National Geographic
type: channel
link: https://www.national-geographic.pl
date: 2026-03-31T07:08:22.000Z
update period: hourly
update frequency: 1
update base: 2000-01-01T12:00+00:00
items: Potężne maszyny w sercu Pałuk. Dlaczego to właśnie w polskiej Wenecji powstało „sanktuarium pary”?
items: Pluszowy przyjaciel napędzany sztuczną inteligencją. Zabawki aktywnie rozmawiające z dziećmi to rozwój czy ryzyko?
items: Ten implant produkuje leki w organizmie pacjenta. Czy zastąpi pigułki i zastrzyki?
items: AI może utwierdzać ludzi w złych decyzjach. Badanie pokazuje, że chatboty za rzadko mówią „stop”
items: Męczy cię obsługa smartfona długimi paznokciami? Powstał nowy lakier, który zmienia je w wygodny rysik
items: Te roboty wymyśliły się same i nie przypominają niczego, co znamy. Działają i są niezniszczalne
items: Sztuczna inteligencja miała ułatwić nam pracę. Badania mówią, że zbyt częste używanie SI przeciąża mózg
items: „Stosowanie czosnku doodbytniczo w celu zwiększenia odporności” – z jakiegoś powodu chatboty AI udzielają katastrofalnych porad
items: Śmierć to nie koniec aktywności w sieci? Meta opatentowała publikowanie zza grobu
items: W tym miejscu powstanie najdłuższy tunel w Polsce. Trasa będzie przebiegać pod słynną rzeką
items: Nadchodzi nowa era transportu. Futurystyczne kapsuły odmienią podróżowanie po Europie
items: Na sztucznej wyspie powstał „klimatyzowany las”. Nowa atrakcja Bliskiego Wschodu przyciąga turystów
items: Wynalazek niemieckiego inżyniera stworzył fundament nowoczesnej gospodarki. Dzisiaj silnik Diesla traci swoją pozycję
items: Powstaje jedno z najbardziej innowacyjnych schronisk świata. Po olimpiadzie stanie w Alpach
items: Tajemnica prędkości panczenistów. Jak powstaje lód, na którym padają rekordy świata?
items: „Biały beton”: dlaczego olimpijskie trasy są dziś szybsze i groźniejsze niż kiedykolwiek?
items: Jak słyszą gąsienice? Dzięki nim stworzymy nowy rodzaj mikrofonów
items: Powstają lotnicze giganty. Te porty zmienią sposób podróżowania, także w Polsce
items: Wakacje zaczynają się w telefonie? Tak media społecznościowe zmieniły sposób podróżowania Polaków
items: Ludzie dają się nabrać na filmy AI – nawet gdy wiedzą, że są fałszywe. Jaka powinna być przyszłość bezpieczeństwa w sieci?
items: Czy to koniec paneli fotowoltaicznych? Złote „suprakule” pochłaniają nawet dwa razy więcej energii słonecznej
items: 40 lat temu doszło do katastrofy wahadłowca Challenger. Tej tragedii można było uniknąć
items: Japonia buduje najszybszy pociąg świata. Czy ta technologia dotrze do Europy?
items: Przekręt doskonały? Korea Północna zamówiła 1000 samochodów Volvo i nigdy za nie nie zapłaciła
items: W Dubaju powstanie „miasto Mercedesa”. Jak wygląda i co przyniesie budowa luksusowego osiedla?

Potężne maszyny w sercu Pałuk. Dlaczego to właśnie w polskiej Wenecji powstało „sanktuarium pary”?
type: item
date: 2026-03-28T13:29:16.000Z
creator: Artur Białek
subject: Historia
subject: Technologia
subject: kolej
subject: Kujawsko-Pomorskie
subject: muzeum
subject: skansen
description: Niewielka wieś w województwie kujawsko-pomorskim, której nazwa jest zbieżna z jednym z najwspanialszych miast w Europie, skrywa jeden z najważniejszych skarbów europejskiego dziedzictwa technicznego – wspaniały pomnik inżynierii i gospodarczej historii regionu Pałuk. Mowa o Muzeum Kolei Wąskotorowej w Wenecji – miejscu, gdzie powietrze pachnie smarem i rozgrzanym żelazem.
encoded: Spis treści: Technika w sercu Pałuk Zbiory Muzeum Kolei Wąskotorowej w Wenecji Miejsce, w którym historia ożywa Synergia edukacji, zabawy i historii – Muzeum Kolei Wąskotorowej w Wenecji to właściwie miejsce kompletne. Dla miłośników historii jest fascynującą podróżą do XIX wieku, dla zafascynowanych inżynierią – lekcją techniki, a dla dzieci – wielkim placem zabaw, pełnym prawdziwych pociągów. Technika w sercu Pałuk Muzeum znajduje się we wsi Wenecja, w gminie Żnin, w powiecie żnińskim (woj. kujawsko-pomorskie). Jest to serce Pałuk – krainy geograficznej słynącej z malowniczego krajobrazu, usianego jeziorami, lasami i wzniesieniami. To właśnie ta specyfika terenu – podmokłego, pofałdowanego i trudnego inżynieryjnie – zdeterminowała w przeszłości wybór wąskiego toru jako głównego środka transportu. Od poligonu doświadczalnego do muzeum Powstanie muzeum jest nierozerwalnie związane z historią Żnińskiej Kolei Powiatowej. Impuls do budowy wąskiego toru dały niemieckie wojska kolejowe z Berlina. Dla pruskich inżynierów wojskowych tereny wokół Żnina – pełne jezior, bagien i pagórków – stanowiły idealny poligon doświadczalny. Budowa linii była elementem wielkich ćwiczeń polowych, mających na celu przetestowanie szybkości układania torowisk w trudnych warunkach i sprawdzenie logistyki transportu. Pierwsze odcinki oddano do użytku w 1894 roku, co czyni tę linię jedną z najstarszych tego typu w regionie. W szczytowym okresie rozwoju sieć Żnińskiej Kolei Powiatowej mierzyła niemal 80 kilometrów. Kolej stała się gospodarczą arterią regionu. Jej głównym zadaniem był transport płodów rolnych, w szczególności buraków cukrowych do Cukrowni Żnin. Równie ważna była funkcja pasażerska. Do lat 60. XX wieku kolejka była podstawowym, a często jedynym środkiem transportu dla mieszkańców wsi, dowożąc dzieci do szkół i dorosłych do pracy. Po II wojnie światowej, w 1949 roku, kolej przejęły Polskie Koleje Państwowe. Jednak rozwój transportu samochodowego w latach 60. i 70. zaczął wypierać t…

paluki-d7f69cc.jpg
width: 1600
height: 1200

Pluszowy przyjaciel napędzany sztuczną inteligencją. Zabawki aktywnie rozmawiające z dziećmi to rozwój czy ryzyko?
type: item
date: 2026-03-28T08:57:09.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Technologia
subject: dzieci
subject: dzieciństwo
subject: psychologia
subject: sztuczna inteligencja
subject: zabawa
subject: zabawki
description: Gdy jesteśmy mali, zabawki wydają się być prawdziwymi postaciami. Nadajemy im imiona, budujemy ich historie, rozmawiamy z nimi i wyobrażamy sobie ich odpowiedzi. A co, jeśli zabawki zaczną nam odpowiadać? Jeśli postać w różowym futerku nie będzie rozmawiać z nami tylko w wyobraźni, lecz tworzyć realne, angażujące emocjonalnie wypowiedzi dzięki użyciu modeli językowych typu ChatGPT? Czy istnieje granica, której dla dobra najmłodszych nie powinniśmy przekroczyć?
encoded: Na rynku pojawia się coraz więcej zabawek dla dzieci wykorzystujących możliwości generowania mowy oparte na modelach językowych. To już dawno nie są pluszaczki, które po naciśnięciu łapki nagrywają usłyszane słowa i powtarzają je. Robotyczne zabawki napędzane sztuczną inteligencją potrafią się odpowiednio poruszać i aktywnie rozmawiać z najmłodszymi, co jest podstawą budowania relacji. Człekopodobna SI z interakcją emocjonalną Zabawki wyposażone w SI są szeroko dostępne u sprzedawców, takich jak Little Learners. Obejmują misie, szczeniaki i roboty, które rozmawiają z dziećmi za pomocą ChatGPT. Firma FoloToy oferuje zabawki w kształcie pandy, słonecznika i kaktusa, które mogą współpracować z różnymi modelami językowymi, w tym od OpenAI, Google i Baidu. Firmy takie jak Miko oferują roboty obiecujące „odpowiednie dla wieku, moderowane rozmowy SI” dla dzieci, nie ujawniając jednak, kto stworzył model SI, i twierdzą, że sprzedały już 700 tys. egzemplarzy. Firma Luka oferuje sowę z „człekopodobną SI z interakcją emocjonalną”. Czy tak wczesne wprowadzanie dzieci w środowisko generatywnej SI jest po prostu znakiem czasów i rozwoju technologicznego? A może to, co wygląda na zabawę nowymi technologiami jest nieprzemyślanym podążaniem za nowościami? Opóźnienie jako funkcja treningowa – Dzieciństwo jest buforem czasowym, który ewolucja wytworzyła, by kultura mogła nadrobić dystans wobec biologii – komentuje dr Ada Florentyna Pawlak, antropolożka technologii, prawniczka i historyczka sztuki, wykładowczyni akademicka. Specjalizuje się w obszarze społecznych implikacji sztucznej inteligencji i transhumanizmu. Naukowo interesuje się relacjami pokolenia Z i pokolenia Alfa ze sztuczną inteligencją. Bada też, jak rozwój technologicznych narzędzi wpływa na wyobrażenia społeczne. Jak wyjaśnia ekspertka, to właśnie w tym buforze dziecko doświadcza świata nie jako pola walki o przetrwanie, lecz jako przestrzeni znaczeń, relacji i oczekiwań. – Jednym z kluczowych elementów tego procesu jes…

zabawka-ai-84215b3.jpg
width: 1799
height: 1200

Ten implant produkuje leki w organizmie pacjenta. Czy zastąpi pigułki i zastrzyki?
type: item
date: 2026-03-27T15:00:11.000Z
creator: Jan Stradowski
subject: Nauka
subject: Technologia
subject: elektronika
subject: farmakoterapia
subject: leki
subject: medycyna
subject: NatGeoBN
subject: Zdrowie
description: Implantowana „żywa apteka” to nowy, bezprzewodowy system tworzony przez zespół uczonych z USA. W badaniu urządzenie wszczepione pod skórę szczurów stabilnie dostarczało trzy leki biologiczne jednocześnie przez 30 dni.
encoded: Pacjenci, zwłaszcza ci cierpiący na choroby przewlekłe, często muszą brać kilka leków o różnych porach dnia. Wiele osób nie radzi sobie z tym, pomijając dawki lub przyjmując je zbyt późno, a to oczywiście wpływa na wynik leczenia. Jeszcze trudniej jest, gdy terapia wymaga robienia zastrzyków. A gdyby tak leki podawały się same, zawsze w odpowiedniej dawce i o właściwej porze? Implant produkuje leki biologiczne Zespół amerykańskich naukowców opracował implantowaną „żywą aptekę”. HOBIT, bo tak nazwano urządzenie (od Hybrid Oxygenation Bioelectronics system for Implanted Therapy), zawiera genetycznie modyfikowane komórki, które produkują leki bezpośrednio w organizmie. W badaniu implant jednocześnie wytwarzał trzy różne substancje: przeciwciało anty-HIV, peptyd podobny do GLP-1 stosowany w leczeniu cukrzycy typu 2 oraz leptynę – hormon regulujący apetyt i metabolizm. Urządzenie przetestowano po wszczepieniu pod skórę u szczurów. W praktyce implantowana „żywa apteka” pozwalałaby na trwające wiele tygodni czy miesięcy dostarczanie złożonych terapii, zwalniając pacjenta z konieczności ciągłego pamiętania o dawkach. W pewnym sensie przypominałaby pompę insulinową, stosowaną przez pacjentów z cukrzycą. – Leki biologiczne często mają bardzo różne okresy półtrwania. Dlatego utrzymanie stabilnego poziomu kilku terapii może być trudne. Nasze wszczepiane „fabryki komórek” produkują takie leki w sposób ciągły. Utrzymywanie komórek przy życiu dzięki naszej technologii dotleniania pozwala utrzymać stały poziom wielu różnych terapii jednocześnie – mówi prof. Jonathan Rivnay z Northwestern University, jeden z naukowców kierujących projektem. Jak działa HOBIT Implant ma mniej więcej rozmiar złożonego paska gumy do żucia. Chroni on komórki przed atakiem ze strony układu odpornościowego pacjenta. Jednocześnie dostarcza im tlenu i składników odżywczych, by utrzymać ich działanie przez kilka tygodni. W środku urządzenia są trzy podstawowe elementy: komora na komórki, miniaturowy generator…

implant-fabryka-lekow-cce2ab2.jpg
width: 4240
height: 2832

AI może utwierdzać ludzi w złych decyzjach. Badanie pokazuje, że chatboty za rzadko mówią „stop”
type: item
date: 2026-03-27T07:00:40.000Z
creator: Jan Stradowski
subject: Technologia
subject: komputery
subject: NatGeoBN
subject: porady
subject: psychologia
subject: sztuczna inteligencja
description: Nadmiernie uległe chatboty częściej niż ludzie przyznają rację użytkownikowi w dylematach interpersonalnych – nawet przy zachowaniach szkodliwych lub nielegalnych. Takie odpowiedzi naukowcy powiązali z większym poczuciem pewności siebie i mniejszą skłonnością do przeprosin.
encoded: Badacze ze Stanford University opisali w prestiżowym czasopiśmie „Science” zjawisko określane jako podlizująca się AI. Nadmiernie uległe odpowiedzi chatbotów w sprawach osobistych potrafią utwierdzać użytkownika w błędzie zamiast stawiać granice. Według uczonych gdy rozmowa dotyczy dylematów interpersonalnych, takie systemy często nie reagują adekwatnie, nawet jeśli w opisie pojawiają się zachowania szkodliwe lub nielegalne. Może to mieć związek z wcześniej obserwowanym trendem: chatboty AI są projektowane tak, aby użytkownik – zwłaszcza korzystający z płatnej wersji – był z nich zadowolony. Dlatego rzadko przyznają się do niewiedzy, a zamiast tego „zmyślają”, co określa się mianem halucynacji. To samo podejście może sprawiać, że są mało krytyczne wobec użytkownika. Sprawdzono 11 modeli i tysiące scenariuszy z życia Zespół ocenił 11 dużych modeli językowych (LLM), w tym ChatGPT, Claude, Gemini i DeepSeek. Chatboty pytano o porady w oparciu o zestawy danych dotyczące relacji i konfliktów. Drugi zestaw danych to 2000 zapytań przygotowanych na bazie wpisów z Reddit, gdzie konsensus edytorów wskazywał, że autor posta był w błędzie. Włączono też trzeci pakiet opisów obejmujący tysiące szkodliwych zachowań, w tym wprowadzanie kogoś w błąd i łamanie prawa. W porównaniu z odpowiedziami ludzi wszystkie testowane AI częściej stawały po stronie użytkownika. Przy ogólnych zapytaniach poradniczych i tych opartych o Reddit chatboty średnio pochwalały złe zachowania o 49% częściej niż ludzie. Również wtedy, gdy scenariusze dotyczyły szkodliwych działań, wskaźnik ten wynosił 47%. W praktyce oznacza to, że nawet przy wyraźnie problematycznych opisach odpowiedź potrafi brzmieć jak potwierdzenie lub usprawiedliwienie. Uległość bywa trudna do wychwycenia, bo brzmi „neutralnie” W kolejnej części badania zrekrutowano ponad 2400 uczestników, którzy rozmawiali z wersjami AI określonymi jako uległe i nieuległe. Część uczestników omawiała gotowe dylematy oparte na historiach z Reddit, a częś…

asystent-ai-702aec7.jpg
width: 1800
height: 1200

Męczy cię obsługa smartfona długimi paznokciami? Powstał nowy lakier, który zmienia je w wygodny rysik
type: item
date: 2026-03-26T10:21:19.000Z
creator: Jonasz Przybył
subject: Technologia
subject: Kosmetyki
subject: smartfony
subject: Zdrowie
description: Chociaż podobają się wielu, długie paznokcie to prawdziwa zmora dzisiejszego „ekranocentrycznego” świata. Obsługa smartfona bywa frustrująca, bo ekran zwykle nie reaguje na paznokieć – trzeba karykaturalnie wygiąć palec, by dotknąć go opuszkiem. Naukowcy zaprezentowali prototyp przezroczystego lakieru, który ma sprawić, że... paznokcie zaczną działać jak wygodny rysik. Czemu wcześniej na to nie wpadliśmy?
encoded: Długie paznokcie jeszcze niedawno musiały oznaczać częstsze literówki, trudniejsze gesty na ekranie czy problemy z płatnościami. To może się zmienić – American Chemical Society informuje o prototypie, który powstał na granicy nauki i branży beauty. Chodzi o bezbarwny i bezpieczny lakier, który zmienia długie paznokcie w narzędzie do obsługi ekranu. Dlaczego ekran nas „nie widzi”? Współczesne smartfony posiadają ekrany pojemnościowe. W przeciwieństwie do starszych technologii nie reagują one na nacisk, lecz na zakłócenia w polu elektrycznym. Nasz opuszek działa świetnie, ponieważ skóra i jej naturalna wilgoć doskonale przewodzą ładunek. Paznokieć natomiast to twarda, sucha struktura keratynowa, która dla smartfona pozostaje „elektrycznie niewidzialna”. Przezroczysty lakier ma zmienić paznokcie w rysik Badacze pracują nad przezroczystym produktem kosmetycznym nakładanym na płytkę paznokcia – czyli specjalnym lakierem – który mógłby zmienić jej właściwości. Pomysł jest prosty, ale wykonanie musi być bardzo precyzyjne – po nałożeniu takiej warstwy paznokieć miałby przenieść „dotyk palca” na paznokieć bez dodatkowego gadżetu. Oznaczałoby to możliwość pisania, wybierania liter i przewijania bez kombinowania z ułożeniem dłoni. To naprawdę sprytne rozwiązanie „problemu pierwszego świata”. Jak ma działać taki lakier? Wcześniejsze pomysły na „przewodzące” powłoki często podążały w stronę dodawania materiałów przewodzących (np. metalicznych albo węglowych). Tak powstawały np. rękawiczki, w których można było korzystać z ekranu dotykowego. W kosmetyku to kłopot: taki dodatek może psuć wygląd (mętność, kolor), fakturę, a także utrudniać ocenę bezpieczeństwa. Potrzebne było inne podejście. Naukowcy postanowili wykorzystać chemię kwasowo-zasadową i zasady przewodnictwa jonowego. Ma to polegać na tym, że w cienkiej warstwie lakieru ładunek „przenosi się” dzięki oddziaływaniom między grupami kwasowymi i zasadowymi (protony „przeskakują” między nimi). Uczeni chcieli sprawić, żeby koń…

GettyImages-2163516370-d560739.jpg
width: 6000
height: 4000

Te roboty wymyśliły się same i nie przypominają niczego, co znamy. Działają i są niezniszczalne
type: item
date: 2026-03-19T14:42:11.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Technologia
subject: badania naukowe
subject: ewolucja
subject: roboty
subject: sztuczna inteligencja
description: Przecięte na pół nadal funkcjonują, a ich urwane kończyny same wracają do korpusu. To nie opis potwora, a nowej klasy robotów zaprojektowanych w całości przez sztuczną inteligencję. Algorytmy poradziły sobie lepiej od inżynierów.
encoded: Wyglądają trochę śmiesznie, trochę przerażająco, a na pewno nie znajomo. Ich niespokojne, pozornie nieskoordynowane ruchy wydają się chaotyczne i niezgrabne. A jednak te dziwne roboty potrafią się poruszać zaskakująco sprawnie. Ich „obcy” wygląd i zachowanie mają konkretne wytłumaczenie: nie zostały zaprojektowane przez ludzi. Są wynikiem komputerowej „ewolucji” przeprowadzonej całkowicie przez sztuczną inteligencję. Ludzie je tylko złożyli, według instrukcji AI. Eksperyment opisano właśnie w czasopiśmie „Proceedings of the National Academy of Sciences” Roboty spoza ludzkiej wyobraźni Tradycyjne podejście do robotyki opiera się na ludzkiej wyobraźni, która ma swoje ograniczenia. Projektanci i inżynierowie naśladują mechanikę, którą znają z natury. Inspiracją dla robotów są ludzie, zwierzęta czworonożne, ptaki czy np. pająki. Naukowcy z Northwestern University, pod kierownictwem profesora Sama Kriegmana, postanowili przełamać ten paradygmat. Proces projektowania powierzyli sztucznej inteligencji, programując coś w rodzaju „naturalnej selekcji”. W eksperymencie wykorzystano proste moduły: „kończyny”, silniki, akumulatory oraz cyfrowe „mózgi”. Program komputerowy mieszał te elementy w tysiącach kombinacji, tworząc zupełnie nowe typy „ciał”, w których te same moduły mogły pełnić funkcje np. nóg lub kręgosłupa. Cały proces odbywał się w symulacji. Algorytm testował wydajność każdego projektu, odrzucając te słabsze i promując najbardziej efektywne. W efekcie powstały struktury wykraczające poza granice ludzkiej wyobraźni. Te produkty cyfrowej ewolucji, choć wyglądają i poruszają się dziwacznie, radzą sobie doskonale. View oEmbed on the source website Noga, która sama wraca do tułowia Kluczową cechą powstałych „metamaszyn” jest ich niespotykana odporność na uszkodzenia oraz zdolność do regeneracji. Wykazują zdumiewający „instynkt przetrwania”: przewrócone do góry nogami, samodzielnie odzyskują właściwą pozycję. Co więcej, są w stanie przetrwać nawet duże uszkodzenia, np. p…

evolved-robots-are-bor-1-c28d376.jpg
width: 2880
height: 1920

Sztuczna inteligencja miała ułatwić nam pracę. Badania mówią, że zbyt częste używanie SI przeciąża mózg
type: item
date: 2026-03-16T07:36:34.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Technologia
subject: komputery
subject: mózg
subject: psychologia
subject: sztuczna inteligencja
description: Nieustanne korzystanie ze sztucznej inteligencji może przynieść więcej problemów niż korzyści. Ci, których praca wymaga dużego i wciąż rosnącego wykorzystywania SI w zadaniach służbowych, coraz częściej zgłaszają narastający stres, bóle głowy, przemęczenie i w końcu wypalenie zawodowe.
encoded: W miarę jak firmy coraz częściej zachęcają pracowników do tworzenia i nadzorowania złożonych zespołów agentów SI – na przykład mierząc i nagradzając zużycie tokenów jako wskaźnik wydajności – ludzie zaczynają dochodzić do granic swoich możliwości poznawczych. Tematowi przyjrzeli się eksperci badający wykorzystywanie algorytmów sztucznej inteligencji w biznesie. Praca podsumowująca wyniki ich badań została opublikowana na łamach „Harvard Business Review”. Wypalenie zawodowe przez SI Temat wypalenia zawodowego w związku z nadmiernym wykorzystywaniem SI w pracy pojawia się w mediach branżowych co pewien czas. Jednak wysyp postów dotyczących tego zagadnienia wiąże się z uruchomieniem Gas Town. Jest to platforma typu open source, pozwalającą użytkownikom jednocześnie koordynować całe „roje” agentów Claude Code, którzy z ogromną prędkością tworzą oprogramowanie. Rezultaty były imponujące, ale też dezorientujące. Jeden z pierwszych użytkowników Gas Town napisał: „Dzieje się tam naprawdę zbyt wiele, by można to było sensownie ogarnąć. Obserwując to czułem wyraźny stres. Gas Town działał dla mnie za szybko.” Właśnie połączenie szybkości działania SI z koniecznością nadzorowania jej wydaje się głównym problemem. Bo z jednej strony SI miała wzmacniać produktywność i efektywność pracy, biorąc na siebie tworzenie powtarzalnych elementów. A z drugiej strony pracownicy korzystający z tych narzędzi często mówią, że SI raczej intensyfikuje pracę niż ją upraszcza. System wieloagentowy Są firmy, które wręcz oceniają wydajność pracownika poprzez wzrost użycia zespołów agentów SI. Na przykład Meta, właściciel m.in. Facebooka i Instagrama, wprowadziła nawet liczbę linii kodu generowanych przez AI jako jeden z mierników oceny inżynierów. Ale wraz z rosnącym wykorzystaniem systemów wieloagentowych pracownicy muszą przełączać się między coraz większą liczbą narzędzi. Zamiast obiecywanego czasu na bardziej twórczą pracę, żonglowanie narzędziami i multitasking stają się podstawową cechą pracy…

ai-w-pracy-33eec39.jpg
width: 1800
height: 1200

„Stosowanie czosnku doodbytniczo w celu zwiększenia odporności” – z jakiegoś powodu chatboty AI udzielają katastrofalnych porad
type: item
date: 2026-03-14T10:26:36.000Z
creator: Jonasz Przybył
subject: Nauka
subject: Technologia
subject: medycyna
subject: porady
subject: sztuczna inteligencja
subject: Zdrowie
description: Szukanie recepty na chorobę nowotworową, diagnozowanie bólu podbrzusza czy porady psychologiczne – nawet 40 milionów osób dziennie korzysta z „medycznych” porad chatbotów AI, a wiele z nich bezkrytycznie przyjmuje udzielane przez nich wskazówki: niezależnie od tego, jak absurdalne by nie były. Czemu chatboty każą nam wkładać czosnek tam, gdzie nie dociera słońce?
encoded: Niestety, nawet najbardziej zaawansowane systemy często nie rozróżniają faktów od dezinformacji. Badania dowodzą, że mają problem szczególnie wtedy, gdy porady zapisane są formalnym medycznym językiem. Naukowcy wykazali, że chatboty nie są lepsze od zwykłego wyszukiwania w internecie. Podawanie czosnku doodbytniczo Badanie opublikowane w „The Lancet Digital Health” pokazało, że chatboty AI są znacznie bardziej podatne na fałszywe informacje, jeśli te brzmią „naukowo”. Następnie przekazują je dalej z taką samą pewnością, jak te prawidłowe. Modele językowe, zamiast sprawdzać fakty oceniają, czy coś „brzmi” wiarygodnie. Dlatego mogą bezrefleksyjnie zalecać czosnek doodbytniczo w celu zwiększenia odporności – jakkolwiek drastycznie by to nie brzmiało – jeśli poradę tę napisano gdzieś w internecie jak profesjonalny raport medyczny. Modele językowe są zaprojektowane tak, by odpowiadać na zadawane przez użytkowników pytania w sposób naturalny i prosty – niezależnie od tego, jak skomplikowanego zagadnienia by nie dotyczyły. Muszą w tym celu „konsumować” wiele źródeł na raz i często mają problem, by odróżnić rzeczywistość od opakowanego w ładne ramy kłamstwa. Warto jednak pamiętać, że chatboty AI nie mają swojej własnej „wiedzy”. Wykorzystują to, co już ktoś napisał. Tylko kim jest ten „ktoś”? Rola forów i mediów społecznościowych Nie pomaga im to, co sami tworzymy w internecie – a dzięki AI fałszywe zalecenia w trymiga zaczynają żyć własnym życiem w sieci. Chatboty – ucząc się na bazie publicznych dyskusji na platformie Reddit czy X (dawniej Twitter), łatwo przejmują nawet najbardziej niedorzeczne rekomendacje. Na szczęście język może być dla nich blokadą. Chatboty lubią teksty napisane językiem naukowym W styczniu 2026 roku badacze sprawdzili, skąd chatboty AI biorą swoje informacje i jak dobrze radzą sobie z dezinformacją medyczną. W testach okazało się, że aż 46% z nich uznało zalecenie doodbytniczego podania czosnku za poprawne, jeśli opisano je językiem klinicznym. Gdy…

FABRIC-KOLAZ-32-85-749d1ca.jpg
width: 2700
height: 1800

Śmierć to nie koniec aktywności w sieci? Meta opatentowała publikowanie zza grobu
type: item
date: 2026-03-02T07:49:18.000Z
creator: Sabina Zięba
subject: Technologia
subject: instagram
subject: internet
subject: patenty
subject: śmierć
subject: social media
subject: sztuczna inteligencja
description: Co dzieje się z naszym cyfrowym śladem, gdy nas już nie ma? Profile w mediach społecznościowych coraz częściej stają się współczesnymi pomnikami pamięci – miejscem wspomnień, archiwum zdjęć i zapisanych rozmów. Od lat trwa dyskusja, czy konta zmarłych powinny zostać zamknięte, przekształcone w profile upamiętniające czy przekazane rodzinie. Tymczasem Meta rozważa scenariusz, który jeszcze niedawno brzmiałby jak fabuła serialu science fiction: wykorzystanie sztucznej inteligencji do dalszego prowadzenia konta po śmierci użytkownika.
encoded: Spis treści: Patent Meta i cyfrowy klon użytkownika po jego śmierci Cyfrowa nieśmiertelność to przyszłość mediów społecznościowych? Kto kontroluje cyfrową tożsamość po śmierci? Rozwój technologii sprawił, że granica między obecnością fizyczną a cyfrową staje się coraz bardziej płynna. W grudniu 2023 roku Meta uzyskała patent na system oparty na sztucznej inteligencji, który miałby symulować aktywność użytkownika w sytuacji jego „nieobecności w systemie” – na przykład podczas dłuższej przerwy, a nawet po śmierci. Oznacza to, że profil na Facebooku czy Instagramie mógłby nadal publikować treści, reagować na posty i komentować, wykorzystując dane zgromadzone za życia właściciela konta. Pomysł ten wywołał dynamiczną debatę – jedni widzą w nim sposób na zachowanie cyfrowej pamięci, inni dostrzegają niepokojącą wizję świata, w którym granica między życiem a jego cyfrową symulacją przestaje być oczywista. Patent Meta i cyfrowy klon użytkownika po jego śmierci Dokument patentowy złożony przez Meta pokazuje, że firma analizowała możliwość wykorzystania dużych modeli językowych do symulowania aktywności użytkownika w sytuacji jego „nieobecności w systemie” – zarówno podczas dłuższej przerwy, jak i po śmierci. Patent, którego głównym autorem jest dyrektor techniczny spółki Andrew Bosworth, opisuje rozwiązanie polegające na trenowaniu modelu na podstawie historycznych danych danej osoby: postów, komentarzy, reakcji, wiadomości prywatnych czy sposobu prowadzenia rozmów. Na tej podstawie system mógłby generować odpowiedzi oraz publikować treści w stylu charakterystycznym dla konkretnego użytkownika, tworząc jego cyfrową reprezentację zdolną do interakcji z realnymi osobami. W treści patentu podkreślono, że „wpływ na użytkowników będzie znacznie poważniejszy i trwalszy, jeśli dany użytkownik umrze i nigdy nie wróci na platformę społecznościową”. Oznacza to, że projekt uwzględnia scenariusz trwałej nieobecności, w którym konto nie byłoby jedynie archiwum przeszłości, lecz aktywnym …

meta-a-3e7b37c.jpg
width: 6288
height: 4050

W tym miejscu powstanie najdłuższy tunel w Polsce. Trasa będzie przebiegać pod słynną rzeką
type: item
date: 2026-02-27T14:17:36.000Z
creator: Olaf Kardaszewski
subject: Technologia
subject: droga
subject: odra
subject: szczecin
subject: Zachodniopomorskie
description: Spektakularna inwestycja drogowa w zachodniej Polsce otrzymała zielone światło. W skład rozbudowy drogi ekspresowej S6 wchodzić będzie budowa najdłuższego tunelu w Polsce. Obiekt o długości ponad pięciu kilometrów powstanie w ramach Zachodniej Obwodnicy Szczecina i przebiegać będzie pod Odrą oraz terenami portowymi.
encoded: Droga ekspresowa S6, której fragment znany jest jako Trasa Kaszubska to odcinek łączący dwa największe miasta północnej Polski – Gdańsk i Szczecin. Pierwsze koncepcje korytarza drogowego w tym przebiegu pojawiały się już w okresie międzywojennym w niemieckich planach autostradowych łączących Berlin ze Szczecinem i Gdańskiem. W latach 70. rozpoczęto budowę pierwszych elementów – m.in. obwodnicy Trójmiasta – a w kolejnych dekadach trasa była stopniowo rozbudowywana do standardu drogi ekspresowej. Zachodnia Obwodnica Szczecina, której budowa właśnie otrzymała „zielone światło”, ma odciążyć ruch w szczecińskiej aglomeracji i usprawnić komunikację w województwie zachodniopomorskim. Gdzie powstanie najdłuższy tunel w Polsce? Jednym z najważniejszych elementów planowanej trasy jest tunel przechodzący pod rzeką Odrą. Poprowadzona pod dnem rzeki przeprawa znajdować się będzie na północ od Polic, a wlot od strony wschodniej zlokalizowany zostanie około 500 metrów od brzegu Odry. Konstrukcja o długości 5003 metrów zostanie wydrążona przy użyciu maszyny TBM (potocznie nazywanej „kretem”, wykorzystywanej m.in. przy budowie warszawskiego metra) i stanie się najdłuższym tunelem drogowym w Polsce. W najniższym punkcie trasa przebiegać będzie około 45 metrów poniżej poziomu terenu, co uczyni obiekt jednym z najgłębiej położonych tuneli drogowych w kraju. Tunel będzie przeznaczony wyłącznie dla ruchu samochodowego i stanowić będzie kluczowy fragment Zachodniej Obwodnicy Szczecina w ciągu drogi ekspresowej S6. Kto zrealizuje budowę? Budowę tunelu pod Odrą w ramach odcinka Police – Goleniów – czyli tam gdzie znajduje się najdłuższy tunel – zrealizuje konsorcjum firm NDI i Dogus Construction. Ta pierwsza to sopocka spółka realizująca projekty budowlane i nieruchomościowe. Wśród największych realizacji firmy znajduje się m.in. kanał żeglugowy przez Mierzeję Wiślaną czy Rotunda PKO BP w Warszawie. To właśnie ich oferta – o wartości ponad 5,3 mld zł – została uznana za najkorzystniejszą w …

GettyImages-1500666493-902f997.jpg
width: 10114
height: 4209

Nadchodzi nowa era transportu. Futurystyczne kapsuły odmienią podróżowanie po Europie
type: item
date: 2026-02-27T08:56:44.000Z
creator: Sabina Zięba
subject: Kierunki
subject: Technologia
subject: Traveler
subject: Elon Musk
subject: europa
subject: holandia
subject: transport
description: Nowoczesne systemy transportowe mogą w najbliższych dekadach całkowicie zmienić sposób przemieszczania się między miastami. Choć dziś podróż między europejskimi metropoliami wciąż oznacza konieczność wyboru między samolotem a koleją, rozwijane są rozwiązania, które mogą skrócić ten czas nawet kilkukrotnie. Jednym z najbardziej zaawansowanych projektów jest Hyperloop – koncepcja transportu kapsułowego, dzięki której podróż między Warszawą a Berlinem mogłaby trwać mniej niż pół godziny.
encoded: Spis treści: Na czym polega technologia Hyperloop i jak działa transport kapsułowy? Europejskie testy Hyperloop. Jak rozwija się projekt w Holandii? Co powstrzymuje wdrożenie Hyperloop na szeroką skalę? Hyperloop to system oparty na kapsułach pasażerskich poruszających się w zamkniętych tunelach o niskim ciśnieniu, co pozwala znacząco ograniczyć opór powietrza i osiągać prędkości przekraczające 900 km/h. W praktyce oznaczałoby to możliwość pokonywania tras między największymi europejskimi miastami w czasie porównywalnym z dojazdem na lotnisko. Według założeń projektowych przejazd z Londynu do Paryża mógłby zająć mniej niż 30 minut, a połączenie Amsterdamu z Berlinem – niewiele ponad godzinę. Choć jeszcze niedawno koncepcja ta funkcjonowała głównie jako eksperyment technologiczny, dziś jej rozwój testowany jest w specjalistycznym ośrodku badawczym w Holandii, gdzie analizowane są możliwości wdrożenia systemu w realnej infrastrukturze transportowej. Na czym polega technologia Hyperloop i jak działa transport kapsułowy? Choć koncepcja transportu próżniowego pojawiała się wcześniej w literaturze science fiction oraz projektach inżynierskich XX wieku, dopiero w drugiej dekadzie XXI wieku zaczęto rozważać jej praktyczne zastosowanie na większą skalę. Przełomowym momentem okazała się publikacja z 2013 roku, w której Elon Musk przedstawił szczegółową wizję systemu Hyperloop – zakładającego przemieszczanie kapsuł pasażerskich wewnątrz niemal całkowicie szczelnych tuneli o obniżonym ciśnieniu. Co istotne, przedsiębiorca nie zdecydował się samodzielnie realizować projektu, lecz udostępnił jego założenia w formule open source, zachęcając firmy technologiczne oraz środowisko inżynieryjne do dalszego rozwijania koncepcji. W konsekwencji powstało wiele niezależnych inicjatyw badawczych, a także konkursy organizowane przez SpaceX, które umożliwiły studentom i startupom testowanie prototypów kapsuł na torze doświadczalnym w Kalifornii. Sam system opiera się na idei ograniczenia opor…

hhyper-153bfd8.jpg
width: 3959
height: 2408

Na sztucznej wyspie powstał „klimatyzowany las”. Nowa atrakcja Bliskiego Wschodu przyciąga turystów
type: item
date: 2026-02-25T10:22:23.000Z
creator: Sabina Zięba
subject: Kierunki
subject: Technologia
subject: Traveler
subject: atrakcje turystyczne
subject: bliski wschód
subject: katar
subject: miasta
subject: wyspy
description: Odwiedzając Bliski Wschód można być pewnym, że klimatyzacja jest tam absolutną koniecznością. W regionie, gdzie letnie temperatury regularnie przekraczają 40°C, nawet krótki spacer na zewnątrz bywa wyzwaniem. Teraz jednak nie trzeba już szukać schronienia wyłącznie w zamkniętych przestrzeniach. Na jednej z nowych wysp powstał bowiem klimatyzowany „las”, który pozwala turystom spędzać czas na świeżym powietrzu nawet w najbardziej upalne dni.
encoded: Choć perspektywa wysokich temperatur może obecnie wydawać się Polakom atrakcyjna, w wielu częściach świata ekstremalne upały stają się poważnym problemem codziennego funkcjonowania. W państwach Zatoki Perskiej, takich jak Katar, latem słupki rtęci często przekraczają 45°C, a według danych przytaczanych m.in. przez BBC w ostatnich latach zdarzało się, że temperatury sięgały nawet 50°C. W takich warunkach zarówno mieszkańcy, jak i odwiedzający zmuszeni są do przemieszczania się klimatyzowanymi pojazdami i spędzania większości dnia w zamkniętych, chłodzonych przestrzeniach. Jednak na jednej ze sztucznych wysp w Dosze powstała nowa atrakcja, która ma odwrócić ten trend, umożliwiając całoroczne przebywanie na zewnątrz dzięki technologicznie schłodzonej strefie przypominającej miejski las. Klimatyzowany lat na wyspie Gewan. Jak działa Crystal Walk? Wyspa Gewan to jedna z najnowszych inwestycji urbanistycznych w Dosze, stanowiąca naturalne rozszerzenie słynnej, sztucznie usypanej Wyspy Perłowej, często określanej mianem „Arabskiej Riwiery”. Położona na wodach Zatoki Perskiej i połączona z lądem siecią wielopasmowych mostów, została zaprojektowana jako luksusowa, samowystarczalna dzielnica łącząca funkcje mieszkaniowe, rekreacyjne i handlowe. Na jej terenie znajdują się apartamentowce, mariny, przestrzenie spacerowe, klub golfowy oraz liczne restauracje i butiki, które wpisują się w charakter nowoczesnych projektów miejskich realizowanych w Katarze. Największą uwagę przyciąga jednak centralna oś wyspy – licząca około 450 metrów promenada Crystal Walk. To właśnie tutaj zainstalowano konstrukcje przypominające drzewa, pokryte sześciokątnymi panelami i tysiącami kryształów, które nie tylko zapewniają cień, ale także wspomagają działanie zewnętrznego systemu klimatyzacji. Sztuczny „las” tworzą monumentalne rzeźby inspirowane formami roślinnymi, których korony działają jak baldachim – ograniczają bezpośrednie nasłonecznienie i jednocześnie pomagają utrzymać chłodniejsze powietrz…

shutterstock2730769961-b8fd3dc.jpg
width: 7028
height: 4946

Wynalazek niemieckiego inżyniera stworzył fundament nowoczesnej gospodarki. Dzisiaj silnik Diesla traci swoją pozycję
type: item
date: 2026-02-15T11:51:05.000Z
creator: Artur Białek
subject: Technologia
subject: inżynieria
subject: motoryzacja
subject: samochody
description: Silnik Diesla stał się fundamentem globalnego handlu, napędzając statki, pociągi i ciężarówki. Wynalazek niemieckiego inżyniera przetrwał dwie wojny światowe, kryzysy naftowe i rewolucje technologiczne. Dziś, w dobie wyśrubowanych norm emisji, znajduje się w odwrocie, wypierany z centrów miast przez napędy hybrydowe i elektryczne. Należy jednak podkreślić, że w transporcie ciężkim, morskim i w zastosowaniach specjalistycznych popularny „ropniak” pozostanie z nami jeszcze przez dekady. Przyjrzyjmy się nieco bliżej historii silnika wysokoprężnego, od patentu po aferę, która właściwie „zabiła” tę technologię.
encoded: Spis treści: Rudolf Diesel i jego obsesja Pierwsze zastosowania Ewolucja układu wtryskowego Upadek króla Przez ponad stulecie silnik Diesla był synonimem niezawodności, potęgi przemysłowej i ekonomicznej efektywności. To właśnie ten wynalazek napędził drugą rewolucję przemysłową, umożliwił globalizację handlu poprzez gigantyczne kontenerowce i pozwolił na masowy transport towarów ciężarówkami, które stały się podstawą współczesnej gospodarki. Przez dekady w Europie był wręcz hołubiony przez rządy i regulatorów jako narzędzie walki z emisją dwutlenku węgla, oferując niższe spalanie niż konkurencyjne jednostki benzynowe. Jednak w ciągu zaledwie kilku ostatnich lat narracja ta uległa dramatycznemu odwróceniu. Z bohatera oszczędności stał się czarnym charakterem ekologicznej debaty, obwinianym o smog w miastach i choroby układu oddechowego. Rudolf Diesel i jego obsesja Rudolf Diesel – inżynier, który wynalazł silnik o zapłonie samoczynnym – był człowiekiem renesansu przełomu wieków. Lingwista władający biegle trzema językami, koneser sztuki i teoretyk społeczny nie był typowym inżynierem swoich czasów – ubrudzonym smarem i skupionym wyłącznie na mechanice. Miał jednak jedną obsesję – stworzenie „racjonalnego silnika cieplnego”, który zbliżyłby się do teoretycznego ideału Carnota. Swój cel niemal przepłacił życiem Po uzyskaniu patentu w 1892 roku, Diesel rozpoczął współpracę z fabryką Maschinenfabrik Augsburg (dzisiejszy MAN). Droga od koncepcji do działającego urządzenia była jednak usłana licznymi wybojami. Początkowo ponosił porażkę za porażką. Jedna z nich mogła kosztować go życie. W pierwszej fazie Diesel planował wykorzystać miał węglowy w roli paliwa. Miało to swoje uzasadnienie. Na przełomie wieków węgiel był tani i powszechnie dostępny w Niemczech. Jednak próby wtryskiwania pyłu węglowego do cylindra kończyły się fiaskiem. Podczas jednego z pierwszych eksperymentów doszło do niekontrolowanej eksplozji, która zniszczyła prototyp i niemal zabiła wynalazcę, pozosta…

silnik-diesla-d23f325.jpg
width: 1800
height: 1200

Powstaje jedno z najbardziej innowacyjnych schronisk świata. Po olimpiadzie stanie w Alpach
type: item
date: 2026-02-10T10:01:13.000Z
creator: Sabina Zięba
subject: Kierunki
subject: Technologia
subject: Traveler
subject: alpy
subject: architektura
subject: dolomity
subject: góry
subject: schronisko
subject: włochy
description: Włoscy architekci zaprojektowali innowacyjne, samowystarczalne drewniane schronisko górskie, które wkrótce zostanie zainstalowane w rejonie Dolomitów. Na razie jednak konstrukcję można oglądać w Mediolanie, gdzie prezentowana jest w związku z trwającymi zimowymi igrzyskami olimpijskimi jako przykład nowego podejścia do architektury wysokogórskiej. Projekt już teraz wzbudza zainteresowanie, ponieważ łączy surowe warunki alpejskie z ideą pełnej samowystarczalności energetycznej i minimalnej ingerencji w krajobraz.
encoded: Rola schronisk górskich zmieniała się przez dekady, jednak ich podstawowe zadanie pozostaje takie samo – mają zapewniać bezpieczeństwo i schronienie osobom poruszającym się w wymagającym terenie wysokogórskim. Współczesne wyzwania klimatyczne oraz rosnąca presja turystyczna sprawiają jednak, że tradycyjna infrastruktura musi być projektowana inaczej niż dawniej. Odpowiedzią na te potrzeby jest nowa koncepcja futurystycznego, przyjaznego środowisku i samowystarczalnego biwaku, który dzięki zastosowaniu nowoczesnych technologii i naturalnych materiałów ma funkcjonować niezależnie od stałych sieci energetycznych. Już tej zimy konstrukcja ma zostać przetransportowana i osadzona w wysokogórskim krajobrazie włoskich Alp. Samowystarczalne schronisko przyszłości w Dolomitach Projekt Cortina 2026 to wizja nowej generacji architektury wysokogórskiej opracowana przez pracownię Carlo Ratti Associati z Turynu i prezentowana w Mediolanie w kontekście wydarzeń towarzyszących zimowym igrzyskom. Obiekt ma zostać docelowo zainstalowany w rejonie Dolomitów jako w pełni samowystarczalne, kompaktowe schronisko zdolne funkcjonować w ekstremalnych warunkach alpejskich. Punktem wyjścia dla architektów była krytyka sposobu, w jaki współczesne schroniska wpisują się w krajobraz. W odpowiedzi zaprojektowano strukturę, której geometria powstała na podstawie trójwymiarowych skanów rzeczywistych alpejskich skał. Jak wyjaśnił Carlo Ratti: „Stworzyliśmy strukturę, która wtapia się w otoczenie tak bardzo, jak to możliwe. (...) Wielki XX-wieczny włoski architekt Gio Ponti powiedział kiedyś, że architektura jest jak kryształ. Potraktowaliśmy to porównanie dosłownie, wykorzystując produkcję cyfrową, aby zaprojektować schronisko, które będzie wyglądać tak, jakby było częścią naturalnej formacji skalnych, kształtujących Alpy”. Stworzona we współpracy z ekspertami z prestiżowych mediolańskich targów Salone del Mobile konstrukcja wykorzystuje drewno klejone krzyżowo (CLT), stal oraz ultralekki aerożel – m…

schronisko-c925a6e.jpg
width: 1536
height: 1152

Tajemnica prędkości panczenistów. Jak powstaje lód, na którym padają rekordy świata?
type: item
date: 2026-02-10T09:13:57.000Z
creator: Anna Staropoli
subject: Nauka
subject: Technologia
subject: fizyka
subject: igrzyska olimpijskie
subject: lód
subject: sporty zimowe
subject: woda
description: Nie każda tafla lodu oferuje takie same szanse na historyczny wynik. Specjaliści z Calgary i Salt Lake City opanowali do perfekcji sztukę minimalizowania tarcia. To właśnie tam natura i technologia współpracują, by umożliwić sportowcom osiąganie zawrotnych prędkości.
encoded: Spis treści: Lodowiska, na których bije się rekordy świata Sekret idealnego lodu Optymalne warunki dla łyżwiarstwa szybkiego Gdzie kończy się sprzęt, a zaczyna talent Panczeniści długodystansowi trenują latami, by opanować technikę odpychania, płynny ślizg oraz utrzymanie równowagi przy średniej prędkości około 56 km/godz. Jednak w najszybszym na świecie sporcie napędzanym wyłącznie siłą ludzkich mięśni o sukcesie nie decyduje tylko forma zawodnika. Na „medale” zasługiwałyby również dwa konkretne tory: lodowiska w Calgary i Salt Lake City – oba powszechnie uznawane za najszybsze na świecie. Lodowiska, na których bije się rekordy świata Łyżwiarze szybcy ustanowili w Salt Lake City oraz Calgary odpowiednio 15 i 7 aktualnych rekordów świata – to wynik bezkonkurencyjny w skali całego globu. Naukowcy oraz lodomistrzowie upatrują sukcesu tych aren w ich wysokogórskim położeniu oraz skrupulatnych metodach minimalizowania oporu powietrza i tarcia lodu. – W łyżwiarstwie szybkim istnieją tylko dwa czynniki, które cię spowalniają: lód i powietrze. To wszystko – mówi Sean Maw, profesor z Saskatchewan specjalizujący się w inżynierii sportów zimowych. Opór aerodynamiczny spowalnia łyżwiarzy na lodzie w taki sam sposób, jak kolarzy czy narciarzy na lądzie. To właśnie to zjawisko częściowo wyjaśnia, dlaczego tory w Calgary i Salt Lake City pozwalają na osiąganie tak zawrotnych prędkości. – Im wyżej się znajdujesz, tym rzadsze jest powietrze – wyjaśnia Mark Messer, lodomistrz toru w Calgary i siedmiu igrzysk zimowych, w tym podczas tegorocznych igrzysk Mediolan-Cortina. Calgary położone jest na wysokości 1045 m n.p.m., natomiast Salt Lake City wznosi się na około 1425 m n.p.m. „Brązowy medal” pod względem liczby aktualnych rekordów świata w łyżwiarstwie szybkim przypada niemieckiej Max Aicher Arena w Inzell. Obiekt, położony na wysokości 690 m n.p.m., ma obecnie na koncie jeden rekord, ustanowiony w listopadzie 2025 roku. Choć wysokość nad poziomem morza działa na korzyść zawodników…

lyzwiarstwo-szybkie-78f50e1.jpg
width: 5273
height: 3515

„Biały beton”: dlaczego olimpijskie trasy są dziś szybsze i groźniejsze niż kiedykolwiek?
type: item
date: 2026-02-09T12:52:10.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Przyroda
subject: Technologia
subject: fizyka
subject: igrzyska olimpijskie
subject: klimat
subject: narciarstwo
subject: śnieg
subject: sporty zimowe
subject: zmiany klimatyczne
description: Sztuczny śnieg zmienił narciarstwo. Choć dla kibiców trasy wyglądają tak samo jak dawniej, dla sportowców oznaczają zupełnie inne – i znacznie groźniejsze – warunki. Wszystko przez fizyczne właściwości kryształków „przemysłowego” śniegu.
encoded: W obliczu postępujących zmian klimatu naturalny śnieg w kurortach narciarskich staje się luksusem, a nie standardem. Naukowcy z University of Colorado Boulder, Keith Musselman i Agnes Macy, zwracają uwagę na coś, co dla przeciętnego widza przed telewizorem jest niewidoczne, ale dla zawodników kluczowe: transformację nawierzchni tras narciarskich. Dzisiejsze Igrzyska i zawody Pucharu Świata opierają się niemal w 100% na sztucznym śniegu. Choć z oddali trasy wyglądają naturalnie, w rzeczywistości są przemysłowym produktem, o właściwościach drastycznie odbiegających od naturalnego śniegu. Dla sportowców oznacza to, niestety, większe niebezpieczeństwo. Fizyka „białego betonu”: czym sztuczny śnieg różni się od naturalnego? Najważniejsza różnica między śniegiem naturalnym a sztucznym tkwi w budowie płatków. Naturalny śnieg formuje się w chmurach z pary wodnej, tworząc skomplikowane, sześcioramienne gwiazdki o dużej powierzchni i małej gęstości. Pomiędzy takimi kryształkami „mieści się” mnóstwo powietrza, co sprawia, że nawierzchnia jest miękka i podatna na nacisk. Tymczasem śnieg z armatek powstaje poprzez wyrzucanie wody pod ciśnieniem na zimnym powietrzu. Wynikiem tego procesu nie są płatki, lecz małe, gęste grudki, bardziej zbliżone do lodu niż śniegu. Trasa przygotowana z takiego materiału także ma gęstość bliższą lodu. Dla narciarzy oznacza to jazdę po nawierzchni ekstremalnie twardej, nazywanej potocznie „betonem”. Taka trasa mniej się niszczy pod wpływem przejazdu wielu zawodników, co zapewnia teoretycznie równe szanse startowe. Ale jednocześnie staje się szybsza i bardziej niebezpieczna. Nowe niebezpieczeństwa w narciarstwie alpejskim Zastosowanie sztucznego śniegu wyraźnie zwiększa prędkości osiągane na trasach zjazdowych. Dzięki mniejszemu tarciu i braku zapadania się nart zawodnicy jadą szybciej niż kiedykolwiek wcześniej. I ma to swoją mroczną stronę: ogromne przeciążenia dla stawów i więzadeł. Aby utrzymać krawędź narty w skręcie, na lodowatej tafli i przy og…

igrzyska-sztuczny-snieg-d5a65e5.jpg
width: 3362
height: 2241

Jak słyszą gąsienice? Dzięki nim stworzymy nowy rodzaj mikrofonów
type: item
date: 2026-02-02T08:33:52.000Z
creator: Jonasz Przybył
subject: Przyroda
subject: Technologia
subject: dźwięki
subject: owady
subject: przyroda
description: Gąsienice nie mają uszu, ale słyszą. Naukowcy udowodnili, że wykrywają dźwięki dzięki mikroskopijnym włoskom na ciele, które rejestrują nawet najdrobniejsze ruchy powietrza. Czy na ich podstawie powstaną mikrofony przyszłości?
encoded: Biomimetyka inspiruje się naturą, by tworzyć nowoczesną technologię. Okazuje się, że może pomóc także w rozwoju akustyki – naukowcy uważają, że niezwykły sposób „słyszenia” przez gąsienice może otworzyć drogę do stworzenia zupełnie nowych urządzeń do nagrywania dźwięku. „Czy gąsienice cokolwiek słyszą?” Zespół naukowców z Uniwersytetu Binghamton w Nowym Jorku przeprowadził niezwykły eksperyment, który udowodnił zaskakujące zdolności słuchowe gąsienic z gatunku Manduca sexta. Badania miały miejsce w jednej z najcichszych komór dźwiękowych świata – komorze anechoicznej znajdującej się terenie uczelni. Eksperyment polegał na wystawieniu gąsienic na działanie dźwięków o różnych częstotliwościach – od 150 Hz do 2000 Hz. Celem było sprawdzenie, czy reagują one na dźwięk przenoszony przez powietrze, czy bazują jedynie na wibracjach powierzchni, na której się znajdują. Mikroskopijne włoski zamiast uszu Gąsienice Manduca sexta nie posiadają uszu w tradycyjnym tego słowa znaczeniu. Jednak jak wykazali naukowcy, ich ciało pokryte jest mikroskopijnymi włoskami, które reagują na ruchy powietrza wywołane przez dźwięk. Pełnią one funkcję narządów słuchu. Skąd to wiadomo? To nieco brutalne – w trakcie eksperymentu usunięto niektóre włoski z tułowia i odwłoka gąsienic. Po tym zabiegu reakcje na dźwięk uległy wyraźnemu osłabieniu, co jednoznacznie wskazało, że to właśnie te włoski odpowiadają za zdolność „słyszenia” u owadów. Dlaczego gąsienice słyszą tak dobrze? Przygotowują się na nadejście wrogów Jednym z najciekawszych aspektów odkrycia jest to, że częstotliwość, na którą reagują gąsienice, odpowiada dźwiękom wydawanym przez skrzydła drapieżnych os. Brzęczenie tych owadów mieści się bowiem w zakresie od 100 do 200 Hz. Zdaniem naukowców gąsienice mogły wykształcić zdolność detekcji tego rodzaju dźwięków jako mechanizm obronny. Nie ma się więc co dziwić, że muszą słyszeć ruch powietrza, a nie drgania powierzchni. Są na niego niemal 100 razy bardziej wrażliwe. Co mają wspólnego gąsi…

GettyImages-1404568045-c7197f4.jpg
width: 6000
height: 4000

Powstają lotnicze giganty. Te porty zmienią sposób podróżowania, także w Polsce
type: item
date: 2026-02-01T15:06:03.000Z
creator: Sabina Zięba
subject: Kierunki
subject: Porady
subject: Technologia
subject: Traveler
subject: afryka
subject: arabia saudyjska
subject: dubaj
subject: etiopia
subject: europa
subject: lotniska
subject: loty samolotem
subject: polska
subject: transport
description: Nadchodzące lata mogą całkowicie zmienić mapę światowego lotnictwa. W różnych częściach globu powstają gigantyczne porty lotnicze projektowane jako nowe międzynarodowe węzły przesiadkowe, które mają przejąć część ruchu od aktualnie dominujących hubów.
encoded: Nawet osoby, które latają sporadycznie, prawdopodobnie choć raz znalazły się na lotniskach takich jak Londyn Heathrow, Stambuł czy Dubai International. To właśnie tego typu porty pełnią rolę globalnych węzłów komunikacyjnych, przez które każdego roku przewijają się dziesiątki milionów pasażerów. Jednak układ sił w światowym lotnictwie nie jest stały. W najbliższych latach do tej elitarnej grupy dołączą nowe megaprojekty – budowane od podstaw lotniska i rozbudowywane porty, które mają nie tylko odciążyć istniejącą infrastrukturę, lecz także zmienić sposób planowania tras, przesiadek i całych podróży międzykontynentalnych. Największe przyszłe węzły lotnicze w Europie i w Afryce Nowe porty lotnicze mają potencjał, by w nadchodzącej dekadzie znacząco przestawić mapę globalnych połączeń lotniczych. W Europie jednym z najbardziej ambitnych projektów jest Port Polska – wcześniej znany jako Centralny Port Komunikacyjny (CPK). Planowany na lata 2030–2032, ma powstać między Warszawą a Łodzią i stać się nie tylko lotniskiem, ale także kluczowym węzłem multimodalnym dla całego kontynentu. Serce inwestycji stanowić będą dwa pasy startowe, które umożliwią obsługę około 40 milionów pasażerów rocznie, co z miejsca uplasuje Port Polska wśród największych lotnisk Europy. Projekt obejmuje również rozbudowaną infrastrukturę kolejową: nowoczesny dworzec połączy port lotniczy z największymi miastami (w tym Krakowem, Gdańskiem czy Wrocławiem) za sprawą szybkich połączeń kolejowych. Brytyjskie studio architektoniczne Foster + Partners odpowiada za koncepcję wizualną i funkcjonalną całego kompleksu, który ma stać się nową wizytówką transportową Polski i regionu środkowoeuropejskiego. Równolegle na innym kontynencie realizowany jest równie spektakularny projekt: Międzynarodowy port lotniczy Bishoftu w Etiopii, położony około 40 km na południe od Addis Abeby. To jedna z największych inwestycji infrastrukturalnych w Afryce, a jej pierwszy etap ma być ukończony już do 2030 roku. Lotnisko, zapro…

lotnisko-w-Dubaju-6a366b6.jpg
width: 6720
height: 4242

Wakacje zaczynają się w telefonie? Tak media społecznościowe zmieniły sposób podróżowania Polaków
type: item
date: 2026-02-01T08:14:59.000Z
creator: Sabina Zięba
subject: Kierunki
subject: Technologia
subject: Traveler
subject: polacy
subject: social media
subject: trendy
subject: wakacje
description: Choć do sezonu urlopowego 2026 roku pozostało jeszcze sporo czasu, już w styczniu widać wyraźny wzrost liczby rezerwacji. Jednocześnie zmienia się sam sposób planowania wakacji przez Polaków. Dla jednych liczy się regeneracja i spokój, dla innych intensywne doświadczenia, a jeszcze inni podejmują decyzje z myślą o estetyce i wrażeniach wizualnych. Coraz wyraźniej widać, że różne grupy wiekowe i społeczne zupełnie inaczej definiują dziś idealny urlop.
encoded: Wakacje przestają być wyłącznie czasem prywatnego odpoczynku, oderwanym od codziennej narracji życia. Dla wielu Polaków stają się elementem szerszej opowieści o stylu życia, aspiracjach i tożsamości. Estetyka, klimat miejsca i „fotogeniczność” kierunku coraz częściej wpływają na wybór kierunku, podobnie jak dostęp do atrakcji, lokalnej kuchni czy unikalnych doświadczeń. Jednocześnie rośnie znaczenie komfortu, elastyczności planowania i poczucia, że wyjazd jest dobrze dopasowany do indywidualnych potrzeb. Czym jeszcze kierują się dziś Polacy, planując urlopy z wyprzedzeniem? Wakacje „jak z Instagrama”. Estetyka coraz ważniejsza przy wyborze urlopu Planowanie urlopu dziś coraz częściej zaczyna się nie od mapy czy porównywarki cen, lecz od obrazu. Z nowego raportu My Luxoria wynika, że dla większości Polaków znaczenie ma to, jak zdjęcia z wakacji będą prezentować się w mediach społecznościowych. Estetyka miejsca przestała być dodatkiem – stała się jednym z filtrów decyzyjnych, szczególnie widocznym w młodszych grupach wiekowych. Najsilniej trend ten zaznacza się wśród osób w wieku 18-24 lata, dla których wizualny wymiar destynacji bardzo często przesądza o wyborze kierunku. Pokolenie Z wykorzystuje też Instagrama i TikToka jako narzędzie porównywania doświadczeń i oceniania całego „pakietu” wyjazdu – od noclegu, przez otoczenie, po atmosferę miejsca. Co istotne, wrażliwość na „instagramowość” wyjazdu utrzymuje się także w grupie 25-44 lata – aż 64% respondentów przyznaje, że bierze pod uwagę wygląd miejsca na zdjęciach, a dla 9% jest to czynnik kluczowy przy planowaniu urlopu. Potrzeba estetycznych doznań nie ogranicza się jednak wyłącznie do młodych, aktywnych zawodowo mieszkańców dużych miast. Spore oczekiwania wizualne Badanie pokazuje, że wizualny aspekt podróży ma duże znaczenie również wśród osób nieaktywnych zawodowo i zajmujących się prowadzeniem gospodarstwa domowego – w tej grupie ponad 70% respondentów zwraca uwagę na to, jak miejsce będzie wyglądało na foto…

some-fd2c080.jpg
width: 6629
height: 4788

Ludzie dają się nabrać na filmy AI – nawet gdy wiedzą, że są fałszywe. Jaka powinna być przyszłość bezpieczeństwa w sieci?
type: item
date: 2026-01-30T06:59:15.000Z
creator: Jonasz Przybył
subject: Technologia
subject: badania naukowe
subject: mózg
subject: psychologia
subject: sztuczna inteligencja
description: Chociaż coraz szybciej udaje nam się rozpoznawać, że dany film został wygenerowany przez AI, to nie wpływa to nasze osądy – tak wynika z badań. Naukowcy dowiedli, że ostrzeżenia o deepfake’ach nie chronią przed manipulacją tak skutecznie, jak sądzono. Co więc możemy zrobić? I czy możemy cokolwiek?
encoded: Badania przeprowadzone na Uniwersytecie Bristolskim udowadniają, że nawet jeśli widzowie są ostrzegani o fałszywości materiałów, ich percepcja i oceny pozostają pod silnym wpływem treści prezentowanych w materiałach generowanych komputerowo. Trudność w rozpoznawaniu autentyczności stanowi globalny problem. Jak powstają filmy AI i czym jest deepfake? Filmy generowane przez AI, określane mianem deepfake, powstają dzięki zastosowaniu zaawansowanych algorytmów uczenia maszynowego, w szczególności technik deep learning. W procesie tym sztuczna inteligencja analizuje tysiące zdjęć i nagrań, aby nauczyć się realistycznie odwzorowywać twarze, głosy i gesty. Deepfake’i znalazły zastosowanie nie tylko w rozrywce, ale także w polityce, marketingu czy dezinformacji. Szybkość, z jaką technologia ta się rozwija, sprawia, że granica między prawdą a fałszem staje się coraz trudniejsza do rozpoznania. Jak sprawdzić czy ufamy filmom generowanym przez AI? Badanie przeprowadzone przez Stephana Lewandowsky’ego i Simona Clarka miało na celu sprawdzenie, jak ludzie reagują na materiały wideo wygenerowane przez sztuczną inteligencję, nawet gdy są świadomi ich fałszywej natury. W trzech oddzielnych eksperymentach wzięło udział odpowiednio 175, 275 i 223 uczestników. Uczestnicy oglądali krótkie filmy, w których postać przyznawała się do popełnienia przestępstwa lub czynu wątpliwego moralnie. Wideo były zarówno prawdziwe, jak i stworzone przez AI. Deepfake przygotowano specjalnie na potrzeby badania, stosując te same skrypty i ustawienia co w nagraniach autentycznych. Części uczestników przedstawiono ostrzeżenie o tym, że dane nagranie jest fałszywe, inne grupy nie otrzymały żadnego ostrzeżenia lub zobaczyły jedynie ogólny komunikat na temat istnienia AI. Jak uczestnicy reagowali na oznaczenie „deepfake”? Po obejrzeniu każdego filmu uczestnicy odpowiadali na pytania dotyczące wiarygodności materiału oraz winy osoby przedstawionej na nagraniu. Naukowcy odkryli, że mimo oznaczenia wideo jako fa…

GettyImages-1167464772-5d8c415.jpg
width: 1920
height: 1080

Czy to koniec paneli fotowoltaicznych? Złote „suprakule” pochłaniają nawet dwa razy więcej energii słonecznej
type: item
date: 2026-01-29T14:15:14.000Z
creator: Jonasz Przybył
subject: Technologia
subject: energia
subject: energia odnawialna
subject: energia słoneczna
subject: fizyka
subject: złoto
description: Czy panele fotowoltaiczne to szczyt naszych marzeń o wykorzystywaniu energii ze Słońca? Okazuje się, że można zrobić to lepiej – nowa technologia wykorzystująca złote „suprakule” pozwala na niemal dwukrotne zwiększenie absorpcji prądodajnych promieni. Jak to działa?
encoded: Promienie słoneczne zawierają mnóstwo energii. Jednak obecna technologia jej pozyskiwania nie wychwytuje jej tak dużo, jak by mogła. To może się wkrótce zmienić: naukowcy stworzyli „suprakule” – rozwiązanie, które osiągnęło niezwykłą skuteczność pochłaniania energii słonecznej. Pobiło na głowę tradycyjne rozwiązania, które znajdują się na dachach wielu polskich domów. I jest tanie. Jak działają złote „suprakule”? Suprakule (z ang. supraballs) to samoorganizujące się sferyczne nanostruktury, składające się z setek, a nawet tysięcy złotych nanocząstek o precyzyjnie kontrolowanym rozmiarze. Średnica pojedynczej suprakuli sięga około 2100 nanometrów. Ich innowacyjność polega na zdolności do pochłaniania niemal całego spektrum światła słonecznego, w tym także długości fal z zakresu bliskiej podczerwieni, które są słabo absorbowane przez klasyczne panele fotowoltaiczne. W tradycyjnych panelach słonecznych, bazujących najczęściej na krzemie lub cienkowarstwowych półprzewodnikach, absorpcja światła ograniczona jest do części widma, głównie w zakresie światła widzialnego. Złote suprakule zostały zaprojektowane tak, aby wykorzystywać efekt plazmoniczny, który znacząco zwiększa efektywność pochłaniania fotonów o różnych energiach. Plazmony to skorelowane drgania elektronów w materiale przewodzącym, wywołane przez padające światło. Dzięki ich wykorzystaniu suprakule maksymalizują efektywność konwersji energii słonecznej na energię elektryczną i cieplną. Rekordowa absorpcja światła i łatwość wdrożenia Zgodnie z wynikami testów, suprakule osiągają średnią absorpcję światła słonecznego na poziomie około 89%. Dla porównania absorpcja pojedynczych nanocząsteczek złota wynosi zaledwie 45%. Dodatkową zaletą suprakul jest prostota procesu produkcyjnego. Powłoki z suprakul można nanosić na komercyjnie dostępne generatory termoelektryczne w warunkach pokojowych, bez konieczności stosowania zaawansowanych technologii czy wysokich temperatur. To czyni tę metodę nie tylko efektywną, ale tak…

FABRIC-KOLAZ-32-59-e2fc493.jpg
width: 2700
height: 1800

40 lat temu doszło do katastrofy wahadłowca Challenger. Tej tragedii można było uniknąć
type: item
date: 2026-01-28T14:35:18.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Kosmos
subject: Technologia
subject: katastrofy
subject: loty w kosmos
subject: nasa
description: 28 stycznia 1986 roku miał być przełomowym dniem w historii astronautyki. Misja wahadłowca Challenger miała sprawić, że amerykański program kosmiczny stanie się bliższy społeczeństwu, a sam kosmos wydawał się czymś na wyciągnięcie ręki. Jednak stało się dokładnie odwrotnie.
encoded: Spis treści: Katastrofa Challengera Badanie wypadku Nikt nie słuchał inżynierów W fotelu wahadłowca Challenger, który miał właśnie odbyć swoją 10. misję, zasiadła pierwsza „nauczycielka w kosmosie” – 37-letnia Christa McAuliffe z Concord w stanie New Hampshire, zwyciężczyni ogólnokrajowego konkursu zainicjowanego w 1984 roku. McAuliffe miała przeprowadzić co najmniej dwie lekcje z orbity, a potem przez kolejne dziewięć miesięcy prowadzić wykłady dla uczniów w całych Stanach Zjednoczonych. Wśród osób oglądających tego dnia start z Cape Canaveral byli jej mali uczniowie. Na filmach widać, jak machają do swojej nauczycielki siedzącej w zainstalowanym na potężnej rakiecie wahadłowcu, oddalonym od trybun o sześć kilometrów. Pozostałymi członkami załogi byli: dowódca Francis (Dick) Scobee, pilot Michael Smith, specjaliści misji Ellison Onizuka, Judith Resnik i Ronald McNair, inżynier firmy Hughes Aircraft – Gregory Jarvis. Katastrofa Challengera Misja od początku napotykała trudności. Start przekładano przez kilka dni, częściowo z powodu opóźnień w sprowadzeniu na Ziemię poprzedniej misji wahadłowca, 61-C (Columbia). W noc przed startem środkową Florydę nawiedziła silna fala zimna, która pozostawiła grube warstwy lodu na wyrzutni. W komentarzach medialnych regularnie padały informacje o konieczności odlodzenia wyrzutni. M.in. to spowodowało, że 28 stycznia start opóźniono do godziny 11:38 czasu lokalnego. Gdy wreszcie silniki zapłonęły, zebrani na trybunach ludzie wiwatowali. Ich radość trwała około półtorej minuty. Oto przebieg wydarzeń: T+0.678, czyli 0,678 sekundy po starcie na filmie ze startu widać pierwsze oznaki nieprawidłowego czarnego dymu pojawiającego się nieco powyżej podejrzanego złącza w prawym rakietowym silniku pomocniczym na paliwo stałe, czyli w boosterze SRB. T+5.674: ciśnienie wewnętrzne w prawym boosterze jest o 11,8 psi wyższe niż normalnie. T+40.000: Michael Smith mówi przez interkom: „Jest Mach 1.” T+45.217: pojawia się błysk za prawym skrzydłem. T…

challenger-9b655a7.jpg
width: 6055
height: 4608

Japonia buduje najszybszy pociąg świata. Czy ta technologia dotrze do Europy?
type: item
date: 2026-01-28T07:00:24.000Z
creator: Sabina Zięba
subject: Kierunki
subject: Technologia
subject: Traveler
subject: europa
subject: japonia
subject: pociągi
subject: tokio
subject: transport
description: Choć wielu podróżnych wciąż wybiera samochód lub samolot, transport kolejowy nie traci na znaczeniu – wręcz przeciwnie, wchodzi w zupełnie nową erę. Najlepszym dowodem jest Japonia, która pracuje nad pociągiem zdolnym osiągać prędkość aż 603,5 km/h. To poziom, który jeszcze niedawno wydawał się zarezerwowany wyłącznie dla lotnictwa.
encoded: W Japonii trwają intensywne prace nad konstrukcją najszybszego pociągu świata, opartego na technologii lewitacji magnetycznej. Zakłada się, że skład będzie mógł rozpędzać się do 603,5 km/h, znacząco przekraczając możliwości jedynego komercyjnego pociągu na poduszce magnetycznej kursującego obecnie na świecie – chińskiego Shanghai Maglev, osiągającego około 460 km/h. Dla porównania, najszybsze pociągi dużych prędkości w Europie, takie jak francuskie TGV czy włoskie Italo, w regularnej eksploatacji poruszają się z prędkościami rzędu 300-350 km/h. Pojawia się więc pytanie, czy technologia rozwijana w Azji ma szansę w przyszłości trafić także na europejskie tory? Jak działają pociągi maglev serii L0? Rozwijany w Japonii pociąg serii L0 opiera się na technologii lewitacji magnetycznej, która całkowicie zmienia klasyczne rozumienie ruchu kolejowego. Zamiast poruszać się po szynach, skład unosi się kilka centymetrów nad prowadnicą dzięki silnym elektromagnesom. Eliminuje to tarcie między kołami a torem, które w tradycyjnych pociągach stanowi jedną z głównych barier prędkości. Ruch do przodu zapewnia liniowy silnik elektryczny wbudowany w infrastrukturę torową – pole magnetyczne niejako „ciągnie” i „odpycha” pociąg, umożliwiając płynne rozpędzanie do prędkości przekraczających 600 km/h. W praktyce oznacza to nie tylko rekordowe osiągi, lecz także inny profil jazdy: mniej wibracji, niższy poziom hałasu mechanicznego i większą stabilność przy dużych prędkościach. Docelowo technologia ta ma skrócić przejazd między Tokio a Osaką do około godziny, podczas gdy obecnie najszybsze połączenia zajmują ponad dwie godziny. Projekt wiąże się jednak z ogromnymi nakładami finansowymi (koszty budowy infrastruktury liczono już w dziesiątkach miliardów euro), a harmonogram uległ przesunięciu. Zamiast pierwotnie przyjmowanego terminu końca dekady bardziej realny scenariusz zakłada uruchomienie komercyjnych kursów dopiero w połowie lat 30. XXI wieku. Czy superszybki maglev mógłby jeździć w Eur…

maglev-df5fdf9.jpg
width: 5760
height: 3840

Przekręt doskonały? Korea Północna zamówiła 1000 samochodów Volvo i nigdy za nie nie zapłaciła
type: item
date: 2026-01-25T09:45:05.000Z
creator: Sabina Zięba
subject: Historia
subject: Kierunki
subject: Technologia
subject: Traveler
subject: gospodarka
subject: korea północna
subject: pieniądze
subject: samochody
subject: szwecja
description: Choć dziś międzynarodowy handel opiera się na skomplikowanych zabezpieczeniach finansowych, gwarancjach bankowych i długich procedurach prawnych, kilkadziesiąt lat temu wymiana towarów między państwami bywała obarczona ogromnym ryzykiem. Szczególnie wtedy, gdy w grę wchodziły kraje pozostające poza globalnym systemem gospodarczym. Jedną z najbardziej spektakularnych lekcji na ten temat odebrali Szwedzi z firmy Volvo.
encoded: Na początku lat siedemdziesiątych władze Korei Północnej postanowiły unowocześnić państwową flotę samochodową i złożyły w Szwecji zamówienie na 1000 nowych, luksusowych (jak na tamte realia) aut marki Volvo. Samochody trafiły do Pjongjangu, były używane i widywane na ulicach stolicy, ale pieniądze nigdy nie dotarły do producenta. Należność nie została uregulowana ani wtedy, ani później, a niespłacony rachunek przez dekady narastał wraz z odsetkami. Ta historia, balansująca na granicy absurdu i geopolitycznej lekcji, do dziś uchodzi za jedną z najsłynniejszych afer handlowych XX wieku. Tło polityczne i gospodarcze lat 70., które doprowadziło do umowy z Koreą Północną Na przełomie lat 60. i 70. XX wieku Szwecja aktywnie poszukiwała nowych rynków zbytu poza Europą Zachodnią. Polityka neutralności, którą kraj konsekwentnie realizował w czasie zimnej wojny, sprzyjała nawiązywaniu relacji handlowych także z państwami pozostającymi poza zachodnim blokiem gospodarczym. W tym kontekście na radarze szwedzkiego rządu oraz krajowych koncernów przemysłowych znalazła się Korea Północna, rządzona wtedy przez Kima Ir Sena. Sprawiała wówczas wrażenie kraju szybko się rozwijającego, nowoczesnego i ambitnego, a jej władze chętnie demonstrowały industrialny potencjał oraz gotowość do współpracy międzynarodowej. Ten obraz był jednak w dużej mierze efektem zewnętrznego wsparcia. Po wojnie koreańskiej północna część półwyspu korzystała z szerokiego strumienia kredytów, preferencyjnych pożyczek oraz dostaw technologii ze strony Związku Radzieckiego i Chin. Dzięki temu w statystykach gospodarczych kraj przez pewien czas wyprzedzał nawet Koreę Południową. Dla zagranicznych partnerów handlowych był to sygnał stabilności i wypłacalności, choć w rzeczywistości północnokoreański model rozwoju opierał się niemal wyłącznie na zadłużeniu i politycznych gwarancjach sojuszników. Na ten rynek zdecydowały się wejść szwedzkie firmy, w tym m.in. Sandvik i SKF, a także Volvo, które – działając z ostrożnoś…

korea-pln-1d68096.jpg
width: 6000
height: 4000

W Dubaju powstanie „miasto Mercedesa”. Jak wygląda i co przyniesie budowa luksusowego osiedla?
type: item
date: 2026-01-25T07:20:19.000Z
creator: Olaf Kardaszewski
subject: Technologia
subject: Traveler
subject: dubaj
subject: miasta
subject: motoryzacja
description: W Dubaju powstanie „miasto w mieście” sygnowane logiem niemieckiego giganta motoryzacyjnego Mercedes-Benz. Niemal na środku pustyni stanie 12 drapaczy chmur. Budynki wraz z przestrzeniami kulturalnymi i rekreacyjnymi, alejami handlowymi oraz terenami zielonymi stworzą nowe, ekskluzywne osiedle. Pozostaje jednak pytanie: czy działania przedsiębiorców rzeczywiście mają charakter miastotwórczy, czy są jedynie ukierunkowane na stworzenie kolejnej zamkniętej enklawy w tym – już i tak – bardzo luksusowym mieście.
encoded: Spis treści: 12 wieżowców na pustyni Kiedy można się spodziewać premiery? Zrównoważone miasto Dla kogo jest dubajskie osiedle? Marki motoryzacyjne coraz częściej sięgają po niekonwencjonalne metody marketingowe, polegające m.in. na tworzeniu fizycznych przestrzeni sygnowanych własnym logo. Kraje arabskie, które intensywnie zabiegają o zagranicznych turystów, inwestorów i przedsiębiorców, chętnie wchodzą we współpracę z globalnymi firmami, kreując miejsca opatrzone znakiem rozpoznawalnym światowych hegemonów motoryzacji. W 2010 roku powstał choćby park rozrywki Ferrari World w Abu Dhabi, w którym znajduje się m.in. jedna z najszybszych kolejek górskich na świecie. Tego typu przedsięwzięcia służą nie tylko podnoszeniu prestiżu regionu, ale także trafieniu w gusta fanów najbardziej znanych producentów ekskluzywnych samochodów. 12 wieżowców na pustyni Teraz, za sprawą porozumienia niemieckiego Mercedesa z dubajskim deweloperem Binghatti, powstać ma kolejne miejsce sygnowane gwiazdą z logotypu firmy z kraju naszego zachodniego sąsiada. Zapowiadane rozwiązania mają zapewnić Dubajowi następny punkt na mapie luksusu, technologii i ekskluzywnego stylu życia. Nowe „miasto w mieście” zostanie zlokalizowane w stale rozbudowującej się dzielnicy Nad Al Sheba. Obszar ten, położony poza ścisłym centrum Dubaju, jest efektem emirackiej ekspansji na tereny pustynne Półwyspu Arabskiego. Wraz z kurczącymi się zasobami gruntów w obrębie miasta deweloperzy coraz częściej przenoszą swoje przedsięwzięcia w głąb piaszczystego lądu lub na sztucznie tworzone wyspy. Kompleks Mercedesa ma składać się z dwunastu wieżowców, wokół których powstanie pełna infrastruktura miejska. Centralnym punktem założenia będzie 341-metrowa Vision Iconic Tower, oferująca ekskluzywne rezydencje, których wnętrza mają nawiązywać do marketingowego hasła marki – „zmysłowej czystości” (ang. sensual purity). Miejsce spotkań towarzyskich pełnić ma deptak Grand Promenade, usytuowany nad sztucznym zbiornikiem wodnym. Zapowi…

shutterstock1741981061-6e2e77a.jpg
width: 4990
height: 3324