych. W National Geographic skupia się głównie na tematach dotyczących środowiska naturalnego, historycznych i kulturowych. Prywatnie muzyk: gra na perkusji i na handpanie. Interesuje go historia średniowiecza oraz socjologia, szczególnie zagadnienia dotyczące funkcjonowania społeczeństw i wyzwań, jakie stawia przed nimi XXI wiek.
Ateny na weekend. W tym mieście najlepiej chodzić tak, jak greckie koty: własnymi ścieżkami
Stojąc na Placu Syntagma, w samym sercu miasta, czuję intensywny, słodko-gorzki zapach. Jest świdrujący, niemal odurzający. To nerantzia – gorzkie pomarańcze, które o tej porze roku spadają na ateńskie chodniki, rozgniatane przez tysiące butów przechodniów i kół pędzących skuterów. Nikt ich nie zbiera, nikt ich nie je, bo są zbyt cierpkie, ale dla mnie to właśnie one, a nie oliwa czy tymianek, są prawdziwym zapachem ateńskiej zimy. Ta woń owoców rosnących na betonie, uparcie trwających w szczelinach pękniętych płyt chodnikowych.
Spis treści: Fascynująca mieszanka Tam, gdzie toczy się prawdziwe życie Antyki, słońce i sztuka (po)wolności Teatr codzienności Kulinarny archeolog w podziemiu Ateny – informacje praktyczne Choć nad Atenami niezmiennie góruje Akropol – wieczny, marmurowy punkt odniesienia, który od tysiącleci definiuje to miasto – tym razem postanowiłem odwrócić od niego wzrok. I pochodzić po mieście własnymi ścieżkami niczym ateńskie koty – niespiesznie, z ciekawością, zaglądając w nieoczywiste zaułki. Bez mapy, instynktownie skręcając tam, gdzie wabił mnie zapach jedzenia lub gwar toczących się przy stolikach rozmów. Fascynująca mieszanka Uciekając w piątkowe popołudnie z mroźnej, szarej Polski, wylądowałem w objęciach ateńskiego przedwiośnia. Pogoda była kapryśna – raz ostre słońce, raz gwałtowne ulewy zamieniające wyślizgane, marmurowe chodniki w zdradliwe lodowiska – ale termometry pokazywały upragnione piętnaście stopni na plusie! Zamieszkałem w hotelu InnAthens, ukrytym w cichym pasażu, zaledwie kilkaset metrów od budynku parlamentu. To doskonały punkt startowy, bo tuż obok, przed Grobem Nieznanego Żołnierza, wartę pełnią gwardziści Evzones. Ich charakterystyczne spódnice (fustanella) mają dokładnie 400 plis – po jednej na każdy rok tureckiej niewoli – a podkute buty z pomponami ważą po półtora kilograma każdy, przez co ich krok podczas zmiany warty słychać wyraźnie niemal w całej okolicy. Gdy słońce zaczęło chylić się ku zachodowi, malując miasto słynnym, attyckim światłem – ostrym, a jednocześnie miękkim – ruszyłem w stronę Plaki. To najstarsza dzielnica Aten, często niesłusznie sprowadzana przez turystów jedynie do roli tła dla sklepików z pamiątkami. Tymczasem Plaka jest archiwum ateńskiej duszy, labiryntem, w którym historia nawarstwia się jak geologiczne pokłady. Szedłem brukowanymi uliczkami Kydathineon i Tripodon – tą drugą chodzili już starożytni ateńczycy, udając się do teatru Dionizosa. Dziś Plaka to fascynująca mieszanka: neoklasycystyczne rezydencje z XIX wieku, pomalowane w ciepłe barwy ochry, terakoty i sjeny, sąsiadują tu z ruinami z czasów rzymskich i małymi, bizantyjskimi kościółkami, które wyglądają jak wciśnięte siłą między nowszą zabudowę. Nad głowami plączą się pnącza bugenwilli i jaśminu, które nawet zimą dają obietnicę zieleni. To „Dzielnica Bogów”, ale i ludzi, którzy od wieków żyją tu w cieniu Akropolu, wieszając pranie na balkonach z kutego żelaza, tuż nad głowami przechodniów. Wierny zasadzie, że do tawerny karmiącej jak matka wraca się regularnie, pierwszy wieczór spędziłem w „To Kafeneio” przy ulicy Epicharmou 1, gdzie bywałem już wcześniej. I której atmosfera bardzo mi odpowiada. Przytulna restauracja z kominkiem, wygodnymi ławami z poduchami oraz kelnerami wyglądającymi niczym figury greckich bogów, które zeszły z cokołów, znajduje się w historycznym, 400-letnim budynku pamiętającym czasy panowania osmańskiego i narodziny niepodległej Grecji. Przy ogniu buzującym w kominku zamówiłem klasykę: aromatyczne wołowe klopsiki w gęstym sosie pomidorowym i kieliszek domowego wina. Siedząc w cieple, otoczony gwarem greckich rozmów, delektując się tym co miałem na talerzu, poczułem błogi spokój, którego tak bardzo mi brakowało. Tam, gdzie toczy się prawdziwe życie Sobotni poranek przeznaczyłem na poznanie miejsc, do których turyści zaglądają rzadziej. Idąc w stronę dzielnicy Exarchia, mijałem niekończące się rzędy bloków mieszkalnych. To polykatoikia – architektoniczny symbol współczesnych Aten, betonowe wielorodzinne budynki, z charakterystycznymi ciągami balkonów osłoniętych markizami (zwanymi tentes), które zdominowały panoramę miasta po II wojnie światowej. Dla jednych są symbolem chaosu i „betonowego morza”, dla innych – genialnym rozwiązaniem, które pozwoliło milionom Greków znaleźć dom w stolicy. To w polykatoikii toczy się prawdziwe życie: na balkonach suszy się pranie, starsi ludzie grają w karty, a sąsiedzi przekrzykują się nad ulicą. Bez zrozumienia tych betonowych uli, nie zrozumie się Aten. Gdy dotarłem do Exarchii, miasto pokazało swoją „pomazaną” twarz. Graffiti jest tu wszędzie. Nie jest to jednak bezmyślny wandalizm, ale kronika bólu i buntu. Eksplozja street artu nastąpiła po 2008 roku, w momencie wielkiego kryzysu ekonomicznego i zamieszek po śmierci nastolatka Aleksandrosa Grigoropulosa. Ściany w Exarchii krzyczą. Obrazy wychudzonych dzieci, zaciśnięte pięści, polityczne hasła i surrealistyczne wizje lepszego świata pokrywają każdy centymetr muru. Grecy, naród o gorącej krwi, nie potrafią milczeć. Kiedyś debatowali na Agorze, dziś debatują sprayem na betonie. To dowód na to, że Ateny to żywy organizm, który wciąż walczy o swoją tożsamość. – Skoro nie chcą nas słuchać politycy, to wysłuchują ściany – usłyszałem od przechodnia, który najpierw przyglądał mi się z uważnością, gdy fotografowałem zapisane elewacje, by wreszcie podejść i zamienić kilka słów. Po południu szukając ukojenia po dawce miejskiej ekspresji, trafiłem do Anafiotiki. To chyba najbardziej niezwykłe miejsce w Atenach – architektoniczny paradoks i „wyspa na lądzie”. W połowie XIX wieku król Otton sprowadził do stolicy najlepszych budowniczych z cykladzkiej wyspy Anafi, by wznieśli jego pałac. Ci, tęskniąc za domem, zbudowali sobie własną osadę na północnym zboczu Akropolu, nielegalnie, pod osłoną nocy. Wchodząc tu, ma się wrażenie teleportacji. Znikają betonowe bloki i hałas miasta. Wąskie, kręte ścieżki, na których z trudem mijają się dwie osoby, biegną między malutkimi, bielonymi wapnem domkami o płaskich dachach. Okiennice są błękitne, w donicach (często zrobionych ze starych puszek po oliwie) rosną zioła, a na każdym murku wygrzewają się koty. To enklawa absolutnej ciszy i spokoju, zawieszona między niebem a betonowym morzem miasta w dole. Wieczorem, pełen wrażeń, wróciłem do „To Kafeneio”. Tym razem na stole wylądowały wybitne dolmades – ręcznie robione gołąbki w liściach winogron. Znów było mi dobrze, jak u mamy. Antyki, słońce i sztuka (po)wolności W niedzielę obudziło mnie słońce wdzierające się bezczelnie przez okna hotelowego pokoju. Niebo miało ten odcień głębokiego, nasyconego błękitu, który zna się z greckich pocztówek. Pogoda była perfekcyjna – pełne słońce i rześkie, ale ciepłe powietrze, które sprawia, że po prostu chce się żyć. Dzień rozpocząłem od wizyty na Placu Avissinias na Monastiraki, który w niedziele zmienia się w pchli targ Yusurum. W promieniach słońca stare, mosiężne lampy naftowe lśniły jak złoto, a winyle z muzyką rembetika (greckiego bluesa) wyglądały jak czarne lustra. Na chodniki wylała się historia miasta wyciągnięta z zakurzonych strychów: zaśniedziałe klamki, porcelanowe filiżanki i pożółkłe fotografie. W tym chaosie panuje jednak metoda. Ateńczycy przychodzą tu nie tylko kupować, ale dotykać przedmiotów, targować się dla samego sportu i rozmawiać ze sprzedawcami. Obserwując ten spektakl znad filiżanki freddo espresso w Café Avissinia, zrozumiałem sedno greckiego stylu życia. Kawa nie jest tu paliwem, ale celebracją chwili. Widać to w starych kafenio, gdzie mężczyźni godzinami dyskutują nad jednym napojem, przesuwając w dłoniach paciorki komboloi – nie po to, by się modlić, ale by zająć ręce i uspokoić myśli. Nasycony kofeiną, ruszyłem przed siebie bez konkretnego celu. Szedłem, po prostu ciesząc się życiem. To był ten rzadki moment absolutnego szczęścia, kiedy nie musisz nigdzie biec, niczego załatwiać. Napawałem się grecką pogodą, chłonąc ciepło, tak deficytowe w polskim lutym. Łapałem się na tym, że idąc ulicą, uśmiecham się sam do siebie – do ludzi, do zapachów, do tego światła. Dotarłem m.in. do dzielnicy Psyri. W tygodniu pełna hałasu i rzemieślniczego stukania młotków, w to słoneczne niedzielne popołudnie odsłaniała swoje ciche, artystyczne oblicze. Mijałem zamknięte warsztaty szewców i kaletników, zaglądając przez witryny do małych pracowni, gdzie w tygodniu powstają ręcznie robione sandały i wiklinowe krzesła. Cisza i słońce pozwalały mi skupić się na detalach – na niesamowitych muralach, które w tej dzielnicy pokrywają niemal każdą wolną ścianę, zamieniając ulice w galerię sztuki pod gołym niebem. Wracając w stronę centrum, zatrzymywałem się przy antycznych ruinach, które w Atenach są naturalną częścią krajobrazu. Tym razem nie „zaliczałem” zabytków. Przystanąłem na dłużej przy Wieży Wiatrów na Rzymskiej Agorze, podziwiając precyzję marmurowych reliefów w ostrym świetle dnia. Usiadłem na murku przy monumentalnej Bibliotece Hadriana, patrząc w spokoju, jak starożytne kolumny splatają się z nowoczesną zabudową. Ta chwila powolnej kontemplacji, bez zerkania na zegarek, pozwoliła mi dostrzec grę światła na kamieniach, której nie zauważa się w biegu. Spacer zakończyłem na Placu Syntagma. Choć mieszkałem tuż obok i przechodziłem przez plac codziennie, w słoneczne niedzielne popołudnie miał on zupełnie inną energię. Nie było tu politycznych demonstracji, pośpiechu w drodze do metra, była za to muzyka. Usiadłem na ławce przy fontannie, ramię w ramię z ateńczykami, i po prostu słuchałem. Dźwięki buzuki mieszały się ze śmiechem dzieci ganiających gołębie. To był ten moment, w którym poczułem greckie kefi – stan ducha, który trudno przetłumaczyć, a który oznacza spontaniczną radość życia, czerpanie energii z bycia tu i teraz, w słońcu, wśród ludzi. Bez patrzenia na zegarek, bez wielkich planów. Teatr codzienności Ostatniego dnia umówiłem się ze znajomą, Olympią Gerakopoulou – pół Polką, pół Greczynką i licencjonowaną przewodniczką po Atenach. Spotkaliśmy się rano, by wspólnie ruszyć na Targ Centralny – Varvakios Agora przy ulicy Athinas. Wejście do tej hali targowej jest jak wejście na scenę opery w szczycie aktu. Uderza nas kakofonia dźwięków, zapachów i kolorów. To miejsce jest teatrem codzienności, który trwa tu nieprzerwanie od XIX wieku. Rzeźnicy w zakrwawionych, białych fartuchach rąbią tusze z chirurgiczną precyzją, przekrzykując się nawzajem: „Ela, ela! Najlepsza jagnięcina! Zobacz to mięso!”. Obok, w alejce rybnej, na kruszonym lodzie lśnią srebrne dorady, gigantyczne tuńczyki wyglądające jak trofea, a ośmiornice i kalmary ułożone są w misterne wzory. Olympia poruszała się w tym tłumie z naturalną swobodą, witając się ze sprzedawcami jak ze starymi znajomymi. – Patrz na oczy ryb, Michalis, muszą być błyszczące, wypukłe, wtedy wiadomo, że ryby są świeże – instruowała mnie, gdy przeciskaliśmy się przez tłumek klientów. – Tu nie ma miejsca na kompromisy. Ateńczycy są wymagający, jedzenie to dla nas religia. Wyszliśmy na zewnątrz, gdzie królują warzywa i owoce. Zatrzymałem się przy stoisku, które wyglądało jak martwa natura namalowana przez mistrza: góry pomarańczy, pęki świeżego oregano i tymianku. Ale ja szukałem czegoś konkretnego: cytryn! Ktoś zapyta: po co mi cytryny z Grecji? Przecież te cytrusy są w każdym polskim sklepie. Otóż nie. Greckie cytryny smakują naturą. Te kupione na targu w Atenach nie są pokryte warstwą wosku i środków grzybobójczych, co jest standardem przy długim transporcie do Polski. Właśnie dlatego ich zapach jest tak intensywny, że czuć go nawet przez skórkę, która kryje w sobie tyle olejków eterycznych, że wystarczy lekkie zadrapanie paznokciem, by aromat słońca wypełnił cały pokój. W każdym razie najpierw wypełniły moją torbę, do której trafiła też górska herbata – tsai tou vounou – pęki suszonego gojnika, który Grecy piją na wszystko: od przeziębienia po złamane serce. Dopiero po zakupach, obładowani cytrynami, oliwkami i ziołowymi herbatkami, usiedliśmy na kawę przy deptaku niedaleko Ateńskiej Trylogii – imponujących, neoklasycystycznych gmachów Akademii, Uniwersytetu i Biblioteki. Z Olympią zawsze rozmawiam o greckiej naturze. To dla mnie ważne, bo mój prapradziadek pochodził z Peloponezu, więc w tych rozmowach doszukuję się własnego DNA. – Michalis, Grecy są jak ten krajobraz: czasem szorstcy jak kamień, ale w środku pełni słońca i ciepła – tłumaczyła mi, upijając łyk kawy. – Mamy w sobie gen wolności. Dlatego żyjemy na zewnątrz. Dom to dla nas często tylko sypialnia, naszym salonem jest ulica, plac, kawiarnia. Tu się kłócimy, tu kochamy, tu żyjemy – mówiła, a ja coraz bardziej rozumiałem, dlaczego w Grecji tak mi dobrze. Przy okazji dostałem też małą lekcję języka. Olympia uczyła mnie wymawiać słowo agapi (miłość). – To ci się na pewno przyda, bo Grecję łatwo pokochać, a ona odwzajemnia to uczucie z nawiązką – śmiała się. Przed pożegnaniem (za chwilę zaczynała oprowadzanie grupy) zaciągnęła mnie jeszcze do pobliskiej drogerii po naturalne kosmetyki do włosów i ciała, tłumacząc, że sekret ich skuteczności tkwi w tej samej ziemi, która rodzi te niezwykłe cytryny, które mam w torbie. Kulinarny archeolog w podziemiu Dalej ruszyłem sam. Chciałem zjeść w tawernie bez szyldu, o której opowiedział mi przy śniadaniu recepcjonista w hotelu. W nawigację wbiłem więc nazwę „Diporto” i dotarłem na róg ulic Sokratous i Theatrou, w sercu dzielnicy targowej. Rozglądałem się bezradnie. Wokół tylko obdrapane mury, gwar targu Varvakios i wszechobecne graffiti. Żadnego neonu, żadnego menu wystawionego na chodnik. Były tylko dwie pary zardzewiałych, blaszanych drzwi wpuszczonych w ziemię, otwartych na oścież. Zaryzykowałem i zacząłem schodzić po stromych, wyślizganych stopniach. W piwnicy, pod ścianami stały stuletnie beczki z winem, a przy prostych stołach, przykrytych ceratą w kratę, siedzieli ramię w ramię robotnicy w kombinezonach i starsi ateńczycy. W głębi, przy wielkich garach, uwijał się pan Mitsos, właściciel tego miejsca. Usiadłem przy chybotliwym stoliku. Nie zdążyłem nawet dobrze rozejrzeć się po sali, gdy kelner był już przy mnie. Czas reakcji? Może 30 sekund. – Fasolada? Fava? Psarakia? (Zupa fasolowa? Pasta z grochu? Rybki?) – rzucił krótko, nie bawiąc się w uprzejmości. Nie minęła minuta, a stół był już zastawiony. Przede mną wylądowała fava – gęsta, żółta pasta z grochu, polana oliwą i posypana cebulą, parująca fasolada (zupa fasolowa), kawał chleba i talerz smażonych rybek, które jeszcze rano pływały w morzu. Do tego szklanka retsiny nalewanej prosto z beczki. Proste, surowe, genialne w swojej szczerości jedzenie. Chciałem podzielić się moimi wrażeniami. Wysłałem zdjęcie tego niezwykłego wnętrza do Olympii. Odpowiedź przyszła błyskawicznie: „Znam, mają tam super zupę soczewicową. Widzę, że odkrywasz w Atenach wszystko, to co pod ziemią też, jak archeolog”. Uśmiechnąłem się do ekranu. Olympia trafiła w sedno. W Atenach wszyscy patrzą w górę, na Akropol. A czasem, żeby dotknąć prawdziwej historii, trzeba zejść do podziemia, za zardzewiałe drzwi. Ateny – informacje praktyczne Dojazd Do Aten bezpośrednio z Warszawy można dolecieć m.in. Polskimi Liniami Lotniczymi LOT. Ceny biletów zaczynają się od ok. 600 zł w dwie strony. Do miasta dojechałem metrem M3, co zajmuje około 45 minut. Kupiłem 3-dniowy bilet komunikacji miejskiej za 20 euro. Nocleg Spałem w hotelu InnAthens położonym 5-minut spacerem od placu Syntagma. To bardzo przyjemne ciche miejsce, pokoje są przestronne, a śniadania urozmaicone. Za pokój na dwie noce zapłaciłem 900 zł. Nasz autor Michał Cessanis Od 14 lat redaktor prowadzący i sekretarz redakcji National Geographic Traveler oraz autor podróżniczej serii „Do zobaczenia” w Dzień Dobry TVN i TVN Style. Dziennikarz, który od lat życie spędza w drodze, łącząc pasję do eksploracji z rzetelnym warsztatem reportażysty. W swoich tekstach szczególną wagę przywiązuje do detali, historii spotykanych ludzi oraz ochrony dzikiej natury. Autor książek: „Opowieści z pięciu stron świata” i „Made in China”. Jako ambasador plebiscytu „Cuda Polski National Geographic Traveler” z równą pasją odkrywa nieznane zakątki kraju, co najdalsze krańce globu. Ma w genach ciekawość świata i otwartość na inne kultury. Nie straszne są mu ekstremalne warunki czy bariery językowe – dla niego to nie przeszkody, lecz paliwo do działania i tworzenia angażujących opowieści.
Źródła, które zmieniają kolor i nigdy nie zamarzają
Niebieskie Źródła to unikatowy zespół krasowych źródeł położonych w dolinie rzeki Pilicy, w południowo-wschodniej części Tomaszowa Mazowieckiego. Ich wyjątkowość podkreśla przede wszystkim niezwykła barwa wody, która przybiera intensywne odcienie błękitu, zieleni i turkusu. Zjawisko to od lat przyciąga zarówno badaczy, jak i turystów zainteresowanych przyrodą nieożywioną.
Spis treści: Dlaczego Niebieskie Źródła są niebieskie? Flora rezerwatu Zwierzęta żyjące w Rezerwacie przyrody Niebieskie Źródła Niebieskie Źródła – ciekawostki przyrodnicze i geologiczne Znaczenie Niebieskich Źródeł dla regionu i turystyki przyrodniczej Wywierzyska, czyli źródła krasowe, powstają w skałach węglanowych, gdzie w spękanych wapieniach jurajskich woda podziemna wydostaje się na powierzchnię pod znacznym ciśnieniem. W przypadku Niebieskich Źródeł mamy do czynienia także ze źródłami typu limnokrenowego, które tworzą niewielkie zbiorniki o krystalicznie czystej wodzie. Ich charakterystyczną cechą są silnie pulsujące wypływy, unoszące z dna drobne ziarna piasku i nadające zbiornikom dynamiczny, niemal „żywy” wygląd. Dlaczego Niebieskie Źródła są niebieskie? Niebiesko-zielone zabarwienie źródeł jest wynikiem zjawisk optycznych zachodzących w wyjątkowo czystym środowisku wodnym. Woda pozbawiona zawiesin i zanieczyszczeń pochłania promienie czerwone, natomiast odbija fale z zakresu barwy niebieskiej i zielonej, co tworzy charakterystyczny efekt barwny. Intensywność kolorów nie jest stała. Zmienia się wraz z poziomem nasłonecznienia, zachmurzeniem, porą dnia oraz kątem padania światła. Dzięki temu Niebieskie Źródła tworzą krajobraz, który subtelnie różni się przy niemal każdej wizycie. Flora rezerwatu Na terenie Rezerwatu przyrody Niebieskie Źródła stwierdzono występowanie około 400 gatunków roślin. Mimo iż większość z nich (około 75%) stanowią gatunki pospolite, to jednak występujące tu rośliny chronione wskazują na duże znaczenie obszaru dla regionalnej bioróżnorodności. Wśród interesujących gatunków flory wymienia się m.in. wierzbę czarniawą, rzeżuchę niecierpkową, turówkę wonną oraz paprocie takie jak nasięźrzał pospolity i nerecznica grzebieniasta. Zaskakujący może wydać się fakt, iż roślinność wodna jest stosunkowo uboga. Jest to spowodowane przede wszystkim niską temperaturą wody, która wypływa ze źródeł – ma ona zaledwie około 9 stopni Celsjusza niezależnie od pory roku. Także temperatura wody w otaczających źródła akwenach nie jest wysoka. Latem osiąga ona temperaturę 11 stopni Celsjusza, a zimą spada do około 6 stopni. Na tle niewielkiej ilości roślinności wodnej wyróżniają się porośnięte obrzeża rozlewisk. Brzegi akwenów otaczają najczęściej łęgi olszowe, z dominacją olszy czarnej, uzupełnionej przez wierzby, topole, świerki i brzozy. Zwierzęta żyjące w Rezerwacie przyrody Niebieskie Źródła Niebieskie Źródła są ostoją około 75 gatunków ptaków. Wśród nich znajdują się gatunki zarówno lęgowe, jak i zimujące. Spotkać tu można liczne kaczki krzyżówki, czernice, ohary oraz łabędzie nieme. Prawdziwą osobliwością jest remiz, znany z misternie budowanych gniazd, a także barwnie upierzony zimorodek. W akwenach Niebieskich Źródeł żyją ryby (np. szczupaki, płocie, okonie). W ich okolicach można spotkać także liczne płazy, w tym ropuchę szarą, żabę trawną i traszkę grzebieniastą. W kontekście zwierząt stała temperatura wody jest atutem. Zbiorniki nie zamarzają zimą, co czyni je bezpiecznym schronieniem dla ptactwa wodnego w najchłodniejszych miesiącach. Niebieskie Źródła – ciekawostki przyrodnicze i geologiczne Jedną z najciekawszych cech Niebieskich Źródeł jest ich położenie na obszarze nizinnym. Wywierzyska znacznie częściej występują w regionach górskich, dlatego ich obecność w centralnej Polsce uznawana jest za zjawisko rzadkie. Ciekawostką związaną z Niebieskimi Źródłami jest też ponor krasowy rzeki Ginącej. W okresach intensywnych opadów lub wiosennych roztopów woda wypełnia suchą dolinę, gdzie szybko wsiąka i odpływa podziemnymi szczelinami, by następnie wypłynąć w Niebieskich Źródłach. Przeprowadzone w przeszłości badania z użyciem barwników potwierdziły istnienie tego podziemnego połączenia, które stanowi jeden z najlepszych dowodów na aktywne procesy krasowe w okolicach Tomaszowa Mazowieckiego. Znaczenie Niebieskich Źródeł dla regionu i turystyki przyrodniczej Niebieskie Źródła pełnią istotną rolę nie tylko jako obiekt chroniony, lecz także jako ważny element tożsamości przyrodniczej regionu. Rezerwat stanowi jeden z najczęściej odwiedzanych obszarów przyrodniczych w Tomaszowie Mazowieckim, będąc jednocześnie miejscem edukacji ekologicznej i spokojnej turystyki pieszej. Dzięki odpowiedniemu zagospodarowaniu teren rezerwatu został udostępniony zwiedzającym w sposób ograniczający presję na wrażliwe siedliska. Wyznaczone ścieżki spacerowe i dydaktyczne prowadzą przez najciekawsze fragmenty obszaru, umożliwiając obserwację wywierzysk oraz otaczającej je przyrody bez ingerencji w naturalne procesy. Obecne zagrożenia Mimo objęcia ochroną Rezerwat Niebieskie Źródła nie jest wolny od zagrożeń. Jednym z najpoważniejszych problemów pozostaje obniżenie wydajności źródeł, która obecnie wynosi około 80 l/s i jest znacznie niższa niż w przeszłości. Zjawisko to wiązane jest z działalnością człowieka, w tym z przekształceniami hydrologicznymi w zlewni oraz poborem wód podziemnych. Istotnym wyzwaniem jest także presja turystyczna. Choć ruch odwiedzających jest w dużej mierze kontrolowany, wzrost popularności miejsca może prowadzić do degradacji siedlisk, zadeptywania roślinności czy płoszenia ptaków. Dlatego kluczowe znaczenie ma utrzymanie infrastruktury kierującej ruchem oraz prowadzenie działań edukacyjnych uświadamiających znaczenie ochrony tego wyjątkowego obszaru. Zachowanie Niebieskich Źródeł w dobrym stanie wymaga stałego monitoringu oraz równowagi pomiędzy udostępnianiem rezerwatu a ochroną jego najcenniejszych walorów przyrodniczych. Nasza autorka Marzena Wardyn-Kobus Autorka tekstów z pogranicza przyrody, kultury i podróży. W serwisie tworzy artykuły popularnonaukowe o otaczającym nas świecie, łącząc rzetelną wiedzę z przystępnym językiem i dbałością o szczegóły. Pisze, by zachęcać innych do uważnego kontaktu z przyrodą – nawet tą najbliższą, tuż za domem. Kaszubka mieszkająca na Kujawach, zakochana w górskich szlakach i leśnych bezdrożach. Jej przydomowy ogródek to strefa zrównoważonego eksperymentowania – dąży do tego, by uprawiać rośliny ekologicznie, z szacunkiem dla natury. Wolne chwile spędza z książką, wędrując po lesie lub tworząc makramy.