National Geographic
type: channel
link: https://www.national-geographic.pl
date: 2026-07-18T07:59:08.000Z
update period: hourly
update frequency: 1
update base: 2000-01-01T12:00+00:00
items: 7 rzeczy, których nie wiesz o rekinach. Mają pępki, potrafią liczyć i uwielbiają jazz
items: Bizon zaatakował turystę bez ostrzeżenia. 65-latek nie miał szans na ucieczkę
items: Ten gatunek antylopy potrafi przetrwać całe życie bez picia wody. To prawdziwy cud natury
items: Nie są pająkami i nie mają jadu. Kosarze od lat padają ofiarą jednego z największych mitów
items: Zmiany klimatu kurczą mózgi najinteligentniejszych zwierząt oceanu. To pierwsza taka anomalia, ale będą kolejne
items: Przez dziewięć dni ulice należą do byków. Krwawa tradycja ponownie dzieli Hiszpanię
items: Żółw wrócił do oceanu po 41 latach w niewoli. Przepłynął już 2700 kilometrów
items: Nie tylko psy i koty – także drób i trzoda. Ministerstwo Rolnictwa wydało zalecenia na upały
items: Upały w mieście: jak pomóc ptakom, jeżom i żabom? Najlepsze sposoby i najczęstsze błędy
items: Twój pies nagle zaczął poruszać się w ten sposób? To wczesny, nietypowy objaw demencji
items: Jak podróżować z psem samolotem i uniknąć problemów podczas odprawy?
items: Mają własne stanowiska i setki fanów. To najbardziej niezwykli pracownicy hoteli na świecie
items: Najmniejszy lis świata – który miał wyginąć – wciąż żyje. I dał się sfotografować, być może po raz ostatni
items: Samice delfinów dobrze wiedzą, których samców unikać. Odkryto ich niezwykłą strategię
items: Rosyjski dron po raz kolejny uderzył w zoo w Charkowie. Na miejscu byli polscy wolontariusze. Mamy nagranie z miejsca zdarzenia
items: Koniec mitu o ludzkiej wyjątkowości. Te małpy potrafią przewidywać w głowie przyszłość
items: Twój pies starzeje się dokładnie tak, jak ty. Weterynarze odkryli biologiczny dowód łączący oba gatunki
items: Makabryczny pasożyt wrócił do USA. Owad zjada swoje ofiary żywcem
items: Ogon, z którego odrasta jaszczurka? Tkanki ogórka morskiego odmawiają śmierci – czy mogą żyć wiecznie?
items: Maleńka, urocza ośmiornica odkryta u wybrzeży Galapagos. "Jest niebieska!"
items: Martwa małpa ubrana w pióra strusia. Poznaj niezwykłe sekrety szamanów zza oceanu
items: Dla swoich młodych zrobiłyby wszystko. 5 najbardziej heroicznych matek w świecie zwierząt
items: Armia supermrówek dosłownie pożera nasz internet. Śródziemnomorski szkodnik opanowuje Europę Środkową
items: Czy owady czują ból? To drastyczne badanie na świerszczach zmusza nas do zmiany myślenia
items: Grób tego psa otoczony był kultem przez stulecia. Jego kości zdradziły jeszcze inną tajemnicę

7 rzeczy, których nie wiesz o rekinach. Mają pępki, potrafią liczyć i uwielbiają jazz
type: item
date: 2026-07-18T07:58:48.000Z
creator: Jonasz Przybył
subject: Przyroda
subject: ciekawostki
subject: rekiny
subject: ryby
subject: zwierzęta
description: Popkultura przez dekady wmawiała nam, że rekiny to wyłącznie bezlitosne, kierowane instynktem maszyny do zabijania. Ale te fascynujące drapieżniki to jedne z najbardziej złożonych stworzeń na naszej planecie – boimy się ich, bo ich nie rozumiemy. To zwierzęta, które potrafią nawiązywać przyjaźnie, rozwiązywać zadania matematyczne, a nawet... docenić dobrą muzykę.
encoded: Oto 7 zaskakujących ciekawostek o rekinach, które udowadniają, jak bardzo myliliśmy się w ich ocenie. 1. Są starsze niż Saturn i przetrwały apokalipsę Ziemia przeżyła pięć masowych wymierań, w tym to najbardziej niszczycielskie – permskie (tzw. wielkie wymieranie), które wymazało z planety nawet 95% życia morskiego i 70% gatunków kręgowców lądowych. Rekiny przetrwały je wszystkie. Ich ewolucyjne korzenie sięgają niewyobrażalnych 450 milionów lat wstecz. Oznacza to, że te niezwykłe ryby pojawiły się na Ziemi przed pierwszymi drzewami, a nawet przed dinozaurami. Co więcej, historia ich gatunku jest starsza niż słynne pierścienie Saturna czy ukształtowanie się Gwiazdy Polarnej! 2. Posiadają pępki, zupełnie jak ludzie Większość z nas uważa rekiny za organizmy wykluwające się z jaj – jak inne ryby –ale to nie do końca prawda. Wiele gatunków (m.in. żarłacze tępogłowe czy rekiny młoty) to zwierzęta żyworodne, które noszą swoje młode w macicy i odżywiają je przez pępowinę. Po narodzinach, przez pierwsze tygodnie lub miesiące życia, na brzuchach młodych rekinów widnieje wyraźna blizna – pełnoprawny pępek, który z czasem całkowicie się goi. 3. Radzą sobie z matematyką, ale tą najprostszą Daleko im do bezmyślnych myśliwych. Badania dowodzą, że rekiny potrafią odróżniać od siebie abstrakcyjne kształty i zapamiętywać iluzje optyczne przez blisko rok. Posiadają również zdolność do rozwiązywania podstawowych zadań matematycznych. Potrafią sprawnie odróżnić zbiory składające się z trzech i pięciu elementów (choć miewają problemy, gdy liczby są do siebie zbyt zbliżone, jak cztery i pięć). 4. W muzyce zdecydowanie preferują dobry jazz Naukowcy z Uniwersytetu Macquarie w Sydney przeprowadzili nietypowy eksperyment na rogatkach australijskich (tzw. rekinach z Port Jackson). Badacze uczyli je dopływania do strefy karmienia po usłyszeniu konkretnego gatunku muzyki. Okazało się, że rekiny błyskawicznie kojarzyły z posiłkiem muzykę jazzową, podczas gdy muzyka klasyczna wprawiała je w zakło…

GettyImages-483792097-7dbdf90.jpg
width: 5558
height: 3231

Bizon zaatakował turystę bez ostrzeżenia. 65-latek nie miał szans na ucieczkę
type: item
date: 2026-07-14T14:17:20.000Z
creator: Sabina Zięba
subject: Przyroda
subject: bizon
subject: przyroda usa
subject: stany zjednoczone
subject: yellowstone
subject: zwierzęta
description: Choć wiadomo, że dzikie zwierzęta potrafią być nieprzewidywalne, wielu turystów wciąż ryzykuje zbliżenie się do nich w pogoni za wyjątkowym zdjęciem lub filmem. Tym razem taka próba zakończyła się dramatycznie. 65-letni mężczyzna został ciężko ranny po ataku bizona, który wyrzucił go w powietrze na wysokość około 2,5 metra.
encoded: To, co miało być kolejną wspólną podróżą dziadka i wnuka, niespodziewanie zamieniło się w walkę o zdrowie. Mężczyźni fotografowali bizona z pewnej odległości, gdy zwierzę nagle zmieniło kierunek i ruszyło w ich stronę. W wyniku ataku 65-latek doznał poważnych obrażeń i trafił do szpitala, a całe zdarzenie zarejestrowały kamery oraz świadkowie. Atak bizona w Yellowstone. Dziadek osłonił wnuka i sam został ciężko ranny To, co miało być spokojnym wieczornym spacerem po kolacji, w ciągu kilku sekund zamieniło się w dramatyczną walkę o życie. Carl McDaniel odwiedzał Park Narodowy Yellowstone wraz ze swoim 13-letnim wnukiem podczas ich corocznego wyjazdu. Jak relacjonował w rozmowie z CNN, zauważyli dużego bizona tarzającego się w pyle. Zwierzę nie wykazywało oznak agresji, dlatego – pozostając w odległości ponad 90 metrów – zrobili kilka zdjęć i ruszyli dalej. Chwilę później sytuacja całkowicie się zmieniła. Według McDaniela przejeżdżający obok biały pickup użył klaksonu, co mogło spłoszyć zwierzę. Bizon nagle ruszył w stronę mężczyzny i jego wnuka. – Było bardzo mało czasu na podjęcie decyzji. Kazałem wnukowi biec w jedną stronę, a sam pobiegłem w drugą, próbując odciągnąć zwierzę od niego – wspominał 65-latek. Plan zadziałał, bowiem chłopiec zdołał uciec, jednak bizon dopadł jego dziadka. Zwierzę uderzyło go głową i rogiem w okolice biodra, wyrzucając go na wysokość około 2,5 metra. McDaniel spadł na ziemię, doznając poważnych obrażeń. Jak później przyznał, najbardziej zdumiewało go to, że po ataku bizon stanął nad nim, ale nie zadał kolejnych ciosów. – Mógł mnie zdeptać, przebić rogami i praktycznie odebrać mi życie, ale tego nie zrobił – powiedział. W wyniku ataku mężczyzna złamał kość udową w czterech miejscach w okolicy biodra, przeszedł operację i rozpoczął rehabilitację. Mimo ciężkich obrażeń podkreśla, że miał ogromne szczęście, bo zdarzenie mogło zakończyć się znacznie tragiczniej. Bizony w Yellowstone potrafią być nieprzewidywalne. To już drugi taki atak w tym…

zdj-2026-07-14T152727.914-f5ac7a8.jpg
width: 4608
height: 3069

Ten gatunek antylopy potrafi przetrwać całe życie bez picia wody. To prawdziwy cud natury
type: item
date: 2026-07-13T10:34:03.000Z
creator: Sabina Zięba
subject: Przyroda
subject: afryka
subject: afryka wschodnia
subject: woda
subject: zwierzęta
description: Nie odwiedza wodopojów i nie musi szukać rzek ani jezior. Gerenuk radzi sobie bez picia wody dzięki niezwykłym przystosowaniom, które czynią go jednym z najbardziej fascynujących mieszkańców afrykańskiej sawanny.
encoded: Wydaje się, że o podstawowych potrzebach do życia wiemy już wszystko. Woda – obok powietrza i pożywienia – jest przecież uznawana za absolutny warunek przetrwania, a jej brak szybko prowadzi do odwodnienia i poważnych problemów zdrowotnych. Natura lubi jednak burzyć nasze przekonania. Na afrykańskich równinach żyje bowiem niezwykłe zwierzę, które udowadnia, że można obejść się bez tego, co dla większości gatunków jest niezbędne. Otóż ten gatunek antylopy potrafi przeżyć całe życie bez picia wody, czerpiąc wszystko, czego potrzebuje z zupełnie innych źródeł. Gerenuk długoszyi – wygląd i występowani Gerenuk, którego nazwa w języku somalijskim oznacza „żyrafią szyję”, to gatunek antylopy zamieszkujący suche obszary wschodniej Afryki – od Somalii, przez południowe Dżibuti, po północną Kenię i wschodnie Tsavo. Jego charakterystyczna sylwetka jest bezpośrednią odpowiedzią na wymagające warunki środowiskowe. Smukła budowa ciała, mniejsza niż u innych antylop głowa z dużymi oczami i uszami oraz dwubarwne brązowe futro pomagają mu skutecznie maskować się wśród krzewów sawanny. Z kolei długie rzęsy i czuciowe włoski na pysku oraz uszach chronią przed skaleczeniami podczas żerowania w gęstych, ciernistych zaroślach. Wyjątkowa długość szyi, w połączeniu z silnymi tylnymi nogami i wzmocnionymi kręgami lędźwiowymi, pozwala gerenukowi stawać na dwóch nogach i sięgać do liści oraz młodych pędów roślin rosnących nawet na wysokości dwóch metrów. Taka zdolność umożliwia mu korzystanie z zasobów pokarmowych niedostępnych dla wielu innych roślinożerców. Co istotne, badania lotnicze wykazały też, że gerenuki preferują suche rejony oddalone od stałych źródeł wody, dzięki czemu ograniczają konkurencję z innymi roślinożercami bardziej uzależnionymi od jej codziennego picia. To przystosowanie pozwala im przetrwać w środowiskach, gdzie dostęp do zbiorników wodnych jest minimalny, a walka o pożywienie – wyjątkowo zacięta. Mistrz przetrwania w suchym klimacie To właśnie niezwykłe umiejętności a…

Gerenuk-dlugoszyi-2d65b21.jpg
width: 4108
height: 2734

Nie są pająkami i nie mają jadu. Kosarze od lat padają ofiarą jednego z największych mitów
type: item
date: 2026-07-12T11:45:43.000Z
creator: Jason Bittel
subject: Przyroda
subject: ewolucja
subject: pająki
subject: zwierzęta
description: Choć wyglądają jak pająki, kosarze należą do zupełnie innej grupy pajęczaków. Budzą powszechny strach na domowych ścianach, choć fizycznie nie są w stanie wyrządzić człowiekowi najmniejszej krzywdy.
encoded: O kosarzach krąży dość powszechny mit: to jakoby najbardziej jadowite pająki na świecie, ale ich szczeki są zbyt małe, by przebić ludzką skórę. Brzmi znajomo? Cóż, ta rzekoma mądrość ludowa jest nie tylko błędna. Spektakularnie mija się z prawdą aż w trzech kwestiach. Czy kosarze są pająkami? Kosarze to pajęczaki o maleńkich tułowiach w kształcie pigułki i wyjątkowo długich nogach. Mają parę kiepskich oczu, rurki oddechowe zwane tchawkami, układ pokarmowy i narządy rozrodcze ukryte pod swoistą klapką. Jednak w gruncie rzeczy zwierzęta te w przeważającej mierze składają się po prostu z gąszczu nóg oraz krępego elementu, z którym te nogi się łączą – niczym szprychy rowerowe z piastą. Wbrew wyglądowi kosarze wcale nie są pająkami. Podobnie jak roztocza, kleszcze i skorpiony, są oni jedynie kuzynami pająków. Innymi słowy, kosarze to pajęczaki należące do rzędu kosarzy (Opiliones), a nie pająków (Araneae). Co więcej, pająki mają zazwyczaj ośmioro oczu, podczas gdy kosarze przeważnie tylko dwoje. Każde z nich jest szczątkowe i pozwala jedynie odróżniać światło od ciemności. Kosarz prawdopodobnie nie dostrzegłby więc wyrazu twojej twarzy, gdy zauważysz go na ścianie toi-toia i uciekniesz z krzykiem. Podobnie, jeśli spojrzeć na te zwierzęta z góry, ciało pająka składa się z dwóch głównych części – głowotułowia i odwłoka, z przewężeniem pośrodku. Ciało kosarza jest zwykle ściśnięte w jedną część. – Pająki wyglądają, jakby nosiły mały gorset. Kosarze natomiast nie przejmują się talią – żartuje prof. Mercedes Burns, biolożka ewolucyjna i ekspertka w dziedzinie kosarzy z Uniwersytetu Maryland w Baltimore County. Jaki jest najprostszy sposób, by odróżnić kosarza od pająka? – Jeśli siedzi w sieci, to jest to pająk, ponieważ kosarze nie potrafią wytwarzać pajęczyny – mówi prof. Mercedes Burns. Czy ukąszenie kosarza może cię zabić? Wracając do fragmentu o „najbardziej jadowitym pająku na Ziemi” – możesz przestać martwić się ukąszeniami kosarzy, bo te pełzające stworzenia nie mają n…

kosarze-88a9bd2.jpg
width: 5245
height: 3497

Zmiany klimatu kurczą mózgi najinteligentniejszych zwierząt oceanu. To pierwsza taka anomalia, ale będą kolejne
type: item
date: 2026-07-10T06:01:56.000Z
creator: Jonasz Przybył
subject: Przyroda
subject: głowonogi
subject: mózg
subject: oceany
subject: zmiany klimatyczne
subject: zwierzęta
description: Głowonogi to podwodni geniusze, których – przez naszą „ssakocentryczność” – zupełnie nie doceniamy. Okazuje się jednak, że inteligencja nie wystarcza: postępujące zakwaszenie oceanów stanowi dla nich niewidzialne, śmiertelne zagrożenie. Z najnowszych badań wynika, że rosnące stężenie dwutlenku węgla w morskiej wodzie sprawia, że mózgi kałamarnic dosłownie kurczą się o połowę.
encoded: To przerażające zjawisko uderza przede wszystkim w obszary odpowiedzialne za wzrok i interpretację bodźców wizualnych, co w dalszej perspektywie może doprowadzić do zagłady jednych z najbardziej fascynujących zwierząt na Ziemi. Choć dotychczas biolodzy przyglądali się głównie blaknięciu raf koralowych, najnowszy projekt badawczy skupia się na neurologicznych ofiarach kryzysu. Nie mieliśmy o nich pojęcia. Podwodny geniusz w niebezpieczeństwie Przedstawiciele podgromady płaszczoobrzękich (Coleoidea), do których należą m.in. kałamarnice, są powszechnie uznawani za najbystrzejsze bezkręgowce naszej planety. Ich niesamowicie rozwinięty układ nerwowy sprawia, że pod względem liczby neuronów dorównują psom (posiadają ich około pół miliarda). Niestety, ta ewolucyjna przewaga okazała się niezwykle wrażliwa na antropogeniczne zmiany klimatyczne. Kałamarnice nie przewidziały działalności ludzi. Podczas niedawnej konferencji Society for Experimental Biology we Florencji zaprezentowano bardzo niepokojące wyniki badań. Dr Garett Allen z kanadyjskiego Acadia University oraz dr Yung-Che Tseng z tajwańskiej Academia Sinica postanowili sprawdzić, jak kałamarnice wielkopłetwe (Sepioteuthis lessoniana) poradzą sobie w świecie niedalekiej przyszłości. W tym celu umieścili świeżo wyklute młode w dwóch specjalnych zbiornikach. Pierwszy symulował obecne warunki oceaniczne o naturalnym pH 8,2. Drugi zbiornik odzwierciedlał zakwaszenie oceanu prognozowane na rok 2100 (pH 7,8), wynikające z drastycznie rosnącej emisji CO2. „Znikająca” połowa mózgu Po 90 dniach trwania eksperymentu badacze wykorzystali zaawansowane obrazowanie rezonansem magnetycznym (dMRI), by precyzyjnie zajrzeć do wnętrza głów zwierząt. Wyniki wprawiły ich w osłupienie. – Od razu zauważyłem, że ich mózgi są o połowę mniejsze. Musiałem wręcz sprawdzić oprogramowanie diagnostyczne, by wykluczyć błąd maszyny – relacjonował zaskoczony dr Allen. Skanowania potwierdziły najgorsze obawy: w silnie zakwaszonym środowisku objętość mó…

GettyImages-1436978627-b10d895.jpg
width: 6072
height: 4048

Przez dziewięć dni ulice należą do byków. Krwawa tradycja ponownie dzieli Hiszpanię
type: item
date: 2026-07-08T12:44:28.000Z
creator: Sabina Zięba
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: byki
subject: festiwale
subject: hiszpania
subject: protesty
subject: zwierzęta
description: Przez dziewięć dni ulice Pampeluny ponownie wypełnią się tysiącami ubranych na biało i czerwono uczestników jednego z najsłynniejszych festiwali świata. Rozpoczęła się kolejna edycja San Fermín, której najbardziej rozpoznawalnym elementem są poranne gonitwy z bykami. Choć wydarzenie co roku przyciąga ponad milion turystów, od lat wywołuje także gorącą debatę na temat bezpieczeństwa i praw zwierząt.
encoded: W stolicy Nawarry rozpoczęły się obchody ku czci św. Fermina – patrona miasta, których tradycja sięga końca XVI wieku. Oficjalnym początkiem święta jest słynny chupinazo, czyli wystrzał rakiety z balkonu ratusza, po którym centrum Pampeluny zamienia się w morze białych strojów i czerwonych chust. Przez kolejne dziewięć dni miasto liczące około 200 tys. mieszkańców odwiedzą setki tysięcy gości z całego świata. Oprócz koncertów, parad, pokazów sztucznych ogni i wydarzeń religijnych największe emocje – i jednocześnie największe kontrowersje – tradycyjnie wzbudzają codzienne gonitwy z bykami oraz popołudniowe korridy. Historia festiwalu San Fermín. Jak narodziła się najsłynniejsza fiesta Hiszpanii? Korzenie San Fermín sięgają średniowiecza, choć festiwal w obecnej formie powstawał przez stulecia. Początkowo były to trzy odrębne wydarzenia: religijne uroczystości ku czci św. Fermina (pierwszego biskupa Amiens i współpatrona Nawarry), wrześniowe jarmarki przyciągające kupców z całego regionu oraz przepędzanie byków ulicami Pampeluny na arenę walk. Z czasem wszystkie te elementy zaczęły się przenikać, tworząc jedno z najbardziej charakterystycznych świąt w Europie. W 1591 roku, ze względu na niesprzyjającą pogodę i względy handlowe, zdecydowano o przeniesieniu obchodów z października na lipiec – i właśnie wtedy narodził się kalendarz obowiązujący do dziś. Symbolem fiesty stał się biały strój z czerwonymi dodatkami: chusta nawiązuje do męczeńskiej śmierci św. Fermina, natomiast charakterystyczny chupinazo oficjalnie otwiera dziewięć dni nieprzerwanego świętowania. Choć dziś San Fermín kojarzy się przede wszystkim z gonitwami byków, mieszkańcy Pampeluny podkreślają, że to przede wszystkim święto lokalnej tożsamości, obejmujące procesje religijne, koncerty, parady olbrzymich figur Gigantes y Cabezudos, pokazy fajerwerków oraz setki wydarzeń kulturalnych. Międzynarodową sławę festiwal zyskał dopiero w XX wieku, głównie za sprawą Ernesta Hemingwaya, który uwiecznił San Fermín w…

zdj-2026-07-08T122250.696-6b8da58.jpg
width: 5376
height: 3581

Żółw wrócił do oceanu po 41 latach w niewoli. Przepłynął już 2700 kilometrów
type: item
date: 2026-07-02T07:45:29.000Z
creator: Sabina Zięba
subject: Przyroda
subject: żółwie
subject: zwierzęta
description: 60-letni żółw skórzasty Jorge większość swojego życia spędził w akwarium w Argentynie, karmiony jajkami na twardo i wołowiną. Teraz, po raz pierwszy od czterech dekad, wrócił na wolność. To efekt 4 lat walki organizacji Freedom for Animals.
encoded: Spis treści: Historia Jorge: od wolności do akwarium Walka o ratunek dla żółwia Powrót do oceanu. Czy żółw po dekadach w niewoli może przeżyć? Miliony zwierząt na całym świecie spędzają większość życia w niewoli — w cyrkach, ogrodach zoologicznych czy parkach morskich — nie mając okazji zaznać życia na wolności. Wyjątkową szansę na poznanie naturalnego środowiska otrzymał jednak Jorge, żółw skórzasty (Caretta caretta), który przez ponad 41 lat przebywał w akwarium w Argentynie. Niedawno został wypuszczony do oceanu. Historia Jorge: od wolności do akwarium Jorge trafił do miejskiego akwarium w Mendozie w 1982 roku jako młodociany osobnik, po tym jak został wyłowiony u wybrzeży Argentyny – prawdopodobnie w wyniku przypadkowego zaplątania się w sieci rybackie. Od tamtej pory nie miał kontaktu z otwartym oceanem. Umieszczony w zamkniętym zbiorniku, karmiony sztucznie przygotowaną dietą i pozbawiony przestrzeni do naturalnych zachowań, spędził ponad cztery dekady w warunkach dalekich od tych, w jakich żyją żółwie skórzaste. Przez wiele lat nie podejmowano prób jego rehabilitacji ani wypuszczenia. Oddalone od linii brzegowej akwarium nie dysponowało odpowiednimi środkami ani wiedzą, która pozwalałaby na ocenę zdolności Jorge’a do samodzielnego życia w naturze. Żółw funkcjonował w sztucznie utrzymywanych warunkach, bez możliwości migracji czy interakcji z innymi przedstawicielami swojego gatunku. Walka o ratunek dla żółwia Finalnie w 2021 roku organizacja Freedom for Animals rozpoczęła kampanię na temat Jorge, a ponad 60 tys. osób podpisało petycję o jego uwolnienie. Później powołano zespół ekspertów, który ocenił stan zdrowia żółwia, a także zachowania i potencjał adaptacyjny. Rozpoczęto przygotowania do procesu rehabilitacji. Stopniowo zmieniano mu dietę, poszerzano przestrzeń do pływania, a także wprowadzano nowe bodźce środowiskowe i dodawano do basenu inne zwierzęta, aby rywalizowały z nim o jedzenie. Wszystko po to, by możliwa była reintrodukcja po ponad czterech dek…

zolw-jorge-fca9b16.png
width: 1300
height: 904

Nie tylko psy i koty – także drób i trzoda. Ministerstwo Rolnictwa wydało zalecenia na upały
type: item
date: 2026-06-27T06:19:50.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Przyroda
subject: koty
subject: psy
subject: rolnictwo
subject: upał
subject: wieś
subject: zwierzęta
description: Jak chronić zwierzęta przed upałem? Ministerstwo Rolnictwa opublikowało wytyczne dla właścicieli psów, kotów i zwierząt gospodarskich. Oto, jak skutecznie ochronić je przed przegrzaniem i odwodnieniem.
encoded: Wiedza o tym, jak chronić przed upałem psy i koty jest już dość powszechna – ale nigdy dość przypominania. Wciąż zdarzają się przypadki tragiczniej niewiedzy, które skutkują śmiercią zwierząt, np. pozostawianie ich w nasłonecznionym samochodzie. Przed nadchodzącą, rekordową falą upałów, głos zabrało też Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Wydano oficjalne zalecenia, jak zadbać o dobrostan zwierząt. Oto one. Żelazne zasady opieki nad zwierzętami w upał Bez względu na gatunek zwierzęcia i to, czy mieszka z nami w domu, czy w zabudowaniach gospodarczych, trzeba spełnić te podstawowe warunki: zapewnić stały dostęp do świeżej i czystej wody; umożliwić schronienie przed bezpośrednim nasłonecznieniem; zadbać o skuteczną wentylację pomieszczeń, w których przebywają zwierzęta; ograniczać stres oraz wykonywanie zabiegów i czynności związanych z przemieszczaniem zwierząt w najgorętszych godzinach dnia; zachować szczególną ostrożność podczas transportu; częściej ich doglądać, aby szybko zauważyć pierwsze objawy przegrzania lub odwodnienia. Jak dbać o zwierzęta domowe? Warto wiedzieć, że brak zapewnienia podstawowych potrzeb zwierzęcia jest karalny – to znęcanie się, które można zgłosić na policję. Zalecenia ministerstwa są proste, ale rzeczywistość pokazuje, że wciąż nie wszyscy o nich pamiętają. Właściciele psów, kotów i innych zwierząt domowych muszą pamiętać aby: nigdy nie zostawiać zwierzęcia w samochodzie – nawet krótki postój może doprowadzić do gwałtownego wzrostu temperatury wewnątrz pojazdu i stanowić śmiertelne zagrożenie dla zwierzęcia; spacerach o odpowiednich porach – psy najlepiej wyprowadzać wcześnie rano oraz wieczorem. Należy unikać spacerów między godziną 11:00 a 17:00, gdy temperatura jest najwyższa; chronić łapy zwierzęcia przed gorącą nawierzchnią – rozgrzany asfalt czy beton mogą powodować bolesne oparzenia opuszek łap. Jeśli nawierzchnia jest zbyt gorąca dla dłoni człowieka, będzie również niebezpieczna dla psa; woda i cień – zwierzę powinno mieć przez …

upal-zwierzeta-e3e6226.jpeg
width: 7083
height: 4722

Upały w mieście: jak pomóc ptakom, jeżom i żabom? Najlepsze sposoby i najczęstsze błędy
type: item
date: 2026-06-26T11:47:41.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Przyroda
subject: miasta
subject: pomoc
subject: upał
subject: zwierzęta
description: Gdy naturalne źródła wody wysychają, miejskie ptaki i inne zwierzęta potrzebują naszego wsparcia. Tłumaczymy, jak zrobić bezpieczne poidło dla ptaków, jak chronić jeże i wiewiórki przed suszą oraz jak rozpoznać, że zwierzę potrzebuje pomocy.
encoded: Zabudowana przestrzeń w pełnym słońcu potrafi rozgrzać się do ponad 50 stopni Celsjusza. Dla miejskich zwierząt – a jest ich z roku na rok coraz więcej – fala upałów to walka o przetrwanie. Infrastruktura zatrzymuje ciepło, a naturalne źródła wody wysychają w mgnieniu oka. Wielu z nas chciałoby w tym czasie jakoś pomóc zwierzętom – ale ważne jest, aby robić to mądrze. Źle przygotowane poidło może okazać się śmiertelną pułapką, a pomoc na siłę – ogromnym stresem. Woda dla ptaków: jak dobrze zrobić poidło? Ptaki są najliczniejszymi, ale też najbardziej narażonymi na przegrzanie mieszkańcami miast. W przeciwieństwie do ssaków, nie mają gruczołów potowych. Aby się schłodzić, dyszą przez otwarty dziób, szukają cienia oraz chłodzą się w wodzie. Potrzebują jej oczywiście też do picia oraz pielęgnacji piór. Skuteczne poidło dla ptaków jest bardzo proste do zrobienia, ale diabeł tkwi w szczegółach. Powinno wyglądać następująco: Wybierz płytkie naczynie: może to być np. podstawka pod doniczkę lub duży talerz. Woda powinna mieć głębokość zaledwie kilku centymetrów (2–4 cm). Jeśli naczynie będzie odpowiednio duże, ptaki będą mogły się w nim także wykąpać, co bardzo lubią i dobrze je schładza. Bezpieczna wyspa: na środku poidła umieść np. kamień. Posłuży on ptakom jako miejsce z którego będą mogły bezpiecznie pić i gdzie mogą łatwo wylądować. Lokalizacja: postaw poidło w miejscu zacienionym, bezpiecznym, stabilnym, możliwie cichym, niedostępnym dla innych zwierząt. Powinno stać z dala od gęstych krzewów, w których mógłby czaić się np. kot, ale na tyle blisko drzew, by spłoszony ptak mógł szybko uciec. Higiena to podstawa: w upale bakterie i pasożyty mnożą się błyskawicznie. Wodę należy wymieniać nawet dwa razy dziennie, a naczynie regularnie myć gorącą wodą. Nie tylko ptaki. Jak pomagać miejskim ssakom? W miastach mieszkają nie tylko ptaki – także mnóstwo ssaków. Szczególnie te mniejsze zwierzęta są narażone na przegrzanie. Nie mogą odbyć zbyt dalekich wędrówek w poszukiwaniu wo…

ptaki-upal-548f64a.jpeg
width: 3342
height: 2228

Twój pies nagle zaczął poruszać się w ten sposób? To wczesny, nietypowy objaw demencji
type: item
date: 2026-06-25T12:00:51.000Z
creator: Jonasz Przybył
subject: Przyroda
subject: alzheimer
subject: demencja
subject: psy
subject: zwierzęta
description: Demencja to nie tylko ludzka choroba. Zespół zaburzeń poznawczych (CDS), potocznie nazywany psim Alzheimerem, dotyka nawet 60% czworonogów powyżej 11. roku życia. Zwykle kojarzymy go ze zmianą rytmu snu, apatią czy dezorientacją w znanym otoczeniu. Okazuje się jednak, że istnieje znacznie wcześniejszy, fizyczny sygnał ostrzegawczy. Aby go dostrzec, wystarczy bacznie obserwować swojego pupila.
encoded: Rozróżnienie pierwszych objawów degeneracji układu nerwowego od naturalnych procesów starzenia bywa dla opiekunów psów niezwykle trudne. Zwykle zgłaszają się oni do weterynarza dopiero wtedy, gdy pies zaczyna gubić się we własnym domu lub przestaje reagować na znajome komendy. Najnowsze badania pozwalają jednak znacznie wcześniej zidentyfikować demencję u psa. Zmiana kroku jest sygnałem alarmowym Zespół badawczy z Uniwersytetu Stanu Karolina Północna, pod kierownictwem neurolożki weterynaryjnej dr Natashy Olby, dowiódł, że kluczem do postawienia szybszej diagnozy może być długość kroku przednich łap. Wyniki tych prac opublikowano niedawno na łamach czasopisma naukowego „Frontiers in Veterinary Science”. W eksperymencie przebadano 88 starszych psów różnych ras, które osiągnęły co najmniej 75% przewidywanej dla siebie długości życia. Zwierzęta poddano rygorystycznym testom ortopedycznym i neurologicznym, a następnie obserwowano ich chód na pięciometrowym torze – bez smyczy, zachęt głosowych czy smakołyków. Analiza materiału wideo i pomiarów wykazała jednoznacznie, że krótszy krok przednich kończyn wyraźnie koreluje z gorszymi wynikami testów poznawczych. Co fascynujące, ten neurologiczny regres wpływa na chód psa znacznie silniej niż sam podeszły wiek. Demencja u psa – dlaczego chory mózg skraca krok? By odpowiedzieć na to pytanie, trzeba przede wszystkim poznać biomechanikę psiego ciała. W czworonożnym, psim układzie napędowym tylne nogi są „silnikiem” – napędzają całe ciało i zmuszają je do ruchu do przodu. Przednie kończyny działają natomiast jak układ kierowniczy i amortyzujący hamulec. Płynne przemieszczanie się to dla psiego mózgu potężne wyzwanie obliczeniowe. Kora mózgowa musi nieustannie integrować płynące z otoczenia bodźce czuciowo-ruchowe, by planować zmianę kierunku i zachować równowagę. Gdy dochodzi do degeneracji układu nerwowego i osłabienia integracji sensomotorycznej, mózg po prostu traci dawną precyzję. Skrócenie kroku przednich łap jest więc podświ…

GettyImages-1914359881-893ae9c.jpg
width: 8256
height: 5504

Jak podróżować z psem samolotem i uniknąć problemów podczas odprawy?
type: item
date: 2026-06-21T08:47:47.000Z
creator: Marzena Wardyn-Kobus
subject: Porady
subject: Traveler
subject: linie lotnicze
subject: loty samolotem
subject: pies
subject: psy
subject: psychologia zwierząt
subject: transport
subject: zwierzęta
description: Podróż z psem samolotem jeszcze kilkanaście lat temu była rzadkością, dziś jednak coraz więcej osób decyduje się zabrać swojego pupila na wakacje. Linie lotnicze stopniowo dostosowują procedury do rosnącej liczby pasażerów podróżujących ze zwierzętami, ale każda wyprawa wymaga od opiekuna czworonoga znajomości zasad danego przewoźnika i przygotowania potrzebnych dokumentów, szczepień i transportera.
encoded: Spis treści: Czy można podróżować z psem samolotem? Jak przygotować psa do lotu? Jak wybrać odpowiednią linię lotniczą? Jak podróżować z psem samolotem bez niepotrzebnego stresu? Wielu opiekunów zastanawia się, jak podróżować z psem samolotem, aby cały lot był bezpieczny i możliwie komfortowy dla zwierzęcia i pasażerów. Kluczowe znaczenie mają nie tylko dokumenty i wybór odpowiedniego transportera, ale również sposób przygotowania psa do wielogodzinnej podróży oraz znajomość ograniczeń obowiązujących w konkretnych liniach lotniczych. Czy można podróżować z psem samolotem? Tak, choć nie każda linia lotnicza umożliwia przewóz zwierząt na takich samych zasadach. Możliwość zabrania psa na pokład zależy przede wszystkim od polityki przewoźnika, kierunku lotu, rodzaju samolotu oraz wielkości zwierzęcia. Regularne linie lotnicze zazwyczaj dopuszczają podróżowanie z psem samolotem, pod warunkiem spełnienia określonych wymogów. Inaczej wygląda sytuacja w przypadku części tanich przewoźników, którzy często nie przewożą zwierząt domowych poza psami asystującymi. Dostępne są trzy podstawowe formy transportu: przewóz psa w kabinie pasażerskiej, transport w luku bagażowym, przewóz cargo realizowany przez wyspecjalizowane firmy. To, która opcja będzie możliwa, zależy przede wszystkim od wagi psa oraz wymogów konkretnej linii lotniczej. Podróż z psem samolotem w kabinie pasażerskiej Najmniejsze psy mogą podróżować razem z właścicielem w kabinie samolotu. Zwykle obowiązuje limit wagowy (zazwyczaj do 8 kg) obejmujący zarówno zwierzę, jak i transporter, choć szczegółowe zasady różnią się między przewoźnikami. Właśnie dlatego przed zakupem biletu należy dokładnie sprawdzić aktualne wytyczne konkretnej linii lotniczej. Pies podczas lotu musi pozostawać w zamkniętym transporterze lub specjalnej torbie transportowej. Zwierzę powinno mieć możliwość swobodnego obracania się, położenia oraz zmiany pozycji. Linie lotnicze bardzo dokładnie określają dopuszczalne wymiary transporterów, ale wart…

pies-samolot-6ac02bb.jpg
width: 1800
height: 1200

Mają własne stanowiska i setki fanów. To najbardziej niezwykli pracownicy hoteli na świecie
type: item
date: 2026-06-21T07:15:02.000Z
creator: Sabina Zięba
subject: Przyroda
subject: hotele
subject: koty
subject: praca
subject: psy
subject: zwierzęta
description: W ostatnich latach zwierzęta zaczęły odgrywać w życiu ludzi coraz ważniejszą rolę. Dla wielu osób są nie tylko domowymi pupilami, lecz pełnoprawnymi członkami rodziny, którzy towarzyszą im na co dzień i wpływają na ich samopoczucie. Coraz częściej dostrzegają to również firmy, które wykorzystują obecność czworonogów do budowania przyjaznej atmosfery i tworzenia wyjątkowych doświadczeń dla klientów. W niektórych luksusowych hotelach zwierzęta otrzymały nawet własne „stanowiska” i obowiązki. Gdzie można spotkać najbardziej niezwykłych pracowników branży hotelarskiej?
encoded: Z badań Instytutu Badawczego BioStat wynika, że zwierzę domowe posiada około 67% Polaków. Co więcej, blisko 44% respondentów przyznaje, że w wielu sytuacjach bardziej ceni towarzystwo swoich psów i kotów niż innych ludzi. Podobne tendencje widoczne są także na świecie. Międzynarodowe analizy wskazują, że wielu przedstawicieli pokolenia milenialsów świadomie decyduje się na posiadanie zwierzęcia zamiast potomstwa, traktując pupili jako ważną część swojego życia. Nic więc dziwnego, że rosnące znaczenie zwierząt dostrzegają również przedsiębiorcy. W niektórych hotelach psy, koty, a nawet inne gatunki stały się integralnym elementem marki, witając gości, uczestnicząc w wydarzeniach i pełniąc funkcje określane żartobliwie mianem hotelowych stanowisk. Menedżer ds. zwierząt w londyńskim Shangri-La. Rocky stał się gwiazdą hotelu Jednym z najbardziej znanych „hotelowych pracowników” na świecie jest 12-letni Rocky, Yorkshire Terrier pełniący funkcję menedżera ds. zwierząt w luksusowym hotelu Shangri-La The Shard w Londynie. Czworonóg należy do dyrektora generalnego obiektu Kurta Machera i przez lata towarzyszył mu podczas pracy w hotelach sieci Shangri-La w Singapurze, Hongkongu czy Chengdu, zanim na stałe zamieszkał w brytyjskiej stolicy. Dziś Rocky jest jedną z najbardziej rozpoznawalnych postaci hotelu. Wita gości podróżujących ze zwierzętami, uczestniczy w wydarzeniach specjalnych, kampaniach promocyjnych oraz akcjach charytatywnych. Jego rola nie ogranicza się jednak wyłącznie do pozowania do zdjęć. To właśnie Rocky patronował stworzeniu programu dla czworonożnych gości, w ramach którego psy otrzymują specjalne powitalne listy, rekomendacje spacerów po Londynie oraz wskazówki dotyczące przyjaznych zwierzętom miejsc w okolicy. Hotel podkreśla, że jego najważniejszym zadaniem jest budowanie przyjaznej atmosfery i poprawianie nastroju zarówno gości, jak i pracowników. Sokrates i Lilibet. Koty, które podbiły luksusowe hotele Londynu i Paryża Nie tylko psy mogą robić karierę …

zdj-91-bf4132b.jpg
width: 5376
height: 3581

Najmniejszy lis świata – który miał wyginąć – wciąż żyje. I dał się sfotografować, być może po raz ostatni
type: item
date: 2026-06-18T13:30:53.000Z
creator: Jonasz Przybył
subject: Przyroda
subject: lisy
subject: meksyk
subject: wyginięcie gatunków
subject: zwierzęta
description: Przez ponad dwie dekady biolodzy obawiali się, że już nigdy nie spotkają tajemniczego lisa z meksykańskiej wyspy Cozumel. Wiele lat temu zniknął z wszelkich radarów, a jego populację uznano za wymarłą. Ten nieuchwytny drapieżnik wciąż jednak istnieje i po raz pierwszy w historii pozwolił badaczom na wykonanie bezcennych zdjęć.
encoded: Ostatnie oficjalne spotkanie z tym nieuchwytnym ssakiem miało miejsce w 2001 roku. Potem… cisza. Przełom nastąpił nieoczekiwanie we wrześniu 2023 roku, chociaż badacze nie mieli jeszcze pojęcia, z czym mają do czynienia. Zauważyli wtedy zdezorientowane zwierzę błąkające się w pobliżu jednej z autostrad w południowo-wschodniej części wyspy. Przedstawiciele Fundacji Parków i Muzeów na Cozumel natychmiast zainterweniowali, odławiając dorosłego samca. Po dokładnej ocenie stanu zdrowia lis został bezpiecznie wypuszczony na wolność w obrębie chronionego rezerwatu stanowego Laguna Colombia. Wyniki tych obserwacji opublikowano w maju na łamach czasopisma naukowego „Neotropical Biology and Conservation”. Dlaczego tak późno? Wszystko po to, by chronić go przed wścibskimi oczami. Czemu lis jest taki malutki? Wszystko na Cozumel jest miniaturowe Czym dokładnie jest ów tajemniczy mieszkaniec Meksyku? Lis z Cozumel to wciąż niewystarczająco opisana populacja, która wyewoluowała w całkowitej izolacji od stałego lądu. Dowody archeologiczne sugerują, że drapieżniki te zamieszkują wyspę, położoną niedaleko słynnego Cancún, od co najmniej 5 tysięcy lat. Czyli pojawiły się tam na długo przed Majami. Niewykluczone zresztą, że ich historia w tym miejscu sięga nawet kilkudziesięciu tysięcy lat. Wyróżnia je niezwykła anatomia: są o 20 do 40% mniejsze od swoich kontynentalnych krewnych, czyli lisów wirginijskich. Stanowią one fascynujący dowód na istnienie karłowacenia wyspowego – procesu ewolucyjnego, w którym zwierzęta zasiedlające izolowane tereny o ograniczonej ilości pożywienia i przestrzeni z czasem drastycznie zmniejszają swoje rozmiary. Co ciekawe, na Cozumel podobny los spotkał także inne ssaki – żyją tam m.in. zminiaturyzowane ostronosy oraz krytycznie zagrożone szopy karłowate. Czy uda się ocalić lisa (i nie tylko) z Cozumel? Chociaż ponowne odkrycie tego drapieżnika daje ogromną nadzieję, eksperci tonują optymizm. Zwierzę najprawdopodobniej i tak znajduje się na krawędzi wymarci…

oo1623929-b480b1a.jpg
width: 1975
height: 1317

Samice delfinów dobrze wiedzą, których samców unikać. Odkryto ich niezwykłą strategię
type: item
date: 2026-06-18T07:43:40.000Z
creator: Bethany Augliere
subject: Przyroda
subject: australia
subject: delfiny
subject: kopulacja
subject: psychologia zwierząt
subject: zachowania
subject: zwierzęta
description: Nowe badania sugerują, że samice delfinów butlonosych mogą prowadzić w pamięci swoisty rejestr zachowań samców ze swojego otoczenia. Rozpoznają ich unikatowe gwizdy sygnaturowe i dzięki temu pamiętają, których samców należy unikać.
encoded: Według nowych badań samice delfinów butlonosych bacznie obserwują i zapamiętują zachowania samców ze swojego otoczenia, rozpoznając ich unikalne gwizdy podpisowe – i dzięki temu wiedzą, których osobników unikać. Uwięzione samice delfinów Badanie przeprowadzone w Shark Bay w Australii wykazało, że samice delfinów indopacyficznych częściej unikały samców, które miały już na koncie agresywne pilnowanie i przetrzymywanie partnerek. Strategia ta polega na tym, że koalicje samców współpracują ze sobą, aby przez wiele tygodni więzić przy sobie samicę i móc się z nią kopulować. Wówczas samice bywają gryzione, uderzane lub taranowane przez samce, które dodatkowo ścigają je i wydają odgłosy gróźb. Wszystko to ma na celu zastraszenie partnerek i pełną kontrolę nad ich ruchami. – Wszystko wskazuje na to, że samce delfinów posiadają dość zaawansowane zdolności poznawczo-społeczne, które pozwalają im na tworzenie sojuszy i współpracę w celach rozrodczych. A co z samicami? – pyta dr Alice Bouchard, główna autorka badania opublikowanego w czasopiśmie „Proceedings of the National Academy of Sciences” i badaczka zachowań zwierząt na Uniwersytecie Bristolskim w Wielkiej Brytanii. Jak dodaje, o ile męskie koalicje i ich zachowania zostały w Zatoce Rekina wnikliwie przeanalizowane, o tyle wciąż niewiele wiadomo o reakcjach samic wobec samców. To badanie przynosi zupełnie nowe spojrzenie w tej kwestii. – Samice wykorzystują wiedzę o konkretnych osobnikach. To dla mnie absolutnie fascynujące – komentuje dr Laela Sayigh, badaczka zajmująca się komunikacją delfinów w Instytucie Oceanograficznym w Woods Hole w Massachusetts. Samice delfinów rozpoznają samce po „imieniu” Aby zbadać, jak samice reagują na samców, naukowcy zwrócili się ku dźwiękom. Delfiny butlonose (Tursiops truncates) słyną ze swoich gwizdów sygnaturowych – unikatowych odgłosów, które działają podobnie jak imiona. Delfiny używają tych gwizdów do identyfikowania samych siebie, a inne osobniki potrafią rozpoznawać się nawzajem …

delfiny-butlonose-6e21508.jpg
width: 5373
height: 3583

Rosyjski dron po raz kolejny uderzył w zoo w Charkowie. Na miejscu byli polscy wolontariusze. Mamy nagranie z miejsca zdarzenia
type: item
date: 2026-06-17T12:19:29.000Z
creator: Jonasz Przybył
subject: Przyroda
subject: atak
subject: drony
subject: rosja
subject: ukraina
subject: wojna
subject: zoo
subject: zwierzęta
description: Wojna w Ukrainie to koszmar nie tylko dla ludzi, ale także dla zwierząt. Po raz kolejny przekonali się o tym podopieczni zoo w Charkowie. 15 czerwca dron agresora uderzył w ich wybiegi, około 100 metrów od polskich wolontariuszy z Fundacji Dobre Jutro. Naszym rodakom udało się nagrać moment ataku.
encoded: Charków to drugie co do wielkości miasto Ukrainy, które cały czas pozostaje celem rosyjskich ataków – uderzają w nie bomby szybujące, rakiety i drony. Dochodzi do niszczenia budynków mieszkalnych i infrastruktury, a w ostatnich seriach zmasowanych uderzeń celem były m.in. obiekty cywilne. Rosja stosuje taktykę podwójnych uderzeń, co skutkuje ofiarami wśród służb i osób próbujących ratować swoich bliskich dotkniętych pierwszym atakiem. Agresorzy nie szczędzą także zwierząt. Strącony rosyjski dron spadł w miniony poniedziałek na teren charkowskiego zoo, zabijając kilkanaście osobników i wywołując ogromny stres u dziesiątek innych. Nieopodal miejsca ataku znajdowali się polscy wolontariusze – Albert Pleśniak i Agnieszka Granis, którzy jechali z transportem leków i sprzętu medycznego z Polski do Donbasu. Dron spadł na zoo w Charkowie Wolontariusze chcieli dostać się do punktu stabilizacyjnego działającego przy 4. Oddzielnej Brygadzie Zmechanizowanej Sił Zbrojnych Ukrainy. Wyruszyli z myślą o Polakach, którzy tam służą. – W ciągu naszego kilkugodzinnego pobytu w Charkowie dwukrotnie ogłaszano alarm przeciwlotniczy. […] W czasie drugiego alarmu zauważyliśmy, że nawigacja w naszych telefonach przestała działać. Wiedzieliśmy, że może to oznaczać aktywne zagłuszanie sygnału, co zwykle świadczy o bardzo wysokim zagrożeniu – opisuje sytuację Albert Pleśniak. – Około godziny 17:16 czasu polskiego przejeżdżaliśmy przez historyczne centrum Charkowa, w pobliżu Parku Szewczenki i znajdującego się tam ZOO. Nagle usłyszeliśmy charakterystyczny dźwięk silnika drona Shahed. […] Bardzo szybko okazało się, że dron znajduje się praktycznie nad nami. Chwilę później został strącony, jednak spadł na teren zoo i eksplodował. Znajdowaliśmy się około 100 metrów od miejsca uderzenia. Wolontariuszom udało się nagrać całe zdarzenie. Uwaga – towarzyszyły im wielkie emocje, więc w relacji padają niecenzuralne słowa. View Ediplayer on the source website Dramatyczna historia zoo w Charkowie. Rosyjskie…

FABRIC-KOLAZ-32-2026-06-17T132242.231-f9399ff.jpg
width: 2700
height: 1800

Koniec mitu o ludzkiej wyjątkowości. Te małpy potrafią przewidywać w głowie przyszłość
type: item
date: 2026-06-16T06:50:05.000Z
creator: Jonasz Przybył
subject: Przyroda
subject: ewolucja
subject: ludzie
subject: małpy
subject: mózg
subject: zwierzęta
description: Ludzki mózg stale tworzy wirtualne symulacje przyszłości – np. gdy planujemy daleką podróż lub przygotowujemy się do ważnej rozmowy. Wyobrażamy sobie różne scenariusze i własne na nie reakcje, co pozwala uniknąć błędów. Do niedawna sądzono, że ta zaawansowana umiejętność – zakorzeniona w tzw. metapoznaniu – jest zarezerwowana wyłącznie dla ludzi. Najnowsze badania obalają ten mit i udowadniają, że nasi krewniacy również potrafią wybiegać myślami w przód.
encoded: Międzynarodowy zespół naukowców z Uniwersytetu w Oksfordzie oraz japońskiego RIKEN Center for Brain Science postanowił sprawdzić, w jaki sposób makaki podejmują przyszłe decyzje. Odkrycie, opublikowane w czasopiśmie „Nature Human Behaviour”, pozwala nam spojrzeć na ewolucję naczelnych w innych sposób. Okazuje się, że makaki również symulują swoich umysłach przyszłe stany i oceniają szanse na powodzenie, choć ich aparatura neuronowa różni się od naszej. Gra w kropki, czyli test na wyobraźnię Jak zbadać umiejętność planowania u zwierząt? Naukowcy wpadli na ciekawy pomysł – stworzyli innowacyjny test komputerowy, który wymagał od makaków oceny prawdopodobieństwa sukcesu w przyszłości. Zadanie opierało się na obserwacji chmury losowo poruszających się kropek. Zwierzęta musiały poprawnie odgadnąć główny kierunek ich ruchu, by otrzymać nagrodę. Małpy miały do wyboru dwie opcje: pierwsza była bardzo trudna (kropki poruszały się chaotycznie), ale gwarantowała nagrodę za poprawny wybór. Druga była prosta wizualnie (kropki poruszały się w jednym kierunku), jednak nagroda zależała w niej od zewnętrznego czynnika – liczby wyświetlanych elementów. Co się dzieje w mózgu małpy? Podczas wykonywania zadania skanowano aktywność całego mózgu zwierząt przy pomocy funkcjonalnego rezonansu magnetycznego (fMRI). Wyniki pokazały, że makaki potrafiły trafnie porównać własne umiejętności z czynnikami zewnętrznymi i wybrać optymalną, najbardziej opłacalną strategię na przyszłość. Dr Kentaro Miyamoto – główny autor badania – tłumaczy, że to dokładnie ten sam proces, który zachodzi u człowieka kalkulującego, czy bezpieczniej pojechać do teatru własnym samochodem (pewność co do własnych umiejętności), czy wybrać autobus (ryzyko związane ze środowiskiem zewnętrznym). Planowanie kryje się w czole przedczołowej U ludzi za takie planowanie i metapoznanie (czyli monitorowanie własnych myśli) odpowiada niewielki rejon w mózgu, określany jako obszar 47 (znajduje się on w przednio-bocznej korze przedczo…

GettyImages-2274866912-83f52f5.jpg
width: 4032
height: 2688

Twój pies starzeje się dokładnie tak, jak ty. Weterynarze odkryli biologiczny dowód łączący oba gatunki
type: item
date: 2026-06-15T11:59:00.000Z
creator: Jonasz Przybył
subject: Nauka
subject: Przyroda
subject: człowiek
subject: psy
subject: starość
subject: wiek
subject: zwierzęta
description: Więź między człowiekiem a psem jest jeszcze głębsza, niż się zdawało. Dzielimy z czworonogami nasze domy, harmonogram dnia i codzienne nawyki… ale podobieństwo sięga jeszcze dalej. Z jakiegoś powodu zegary biologiczne obu gatunków tykają w uderzająco zbliżony sposób, a sygnały komórkowe przewidujące długość naszego życia są niemal identyczne z psimi.
encoded: Amerykańscy naukowcy z Texas A&M University dokonali przełomowego odkrycia w dziedzinie gerontologii. Przebadali oni próbki krwi psów pod kątem specyficznych biomarkerów, które precyzyjnie obrazują procesy komórkowe zachodzące w organizmie. Wyniki, opublikowane w czasopiśmie „The Journals of Gerontology”, zestawiono następnie z pięcioma wielkimi badaniami nad ludzką śmiertelnością. Molekularne wzorce (odpowiadające m.in. za reakcje na stres, metabolizm oraz zdrowie poznawcze i sprawność mózgu) zwiastujące długowieczność lub wczesną śmierć są u obu gatunków niesamowicie zbieżne. Ale dlaczego? Metaboliczny odcisk palca Lekarka weterynarii dr Kate Creevy wyjaśnia, że kluczem do zagadki okazały się metabolity – niewielkie cząsteczki chemiczne powstające w ciele podczas naturalnych procesów życiowych. Zamiast analizować te związki pojedynczo, naukowcy przyjrzeli się tysiącom z nich jednocześnie. Dlaczego? Ponieważ dopiero w dużej grupie tworzą one unikatowy, czytelny wzorzec, który badacze określają mianem komórkowego „odcisku palca”. Ten biologiczny ślad pozwala z ogromną precyzją odczytać, w jakiej kondycji znajduje się cały organizm na poziomie mikroskopowym. Wykryte w ten sposób wzorce działają jak wskaźniki ostrzegawcze (biomarkery). Same w sobie nie są bezpośrednią zapowiedzią śmierci, ale doskonale demaskują ukryte procesy napędzające starzenie, takie jak stany zapalne czy komórkowe reakcje na stres. Prawdziwy przełom nastąpił, gdy naukowcy porównali psi „odcisk palca” z danymi ludzkimi. Cząsteczki, które chronią przed przedwczesnym zgonem (lub zwiększają jego ryzyko) u psów, są dokładnie takie same jak u ludzi. Medycyna na czterech łapach Psy stały się więc sposobem na zrozumienie ludzkiego starzenia. Ale dlaczego? Chodzi o naszą wspólną codzienność. Psy dzielą z nami środowisko, dietę oraz poziom aktywności fizycznej. Ich styl życia jest najczęściej bezpośrednią kalką nawyków właścicieli – w przeciwieństwie np. do kotów, które zachowują znacznie większą niezależ…

GettyImages-1316465392-534fcfd.jpg
width: 6150
height: 4100

Makabryczny pasożyt wrócił do USA. Owad zjada swoje ofiary żywcem
type: item
date: 2026-06-09T08:28:05.000Z
creator: Olaf Kardaszewski
subject: Przyroda
subject: epidemia
subject: owady
subject: stany zjednoczone
subject: zwierzęta
description: W amerykańskim stanie Teksas zarejestrowano występowanie niezwykle groźnego pasożyta - muchy śrubowej. Larwy tego niewielkiego owada zostały znalezione w ciele 3-tygodniowego cielęcia. Działanie szkodnika przywodzi na myśl skojarzenia z najmakabryczniejszych horrorów.
encoded: Sposób działania muchy śrubowej należy do tych zdecydowanie odpychających i wzbudzających mdłości. W przeciwieństwie do innych mięsożernych owadów, które interesują się raczej zmarłymi zwierzętami, ta upodobała sobie żywe organizmy, w których składa swoje larwy. Rząd USA wprowadził już pierwsze kroki w walce z muszycą, która ma być zwalczana przez tzw. technikę bezpłodnego owada. Mięsożerna śruba – jak żywi się pasożyt? Zaobserwowanie pierwszych wystąpień muchy śrubowej w Teksasie zaniepokoiło lokalnych hodowców zwierząt. Występowanie tego owada kojarzy się bowiem z iście koszmarnym scenariuszem, w którym pasożyt spożywa swoje ofiary żywcem. Choć zdanie to brzmi nad wyraz makabrycznie, nie ma w nim przesady. Larwy, które mucha składa w otwartych ranach żywych organizmów, rzeczywiście konsumują żywe mięso stałocieplnych żywicieli. Stan, w którym ofiara jest stopniowo pożerana przez niewykształcone owady, nazywany jest muszycą. Wiąże się z dotkliwym podskórnym bólem oraz nieprzyjemnym zapachem wydzielanym przez ranę. Niektórzy pacjenci mogą nawet zacząć widzieć lub czuć larwy poruszające się w ich ciałach. Endemiczny gatunek, występujący głównie w tropikalnej Ameryce Środkowej i Meksyku, atakuje głównie zwierzęta. Zdarzają się jednak sytuacje, podczas których to człowiek staje się ofiarą makabrycznego owada. Takie scenariusze występują jednak zdecydowanie rzadziej: od 2023 roku odnotowano łącznie 171 700 przypadków u zwierząt i ponad 2070 przypadków u ludzi. Dwa przypadki w Teksasie Zaledwie dwa dni po znalezieniu larw u 3-tygodniowego cielęcia w miejscowości La Pryor, Departament Rolnictwa USA potwierdził zakażenie u kolejnego, miesięcznego cielęcia w hrabstwie Zavala (oddalonego o jedyne 9 km od pierwszego ogniska). W związku z „bliskim i realnym zagrożeniem” dla wartej miliardy dolarów branży mięsnej, gubernator Teksasu Greg Abbott ogłosił stan klęski żywiołowej, ostrzegając, że plaga prawdopodobnie będzie rozprzestrzeniać się przez całe lato 2026 roku. Co ważne, d…

shutterstock2705467469-6eeddd5.jpg
width: 4624
height: 3472

Ogon, z którego odrasta jaszczurka? Tkanki ogórka morskiego odmawiają śmierci – czy mogą żyć wiecznie?
type: item
date: 2026-06-02T05:58:39.000Z
creator: Jonasz Przybył
subject: Przyroda
subject: oceany
subject: regeneracja
subject: śmierć
subject: zwierzęta
subject: życie
description: Badania opublikowane na łamach czasopisma „Science Advances” odkrywają przed nami kolejny niezwykły fenomen świata przyrody. Okazuje się, że odcięte tkanki strzykwy – potocznie nazywanej morskim ogórkiem – potrafią przetrwać w izolacji całe lata, nie tylko odmawiając obumarcia, ale również aktywnie rosnąc i reagując na bodźce.
encoded: Oceany to dom dla jednych z najbardziej długowiecznych stworzeń na Ziemi. Gąbki szklane mogą przetrwać ponad 10 tysięcy lat, a niektóre gatunki małży (takie jak cyprina islandzka, zwana też quahog) potrafią osiągnąć wiek przekraczający pięć stuleci. Niektóre meduzy i stułbie opanowały z kolei sztukę samoregeneracji do tego stopnia, że teoretycznie uważa się je za nieśmiertelne. Okazuje się jednak, że to niepozorne strzykwy, potocznie nazywane morskimi ogórkami, kryją w sobie jeden z najbardziej fascynujących mechanizmów przetrwania, który wprost nie mieści nam się w głowie. Podważa on wszystko, co do tej pory wiedzieliśmy o zachowaniu odizolowanych komórek zwierzęcych. Gdzie są granice naszego rozumienia biologii? Zespół badawczy z kanadyjskiego Memorial University of Newfoundland, we współpracy z dr Rachel Sipler z amerykańskiego Bigelow Laboratory for Ocean Science, dokonał odkrycia bez precedensu. Naukowcy postanowili przetestować zdolności regeneracyjne jednego z gatunków strzykwy (Psolus fabricii), odcinając fragmenty jej czułków oraz nóżek ambulakralnych (drobnych narządów ruchu charakterystycznych dla szkarłupni). Wyniki przeszły najśmielsze oczekiwania. Przez ponad trzy lata odizolowane tkanki przebywały samotnie w zbiorniku z przepływającą, naturalną wodą morską i nie uległy rozkładowi. Co więcej, okazało się, że wciąż są one biologicznie aktywne – ich procesy immunologiczne, metaboliczne i komórkowe pozostają nienaruszone. Tego typu przetrwania nie zaobserwowano wcześniej u żadnego znanego zwierzęcia na Ziemi. Warto wiedzieć: strzykwy to mistrzowie przetrwania Strzykwy (tzw. morskie ogórki) od milionów lat korzystają z drastycznych metod obronnych. Gdy zostają zaatakowane przez drapieżnika, wiele gatunków dokonuje zjawiska tzw. ewisceracji – dosłownie wyrzucają przez odbyt część swoich narządów wewnętrznych (np. płuca wodne czy fragmenty przewodu pokarmowego), aby zdezorientować lub nakarmić wroga. Gdy zagrożenie mija, strzykwa jest w stanie w pełni odtwor…

FABRIC-KOLAZ-32-2026-06-01T114603.881-752b63c.jpg
width: 2700
height: 1800

Maleńka, urocza ośmiornica odkryta u wybrzeży Galapagos. "Jest niebieska!"
type: item
date: 2026-05-27T06:51:49.000Z
creator: Jonasz Przybył
subject: Przyroda
subject: głowonogi
subject: nowy gatunek
subject: oceany
subject: ośmiornica
subject: zwierzęta
description: Głębiny wokół Wysp Galapagos po raz kolejny udowodniły, że skrywają tajemnice nie z tego świata. Oceanografowie odkryli tam zupełnie nowy gatunek ośmiornicy – wyjątkowego na skalę światową błękitnego maluszka o wielkości piłeczki golfowej. Naukowcy musieli zastosować pionierską metodę badawczą, aby poznać sekrety tego delikatnego stworzenia bez użycia skalpela.
encoded: Eksploracja oceanicznych odmętów przypomina badanie obcej planety. Choć dysponujemy zaawansowaną technologią, dno mórz wciąż w ogromnym stopniu pozostaje dla nas białą plamą. Warto pamiętać o ich skali: gdyby połączyć wszystkie lądy na Ziemi, nadal nie zakryłyby one powierzchni samego Oceanu Spokojnego. W tym odizolowanym świecie naukowcy natknęli się na niezwykłe stworzenie, które zachwyciło ich nie tylko swoim ubarwieniem, uznawanym za najrzadszy kolor w naturze, ale i unikatową, ewolucyjną strategią na przetrwanie. Nowa ośmiorniczka wygląda wprost przesłodko. Żywy klejnot na krańcu świata Historia niezwykłego odkrycia miała swój początek w 2015 roku w pobliżu Wyspy Darwina – miejsca nazwanego na cześć angielskiego przyrodnika, którego wizyta na Galapagos pomogła sformułować teorię ewolucji. To tam bezzałogowy, zdalnie sterowany pojazd podwodny (ROV), obsługiwany przez zespół z Fundacji Karola Darwina, zarejestrował na głębokości niemal 1800 metrów (5900 stóp) fascynujący widok. Na ekranach monitorów pojawił się maleńki, błękitny głowonóg. – On jest malutki! Jest niebieski! – krzyczała z ekscytacji jedna z badaczek rejestrujących obraz. Oficjalny opis tego stworzenia oraz wyniki wieloletnich analiz strukturalnych ujrzały światło dzienne pod koniec maja 2026 roku na łamach prestiżowego czasopisma taksonomicznego „Zootaxa”. View oEmbed on the source website Skanowanie zamiast skalpela Jedyny schwytany okaz został bezpiecznie zakonserwowany i wysłany do Chicago, gdzie trafił w ręce dr Janet Voight, wybitnej ekspertki ds. ośmiornic i kuratorki w Muzeum Historii Naturalnej. Klasyczna procedura opisywania nowego gatunku w biologii wymaga rozcięcia ciała zwierzęcia w celu dokładnego zbadania jego narządów wewnętrznych, aparatu gębowego, dzioba oraz zębów. Ponieważ badacze dysponowali tylko jednym, bezcennym egzemplarzem, dr Voight kategorycznie odmówiła preparowania tkanki. Zamiast tego zespół laboratoryjny pod kierownictwem Stephanie Smith wykorzystał mikrotomografię ko…

FABRIC-KOLAZ-32-2026-05-26T131749.313-8b8f78f.jpg
width: 2700
height: 1800

Martwa małpa ubrana w pióra strusia. Poznaj niezwykłe sekrety szamanów zza oceanu
type: item
date: 2026-05-26T12:39:38.000Z
creator: Jonasz Przybył
subject: Historia
subject: ameryka południowa
subject: małpy
subject: mumia
subject: szamanizm
subject: wierzenia
subject: zwierzęta
description: Pojedyncze znalezisko rzadko zmienia całe postrzeganie dawnych kultur, ale zagadkowa mumia z Ameryki Południowej właśnie tego dokonała. Zespół naukowców pod kierownictwem dr. Bernardo Urbaniego po raz pierwszy przebadał wyjątkową mumię wyjca czarno-złotego. Zwierzę, przyozdobione w misterny strój z piór egzotycznych ptaków, okazało się bezcennym kluczem do zrozumienia mistycznych, szamańskich rytuałów sprzed stuleci. Ale nie wszyscy mogą być gotowi je poznać.
encoded: Kiedy myślimy o mumiach, nasza wyobraźnia natychmiast wędruje ku spalonej słońcem dolinie Nilu lub jałowym, skrajnie suchym krańcom chilijskiej pustyni Atakama. Środowisko rzadko pozwala na przetrwanie tkanek miękkich w wilgotnym i ciepłym klimacie, przez co starożytne szczątki organiczne z takich rejonów uważa się za absolutne anomalie. Odkryta na nowo w europejskich magazynach muzealnych mumia z subtropikalnego regionu Gran Chaco (znajdującego się na pograniczu Argentyny, Boliwii i Paragwaju) jest imponująca nie tylko przez swoją walkę z mechanizmami rozkładu, ale przede wszystkim pozwala inaczej spojrzeć na świat rdzennych wierzeń zza oceanu – a w nim granica między człowiekiem a zwierzęciem niemal całkowicie się zaciera. Żeby go jednak zrozumieć, należy porzucić na chwilę optykę mieszkańca Starego Kontynentu. Zrobione? To wejdźmy do krainy czarów. Zagadkowy podarunek z subtropikalnego lasu Historia tego niezwykłego artefaktu w Europie rozpoczęła się pod koniec XIX wieku. Dokładnie 28 maja 1892 roku tajemniczy darczyńca, zapisany w dokumentach jako Th. Lamp, przekazał nietypowy obiekt do Muzeum Etnograficznego w Kilonii. W 1995 roku zbiory te przejęło Muzeum Archeologiczne na zamku Gottorf w Niemczech. Przez ponad stulecie uważano, że to współczesne dzieło rzemiosła ludowego – ciekawostka przywieziona statkiem z Montevideo w Urugwaju. Ówczesna nota katalogowa opisywała znalezisko jako „wyjca z Gran Chaco w Argentynie, owiniętego w kobiecą szatę wykonaną z piór nandu”. Obiekt pozostawał kompletnie niezbadany aż do teraz. Dr Bernardo Urbani wraz z zespołem postanowił zastosować pełen wachlarz nowoczesnych metod badawczych: od analiz genetycznych i fenotypowych, przez badania izotopowe, aż po datowanie radiowęglowe. Wyniki przyniosły sensację. Okazało się, że zwierzę nie jest współczesną pamiątką turystyczną, lecz okazem historycznym. Małpa zmarła między 1475 a 1644 rokiem, czyli na przełomie epoki prekolumbijskiej i wczesnokolonialnej. Co więcej, to jedna z zaledwi…

FABRIC-KOLAZ-32-2026-05-25T144344.642-cd44e5e.jpg
width: 2700
height: 1800

Dla swoich młodych zrobiłyby wszystko. 5 najbardziej heroicznych matek w świecie zwierząt
type: item
date: 2026-05-26T11:48:34.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Przyroda
subject: macierzyństwo
subject: obserwacje
subject: owady
subject: pająki
subject: ryby
subject: zwierzęta
description: Dla większości z nas symbolem macierzyństwa u zwierząt jest niedźwiedzica broniąca młodych lub ptak niestrudzenie karmiący pisklęta. Jednak natura potrafi być o wiele bardziej zaskakująca. W ciemnych wodach oceanów, głęboko w glebie i tropikalnych lasach żyją samice, dla których opieka nad potomstwem oznacza rezygnację z jedzenia na lata, ukrywanie dzieci we wnętrzu własnego ciała, a nawet… oddanie się na pożarcie.
encoded: Spis treści: Ryby pielęgnicowate: u mamy w pysku najbezpieczniej Skorek pospolity: mama z obsesją sprzątania Ośmiornica głębinowa: 4,5 roku matki bez jedzenia Boulengerula taitana: matka, która karmi własną skórą Norosz ziemny: ostateczne matczyne poświęcenie Gdy myślimy o macierzyństwie w świecie przyrody, często ulegamy antropomorfizacji, widząc zachowania zwierząt przez pryzmat ludzkich emocji. Ale ewolucja nie zna sentymentów – zna jedynie skuteczność. Aby gatunki mogły przetrwać, natura wykształciła mechanizmy tak zdumiewające, że graniczą z horrorem lub heroizmem. Oto pięć niezwykłych zachowań i strategii samic, które dla swojego potomstwa zrobiłyby absolutnie wszystko. Ryby pielęgnicowate: u mamy w pysku najbezpieczniej Ryby powszechnie uchodzą za pozbawione instynktów opiekuńczych, jednak afrykańskie i amerykańskie pielęgnicowate całkowicie przeczą temu stereotypowi. Samice wielu gatunków z jezior Malawi i Tanganika noszą swoje jaja i młode w pysku (stąd ich polskie nazwy: pyszczaki lub gębacze). Po złożeniu jaj matka zbiera je do pyska i nosi tam przez kilka tygodni, całkowicie rezygnując w tym czasie z jedzenia. Opieka nie kończy się po wykluciu. Gdy małe rybki wyczują niebezpieczeństwo, błyskawicznie wracają do jej pyszczka, traktując go jak bezpieczny schron. U innej pielęgnicy z Ameryki Południowej – paletki (dyskowca) – skóra samicy w okresie odchowu młodych zaczyna produkować gęsty, bogaty w białka i przeciwciała śluz. Młode zjadają go z ciała mamy, co jest strategią równie skuteczną, jak karmienie mlekiem wśród ssaków. Skorek pospolity: mama z obsesją sprzątania Skorek pospolity (Forficula auricularia) przez wielu jest niesłusznie uważany za domowego i ogrodowego szkodnika. Samica skorka to jedna z najbardziej czułych matek w świecie owadów. Jesienią buduje podziemną norkę, w której składa kilkadziesiąt jaj, a następnie spędza z nimi całą zimę. Jej najważniejszym zajęciem jest nieustanne sprzątanie. Bez przerwy, dzień i noc, wylizuje każde jajo z oso…

matki-w-przyrodzie-255ad87.jpg
width: 1800
height: 1200

Armia supermrówek dosłownie pożera nasz internet. Śródziemnomorski szkodnik opanowuje Europę Środkową
type: item
date: 2026-05-26T10:11:08.000Z
creator: Jonasz Przybył
subject: Przyroda
subject: gatunki
subject: inwazja
subject: mrówki
subject: owady
subject: zwierzęta
description: Raporty upublicznione pod koniec maja 2026 roku pokazują bezprecedensową ekspansję agresywnej mrówki Tapinoma magnum. Ten niewielki owad z rejonu Morza Śródziemnego buduje gigantyczne superkolonie, które niszczą miejską infrastrukturę, paraliżują sieć internetową i bez problemu wytrzymują siarczyste mrozy Europy Środkowej.
encoded: Przez lata uważaliśmy, że chłodniejszy klimat naszej części świata stanowi naturalną, skuteczną barierę przed egzotycznymi szkodnikami. Globalny handel roślinami oraz zmiany klimatyczne udowodniły nam jednak, że nasze poczucie bezpieczeństwa było złudne – pojawienie się nowego, niezwykle odpornego agresora w niemieckich miastach pokazuje nam, jak krusi jesteśmy w starciu z bezwzględną siłą natury. Służby miejskie i naukowcy jednoczą siły w specjalnych projektach badawczych. Przyznają jednak, że stoimy w obliczu przeciwnika, którego całkowita eliminacja tradycyjnymi metodami jest niemal niemożliwa. Wielka inwazja północy. Mrówki zjadają Internet Tapinoma magnum (duża mrówka gruczołowa) trafiła do Niemiec w 2009 roku. Początkowo zasiedlała cieplejsze regiony na południu (Badenię-Wirtembergię, Nadrenię-Palatynat, Hesję), jednak szybko dotarła do Kolonii i Hanoweru. Dane z maja 2026 roku potwierdzają jej obecność na dalekiej północy kraju – w Szlezwiku-Holsztynie wykryto ogniska w Wedel (2024 r.) oraz Wulfsdorf (2025 r.). Owad skolonizował też Belgię i Holandię. Szkody przestały być problemem wyłącznie ogrodowym. W graniczącym z Francją mieście Kehl mrówki wniknęły do podziemnych szaf instalacyjnych, niszcząc kable i wywołując przerwy w dostawie prądu oraz internetu. Wiceminister ochrony środowiska Badenii-Wirtembergii, Andre Baumann, wprost nazywa owada groźnym szkodnikiem, choć gatunek nie trafił jeszcze na unijną listę gatunków inwazyjnych. Owady te nie przenoszą chorób, ale są niezwykle agresywne i kąśliwe, a ich masowe ataki mogą wywoływać u ludzi silne alergie. Anatomia superkolonii o zapachu zjełczałego masła Mrówka osiąga sukces przez swoją wyjątkową strukturę społeczną. Owady te tworzą monstrualne superkolonie zajmujące setki metrów, w których żyją setki królowych i ponad 20 milionów robotnic. – Nie będziemy w stanie ich wyeliminować – ostrzega Manfred Verhaagh z Muzeum Historii Naturalnej w Karlsruhe. Chociaż Tapinoma magnum przypomina rodzime, czarne mrówki, …

GettyImages-1338260042-08d4991.jpg
width: 5184
height: 3456

Czy owady czują ból? To drastyczne badanie na świerszczach zmusza nas do zmiany myślenia
type: item
date: 2026-05-20T07:38:30.000Z
creator: Jonasz Przybył
subject: Przyroda
subject: ból
subject: owady
subject: robaki
subject: zwierzęta
description: Przez stulecia traktowaliśmy owady jak bezduszne, zautomatyzowane organizmy-roboty. Dla większości ludzi świerszcz czy mucha to bezduszny kokon, który bez skrupułów można wyeliminować sprayem, nie zastanawiając się, czy w ogóle cokolwiek odczuwa. Jednak badania opublikowane w „Proceedings of Royal Society B” udowadniają, że te małe istoty, które zabijamy miliardami, doświadczają prawdziwego bólu.
encoded: Zespół entomologów z University of Sydney w Australii, pod kierownictwem prof. Thomasa White’a, zbadał wrażliwość na ból świerszczy domowych (Acheta domesticus). Wybór obiektu badań nie był przypadkowy – te owady są obecnie masowo hodowane na całym świecie, stanowiąc popularne źródło białka dla ludzi, karmę dla zwierząt egzotycznych oraz obiekt tysięcy eksperymentów laboratoryjnych. Szacuje się, że rocznie na świecie hoduje się i zabija około 400 miliardów świerszczy – w końcu nic nie czują. Czy aby na pewno? Świerszcze pod lupą. Czy czują ból? Badacze przeprowadzili kontrolowany eksperyment na grupie 80 dorosłych owadów. Każdemu z nich, po delikatnym unieruchomieniu, zaserwowano trzy warianty bodźców: Kontakt z gorącą sondą (o temperaturze ok. 65°C) przyłożoną do jednego z czułków na pięć sekund. Kontakt z zimną sondą (grupa kontrolna). Brak kontaktu z jakimkolwiek narzędziem. Najważniejsze działo się jednak później. Naukowcy filmowali zachowanie owadów przez 10 minut. Obserwatorzy, którzy nie wiedzieli, któremu owadowi zaaplikowano dany bodziec, analizowali nagrania pod kątem tzw. elastycznej samoobrony. Owady wykazują oznaki odczuwania Okazało się, że świerszcze poddane działaniu gorąca zachowywały się zupełnie inaczej niż pozostałe grupy. Zamiast chaotycznego poruszania się, wykazywały bardzo konkretne, intencjonalne działanie: z niemal dwukrotnie większą częstotliwością pielęgnowały „ranny” czułek, poświęcając na to cztery razy więcej czasu niż w grupach kontrolnych. To zachowanie – przypominające psa liżącego skaleczoną łapę – jest przez biologów interpretowane jako wyraz odczuwania nieprzyjemnego bodźca. Świerszcze nie tylko zareagowały na ciepło, ale skupiły swoją uwagę na miejscu, które ucierpiało. A to jest wyraźną oznaką złożonej reakcji neurologicznej, a nie tylko bezmyślnego odruchu. Dlaczego należy się tym przejmować? Nauka o bólu u zwierząt od lat zmaga się z ogromną barierą: ból jest doświadczeniem subiektywnym. Nie możemy zapytać świerszcza, jak bar…

GettyImages-1287140363-c5b8bee.jpg
width: 6000
height: 4000

Grób tego psa otoczony był kultem przez stulecia. Jego kości zdradziły jeszcze inną tajemnicę
type: item
date: 2026-05-20T06:50:11.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: aborygeni
subject: archeologia
subject: australia
subject: dzikie psy
subject: grobowce
subject: odkrycia archeologiczne
subject: zwierzęta
description: W Australii archeolodzy natrafili na niezwykły pochówek. W grobie psa dingo znaleziono dary w postaci muszli, które składano nawet kilkaset lat po śmierci czworonoga. O bliskiej relacji ludzi ze zwierzęciem świadczą też niezwykłe ślady na jego kościach.
encoded: Dingo, w języku rdzennej ludności Barkindji nazywany garli, zajmuje w tej kulturze miejsce szczególne. Choć w Europie dingo często postrzega się jako „dzikie psy”, w dawnej Australii były one istotami, które żyły obok ludzi jako członkowie wspólnoty. Te czworonogi z wyglądu są bardzo podobne do psów domowych. Ich sierść koloru brązowego lub żółtawego jest krótka. Ważą około 20 kg. Trwa dyskusja, kiedy pojawiły się w Australii. Z nowych analiz wynika, że już ponad 3300 lat temu. Badania dowodzą, że dingo nie były zwierzętami tolerowanymi w pobliżu obozowisk, ale relacja z ludźmi była od wieków bardzo bliska. Świadczy o tym również nowe znalezisko. Pies na drodze Odkrycia dokonano w zachodniej części stanu Nowa Południowa Walia. Szczątki znajdowały się w wykopie szykowanym na potrzeby budowy drogi na terenie Parku Narodowego Kinchega, w pobliżu jezior Menindee nad rzeką Baaka (Darling). Zlokalizował je członek lokalnej starszyzny. Świadectwo czułości zapisane w kościach Szczegółowa analiza szkieletu psa nazwanego przez badaczy Garli ujawniła poruszającą historię empatii. Zwierzę dożyło zaawansowanego wieku (4–7 lat), mimo że w ciągu życia odniosło poważne obrażenia: miało połamane żebra i nogę, co mogło być wynikiem kopnięcia przez kangura. Fakt, że kości te zrosły się i zagoiły, świadczy o tym, że ludzie musieli opiekować się rannym zwierzęciem. Dostarczali mu pożywienia i chronili je, gdy nie było w stanie samo polować. Dodatkowo jego zęby były mocno starte, co sugeruje długie życie u boku człowieka i spożywanie pokarmów dostarczanych przez opiekunów. Dzięki datowaniu radiowęglowemu ustalono, że dingo został pochowany między 963 a 916 lat temu. Rytuał karmienia przodka Garli po śmierci nie został po prostu zakopany lub porzucony. Jego zwłoki złożono z szacunkiem w specjalnie przygotowanym kopcu wykonanym z licznych muszli. Przez kolejne stulecia lokalna społeczność dodawała do grobu muszle małży rzecznych. Zdaniem współcześnie żyjącej w okolicy rdzennej ludności, są…

FABRIC-KOLAZ-32-0f15bc4.jpg
width: 1575
height: 1050