National Geographic
type: channel
link: https://www.national-geographic.pl
date: 2025-11-28T14:11:40.000Z
update period: hourly
update frequency: 1
update base: 2000-01-01T12:00+00:00
items: Nowy dworzec Warszawa Zachodnia już działa! Obszerne przejścia mogłyby pomieścić Boeinga 747
items: Powieść pisana przez człowieka stanie się towarem luksusowym? AI zastępuje pisarzy
items: Pluszowy robot wielkości kota. Ta niewinna maskotka „zarażała” strachem
items: Sztuczna inteligencja pomoże przewidywać turbulencje? Technologia, która zmienia lotnictwo
items: Światowe rządy nie mają planu awaryjnego na sytuację odcięcia od internetu. Sprawie próbują zaradzić hakerzy.
items: Google chce umieścić sztuczną inteligencję w kosmosie. Bazy danych AI znajdą się na orbicie Ziemi
items: Trzy wizje metawersum, trzy światy. Który stanie się rzeczywistością?
items: Grzyb zamiast chipa? Naukowcy przetestowali pamięć komputerową z shiitake
items: Sztuczna inteligencja wkracza do archeologii. Sprawdź z nami, czy będziesz potrafić ją rozpoznać!
items: Teleportacja kwantowa przez Internet? Brzmi jak science fiction, choć jest już realna!
items: Zaskakujące wyniki: język polski najłatwiejszy dla AI, angielski poza czołówką
items: Będziesz mieć cyfrowego bliźniaka. Pomoże powstrzymać degenerację twojego mózgu i przewidzi problemy psychiczne
items: Przełomowy rejs przez Arktykę. Kontenerowiec przepłynął z Chin do Gdańska
items: Implant oka przywraca wzrok osobom ze zwyrodnieniem plamki żółtej – 27 pacjentów odzyskało zdolność czytania
items: Pasażer zmarł na pokładzie LOT. Samolot lądował awaryjnie w Danii
items: Zagubione elektryczne taksówki Nowego Jorku. Elektromobilność w XIX wieku
items: Podziemna twierdza danych. Na wybrzeżu Norwegii, głęboko pod ziemią, pracuje najnowocześniejszy komputer świata
items: To koniec komputerowej myszki? Japończycy uważają, że kontrolerami przyszłości są pierścienie
items: Nowy wynalazek podbija sieć. Dzięki niemu góry stają się dostępne dla każdego
items: Energia z kurzego pierza – czy to przyszłość technologii wodorowych?
items: Najwyższy most na świecie otwarty. Jak wygląda trasa zawieszona na 625 metrach?
items: Wielozadaniowość nie jest supermocą. Tak wykorzystują ją cyberprzestępcy
items: Kanał Koryncki – przewodnik po historii, budowie i znaczeniu niezwykłej drogi wodnej w Grecji
items: Zarycz jak dinozaur. Kompozytorka z USA i Polak stworzyli przełomowy instrument
items: Ptaki-drony są prawdziwe? Nowe roboty wykorzystują niezwykłą mechanikę lotu

Nowy dworzec Warszawa Zachodnia już działa! Obszerne przejścia mogłyby pomieścić Boeinga 747
type: item
date: 2025-11-28T14:06:00.000Z
creator: Łukasz Załuski
subject: Porady
subject: Technologia
subject: Traveler
subject: NatGeoBN
subject: pociągi
description: Dzisiaj otwarto nowy dworzec Warszawa Zachodnia. Przestronna hala, wygodne przejście podziemne, nowoczesne kładki, windy i udogodnienia dla podróżnych – wszystko gotowe na przyjęcie tysięcy pasażerów każdego dnia.
encoded: Długo wyczekiwana modernizacja dworca Warszawa Zachodnia została zakończona. Dnia 28 listopada 2025 roku podróżni po raz pierwszy skorzystali z nowej infrastruktury. Przebudowany obiekt zyskał zupełnie nowe oblicze, zarówno funkcjonalnie, jak i wizualnie. Prace modernizacyjne trwały pięć lat i objęły kompleksową przebudowę największej stacji kolejowej w Polsce pod względem liczby kursujących pociągów. Inwestycja powinna usprawnić planowanie podróży do stolicy Polski. Przestronne przejście podziemne pod stacją gotowe do użytku Nowym sercem dworca jest podziemna hala zlokalizowana na poziomie -1. Przejście ma długość ponad pół kilometra i aż 64 metry szerokości, co czyni je najobszerniejszym tego typu obiektem w Warszawie. Dotychczasowe wąskie i zatłoczone tunele zostały całkowicie zastąpione nową przestrzenią. Według wypowiedzi przedstawicieli wykonawcy Budimex przejście jest na tyle obszerne, że mogłoby pomieścić nawet Boeinga 747. Taka skala projektu jest bezprecedensowa w skali kraju. Nowoczesna infrastruktura: windy, kładki, rampy i schody ruchome Dla wygody podróżnych w nowym dworcu Warszawa Zachodnia przygotowano liczne udogodnienia. Przestrzeń została wyposażona w windy, które umożliwiają dostęp do wszystkich poziomów, oraz w schody ruchome zapewniające szybkie i komfortowe przemieszczanie się. Nowa kładka dla pieszych prowadzi bezpośrednio na perony, znacznie ułatwiając poruszanie się po stacji. Dodatkowo przygotowano rampy dla rowerzystów oraz spiralny zjazd, który połączył dzielnice Wola i Ochota. Nawigacja i dostępność: co się zmieniło na stacji Po modernizacji stacja Warszawa Zachodnia jest przygotowana na przyjęcie nawet 100 tys. pasażerów dziennie. Obsługuje prawie tysiąc pociągów każdego dnia, w tym regionalne, dalekobieżne i podmiejskie. Znaczne zmiany objęły również dach obiektu. Na powierzchni 2,5 hektara zadaszenia zamontowano panele fotowoltaiczne, które pokrywają do 30% zapotrzebowania energetycznego dworca. To jedno z największych tego typu rozw…

Warszawa-Zachodnia-492fb77.jpg
width: 2048
height: 1365

Powieść pisana przez człowieka stanie się towarem luksusowym? AI zastępuje pisarzy
type: item
date: 2025-11-25T09:29:46.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Lifestyle
subject: Technologia
subject: książki
subject: sztuczna inteligencja
description: Sztuczna inteligencja jest „karmiona” nie tylko codziennymi informacjami, ale też powieściami. Wielu z twórców obawia się, że AI niedługo ich zastąpi. Pisarze odnotowują spadek zarobków. Czy wkrótce powieści pisane przez ludzi staną się towarem luksusowym?
encoded: Takie przerażające dla pisarzy dane wynikają z raportu autorstwa dr Clementine Collett z Minderoo Centre for Technology and Democracy (MCTD) na Uniwersytecie Cambridge. Nosi tytuł „Wpływ generatywnej sztucznej inteligencji na powieść” („Impact of Generative AI on the Novel”). Dokument powstał w oparciu o badanie przeprowadzone wśród ponad ćwierci tysiąca powieściopisarzy z Wielkiej Brytanii i kilkudziesięciu redaktorów oraz agentów literackich. Obawy branży związane ze sztuczną inteligencją Raport ujawnia powszechne obawy wśród twórców literackich w Wielkiej Brytanii dotyczące naruszeń praw autorskich, utraty dochodów i przyszłości formy artystycznej, w miarę jak narzędzia generatywnej AI zalewają rynek. W dokumencie przedstawiono również szczegółowe zalecenia polityczne i praktyczne dla rządu brytyjskiego oraz dla samej branży wydawniczej, mające na celu ochronę wartości literatury. Już dziś znane są przypadki tworzenia prac magisterskich z pomocą takich narzędzi. Skala trudna jest do oszacowania. – Brutalna ironia polega na tym, że narzędzia generatywnej sztucznej inteligencji, na które kładą nacisk powieściopisarze, są prawdopodobnie szkolone na milionach pirackich powieści, ściągniętych z bibliotek-cieni bez zgody ani wynagrodzenia autorów – powiedziała dr Collett. Kluczowe wyniki raportu W ankiecie zadano twórcom powieści szereg pytań. Oto najciekawsze z zagadnień: nieco ponad połowa (51%) brytyjskich powieściopisarzy twierdzi, że sztuczna inteligencja prawdopodobnie całkowicie zastąpi ich twórczość jako autorów fikcji; prawie dwie trzecie (59%) powieściopisarzy twierdzi, że wie, iż ich prace były wykorzystywane do trenowania modeli LLM (Large Language Model) opartych na sztucznej inteligencji bez pozwolenia lub wynagrodzenia; ponad jedna trzecia (39%) powieściopisarzy twierdzi, że ich dochody już ucierpiały z powodu sztucznej inteligencji; większość (85%) powieściopisarzy spodziewa się, że ich przyszłe dochody zostaną obniżone przez AI. Według raportu autorzy …

shutterstock381820969-4148b89.jpg
width: 4288
height: 2848

Pluszowy robot wielkości kota. Ta niewinna maskotka „zarażała” strachem
type: item
date: 2025-11-18T11:39:17.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Nauka
subject: Technologia
subject: psychologia
subject: roboty
subject: strach
subject: zabawki
description: Dotyk, który zamiast uspokajać – wywołuje lęk. Takie zjawisko zarejestrowali naukowcy, badając reakcje ludzi przytulających pluszowego robota z „oddechem paniki”. Z pozoru niewinna zabawka okazała się źródłem stresu. Co to oznacza dla przyszłości interakcji człowieka z technologią?
encoded: Kiedy ludzie się boją, często chwytają bliską osobę za rękę, przytulają się do niej lub do zwierzęcia. Dotyk zazwyczaj działa kojąco. Ale nie zawsze. Naukowcy postanowili przetestować następującą hipotezę: dotyk może wcale nie obniżać negatywnych doświadczeń emocjonalnych, zwłaszcza gdy dotykana osoba (lub istota) sama jest pobudzona fizjologicznie. W tym celu przygotowano pluszowego robota symulującego przyspieszone oddychanie. Jaki uzyskano efekt? „Oddychające” roboty ujawniają, jak strach rozprzestrzenia się poprzez dotyk Oddychanie jest ściśle powiązane z emocjami: spokojny oddech sugeruje relaks, podczas gdy szybki oddech może sygnalizować strach lub panikę. Naukowcy chcieli sprawdzić, czy ludzie mogą wyczuć te zmiany w oddychaniu poprzez kontakt fizyczny – i czy wpływa to na reakcję ich ciała na strach. Nowe badania przeprowadzone przez zespół psychologów z Uniwersytetu Amsterdamskiego i Uniwersytetu Kolumbii Brytyjskiej opublikowane na łamach „Emotion” rzucają nowe światło na to, jak emocje rozprzestrzeniają się poprzez dotyk. W badaniu wzięło udział ponad stu studentów i studentek (73% stanowiły kobiety). Wykorzystano pluszowego, futrzanego robota, który był mniej więcej wielkości małego kota domowego. Robot posiadał ukrytą, zmotoryzowaną, plastikową klatkę piersiową, która mogła kurczyć się i rozszerzać, imitując ludzki oddech. Uczestnicy oglądali serię klipów wideo (w tym scenę wywołującą strach z filmu „Lśnienie – The Shining”), trzymając robota w ramionach i przytulając go do klatki piersiowej. Pluszak oddychał coraz szybciej w momentach oglądania fragmentu filmu wywołującego strach. Strach jest zaraźliwy. Dosłownie Szybko oddychający pluszak trzymany przez studentów miał bezpośredni i znaczący wpływ na uczestników badania. Czym się to objawiało? Wzrostem tętna – uczestnicy trzymający robota, który zaczął przyspieszać oddychanie (symulując hiperwentylację) w trakcie klipu, doświadczyli wyraźnego wzrostu własnego tętna w porównaniu do tych, którzy trzymal…

pluszak-88d481e.jpg
width: 4172
height: 2781

Sztuczna inteligencja pomoże przewidywać turbulencje? Technologia, która zmienia lotnictwo
type: item
date: 2025-11-13T10:00:18.000Z
creator: Sabina Zięba
subject: Porady
subject: Technologia
subject: Traveler
subject: bezpieczeństwo
subject: loty samolotem
subject: sztuczna inteligencja
subject: turbulencje
description: W obliczu coraz częstszych i gwałtowniejszych turbulencji, które eksperci wiążą ze zmianami klimatu, linie lotnicze zaczynają sięgać po innowacyjne rozwiązania. Najnowszym pomysłem jest wykorzystanie zaawansowanej sztucznej inteligencji po to, by zwiększyć zarówno bezpieczeństwo, jak i komfort pasażerów.
encoded: Sztuczna inteligencja budzi skrajne emocje – dla jednych jest zagrożeniem, dla innych szansą. W przemyśle lotniczym pojawia się jednak coraz więcej dowodów, że może działać jako skuteczna pomoc. Jedna z linii lotniczych postanowiła ją wykorzystać właśnie w walce z turbulencjami, czyli zjawiskiem, które bywa niewidoczne na radarach i stanowi poważne wyzwanie operacyjne. Dlaczego turbulencje stają się coraz silniejsze? Turbulencje od dawna stanowią jedno z największych wyzwań w lotnictwie – nie tylko dlatego, że budzą lęk wśród pasażerów, lecz przede wszystkim z powodu tego, że są trudne do przewidzenia. W przeciwieństwie do burz czy opadów nie pojawiają się na radarach pogodowych w kokpicie, a ich charakter często jest tak „lokalny”, że nawet najbardziej zaawansowane modele meteorologiczne nie są w stanie ich wykryć. W ostatnich latach ich występowanie się nasila, a naukowcy wskazują, że zmiany klimatu zwiększają częstotliwość i siłę turbulencji. Według badań meteorologów z Uniwersytetu w Reading niebo nad północnym Atlantykiem (czyli jedną z najruchliwszych tras lotniczych świata) jest dziś o 55% bardziej niespokojne niż cztery dekady temu. Dlaczego tak się dzieje? Otóż cieplejsze powietrze, będące skutkiem rosnących emisji dwutlenku węgla, modyfikuje układ prądów strumieniowych, tworząc warunki sprzyjające tzw. turbulencjom czystego powietrza. Międzynarodowe Zrzeszenie Przewoźników Powietrznych (IATA) uznaje je dziś za główną przyczynę obrażeń wśród pasażerów i członków załóg, choć śmiertelne przypadki zdarzają się rzadko. W ciągu ostatnich lat odnotowano jednak dramatyczne incydenty – statystyki Federalnej Administracji Lotnictwa (FAA) pokazują, że w latach 2009–2021 aż 146 osób doznało poważnych obrażeń w wyniku turbulencji. Co istotne, to zjawisko nie dotyczy już tylko Atlantyku – zwiększoną niestabilność powietrza notuje się również nad Europą, Bliskim Wschodem i Stanami Zjednoczonymi. To sprawia, że linie lotnicze coraz pilniej poszukują sposobów na przewidywa…

IMG9554-1a9dd1f.jpeg
width: 3404
height: 2160

Światowe rządy nie mają planu awaryjnego na sytuację odcięcia od internetu. Sprawie próbują zaradzić hakerzy.
type: item
date: 2025-11-07T08:00:15.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Technologia
subject: elektryczność
subject: katastrofy
subject: komputery
subject: komunikacja
description: Nasze współczesne życie zależy od zsieciowanych komputerów, światłowodów i prądu. Komputery zarządzają dostawami żywności, kierują ruchem, zabezpieczają nasze coraz bardziej wirtualne pieniądze i jednym kliknięciem dają dostęp do ogromnej wiedzy. Ale ten kolos ma gliniane nogi. Wystarczy wyłączyć prąd, by komputery, a wraz z nimi nasz świat, stanęły. Czy można przygotować się na życie bez sieci?
encoded: W początkach tego roku w Hiszpanii i w Portugalii doszło do wielogodzinnych, obejmujących znaczne obszary krajów przerw w dostawie prądu. To wystarczyło, by w obu krajach zapanował niewyobrażalny chaos: sygnalizacja świetlna nie działała, służby ratownicze nie odbierały telefonów, telefonia komórkowa ucierpiała, zamarł handel, doszło do ogromnych opóźnień pociągów i samolotów. Wyciągnięcie wtyczki z prądem poskutkowało trudnym do opanowania zamętem. Wrażliwy jak internet Awarie te pokazały, jak bardzo kruchy jest powszechny system internetowy oraz jak niewiele istnieje oficjalnych planów na wypadek jego całkowitej katastrofy. Tam, gdzie zawodzi droga oficjalna, ratunkiem bywa zorganizowane podziemie. Jak to tworzone przez grupę hakerów – preppersów, którzy wspólnie zapoczątkowali Internet Resiliency Club (IRC) – jedyną na świecie grupę opracowującą plan odbudowy internetu po ewentualnej katastrofie. Grupę tworzy kilkuset ekspertów. Wśród nich znaleźli się hakerzy, specjaliści od cyberbezpieczeństwa, pasjonaci, a nawet prawnicy. Do tego grona należy również Valerie Aurora, współtwórczyni systemu Linux. – Moim największym koszmarem jest sytuacja, w której coś się psuje, a ja nie mogę się z nikim skontaktować. Chcę być częścią rozwiązania tego problemu – powiedziała ekspertka w rozmowie z „New Scientist”. Jak dodała, tak niezbędny nam do życia internet może przestać działać nie tylko przez zwykłe awarie prądu. Coraz większe zagrożenie dla niego stanowią niszczące infrastrukturę konflikty zbrojne, cyberataki, a także efekty zmiany klimatu: powodzie, niszczycielskie huragany czy pożary. Niestabilność systemowa – Internet jest niezbędny niemal do wszystkiego. Zależą od niego bankowość, wojsko, sieci telefoniczne, wodociągi i elektrownie. Jednocześnie jest narażony na coraz więcej zagrożeń. Jedna potężna burza słoneczna, jak historyczne wydarzenie Carringtona z 1859 roku, gdy zniszczone zostały światowe sieci telegraficzne, mogłaby dosłownie zniszczyć cały internet – mówi …

shutterstock2384555219-5f3936f.jpg
width: 7680
height: 4320

Google chce umieścić sztuczną inteligencję w kosmosie. Bazy danych AI znajdą się na orbicie Ziemi
type: item
date: 2025-11-06T12:49:28.000Z
creator: Jakub Rybski
subject: Kosmos
subject: Technologia
subject: komputery
subject: satelita
subject: satelity
subject: sztuczna inteligencja
description: Google ogłosił swój nowatorski Projekt Suncatcher (ang. łapacz Słońca), który ma na celu umieszczenie centrów baz danych AI na orbicie Ziemi. Pierwsze satelity testowe zostaną wysłane już na początku 2027 roku.
encoded: Co jest potrzebne do rozwoju sztucznej inteligencji, oczywiście oprócz danych, narzędzi i infrastruktury? Energia. To jeden z kluczowych elementów, który prowadzi do doskonalenia AI. Trenowanie dużych modeli prowadzi do ogromnego zużycia energii, ponieważ wymaga tysięcy procesorów pracujących równolegle przez tygodnie, a nawet miesiące. To przekłada się na wykorzystywanie olbrzymich ilości megawatogodzin energii elektrycznej. Zatem jeśli naukowcom zależy na coraz większym postępie technologicznym, będą musieli produkować coraz więcej prądu. Sztuczna inteligencja w kosmosie I tu właśnie z pomocą przychodzi Google. Przedsiębiorstwo planuje umieścić centra danych sztucznej inteligencji w kosmosie w ramach projektu Suncatcher. Na orbicie ma zostać umieszczonych ok. 80 satelitów, które zasilane będą energią słoneczną. W każdej sekundzie do powierzchni naszej planety dociera ok. 173 tys. terawatów energii emitowanej przez centralną gwiazdę Układu Słonecznego. Oznacza to, że w ciągu godziny Słońce dostarcza na Ziemię więcej energii, niż zużywamy przez cały rok. – Dzisiaj ogłaszamy Suncatcher, nasz nowy projekt badawczy, który ma w przyszłości umożliwić skalowanie uczenia maszynowego w kosmosie. Będziemy badać, jak połączona sieć satelitów zasilanych energią słoneczną, wyposażona w nasze układy AI Tensor Processing Unit (TPU), mogłaby wykorzystać pełną moc Słońca – napisało Google w swoim oświadczeniu. Kiedy pierwsze satelity trafią na orbitę? Procesory TPU mają być zoptymalizowane pod kątem trenowania modeli sztucznej inteligencji oraz w łącza optyczne w wolnej przestrzeni. Amerykańskie przedsiębiorstwo chce w ten sposób zbadać, czy w przyszłości będzie możliwe wykonywanie obliczeń uczenia maszynowego w przestrzeni kosmicznej. – Sztuczna inteligencja to fundamentalna technologia, która może pomóc nam stawić czoła największym wyzwaniom ludzkości. Teraz zastanawiamy się, dokąd możemy pójść dalej, aby w pełni wykorzystać jej potencjał – podkreślają specjaliści z Google. – Nas…

ai-kosmos-f2ee343.jpg
width: 2666
height: 1500

Trzy wizje metawersum, trzy światy. Który stanie się rzeczywistością?
type: item
date: 2025-11-04T14:52:03.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Technologia
subject: internet
subject: komputery
subject: sztuczna inteligencja
description: Internet przyszłości przybierze formę metawersum – wirtualnego świata, w którym wszystko będzie połączone. Ale to, czy będzie to przestrzeń wolna i dostępna, czy zamknięta i kontrolowana, zależy od decyzji podejmowanych dziś. Trzy potęgi mają trzy różne plany. W którą stronę zmierzamy?
encoded: 7 sierpnia 1991 roku po raz pierwszy w Polsce nawiązano połączenie internetowe. Wówczas Rafał Pietrak z Uniwersytetu Warszawskiego nawiązał łączność w oparciu o protokół TCP/IP z pracownikiem Uniwersytetu Kopenhaskiego, Janem Sorensenem. Po 2000 roku, dzięki rozwojowi technologii ADSL i sieci kablowych, internet zaczął być powszechnie dostępny w domach. Zapoczątkowało się jego umasowienie. Dziś mało kto wyobraża sobie życie bez dostępu do sieci. Ale jak będzie wyglądać internet przyszłości? Czym jest metawersum? Metawersum należy wyobrażać sobie jako rozległą cyfrową sferę. Chociaż koncepcja ta jest wciąż w powijakach, jest to już rozległa cyfrowa domena, w której zlewają się światy wirtualny i fizyczny. Metawersum ma łączyć ze sobą m.in. elementy rzeczywistości rozszerzonej, rzeczywistości wirtualnej i media społecznościowe. Trzy wizje internetu przyszłości Dr Nora von Ingersleben-Seip z Uniwersytetu Amsterdamskiego doszła do wniosku, że przed nami są trzy możliwe scenariusze. W swoim artykule opublikowanym na łamach „Politics and Governance” pokazała, że Stany Zjednoczone, Chiny i Unia Europejska tworzą konkurencyjne wizje „nowego internetu”. Badaczka twierdzi, że decyzje podjęte dziś zdecydują o tym, czy metawersum stanie się otwartą przestrzenią cyfrową, czy systemem kontrolowanym przez niewielu graczy. – Jesteśmy świadkami pojawienia się dwóch konkurujących ze sobą wersji metawersum. Jednej, skoncentrowanej na konsumentach, kierowanej przez amerykańskie wielkie firmy technologiczne i drugiej, skoncentrowanej na przemyśle, kierowanej przez chińskie wielkie firmy technologiczne. Europa ma wizję trzeciego, otwartego metawersum – ale brakuje jej firm, które mogłyby tę wizję urzeczywistnić – mówi Von Ingersleben-Seip. Ameryka: metawersum napędzane rynkiem Wizja amerykańskiego metawersum powstała w środowisku biznesu, bo brakuje formalnej wizji rządu USA w tej kwestii. Firmy takie jak Meta, Google, Apple, Amazon i Microsoft mają swobodę w dokonywaniu dużych inwestycj…

shutterstock2062865573-7664653.jpg
width: 7952
height: 5304

Grzyb zamiast chipa? Naukowcy przetestowali pamięć komputerową z shiitake
type: item
date: 2025-10-29T15:24:30.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Nauka
subject: Technologia
subject: grzyby
subject: komputery
description: Powstała pamięć komputerowa z grzybów shiitake. Ma porównywalną wydajność z krzemowym chipem. Czy komputery przyszłości będą zbudowane z żywych organizmów?
encoded: Naukowcy z Ohio State University zbudowali komputer bazujący na strzępkach grzybni shiitake. Grzyby zastąpiły krzem jako podstawowy materiał memrystorów, elementów obwodu, które „zapamiętują” swoje przeszłe stany elektryczne. Jeśli dodamy do tego fakt, że badacze z MIT „nauczyli” szpinak wysyłać maile, a inżynierowie z NASA opracowują samobudujące się habitaty z grzybów i porostów, tworzy się nam futurystyczny świat cyber botaniki. Jeśli chcemy zbudować komputer zachowujący się jak ludzki mózg, należy opracować komponenty, które również zachowują się jak części tego organu. Wśród nich kluczowym wydają się memrystory zdolne działać jak synapsy, czyli połączenia między neuronami, które zarządzają przepływem informacji. Właśnie ta idea przyświecała badaczom z Ohio State University, którzy bazując na podziemnym systemie grzybni shiitake stworzyli niedrogą alternatywę dla współczesnych układów pamięci. Naśladując prawdziwy mózg Wynikiem ich pracy jest memrystor o wydajności porównywalnej z chipem krzemowym. W dodatku grzybowy memrystor jest rozwiązaniem tanim, skalowalnym i przyjaznym środowisku. – Nasze mikroukłady naśladujące faktyczną aktywność neuronową nie wymagają dużo mocy w trybie czuwania lub gdy urządzenie nie jest używane. Właśnie to może stanowić o ich potencjalnej przewadze obliczeniowej i ekonomicznej – twierdzi współautor badań John LaRocco, psychiatra pracujący w Ohio State University. Dodajmy, że sieci grzybni zachowują się w sposób podobny do sieci neuronowych. Mają podobną strukturę i przekazują informacje za pomocą sygnałów elektrycznych i chemicznych, tak jak mózg. Nie oznacza to jednak, że użycie ich nie wymaga inżynieryjnych przeróbek. Testy na suszonej grzybni W ramach badań naukowcy zasadzili dziewięć próbek na podłożu w szalkach Petriego ze sporami shiitake i hodowali je w kontrolowanej temperaturze i wilgotności. Wybór shiitake nie był przypadkowy. Gatunek ten jest wyjątkowo wytrzymały i odporny na stresory takie jak m.in. promieniowanie. Odpow…

FABRIC-KOLAZ-32-da29442.jpg
width: 1575
height: 1050

Sztuczna inteligencja wkracza do archeologii. Sprawdź z nami, czy będziesz potrafić ją rozpoznać!
type: item
date: 2025-10-28T12:50:14.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: Technologia
subject: archeologia
subject: sztuczna inteligencja
description: Barwne i przemawiające do wyobraźni wizualizacje ukazujące na przykład budowę piramid lub praludzi w jaskiniach są kluczowe w popularyzacji archeologii. Coraz więcej z nich powstaje w wykorzystaniem sztucznej inteligencji. Ile w nich jest prawdy?
encoded: Świat mediów nieustannie przyspiesza. Każdego roku generowanych jest coraz więcej treści i obrazów. Sporo zamieszania w tej kwestii poczyniła sztuczna inteligencja (SI), która ma ułatwiać pracę, ale związane są z nią liczne problemy. Wizualizacje w archeologii Zespół redaktorów portalu Archeowiesci.pl z Wydziału Archeologii Uniwersytetu Warszawskiego, który zajmuje się popularyzacją nauki, postanowił wykonać interesujące badanie. Cel? Sprawdzenie, jak realistyczne i szybko powstające wizualizacje, które tworzy SI, wpływają na to, jak ludzie wyobrażają sobie przeszłość i jak odbierają informacje naukowe. Redaktorzy postanowili ustalić, czy wygenerowane obrazy są wiarygodną rekonstrukcją, a gdzie kończą się fakty naukowe, a zaczyna kreatywna wizja SI oraz odpowiedzieć na pytanie, jak uniknąć wprowadzania odbiorców w błąd. To tym bardziej ważne, bo z archeologią związanych jest wiele pseudonaukowcyh koncepcji. Obejrzyj wizualizacje i dokonaj oceny – czy wykonała je SI? Aby uzyskać odpowiedzi na powyższe pytania redaktorzy Archeowieści przygotowali ankietę, która ma na celu zebranie informacji, co czytelnicy myślą o wizualizacjach stworzonych przez SI. Czy są one zdaniem czytelników przyciągające, wiarygodne i jakie reakcje wywołują? Zebrane opinie pozwolą badaczom opracować zestaw dobrych praktyk korzystania z SI, tak by technologia ta była uczciwym i wartościowym wsparciem dla archeologii, a nie „deformowała” obraz przeszłości. Na SI nie można się obrażać Chcąc nie chcąc sztuczna inteligencja wchodzi w każdy aspekt naszego życia. Zespół Archeowieści liczy, że dzięki projektowi „Interpretacja treści wizualnych generowanych przez sztuczną inteligencję w komunikacji naukowej archeologii: perspektywa autorów i odbiorców” umożliwi przyjrzenie się temu, jak obrazy syntetyczne – tworzone przy pomocy najnowocześniejszych technologii SI – kształtują nasze wyobrażenia o przeszłości. – Nie unikniemy SI – i dobrze. Przyspiesza analizę i edukację, ale obrazy przeszłości, której ni…

FABRIC-KOLAZ-32-f775da3.jpg
width: 1463
height: 975

Teleportacja kwantowa przez Internet? Brzmi jak science fiction, choć jest już realna!
type: item
date: 2025-10-28T07:50:56.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Nauka
subject: Technologia
subject: fizyka kwantowa
description: Zespołowi inżynierów z Northwestern University udało się teleportować stan kwantowy na odległość 30 kilometrów przy użyciu światłowodu. W dodatku światłowodu aktywnie przesyłającego strumień ruchu internetowego. Oznacza to, że będziemy mogli tworzyć sieci komputerów połączonych kwantowo przy użyciu już istniejącej infrastruktury!
encoded: Spis treści: Czym naprawdę jest teleportacja kwantowa? Pierwszy raz przez aktywne łącze internetowe Jak przebiegała kwantowa teleportacja? Czy to początek Internetu kwantowego? To przełom, bo otwiera drogę do tworzenia sieci komputerów połączonych kwantowo bez konieczności budowy osobnych łączy – z wykorzystaniem już istniejącej infrastruktury. Czym naprawdę jest teleportacja kwantowa? Choć fani science fiction, a zwłaszcza serii Star Trek, po usłyszeniu słowa „teleportacja” od razu pomyślą: beam me up, Scotty, to rzeczywistość wygląda inaczej. Teleportacja kwantowa nie przenosi ludzi ani przedmiotów, lecz stany kwantowe cząstek – najczęściej fotonów. To zestaw prawdopodobieństw opisujących cząstki splątane kwantowo, które mogą znajdować się w różnych miejscach. Taka forma teleportacji może znaleźć zastosowanie m.in. w: szyfrowaniu sygnałów, tworzeniu technologii komunikacyjnych o wyjątkowej precyzji, przesyłaniu informacji w sposób niepodatny na przechwycenie. Pierwszy raz przez aktywne łącze internetowe Dotąd podobne eksperymenty odbywały się w warunkach laboratoryjnych lub na symulowanych łączach. Tym razem, po raz pierwszy, teleportowano kwantowy stan fotonu przez realne łącze światłowodowe, które jednocześnie przesyłało dane z prędkością 400 Gb/s. To niesamowite, ponieważ delikatne stany kwantowe są bardzo podatne na zakłócenia, a strumień danych mógłby je zniszczyć. Jednak badacze poradzili sobie z tym problemem dzięki zastosowaniu: innego pasma światła (1290 nm vs 1550 nm), precyzyjnych filtrów, synchronizacji czasowej. Jak przebiegała kwantowa teleportacja? W eksperymencie wykorzystano trójkę „bohaterów”: Alice, Boba i Charliego – to standardowe nazwy w schematach kryptograficznych. Alice tworzy pojedynczy foton z określoną polaryzacją (wiadomość kwantowa). Bob generuje parę splątanych fotonów – jeden wysyła do Charliego, drugi zatrzymuje. Charlie otrzymuje foton od Alice i splątany foton od Boba. Wykonuje pomiar stanu Bella, który niszczy obie cząstki, ale …

teleportacja-kwantowa-145958a.jpg
width: 2813
height: 1875

Zaskakujące wyniki: język polski najłatwiejszy dla AI, angielski poza czołówką
type: item
date: 2025-10-25T13:10:23.000Z
creator: Łukasz Załuski
subject: Technologia
subject: NatGeoBN
subject: sztuczna inteligencja
description: Zdumiewające odkrycie zespołu międzynarodowych naukowców: język polski, mimo mniejszych zasobów w internecie, został oceniony jako najłatwiejszy do przetwarzania przez modele językowe AI. Angielski i chiński? Zaskakująco wypadły gorzej.
encoded: Najnowszy raport opublikowany na portalu arXiv przez zespół naukowców w składzie: Yekyung Kim, Jenna Russell, Marzena Karpińska oraz Mohit Iyyer, zaskoczył środowisko inżynierów zajmujących się sztuczną inteligencją. W badaniu modeli językowych AI obsługujących długi kontekst odkryto, że język polski – mimo najmniejszych zasobów w internecie – jest najłatwiejszy do przetwarzania dla sztucznej inteligencji. To wynik, który zaskoczył nawet samych autorów badania. Jak to możliwe? Polski łatwiejszy dla modeli niż angielski Choć język polski to zaledwie ułamek globalnych danych tekstowych dostępnych w sieci, okazało się, że modele AI potrafią lepiej rozumieć i przetwarzać polszczyznę niż język angielski czy chiński. Naukowcy zaznaczają, że mimo iż modele nie były intensywnie trenowane na danych polskojęzycznych, to właśnie język polski osiągnął najwyższe wskaźniki skuteczności. Jest to tym bardziej zaskakujące, że dotychczas angielski uważano za naturalny wybór do trenowania i oceny modeli językowych. Niespodziewany ranking języków: co zawiodło angielski i chiński? Co ciekawe, języki takie jak angielski i chiński – tradycyjnie uważane za najlepiej obsługiwane przez systemy AI – nie znalazły się nawet w pierwszej piątce najłatwiejszych języków. To bezprecedensowa sytuacja, która może wymusić zmianę w podejściu do projektowania i trenowania modeli wielojęzycznych. Eksperci wskazują, że dane z badania powinny zostać potraktowane poważnie przez twórców technologii sztucznej inteligencji. Co te wyniki oznaczają dla przyszłości modeli wielojęzycznych? Dane z badania otwierają nowe perspektywy dla rozwoju AI w kontekście wielojęzyczności. Wynik języka polskiego sugeruje, że nie tylko wielkość zasobu treningowego, ale też struktura języka i jego cechy gramatyczne mogą mieć kluczowe znaczenie dla skuteczności AI. To sygnał dla twórców modeli: warto inwestować również w języki niszowe. Dla polskich użytkowników technologii AI to wiadomość niezwykle budująca. Okazuje się, że polszc…

ai-shutterstock2632052927-c57ef72.jpg
width: 6960
height: 4640

Będziesz mieć cyfrowego bliźniaka. Pomoże powstrzymać degenerację twojego mózgu i przewidzi problemy psychiczne
type: item
date: 2025-10-23T06:00:47.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Technologia
subject: medycyna
subject: mózg
description: Technologia dawno wkroczyła do każdej dziedziny naszego życia, a jej możliwości stale rosną. Cyfrowe bliźniaki, czyli wirtualne repliki rzeczywistych systemów, wykorzystywane są do przewidywania problemów z samolotami, nim te w ogóle wystąpią, ochrony upraw i zarządzania zbiorami. Teraz pomagają również kontrolować pracę mózgu i powstrzymywać procesy spadku funkcji poznawczych człowieka, zanim te się nasilą.
encoded: Spis treści: Od samolotów po badania serca Współpraca lekarza z SI Twój własny cyfrowy bliźniak Cyfrowy bliźniak jest wirtualną repliką rzeczywistego systemu. Nieustannie zmieniającym się, dynamicznym modelem zasilanym danymi w czasie rzeczywistym. Odzwierciedla zachowanie swojego realnego odpowiednika i pozwala prowadzić symulacje, które w rzeczywistości byłyby niebezpieczne lub w ogóle niemożliwe. Działa trochę jak inteligentne lustro, które nie tylko pokazuje stan obiektu, ale też uczy się z każdej jego zmiany, by przewidywać, co nastąpi dalej. Od samolotów po badania serca Technologia ta od lat wykorzystywana jest w różnych sektorach. Świetnie sprawdza się np. w lotnictwie, ponieważ pomaga przewidywać awarie samolotów, zanim te w ogóle wystąpią. Załóżmy, że chcemy sprawdzić, jakie skutki wywoła awaria jakiegoś elementu samolotu, gdy ten, wyładowany pasażerami, leci z maksymalną możliwą prędkością. Jeśli cyfrowy bliźniak danego samolotu jest dobrze odwzorowany, to symulacja takiego zdarzenia da wysoce prawdopodobny wynik. A to pozwoli lepiej konstruować samoloty i wdrażać optymalne systemy naprawcze. I to zanim dojdzie do problemu. Technologia cyfrowych bliźniąt pomaga optymalizować działanie fabryk czy projektować samochody. Znajduje także zastosowanie w rolnictwie – na przykład do przewidywania wpływu zmian klimatycznych na plony. Cyfrowy bliźniak jest też coraz szerzej stosowany w medycynie, przynosząc przełom w leczeniu osób z problemami kardiologicznymi i innych, które wymagają stałego monitorowania. Cyfrowe bliźniacze serce może służyć do szybkiej analizy zmian i być bezpiecznym testerem proponowanych terapii. Współpraca lekarza z SI Jon Andoni Duñabeitia, dyrektor Centrum Badań nad Poznaniem (CINC) oraz Międzynarodowej Katedry Zdrowia Poznawczego (ICCH) na Uniwersytecie Nebrija, uważa, że cyfrowy bliźniak może okazać się niezastąpiony w monitorowaniu pracy mózgu i wdrażaniu terapii zapobiegających rozwinięciu się niebezpiecznych zmian. – Połączenie wirtual…

shutterstock26265308671-cf5f75a.jpg
width: 3840
height: 2160

Przełomowy rejs przez Arktykę. Kontenerowiec przepłynął z Chin do Gdańska
type: item
date: 2025-10-21T13:30:43.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Kierunki
subject: Technologia
subject: Traveler
subject: arktyka
subject: statki
subject: transport
description: To pierwszy w historii kontenerowiec, który dotarł do Gdańska przez szlak arktyczny. Rejs statku Istanbul Bridge z Chin przez Morze Arktyczne trwał tylko 20 dni. To przełom dla globalnego transportu i dobra wiadomość dla Gdańska.
encoded: Kontenerowiec Istanbul Bridge, należący do armatora Sea Legend z siedzibą w Singapurze, zapisał się na kartach historii światowej żeglugi. Statek wyruszył 23 września z chińskiego portu Ningbo-Zhoushan i po raz pierwszy dotarł do Europy, przepływając przez Północną Drogę Morską – szlak prowadzący przez Morze Arktyczne wzdłuż północnych wybrzeży Syberii. Jednostka, mierząca 294 metry długości, po pokonaniu lodowatego szlaku arktycznego zawinęła do portu w Gdańsku. Rejs był częścią pilotażowego projektu realizowanego przez armatora we współpracy z firmą ATC Cargo – generalnym przedstawicielem Sea Legend w Polsce. Skrócony czas dostaw z Chin do Europy Podróż Istanbul Bridge trwała zaledwie 20 dni. Statek dotarł najpierw do brytyjskiego portu Felixstowe, a następnie zawinął do Rotterdamu, Hamburga i ostatecznie do Gdańska. Dla porównania, tradycyjne trasy – przez Kanał Sueski lub Przylądek Dobrej Nadziei – zajmują odpowiednio około 40 oraz 50–60 dni. Ten rewolucyjny skrót w transporcie towarów z Azji do Europy to przełom dla logistyki i międzynarodowego handlu. Rewolucja w logistyce i Gdańsk jako kluczowy punkt Port Gdańsk, jako jeden z czterech portów europejskich włączonych do testowego połączenia, dołączył do elitarnego grona nowoczesnych terminali obsługujących przyszłościowy szlak arktyczny. Oprócz Gdańska były to porty Felixstowe, Rotterdam i Hamburg. Wiceminister infrastruktury Arkadiusz Marchewka podkreślił znaczenie tego wydarzenia, określając je jako historyczne. Zaznaczył, że to wzmocnienie pozycji Gdańska w globalnych łańcuchach dostaw. Według Joanny Sadowskiej z ATC Cargo, przygotowania do realizacji tego rejsu trwały ponad trzy lata i obejmowały modernizację floty, szkolenia załóg oraz rozwój systemów meteorologicznych i nawigacyjnych. Ekologia i geopolityka Rejs Istanbul Bridge był nie tylko logistycznym wyczynem, ale także próbą wyznaczenia nowego kierunku w transporcie morskim, bardziej zrównoważonego ekologicznie. Armator Sea Legend deklaruje, że emisj…

rejs-z-chin-do-gdanska-0164e66.jpeg
width: 5272
height: 2962

Implant oka przywraca wzrok osobom ze zwyrodnieniem plamki żółtej – 27 pacjentów odzyskało zdolność czytania
type: item
date: 2025-10-20T12:00:57.000Z
creator: Jan Stradowski
subject: Nauka
subject: Technologia
subject: medycyna
subject: NatGeoBN
subject: oczy
subject: wzrok
subject: Zdrowie
description: Przełomowe wyniki badania: 27 pacjentów odzyskało zdolność czytania dzięki przełomowemu implantowi oka PRIMA, testowanemu przez zespół ze Stanford Medicine.
encoded: W badaniu klinicznym wzięło udział 38 pacjentów w wieku powyżej 60 lat, którzy cierpieli na tzw. zanik geograficzny — zaawansowaną postać zwyrodnienia plamki żółtej oka związanego z wiekiem (AMD). Uczestnicy mieli pogorszoną ostrość widzenia (gorszą niż 20/320) w co najmniej jednym oku. Wszyscy zostali poddani implantacji bezprzewodowego chipa PRIMA. Następnie przez rok korzystali ze specjalnych okularów wyposażonych w kamerę. Badanie prowadzono dzięki międzynarodowej współpracy, z udziałem zespołów z USA (m.in. Stanford Medicine, University of Pittsburgh School of Medicine), Niemiec (Uniwersytet Bonn), Francji, Wielkiej Brytanii, Włoch i Holandii. Głównymi autorami byli Daniel Palanker (Stanford Medicine), José-Alain Sahel (University of Pittsburgh) i Frank Holz (Uniwersytet Bonn). Co wydarzyło się podczas badania? Nowatorski system PRIMA zrewolucjonizował podejście do leczenia utraty wzroku u pacjentów z AMD. Implantowany pod siatkówkę chip o wymiarach 2x2 mm odbiera obrazy przesyłane z kamery zamontowanej na specjalnych okularach. Kamera rejestruje obraz w czasie rzeczywistym i przesyła go za pomocą światła podczerwonego, na które chip jest wrażliwy. W ten sposób implant zastępuje uszkodzone fotoreceptory oka i pobudza pozostałe komórki siatkówki do przekazywania sygnałów do mózgu. Dzięki tej technologii pacjenci odzyskali tzw. widzenie form — czyli zdolność postrzegania kształtów i wzorów. To przełom, ponieważ wcześniejsze protezy oka umożliwiały jedynie wykrywanie światła, bez rozpoznawania kształtów. Jakie efekty przyniosła terapia? Spośród 32 pacjentów, którzy ukończyli roczny okres testowania: 27 osób odzyskało zdolność czytania, 26 wykazało klinicznie istotną poprawę ostrości wzroku (czyli co najmniej dwie linie więcej na tablicy okulistycznej), średnia poprawa ostrości wzroku wyniosła 5 linii, jeden pacjent poprawił się aż o 12 linii. Uczestnicy byli w stanie czytać książki, etykiety na produktach spożywczych, a nawet oznaczenia na stacjach metra. Możliwoś…

proteza-siatkowki-oka-413f206.jpg
width: 3000
height: 2000

Pasażer zmarł na pokładzie LOT. Samolot lądował awaryjnie w Danii
type: item
date: 2025-10-12T21:17:56.000Z
creator: Łukasz Załuski
subject: Kierunki
subject: Technologia
subject: Traveler
subject: kopenhaga
subject: loty samolotem
description: Dramatyczne wydarzenia na pokładzie lotu LOT z Warszawy do Nowego Jorku. Pasażer zmarł podczas lotu, zmuszając załogę do awaryjnego lądowania w Danii. Linie potwierdzają tragiczny incydent.
encoded: Podczas dzisiejszego rejsu z Warszawy do Nowego Jorku zmarł jeden z pasażerów. Nagła śmierć w samolocie zmusiła załogę do natychmiastowej reakcji i podjęcia decyzji o awaryjnym lądowaniu. Z informacji podanych przez przewoźnika wynika, że mimo podjętej próby ratunku, życia pasażera nie udało się uratować. Okoliczności zdarzenia nie zostały szczegółowo ujawnione, jednak potwierdzono, że sytuacja była na tyle poważna, że konieczne było przerwanie lotu i zmiana trasy. Awaryjne lądowanie w Danii po śmierci pasażera Po wylądowaniu w Danii, lokalne służby medyczne wkroczyły na pokład, aby stwierdzić zgon. Linie lotnicze poinformowały, że pozostałym pasażerom zapewniono dalszą podróż w bezpieczny sposób po zakończeniu procedur. Linie nie ujawniają tożsamości zmarłej osoby, ani szczegółów medycznych, które doprowadziły do tragedii. Jednocześnie podkreślono, że załoga działała zgodnie z obowiązującymi procedurami bezpieczeństwa i zrobiła wszystko, co możliwe w zaistniałych okolicznościach. Komentarz przewoźnika w sprawie nagłego zgonu pasażera Rzecznik LOT potwierdził incydent i przekazał, że do tragedii doszło na pokładzie Boeinga 787-8 Dreamliner realizującego lot międzykontynentalny z Warszawy do Nowego Jorku. W oświadczeniu poinformowano, że samolot został przekierowany do Danii, gdzie wylądował awaryjnie. Przewoźnik zapewnił, że wszyscy pasażerowie zostali objęci opieką i mogli kontynuować podróż po zakończeniu procedur związanych ze zdarzeniem. Choć linie nie podały dalszych szczegółów dotyczących przyczyny śmierci, potwierdziły, że sytuacja została opanowana przez załogę z należytą starannością. Lądowania awaryjne samolotów pasażerskich zdarzają się regularnie Załogi są świetnie przygotowane na takie sytuacje. Ostatni raz, w lipcu 2025 r. samolot z Warszawy do Sofii musiał awaryjnie wylądować na Lotnisku Chopina z powodu sygnału o możliwej usterce. Dzisiejszy dramat pokazuje, jak nieprzewidywalne i trudne sytuacje mogą wystąpić w trakcie podróży lotniczej. To również …

awaryjne-ladowanie-nowy-shutterstock2482407335-ba084bd.jpg
width: 5732
height: 3821

Zagubione elektryczne taksówki Nowego Jorku. Elektromobilność w XIX wieku
type: item
date: 2025-10-12T10:58:18.000Z
creator: Christopher Klein
subject: Historia
subject: Technologia
subject: elektryczność
subject: nowy jork
subject: samochody
subject: stany zjednoczone
description: Samochód przyszłości był hitem w USA już pod koniec XIX w. Co się stało z tymi elektrycznymi pojazdami?
encoded: Spis treści: Electrobat – pierwsza elektryczna taksówka Zalety i wady Wzlot i upadek Pod koniec XIX w. Nowy Jork miał problem z końmi. Ulice i zaułki miasta były zatłoczone przez mniej więcej 150 tys. zwierząt, z których każde produkowało ponad 16 kg odchodów dziennie. Usuwanie takiej ilości odpadów było wielkim wyzwaniem. Nowy wynalazek – samochód – wydawał się dobrym rozwiązaniem problemu. Electrobat – pierwsza elektryczna taksówka Kiedy w 1897 r. uruchomiono pierwszą w mieście motoryzacyjną firmę taksówkową, jej flota wykorzystywała auta, które mogłyby zaskoczyć współczesnych nowojorczyków. Były to bowiem pojazdy elektryczne. Produkowane przez firmę Electric Vehicle Company samochody znane jako Electrobaty stały się liderem na rynku pojazdów elektrycznych. Skonstruowane przez Henry’ego Morrisa i Pedro Saloma z Filadelfii, zostały opatentowane w 1894 r. Po dwóch latach opracowano ich mniejszą i szybszą wersję. W ważącym ok. 1315 kg nowym modelu zastosowano akumulator kwasowo-ołowiowy. Wóz osiągał prędkość maksymalną 32 km/godz. i mógł przejechać na jednym ładowaniu do 40 km. Wydaje się nieprawdopodobne, że już w latach 90. XIX w. po Nowym Jorku jeździły pojazdy elektryczne, jednak na początku ery motoryzacji sprzedawały się one lepiej niż ich odpowiedniki z silnikami spalinowymi. Były bowiem ciche, czyste i łatwe w obsłudze. – W tamtych czasach jeśli rano bez problemu udało się uruchomić samochód na benzynę, można było mówić o szczęściu – tłumaczy Dan Albert, autor książki „Czy już tam jesteśmy? Przeszłość, teraźniejszość i brak kierowcy w amerykańskiej motoryzacji”. – Były hałaśliwe, śmierdzące i niewygodne, podczas gdy samochód elektryczny włączało się jednym przełącznikiem. W tamtym czasie technologie wykorzystujące elektryczność wydawały się zdolne do pokonania każdego wyzwania. – Gdyby spytać ludzi na ulicy, co się ostatnio wydarzyło, powiedzieliby, że pojawiła się elektryczność, magiczna siła – mówi historyk David A. Kirsch, autor książki „Pojazd elektryczny…

ElectrobatTaxi1898-85d409e.jpg
width: 3019
height: 1809

Podziemna twierdza danych. Na wybrzeżu Norwegii, głęboko pod ziemią, pracuje najnowocześniejszy komputer świata
type: item
date: 2025-10-10T13:56:29.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Technologia
subject: ekologia
subject: komputery
subject: norwegia
subject: superkomputer
description: W krainie głębokich norweskich fiordów, gdzie strome góry spotykają się z zimnym Atlantykiem, niepozorny, betonowy płot kryje wejście do gigantycznej, podziemnej serwerowni. Przekształcona w centrum danych dawna kopalnia oliwinu schodzi w dół do 160 metrów i rozciąga się na długości 500 metrów. Najbardziej ekologiczna serwerownia świata kryje jeszcze jeden cud – superkomputer Olivia.
encoded: Spis treści: Na styku przyrody i techniki Krasnoludy i twierdza IT Pięć poziomów wtajemniczenia Centrum o zerowej emisji Niepozorny i wielki zarazem Wśród mgieł, lodowców i zielonych zboczy fiordów, w sercu dawnej kopalni oliwinu, bije dziś cyfrowe serce Skandynawii – Lefdal Mine Data Center, podziemna twierdza danych. Miałam przyjemność zwiedzić tę twierdzę dzięki AMD. To firma, której procesory są kluczowymi elementami infrastruktury obliczeniowej Olivii – niewielkiego, choć potężnego superkomputera. Na styku przyrody i techniki Dostanie się w okolice miasteczka Nordfjordeid, znajdującego się około 400 kilometrów na północ od Bergen i ok. 600 km od Oslo, nie jest proste. Można tam dolecieć niewielkim samolotem, który funkcjonuje jako latający autobus. Lot z Oslo trwa około półtorej godziny, ale widok lodowców i poszarpanych wodą skał sprawia, że czas mija bardzo szybko. Odległość między lotniskiem a miasteczkiem nie jest duża, ale trzeba przepłynąć promem przez szeroką zatokę. Tym, co poza zachwycającą przyrodą zwróciło moją uwagę, była absolutna cisza. Pracujące tam promy są elektryczne i niemal bezgłośne. Można stać na pokładzie i mieć wrażenie, że płynie się poprzez ten wyludniony teren tratwą. Na tamtym obszarze wszystko zasilane jest energią elektryczną. Elektrownie wodne oraz turbiny wiatrowe dają tak dużo czystej i taniej energii, że spalanie paliw kopalnych po prostu się nie opłaca. Właśnie ten naddatek czystej energii był jednym z powodów usytuowania na tym terenie centrum danych. Dwa kolejne powody również wiążą się naturalnymi walorami fiordów. Ale o tym za chwilę. Krasnoludy i twierdza IT Gdyby nie to, że na teren Lefdal Mine Data Center przywieziono mnie busem wraz z międzynarodową grupą dziennikarzy, z pewnością nie zwróciłabym na to miejsce najmniejszej uwagi. Szary, betonowy płot i stróżówka, za nimi wielkie maszyny, jakie widuje się zwykle na ogromnych budowach. Dalej szerokie, wykute w skale wejście, a raczej wjazd do kopalni. Zjechaliśmy kilkadz…

DSC08661-8649497.jpg
width: 4500
height: 3006

To koniec komputerowej myszki? Japończycy uważają, że kontrolerami przyszłości są pierścienie
type: item
date: 2025-10-08T13:40:14.000Z
creator: Jonasz Przybył
subject: Technologia
subject: komputery
subject: sprzęt
description: Mysz komputerowa towarzyszy technologii niemalże od jej zarania – trudno wyobrazić sobie bez niej komputer czy nawet laptopa. Precyzyjna i intuicyjna, nigdy nie znalazła sobie godnego konkurenta. Według japońskich naukowców może się to zmienić za pomocą kontrolerów pierścieniowych. Czy czeka nas rewolucja?
encoded: Alternatywy dla komputerowej myszki nigdy nie stały się tak samo popularne, jak elektroniczny gryzoń towarzyszący pierwszym komputerom. Naukowcy z Wydziału Inżynierii Uniwersytetu Tokijskiego twierdzą, że może się to zmienić – wszystko dzięki opracowaniu przez nich urządzenia picoRing, bezprzewodowego kontrolera pierścieniowego o ultraniskim zużyciu energii. Kontroler noszony na palcu Urządzenie, które miałoby wyprzeć mysz komputerową, musiałoby być jeszcze bardziej intuicyjne i wygodniejsze niż obecne kontrolery. Naukowcy od dawna marzyli o stworzeniu sprzętu, który można mieć zawsze przy sobie i za jego pomocą sterować najbliższą elektroniką. Ta potrzeba stała się jeszcze bardziej paląca podczas dynamicznego rozwoju technologii AR (rozszerzonej rzeczywistości), np. specjalnych okularów czy gogli. Sama koncepcja pierścienia, za pomocą którego można kontrolować urządzenia elektroniczne, nie jest nowa. Takie już istnieją, ale mają pewne wykluczające je z użycia wady – rozmiar, wagę i przede wszystkim zużycie baterii. Działają zbyt krótko, by być funkcjonalne. Japońscy naukowcy wykorzystali nowatorską metodę, która rozwiązuje wiele z tych problemów. Nowy sposób na długą pracę na baterii Obecne na rynku inteligentne pierścienie pochłaniają zbyt dużo energii jak na swój niewielki rozmiar. Badaczom udało się opracować system, który zużywa setki razy mniej energii niż do tej pory. Wprowadzili do zestawu z pierścieniem opaskę przypominającą zegarek, która działała jako przekaźnik sygnału między kontrolerem a urządzeniem docelowym, np. okularami AR. Dzięki temu można było wykorzystać lżejsze, mniej skomplikowane i mniej energochłonne komponenty w samym pierścieniu. Znane technologie, takie jak Bluetooth czy pasywne NFC, nie wystarczyły – trzeba było wymyślić coś innego. Swoje rozwiązanie badacze oparli na półpasywnej telemetrii indukcyjnej. Wykorzystuje ona cewkę z drutu zawierającą rozproszone kondensatory do wysyłania i odbierania sygnału. Dzięki temu zapewnili sobie darm…

GettyImages-2238751342-cc2103d.jpg
width: 8192
height: 5464

Nowy wynalazek podbija sieć. Dzięki niemu góry stają się dostępne dla każdego
type: item
date: 2025-10-08T12:50:57.000Z
creator: Sabina Zięba
subject: Nauka
subject: Technologia
subject: biegi górskie
subject: chiny
subject: roboty
subject: wspinaczka górska
subject: wynalazki
description: Dla wielu osób górskie szlaki pozostają nieosiągalne ze względu na wymagające podejścia i fizyczne ograniczenia. Teraz jednak innowacja z Chin może to zmienić. Robotyczne egzoszkielety pozwalają pokonywać strome wzniesienia z lekkością, jakiej dotąd nie dawały żadne tradycyjne rozwiązania.
encoded: Wspinaczka górska od zawsze była synonimem wysiłku, determinacji i fizycznego wyzwania. Strome podejścia, nierówny teren i rozrzedzone powietrze sprawiają, że nawet doświadczeni turyści muszą mierzyć się z granicami własnej wytrzymałości. Teraz jednak technologia wkracza tam, gdzie dotąd liczyła się jedynie siła ludzkich mięśni. W Chinach działają już robotyczne egzoszkielety, które wspierają wspinaczy w pokonywaniu górskich szlaków, odciążając ich ciało i umożliwiając zdobywanie szczytów. Sztuczna inteligencja wspiera wspinaczy Jak podawała agencja prasowa Xinhua, już 29 stycznia (czyli w pierwszy dzień chińskiego Nowego Roku) na słynnej górze Tai (Taishan) w prowincji Shandong zadebiutowało dziesięć egzoszkieletów zasilanych sztuczną inteligencją. W ramach tygodniowego programu pilotażowego ponad 200 turystów miało okazję przetestować urządzenie, płacąc od 60 do 80 juanów (czyli około 8–11 dolarów) za jedno użycie. Projekt na tyle przypadł im do gustu, że wszedł do użytku w różnych miejscach turystycznych w Chinach. Przyrząd to owoc współpracy Taishan Cultural Tourism Group oraz firmy Kenqing Technology z siedzibą w Shenzhen. Lekki egzoszkielet, ważący zaledwie 1,8 kilograma, mocowany jest w okolicy talii i ud użytkownika. Dzięki zastosowaniu zaawansowanych algorytmów sztucznej inteligencji, potrafi rozpoznawać rytm i kierunek ruchu, a następnie dostosowywać poziom wsparcia, by odciążać nogi i wspomagać wspinaczkę. Jak tłumaczą przedstawiciele Kenqing Technology, urządzenie „zapewnia zsynchronizowaną pomoc”, reagując na każdy krok użytkownika w czasie rzeczywistym. Wiadomo, że egzoszkielet zasilany jest dwiema bateriami, które wystarczają na około pięć godzin pracy, czyli niemal tyle, ile zajmuje przeciętnemu turyście wejście na szczyt góry Tai. – Dzięki temu więcej osób będzie mogło wybrać się na pieszą wędrówkę i podziwiać krajobraz bez nadmiernego wysiłku – tłumaczył Wang Houzhe, zastępca sekretarza Komitetu Partii Grupy Turystyki Kulturalnej Taishan, cytowany …

grf-2d948d7.jpg
width: 7254
height: 4952

Energia z kurzego pierza – czy to przyszłość technologii wodorowych?
type: item
date: 2025-10-02T10:36:01.000Z
creator: Magdalena Salik
subject: Technologia
subject: energia
subject: przemysł
subject: recykling
description: Ogniwa paliwowe z nowym rodzajem ekologicznej membrany. To pomysł międzynarodowego zespołu naukowców na wykorzystanie kurzego pierza – odpadu w przemyśle produkcji żywności.
encoded: Spis treści: Co się dzieje z odpadami z kurczaków? Przemysł drobiowy pod lupą Kurze pióra zamienią się w prąd? Oto jak naukowcy chcą to zrobić Jak z kurzych piór powstaje tańsza i ekologiczna membrana do ogniw paliwowych? Czy membrany z piór pomogą uratować planetę i wyprodukować więcej wodoru? Kurze pióra zamiast toksycznych chemikaliów? Naukowcy pokazują, że odpady z przemysłu drobiowego mogą zyskać drugie życie – i to w zaskakująco nowoczesnej roli. Co się dzieje z odpadami z kurczaków? Przemysł drobiowy pod lupą Na Ziemi jest już 8 mld i 24 mln ludzi – podaje dzisiaj strona worldometers.info. Wydawałoby się, że to ogromnie dużo, prawda? Jednak jeszcze więcej jest na planecie zwierząt, które hodujemy na żywność. Wśród nich na pierwszym miejscu znajdują się kurczaki. W tej chwili to najliczniejsze zwierzęta, jakie żyją na Ziemi. Według danych World Animal Foundation, już w 1990 roku liczba kurczaków na całym globie przekraczała 10 mld. Wielkość ta rosła z roku na rok, przyśpieszając w XXI wieku. Obecnie jest aż trzykrotnie wyższa i przekracza 34 mld. Czyli na jednego człowieka przypadają aż cztery kurczaki. Krajem, gdzie hoduje się najwięcej kurczaków, są Stany Zjednoczone. Na całym świecie w tym roku zostanie wyprodukowanych 103,4 mln ton kurzego mięsa – podaje portal statista.com. Tak gigantyczny przemysł generuje mnóstwo odpadów i produktów ubocznych. Jednym z nich są pióra, pozostałe po uboju drobiu. Co roku spopiela się ich aż 40 mln ton. W procesie tym do atmosfery uwalniane są ogromne ilości dwutlenku węgla, a także toksyczne związki, takie jak dwutlenek siarki. Kurze pióra zamienią się w prąd? Oto jak naukowcy chcą to zrobić A gdyby tak – zamiast je spalać – wykorzystać kurze pióra do czegoś pożytecznego? Na pomysł, jak to zrobić, wpadli naukowcy z Politechniki Federalnej w Zurychu i Nanyang Technological University Singapore. Badacze ci opracowali przyjazny dla środowiska proces produkcji prądu z wykorzystaniem kurzych piór. Proces ten polega na usprawnie…

kurczak-GettyImages-1257758296-57112d0.jpg
width: 5056
height: 3593

Najwyższy most na świecie otwarty. Jak wygląda trasa zawieszona na 625 metrach?
type: item
date: 2025-09-29T13:18:23.000Z
creator: Olaf Kardaszewski
subject: Technologia
subject: chiny
subject: mosty
subject: rekordy
description: Od teraz mieszkańcy chińskiej prowincji Kuejczou będą mogli skrócić sobie drogę z dwóch godzin do niespełna dwóch minut. Wszystko za sprawą Huajiang Canyon Bridge – najwyższego mostu drogowego na świecie. Konstrukcja pobiła dotychczasowego rekordzistę o ok. 60 metrów.
encoded: Do tej pory tytuł najwyższego mostu drogowego na świecie dzierżył sąsiad nowopowstałej przeprawy – Beipanjiang Bridge. To, że dotychczasowy czempion znajdował się jedynie 200 kilometrów od nowego mostu, nie może dziwić. Prowincja Kuejczou nazywana jest potocznie „królestwem mostów”. To właśnie tam znajduje się około połowa ze stu najwyższych mostów świata. Jak wygląda most? Huajiang Canyon Bridge został rozwieszony nad kanionem rzeki Beipan. Wysokość pomiędzy drogą a dnem doliny wynosi aż 625 metry. To ponad dwa razy więcej niż wysokość warszawskiego Pałacu Kultury i Nauki ustawionego jeden na drugim. Cała długość mostu wynosi 2890 metrów, z czego 1420 to odcinek wiszący nad kanionem. Budowa konstrukcji trwała ponad trzy lata, co stanowi dobry wynik jak na tak wymagające środowisko pracy. Dodatkowo budowniczowie postawili sobie za cel minimalną ingerencję w krajobraz chińskich gór. W tym celu zastosowano technologię „zero wykopów”, dzięki której górski pejzaż nie uległ znacznemu przekształceniu. Pozostaje jednak pytanie, czy ta technika budowy jest rzeczywistą troską o ekologię, czy jedynie PR-ową zagrywką chińskiego rządu. Jak most skróci podróżowanie? Konstrukcji nie można jednak, póki co, odmówić społecznego wpływu. Przed powstaniem mostu, przejście lub dojazd między stronami kanionu wymagał około dwóch godzin. To wydłużało nie tylko samo podróżowanie, ale i transport towarów przewożonych pomiędzy miastami z obu brzegów doliny. Dzięki nowemu mostowi, ten sam odcinek będzie można przebyć w zaledwie dwie minuty. Szefowa prowincjonalnego departamentu transportu w Kuejczou, Zhang Yin, nie kryje entuzjazmu spowodowanego nową inwestycją. Mówi o „ogromnej poprawie warunków komunikacyjnych” oraz o „nowym impulsie dla rozwoju społeczno-gospodarczego regionu”. Nie można więc zaprzeczyć temu, że most na zawsze odmieni nie tylko okoliczny krajobraz, ale również usprawni podróżowanie lokalnej ludności. Najwyższe mosty na świecie Chociaż Huajiang jest najwyższym mostem pod wzg…

Huajiang-7ceeb52.jpg
width: 2884
height: 2160

Wielozadaniowość nie jest supermocą. Tak wykorzystują ją cyberprzestępcy
type: item
date: 2025-09-29T10:51:53.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Nauka
subject: Technologia
subject: mózg
subject: oszustwa
subject: psychologia
description: Wielozadaniowość to jedna z najczęściej wymienianych „kompetencji przyszłości”, ale może mieć ciemną stronę. Naukowcy dowiedli, że osoby działające w trybie multitaskingu są bardziej podatne na ataki phishingowe. Ich uwaga jest rozproszona, a ocena sytuacji – znacznie słabsza. Dowiedz się, dlaczego warto zwolnić.
encoded: Panuje dość powszechne przekonanie, że normą na wielu stanowiskach pracy jest dziś wielozadaniowość. Pracodawcy oczekują coraz bardziej wydajnej pracy, oczekują też wykonywania coraz większej liczby obowiązków. W konsekwencji wymusza to często tzw. multitasking, czyli wykonywanie kilku zadań na raz. Naukowcy wskazywali we wcześniejszych badaniach, że w takiej sytuacji jakość pracy spada. Okazuje się też, że pracownicy funkcjonujący w takim trybie stają się łatwiejszych celem dla cyberprzestępców. Piszą o tym badacze na łamach czasopisma „European Journal of Information Systems”. Phishing nasz powszechny Naukowcy pod kierunkiem dr. Xueconga Lu z amerykańskiego Uniwersytetu w Albany przyjrzeli się phishingowi. W ten sposób określa się cyberatak polegający na podszywaniu się przez oszustów pod zaufane instytucje, w celu uzyskania poufnych danych. Są to na przykład hasła czy numery kart kredytowych, które umożliwiają kradzież pieniędzy. Według „Forbesa” codziennie ma miejsca aż 3,4 miliarda prób ataków phishingowych. Skala problemu jest więc bardzo duża. A pomocna w takich atakach bywa też sztuczna inteligencja. – Wiele z istniejących badań zakłada, że ​​ludzie siedzą cicho i są skupieni, gdy otrzymują wiadomość phishingową. W rzeczywistości stale wykonujemy wiele zadań jednocześnie – przeskakując między wiadomościami, spotkaniami i dokumentami. Ta podzielna uwaga czyni nas bardziej podatnymi na ataki – mówi dr Lu. Obciążony umysł to doskonały cel ataku W badaniu przeprowadzonym przez zespół dr. Lu wzięło udział 1000 osób. Porównywano, w jaki sposób obciążenie naszego mózgu wpływa na wykrywanie phishingu. Oto wnioski badaczy. Wielozadaniowość i obciążenie poznawcze pogarszają wykrywanie prób cyberataków. Podzielona uwaga może „oślepić” użytkowników na ukryte zagrożenia i osłabić osąd. Uczestnicy eksperymentu, którzy wykonywali parę zadań, mieli trudności z odróżnieniem prawdziwych wiadomości od oszustw. Warto przypominać o czającym się niebezpieczeństwie w postaci phish…

multitasking-5bdebc5.jpg
width: 5888
height: 3930

Kanał Koryncki – przewodnik po historii, budowie i znaczeniu niezwykłej drogi wodnej w Grecji
type: item
date: 2025-09-27T12:32:16.000Z
creator: Łukasz Załuski
subject: Technologia
subject: fakty i mity
subject: grecja
subject: kanały
description: Kanał Koryncki to sztuczna droga wodna, która przecina półwysep Peloponez, łącząc Morze Jońskie z Morzem Egejskim. Pomysł zbudowania kanału sięga starożytności, a jego realizacja nastąpiła dopiero w XIX wieku. Dzięki geotechnicznym badaniom wiemy dziś, że koryncki muł posiada wyjątkowe właściwości — wysoką sztywność i spójność wynikającą z cementacji, co pozwoliło na bezpieczne utrzymanie stromych ścian przez ponad wiek.
encoded: Spis treści: Gdzie znajduje się Kanał Koryncki i co łączy? Historia budowy Kanału Korynckiego – od starożytności po XIX wiek Parametry techniczne Kanału Korynckiego Znaczenie Kanału Korynckiego dla żeglugi Kanał Koryncki jako atrakcja turystyczna Geologia i geotechnika — muł koryncki (marl) Przyszłość i wyzwania utrzymania Kanału Korynckiego Kanał Koryncki to jeden z najbardziej fascynujących przykładów inżynierii XIX wieku — choć jego idea sięga starożytnych Greków, realizacja zakończyła się dopiero w latach 1892–1893. Wyjątkowe cechy geotechniczne regionu, szczególnie konstrukcyjne związane z konsolidacją mułu korynckiego, umożliwiły wykopanie stromych, sięgających nawet 80 metrów ścian, które są odporne na częste trzęsienia ziemi i erozję. Dzisiejszy Kanał Koryncki służy głównie mniejszym jednostkom turystycznym, choć niegdyś miał potężne znaczenie dla żeglugi europejskiej. Gdzie znajduje się Kanał Koryncki i co łączy? Kanał Koryncki przecina Przesmyk Koryncki – wąski pas lądu łączący Peloponez z Grecją kontynentalną. Co istotne, dzięki jego istnieniu Peloponez staje się de facto wyspą, oddzieloną od reszty kraju przez ten niezwykły kanał. To właśnie tu przebiega granica między dwoma ważnymi akwenami: Morzem Jońskim a Morzem Egejskim, a dokładniej – pomiędzy Zatoką Koryncką a Zatoką Sarońską. Kanał pełni strategiczną funkcję transportową, ponieważ pozwala uniknąć opływania całego półwyspu Peloponez, co oznacza oszczędność nawet 320–700 kilometrów dla jednostek morskich. Dawniej był to ogromny atut handlowy i żeglugowy, dziś zyskuje znaczenie głównie turystyczne i symboliczne, choć wciąż obsługuje ruch statków mniejszych gabarytów. Lokalizacja kanału sprawia, że jest on nie tylko skrótem na trasie morskiej między zachodnią a wschodnią Grecją, ale również geologicznie i tektonicznie interesującym miejscem. Przesmyk Koryncki leży w jednej z najbardziej aktywnych sejsmicznie stref w Europie, co miało wpływ zarówno na wybór technologii budowy, jak i późniejsze trudnoś…

kanal-koryncki-shutterstock2174782819-56655d3.jpg
width: 1000
height: 750

Zarycz jak dinozaur. Kompozytorka z USA i Polak stworzyli przełomowy instrument
type: item
date: 2025-09-22T11:58:59.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Przyroda
subject: Technologia
subject: dinozaury
subject: eksperyment
subject: muzyka
subject: rekonstrukcja
description: Kompozytorka z Teksasu na podstawie skamieniałości stworzyła interaktywny instrument, wydający dźwięki dinozaurów. Do projektu zaprosiła Polaka. Ich wspólne dzieło pozwala „zagrać” na czaszce korytozaura i zabrzmieć dokładnie tak jak on, miliony lat temu.
encoded: Choć naukowcy od lat próbują odtworzyć głosy dinozaurów, wciąż nikt nie wie na pewno, jak naprawdę brzmiały. Same skamieniałości, zachowujące tylko twarde tkanki organizmu, nie mogą odpowiedzieć na to pytanie jednoznacznie. Kompozytorka z USA i projektant o polskich korzeniach podjęli jednak wyzwanie i stworzyli przełomowe instrumenty „udające” dinozaury. „Chór dinozaurów” – jak zagrać na czaszce dinozaura Zagadka stała się inspiracją dla Courtney Brown, profesorki z Southern Methodist University w Teksasie (USA). Brown zajmuje się komputerową inżynierią dźwięku, a także występuje na scenie z instrumentami które sama zaprojektowała. Od ponad dekady buduje instrumenty wzorowane na czaszkach dinozaurów. Jej projekt „Dinosaur Choir” to próba połączenia nauki, sztuki i prehistorii w jedno doświadczenie muzyczne. Na ten pomysł Courntey Brown wpadła w 2011 r., podczas wizyty w muzeum w Nowym Meksyku. Tam usłyszała rekonstrukcję głosu parazaurolofa – roślinożernego dinozaura o charakterystycznym grzebieniu na głowie. Postanowiła zbudować instrument, który pozwoli interaktywnie wydobywać dźwięki dinozaurów, zamiast „suchej” rekonstrukcji. Jak tworzono „śpiewającą czaszkę” korytozaura? Pracę nad pierwszym instrumentem zaczęła w ramach doktoratu na Arizona State University. Wykorzystując tomografię komputerową czaszki młodego korytozaura, odtworzyła w technologii 3D jego grzebień i drogi oddechowe. Te części czaszki były dla dinozaura naturalnymi rezonatorami. Gotowy instrument Courtney Brown, obsługiwany podobnie do trąbki, generował odgłosy od delikatnych po potężne, przypominające ryk. Między 2011 a 2015 rokiem badaczka zbudowała jego kolejne wersje, udoskonalając materiały i brzmienie. Jej prace zostały wyróżnione m.in. na konkursie sztuki dźwięku w Austrii i zyskiwały coraz większy rozgłos. Do zespołu dołącza Polak Po kilkuletniej przerwie projekt odżył dzięki stypendium Fulbrighta w 2021 r., które umożliwiło współpracę z Polakiem – Cezarym Gajewskim z University of Albe…

AdobeStock120909031-8442980.jpeg
width: 4962
height: 3340

Ptaki-drony są prawdziwe? Nowe roboty wykorzystują niezwykłą mechanikę lotu
type: item
date: 2025-09-22T11:10:13.000Z
creator: Jonasz Przybył
subject: Przyroda
subject: Technologia
subject: drony
subject: latanie
subject: ptaki
subject: roboty
description: Znacie teorię spiskową o ptakach, według której te miałyby w ogóle nie istnieć i być śledzącymi ludzi dronami? Według niej pandemia COVID-19 rozpoczęła się po to, by… utrzymać ludzi w domach i wymienić w maszynach baterie. Chociaż pomysł ten budzi co najwyżej uśmiech i jest wesołą ciekawostką, to obecnie może mieć więcej wspólnego z rzeczywistością niż kiedykolwiek wcześniej.
encoded: Nowy robot stworzony przez chińskich naukowców może samodzielnie startować i latać dokładnie tak jak ptak. To duża zmiana w stosunku do poprzednich projektów, które imitowały styl poruszania się owadów i posiadały wiele ograniczeń. Czy nadciągają ptaki-drony? Roboty inspirowane biologią Większość wcześniej projektowanych robotów latających było inspirowane specyficzną kinematyką skrzydeł owadów czy kolibrów – umożliwiającą przede wszystkim zawisanie w powietrzu. W 2021 chińscy naukowcy opracowali projekt RoboFalcon, który wyposażony był w skrzydła podobne do nietoperzych. Świetnie radził sobie w pełnej prędkości, osiągając dużo większą niż maszyny „owadzie”, ale nie potrafił sam startować czy latać powoli. To musiało się zmienić. RoboFalcon 2.0 Na początku września badacze opublikowali w magazynie „Science Advances” opis nowego robota, którego ochrzcili mianem RoboFalcon 2.0. Był on ulepszeniem konstrukcji sprzed paru lat: zmodyfikowane mechanizmy łączyły trzepotanie skrzydłami, ruch wahadłowy i płynne składanie skrzydeł tak, by jeszcze lepiej naśladować sposób lotu ptaków. Zaawansowane skrzydła pozwalają robotowi nie tylko do złudzenia przypominać zwierzęta, ale przede wszystkim startować bez pomocy człowieka i utrzymywać się w powietrzu przy niższych prędkościach. Latające maszyny opanują świat? Naukowcy przeprowadzili na robotach testy w tunelach aerodynamicznych, komputerowe symulacje i eksperymenty w rzeczywistych warunkach lotu, by oszacować skalę swojego sukcesu. Okazało się, że zmniejszenie masy maszyny oraz zwiększenie skosu skrzydeł drastycznie zwiększyło siłę nośną i moment pędu. To naprawdę działa. Chociaż jest to krok (lub od razu kilka kroków) w inżynierii robotów latających opartych na biologii – między innymi dzięki pokonaniu bariery samodzielnego startu – badacze są zdania, że w przyszłości można jeszcze bardziej udoskonalić te maszyny. Przede wszystkim zależy im na wsparciu tylnego steru wymaganego do osiągania wyższych prędkości czy wprowadzeniu m…

Kabang-2c611cb.jpg
width: 2700
height: 1800