National Geographic
type: channel
link: https://www.national-geographic.pl
date: 2026-08-07T07:59:00.000Z
update period: hourly
update frequency: 1
update base: 2000-01-01T12:00+00:00
items: Boeing 747 miał wylądować w Houston. Załoga przegapiła port docelowy i poleciała dalej
items: Klimatyczny kryzys energetyczny wstrząsa Europą. Polska sięga po wyjątkową procedurę
items: Czy klimatyzacja jest szkodliwa? Nie, ale… Fakty, mity i zasady bezpiecznego użytkowania
items: Zielone dachy i starożytne metody. Jak skutecznie walczyć z upałem w mieście?
items: Wielki przełom na sali operacyjnej. Zdalnie sterowane roboty humanoidalne przeprowadziły udaną operację
items: Wezuwiusz niemal zwęgił te starożytne zwoje. Sztuczna inteligencja pozwoliła je odczytać po dwóch tysiącach lat
items: Nowa era mierzenia gorączki. Ta kapsułka wielkości borówki wyśle dane prosto z twojego żołądka
items: Zapomnij o zegarach atomowych. Europejscy fizycy uruchomili pierwszy na świecie zegar jądrowy
items: Ten stymulator mózgu reaguje na każdy krok pacjenta. Nowa nadzieja dla chorych na parkinsona
items: Era kosmicznej sztucznej inteligencji. SpaceX chce umieścić AI na orbicie
items: Odkrywaj tak jak lubisz: jak Xiaomi projektuje technologię zakorzenioną w codzienności
items: Miniaturowy implant przejmie kontrolę nad nerwami. To nowa metoda leczenia bólu
items: Koniec ery hakerów? Fizycy po raz pierwszy w historii osiągnęli „doskonałą losowość”
items: Pod Wawelem zwodowali łódź, która pędzi bez paliwa. To projekt AGH
items: Został zaatakowany w absolutnej ciemności. Co naprawdę wydarzyło się na dnie oceanu?
items: Twój samochód wie o tobie więcej, niż chciałbyś mu zdradzić. Gdzie trafiają nasze dane i czy to bezpieczne?
items: Przełom w komunikacji czy zręczny algorytm? Chińskie AI zaczęło tłumaczyć szczekanie psów i miauczenie kotów
items: Powstaje państwo przyszłości. Tropikalną wyspą będzie rządzić sztuczna inteligencja
items: Już dziś największa rakieta w historii ludzkości rusza na orbitę. Gdzie oglądać start misji?
items: Detektory fal grawitacyjnych „dostrajają się” z kosmosem. Naukowcy sięgnęli po metodę rodem ze studia nagraniowego
items: Sztuczna inteligencja w służbie zwierzętom. Jak AI zmieni zasady testowania leków?
items: Paliwo z powietrza. Koreańczycy stworzyli reaktor, który tanio przetwarza CO2 bezpośrednio w benzynę
items: Nie miesiące, a dni. Sztuczna inteligencja drastycznie skraca czas tropienia dzikich zwierząt i nic się przed nią nie ukryje
items: Światło bez prądu: naukowcy wykorzystują żywe glony
items: Wojny robotów. Po raz pierwszy w historii bezzałogowe pojazdy naziemne zdobyły pozycję wroga

Boeing 747 miał wylądować w Houston. Załoga przegapiła port docelowy i poleciała dalej
type: item
date: 2026-08-07T07:30:31.000Z
creator: Łukasz Załuski
subject: Technologia
subject: boeing
subject: loty samolotem
subject: stany zjednoczone
description: Rutynowy rejs towarowy z Meksyku do Houston zakończył się niebezpiecznym incydentem. Załoga Boeinga 747 zorientowała się w sytuacji dopiero setki kilometrów od celu, gdy zapas paliwa był już alarmująco niski.
encoded: FPiloci potężnego samolotu transportowego prosili kontrolerów o skierowanie na pas lotniska w Houston. Problem w tym, że znajdowali się w rejonie Dallas, około 360 km dalej. Załoga ogłosiła stan pilności z powodu kończącego się paliwa. Maszyna bezpiecznie wylądowała, ale sprawa rodzi pytanie: jak współczesny samolot mógł polecieć do niewłaściwego miasta? Mimo podobnych, szeroko komentowanych incydentów latanie samolotem jest dziś statystycznie bezpieczniejsze niż kiedykolwiek wcześniej. Boeing 747 miał lecieć do Houston. Znalazł się nad Dallas Do zdarzenia doszło we wtorek, 4 sierpnia 2026 roku, podczas lotu cargo Silk Way West Airlines 7L5722. Boeing 747-8F wystartował z międzynarodowego portu lotniczego Felipe Ángeles, obsługującego aglomerację miasta Meksyk. Jego planowanym celem było lotnisko George Bush Intercontinental w Houston. Przebieg lotu wyglądał jednak zupełnie inaczej. Zamiast skierować się w stronę Houston, samolot dotarł nad rejon Dallas. Oba miasta dzieli w linii prostej około 360 km. O skali problemu świadczy opublikowane w sieci nagranie rozmowy załogi z amerykańskimi kontrolerami ruchu lotniczego. Piloci wciąż prosili o wektory, czyli instrukcje dotyczące kierunku lotu, prowadzące do pasa 26R w Houston. Kontroler musiał uświadomić im, że nie znajdują się nawet w pobliżu docelowego portu. – Nie jest pan teraz nawet w pobliżu Houston – odpowiedział pilotowi kontroler. Dodał, że maszyna znajduje się kilkaset mil od celu, po czym zapytał o ilość pozostałego paliwa. „Pan-Pan”. Załoga zgłosiła niebezpiecznie niski poziom paliwa Według relacji opartych na nagraniu łączności radiowej załoga podała, że w zbiornikach pozostało około 6 tys. funtów paliwa, czyli niespełna 2,8 tony. Miało to wystarczyć na mniej więcej 30 minut lotu. W przypadku ciężkiego, czterosilnikowego Boeinga 747 był to zapas niewystarczający, aby bezpiecznie pokonać drogę do Houston i zachować wymagane rezerwy. Piloci trzykrotnie wypowiedzieli formułę „Pan-Pan”, informując kontrolę lotó…

boeing-silk-west-GettyImages-2198538870-5d036a2.jpg
width: 7865
height: 5381

Klimatyczny kryzys energetyczny wstrząsa Europą. Polska sięga po wyjątkową procedurę
type: item
date: 2026-08-05T12:52:26.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Przyroda
subject: Technologia
subject: dunaj
subject: elektrownia
subject: elektryczność
subject: europa
subject: mołdawia
subject: polska
subject: rumunia
subject: susza
subject: upał
subject: węgry
subject: wisła
subject: zmiany klimatyczne
description: Fale upałów i susze przestają być wyzwaniem tylko ekologicznym – stają się zagrożeniem dla stabilności energetycznej Europy. Rekordowe zapotrzebowanie na prąd zderza się ze spadkiem poziomu wód w kluczowych rzekach i brakuje wody do chłodzenia elektrowni. Europa znalazła się bez wątpienia w punkcie zwrotnym, ale Polska jest dobrze przygotowana, choć nie obyło się bez wyjątkowych procedur.
encoded: Wysychające koryta wielkich rzek ograniczają pracę wielu elektrowni, także w Polsce. Rośnie ryzyko wystąpienia niedoborów prądu i konieczności wprowadzenia przerw w jego dostawach – choć nie rozkłada się ono w Europie równo. Różne kraje radzą sobie w różny sposób, m.in. kupując energię za granicą, zmieniając zarządzanie siecią energetyczną oraz stopniowo przebudowując swój miks energetyczny. Wysychające rzeki i rekordowe zapotrzebowanie na prąd Tegoroczne lato przynosi Europie falę bezprecedensowych temperatur. Upalne dni i tropikalne noce zmuszają miliony gospodarstw domowych i firm do intensywnego korzystania z klimatyzacji, co generuje gwałtowny wzrost zużycia energii elektrycznej. Z drugiej strony postępująca susza hydrologiczna, której nie były już w stanie zatrzymać opady deszczu np. w Polsce, doprowadziła do spadku poziomu wód w kluczowych wielkich rzekach Europy. Niezbędnej do chłodzenia elektrowni wody zaczyna brakować, co w ostatnich dniach odczuły szczególnie Węgry i Rumunia. Elektrownia jądrowa Paks na Węgrzech, odpowiadająca za niemal połowę krajowej produkcji prądu, znalazła się o krok od całkowitego wyłączenia z powodu rekordowo niskiego poziomu wód Dunaju. W Rumunii, także na Dunaju, przeprowadzono kontrolowane detonacje, aby zwiększyć dopływ wody do elektrowni Cernavodă. Sytuację odczuła również Mołdawia, w której spadek produkcji prądu, wysokie temperatury i ograniczone możliwości importu z sąsiednich krajów, zmusiły władze do zapowiedzi czasowych przerw w dostawach prądu. Wydarzenia te pokazują, jak splot pogodowych ekstremów w krótkim czasie może zagrozić stabilności energetycznej całych państw. Polska ogranicza moc elektrowni i wprowadza okres przywołania Na tle tej trudnej sytuacji polski system elektroenergetyczny wykazał się wysokim poziomem odporności, choć nie obyło się bez wprowadzenia wyjątkowych procedur. Niski stan wody w Wiśle wymusił ograniczenie mocy w bloku elektrowni Kozienice i Połaniec, chłodzonych wodą z rzeki. Wisła bije rekord…

elektrownia-paks-b161099.jpg
width: 4500
height: 3001

Czy klimatyzacja jest szkodliwa? Nie, ale… Fakty, mity i zasady bezpiecznego użytkowania
type: item
date: 2026-08-05T08:55:03.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Nauka
subject: Technologia
subject: klimat
subject: medycyna
subject: ocieplenie klimatu
subject: upał
subject: Zdrowie
description: Klimatyzacja stała się nieodłącznym elementem współczesnego życia, także w Polsce. Zapewnia ulgę w upalne dni w domach, biurach, szpitalach i samochodach. Mimo powszechności, wokół jej wpływu na organizm wciąż krąży wiele informacji częściowo lub całkiem fałszywych. Czy przebywanie w chłodzonych pomieszczeniach rzeczywiście może być szkodliwe dla zdrowia? Przyglądamy się najważniejszym faktom i mitom, aby wyjaśnić jak korzystać z chłodzenia bez ryzyka dla zdrowia.
encoded: Spis treści: Mit przeziębienia od chłodu – jak wilgotność wpływa na śluzówki? Syndrom chorego budynku – fakt czy mit? Mikroorganizmy w klimatyzacji – od zarodników grzybów po wirusy Lekcja z historii: odkrycie bakterii Legionella pneumophila Jak bezpiecznie i zdrowo korzystać z klimatyzacji? Pytania o wpływ klimatyzacji na ludzki organizm powracają jak bumerang każdego lata. Wiele osób łączy korzystanie z niej z nawracającymi infekcjami dróg oddechowych, bólami głowy czy chronicznym zmęczeniem. W rzeczywistości to nie samo chłodzenie jest przyczyną dolegliwości, lecz błędy popełniane podczas eksploatacji urządzeń oraz zaniedbania w ich regularnym serwisowaniu. Oto kluczowe fakty, zagrożenia mikrobiologiczne oraz zasady bezpiecznej eksploatacji. Mit przeziębienia od chłodu – jak wilgotność wpływa na śluzówki? Jeden z najpowszechniejszych mitów głosi, że zimne powietrze z klimatyzatora samo w sobie wywołuje przeziębienia. Ale niska temperatura nie jest patogenem – do infekcji potrzeba przecież chorobotwórczych mikroorganizmów. To raczej gwałtowny szok termiczny wywołany przejściem z rozgrzanego otoczenia do mocno wychłodzonego pomieszczenia osłabia mechanizmy obronne organizmu. Istotnym fizjologicznym czynnikiem jest też fakt, że schładzanie powietrza wiąże się z drastycznym obniżeniem jego wilgotności. Długotrwałe przebywanie w środowisku o niskiej wilgotności prowadzi do wysuszania błon śluzowych nosa, zatok, gardła i górnych partii oskrzeli. Wysuszone śluzówki tracą swoją naturalną barierę ochronną, która zatrzymuje drobnoustroje, co w konsekwencji ułatwia bakteriom oraz grzybom wnikanie do organizmu i zwiększa ryzyko infekcji. Syndrom chorego budynku – fakt czy mit? Długotrwałe przebywanie w niewłaściwie wentylowanych i klimatyzowanych obiektach może prowadzić do rozwoju tzw. syndromu chorego budynku (ang. sick building syndrome). To zespół dolegliwości, do których należą: uporczywe bóle i zawroty głowy, zatkany nos, przewlekły kaszel, podrażnienia skóry, zmęczeni…

klimatyzacja-zdrowie-eca5e0c.jpg
width: 5184
height: 3456

Zielone dachy i starożytne metody. Jak skutecznie walczyć z upałem w mieście?
type: item
date: 2026-07-30T08:24:22.000Z
creator: Olaf Kardaszewski
subject: Technologia
subject: miasta
subject: pogoda
subject: upał
subject: zmiany klimatyczne
description: Letni skwar w betonowej dżungli staje się coraz większym wyzwaniem dla mieszkańców. Aby chronić zdrowie obywateli, urbaniści sięgają po innowacyjne i historyczne metody chłodzenia. Od roślinnych dachów po podziemne kanały wodne – zobacz, jak nowoczesne metropolie walczą z ekstremalnymi temperaturami.
encoded: Miejskie wyspy ciepła to zjawisko polegające na tym, że temperatura powietrza w obszarach zurbanizowanych jest wyraźnie wyższa niż w otaczających je terenach podmiejskich czy wiejskich. Przyczyn takiej sytuacji można szukać w wielu czynnikach. Są to zarówno ludzkie działania, mające miejsce obecnie w miastach, jak i sam kształt metropolii, który sprzyja podwyższaniu temperatury powietrza. Skutki powstawania miejskich wysp ciepła mogą być niezwykle szkodliwe dla ludzi, zwiększając chociażby ryzyko udarów cieplnych. Z uwagi na to zagrożenie bardzo istotne jest budowanie infrastruktury, która mogłaby „ochłodzić” miasto. Zielone miasto, to chłodne miasto Jednym z popularniejszych rozwiązań radzenia sobie z miejskim gorącem jest budowa zielonej infrastruktury. Parki, skwery i ogrody nie nagrzewają się w takim tempie jak asfaltowe powierzchnie, rzucając dodatkowo cień. Trawy pochłaniają również wodę, która, gdy paruje, ochładza powietrze w tej części miasta. Tworzenie miejskich stref zieleni towarzyszy miastom na całym świecie od tysięcy lat. Legendarne wiszące ogrody Semiramidy w Babilonie (ok. VI w. p.n.e., Mezopotamia) miały dawać cień, parowanie i chłód w gorącym klimacie. Podobne zastosowanie do tej pory spełniają np. wewnętrzne dziedzińce z roślinnością i wodą, czyli tzw. riady w Maroku. Miejska zieleń to jednak nie tylko specjalne zielone enklawy, lecz także mniejsza infrastruktura wkomponowana w urbanistyczną przestrzeń. Roślinność nie musi być planowana strefowo, może przenikać się z miejską tkanką, pomagając w ten sposób w ochładzaniu temperatury powietrza. Rozwiązaniami takimi są np. hiszpańskie emparrados (dosłownie: winne zadaszenie), które chłodzą ulice andaluzyjskiego miasteczka Jerez de la Frontera. Winorośl tworzy na tamtejszych uliczkach gęsty, zielony dach, który zatrzymuje promienie słoneczne i daje cień. Dzięki temu temperatura powietrza przy chodniku spada średnio o 6–8 °C. Tradycyjne rozwiązania pomocne i dziś W dawnych perskich miastach stosowano s…

shutterstock2507327259-95672e0.jpg
width: 5184
height: 3456

Wielki przełom na sali operacyjnej. Zdalnie sterowane roboty humanoidalne przeprowadziły udaną operację
type: item
date: 2026-07-09T10:27:28.000Z
creator: Jonasz Przybył
subject: Nauka
subject: Technologia
subject: chirurgia
subject: medycyna
subject: roboty
description: Nad stołem operacyjnym pochyla się nie chirurg w kitlu, lecz 27-kilogramowa maszyna o ludzkiej budowie. Bezszelestnie i precyzyjnie chwyta narzędzia, a usunięcie pęcherzyka żółciowego przebiega zgodnie z planem. To nie kadr z filmu Kubricka, ale przełom dokonany przez inżynierów i lekarzy z Uniwersytetu Kalifornijskiego w San Diego. Po raz pierwszy zdalnie sterowane roboty humanoidalne z powodzeniem przeprowadziły prawdziwe zabiegi.
encoded: W ramach testów przedklinicznych zaplanowano i przeprowadzono dwie udane operacje u dużych ssaków nienaczelnych. W pierwszym przypadku zabieg usunięcia pęcherzyka żółciowego przeprowadził zespół mieszany – maszyna współpracowała z człowiekiem pełniącym rolę asystenta. Drugą procedurę wykonał już duet dwóch maszyn, które ramię w ramię operowały pacjenta na jednym stole operacyjnym. Głównym bohaterem badań opublikowanych w lipcowym wydaniu prestiżowego „Nature” jest „Surgie” – smukły robot mierzący 1,5 metra i ważący zaledwie 27 kilogramów, którego polskim kuzynem jest popularny w social mediach „Edward Warchocki”. Choć inżynierowie musieli wyposażyć go w specjalne adaptery do trzymania klasycznych instrumentów medycznych, sterowanie maszyną okazało się dla lekarzy niezwykle intuicyjne i naturalne. Czy czeka nas robotyczna rewolucja? Sale operacyjne stworzone są dla ludzi Robotyka w chirurgii nie jest nowością. Szpitale na całym świecie od lat wykorzystują zaawansowane platformy (jak słynny system „da Vinci”). Jednak tradycyjne stacje operacyjne to potężne, wyspecjalizowane kolosy. Standardowe systemy robotów ważą ponad 800 kilogramów, posiadają kilka ramion manipulacyjnych i wymagają drogich, przebudowanych sal oraz dużego zespołu technicznego. Humanoidalny, niewielki „Surgie” dobrze wpisuje się w ludzką przestrzeń roboczą. Dr Nikita Thareja z UC San Diego School of Medicine przyznaje, że lekarze byli wręcz zaskoczeni tym, jak płynnie robot zintegrował się z ich rutynowym środowiskiem pracy. Co najważniejsze, precyzja zabiegu wykonanego przez formę humanoidalną w niczym nie ustępowała tej oferowanej przez ogromne, stacjonarne systemy telemedyczne. View oEmbed on the source website Roboty w polowych szpitalach, roboty w przestrzeni kosmicznej Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) od dawna alarmuje o globalnym, drastycznym niedoborze wykwalifikowanych chirurgów. Prof. Michael Yip, inżynier i współautor badania, podkreśla, że humanoidalne roboty mogą zdemokratyzować dostęp…

coverart-e340e42.png
width: 1920
height: 1080

Wezuwiusz niemal zwęgił te starożytne zwoje. Sztuczna inteligencja pozwoliła je odczytać po dwóch tysiącach lat
type: item
date: 2026-06-28T08:40:32.000Z
creator: Sam Kean
subject: Historia
subject: Technologia
subject: archeologia
subject: filozofia
subject: starożytny rzym
subject: sztuczna inteligencja
description: Akceleratory cząstek i sztuczna inteligencja pozwalają badaczom na wirtualne „rozpakowanie” i odczytanie zwojów z Herkulanum po raz pierwszy od wybuchu Wezuwiusza w 79 r. n.e. 2000-letnie dokumenty z jednej z niewielu zachowanych bibliotek starożytności w końcu ujawniają swoje sekrety. National Geographic jako pierwszy zobaczył, co zawierają.
encoded: Spis treści: Pierwsze odczytane zwoje z Herkulanum Technologia wspiera archeologię Erupcja Wezuwiusza w 79 roku n.e., która spustoszyła Pompeje, pogrzebała również pobliskie miasto Herkulanum. Przykryło jego słynną bibliotekę w Willi Papirusów pod 18-metrową warstwą popiołu i skał. Setki zwojów przetrwały piekło właśnie dzięki temu. Zamiast spłonąć, spiekły się i przekształciły w zdeformowane bryły. Są tak kruche, że archeolodzy bali się ich dotykać. Kolekcja tych papirusów to jedyna znana biblioteka z czasów starożytności grecko-rzymskiej, która przetrwała do dziś. Tylko jak ją odczytać? Dopiero teraz, prawie 2000 lat po tragedii Wezuwiusza, bezcenne dokumenty w końcu zdradzają swoje tajemnice. Dzięki akceleratorom cząstek i sztucznej inteligencji naukowcy mogą wirtualnie „rozwijać” zwoje z Herkulanum i odczytać ich zawartość. Przełomowymi badaniami zajął się zespół historyków, naukowców i ekspertów w dziedzinie sztucznej inteligencji, kierowany przez włoską papirolożkę dr Federicę Nicolardi. National Geographic uzyskał dostęp do pierwszych wyników. Jeden ze zwojów został uznany za prawdopodobnie jeden z najstarszych w historii Rzymu. Inny może dostarczyć cennych nowych informacji na temat mitologii greckiej i legendarnych bogów Olimpu. Pierwsze odczytane zwoje z Herkulanum Od czasu odkrycia Willi Papirusów w 1750 roku archeolodzy próbowali najróżniejszych metod rozwijania zwojów: od wstrzykiwania rtęci, po malowanie eterem lub żywicą papirusową w celu ich zmiękczenia. Wczesne próby przyniosły pewne rezultaty, w tym odkrycie, że kolekcja składała się głównie z greckojęzycznych dzieł Filodemosa, filozofa z I wieku p.n.e. i zwolennika epikureizmu. Jednak danych było niewiele, a zabiegi wówczas stosowane często niszczyły bezcenny papirus. Większość zwojów z Herkulanum przechowywana jest w Neapolu, w bibliotece Nazionale di Napoli Vittorio Emanuele III. Zespół dr Nicolardi wyciągnął tacę z nimi. Szczególnie ekscytujący okazał się najmniejszy zwój. W latach 80. XX wieku…

zwoje-z-herkulanum-1-7c74584.png
width: 1200
height: 896

Nowa era mierzenia gorączki. Ta kapsułka wielkości borówki wyśle dane prosto z twojego żołądka
type: item
date: 2026-06-18T06:52:45.000Z
creator: Jonasz Przybył
subject: Technologia
subject: ciało
subject: sprzęt
subject: Zdrowie
description: Temperaturę mierzymy zazwyczaj albo na czole, albo pod pachą. Te wyniki potrafią być jednak bardzo mylące – wpływa na nie wiele różnych czynników. Aby poznać prawdziwy stan pacjenta lekarze potrzebują odczytu tzw. temperatury głębokiej, a inżynierowie z MIT właśnie zaprezentowali urządzenie, które w tym aspekcie dosłownie miażdży tradycyjne termometry. Wystarczy połknąć maleńką, elektroniczną „borówkę”.
encoded: Na temperaturę powierzchni naskórka ma wpływ parowanie potu, przeciągi czy temperatura otoczenia – dlatego klasyczne termometry lubią się mylić. Z kolei termometry połykalne, choć są już dostępne na rynku komercyjnym, sprawiają pacjentom sporo problemów. Z powodu wbudowanych baterii i skomplikowanych obwodów osiągają one potężne rozmiary. Naukowcy z Massachusetts Institute of Technology (MIT) postanowili diametralnie odchudzić tę technologię. Stworzyli czujnik o średnicy zaledwie 6 milimetrów i grubości 4 milimetrów – czyli zbliżony rozmiarem do owocu małej borówki amerykańskiej. Nanotechnologia w borówce Jak zmieścić skomplikowaną elektronikę i zasilanie w czymś wielkości małego owocu? Inżynierowie z MIT musieli przeprojektować każdy element od nowa, stawiając na radykalne oszczędzanie energii. Sercem pigułki jest miniaturowy, krzemowy chip, który zajmuje zaledwie 1 milimetr kwadratowy. Zamiast tradycyjnych, prądożernych czujników, do pomiaru wykorzystano w nim tak zwany prąd upływu. To minimalna, resztkowa ilość prądu, która płynie w obwodach elektronicznych nawet wtedy, gdy są wyłączone. Częstotliwość tej mikroskopijnej energii zachowuje się bardzo przewidywalnie – zmienia się pod wpływem ciepła otoczenia, co czyni z niej idealny i darmowy termometr. Dzięki temu rozwiązaniu całe urządzenie zużywa tak mało prądu, że wystarcza mu bateria o grubości zaledwie 1,6 milimetra. Świetnym pomysłem było także odciążenie samej pigułki od wysyłania potężnych sygnałów radiowych – proces ten normalnie natychmiast wyczerpałby małą baterię. Zastosowano więc system nazywany rozpraszaniem wstecznym (z ang. backscattering). Działa to trochę jak odbijanie światła lusterkiem – sama pigułka nie musi wytwarzać własnej fali. Zamiast tego tuż obok pacjenta (w odległości ok. 30-60 cm) znajduje się zewnętrzna antena, która emituje silny sygnał radiowy w kierunku ciała. Połknięta „borówka” łapie ten sygnał, błyskawicznie zapisuje na nim precyzyjny wynik temperatury i po prostu odbija go na z…

GettyImages-459762092-9378243.jpg
width: 5000
height: 3337

Zapomnij o zegarach atomowych. Europejscy fizycy uruchomili pierwszy na świecie zegar jądrowy
type: item
date: 2026-06-17T05:55:46.000Z
creator: Jonasz Przybył
subject: Nauka
subject: Technologia
subject: ciemna materia
subject: czas
subject: fizyka
subject: fizyka kwantowa
description: Niezwykle precyzyjne zegary atomowe działają od lat 50. XX wieku i wydawało się, że w chronometrii osiągnęliśmy już technologiczny sufit. Tymczasem fizykom udało się pokonać barierę, która wydawała się niemożliwa do pokonania – niezależne zespoły z Europy i Chin skonstruowały pierwsze na świecie, w pełni funkcjonalne zegary jądrowe.
encoded: Zegary atomowe, choć genialne w swojej konstrukcji (potrafią nie spóźnić się nawet o sekundę przez miliardy lat), opierają się na analizie „tykania” – skoków energetycznych elektronów pobudzanych przez światło lasera. Z metrologicznego punktu widzenia ma to jedną wadę: elektrony (w uproszczeniu) krążą na obrzeżach atomu, przez co są narażone na subtelne zakłócenia z otoczenia. Zaproponowana jeszcze w 2003 roku idea zegara jądrowego zakładała odrzucenie tej metody na rzecz pomiaru energii w samym jądrze atomowym. Ponieważ jądro znajduje się głęboko w centrum atomu, jest ono dobrze chronione przed zewnętrznymi zakłóceniami, co w teorii może zapewnić niespotykaną dotąd stabilność pomiaru. Tajemnicze kryształy z torem-229 Zbudowanie takiego urządzenia było jednak gigantycznym wyzwaniem. Zmiany stanów wewnątrz jądra atomowego zazwyczaj wymagają dostarczenia ekstremalnie dużej dawki energii. Było to całkowicie poza zasięgiem współczesnych laserów. Rozwiązaniem okazał się tor-229. Tor to naturalnie występujący pierwiastek chemiczny (radioaktywny metal), a liczba 229 oznacza jego konkretną odmianę, zwaną izotopem. Wyróżnia się czymś wyjątkowym – jego jądro potrzebuje wyjątkowo niewiele energii, by „przeskoczyć” w wyższy stan, co umożliwia wybicie taktu zegara. Zamiast potężnej dawki energii (dostarczonej np. promieniami rentgenowskimi), do jego wzbudzenia wystarczy precyzyjne światło specjalnego lasera emitującego tzw. próżniowy ultrafiolet. W przełomowych badaniach oba zespoły osadziły jądra tego specyficznego izotopu wewnątrz przezroczystych kryształów fluorku wapnia, tworząc z nich serce nowego zegara. Od tego momentu podejścia chińskiej i europejskiej grupy badawczej zaczęły się jednak od siebie różnić. Dwa zespoły = podwójny triumf nauki Zespół z Europy skupił się na stworzeniu w pełni samodzielnego urządzenia. Aby upewnić się, że nowy zegar jądrowy odmierza czas poprawnie, badacze na bieżąco porównywali jego pracę z tradycyjnym zegarem atomowym. Wyniki potwierdziły, ż…

GettyImages-1151899038-a0d4d8d.jpg
width: 5760
height: 3840

Ten stymulator mózgu reaguje na każdy krok pacjenta. Nowa nadzieja dla chorych na parkinsona
type: item
date: 2026-06-16T07:42:38.000Z
creator: Jan Stradowski
subject: Nauka
subject: Technologia
subject: choroba parkinsona
subject: elektronika
subject: medycyna
subject: mózg
subject: NatGeoBN
subject: terapia
subject: Zdrowie
description: Adaptacyjna głęboka stymulacja mózgu w chorobie Parkinsona, opracowana na UCSF, ma dostosowywać impulsy w ułamkach sekundy do kolejnych faz chodu. W badaniu z udziałem pięciu pacjentów system wykrywał sygnały związane z każdym krokiem, poprawiał parametry chodu i w okresach aktywacji wiązał się z mniejszą liczbą upadków.
encoded: Neurostymulacja polega na tym, że układ elektroniczny, który możemy porównać do rozrusznika serca, wytwarza odpowiednio dobrane impulsy elektryczne. Są przesyłane elektrodami bezpośrednio do mózgu. Głęboka stymulacja mózgu (DBS) łagodzi m.in. objawy choroby Parkinsona: drżenie, sztywność i spowolnienie ruchów. Trudniej jest jednak przeciwdziałać typowym dla tej choroby zaburzeniom chodu, takim jak zastyganie w bezruchu, utrata rytmu kroków i upadki. Tu z pomocą przychodzi adaptacyjna głęboka stymulacja mózgu (aDBS). Jej wariant opracowany na Uniwersytecie Kalifornijskim w San Francisco reaguje błyskawicznie na zmiany w mózgu pacjenta i dopasowuje impulsy tak, by chód był stabilny. Gdy mózg dyktuje tempo, implant uczy się słuchać Zespół z badaczy zaproponował podejście, które traktuje chodzenie jako dynamiczny proces wymagający precyzyjnego „zsynchronizowania” obu stron ciała. Zamiast utrzymywać stały, niezmienny wzorzec stymulacji przez cały czas, aDBS ma reagować na to, co dzieje się tu i teraz: wykrywać sygnały neuronalne powiązane z ruchem lewej i prawej nogi, a następnie korygować stymulację w ułamkach sekundy. Przypomina to ideę znaną z kardiologii: rozrusznik śledzi rytm pracy serca i dostosowuje działanie do potrzeb organizmu. Tutaj „rytmem” jest wzorzec aktywności mózgu związany z kolejnymi etapami kroku. W badaniu opublikowanym na łamach czasopisma „Nature Medicine” naukowcy pokazali, że implantowany stymulator może nie tylko stymulować, ale też rozpoznawać indywidualne sygnatury neuronalne towarzyszące chodzeniu. Co ważne, te spersonalizowane „wzorce” zostały osadzone bezpośrednio w neurostymulatorze. Dzięki temu urządzenie może regulować stymulację podczas kolejnych faz chodu bez konieczności korzystania z zewnętrznego komputera. Mniej upadków przy zachowanej kontroli objawów W testach wzięło udział pięć osób z chorobą Parkinsona. System aDBS poprawił miary symetrii chodu i zmniejszył zmienność wzorca chodzenia. Te wskaźniki są istotne, bo stabilniejszy, …

parkinson-stymulacja-mozgu-d21cdc7.jpg
width: 3840
height: 2160

Era kosmicznej sztucznej inteligencji. SpaceX chce umieścić AI na orbicie
type: item
date: 2026-06-15T08:41:35.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Kosmos
subject: Technologia
subject: Elon Musk
subject: komputery
subject: satelita
subject: spacex
subject: sztuczna inteligencja
description: Elon Musk, pierwszy bilioner w historii, ogłosił plan budowy orbitalnych centrów AI. Milion satelitów z szybkimi łączami laserowymi ma zastąpić ziemskie serwerownie, mierzące się z brakiem energii i oporem lokalnych społeczności.
encoded: SpaceX właśnie zadebiutował na giełdzie. Firma wyceniła akcje na 135 dolarów i pozyskała około 75 mld dolarów, osiągając rynkową wartość 1,77 bln dolarów. Pozyskane w ten sposób pieniądze posłużą rozwojowi firmy i nowym projektom. W tym planowanym przez firmę orbitalnym centrom obliczeniowym AI zbudowanym z miliona satelitów. W opublikowanym na kilka dni przed debiutem giełdowym SpaceX nagraniu, Elon Musk przedstawił wizję rozwoju firmy. Już teraz SpaceX jest podstawową firmą świadczącą usługi NASA, posiada własny kosmodrom, konstelację satelitów Starlink i dopracowuje lądownik księżycowy. Ale to nie wszystko. Firma pracuje nad rozwinięciem orbitalnych centrów obliczeniowych AI. Największy debiut IPO w historii Debiut giełdowy SpaceX okazał się największym w historii IPO (pierwszym publicznym zaoferowaniem nabycia papierów wartościowych spółki w historii) – firma wyceniła akcje na 135 dolarów i pozyskała około 75 mld dolarów, osiągając rynkową wartość 1,77 bln dolarów. Dzięki temu Elon Musk stał się pierwszym w historii bilionerem, ponieważ jego udziały w SpaceX są warte około 867 mld dolarów, a po doliczeniu akcji Tesli jego majątek przekracza 1,1 bln dolarów. Znaczna część inwestycji trafia obecnie do sektora sztucznej inteligencji, zwłaszcza po przejęciu przez SpaceX spółki xAI, której celem jest rozwój orbitalnych centrów danych AI. – Mamy już całkiem dobre pojęcie o tym, jak bezpiecznie operować naprawdę ogromnymi konstelacjami satelitów. Jesteśmy jedynym operatorem, który ma doświadczenie na taką skalę – powiedział Musk. W filmie opublikowanym w serwisie X w poniedziałek, 8 czerwca, Musk opisał plan wynoszenia satelitów AI wyposażonych w „dużą liczbę ogniw słonecznych”, radiatory oraz szybkie laserowe łącza komunikacyjne. SpaceX planuje również uruchomienie do końca przyszłego roku zakładu produkcyjnego skoncentrowanego na satelitach AI, który ma działać już na „rozsądną skalę produkcyjną”. Zabrać centra obliczeniowe z Ziemi na orbitę Pomysł na przeniesienie c…

spaceX-fe0e708.jpg
width: 1575
height: 1050

Odkrywaj tak jak lubisz: jak Xiaomi projektuje technologię zakorzenioną w codzienności
type: item
date: 2026-06-14T11:56:27.000Z
creator: Redakcja national-geographic.pl
subject: Artykuły sponsorowane
subject: National Geographic Site
subject: Technologia
description: Innowacje dla każdego to misja Xiaomi, którą marka z sukcesem realizuje od początku swojego istnienia. Produkty tworzone są z myślą o tym, aby użytkownicy mogli cieszyć się swoim życiem jeszcze bardziej, dzięki nowoczesnej technologii. Wyjazd pod hasłem: Odkrywaj tak jak lubisz miał na celu udowodnić, że najlepszym sposobem na ocenę produktu, jest przetestowanie go w taki sposób, w jaki korzystamy z niego na co dzień.
encoded: Poniżej znajdują się opisy produktów, które zostały zaprezentowane w trakcie wyjazdu, a także inne, o których warto mówić. Xiaomi 17T & Xiaomi 17T Pro – mistrzowski teleobiektyw Xiaomi 17T i Xiaomi 17T Pro to smartfony, które wyróżniają się nie tylko stylowym designem, ale także wyjątkowymi możliwościami fotograficznymi. To pierwsze modele z serii T wyposażone w potrójny system aparatów oraz teleobiektyw Leica z 5-krotnym zoomem. Umożliwia to płynne fotografowanie zarówno z bliska, jak i z dużej odległości, oferując swobodne korzystanie z różnych ogniskowych. Specjalistyczne tryby, takie jak „Scena”, dodatkowo poprawiają jakość zdjęć i filmów w trudnych warunkach oświetleniowych, dzięki czemu koncerty, występy i inne widowiska mogą zostać uchwycone z pełną wyraźnością i bogactwem detali. Bateria o pojemności 6500 mAh w podstawowym modelu i 7000 mAh w wersji Pro zapewniają energię na cały dzień intensywnego użytkowania. Xiaomi 17T i Xiaomi 17 Pro to najnowsze modele smartfonów Xiaomi, które doskonale sprawdzą się zarówno podczas codziennego korzystania, jak i w trakcie uwieczniania wyjątkowych wydarzeń czy podróży, dzięki wydajnej baterii i zaawansowanemu teleobiektywowi Leica. Dodatkowo, seria Xiaomi 17T wprowadza funkcję Leica Live Moment, pozwalającą uchwycić nie tylko decydujący moment, ale także towarzyszące mu ruch i emocje. Każde zdjęcie staje się dzięki niej nie tylko wycinkiem rzeczywistości, ale zapisem pełnego wspomnienia, rejestrującym również moment przed i po wykonaniu wyjątkowego zdjęcia. Xiaomi 17T dostępny jest w trzech kolorach (Deep Violet, Deep Blue, Black) w dwóch wariantach wbudowanej pamięci (12+256 GB oraz 12+512 GB). Z kolei Xiaomi 17T Pro – w trzech kolorach (Violet, Blue, Black) w trzech wariantach wbudowanej pamięci (12+256 GB, 12+512 GB i 12+1 TB). Xiaomi Smart Band 10 Pro – lekki i sportowy Xiaomi Smart Band 10 Pro to stylowa opaska sportowa, która zadba o Twoje zdrowie, kondycję i codzienną aktywność. Wyposażono ją w większy ekran niż w…

AdobeStock1876443058-07a1d29.jpeg
width: 6142
height: 3454

Miniaturowy implant przejmie kontrolę nad nerwami. To nowa metoda leczenia bólu
type: item
date: 2026-06-13T06:21:53.000Z
creator: Jan Stradowski
subject: Nauka
subject: Technologia
subject: ból
subject: elektronika
subject: medycyna
subject: NatGeoBN
subject: terapia
subject: Zdrowie
description: Oto bezprzewodowe urządzenie do kontroli nerwów – miniaturowy implant wielkości ziarna ryżu. Można go umieścić w wybranym miejscu za pomocą strzykawki. To szansa na nową metodę łagodzenia bólu i terapii zaburzeń ruchu.
encoded: Leczenie prądem jest dziś normą w neurologii, psychiatrii czy kardiologii. Impulsy elektryczne mogą zmienić działanie mózgu np. u chorych na parkinsona albo uregulować pracę serca w przypadku arytmii. Dynamiczne rozwija się jednak nowa dziedzina, zwana medycyną bioelektroniczną. Zakłada ona, że dzięki precyzyjnie dawkowanym impulsom elektrycznym można sterować działaniem pojedynczych nerwów, a nawet układu odpornościowego. Naukowcy z NYU Abu Dhabi i Cleveland Clinic Abu Dhabi zaprezentowali nowe rozwiązanie w tej dziedzinie. To miniaturowy implant do neuromodulacji obwodowej, czyli pobudzania nerwów poza ośrodkowym układem nerwowym. Urządzenie jest na tyle małe, że można je wszczepić pacjentowi bez operacji – wystarczy standardowa igła. Po umieszczeniu przy wybranym nerwie będzie ono kontrolować jego aktywność. Zasilanie implantu dostarczane jest bezprzewodowo. Jak ma działać kontrola nerwów Po wszczepieniu implant będzie kontrolowany zdalnie za pomocą sterownika, który można zaprogramować zgodnie z potrzebami konkretnego pacjenta. Zespół zakłada także możliwość dostrajania działania w czasie rzeczywistym — nie tylko przez personel medyczny, ale również przez samych pacjentów. Jednym z największych wyzwań miniaturowych implantów jest panowanie nad ich położeniem oraz kontrola pracy bez fizycznego połączenia z urządzeniami zewnętrznymi. W tym przypadku badacze przewidują wykorzystanie standardowych metod obrazowania medycznego do śledzenia i pozycjonowania implantu. Wśród wymienianych narzędzi znajdują się ultrasonografia (USG) oraz tomografia komputerowa (TK), powszechnie dostępne w nowoczesnej diagnostyce. Implant przeszedł testy laboratoryjne i przedkliniczne. W tych warunkach urządzenie dawało precyzyjną kontrolę stymulacji nerwów oraz stabilne działanie w realistycznych scenariuszach użytkowania. Badacze odnotowali też aktywację nerwów in vivo, co wskazuje, że implant może mieć zastosowania praktyczne. Trzeba jednak podkreślić, że mówimy o badaniu eksperymentaln…

implant-nerwy-afdb0b7.jpg
width: 1579
height: 1052

Koniec ery hakerów? Fizycy po raz pierwszy w historii osiągnęli „doskonałą losowość”
type: item
date: 2026-06-03T12:47:04.000Z
creator: Jonasz Przybył
subject: Nauka
subject: Technologia
subject: fizyka kwantowa
subject: internet
subject: komputery
description: Jednym z najtrudniejszych zadań we współczesnej fizyce jest wygenerowanie prawdziwej, całkowicie nieprzewidywalnej losowości. Naukowcom ze szwajcarskiego ETH Zurich w końcu się to udało. Wykorzystując „dziwaczne” prawa mechaniki kwantowej, stworzyli system, którego wyników nie da się matematycznie przewidzieć w żaden sposób. To przełom, który może na zawsze zmienić oblicze globalnego cyberbezpieczeństwa.
encoded: Wydaje nam się, że losowość otacza nas na co dzień. Wierzymy w nią, rzucając sześciościenną kostką czy zdając się na rzut monetą. Prawda jest jednak znacznie bardziej skomplikowana. Rzut kostką podlega prawom fizyki – gdybyśmy znali dokładny kąt, siłę rzutu, opór powietrza i mikrouszkodzenia na jej powierzchni, moglibyśmy bezbłędnie obliczyć wynik. Z kolei komputerowe generatory liczb losowych opierają się na deterministycznych algorytmach. Jeśli znasz wzór początkowy (tzw. ziarno), z łatwością przewidzisz każdy kolejny ciąg znaków. Jak zauważa fizyk prof. Renato Renner z ETH Zurich, każdy klasyczny sprzęt elektroniczny – od telefonu po superkomputer – z założenia jest niezwykle przewidywalny. Główną trudnością naukowców nie było więc stworzenie liczb wyglądających na losowe, ale matematyczne udowodnienie ich absolutnej nieprzewidywalności (pewności, że nie sterują nimi żadne ukryte reguły). Kwantowe splątanie do walki z hakerami Aby rozwiązać ten problem, szwajcarscy badacze, których wyniki opublikowano na początku czerwca 2026 roku na łamach prestiżowego czasopisma „Nature”, sięgnęli po eksperyment kwantowy zwany testem Bella. Fizycy stworzyli parę splątanych kubitów (kwantowych bitów), które odizolowano od siebie za pomocą 30-metrowej rury i schłodzono do temperatury bliskiej zeru absolutnemu. Zjawisko kwantowego splątania sprawia, że pomiary dokonywane na tych cząstkach wykazują tak silne korelacje, iż w żaden sposób nie da się ich wyjaśnić klasycznymi zasadami fizyki czy z góry zaprogramowanym zachowaniem. Zespół w ciągu zaledwie dziewięciu godzin przeprowadził ponad miliard prób testu Bella. Wymagało to gigantycznych ulepszeń technicznych, zarówno pod względem stabilności przesyłu fotonów, jak i szybkości samej aparatury. Wzmocnienie losowości – Święty Graal fizyki Największym osiągnięciem naukowców jest udana demonstracja procesu zwanego wzmocnieniem losowości (ang. randomness amplification). Wcześniejsze kwantowe generatory również potrafiły tworzyć wysoce l…

GettyImages-2206931306-0e9d544.jpg
width: 5332
height: 3000

Pod Wawelem zwodowali łódź, która pędzi bez paliwa. To projekt AGH
type: item
date: 2026-06-01T13:01:41.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Technologia
subject: energia słoneczna
subject: inżynieria
subject: kraków
subject: łódź
description: Waży zaledwie 90 kg i rozpędza do prędkości 45 kilometrów na godzinę. A co najważniejsze – jest ekologiczna, bo zasilana energią słoneczną. Zespół studentów z Akademii Górniczo-Hutniczej w Krakowie zwodował na Wiśle nową jednostkę.
encoded: Energia słoneczna jest coraz częściej wykorzystywana nie tylko na domach. Panele fotowoltaiczne umieszczane są także na ruchomościach. Na przykład łodzie zasilane energią słoneczną nie są już jedynie eksperymentalnymi prototypami, ale opłacalnymi alternatywami dla spalinowców. Przykłady można mnożyć. Już w 2017 roku w Indiach zwodowano 23-tonowy prom pasażerski Aditya. Panele słoneczne zajmują 140 m kwadratowych jego dachu. Takie zasilanie upowszechnia się zwłaszcza wśród niewielkich turystycznych jednostek. Ale – jak pokazuje poniższy przykład – dotyczy też sportu i dużych prędkości. Wyścigówka na słońce Ten widok mógł zachwycić. Pod koniec maja przy Bulwarze Czerwieńskim, w zakolu Wisły pod Wawelem dumnie płynęła łódź solarna zespołu AGH Solar Boat. Jednostkę nazwano Delta. Ta 6-metrowa wyścigowa łódź solarna została zaprojektowana i zbudowana przez studentów i studentki Akademii Górniczo-Hutniczej. Jest to bardzo nowoczesna konstrukcja typu trimaran wykonana z włókien węglowych. Dlatego też waży zaledwie 90 kg, ale jest przy tym bardzo wytrzymała i stabilna. Jednostka wyposażona jest w napęd typu Dual-Propeller z dwoma przeciwbieżnymi śrubami, którego sprawność jest nawet o około 30% wyższa niż w przypadku klasycznych rozwiązań. Prędkość solarnej łodzi – Dzięki skupieniu się podczas projektowania na zachowaniu niskiej masy elementów przy jednoczesnym zapewnieniu ich odpowiedniej wytrzymałości do warunków pracy, Delta osiąga prędkość 45 km/godz. – podkreślają twórcy. Łódź jest bardzo sterowna. Jej system energetyczny oparto na akumulatorze 60 V oraz panelach fotowoltaicznych, które przy prędkości przelotowej 30 km/godz. dostarczają ponad połowę wymaganej energii. Zainstalowano też rozbudowany system telemetrii, który umożliwia monitorowanie parametrów pracy jednostki w czasie rzeczywistym. – Każda nasza kolejna konstrukcja jest lepsza od poprzedniej, gdyż w każdym projekcie stawiamy na maksymalną sprawność energetyczną. Udoskonalamy też panele fotowoltaiczne, któr…

Studenci-AGH-zwodowali-najnowsza-lodz-solarna-Delte-fot.-AGH-w-Krakowie-2-180257e.jpg
width: 1488
height: 1117

Został zaatakowany w absolutnej ciemności. Co naprawdę wydarzyło się na dnie oceanu?
type: item
date: 2026-06-01T07:02:44.000Z
creator: Łukasz Załuski
subject: Technologia
subject: głębia
subject: oceany
subject: rocznica
subject: statek
description: Ma zaledwie osiem metrów długości, a jego wnętrze to ciasna, naszpikowana elektroniką tytanowa sfera. Mimo to załogowy pojazd podwodny Alvin zmienił nasze rozumienie oceanicznych głębin bardziej niż jakakolwiek inna jednostka w historii. 1 czerwca mija dokładnie 62. rocznica wejścia do służby tego podwodnego weterana, który przetrwał ataki gigantycznych ryb, odnalazł zgubioną broń jądrową i jako pierwszy ukazał światu spoczywającego na dnie Atlantyku Titanica.
encoded: Spis treści: Jak powstał Alvin i dlaczego zrewolucjonizował naukę Zagubiona bomba wodorowa i atak miecznika Pierwszy przy wraku Titanica. Misja Roberta Ballarda Odkrycie, które zmieniło podręczniki biologii Nowe życie weterana – Alvin schodzi na 6500 metrów Ciemność, potworne ciśnienie zdolne zmiażdżyć stalowy czołg i tajemnice, o których naukowcom nawet się nie śniło. Choć eksploracja kosmosu przyciąga uwagę miliardów, najważniejsza bitwa o poznanie sekretów naszej planety rozegrała się na dnie oceanów. W roli głównej wystąpiła konstrukcja tak genialna, że od ponad sześciu dekad rzuca wyzwanie otchłani. Poznajcie Alvina – podwodnego weterana, który widział rzeczy, w które trudno uwierzyć. Jak powstał Alvin i dlaczego zrewolucjonizował naukę Wszystko zaczęło się na początku lat 60. XX wieku, gdy amerykańska marynarka wojenna we współpracy z Woods Hole Oceanographic Institution (WHOI) postanowiła stworzyć uniwersalny, zwrotny pojazd do badań głębinowych. Dokładnie 1 czerwca 1964 roku do służby wszedł Alvin (DSV-2) – nazwany tak na cześć oceanografa Allyna Vine’a. W czasach, gdy eksploracja oceanów opierała się na ślepych i mało zwrotnych batyskafach, Alvin oferował naukowcom coś bezcennego: tytanowe ramiona manipulatorów, okna obserwacyjne i zwrotność pozwalającą na precyzyjne manewrowanie w najtrudniejszym podwodnym terenie. Choć początkowo maksymalne zanurzenie pojazdu wynosiło niespełna 2000 metrów, konstrukcja okazała się dobrą bazą do późniejszych modyfikacji. Zagubiona bomba wodorowa i atak miecznika Historia Alvina to gotowy scenariusz na thriller kinowy. Już na początku swojej kariery, w 1966 roku, pojazd został wezwany do ściśle tajnej operacji u wybrzeży Palomares w Hiszpanii. Doszło tam do katastrofy amerykańskiego bombowca B-52, który zderzył się z tankowcem, gubiąc w wodach Morza Śródziemnego bombę wodorową. To właśnie załoga Alvina zlokalizowała zaginiony ładunek termojądrowy na głębokości niemal 900 metrów, zapobiegając międzynarodowemu kryzysowi. Niew…

pojazd-alvin-GettyImages-615289300-b033ad2.jpg
width: 2780
height: 1870

Twój samochód wie o tobie więcej, niż chciałbyś mu zdradzić. Gdzie trafiają nasze dane i czy to bezpieczne?
type: item
date: 2026-05-30T07:15:22.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Technologia
subject: internet
subject: motoryzacja
subject: samochody
subject: ubezpieczenia
description: Nowoczesne samochody to komputery na kołach nieustannie monitorujące nie tylko otoczenie pojazdu, ale też jego wnętrze. Kamery, radary, sensory, GPS oraz nasz własny telefon podłączony do samochodowego systemu sprawiają, że firmy samochodowe mogą wiedzieć o nas więcej niż banki i historia wyszukiwarki. Czy bezpieczeństwo warte jest utraty resztek prywatności?
encoded: Każdy kolejny samochód, jakim jeżdżę, ufa mi coraz mniej. Nie chodzi już nawet o to, że im więcej ma systemów wspomagających, tym bardziej uważa, że nie potrafię parkować. Albo zahamować przed kimś nagle skręcającym. Dlatego musi samodzielnie nacisnąć hamulec i tak mocno ścisnąć mnie pasami, iż przynajmniej raz byłam przekonana, że złamał mi żebra. Samochodowi szpiedzy Ja mu też nie ufam. Szczególnie po przeczytaniu informacji o tym, jakie dane zbierają samochody podczas jazdy. A zbierają wszystko – od mimiki twarzy kierowcy, bicia serca, przez informacje drogowe, po punkty docelowe. Co więcej, producenci samochodów sami o tym mówią. Oczywiście jeśli tylko przebrnie się przez zapisane małym druczkiem ich polityki prywatności. Zbierane informacje mogą obejmować dokładne dane lokalizacyjne dotyczące każdego miejsca, do którego jedziesz, informacje o tym, kto znajduje się w samochodzie, czego słuchasz w radiu oraz czy zapinasz pasy bezpieczeństwa, jedziesz za szybko lub hamujesz zbyt gwałtownie. Niektóre firmy mogą zbierać dane, których byś się nie spodziewał – takie jak twoja waga, wiek, rasa czy wyraz twarzy. Dłubiesz w nosie? Niektóre samochody mają kamery wewnętrzne skierowane na fotel kierowcy. A większość z nich posiada połączenie z internetem, dzięki czemu mogą przesyłać te dane podczas jazdy – gdy ty żyjesz w błogiej nieświadomości. – Europejskie firmy motoryzacyjne muszą przestrzegać przepisów RODO. To sprawia, że możemy czuć się stosunkowo bezpiecznie, bo prawo zakazuje sprzedaży zebranych w ten sposób danych bez osobnej, celowej zgody – mówi Anna Niedzicka z Instytutu Transportu Samochodowego. Kto kupuje nasze dane? Nie oznacza to jednak, że europejscy producenci nie zbierają danych. Zbierają, tyle że mają utrudnione wykorzystywanie ich szerzej niż do względów bezpieczeństwa. Dane nie mogą też trafić do podmiotów trzecich. Inaczej ma się sprawa np. w USA, o Chinach nie wspominając. Zacznijmy od tego, że dane o nas, jako o kierowcach, są supercenne i kosztown…

samochod-sensory-13e38c9.jpg
width: 1800
height: 1200

Przełom w komunikacji czy zręczny algorytm? Chińskie AI zaczęło tłumaczyć szczekanie psów i miauczenie kotów
type: item
date: 2026-05-26T13:28:08.000Z
creator: Łukasz Załuski
subject: Przyroda
subject: Technologia
subject: koty
subject: psy
subject: sztuczna inteligencja
description: Chiński startup technologiczny wprowadził na rynek PettiChat – miniaturowe urządzenie oparte na wielkich modelach językowych, które według deklaracji producenta potrafi tłumaczyć wokalizację oraz mowę ciała zwierząt domowych na język ludzki z dokładnością przekraczającą 92 procent. Analiza techniczna i etologiczna pokazuje jednak, gdzie kończy się obiektywna nauka, a zaczyna inżynieria marketingowa.
encoded: Spis treści: Jak technicznie działa PettiChat? Baza treningowa z 1,5 miliona próbek – deklaracje producenta kontra rygor naukowy Co naprawdę interpretuje sztuczna inteligencja? Weterynarze ostrzegają przed ślepą wiarą w aplikacje Urządzenie opracowane przez firmę Meng Xiaoyi z Hangzhou to ważący zaledwie 27 gramów transmiter mocowany do obroży zwierzęcia. Jak technicznie działa PettiChat? Rdzeniem systemu nie jest prosta baza nagranych dźwięków, lecz zaawansowany algorytm sztucznej inteligencji oparty na architekturze Qwen (Tongyi Qianwen) rozwijanej przez koncern Alibaba Cloud. Urządzenie funkcjonuje w sposób multimodalny – oznacza to, że nie ogranicza się wyłącznie do rejestracji sygnałów akustycznych. Wbudowane czujniki inercyjne (akcelerometry i żyroskopy) stale monitorują mikroruchy ciała zwierzęcia, kąt nachylenia głowy oraz dynamikę ogona lub uszu. Dane te są synchronizowane w czasie rzeczywistym z rejestratorem audio. Gdy pies szczeka lub kot miauczy, system analizuje parametry fizyczne fali dźwiękowej (częstotliwość, amplitudę, czas trwania oraz harmoniczne), a następnie łączy je z wektorami ruchu ciała. Przetworzenie pakietu danych w chmurze obliczeniowej zajmuje średnio 1,2 sekundy, po czym właściciel otrzymuje powiadomienie tekstowe w aplikacji mobilnej. Baza treningowa z 1,5 miliona próbek – deklaracje producenta kontra rygor naukowy Przedstawiciele startupu informują, że algorytm został przeszkolony na bazie obejmującej ponad 1,5 miliona próbek audio oraz tysiące godzin materiałów wideo, które dokumentowały zachowania zwierząt w zróżnicowanych kontekstach (m.in. izolacja, obecność obcego, oczekiwanie na pokarm, ból). W procesie adnotacji danych mieli brać udział dyplomowani lekarze weterynarii oraz behawioryści. Producent deklaruje, że skuteczność rozpoznawania stanów emocjonalnych wynosi od 92,3% do 94,6%. Z punktu widzenia metodologii naukowej wskaźniki te wymagają jednak ostrożnej interpretacji. Badania te miały charakter wewnętrznych testów laborat…

pettichat-3fa93b3.jpg
width: 1280
height: 854

Powstaje państwo przyszłości. Tropikalną wyspą będzie rządzić sztuczna inteligencja
type: item
date: 2026-05-24T10:17:38.000Z
creator: Sabina Zięba
subject: Kierunki
subject: Technologia
subject: Traveler
subject: filipiny
subject: roboty
subject: sztuczna inteligencja
subject: wyspy
description: Scenariusze rodem z filmów science fiction wydają się coraz bliższe rzeczywistości. Na filipińskiej wyspie powstaje projekt, w którym sztuczna inteligencja ma współtworzyć system zarządzania i podejmowania decyzji. Pomysł wzbudził ogromne zainteresowanie internautów – kilkanaście tysiący osób zgłosiło już chęć uzyskania statusu cyfrowych rezydentów futurystycznej społeczności.
encoded: Założyciel firmy technologicznej zajmującej się chatbotami AI, postanowił sprawdzić, jak wyglądałoby państwo współzarządzane przez sztuczną inteligencję. W efekcie na jednej z wysp Filipin rozwijany jest eksperymentalny projekt oparty na wirtualnych „liderach” inspirowanych historycznymi postaciami, takimi jak m.in. Albert Einstein, Winston Churchill czy Mahatma Gandhi. Twórca przekonuje, że cyfrowi doradcy mają pomagać w podejmowaniu decyzji dotyczących rozwoju społeczności, gospodarki i edukacji, tworząc coś pomiędzy technologicznym startupem a futurystycznym mikropaństwem. Filipińska wyspa ma być zarządzana przez radę AI inspirowaną historycznymi liderami Projekt Sensay powstaje na niewielkiej, liczącej około 3,6 kilometra kwadratowego wyspie położonej w archipelagu Palawan na Filipinach – regionie znanym z turkusowych lagun, tropikalnych lasów i plaż uznawanych za jedne z najpiękniejszych w Azji. To właśnie tam brytyjski przedsiębiorca Dan Thomson chce stworzyć eksperymentalne mikropaństwo, którego funkcjonowanie będzie współtworzone przez sztuczną inteligencję. Kluczową rolę ma odgrywać rada składająca się z 17 cyfrowych „doradców”, inspirowanych historycznymi postaciami słynącymi z przywództwa, filozofii czy strategicznego myślenia. Wśród nich mają znaleźć się m.in. cyfrowe repliki Winstona Churchilla, Nelsona Mandeli, Marka Aureliusza, Mahatmy Gandhiego, Leonarda da Vinci czy Eleanor Roosevelt. System ma być szkolony na podstawie autentycznych przemówień, pism i filozofii tych postaci, aby sztuczna inteligencja mogła prowadzić debaty oraz proponować rozwiązania dotyczące funkcjonowania wyspy. Według twórców cyfrowi liderzy mają analizować projekty zmian konstytucyjnych, dyskutować między sobą i głosować nad kierunkiem rozwoju społeczności. Jaki jest cel cyfrowego eksperymentu? Dan Thomson przekonuje, że celem projektu jest stworzenie bardziej „obiektywnego” modelu zarządzania, wolnego od politycznych wpływów, lobbingu i prywatnych interesów. Jednocześnie sam …

zdj-78-efa23b9.jpg
width: 5120
height: 3410

Już dziś największa rakieta w historii ludzkości rusza na orbitę. Gdzie oglądać start misji?
type: item
date: 2026-05-22T11:19:39.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Kosmos
subject: Technologia
subject: kosmos
subject: księżyc
subject: loty w kosmos
description: Rakieta większa od dotychczasowych, ale... z mniejszą liczbą części? Dokładnie tak wygląda nowy plan SpaceX na podbój kosmosu. Dzisiejszej nocy z zupełnie nowej platformy startowej Pad 2 wystrzeli potężny Starship V3. Elon Musk postanowił zaryzykować: z boostera usunięto jeden z kluczowych elementów sterujących , a pod maską ukryto aż 39 ulepszonych silników nowej generacji. Wszystko po to, by otworzyć ludziom drogę na Marsa i Księżyc. Czy ten ryzykowny krok opłaci się miliarderowi?
encoded: Spis treści: Nowe ramiona Mechazilli i infrastruktura Pad 2 Kosmiczna bestia w liczbach – Nowe silniki i prostsza budowa Misja suborbitalna i testy kosmiczne Gdzie oglądać start misji? Pierwotnie próba miała odbyć się 21 maja, jednak SpaceX odwołał start w ostatniej minucie z powodu wykrytego problemu technicznego. Nowe ramiona Mechazilli i infrastruktura Pad 2 Dzisiejszy lot będzie debiutem nie tylko nowej wersji Starshipa, ale także drugiej, ulepszonej platformy startowej (Pad 2) w kosmodromie Starbase w Teksasie. Nowa infrastruktura pozwala na szybsze tankowanie megarakiety. Zmieniono również architekturę wieży startowej – Mechazilli. Jej ramiona zaprojektowane do chwytania wracających boosterów i statków stały się krótsze i bardziej zwrotne. Według SpaceX te usprawnienia mają umożliwić skokowy wzrost możliwości systemu, w tym jego pełne i szybkie ponowne użycie, transfer paliwa na orbicie oraz wysyłanie ludzi i ładunków na Księżyc oraz Marsa. Kosmiczna bestia w liczbach – Nowe silniki i prostsza budowa Sercem nowego Starshipa są ulepszone silniki Raptor V3. SpaceX upchnęło ich w całej rakiecie aż 39 – całe 33 sztuki napędzają dolny człon, a pozostałe 6 odpowiada za sam statek. Co to oznacza w praktyce? Nowy napęd ma znacznie prostszą konstrukcję , a przy starcie wygeneruje potworną siłę około 80 MN ciągu. Żeby zobrazować tę moc – to dwa razy więcej, niż ma flagowa rakieta NASA i ponad dwa razy więcej niż legendarny Saturn V, który zabrał ludzi na Księżyc w ubiegłym wieku. Inżynierowie wprowadzili też kilka przełomowych poprawek w samej konstrukcji rakiety: Trzy „płetwy” zamiast czterech: Na dole rakiety zamontowano teraz tylko trzy kratownice sterowe, które pomagają sterować boosterem podczas powrotu na Ziemię. Pozbycie się czwartej to mniejsza waga i mniej skomplikowany mechanizm. Pierścień, który nie odpada: Zmieniono mocowanie specjalnego pierścienia łączącego oba stopnie rakiety. Do tej pory ta część odpadała w trakcie lotu i przepadała. Teraz na stałe trzym…

starshipherod-c7fef2a.jpg
width: 2048
height: 1152

Detektory fal grawitacyjnych „dostrajają się” z kosmosem. Naukowcy sięgnęli po metodę rodem ze studia nagraniowego
type: item
date: 2026-05-18T06:57:33.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Kosmos
subject: Nauka
subject: Technologia
subject: astronomia
subject: fale
description: Najczulsze instrumenty pomiarowe na Ziemi potrafią wychwycić drgania czasoprzestrzeni mniejsze niż średnica protonu, ale nawet one wymagają precyzyjnej kalibracji. Badacze z LIGO, Virgo i KAGRA wykorzystali do tego same fale grawitacyjne, tworząc metodę, którą można porównać do strojenia instrumentu – nie muzycznego, lecz kosmicznego.
encoded: Spis treści: Jak fale grawitacyjne „marszczą” czasoprzestrzeń Jak naukowcy „dostrają” detektory fal grawitacyjnych Niewyobrażalna precyzja potrzebna do wychwycenia fal z kosmosu Detektory fal grawitacyjnych rejestrują jedne z najsubtelniejszych sygnałów we Wszechświecie, jednak ich niezwykła czułość wymaga nieustannej kontroli dokładności. Międzynarodowy zespół naukowców z obserwatoriów LIGO, Virgo i KAGRA zastosował tak zwaną kalibrację astrofizyczną – technikę wykorzystującą rzeczywiste sygnały pochodzące z potężnych zjawisk, takich jak zderzenia czarnych dziur, do sprawdzania i udoskonalania pracy swoich instrumentów. Dzięki temu możliwe jest nie tylko ograniczenie błędów pomiarowych, ale także bardziej precyzyjne określanie pochodzenia fal grawitacyjnych, nawet gdy jeden z detektorów działa poniżej optymalnych parametrów. Jak fale grawitacyjne „marszczą” czasoprzestrzeń Fale grawitacyjne to niezwykle subtelne zaburzenia czasoprzestrzeni, często obrazowo porównywane do zmarszczek rozchodzących się po tafli wody po wrzuceniu kamienia. Ich istnienie przewidział Albert Einstein już w 1916 roku w ramach ogólnej teorii względności, jednak bezpośrednie potwierdzenie tej koncepcji zajęło nauce niemal sto lat. Powstają podczas najbardziej gwałtownych zjawisk we Wszechświecie – takich jak zderzenia czarnych dziur czy gwiazd neutronowych – gdy ogromne masy wprawiają czasoprzestrzeń w drgania rozchodzące się z prędkością światła. Kiedy taka fala dociera do Ziemi, minimalnie rozciąga przestrzeń w jednym kierunku i ściska ją w drugim. Skala tych zmian jest niemal niewyobrażalna: typowy sygnał może zmienić długość 4-kilometrowego ramienia detektora o wartość rzędu tysięcznych części średnicy protonu. Właśnie dlatego wykrycie fal grawitacyjnych było jednym z największych wyzwań technologicznych współczesnej fizyki. Przełom nastąpił 14 września 2015 roku, gdy detektory LIGO po raz pierwszy zarejestrowały sygnał GW150914, pochodzący ze zderzenia dwóch czarnych dziur. Odkrycie ogł…

InstrumentationCalibration-CarlKnox-OzGravSwinburneUniversityOfTechnology-1-fa196f2-e1779090400403.png
width: 2000
height: 1091

Sztuczna inteligencja w służbie zwierzętom. Jak AI zmieni zasady testowania leków?
type: item
date: 2026-05-14T06:50:06.000Z
creator: Olaf Kardaszewski
subject: Technologia
subject: eksperyment
subject: leki
subject: sztuczna inteligencja
subject: zwierzęta
description: Sztuczna inteligencja może pomóc w rozwiązaniu etycznego problemu dotyczącego eksperymentów z wykorzystaniem zwierząt. System uczy się na wynikach z małej grupy, a potem sprytnie je uzupełnia, symulując większe badanie bez konieczności angażowania kolejnych stworzeń. Innowacja może przyczynić się do redukcji liczby wykorzystywanych zwierząt nawet o 50%.
encoded: Niemieccy naukowcy wychodzą naprzeciw oczekiwaniom osób sprzeciwiających się wykorzystywaniu zwierząt w testach farmaceutycznych. Profesor Jörn Lötsch, farmakolog kliniczny z Uniwersytetu Goethego oraz informatyk, profesor Alfred Ultsch z Uniwersytetu Filipa w Marburgu, opracowali innowacyjny model sztucznej inteligencji o nazwie genESOM. Rozwiązanie to pozwala znacząco ograniczyć liczbę zwierząt biorących udział w eksperymentach, nie wpływając przy tym negatywnie na wiarygodność wyników niezbędnych do określenia skuteczności nowych leków. Jak działa genESOM? Warto na wstępie podkreślić, że ten innowacyjny model nie zastąpi całkowicie eksperymentów na żywych organizmach. Sztuczna inteligencja bazuje bowiem na już uzyskanych wynikach, a następnie generuje na ich podstawie nowe, dodatkowe punkty danych. Tak powstała, spójna całość odzwierciedla kompleksowe badanie, które normalnie wymagałoby zaangażowania znacznie większej liczby zwierząt – mimo że w połowie zostało „uzupełnione” przez AI. Co jednak w momencie, gdy w procesie sztuczna inteligencja natrafi na błąd? Aby nie musieć w pełni polegać na dedukcji inteligencji maszynowej, badacze wprowadzili system kontroli błędów. AI celowo wpuszcza do procesu „fałszywy alarm” i sprawdza, jak on się rozprzestrzenia. Jeśli błędy zaczynają zbyt mocno zniekształcać wynik, system automatycznie przerywa pracę, by nie zepsuć wartości naukowej całego badania. W ten sposób proces generowania nowych danych został oddzielony od procesu kontroli, który na bieżąco śledzi możliwość powstawania wyłączających wyniki błędów. Skuteczność potwierdzona w badaniach Skuteczność modelu genESOM potwierdzono w praktyce, analizując dane z badań nad lekiem na stwardnienie rozsiane. Naukowcy celowo okroili oryginalny zbiór danych z 26 do zaledwie 18 myszy, aby sprawdzić, jak poradzi sobie sztuczna inteligencja. W tak małej grupie wszelkie dowody na działanie leku zniknęły, a statystyki przestały wykazywać jakąkolwiek istotność. Jednak po zastosowaniu …

FABRIC-KOLAZ-32-16-0579ca2.jpg
width: 2813
height: 1875

Paliwo z powietrza. Koreańczycy stworzyli reaktor, który tanio przetwarza CO2 bezpośrednio w benzynę
type: item
date: 2026-05-13T12:51:38.000Z
creator: Jonasz Przybył
subject: Technologia
subject: dwutlenek węgla
subject: paliwo
subject: zmiany klimatyczne
description: Trzy pełne kanistry benzyny – to dzienny urobek nowej, południowokoreańskiej instalacji, która zamienia odpadowy dwutlenek węgla bezpośrednio w gotowe paliwo. Inżynierowie z KRICT przełamali technologiczną barierę i stworzyli reaktor zdolny do tworzenia benzyny z dymu przemysłowego, który właśnie opuścił laboratorium.
encoded: Wizja zamiany dwutlenku węgla w płynne paliwo była prawdziwym kamieniem filozoficznym naszych czasów. Chociaż chemia znała teoretyczne sposoby na taką transformację, procesy te były zbyt drogie, skomplikowane i energochłonne, by mogły być czymś więcej, niż tylko ciekawostką. Koreański zespół pod kierownictwem dr. Jeong-Rang Kima zdołał jednak uprościć tę drogę, eliminując najbardziej kosztowne etapy. Koreańczycy znaleźli drogę na skróty Tradycyjne metody konwersji CO2 w węglowodory przypominają podróż z przesiadkami. Najpierw należy zmusić chemicznie stabilny dwutlenek węgla do przemiany w tlenek węgla (CO) w temperaturach przekraczających 800°C. Dopiero w drugim kroku, poprzez tzw. syntezę Fischera-Tropscha, uzyskuje się paliwo. Przełom Koreańczyków polega na bezpośrednim uwodornieniu CO2. Dzięki nowatorskiemu systemowi katalizatorów reakcja zachodzi w jednym reaktorze, w znacznie łagodniejszych warunkach: temperaturze 270–330°C i pod ciśnieniem 10–30 barów. – To technologia, która skraca proces, obniża koszty i sprawia, że instalacja staje się bardziej mobilna – wyjaśniają autorzy badań opublikowanych w prestiżowym czasopiśmie „ACS Sustainable Chemistry & Engineering” Trzy kanistry nadziei dziennie Obecna wydajność instalacji pilotażowej to 50 kilogramów płynnych węglowodorów na dobę. To mniej więcej tyle, ile potrzeba, by napełnić trzy 20-litrowe kanistry. Choć w skali globalnej to kropla w morzu, dla inżynierów to dowód na skalowalność ich pomysłu. Jeszcze dwa lata temu ich system produkował zaledwie 5 kilogramów paliwa dużo większym kosztem. Wydajność syntezy wynosi obecnie około 50%, co przy uwzględnieniu recyklingu nieprzereagowanych gazów czyni proces wysoce efektywnym. Co ważne, produktem końcowym jest nie tylko benzyna, ale i nafta, która stanowi kluczowy surowiec dla przemysłu petrochemicznego. Odpowiedź na niepokoje na globalnym rynku paliwowym Projekt ma wymiar nie tylko ekologiczny, ale przede wszystkim strategiczny. Wszyscy niepokoimy się wydarzeniami…

FABRIC-KOLAZ-32-2026-05-13T131830.882-51f18d8.jpg
width: 2700
height: 1800

Nie miesiące, a dni. Sztuczna inteligencja drastycznie skraca czas tropienia dzikich zwierząt i nic się przed nią nie ukryje
type: item
date: 2026-05-11T12:15:51.000Z
creator: Jonasz Przybył
subject: Przyroda
subject: Technologia
subject: badania naukowe
subject: dzikie zwierzęta
subject: sztuczna inteligencja
description: AI to nie tylko modele językowe piszące maile czy kreatory przedziwnych grafik. Sztuczna inteligencja rewolucjonizuje żmudną pracę biologów terenowych, skracając czas analizy danych z fotopułapek z wielu miesięcy do zaledwie kilku dni. Badania przeprowadzone przez Google i Washington State University wskazują, że w pełni zautomatyzowane systemy AI osiągają niemal identyczne wnioski naukowe co ludzcy eksperci. Czy oddamy los dzikich zwierząt w ręce maszyn?
encoded: Śledzenie dzikich zwierząt przypomina szukanie igły w stogu siana – „stogiem” są miliony zdjęć generowane przez fotopułapki, a „igłą” same osobniki. Urządzenia te są aktywowane ruchem i dokumentują życie w najdzikszych zakątkach globu, jednak najczęściej… robią zdjęcia poruszających się liści czy drzew. Przejrzenie materiału z jednego projektu badawczego zajmowało zespołom studentów i naukowców od sześciu miesięcy do nawet roku. Dziś, dzięki współpracy ekologów z programistami, ten czas skraca się wielokrotnie. Cyfrowy tropiciel wypuszczony na łowy Zespół badawczy pod kierunkiem prof. Daniela Thorntona z Washington State University przetestował potężne narzędzie o nazwie SpeciesNet, opracowane przez Google. Algorytm ten został rzucony na głęboką wodę – musiał przetworzyć setki tysięcy obrazów pochodzących z trzech skrajnie różnych ekosystemów: stanu Waszyngton, Parku Narodowego Glacier w Montanie oraz Rezerwatu Biosfery Majów w Gwatemali. Naukowcy upublicznili wyniki obserwacji w czasopiśmie „Journal of Applied Ecology”. Wcześniejsze wersje AI potrafiły jedynie odsiewać tzw. puste zdjęcia (na których np. wiatr poruszył gałęzią, generując fałszywy alarm), co i tak stanowiło 60–70% materiału. SpeciesNet idzie o krok dalej – system całkowicie eliminuje potrzebę ludzkiej weryfikacji gatunków, samodzielnie identyfikując zwierzęta i wyciągając wnioski na temat ich występowania. Precyzja godna wykształconego biologa Kluczowe było nie to, czy AI rozpozna każde pojedyncze zdjęcie, ale czy końcowe wnioski ekologiczne będą poprawne. Wyniki okazały się zaskakujące: w 85–90% przypadków analizy AI pokrywały się z ustaleniami ludzkich ekspertów. System bezbłędnie wskazał, gdzie występują zwierzęta i co wpływa na ich populacje. Nawet jeśli sztuczna inteligencja popełniała błędy na pojedynczych klatkach, to modele statystyczne pozostawały stabilne. Dzieje się tak, ponieważ nauka opiera się na powtarzalnych obserwacjach – pojedyncza pomyłka algorytmu ginie w masie poprawnych detekcji…

FABRIC-KOLAZ-32-2026-05-11T110520.521-ca4b3e1.jpg
width: 2700
height: 1800

Światło bez prądu: naukowcy wykorzystują żywe glony
type: item
date: 2026-05-07T06:50:02.000Z
creator: Jan Stradowski
subject: Nauka
subject: Technologia
subject: energia
subject: inżynieria
subject: NatGeoBN
subject: rośliny
subject: światło
description: Świecące algi mogą stać się źródłem światła bez elektryczności. Zespół z USA opracował metodę chemicznego podtrzymania bioluminescencji glonów Pyrocystis lunula. Po umieszczeniu ich w hydrożelu drukowanym 3D świeciły jasno nawet przez 25 minut.
encoded: Świecące algi coraz wyraźniej wychodzą poza domenę morskiej ciekawostki i wchodzą do laboratoriów jako kandydatki na „żywe” źródło światła. Zespół badaczy z University of Colorado Boulder znalazł sposób, by bioluminescencję glonów Pyrocystis lunula uruchamiać i podtrzymywać bez prądu – za pomocą prostych roztworów chemicznych. Dzięki temu uzyskano jasną, skoncentrowaną poświatę. Chemia zamiast przełącznika W naturze Pyrocystis lunula potrafią błysnąć krótkim, niebieskawym światłem, gdy zostaną poruszone przez fale lub przepływającą łódź. To jednak zwykle kwestia milisekund – efektowne, lecz trudne do wykorzystania w praktyce. Badacze sprawdzili więc, czy da się przedłużyć ten efekt w komórkach glonów, wykorzystując reakcje chemiczne. Zespół poddał algi działaniu dwóch środowisk o skrajnych wartościach pH: kwaśnego (pH 4, porównywanego do soku pomidorowego) oraz zasadowego (pH 10, czyli mniej więcej tyle, co w łagodnym mydle). Oba warianty uruchamiały produkcję światła, ale różnica była wyraźna. W roztworze kwaśnym poświata była jaśniejsza, bardziej skoncentrowana i potrafiła utrzymać się do 25 minut. W środowisku zasadowym świecenie rozpraszało się i gasło szybciej. Żywe światło wydrukowane 3D Kluczowym krokiem okazało się nie tylko pobudzenie alg, ale też nadanie im formy, którą da się kształtować. Badacze osadzili Pyrocystis lunula w naturalnie pozyskiwanym hydrożelu – materiale, który jest przyjaznym środowiskiem dla organizmów. Następnie uformowali ten hydrożel metodą druku 3D w różne wzory i kształty, m.in. w motyw półksiężyca (taki kształt mają komórki P. lunula) oraz logo uniwersytetu. Gdy gotowe struktury zetknięto z roztworem kwaśnym lub zasadowym, glony wewnątrz zaczynały emitować światło, a całość podświetlała się na niebiesko. Ważne jest też to, co działo się później: w wydrukowanych strukturach algi pozostawały żywe tygodniami. Najlepiej sprawdzał się wariant kwaśny. W takich wydrukach P. lunula zachowywały 75% jasności nawet po czterech tygodniach. To …

swiecace-algi-77c4018.png
width: 1920
height: 1080

Wojny robotów. Po raz pierwszy w historii bezzałogowe pojazdy naziemne zdobyły pozycję wroga
type: item
date: 2026-04-28T09:59:09.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Technologia
subject: roboty
subject: ukraina
subject: wojna
subject: wojsko
description: Roboty lądowe, znane również jako bezzałogowe pojazdy naziemne, po raz pierwszy w historii odparły wrogie wojska i zajęły ich pozycję – poinformował niedawno prezydent Ukrainy Wołodymyr Ołeksandrowycz Zełenski. Szerokie wykorzystywanie dronów w trakcie wojny w Ukrainie stawia pytania o przyszłość wojska i robotyki. W końcu nikt nie chce realizacji scenariusza „Terminatora”.
encoded: Od początku agresji Rosji na Ukrainę widać, jak skuteczne w obronie mogą być pojazdy bezzałogowe. Zarówno te latające, jak i lądowe. To pokazuje, jak rośnie znaczenie robotyki w wojskowości. Roboty w mundurach – Wojskowa robotyka lądowa szybko zmienia zadania na polu walki. Jednak w dającej się przewidzieć przyszłości jej największy wpływ będzie polegał na rolach wspierających, a nie na bezpośrednim zastępowaniu piechoty. Dlatego choć zdobycie pozycji wroga przez roboty jest momentem przełomowym, nie należy go nadinterpretować – twierdzi w artykule opublikowanym na łamach opiniotwórczego magazynu „The Conversation” Jacob Parakilas. Parakilas jest liderem grupy ds. obrony, bezpieczeństwa i wymiaru sprawiedliwości działającej w ramach think tanku RAND Europe. Ta niezależna organizacja badawcza zajmuje się analizami i doradztwem w takich obszarach, jak obronność i bezpieczeństwo, polityka publiczna, technologie i innowacje oraz edukacja i zdrowie. Badacz podkreśla, że użycie robotów w walkach naziemnych ma wiele ograniczeń. Głównym jest sam teren działania. Bo chociaż na licznych filmach widujemy roboty poruszające się w najeżonym przeszkodami terenie, to działanie w środowisku kontrolowanym to jedno, a przemieszczanie się pod ostrzałem po pełnym pułapek terenie – drugie. Robot nie zrobi wszystkiego – Większość robotów lądowych nadal opiera się na kołach lub gąsienicach z wielu dobrych powodów: prostoty mechanicznej, dostępności części zamiennych i kosztów. Mają one jednak wyraźne ograniczenia w zakresie rodzaju terenu, po którym mogą się poruszać, a nie wszystkie umocnienia przeciwnika znajdują się na końcu utwardzonej drogi – wyjaśnia ekspert. W sytuacji walki na lądzie człowiek jest lepszy, ponieważ może wykonywać wiele zadań i dostosowywać je do potrzeb. Człowiek może się czołgać, wspinać, przeskakiwać przeszkody, poruszać się w okopach. W porównaniu z robotem jest biologiczną maszyną wielozadaniową. I nawet ogromny rozwój robotyki, jakiego jesteśmy świadkami, wcią…

robot-wojskowy-Ukraina-1-fd54881.jpg
width: 1800
height: 1200