National Geographic
type: channel
link: https://www.national-geographic.pl
date: 2026-02-03T14:31:11.000Z
update period: hourly
update frequency: 1
update base: 2000-01-01T12:00+00:00
items: Koty to ukryci weganie? Zaskakujące wyniki badań sierści
items: Wspólny pochówek z ukochanym pupilem. W Mediolanie zwierzę i właściciel mogą spocząć w jednym grobie
items: Rozgwiazdy nie mają mózgu, ośrodkowego układu nerwowego ani krwi. To jak kontrolują swoje nogi?
items: Zimą masowo pojawiają się na śniegu. Czy pchły śnieżne stanowią zagrożenie?
items: Koń wie, że się boisz. Naukowcy ustalili, jak to jest możliwe. Czy to szósty zmysł?
items: Jak boli strata pupila? Żałoba po zwierzęciu może być równie traumatyczna, jak po stracie człowieka
items: Te ptaki śpiewają z matematyczną precyzją. I urządzają skomplikowane konkursy wokalne
items: Tata mundżak kontra Maruśka. Film z wrocławskiego ZOO hitem na całym świecie - dotarł do 12 milionów ludzi
items: Jedna z najbardziej jadowitych ryb Europy. Jest niebezpieczna także dla ludzi
items: Choć duży, nie stanowi żadnego zagrożenia. Ten łagodny i płochliwy kolos to częsty gość w naszych domach
items: Psy uczą się słów przez podsłuchiwanie? Naukowcy zaskoczeni wynikami badań
items: Zamiast psa przyniosła na policję… jenota. Zoologiczna pomyłka na komendzie w Lidzbarku Warmińskim
items: Te ptaki hoduje się nie dla jaj ani mięsa. Liczy się wygląd i rodowód
items: Pamięć przestrzenna tego ptaka zadziwia naukowców. Bez niego wiele drzew nie miałoby szans
items: Średniowieczni Indianie też trzymali w domach papugi. Po co?
items: Tygrzyk paskowany jest w Polsce gatunkiem pospolitym. Wygląda niebezpiecznie, ale nie stanowi zagrożenia
items: Żmija gabońska jest mistrzynią kamuflażu. To jeden z najjadowitszych węży Afryki
items: Wstężnica należy do najbardziej złożonych bezkręgowców. Jeden gatunek dzierży istotny rekord
items: Dzięki autyzmowi zrozumiała zwierzęta. Temple Grandin – zoolożka, która odmieniła los milionów krów
items: Ziemia wciąż ma wiele tajemnic. Odkrywamy nowe gatunki szybciej niż kiedykolwiek wcześniej – nawet 16 000 rocznie
items: Dzioby miejskich ptaków zmieniły się. Pandemia Covid-19 wpłynęła na nie w specyficzny sposób
items: Jeden z najpiękniejszych ptaków żyjących w Polsce – właśnie znalazł się na skraju wyginięcia
items: Świnia domowa wywodzi się od dzikiego przodka. Psy mogą jej pozazdrościć inteligencji
items: Nieustraszony drwal polskich lasów – jak dzięcioł duży zdobywa pokarm i buduje swoje gniazda?
items: Ta ryba to prawdziwy gigant. Jest niekwestionowanym królem jezior i rzek w Europie

Koty to ukryci weganie? Zaskakujące wyniki badań sierści
type: item
date: 2026-02-03T14:30:37.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Nauka
subject: Przyroda
subject: jedzenie
subject: koty
subject: mięso
subject: ssaki
subject: zwierzęta
description: Naukowcy od lat używają izotopów do badania diety zwierząt. Tym razem metoda zawiodła – przynajmniej na pierwszy rzut oka. Koty, które muszą jeść mięso, w analizach wypadły jak… weganie. Wyjaśnienie tej sprzeczności jest fascynujące.
encoded: Naukowcy dysponują metodą, która pozwala sprawdzić, co zwierzę jadło przez całe życie. Kluczem jest azot i jego odmiany, czyli izotopy: lżejszy 14N i cięższy 15N. Stosunek między nimi zapisuje się w tkankach. Rośliny mają niewiele ciężkiego azotu. Zwierzęta, które je zjadają, mają go więcej. Drapieżniki na szczycie łańcucha pokarmowego powinny mieć go zatem najwięcej. Naukowcy używają do tego wskaźnika TDF (ang. trophic discrimination factor). Pokazuje on różnicę między tym, co jest w jedzeniu, a tym, co buduje ciało. Średnio u zwierząt wynosi on od 3 do 5 promili. Im wyżej w hierarchii pokarmowej stoi dane stworzenie, tym wyższe wartości izotopowe powinna wykazywać jego sierść. Koty są „prawdziwymi mięsożercami”. Muszą jeść mięso, by przeżyć, bo ich organizmy nie czerpią składników odżywczych z roślin. Badacze spodziewali się więc u nich rekordowo wysokich wyników. Kot w skórze weganina Naukowcy z Uniwersytetu Wiedeńskiego postanowili sprawdzić tę teorię w praktyce, a swoje wnioski opublikowali na łamach „Frontiers in Ecology and Evolution”. Przebadali sierść i wąsy 35 kotów domowych. Porównali je z próbkami włosów od ponad 650 ludzi odżywiających się w różny sposób: wegan, wegetarian i osób jedzących mięso. Badacze podkreślili, że materiał z kotów zbierano w sposób całkowicie nieinwazyjny i bezbolesny, podczas rutynowej pielęgnacji i czesania zwierząt Azot z kociej sierści Wyniki były zdumiewające. Zamiast znaleźć się na szczycie izotopowej drabiny, koty wylądowały na samym dole. Wartości azotu w kocim futrze wynosiły około 6,5–6,6 promila. Dla porównania, u ludzi jedzących mięso było to aż 8,8 promila. Kocia sierść pod względem chemicznym najbardziej przypominała włosy ludzi na diecie wegańskiej, u których wynik wynosił 7,2 promila. Gdyby naukowiec nie wiedział, czyją próbkę bada, mógłby pomyśleć, że ten „drapieżnik” żywi się wyłącznie sałatą. To pokazuje, że bezrefleksyjne stosowanie metody izotopowej może być bardzo mylące. Sekret tkwi w wydajności Dlaczego tak…

kot-weganin-5a04105.jpg
width: 5662
height: 3780

Wspólny pochówek z ukochanym pupilem. W Mediolanie zwierzę i właściciel mogą spocząć w jednym grobie
type: item
date: 2026-01-29T12:04:47.000Z
creator: Mateusz Łysiak
subject: Lifestyle
subject: psy
subject: zwierzęta
description: Włoska metropolia pozwala na umieszczenie urny z prochami pupila w rodzinnych kolumbariach lub kaplicach obok zmarłego właściciela. Możliwość ta dotyczy wielu gatunków domowych. Czy w ślad za Mediolanem pójdą kolejne europejskie miasta?
encoded: Spis treści: Gdzie pochować psa? Mediolan zezwala na grzebanie ludzi i prochów zwierząt Historyczne pochówki zwierząt Zwierzęta domowe coraz częściej są nazywane „przyjaciółmi człowieka”. Dotyczy to nie tylko psów. Warto jednak zauważyć, że to właśnie przodkowie współczesnych Reksów i Azorów tysiące lat temu utorowali drogę innym pupilom. W końcu pies jest uważany za pierwsze udomowione zwierzę. Proces ten przebiegał między 15 000 a 30 000 lat temu. Niektóre badania sugerują jednak, że mogło to nastąpić nawet 40 000 lat temu. Po psie ludzi zaczęli udomawiać kolejne zwierzęta: owce, kozy, świnie, bydło, konie czy wreszcie koty. Najintensywniejszy okres udomowienia zwierząt przypadł na neolit. W tym czasie ludzie przechodzili z trybu życia łowiecko-zbierackiego na osiadły, rolniczy. To sprzyjało domestykacji gatunków żyjących dotychczas na wolności. Proces ten przebiegał w różnym tempie w różnych regionach świata – w zależności od lokalnych warunków i potrzeb społeczności. Gdzie pochować psa? Współcześnie zwierzęta są nie tylko udomowione. Coraz częściej traktuje się je jak członków rodziny. Relację z pupilem można budować na wiele sposobów. Od karmienia, przez wspólne zabawy, po okazywanie troski i opieki. A co, gdy zwierzę umiera? Dla wielu opiekunów jest to dramat wymagający przejścia żałoby tak jak w przypadku śmierci innego człowieka, czy np. rozpadu wieloletniego małżeństwa. Częściowym ukojeniem bólu po stracie ukochanego zwierzęcia może być zadbanie o jego godny pochówek. Grzebanie zwierząt domowych już od jakiegoś czasu praktykuje się w wielu krajach na świecie. Również w Polsce funkcjonuje kilkanaście cmentarzy dla zwierząt. Pierwsze takie miejsce – „Psi Los” – utworzono w 1991 roku w miejscowości Konik Nowy pod Warszawą. W późniejszych latach dołączyły do nich m.in.: „Tęczowy Most” w Szymanowie koło Wrocławia czy cmentarz dla zwierząt „Zawsze Razem” w Gdańsku. Władze Mediolanu poszły o krok dalej i zezwoliły na wspólne pochówki ludzi z ich zwierzętami. Medio…

Mediolan-zezwala-na-wspolny-pochowek-ludzi-i-zwierzat-6f18328.jpg
width: 6720
height: 4480

Rozgwiazdy nie mają mózgu, ośrodkowego układu nerwowego ani krwi. To jak kontrolują swoje nogi?
type: item
date: 2026-01-27T13:10:21.000Z
creator: Jonasz Przybył
subject: Przyroda
subject: drapieżniki
subject: mózg
subject: zwierzęta
description: To kosmici na Ziemi. Poszczególne części rozgwiazd mają anatomię nie z tego świata, a naukowcy do tej pory zastanawiali się, jak w ogóle mogą się poruszać – pomimo braku mózgu, krwi oraz centralnego układu nerwowego. Teraz wreszcie to wiemy.
encoded: Te jedne z najbardziej niezwykłych stworzeń morskich poruszają się dzięki współpracy setek nóżek. Jak jednak rozgwieździe udaje się je koordynować bez mózgu? Zdają się wykorzystywać lokalny, mechaniczny system sprzężenia zwrotnego, a nowe odkrycie badaczy może zrewolucjonizować robotykę. Czy rozgwiazdy naprawdę nie mają mózgu? Otóż nie mają ani mózgu, ani OUN, i jest to wyjątkowe w świecie zwierząt. Ich układ nerwowy opiera się na tzw. pierścieniu nerwowym, który otacza otwór gębowy i wysyła nerwy promieniście wzdłuż każdego ramienia. Mają za to wapienny szkielet. Pierścień nerwowy koordynuje podstawowe reakcje na bodźce środowiskowe, jednak każde ramię posiada autonomię i jest wyposażone we własny szlak nerwowy. To oznacza, że poszczególne części rozgwiazdy mogą wykonywać skomplikowane ruchy bez potrzeby centralnej koordynacji. W efekcie każde ramię może niezależnie reagować na bodźce, a nawet przejąć funkcje utraconych fragmentów. Setki lepkich nóg, czyli jak porusza się rozgwiazda? Badacze skupili się na gatunku Asterias rubens – rozgwieździe czerwonej – znanej z nietypowej budowy ciała i zaskakującej gracji w poruszaniu się. Każde ramię drapieżnika wyposażone jest w liczne nóżki ambulakralne – struktury zakończone przyssawkami, które przylegają i odrywają się od podłoża dzięki systemowi wodnemu. System ten – określany jako naczyniowy układ wodny – odpowiada również za transport składników odżywczych po organizmie. Rozgwiazdy wykorzystują wodę tak, jak inne organizmy wykorzystują krew. Mechanizm ruchu bez centralnej koordynacji Badania opublikowane w czasopiśmie „PNAS” wykazały, że każda nóżka ambulakralna autonomicznie reguluje swoje zachowanie na podstawie lokalnych mechanicznych sprzężeń zwrotnych. Zamiast centralnego wzorca ruchu każda nóżka dostosowuje czas przylegania do podłoża w zależności od obciążenia i środowiska. Dłuższy kontakt oznacza stabilniejszy, ale wolniejszy ruch. Ponadto u rozgwiazd nie istnieje proporcjonalne powiększanie nóżek w przypadku w…

GettyImages-2206516035-832265d.jpg
width: 5332
height: 3555

Zimą masowo pojawiają się na śniegu. Czy pchły śnieżne stanowią zagrożenie?
type: item
date: 2026-01-17T10:30:27.000Z
creator: Sabina Zięba
subject: Przyroda
subject: owady
subject: zwierzęta
description: Zima kojarzy się z ciszą i biologicznym uśpieniem przyrody, jednak nie wszystkie drobne organizmy znikają wraz z pierwszym śniegiem. Wśród tych, które potrafią funkcjonować w niskich temperaturach, znajdują się tzw. pchły śnieżne. Czym właściwie są te tajemnicze stworzenia, gdzie można je spotkać i czy stanowią zagrożenie dla człowieka?
encoded: Tak zwane pchły śnieżne to drobne bezkręgowce żyjące na co dzień w glebie oraz ściółce leśnej, gdzie odgrywają ważną rolę w procesach rozkładu materii organicznej. Zimą, szczególnie podczas odwilży lub w okresach wysokiej wilgotności, mogą masowo pojawiać się na powierzchni śniegu, u podstaw pni drzew lub na wilgotnych fragmentach terenu. Zdarza się, że gromadzą się w tak dużych skupiskach, iż biały śnieg przybiera ciemne, niemal czarne lub niebieskawe zabarwienie. Ten niecodzienny widok często budzi zdziwienie, a nawet niepokój. Czym zatem charakteryzują się pchły śnieżne i skąd bierze się ich niezwykła odporność na zimowe warunki? Skoczogonki, czyli czym naprawdę są „pchły śnieżne” Choć potoczna nazwa „pchły śnieżne” może budzić skojarzenia z uciążliwymi pasożytami, w rzeczywistości chodzi o zupełnie inną grupę organizmów. Ich poprawna nazwa to skoczogonki – drobne, pierwotne sześcionogi, blisko spokrewnione z owadami, ale formalnie do nich nienależące. Przez lata klasyfikowano je jako owady, dziś jednak traktuje się je jako odrębną grupę w obrębie sześcionogów, o cechach przypominających zarówno owady, jak i skorupiaki. Dyskusja nad ich dokładnym miejscem w systematyce wciąż trwa, choć – na szczęście – raczej nie spędza snu z powiek osobom spotykającym je na leśnych ścieżkach. Skoczogonki są organizmami niezwykle starymi. Ich identyfikowalne szczątki znaleziono w skałach liczących około 410 milionów lat, co czyni je jednymi z pierwszych stawonogów, które przystosowały się do życia na lądzie. Dziś występują niemal wszędzie: w glebie, ściółce leśnej, mchach, na pniach drzew, ale także w środowiskach skrajnych. Odkrywano je w jaskiniach sięgających dwóch kilometrów w głąb ziemi, na stokach Mount Everestu, a zimą – na powierzchni śniegu. Ich obecność w mroźnych warunkach nie jest przypadkowa: posiadają specjalne białka działające jak naturalny „antyzamarzacz”, który chroni ich komórki przed zniszczeniem przez niskie temperatury. Zazwyczaj mają zaledwie 2-6 milimetrów…

zdj-13-a3b9ce2.jpg
width: 4864
height: 3240

Koń wie, że się boisz. Naukowcy ustalili, jak to jest możliwe. Czy to szósty zmysł?
type: item
date: 2026-01-15T08:37:53.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Przyroda
subject: konie
subject: pot
subject: strach
subject: zwierzęta
description: Konie potrafią wyczuwać ludzkie emocje po zapachu – to nie jest już hipoteza. Najnowsze badania francuskich naukowców wykazały, że pot człowieka działa na konie jak emocjonalny komunikat. Najsilniej reagują na zapach strachu. To odkrycie może zmienić sposób, w jaki pracujemy z końmi.
encoded: Węch to jeden z najbardziej pierwotnych zmysłów w świecie zwierząt. Służy on do znajdowania pokarmu, wyboru partnera czy orientacji w terenie. Wiemy już, że konie to niezwykle inteligentne istoty. Rozpoznają nasze twarze na zdjęciach i zapamiętują je na miesiące. Potrafią też odczytać nasze intencje oraz ton głosu. Węch konia zdradza tajemnicę Tym razem badacze z Francji pod kierunkiem dr Plotine Jardat postanowili przyjrzeć się końskim nosom i sprawdzić, czy potrafią odebrać nasze emocje za pomocą sygnałów chemicznych. Wnioski z analiz opublikowali na łamach czasopisma „PLOS One”. Udało się rzucić światło na to, jak tysiące lat udomowienia konia wpłynęły na ich zdolności społeczne. Czy pot człowieka może być dla konia jasnym komunikatem o niebezpieczeństwie? Eksperyment z dreszczykiem Badacze zaprosili do współpracy 30 ochotników, którzy oglądali horrory lub radosne komedie. W tym czasie zbierano ich pot pod pachami na specjalne bawełniane wkładki. Następnie 43 klacze rasy Welsh zostały podzielone na trzy grupy. Każdemu zwierzęciu założono specjalny lycrowy kaganek. Wewnątrz umieszczono próbki zapachu strachu, radości lub neutralną woń dla kontroli eksperymentu. Konie przeszły serię testów sprawdzających ich odwagę i chęć do kontaktu z ludźmi. Naukowcy mierzyli ich zachowanie podczas dotykania przez człowieka oraz reakcję na nowe przedmioty. Wykonali też „test niespodzianki”, w którym przed koniem nagle otwierano parasol. Monitorowano tętno oraz poziom hormonu stresu – kortyzolu. W ten sposób sprawdzono, jak emocjonalny „podpis” człowieka wpływa na koński organizm. Strach ma zapach i wysokie tętno Rezultaty badania są uderzające. Konie, które wąchały wydzieliny związane z ludzkim strachem same stawały się znacznie bardziej lękliwe. Rzadziej dotykały człowieka i wykazywały mniejszą chęć do zabawy czy interakcji. Podczas testu z nowym obiektem wpatrywały się w niego znacznie dłużej, jakby spodziewały się ataku. Ich serca biły gwałtowniej w momentach zaskoczenia w por…

hors-d495137.jpg
width: 5325
height: 3543

Jak boli strata pupila? Żałoba po zwierzęciu może być równie traumatyczna, jak po stracie człowieka
type: item
date: 2026-01-15T07:51:19.000Z
creator: Jan Stradowski
subject: Nauka
subject: NatGeoBN
subject: psychiatria
subject: śmierć
subject: zwierzęta
description: Nowe badanie przeprowadzone w Wielkiej Brytanii dowiodło, że objawy zaburzenia żałoby przedłużonej (PGD) występują w ten sam sposób po śmierci zwierzęcia jak po śmierci człowieka. Wyniki podważają dotychczasowe kryteria diagnostyczne i ujawniają prawdę o bólu po stracie pupila.
encoded: Prolonged grief disorder (PGD), znane jako zaburzenie żałoby przedłużonej lub powikłana żałoba, to jednostka psychiatryczna uwzględniona w klasyfikacjach ICD-11 oraz DSM-5-TR. Objawami są tęsknota za zmarłym lub uporczywa koncentracja na nim, czemu towarzyszy intensywny ból emocjonalny. Co ważne, diagnozę można postawić, gdy objawy utrzymują się dłużej niż 12 miesięcy od straty (6 miesięcy w przypadku dzieci i młodzieży). W leczeniu stosowana jest m.in. terapia poznawczo-behawioralna. Według obowiązujących kryteriów, PGD można zdiagnozować wyłącznie po śmierci człowieka. Pomimo licznych badań wskazujących, że ludzie nawiązują silne więzi emocjonalne ze swoimi zwierzętami, oficjalne wytyczne nie pozwalają obecnie na diagnozowanie PGD po śmierci pupila. Nowe badanie, którego autorem jest prof. Philip Hyland z wydziału psychologii Maynooth University w Irlandii, postawiło sobie za cel zbadanie, czy takie podejście jest słuszne. Wyniki ukazały się w czasopiśmie „PLOS One”. Ile osób uznało śmierć pupila za najbardziej traumatyczne wydarzenie? W badaniu wzięło udział 975 dorosłych mieszkańców Wielkiej Brytanii. Respondenci zostali zapytani o swoje doświadczenia żałoby, w tym o najbardziej traumatyczną stratę w życiu. 32,6% uczestników przyznało, że doświadczyli śmierci ukochanego zwierzęcia. Aż 21% spośród tych osób uznało śmierć pupila za najbardziej traumatyczne wydarzenie w swoim życiu – nawet bardziej niż utratę bliskiej osoby. Objawy PGD po stracie zwierzęcia identyczne jak po śmierci człowieka Analiza przeprowadzona przez prof. Hylanda wykazała, że objawy PGD występują w ten sam sposób bez względu na to, czy strata dotyczyła człowieka, czy zwierzaka. Wyniki pokazują, że nie istnieje nic wyjątkowego w sposobie przeżywania PGD w przypadku śmierci człowieka. Zgodnie z badaniem, prawdopodobieństwo wystąpienia PGD po śmierci pupila wynosiło 7,5% , co jest porównywalne z ryzykiem po utracie człowieka. Co więcej, relatywne ryzyko było wyższe po śmierci zwierzaka niż w niek…

zaloba-po-zwierzeciu-ebf7b97.jpg
width: 1800
height: 1200

Te ptaki śpiewają z matematyczną precyzją. I urządzają skomplikowane konkursy wokalne
type: item
date: 2026-01-14T06:59:50.000Z
creator: Jonasz Przybył
subject: Przyroda
subject: komunikacja
subject: ptaki
subject: śpiew
subject: zwierzęta
description: Unikalny śpiew słowików towarzyszy ludzkości od tysięcy lat. To niezwykłe ptaki będące ważnym elementem kultury, poezji i symboliki już w starożytnej Grecji. Ale ich talent wokalny – wyjątkowy nawet w królestwie ptaków – jest przedmiotem także nowoczesnych badań. Skąd u nich tak doskonały słuch muzyczny?
encoded: Dzięki nowym badaniom z Brandenburgii wiemy, ze słowiki precyzyjnie dostosowują nie tylko tonację, ale także długość dźwięków wyśpiewywanych w nocnych rywalizacjach o terytorium. Ich strategia na zwycięstwo w konkursach wokalnych jest skomplikowana, ale skuteczna. Dlaczego słowiki są wyjątkowe? Słowiki (Luscinia megarhynchos) są znane z bardzo rozbudowanego repertuaru, obejmującego setki różnych fraz, które różnią się tempem, długością oraz wysokością dźwięku. Ta różnorodność pozwala na prowadzenie złożonych, śpiewanych „dialogów”. W świecie ptaków niewiele gatunków wykazuje taką elastyczność wokalną jak słowiki, których w Polsce możemy słuchać wiosną i latem, gdy tylko wrócą z Afryki. Niezwykłe badania nad słowiczym śpiewem Zespół naukowców z Max Planck Institute for Biological Intelligence oraz Institute of Science and Technology Austria udowodnił, że samce słowików nie tylko pięknie śpiewają i budują złożone melodie, ale przede wszystkim dostosowują swoje pieśni w czasie rzeczywistym do tego, co śpiewa ich konkurent. To pomaga rywalizować o samice. W celu zanurzenia się w świat śpiewu słowików udali się oni do niemieckiej Brandenburgii, w której w trakcie dwóch sezonów lęgowych obserwowali, jak ptaki reagowały na odtwarzane im nagrania zawierające sztucznie zmodyfikowane gwizdy – zarówno pod względem wysokości tonu, jak i długości dźwięku. Nagrania te prezentowały nietypowe kombinacje. Jak śpiewa słowik? Słowiki rozróżniają trzy długości gwizdów: krótkie (poniżej 140 ms), średnie (140–310 ms) i długie (powyżej 310 ms). Na tej podstawie badacze mogli zidentyfikować zasady, według których ptaki dopasowują się do rywala. Gdy słowiki słyszą nietypowe, eksperymentalne kombinacje długości i wysokości nut, potrafią się do nich dostosować, nawet jeśli rzadko używają takich sekwencji w naturalnym śpiewie. „Ty nazywasz to śpiewem?” Śpiewne pojedynki słowików przypominają muzyczne dialogi, w których każdy uczestnik stara się wykazać maksymalną sprawnością wokalną. Co ciekaw…

GettyImages-1415125222-df8e81d.jpg
width: 4562
height: 3102

Tata mundżak kontra Maruśka. Film z wrocławskiego ZOO hitem na całym świecie - dotarł do 12 milionów ludzi
type: item
date: 2026-01-12T13:02:16.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Przyroda
subject: dzikie zwierzęta
subject: internet
subject: obserwacje
subject: wrocław
subject: zoo
subject: zwierzęta
description: Mały mundżak z wrocławskiego zoo odważył się zaczepić ważącą 1,7 tony samicę nosorożca. Nagranie z tego niezwykłego spotkania stało się globalnym hitem, zdobywając ponad 12 milionów wyświetleń i uwagę mediów na całym świecie. Maleńki jelonek i olbrzymi nosorożec to starzy znajomi - od lat dzielą wspólny wybieg.
encoded: Na nagraniu udostępnionym przez zoo Wrocław widzimy nietypowy pojedynek, który rozgrywa się na wspólnym wybiegu. Mały samiec mundżaka chińskiego, ważący kilkanaście kilogramów, staje oko w oko z ponad stukrotnie cięższą samicą nosorożca indyjskiego o imieniu Maruśka. Jelonek odważnie szarżuje w stronę olbrzymiego ssaka, wyraźnie próbując zaznaczyć swoje terytorium. Maruśka reaguje ze spokojem i radością, wykazując zaskakującą cierpliwość wobec zadziornego sąsiada. Skąd tak odważne zachowanie mundżaka? Opiekunowie z wrocławskiego ZOO tłumaczą, że zachowanie mundżaka wynika z naturalnego instynktu. Jego partnerka miała w tym czasie ruję, co podniosło poziom hormonów u samca i wywołało u niego potrzebę obrony terytorium. Jego celem było jednoznaczne zasygnalizowanie, że to on dominuje na danym obszarze. Nie była to agresja, ale nie była to też zabawa, tylko poważny sygnał. A Maruśka potraktowała całą sytuację jako formę zabawy. Według relacji opiekunów, nie wykazała żadnych agresywnych zachowań wobec mundżaka, a nawet odpowiedziała mu w sposób przypominający zaczepki o charakterze towarzyskim. Tylko w jednym momencie parsknęła i się wycofała, dając do zrozumienia, że nie chce kontynuować interakcji. „A jak ich relacja wygląda na co dzień? Nosorożce z mundżakami mieszkają razem w naszym zoo od lat, mają osobne sypialnie, ale wspólne »podwórko«. Z niejednego talerza sianko razem jedli i, jak widać, zazwyczaj panuje tu pełna zgoda" – tłumaczy ogród zoologiczny pod kolejnym filmem, przedstawiającym wspólny posiłek mundżaków i nosorożca. Zagraniczne media zachwycone duetem z Wrocławia Nagranie opublikowane przez ZOO Wrocław zdobyło ogromną popularność w sieci. Według pracowników film tylko na oficjalnych profilach ZOO w mediach społecznościowych osiągnął ponad 12 milionów wyświetleń – a licznik nadal tyka! Na samym Facebooku materiał odnotował ponad 1,5 miliona wyświetleń w ciągu zaledwie 5 godzin od publikacji. Materiał szybko przykuł uwagę mediów z całego świata. O niecod…

mundzak-nosorozec-1771c31.png
width: 1194
height: 705

Jedna z najbardziej jadowitych ryb Europy. Jest niebezpieczna także dla ludzi
type: item
date: 2026-01-12T06:54:54.000Z
creator: Artur Białek
subject: Przyroda
subject: morze
subject: ryby
subject: zwierzęta
description: Ostrosz cieszy się złą reputacją najbardziej jadowitej ryby wód europejskich. Media nierzadko kreują tę rybę na „morskiego potwora”, który tylko czeka, by ugodzić pływaków swoim kolcem jadowym. Czy rzeczywiście jest się czego bać? Na to i inne pytania dotyczące jednego z najciekawszych drapieżników europejskich mórz odpowiadamy poniżej.
encoded: Spis treści: Ostrosz to mistrz polowania z zasadzki Zasięg geograficzny, siedlisko i tryb życia Aparat jadowy, czyli arsenał ostrosza Ostrosz, znany także jako ostrosz drakon, budzi niemały respekt. Już sama naukowa nazwa tej ryby – Trachinus draco – nasuwa skojarzenia z mityczną bestią. Dodajmy do tego informacje na temat wytwarzanego przez tę rybę niezwykle silnego jadu, a otrzymamy „potwora”, któremu lepiej nie wchodzić w drogę. Faktem jest, że przedstawiciele tego gatunku należą do najbardziej jadowitych przedstawicieli europejskiej ichtiofauny, ale diabeł nie zawsze jest tak straszny, jak go malują. Ostrosz to mistrz polowania z zasadzki Ostrosz charakteryzuje się wydłużonym, bocznie spłaszczonym ciałem, które zwęża się w kierunku ogona. Przedstawiciele tego gatunku mogą osiągać długość 53 cm i masę dochodzącą do 2 kg. Należy jednak podkreślić, że większość spotykanych osobników ma około 25 cm długości. Anatomia ostrosza jest podręcznikowym przykładem ewolucyjnego przystosowania do życia drapieżnika czatującego w ukryciu. Zręczny łowca żyje blisko dna, gdzie zakamuflowany czyha na niespodziewającą się zagrożenia ofiarę. Głowa Najbardziej charakterystyczną cechą ostrosza jest jego duża, spłaszczona głowa z okazałą, skierowaną ukośnie ku górze paszczą. Dolna szczęka jest wyraźnie dłuższa od górnej, co jest typowe dla ryb polujących z dołu na ofiary znajdujące się nad nimi. Oczy, duże i wyłupiaste, umieszczone są wysoko, niemal na samym szczycie głowy. Każda z tych cech świadczy o przystosowaniu ryby do dennego trybu życia. Kiedy ostrosz zagrzebuje się w podłożu, wysoko osadzone oczy pozwalają mu obserwować otoczenie. Charakterystycznie ukształtowany otwór gębowy pozwala na przeprowadzenie błyskawicznego ataku na przepływające nad nim ryby. Kamuflujące ubarwienie Grzbiet ostrosza ma zielonkawo-brązową barwę, a boki są żółtawo-brązowe. Pokrywa je wzór, na który składają się nieregularne, ukośne pręgi w kolorach jasnoniebieskim, żółtym i czarnym. To sprawia, że ryba…

ostrosz-f98aa82.jpg
width: 1800
height: 1200

Choć duży, nie stanowi żadnego zagrożenia. Ten łagodny i płochliwy kolos to częsty gość w naszych domach
type: item
date: 2026-01-10T12:01:52.000Z
creator: Artur Białek
subject: Przyroda
subject: domy
subject: pająki
subject: polska
subject: zwierzęta
description: Kątnik większy należy do najbardziej imponujących, a przy tym – także do najczęściej spotykanych pająków w synantropijnym krajobrazie Europy Środkowej. Jego obecność w domach, piwnicach i garażach jest powszechna, a dzięki dużym rozmiarom, a zwłaszcza długim odnóżom, budzi wśród ludzi znaczący strach i niepokój. Pomimo tej budzącej respekt prezencji pająk ten jest gatunkiem skrajnie płochliwym, unikającym kontaktu z człowiekiem i niegroźnym. Jak wygląda kątnik większy? Gdzie można go spotkać? Na te i inne pytania odpowiadamy poniżej.
encoded: Spis treści: Imponujący kolos Kątnik większy uwielbia ciemne, ciche i wilgotne miejsca Szybki łowca Interakcje z człowiekiem Historycznie, kątnik większy (Eratigena atrica) był przypisywany do rodzaju Tegenaria. W 2013 roku nastąpiła znacząca rewizja taksonomiczna, która przeniosła ten gatunek do nowo utworzonego rodzaju Eratigena, reprezentującego rodzinę pająków tkających sieci z lejkiem mieszkalnym, znaną jako lejkowcowate (Agelenidae). Imponujący kolos Kątnik większy w pełni zasługuje na swoją nazwę. Mówimy tu bowiem o jednym z największych pająków, występujących w Europie Środkowej. Odwłok i tułów mierzą łącznie od 12 do 18 mm u samic, natomiast u samców – od 12 do 15 mm. Znacznie bardziej imponująca jest rozpiętość odnóży, która u osobników żeńskich wynosi około 45 mm, z kolei u męskich – do 95 mm. Nadzwyczajna długość odnóży samców, nieproporcjonalna w kontekście ich stosunkowo niewielkiego ciała, nie jest dziełem przypadku. To kluczowa adaptacja, wynikająca ze strategii reprodukcyjnej i łowieckiej. Długie nogi maksymalizują prędkość poruszania, co jest niezbędne dla pająków, które w okresie rozrodczym muszą szybko przemierzać terytoria w poszukiwaniu partnerek. Ubarwienie kątnika większego Bez względu na płeć, ubarwienie kątnika większego jest przeważnie brązowo-szare. Na odwłoku można dostrzec charakterystyczny żółtawy wzór, składający się z przepaski środkowej i trzech par kropek po bokach. Brzegi karapaksu są przyciemnione, a na części grzbietowej widoczne są symetryczne pasy. Budowa ciała Kątnik dysponuje czterema parami odnóży, które pełnią funkcję kroczną. Te są ciemne, pozbawione obrączkowania. U niektórych osobników występują ciemne kropki w części biodrowej. Nogogłaszczki samców są zaopatrzone w krótki kolec w części grzbietowej goleni i masywny, podwinięty końcowej połowie konduktor. Gruczoły jadowe znajdują się na końcu pazurów szczękoczułkowych. Kątnik większy a kątnik domowy Opisywanego pająka można łatwo pomylić z innym równie pospolitym gatunk…

katnik-wiekszy-e20d382.jpg
width: 1800
height: 1200

Psy uczą się słów przez podsłuchiwanie? Naukowcy zaskoczeni wynikami badań
type: item
date: 2026-01-09T07:02:58.000Z
creator: Jan Stradowski
subject: Przyroda
subject: NatGeoBN
subject: pies
subject: psy
subject: psychologia zwierząt
subject: zwierzęta
description: Nowe badanie ujawnia, że niektóre psy potrafią uczyć się nazw przedmiotów wyłącznie przez podsłuchiwanie rozmów swoich właścicieli. Wyniki są porównywalne z umiejętnościami 1,5-rocznych dzieci.
encoded: Najnowsze badanie przeprowadzone przez zespół z Eötvös Loránd University (ELTE) oraz Uniwersytetu Medycyny Weterynaryjnej (VetMedUni) rzuca nowe światło na możliwości poznawcze psów. Grupa badawcza skupiła się na wyjątkowych czworonogach, określanych jako „Gifted Word Learner” (GWL), czyli utalentowanych językowo psach potrafiących zapamiętywać nazwy setek zabawek. Do tej elitarnej grupy należą między innymi Bryn, 11-letni border collie z Wielkiej Brytanii, znający około 100 nazw zabawek, oraz Miso – 6-letni border collie z Kanady, który potrafi rozpoznać aż 200 różnych przedmiotów. Psy te zdumiewają nie tylko liczbą zapamiętanych słów, ale i sposobem, w jaki zdobywają tę wiedzę. Jak przeprowadzono eksperyment? Zespół badawczy z udziałem dr Shany Dror i dr Claudii Fugazzy przeprowadził dwa eksperymenty. W pierwszym z nich dziesięć psów z grupy GWL było uczone nazw dwóch nowych zabawek w dwóch różnych sytuacjach: Bezpośrednio: właściciele przedstawiali psom nowe zabawki i nazywali je, wchodząc z nimi w interakcję. Przez podsłuchiwanie: właściciele rozmawiali z inną osobą o zabawkach, nie zwracając się do psa. W obu przypadkach psy słyszały nazwę każdej zabawki przez łącznie osiem minut, rozłożone na kilka krótkich sesji. Następnie proszono je o przyniesienie konkretnej zabawki po usłyszeniu jej nazwy. Wyniki zaskoczyły wszystkich. Siedem z dziesięciu psów poprawnie zapamiętało nazwy nowych zabawek w obu warunkach. Skuteczność wyniosła 80% w sytuacji bezpośredniego kontaktu i aż 100% w warunku podsłuchiwania. Psy uczą się nazw przedmiotów jak 1,5-roczne maluchy Porównując zdolności psów do uczenia się przez podsłuchiwanie z umiejętnościami dzieci, naukowcy zauważyli niezwykłe podobieństwo. Dzieci w wieku około 1,5 roku potrafią zapamiętywać nowe słowa poprzez obserwację i słuchanie rozmów dorosłych – bez konieczności bezpośredniej interakcji. Psy z grupy GWL wykazały bardzo podobną zdolność. Dr Shany Dror z ELTE komentuje: „Nasze odkrycia pokazują, że procesy społeczn…

pies-uczy-sie-podsluchujac-e125e6a.jpg
width: 1350
height: 900

Zamiast psa przyniosła na policję… jenota. Zoologiczna pomyłka na komendzie w Lidzbarku Warmińskim
type: item
date: 2026-01-08T11:45:01.000Z
creator: Jonasz Przybył
subject: Przyroda
subject: dzikie zwierzęta
subject: policja
subject: polska
subject: zwierzęta
description: Łosie, jelenie, sarny, dziki, lisy, borsuki, kuny, jenoty – wymieniał żyjące w naszym kraju zwierzęta w dobrze znanym internautom spocie wyborczym z 1991 roku komitet Zdrowa Polska. O tej bioróżnorodności przekonała się kobieta z województwa warmińsko-mazurskiego, która zamiast zbłąkanego psa przywiozła na komendę… dzikiego jenota.
encoded: Komenda Powiatowa Policji w Lidzbarku Warmińskim poinformowała za pośrednictwem Facebooka, że pojawił się u nich niecodzienny gość. Wieczorem do oddziału zamiast psa przyniesiono zwierzę, za którego los zdecydowanie nie odpowiadają stróże prawa. Kobieta chciała uratować psa We wtorkowy wieczór (6.01) na policji w Lidzbarku Warmińskim zgłosiła się kobieta, która podczas podróży z Górowa Iławieckiego dostrzegła przy drodze samotne zwierzę. Wydawało jej się, że to przemarznięty, porzucony pies. Zaniepokojona jego losem i zbliżającą się mroźną nocą postanowiła udzielić mu pomocy. Kierując się dobrym sercem, kobieta wzięła „psa” do swojego samochodu i zawiozła na najbliższą komendę, licząc, że funkcjonariusze pomogą odnaleźć właściciela lub zapewnią mu schronienie. Z tym pierwszym mógł być problem, bo właścicielką zwierzęcia była sama… matka natura. „To nie jest pies” Na komendzie kobieta opowiedziała o całym zajściu, wskazując, że zwierzę znajduje się w jej pojeździe. – Mundurowi natychmiast ustalili, gdzie można bezpiecznie przekazać zwierzę i podjęli decyzję, że sami odwiozą „psa” do schroniska. Jednak gdy podeszli do samochodu… okazało się, że pod siedzeniem wcale nie siedzi pies. Tam siedział… jenot – relacjonuje sprawę policja z Lidzbarka Warmińskiego. Czy to pies, czy jenot? Jenoty, szczególnie młode, często mylone są z psami: głównie ze względu na podobieństwo sylwetki, umaszczenia i futra – zwłaszcza, gdy jest wilgotne. W nocy łatwo było więc o pomyłkę. Szybki weterynarz i z powrotem do lasu Na miejsce wezwano strażaków z Komendy Powiatowej Straży Pożarnej w Lidzbarku Warmińskim. Przestraszony jenot został ostrożnie wyjęty z samochodu i przewieziony do powiatowego lekarza weterynarii. Zwierzę było zdezorientowane, ale nie agresywne. Specjalista ocenił stan zdrowia jenota – ten na szczęście nie wymagał dalszej pomocy medycznej. Po krótkim pobycie u lekarza zwierzę zostało wypuszczone do pobliskiego lasu. Funkcjonariusze i strażacy działali zgodnie z przepisami do…

FABRIC-KOLAZ-32-50-a232b60.jpg
width: 2700
height: 1800

Te ptaki hoduje się nie dla jaj ani mięsa. Liczy się wygląd i rodowód
type: item
date: 2026-01-06T14:17:57.000Z
creator: Artur Białek
subject: Przyroda
subject: genetyka
subject: ptaki
subject: zwierzęta
description: Kury ozdobne udowadniają, że dzięki połączeniu pasji hodowlanej z selekcją genetyczną można przekształcić pospolite zwierzę gospodarskie w obiekt czystej estetyki. Cenione przede wszystkim za spektakularne fenotypy – od maleńkich karłów właściwych, po majestatycznych gigantów – już dwa wieki temu wkroczyły do świata sportu wystawowego. Poniżej wymieniamy najciekawsze rasy kur ozdobnych i przybliżamy historię ich hodowli.
encoded: Spis treści: Historia hodowli kur wystawowych Od ras miniaturowych, po majestatyczne giganty Rasy kur, czyli wachlarz różnorodności Hodowla drobiu od wieków stanowiła fundament gospodarki rolnej. Jednak w pewnym momencie historycznym kura domowa przestała być zwierzęciem typowo gospodarskim i wkroczyła do świata czystej estetyki. Kury ozdobne przekształciły drób w obiekt hobbystyczny i wystawowy. Tym samym stały się żywym dowodem na potęgę selekcji genetycznej i pasji hodowlanej. Historia hodowli kur wystawowych Kura bankiwa udomowiono około 8000 lat p.n.e. w Azji Południowo-Wschodniej. Początkowo hodowla nie służyła zaspokojeniu celów spożywczych. Pierwotnie ptaki te utrzymywano ze względów religijnych i rytualnych i już wtedy doceniano ich wygląd jako zwierząt „świętych”. Kury trafiły do Europy około 3 tys. lat p.n.e. Najpierw były hodowane na Półwyspie Bałkańskim, gdzie rozpoczęła się ich „wędrówka” na zachód. Ich utrzymywanie służyło zaspokojeniu zapotrzebowania na jaja i mięso, jednak z czasem, w niektórych krajach, tym wydawałoby się pospolitym ptakom nadano nowy status. Tak jak w Azji, w starożytnym Rzymie kury pełniły przede wszystkim funkcję religijną i ozdobną, nierzadko będąc symbolem statusu ich posiadaczy. Należy jednak podkreślić, że na Starym Kontynencie hodowla zaczęła nabierać charakteru ozdobnego i rasowego dopiero w XIX wieku. Właśnie wtedy do Europy sprowadzono obficie opierzone ptaki, które znacząco różniły się od kur gospodarskich. Były to rasy znane wówczas jako „shanghai” lub „cochin-china”, które dziś identyfikujemy jako cochin i brahma. Egzotyczne zwierzęta wzbudziły niemałe zainteresowanie w krajach zachodnich. Hodowla przestała być jedynie elementem gospodarki, a stała się hobby i sportem wystawowym. Ten wzrost popularności doprowadził do formalizacji hodowli i ustanowienia pierwszych standardów rasowych. Już w 1865 roku w Wielkiej Brytanii przygotowano pierwszą edycję standardów wystawowych, co ostatecznie potwierdziło, że cel hodowlany …

kury-ozdobne-09adc94.jpg
width: 2098
height: 1400

Pamięć przestrzenna tego ptaka zadziwia naukowców. Bez niego wiele drzew nie miałoby szans
type: item
date: 2026-01-06T10:29:50.000Z
creator: Artur Białek
subject: Przyroda
subject: drzewa
subject: lasy
subject: ptaki
subject: zwierzęta
description: Orzechówka – ptak zwany zwyczajnym, który z całą pewnością nie jest zwyczajny, wbrew temu, co sugeruje jego nazwa. Trzeba bowiem podkreślić, że to właśnie przedstawiciele tego gatunku są kluczowymi „architektami” borów borealnych i górskich, co jest efektem ubocznym ich strategii przetrwania. Jak wygląda orzechówka zwyczajna? Gdzie występuje i jak wpływa na środowisko? Na te i inne pytania odpowiadamy poniżej.
encoded: Spis treści: Ptak krukowaty, który nie przypomina kruka Mieszkaniec Palearktyki Wyspecjalizowana dieta orzechówki Ekologiczna rola orzechówki Tryb życia orzechówki Na pierwszy rzut oka, orzechówka zwyczajna (Nucifraga caryocatactes) przypomina nieco szpaka. Charakterystyczne nakrapiane upierzenie wprowadza jednak błędną sugestię. Mimo że nie jest czarna jak smoła ani czarno-biała, ten piękny, a w Polsce – także rzadki ptak reprezentuje rodzinę krukowatych, tę samą, do której zalicza się kruk, sroka czy wrona. Ptak krukowaty, który nie przypomina kruka Pod względem pokroju i wielkości, orzechówka zwyczajna przypomina nieco gołębia, z tą różnicą, że jej głowa jest większa i masywniejsza. Średnia długość ciała tego ptaka waha się w przedziale od 30 do 34 cm, a rozpiętość skrzydeł może sięgać od 52 do 58 cm. Dorosły osobnik waży do 220 g. Najcharakterystyczniejszą cechą tego ptaka jest upierzenie. Na piórach orzechówki maluje się czekoladowobrązowe tło, obficie nakrapiane białymi plamkami w kształcie kropel. Skrzydła są czarnobrązowe, z charakterystycznym metalicznym połyskiem o zielonkawym kolorze, natomiast kuper i pokrywy podogonowe – białe. Z krukowatymi najwyraźniej łączą ją dwie cechy. Pierwszą jest masywny dziób, będący niczym innym, jak przystosowaniem do wyspecjalizowanej diety. Druga to brak dymorfizmu płciowego – samce i samice są ubarwione tak samo. Mieszkaniec Palearktyki Orzechówka zwyczajna zajmuje szeroki zasięg palearktyczny, obejmujący lasy iglaste i mieszane. Można ją spotkać od Norwegii na zachodzie, przez znaczne obszary Europy, w tym populacje wyspowe w Alpach i na Bałkanach, aż po wschód Syberii, Chiny, Japonię i Koreę. W Polsce orzechówka jest nielicznym ptakiem lęgowym. Można spotkać ją przede wszystkim w Karpatach, a także na Pojezierzu Mazurskim, Podlasiu i Pomorzu, gdzie zasiedla duże kompleksy leśne. Rozproszone stanowiska tych ptaków występują także na Ziemi Kieleckiej i Lubelszczyźnie. Najłatwiej spotkać ją jesienią, gdy intensywnie żeruje…

orzechowka-GettyImages-2242269264-be9cc26.jpg
width: 6497
height: 4331

Średniowieczni Indianie też trzymali w domach papugi. Po co?
type: item
date: 2026-01-04T11:15:54.000Z
creator: Jonasz Przybył
subject: Historia
subject: Przyroda
subject: hodowla
subject: indianie
subject: odkrycia archeologiczne
subject: papugi
subject: zwierzęta
description: Okazało się, że trzymanie w domu kolorowych ptaków nie jest jedynie domeną współczesnych ludzi. Indianie Pueblo z terenów dzisiejszej Arizony i Nowego Meksyku hodowali ary i inne papugi w specjalnych, ogrzewanych pomieszczeniach. Miały wyjątkowe miejsce w codziennym życiu.
encoded: Związek pradawnych Indian z ptakami został właśnie potwierdzony. Badania archeologiczne prowadzone w Kanionie Chaco w Nowym Meksyku udowodnił, że papugi nie były tylko zwykłymi zwierzętami domowymi – ich obecność wiązała się z głęboką symboliką, ceremoniami i wysokim statusem społecznym. Czemu były aż tak cenione? Kolorowe ptaki w indiańskich domach – skąd się tam wzięły? Zespół badaczy pod kierownictwem dr Katelyn Bishop postanowił poddać reanalizie archiwalne i zooarcheologiczne dane dotyczących szczątków papug odnalezionych w Kanionie Chaco – jednym z najważniejszych stanowisk archeologicznych w całych Stanach Zjednoczonych. To słynący z monumentalnych budowli, ogromny kompleks zabudowań zamieszkiwanym przez Indian z kultury Pueblo od około 800 do 1150 roku naszej ery. Celem było zrozumienie, jaką rolę ptaki odgrywały w ich życiu. Zidentyfikowano łącznie 45 ptaków: 42 ary żółtoskrzydłe i 3 meksykanki czerwonoczelne. Co ciekawe, żadna z nich naturalnie nie występuje w tym regionie. Musiały zostać specjalnie sprowadzone z Meksyku czy innych regionów Ameryki Środkowej. Naukowcy sugerują, że ptaki te były przeznaczone do celów ceremonialnych i odgrywały rolę w mitologii oraz religii Puebloan. Analiza ponad 2 481 kości wykazała brak jakichkolwiek śladów rozczłonkowania. Ptaki nie były rzeźne – nie stanowiły pożywienia. Składano je w całości, co ponownie sugeruje rytualne znaczenie. Kto mógł sobie pozwolić na papugi? Szczątki ptaków odnaleziono w specjalnie przygotowanych pomieszczeniach w tzw. wielkich domach. Były one wyposażone w tynkowane ściany oraz elementy grzewcze, co wskazuje na troskę o dobrostan ptaków, szczególnie w chłodniejszym klimacie regionu. Trzymanie papug w wielkich domach wskazuje na ich wyjątkowy status. Odkryto, że wiele osobników zostało pochowanych w sposób intencjonalny, a niektóre szczątki znaleziono w warstwach odchodów i resztek pokarmu, co wskazuje, że ptaki żyły tam długi czas. Papugi hodowano przez około 250 lat, a ich wiek wahał się od …

FABRIC-KOLAZ-32-45-d12340a.jpg
width: 2700
height: 1800

Tygrzyk paskowany jest w Polsce gatunkiem pospolitym. Wygląda niebezpiecznie, ale nie stanowi zagrożenia
type: item
date: 2026-01-01T11:58:36.000Z
creator: Artur Białek
subject: Przyroda
subject: pająki
subject: polska
subject: zmiany klimatyczne
subject: zwierzęta
description: Tygrzyk paskowany jest żywym wskaźnikiem zmian, jakie zachodzą w naszym środowisku. Jeszcze kilkadziesiąt lat temu gatunek ten był uważany w Polsce za wielką rzadkość. Dziś jest powszechnie występującym przedstawicielem swojego rzędu – stałym elementem krajobrazu łąk, muraw i nieużytków. Jak wygląda tygrzyk paskowany? Gdzie można go spotkać? Na te i inne pytania odpowiadamy poniżej.
encoded: Spis treści: Pająk, którego nie można pomylić z żadnym innym Wędrówka na północ Gdzie szukać tygrzyka? Sieć tygrzyka to dzieło pajęczej inżynierii Dieta tygrzyka paskowanego Czy tygrzyk paskowany jest niebezpieczny? Obecność tygrzyka paskowanego w Polsce stwierdzono już w XIX wieku. Przez długi czas ten ciepłolubny gatunek był w naszym kraju jedynie ciekawostką. Z czasem zaczął poszerzać swój zasięg, by w końcu opanować cały kraj, od Podkarpacia, aż do Pomorza. Swój sukces zawdzięcza nie tylko postępującym zmianom klimatycznym, ale także wyjątkowym zdolnościom adaptacyjnym. Pająk, którego nie można pomylić z żadnym innym Pająk tygrysi (Argiope bruennichi), przedstawiciel rodziny krzyżakowatych (tej samej, do której zalicza się krzyżak), należy do najcharakterystyczniejszych przedstawicieli swojego rzędu. Już sama nazwa wskazuje na jego najbardziej zauważalny atrybut – tygrysi wzór, który od razu rzuca się w oczy. Należy jednak podkreślić, że ta cecha jest typowa wyłącznie dla samicy. Dwa różne gatunki? Otóż nie W obszarze gatunku Argiope bruennichi dymorfizm płciowy jest szczególnie silnie zarysowany. Samica jawi się jako prawdziwa „królowa pajęczyny”. Osiąga do 25 mm długości. Jej głowotułów, gęsto pokryty krótkimi, srebrzystobiałymi włoskami, mieni się metalicznym blaskiem. Na dużym, owalnym odwłoku o jaskrawym, żółtym lub złocistym ubarwieniu, malują się charakterystyczne czarne pasy, pomiędzy którymi często pojawiają się węższe białe prążki. Jej odnóża są długie i silne, zazwyczaj jasnożółte lub brązowe, z wyraźnymi ciemnymi pierścieniami. Samiec prezentuje się znacznie skromniej. Osiąga od 4 do 7 mm długości. Zamiast jaskrawych barw, przybiera stonowane odcienie. Jego ciało jest zazwyczaj jasnobrązowe, żółtawe lub szarawe. Smukły odwłok jest pozbawiony wyrazistych pasów. Zamiast nich widoczna jest jedynie niepozorna szara plamka. Kluczową cechą identyfikacyjną samca są jego nogogłaszczki. U osobników męskich ich końcowe segmenty są przekształcone w skomplikowan…

tygrzyk-722c14a.jpg
width: 1776
height: 1300

Żmija gabońska jest mistrzynią kamuflażu. To jeden z najjadowitszych węży Afryki
type: item
date: 2026-01-01T11:16:15.000Z
creator: Artur Białek
subject: Przyroda
subject: afryka
subject: węże
subject: Zdrowie
subject: zwierzęta
description: Żmija gabońska to drapieżnik doskonały. W swoim środowisku pozostaje niemal niewidoczna. Natura wyposażyła ją w rozbudowany aparat jadowy, produkujący toksynę, mogącą powalić nawet dorosłego człowieka. Paradoksalnie, ten zabójczo skuteczny łowca okazuje się spokojnym gadem, który atakuje wyłącznie wtedy, gdy nie ma innego wyjścia. Jak wygląda żmija gabońska? Gdzie występuje? Na te i inne pytania odpowiadamy poniżej.
encoded: Spis treści: Drapieżnik ukryty pośród ściółki Królowa tropikalnej Afryki Myśliwy polujący z zasadzki Śmiercionośny koktajl, czyli jad żmii gabońskiej Śmiertelne zagrożenie dla człowieka? Tajpan pustynny i australijski, kobra królewska, efa piaskowa – właśnie te gatunki najczęściej są wymieniane, gdy mowa o najbardziej jadowitych wężach świata. Żmijowate pojawiają się w takich zestawieniach stosunkowo rzadko. Niesłusznie, bo także w tej rodzinie występują gady dysponujące śmiertelnie niebezpiecznym arsenałem. Jednym z nich jest żmija gabońska. Drapieżnik ukryty pośród ściółki Żmija gabońska (Bitis gabonica) należy do najcharakterystyczniejszych przedstawicieli swojej rodziny. Dorosłe osobniki nie są zbyt okazałe – osiągają od 120 do 150 cm długości. Należy jednak podkreślić, że przy dość skromnych wymiarach gad ten pozostaje jednym z najcięższych jadowitych węży. Wiele okazów osiąga masę przekraczającą 10 kg, czyli mniej więcej tyle, ile waży dorodna kobra królewska. Duża masa przekłada się na charakterystyczny pokrój. Bitis gabonica ma pękatą sylwetkę i przez cały czas wygląda, jakby przed chwilą połknęła sporą ofiarę. Głowa żmii gabońskiej ma trójkątny kształt. Nawet przy potężnej sylwetce wydaje się nienaturalnie duża i pozostaje znacznie szersza od szyi. Może się wydawać, że tak charakterystyczny gad jest łatwy do wypatrzenia. Nic bardziej mylnego. To zasługa niesamowicie skutecznego kamuflażu. Geometryczny kamuflaż Skóra przedstawicieli tego gatunku pokryta jest geometrycznym wzorem, który swoim kształtem i kolorem naśladuje ściółkę leśną. Składa się on ze skomplikowanego układu figur i pasm w odcieniach brązu, kremu, beżu, a niekiedy nawet delikatnego błękitu. Leżąc w bezruchu na warstwie opadłych liści, wąż staje się praktycznie niewidzialny. Śmiercionośne uzbrojenie Wróćmy na chwilę do charakterystycznej głowy. Ta część ciała nie bez powodu jest nienaturalnie duża. Natura wyposażyła żmiję gabońską w uzębienie Solenoglypha. Mówimy tu o najbardziej zaawansowany…

zmija-gabonska-7e3c2e7.jpg
width: 2467
height: 1300

Wstężnica należy do najbardziej złożonych bezkręgowców. Jeden gatunek dzierży istotny rekord
type: item
date: 2026-01-01T08:15:50.000Z
creator: Artur Białek
subject: Przyroda
subject: biologia
subject: morze
subject: polska
subject: zwierzęta
description: Wstężnica wygląda jak niepozorny bezkręgowiec. Przypomina znacznie prostsze formy życia, jak choćby dość prymitywne płazińce. W rzeczywistości mówimy tu o znacznie bardziej zaawansowanym ewolucyjnie organizmie, który zdołał osiągnąć ogromny sukces biologiczny. Jak wyglądają wstężnice? Gdzie występują? Na te i inne pytania odpowiadamy poniżej.
encoded: Spis treści: Ewolucyjny fenomen wśród bezkręgowców Hydrostatyczna broń wstężnic Toksyczne strategie łowieckie Wstężnice nie żyją wyłącznie w środowisku wodnym Wstężnice w Polsce Wstężnice (Nemertea) są najlepszym dowodem na to, jak niewiele wiemy o ekosystemach morskich. Naukowcy opisali i skatalogowali około 1300 gatunków tych bezkręgowców, a zdaniem wielu ekspertów, przynajmniej drugie tyle wciąż czeka na odkrycie. Mało tego, niektórzy uważają, że opisane gatunki mogą stanowić zaledwie 10% rzeczywistej różnorodności. Przyjrzyjmy się nieco bliżej tym fascynującym zwierzętom. Ewolucyjny fenomen wśród bezkręgowców Anatomia wstężnic skutecznie udowadnia, że ewolucja potrafi rozwiązać fundamentalne problemy drapieżnictwa i wewnętrznego transportu substancji bez konieczności tworzenia segmentów. Zwierzęta te charakteryzują się miękkim, nieczłonowanym ciałem o dwubocznej symetrii. Choć wiele gatunków ma cienki lub spłaszczony pokrój, ich morfologia jest niezwykle „plastyczna”. Wstężnice wykazują zdolność do dynamicznej zmiany kształtu, potrafiąc teleskopowo skrócić i pogrubić swoje ciało w spoczynku lub w reakcji na zagrożenie, oraz wydłużyć i zwęzić podczas poruszania się. Najniezwyklejszym aspektem morfologii wstężnic jest rozpiętość ich rozmiarów. Niektóre gatunki nie przekraczają centymetra długości, ale inni przedstawiciele tego typu to prawdziwi giganci. Przykładem niech będzie Lineus longissimus, który może osiągać długość przekraczającą 30 metrów. Mało tego, rekordowy okaz, odkryty w 1864 roku, mierzył ponad 55 metrów, a to stawia wstężnice w czołówce najdłuższych zwierząt na Ziemi. Należy jednak wspomnieć, że niektórzy badacze uważają, że te doniesienia dotyczą nienaturalnie rozciągniętego osobnika. Pomimo imponującej długości, ciało wstężnic jest niezwykle wąskie. Za przykład ponownie weźmy L. longissimus. Gatunek ten zwykle mierzy od 5 do 10 mm szerokości. Podobne do płazińców? Tylko pozornie Wstężnice wykazują morfologiczne podobieństwo do płazińców, jednak w…

wsteznica-2463e07.jpg
width: 1861
height: 1240

Dzięki autyzmowi zrozumiała zwierzęta. Temple Grandin – zoolożka, która odmieniła los milionów krów
type: item
date: 2025-12-31T12:30:56.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Ludzie
subject: Przyroda
subject: naukowcy
subject: psychologia zwierząt
subject: zachowania
subject: zwierzęta
description: Temple Grandin jest osobą, której udało się połączyć wrażliwość wynikającą ze spektrum autyzmu z głębokim zrozumieniem zwierząt. Mimo trudności społecznych rozwinęła karierę naukową i stała się uznaną zoolożką oraz działaczką na rzecz osób w spektrum autyzmu. W filmie biograficznym opowiadającym o jej drodze w postać Temple brawurowo wcieliła się Claire Danes.
encoded: Spis treści: Dziecięce trudy spektrum autyzmu Na ranczo u ciotki: początek fascynacji zwierzętami Kontrowersje wokół współpracy Temple Grandin Dobre życie i „dobra smierć”? Działalność społeczna i książki Nigdy nie przestawaj się uczyć Film biograficzny i osiągnięcia naukowe Temple Grandin urodziła się 29 sierpnia 1947 roku w Bostonie w stanie Massachusetts, jako córka Richarda Grandina i Eustacii Cutler. W wieku dwóch lat zdiagnozowano u niej autyzm, który w tamtym czasie był często postrzegany jako forma uszkodzenia mózgu. Lekarze początkowo obwiniali matkę za stan dziecka oraz zasugerowali, że dziewczynka powinna zostać objęta opieką instytucjonalną. Wówczas oznaczało to praktycznie zamknięcie w domu dla osób upośledzonych i spędzenie w nim całego życia. Dziecięce trudy spektrum autyzmu Jednak rodzice nie zgodzili się na to i postanowili zatrzymać córkę w domu, nie szczędząc ani czasu, ani pieniędzy na jej edukację. Stworzona przez intensywna terapia logopedyczna pomogła Temple rozwinąć zdolności komunikacyjne. Grandin zaczęła mówić w wieku czterech lat. Mimo że rodzice zapewniali jej dobre warunki edukacyjne, to konieczność uczęszczania do szkoły ze zdrowymi i nie rozumiejącymi jej przypadłości dziećmi, wymagała odwagi. Temple była często wyśmiewana przez rówieśników. Dziewczyna nie tylko nie mówiła wyraźnie i płynnie, ale miała też różnorodne tiki, których nie mogła kontrolować. Pomimo tych trudności osiągała sukcesy w szkole i zapisała się na studia. W 1970 roku uzyskała licencjat z psychologii w Franklin Pierce College, następnie tytuł magistra nauk o zwierzętach na Arizona State University oraz doktorat z tej samej dziedziny na University of Illinois w Urbana-Champaign. Na ranczo u ciotki: początek fascynacji zwierzętami Zwierzętami zaczęła interesować się już w szkole średniej. Jednak to wyjazd do Arizony, gdzie jej ciotka prowadziła ranczo, sprawił, że zdecydowała się na karierę w dziedzinie nauk o zwierzętach. Dzięki wyjątkowej zdolności myślenia obrazowe…

temple-grandin-6e5e076.jpg
width: 1558
height: 1050

Ziemia wciąż ma wiele tajemnic. Odkrywamy nowe gatunki szybciej niż kiedykolwiek wcześniej – nawet 16 000 rocznie
type: item
date: 2025-12-31T09:01:54.000Z
creator: Jonasz Przybył
subject: Przyroda
subject: gatunki
subject: odkrycia
subject: owady
subject: ryby
subject: tajemnice
subject: zwierzęta
description: Trwa gigantyczna eksplozja wiedzy. Każdego roku odkrywanych jest kilkanaście tysięcy nowych organizmów, a tempo to wciąż przyspiesza. Czy wkrótce nie pozostanie już nic do zbadania? Naukowcy uspokajają, że na Ziemi wciąż kryje się wiele tajemnic.
encoded: 300 lat temu Karol Linneusz, szwedzki przyrodnik i lekarz, podjął się karkołomnego zadania opisania wszystkich gatunków organizmów żywych na Ziemi. Sam nie wiedział, co go czeka, a jednak stworzył podwaliny pod współczesną taksonomię, identyfikując i nazywając niemal 10 000 gatunków roślin i zwierząt. Od tego czasu naukowcy nieustannie odkrywają nowe organizmy, a tempo ich przybywania – miast maleć – wciąż przyspiesza. Szaleńcze tempo odkrywania nowych gatunków Badania prowadzone przez zespół Uniwersytetu Arizony pod kierownictwem prof. Johna Wiensa wykazały, że tempo odkrywania nowych gatunków jest dziś wyższe niż kiedykolwiek wcześniej. Zgodnie z analizą w latach 2015–2020 rocznie dokumentowano ponad 16 000 nowych gatunków – w tym ponad 10 000 zwierząt (głównie owadów i innych stawonogów), 2 500 roślin i 2 000 grzybów. Prognozy na najbliższe lata sugerują dalszy wzrost tego tempa. Ile gatunków jeszcze nie znamy? Naukowcy mówią o milionach Jednak to szacunki dotyczące liczby nieodkrytych jeszcze gatunków są szczególnie zdumiewające. Obecnie znamy ok. 2,5 mln gatunków, lecz rzeczywista liczba organizmów żyjących na Ziemi może sięgać nawet setek milionów. Jakieś przykłady? Obecnie opisanych jest ok. 42 000 gatunków ryb, podczas gdy szacunkowe liczby mogą sięgać nawet 115 000. Podobnie jest w przypadku płazów: opisano ich około 9000, ale prognozowana liczba wynosi ponad 41 000. W przypadku owadów znamy 1,1 mln gatunków, podczas gdy entomolodzy sądzą, że faktyczna liczba może przekraczać 6 mln (niektóre prognozy sięgają nawet 20 mln). Gdzie odkrywa się najwięcej nowych gatunków? Nie trzeba szukać daleko Najwięcej nowych gatunków odkrywanych jest w regionach tropikalnych – w lasach deszczowych Amazonii, Azji Południowo-Wschodniej czy Afryki Środkowej. To prawdziwe skarbnice bioróżnorodności. Zaskakujące odkrycia mają jednak miejsce także w teoretycznie dobrze zbadanych lokalizacjach. W 2025 w Parku Narodowym Big Bend w Teksasie opisano nowy rodzaj i gatunek rośliny z ro…

FABRIC-KOLAZ-32-44-211b939.jpg
width: 2700
height: 1800

Dzioby miejskich ptaków zmieniły się. Pandemia Covid-19 wpłynęła na nie w specyficzny sposób
type: item
date: 2025-12-28T14:10:59.000Z
creator: Jonasz Przybył
subject: Przyroda
subject: COVID-19
subject: dzikie zwierzęta
subject: pandemia
subject: ptaki
subject: zwierzęta
description: Pandemia koronawirusa nie zmieniła tylko ludzi. Miała także wpływ na związane z nami zwierzęta, które – podobnie tak jak my – musiały błyskawicznie przyzwyczaić się do nowych realiów. Badania wykazały, że COVID-19 przekształcił ekosystemy do tego stopnia… że zmienił ptasie dzioby. My siedzieliśmy w domach, a one „dziczały”.
encoded: Zmiany w kształcie i wielkości dziobów ptaków to fascynujący wyznacznik stanu środowiska. Okazuje się, że nie wymagają trwającej wiele milionów lat ewolucji – badania wykazały, że miejskie ptaki dynamicznie przystosowują swoje aparaty gębowe do nowych warunków, a potrzebują na to... zaledwie jednego pokolenia. Jak to możliwe? Pandemia zmieniła nie tylko ludzi Koronawirus doprowadził do zaskakujących zmian w środowisku miejskim… i nie chodzi tylko o pustki na ulicach. Jest to jednak część tej historii. Naukowcy z Uniwersytetu Kalifornijskiego zaobserwowali, że junko zwyczajne – niewielkie ptaki nieco podobne do polskich wróbli – zaczęły wykazywać wyraźne zmiany morfologiczne w czasie tzw. andropauzy, czyli spowolnienia aktywności człowieka wynikającej z lockdown’u. W tym okresie ptaki wyklute w mieście miały inne dzioby niż ich rodzice. Co zaskakujące, kształt dziobów upodobnił się do tych, jakie posiadają dzikie osobniki żyjące w okolicznych górskich lasach, oddalonych od zgiełku cywilizacji. Jak mierzy się długość dzioba? Badanie przeprowadzono w latach 2018–2025 na kampusie Uniwersytetu Kalifornijskiego w Los Angeles. Porównano dane populacji 302 miejskich i 132 dzikich dorosłych ptaków junko, które oznaczono specjalnymi obrączkami. Przez siedem lat naukowcy dokumentowali zmiany w długości i kształcie dziobów oraz kości skokowej. Wyniki analiz wykazały, że osobniki wyklute podczas pandemii – kiedy kampus był niemal opustoszały, a ludzkie odpadki zniknęły z krajobrazu – miały dzioby wyraźnie bardziej smukłe i wydłużone. Taki kształt sprzyjał pozyskiwaniu naturalnych źródeł pożywienia, jak nasiona czy owady. Dlaczego dzioby się zmieniają? Naukowcy odkryli, że kształt ptasich dziobów jest bezpośrednio związany z aktywnością ludzi. Ptaki miejsce, żywiące się resztkami naszego jedzenia, miały wcześniej dzioby krótsze i grubsze – lepiej przystosowane do rozdrabniania miękkiej, przetworzonej żywności. W czasie, gdy ludzie zniknęli z przestrzeni miejskiej, a wraz z nimi z…

GettyImages-2248981042-1-abb654e.jpg
width: 4853
height: 3640

Jeden z najpiękniejszych ptaków żyjących w Polsce – właśnie znalazł się na skraju wyginięcia
type: item
date: 2025-12-25T11:12:11.000Z
creator: Artur Białek
subject: Przyroda
subject: ochrona zwierząt
subject: polska
subject: ptaki
subject: zwierzęta
description: Turkawka gnieździ się w całej Polsce, a mimo to zdecydowanie ustępuje popularnością swoim pobratymcom. Niedoświadczony obserwator łatwo pomyli ją z sierpówką, ale jej pieśni nie sposób nie rozpoznać. Charakterystyczne „turkotanie” jest niechybnym zwiastunem prawdziwej wiosny. Jak wygląda turkawka? Gdzie można ją spotkać? Na te i inne pytania odpowiadamy poniżej.
encoded: Spis treści: Turkawka wyróżnia się gracją i elegancją Wędrówki turkawek Roczny cykl turkawki Turkawkom grozi wyginięcie O turkawce – symbolu miłości i wierności – słyszał chyba każdy. Nie wszyscy potrafią jednak prawidłowo zidentyfikować tego ptaka, tym bardziej że gatunek ten staje się coraz rzadszym elementem europejskiego krajobrazu. Przyjrzyjmy się zatem nieco bliżej temu pięknemu gołębiowi. Turkawka wyróżnia się gracją i elegancją Turkawka, Streptopelia turtur, jest średniej wielkości ptakiem wędrownym, zaliczanym do rodziny gołębiowatych. Jego charakterystyczną cechą jest smukła, delikatna sylwetka. przedstawiciele tego gatunku są wyraźnie mniejsi od gołębia miejskiego czy grzywacza. Długość ciała turkawki wynosi od 26 do 28 cm, rozpiętość skrzydeł waha się między 47 a 53 cm, a masa ciała to zaledwie 100–156 g. Dziób turkawki jest czarny, a nogi – intensywnie czerwone. Złotą lub pomarańczową tęczówkę okala czerwona lub różowa obrączka. Upierzenie turkawki Upierzenie dorosłego osobnika to prawdziwa paleta pastelowych i ziemistych odcieni. Głowa, kark i boki ciała mają łagodny sino-szary kolor. Pierś przybiera charakterystyczny winnoróżowy odcień, który płynnie przechodzi w biały brzuch i pokrywy podogonowe. Jednak najbardziej efektownym elementem upierzenia turkawki są skrzydła. Ich wierzch ma ciepły, cynamonowo-rdzawy kolor, a każde pióro pokrywowe zakończone jest czarną plamką. Tworzy to specyficzny łuskowaty wzór, przypominający nieco skorupę żółwia. Należy jednak podkreślić, że najcharakterystyczniejsze są plamy po bokach szyi. Nie jest to jednolity pas, jak u sierpówki, a wyrafinowany wzór, złożony z kilku ukośnych, czarno-białych prążków, tworzących rodzaj eleganckiego „kołnierzyka”. W tym miejscu trzeba wspomnieć, że ta cecha jest typowa wyłącznie dla dorosłych osobników. Jak rozpoznać wiek i płeć turkawki? Rozpoznanie wieku ptaka nie stwarza dużych trudności. Młode osobniki, które opuściły gniazdo w danym sezonie, znacznie różnią się od dorosłych. Ich u…

turkawka-468dbe4.jpg
width: 1804
height: 1200

Świnia domowa wywodzi się od dzikiego przodka. Psy mogą jej pozazdrościć inteligencji
type: item
date: 2025-12-25T09:43:48.000Z
creator: Artur Białek
subject: Przyroda
subject: ssaki
subject: świnie
subject: zwierzęta
description: Świnia domowa jest znacznie bardziej złożonym i fascynującym zwierzęciem, niż głoszą powszechne stereotypy. Odniosła spektakularny sukces biologiczny. Wykazuje ogromną zdolność do adaptacji i ma fundamentalne znaczenie gospodarcze. Wiele ras psów może pozazdrościć jej inteligencji i zdolności poznawczych. A mimo to w kulturowych skojarzeniach świnia wciąż zajmuje niechlubne miejsce, będąc synonimem cech, niosących ze sobą jednoznacznie negatywny ładunek.
encoded: Spis treści: Z lasów do chlewni Forma dostosowana do funkcji, czyli budowa świni domowej Natura świń Zwierzę, które w wielu krajach świata stanowi motor napędowy gospodarki, jest „produktem” skomplikowanego, wieloetapowego procesu udomowienia, który trwał kilka tysięcy lat. Domestykacja tego zwierzęcia rozpoczęła się na długo przed nastaniem naszej ery i przyniosła spektakularne rezultaty. Mimo kulturowych uprzedzeń, świnia domowa w pełni zasługuje, by nazwać ją jednym z najdoskonalszych przedstawicieli królestwa zwierząt. Z lasów do chlewni Proces, w wyniku którego świnia stała się zwierzęciem hodowlanym, należy do najbardziej udanych transformacji w historii. Każdą rasę zapoczątkował potężny przodek, wykazujący szereg cech, które później okazały się niezwykle przydatnymi w hodowli. Dziki przodek Wszystkie rasy świń domowych, bez wyjątku, wywodzą się od dzika euroazjatyckiego (Sus scrofa). To potężne zwierzę jest doskonale przystosowane do przetrwania w zróżnicowanych warunkach, od gęstych lasów po tereny podmokłe. Ten specyficzny tryb życia znajduje odzwierciedlenie w morfologii dzika. <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/do-konca-lutego-moga-zostac-zabite-prawie-wszystkie-dziki-to-bedzie-zaglada-tego-gatunku-w-polsce-3208542.jpeg" width="4776" height="3280" alt="Do końca lutego mogą zostać zabite prawie wszystkie dziki. To będzie zagłada tego gatunku w Polsce" title="Do końca lutego mogą zostać zabite prawie wszystkie dziki. To będzie zagłada tego gatunku w Polsce" /> W przeciwieństwie do wielu udomowionych potomków, Sus scrofa ma korpus mocno rozbudowany w przedniej części, z opadającym zadem. Ta cecha stanowi adaptację do rycia w ziemi (buchtowania) w poszukiwaniu pożywienia. Jego nogi są dłuższe i silniejsze, a duża, klinowata głowa, osadzona na muskularnej szyi, stanowi potężne narzędzie. To zwierzę wysoce społeczne. Żyje w grupach zwanych watahami, w których panuje ścisła hierarchia. Na czele stada zazwyczaj stoi dośw…

swinia-600f946.jpg
width: 1878
height: 1250

Nieustraszony drwal polskich lasów – jak dzięcioł duży zdobywa pokarm i buduje swoje gniazda?
type: item
date: 2025-12-24T12:03:48.000Z
creator: Marzena Wardyn-Kobus
subject: Przyroda
subject: ornitologia
subject: ptaki
subject: zwierzęta
description: Dzięcioł duży to nie tylko mistrz w wykuwaniu dziupli i wyciąganiu owadów spod kory, ale też ptak doskonale przystosowany do ekstremalnych wysiłków fizycznych i wydobywania owadów z najtrudniej dostępnych szczelin. Dzięcioł duży nie ogranicza się przy tym tylko do lasów – z powodzeniem zasiedla parki, ogrody, a nawet miejskie alejki, dostosowując swoje zachowanie do różnych siedlisk. Jego zachowanie i umiejętności pokazują, jak niezwykle skutecznie natura łączy siłę, zręczność i inteligencję.
encoded: Spis treści: Charakterystyka dzięcioła dużego Pożywienie Występowanie i gniazdo Dzięcioł duży (Dendrocopos major) należy do rodziny dzięciołowatych (Picidae), obejmującej ponad 230 gatunków ptaków, które zamieszkują lasy niemal całego świata, z wyjątkiem Australii, Nowej Gwinei, Madagaskaru i niektórych innych wysp. Rodzina ta wyróżnia się szeregiem charakterystycznych cech: mocnym dziobem, długim, lepkim językiem, który umożliwia wyciąganie owadów spod kory, parami przeciwstawnymi palcami i sztywnym ogonem, który pomaga w pionowym wspinaniu się po drzewach. Charakterystyka dzięcioła dużego Dzięcioł duży należy do podrodziny Picinae, czyli grupy klasycznych dzięciołów, do której zalicza się również m.in. dzięcioła średniego, białogrzbietego, zielonego i trójpalczastego. Gatunki te prowadzą podobny tryb życia: dziurawią drzewa w poszukiwaniu owadów, gniazdują w wykutych dziuplach i komunikują się poprzez charakterystyczne bębnienie. Bliskie spokrewnienie tych ptaków sprawia, że w Europie rozróżnienie poszczególnych gatunków opiera się głównie na detalach ubarwienia i wielkości. Wygląd i wymiary Dzięcioł duży to ptak średniej wielkości, nieco mniejszy od kosa. Dorosły osobnik mierzy zwykle od 21 do 26 cm długości ciała, a jego rozpiętość skrzydeł wynosi od 25 do 40 cm. Masa ciała waha się zazwyczaj między 75 a 100 g. Upierzenie dzięcioła dużego jest kontrastowe i bardzo charakterystyczne: wierzch ciała, ogon, głowa i skrzydła są czarne, z białymi plamami na barkach i sztywnych sterówkach. Dolna część brzucha oraz pióra podogonowe mają jaskrawoczerwony kolor, wyraźnie odcinający się od białego spodu. Samce mają dodatkowo czerwony pasek na potylicy, którego brak u samic. Młode osobniki mają całą tylną część głowy czerwoną, a ich podogonie jest jaśniejsze niż u dorosłych. Nogi i palce dzięcioła są przystosowane do życia na pionowych pniach: dwa palce skierowane są ku przodowi, a dwa ku tyłowi, co ułatwia wspinanie się i utrzymanie stabilności podczas dziurawienia drzew. …

dzieciol-duzy-ab57b01.jpg
width: 1800
height: 1200

Ta ryba to prawdziwy gigant. Jest niekwestionowanym królem jezior i rzek w Europie
type: item
date: 2025-12-24T09:04:37.000Z
creator: Artur Białek
subject: Przyroda
subject: drapieżniki
subject: ryby
subject: zwierzęta
description: Sum pospolity jest niekwestionowanym królem słodkowodnych ekosystemów Europy. To największa rodzima ryba słodkowodna kontynentu i jeden ze szczytowych drapieżników wodnych. Wykazuje niesamowity potencjał wzrostu, co znajduje potwierdzenie w rekordowych połowach, tych historycznych i z niedalekiej przeszłości. Jak duży jest sum pospolity? Gdzie występuje? Na te i inne pytania odpowiadamy poniżej.
encoded: Spis treści: Anatomia doskonałego łowcy Imperium suma pospolitego Niewybredny drapieżnik Rekordowe okazy Sum pospolity (Silurus glanis) to gatunek drapieżnej ryby z rodziny sumowatych. Jej preferencje siedliskowe dotyczą przede wszystkim rzek o miękkim podłożu, starorzeczy i ciepłych jezior Europy Środkowej i Wschodniej. W tych ekosystemach charakterystyczny kolos nie ma sobie równych. To największa ryba słodkowodna Starego Kontynentu. Większa od suma jest tylko bieługa, ale ten gatunek należy klasyfikować jako dwuśrodowiskowy, który spędza życie zarówno w wodzie słonej, jak i słodkiej. Anatomia doskonałego łowcy Ciało suma pospolitego jest doskonale dostosowane do roli dominującego drapieżnika w środowisku o ograniczonej widoczności. Dosłownie każdy element anatomii tego kolosa odgrywa kluczową rolę w strategii przetrwania i polowania. Budowa ciała Sum pospolity charakteryzuje się masywnym, silnie wydłużonym ciałem. Jego przednia część jest potężna i walcowata, natomiast ogonowa, stanowiąca nawet trzy piąte całkowitej długości, jest wyraźnie spłaszczona bocznie. Ta charakterystyczna budowa zapewnia rybie niebywałą zwinność i umożliwia sprawne poruszanie się. Należy jednak podkreślić, że jej efektywność nie wynika wyłącznie z pokroju. W przeciwieństwie do większości gatunków, skóra suma pospolitego jest całkowicie pozbawiona łusek. Pokrywa ją gruba warstwa śluzu, która pełni dwojaką funkcję – zmniejsza opór w wodzie i stanowi barierę ochronną przed pasożytami i drobnymi urazami mechanicznymi. Ubarwienie suma pospolitego Ubarwienie suma jest zmienne, uzależnione od warunków środowiska, w którym występuje dany osobnik. Grzbiet jest zazwyczaj ciemny – od oliwkowozielonego, przez brązowy, aż po niemal czarny. Boki są jaśniejsze, często z charakterystycznym, marmurkowym lub plamistym wzorem, który doskonale rozbija sylwetkę ryby na tle dna. Brzuch ma barwę od białawej po bladożółtą. Osobniki żyjące w wodach przejrzystych bywają niemal czarne, podczas gdy te z wód mętnych…

sum-GettyImages-501925205-4e5263b.jpg
width: 5030
height: 3354