Półwysep Pelion to miejsce z dala od tłumów. Tu można poznać Grecję inną niż tę obleganą przez turystów
Pelion ma wszystko, czego oczekujemy od Grecji, pozostając niemal nieznany wśród turystów. Jest nadmorską, ale daleki od typowych obrazów plaż i białych wiosek.
Spis treści: Grecja bez tłumów turystów Milies, kolej i malarstwo Słodkie łyżeczki Wędrówki po oślich ścieżkach Balansujemy między nostalgią za przeszłością a umiłowaniem do teraźniejszości – mówi Eleftheria Psoma, przewodniczka. – Każdy z mieszkańców Wolos, patrząc w przód, ogląda się też za siebie. Stoimy przed niewielkim budynkiem kina Achilleio w Wolos, szóstym pod względem wielkości greckim miastem, ulokowanym nad zatoką Pagasitikós i przytulonym do masywu górskiego Pelion. Biały gmach o dopracowanych klasycystycznych kształtach przyjął pierwszych widzów w 1925 r. Instytucja po niemal stu latach wciąż działa, będąc nie tylko jednym z najdłużej działających kin w Grecji, ale też w Europie. W czasach, gdy to kino otwierano, Wolos było prężnie działającym ośrodkiem handlowo-przemysłowym i cieszyło się wszystkimi przywilejami miasta będącego w rozkwicie. O tamtych chwilach przypominają neoklasycystyczne kamienice i wille rozsiane wzdłuż nadmorskiej promenady. Dziś Wolos jest stolicą prefektury Magnezja oraz tętniącym życiem miastem uniwersyteckim, przeszłość nadal jest tu ważna. Grecja bez tłumów turystów Jesteśmy 320 km od Aten i 217 od Salonik. Te odległości wpływają na charakter Wolos. – Półwysep Pelion to świat odrębny – mówi Eleftheria. – Leżymy zbyt daleko od innych ośrodków miejskich, by przyciągać uwagę świata. Lotnisko w Wolos jest obiektem regionalnym, obsługującym zaledwie siedem połączeń w tygodniu. By się tu dostać, trzeba się trochę postarać. Przyjechałem tu właśnie z tego powodu – by poznać Grecję inną niż tę obleganą przez turystów i pokazywaną w folderach. Nadmorską, ale daleką od typowych obrazów plaż i białych wiosek. Żyjącą dawnym rytmem, skupioną na swoich sprawach, a nie na wakacyjnych biznesach i obsłudze turystów. Ci się tu oczywiście pojawiają, ale w przeważającej mierze są to Grecy. Skala tego ruchu nie jest na tyle znacząca, by wpłynąć na krajobraz regionu – nie ma tu rozbudowanej infrastruktury hotelowej, tłumów ani bogatej oferty wakacyjnych atrakcji. – Pelion jest ukrytym skarbem Grecji – opowiada przewodniczka. – Jest tu wszystko, czego oczekuje się od tego kraju, a mimo to mało kto o tym wie. Mamy duże miasto, mnóstwo zieleni, góry, owocowe sady, kameralne plaże, lazurowe morze i dobrą pogodę. Pelion ma też kolejkę wąskotorową. Na jej szyny natknąłem się po raz pierwszy kilka dni temu, w Wolos, wybierając się na długi spacer wzdłuż wybrzeża. Biegły pomiędzy ulicą a alejką, co jakiś czas znikając pod asfaltem, by po chwili znów się pojawić. Z niemal 30-kilometrowej linii łączącej Wolos z Milies czynny pozostał jedynie odcinek Ano Lechonia–Milies. Od Ano Lechonia trasa odbija ku północy, wbijając się w góry sięgające niemal 1,5 km nad poziom morza i porośnięte niskopiennym lasem. Pociąg jeździ wyłącznie w sezonie, dla celów turystycznych. Historia tej kolejki – zwanej trenáki – jest jednak opowieścią o inżynieryjnym cudzie, którego stworzenie okazało się niemal zbędne. Pośrednio jest też historią o początkach surrealizmu. Milies, kolej i malarstwo Wsiadłem więc w auto i pojechałem do Milies, by wybrać się na spacer wzdłuż torów idących przez góry i las. Pierwszy kurs na tej trasie odbył się w październiku 1895 r., gdy parowa lokomotywa pociągnęła wagoniki z Wolos, pokonując dystans 13 km. Kilka lat później mogła dotrzeć już do Milies. Zadanie stworzenia połączenia złożono na barki włoskiego inżyniera, Evaristo de Chirico. Ówczesny premier, Charilaos Trikoupis, zamarzył sobie, by cały region Tesalii pokryć pajęczyną nowoczesnej kolei i nie przyjmował do wiadomości, że poprowadzenie szyn przez półwysep Pelion będzie wymagało pokonania skalistych wzniesień i głębokich wąwozów. Od 1894 r. przez kolejnych dziewięć lat Chirico walczył z nieprzyjaznym terenem. Sprowadzeni z Włoch robotnicy przebijali się przez leśną gęstwinę, przerzucali tony żwirowej ziemi, wyznaczali kluczący szlak. Inżynier stworzył wieloprzęsłowe mosty i kamienne wiadukty, kazał wykuć skalne półki, po których puścił tory, ustawił gigantyczne mury oporowe chroniące linię przed skalnymi nawisami. Kolejowe połączenie cieszyło się jednak popularnością zaledwie przez kilkadziesiąt lat. Dynamicznie rozwijający się transport samochodowy wysłał pociąg w niebyt – Pelion zyskał sieć dróg dostępnych dla każdego, a auto okazało się szybsze i pewniejsze niż kolej. W tej historii ważniejsze jednak okazało się dzieciństwo syna Evaristo de Chirico, Giorgia, które przypadło właśnie na okres budowania greckiej kolejki. U boku ojca nasiąkał on obrazami lokomotyw, wagonów, ale też greckiego morza i gór. Gdy Giorgio dorósł, zaczął malować obrazy z pociągami symbolizującymi ruch, podróż i nieodłączne z nimi poczucie melancholii. Wkrótce został twórcą malarstwa metafizycznego, które następnie porzucił dla surrealizmu. Chętnie wracał do motywów architektonicznych, łuków, ciężkich maszyn. Portretował ojca. Dał przykład Salvadorowi Dalemu, Maxowi Ernstowi, René Magritte. Giorgio de Chirico stał się jednym z najważniejszych malarzy XX w. Aż do śmierci wspominał, że ukształtowany został przez dzieciństwo spędzone w Wolos i na półwyspie Pelion, na prowadzonej przez ojca budowie kolei wąskotorowej. Słodkie łyżeczki Masyw Pelion, opadający stromo do morza, czyni z tego zakątka Grecji górski świat. Równocześnie jednak jest to spichlerz Tesalii. Częste opady deszczu sprawiają, że rośnie tu niemal wszystko: jabłka, brzoskwinie, wiśnie, pomarańcze, figi i oliwki. W wiosce Vizitsa, sięgającej historią starożytności, spotykam się z Theodorą Kleitou, prezeską spółdzielni Esperides, która zajmuje się wyrobem makaronów, przetworów oraz glika tou koutaliou – słodyczy z owocowego syropu. – Wszystko, co wystawiamy w naszym sklepie, pochodzi z lokalnych składników – mówi Theodora. – I robione jest w domowych warunkach. Glika tou koutaliou w dosłownym tłumaczeniu oznacza „słodka łyżeczka”. To małe kawałki owoców, orzechów lub skórek cytrusów gotowane w słodkim syropie. Nazwa odnosi się do faktu, że wystarczy zjeść tylko łyżeczkę tego specjału, by zamienić krew w swoich żyłach w cukier. Specjał podawany jest po posiłku i często towarzyszy mu kieliszek tsikoudii, winogronowej wódki. Przysiadam z Theodorą, by spróbować „słodkiej łyżeczki” z wiśni. – Grecy lubią biesiadować i jeść obfite posiłki – mówi. – Dlatego desery są już małe. To dania na jeden kęs, ale za to bardzo słodkie. Przepis na glika tou koutaliou wydaje się prosty. Drylujesz wiśnie, dajesz do nich cukru (drugie tyle co owoców), soku z cytryny, trochę wody i gotujesz ok. pół godziny, aż owoc stanie się miękki, a syrop gęsty. Jak zwykle jednak mistrzostwo tkwi w szczegółach – nie można przegotować owoców, bo stracą kolor, a z kolei zbyt szybkie zdjęcie ich z ognia sprawi, że konsystencja nie będzie odpowiednia. – Deser jest popularny w całej Grecji, ale w każdym regionie smakuje trochę inaczej – mówi moja towarzyszka. – Decydują, przekazywane z pokolenia na pokolenia, proporcje składników, ale też lokalne dodatki. My często stosujemy arbaroriza, czyli geranium. Sięgam po jeszcze jedną „łyżeczkę”, a ze sklepiku wychodzę z torbą słoików ze słodkim przetworem. Wędrówki po oślich ścieżkach Pelion oferuje jednak warunki do różnych aktywności, nie tylko słodkiego obżarstwa. Zimą da się tu nawet jeździć na nartach, ale to piesze wędrówki zapewniają najgłębszy kontakt z krajobrazem. Półwysep poprzecinany jest bowiem dawnymi ścieżkami dla osłów (kalderimia) służącymi niegdyś jako szlak komunikacyjny pomiędzy górskimi i nadmorskimi wioskami. Zwierzęta niosły towary i plony na sprzedaż. Przez następne dni kręcę się więc po lasach, dolinach, wioskach i żwirowych plażach, na które co jakiś czas prowadzą mnie ośle dróżki. Wiele ze ścieżek jest zarośnięta roślinnością, grupa wolontariuszy sukcesywnie przywraca je do użytku. Obecnie można korzystać z ok. 70 kalderimiów. Łączą się one, układając się w trasy pozwalające na wędrówkę aż od zatoki Pagasitikós do Morza Egejskiego. Nie śpieszę się – robię przerwy na przesiadywanie na wiejskich placach, picie kawy w cieniu kasztanów, zaglądanie do kościołów, które stoją niemal w każdej mieścince. Zatrzymuję się w tawernach, w których natykam się na starszych mężczyzn sączących wino z grubych szklanek, i rozkoszuję się procesją sałatek greckich, dolmades, pieczonej koźliny, kalmarów i fasoli w pomidorowym sosie. Z wiosek spoglądam na otwartą przestrzeń morza na horyzoncie. To właśnie gdzieś stąd, z tego półwyspu, wyruszyli w drogę mityczni Argonauci w poszukiwaniu złotego runa – skarbu ukrytego w nieznanej krainie. I choć ta podróż wymuszona była przez króla, nie mogę pozbyć się myśli, że Argonauci szukali nie tam, gdzie trzeba – cały półwysep Pelion jest przecież sam w sobie ukrytym klejnotem. Źródło: archiwum NG
Molise to najmniej znany zakątek Włoch. Tutaj są mgła, tajemnica i spokój
Włosi twierdzą, że Molise znane jest z jednego powodu – nie istnieje. Zapomnieli o nim nie tylko turyści, ale i czas.
Spis treści: Castel de Giudice w Molise Trufle z doliny Biferno Altilia di Sepino Agnone Termoli Ciągnę walizkę kamienną drogą pomiędzy domami, które wyglądają jak scenografia do „Gry o tron”. Wcześniej nie miałam pojęcia, że gdzieś na mapie Europy jest Castel de Giudice, wioska, w której mieszka zaledwie trzysta osób i rosną najlepsze jabłka w tej części świata. Kiedy Vincenzo Petraglia, dziennikarz i mój włoski przyjaciel, zapraszał mnie tutaj, zaznaczył od razu: to nie Toskania, nie Rzym, tutaj są mgła, tajemnica i spokój. Spodoba ci się. Mimochodem dodał, że często między wzgórzami zanika sygnał komórki, są za to magiczne zamki, senne średniowieczne wioski, starożytne ruiny, kamienne romańskie kościoły i nieskażona niczym przyroda. Castel de Giudice w Molise Castel de Giudice leży 100 km na wschód od Rzymu i dokładnie tyle samo na północ od Neapolu. Przynależy do prowincji Insernia w Molise. Molise zaś to najmniejszy rejon Włoch, tak niewielki, że – jak pisze Enzo Luongo, autor książki Molise nie istnieje, kiedy „w wyborach w Molise połowa mieszkańców kandyduje, druga połowa nie idzie głosować”. Z Molise Włosi zwykli sobie żartować. – Swoje braki Molise zamieniło w atut – tłumaczy mi Vincenzo, gdy siedzimy już w apartamencie, który ma ponad dwieście lat. Wchodzi się do niego prosto z ulicy. Ta część wioski to po prostu hotel. Surowe kamienne ściany kontrastują z kolorowymi firankami i ciepłym drewnianym wyposażeniem. Kamiennie, a jednak luksusowo. Pijemy czerwone calidio i zagryzamy jabłkami, które rosną w tutejszych ogrodach. Wieczorem idziemy na spacer po wiosce. Ani jednej duszy dookoła, surowość uliczek łamią złote światła podkreślające piękno murów. Jest kilka samotnych domów, które można kupić za grosze. Tak, Molise to właśnie to miejsce, gdzie gorące głowy, znudzone zgiełkiem świata, przeprowadzają się, żeby resztę życia spędzić na remoncie samotnej chaty... Niegdyś Molise było częścią Królestwa Neapolu, a potem zostało przyłączone do Abruzji. Oddzieliło się dopiero w 1963 r. Przez kolejne lata rejon się wyludniał, a jego piaszczyste plaże, skaliste góry i starożytne osady pozostawały daleko poza zainteresowaniem turystów. Nie rozwinął się tu wielki przemysł hotelowy, a malownicze wioski ciągle wyglądają niemal identycznie jak w czasach, gdy przez „nowoczesną” Europę przetaczała się nawałnica I wojny światowej. Dziś Molise liczy niewiele ponad 300 tys. mieszkańców. Ludzie żyją tu długo. Jedzenie jest proste. Krajobrazy piękne. Natura w doskonały sposób wyważyła proporcje pomiędzy górami, jeziorami i Adriatykiem. Trufle z doliny Biferno Castel de Giudice rano skąpana jest we mgle. Dookoła wzgórza, niewielkie dróżki prowadzące licho wie dokąd. Nawet tutejsza roślinność wydaje się mieć duszę. – Dzisiaj jedziemy na skarby – oznajmia Vincenzo. Skarby to coś dla mnie. Mniej więcej po godzinie jazdy samochodem docieramy do kamiennego młyna w Colle D’Anchise. Dzięki pasjonatom La Piana dei Mulini została odratowana i dzisiaj można tu nocować, słuchając przez okno szumu strumienia. Jest magicznie. Młyn stoi od XVI w. i za nic sobie ma współczesne mody. Na stołach tylko lokalne produkty. Nie wiem, co wybrać, rozsądek swoje, a pomocna dłoń Vincenza z ciepłą jeszcze ricottą i miodem swoje. – W Molise producenci się wspierają. Patrzą na to nie tylko jak na interes. Wykorzystywanie darów tej ziemi ma również wpływ na jej bioróżnorodność – opowiada mój przyjaciel, kładąc na wielką pajdę właśnie upieczonego chleba kawał owczego sera. – No dobrze, idziemy na poszukiwania. Vincenzo daje mi gumiaki, dołącza do nas myśliwy z psem. – Czas dorwać truflę – oznajmia. Trufle z doliny Biferno uchodzą za najlepsze na świecie. Profesjonalista może trafić na Tuber magnatum, białą truflę, która osiąga zawrotne ceny. Wiedza, jak ją znaleźć, przekazywana jest w Molise z pokolenia na pokolenie. W Molise ponad 6 tys. ludzi ma licencję na poszukiwanie i zbieranie tych rzadkich i aromatycznych grzybów. Sześćdziesiąt pięć procent światowych dostaw białych trufli pochodzi właśnie stąd. Myśliwy i pies muszą działać w symbiozie podobnej do tej, w której żyje trufla i drzewo. Najcenniejsze grzyby na Ziemi wspomagane są przez siłę życiową drzew. Trzeba wiedzieć, że biała trufla lubi dęby, lipy, orzechy laskowe, topole i wierzby, podczas gdy trufle letnie wolą buki i sosny. Prawdę mówiąc, nasze poszukiwania polegają po prostu na bieganiu za myśliwym. Po kilkunastu minutach jego pies łapie trop, zaczyna rozkopywać grunt i mamy to. Wyciągnęliśmy skarb! Dla laika wygląda jak pomarszczony, brudny kartofelek, ale znawcy potrafią go docenić. Następnego dnia wieczorem w rodzinnym zakładzie Di Nucci przy głównej ulicy Agnone próbuję sera z płatkami trufli. Rozpływa się w ustach. Altilia di Sepino Molise nie jest właściwie do zwiedzania. Jest do delektowania się. Zanim dotarliśmy do Agnone, zatrzymaliśmy się przy błyszczącej od deszczu kamiennej bramie. To wejście do starożytnego miasta, które niegdyś znane było jako Saepinum. Dziwnie tu jakoś. Znowu kroczy za mną mgła, jakby chciała przykryć tajemnice tego miejsca. Niektóre domy wyglądają na dość młode, ale sąsiadują przecież z rzymskimi kolumnami. Dzisiaj to wieś Altilia di Sepino, ale niegdyś ważne rzymskie miasto, które powstało ok. 290 r. p.n.e. Było otoczone murami poprzecinanymi otworami odpowiadającymi dwóm głównym osiom dróg, które prowadziły do okolicznych wsi. Ale najciekawsze jest to, że w starożytnym mieście ludzie żyli jeszcze wiele wieków później, mieszkają tu też dzisiaj. To niesamowite uczucie, kiedy z Vincenzem wchodzimy przez bramy nawiązujące do rzymskiego łuku honorowego: pojedynczego, otoczonego dwiema wieżami. Oglądamy posągi barbarzyńców na ramach łuków, a potem idziemy do teatru z I w. n.e. Zachowały się w nim czworoboczne wejścia oraz dawna widownia zawierająca dwa poziomy, ima cavea oraz media cavea, które przeznaczone były dla osób pochodzących z różnych warstw społecznych. Podoba mi się, że drzewa rosną tu swobodnie, jakby miasto czekało na swoją odbudowę. Raz na jakiś czas przebiega kot albo pies. Mam tu dziwne poczucie niepokoju. Może przez deszcz, mgłę, a może dlatego, że znowu tu jesteśmy zupełnie sami. Podobnie jest na drodze do Agnone. W Molise nie ma lotniska ani autostrady, jest tylko droga krajowa, która ciągnie się wzdłuż całego wybrzeża. Jedziemy więc krętymi ścieżkami, mijając co chwilę niewielkie opuszczone zamki. Widoki są nieziemskie. Może nie spektakularne, takie, które chce się fotografować, ale wciąż piękne. Nic dziwnego, że „molisanie” żyją według rytmu natury ustalanego przez odwieczne zmiany pór roku, zawieszeni pomiędzy morzem, polami i górami. Agnone Agnone jest włoskie. Po prostu. Malutkie. Zabytkowe. Radosne. Znane z corocznej Ndocciaty, bożonarodzeniowego pochodu z wielkimi pochodniami, którego korzenie sięgają czasów przedchrześcijańskich. Niektóre z pochodni mają nawet 4 m wysokości. Taka konstrukcja składa się ze szczapek związanych sznurem bądź drutem. Wieńczą je suche gałązki. Maszerujący kręcą nimi, tworząc ogniste kształty. Pochód jest również pretekstem do wspólnej zabawy, degustacji lokalnych przysmaków, picia wina i wielu innych przyjemności. W Molise mam wrażenie, że ludzie dają sobie czas. Nie gonią. Ale mam także poczucie suspensu, jak w filmie, który płynie wolno, żeby nagle czymś zaskoczyć. Przeczucia mnie nie mylą. – Wiem, że lubisz historię, pokażę ci jedną z najstarszych odlewni dzwonów na świecie. Jest tutaj, w Agnone – mówi Vincenzo. Pontificia Fonderia Marinelli została założona w 1040 r. i uważana jest za najstarszą firmę rodzinną we Włoszech i prawdopodobnie jedną z najstarszych firm rodzinnych na świecie. Odlewnię prowadzi do dnia dzisiejszego familia Marinellich, która posiada firmę od 1339 r., kiedy Nicodemo Marinelli wykonał swój pierwszy, sygnowany własnym nazwiskiem dzwon o masie 50 kg. Nie wiem, czy jestem miłośniczką dzwonów, ale dlaczego nie? Zwiedzam muzeum i dowiaduję się, że brzmienie dzwonów Marinellich jest wyjątkowe, stąd wiele zamówień z Watykanu. Zresztą papieże cenią Agnone od wieków, a w 1995 r. rodzinę odwiedził Jan Paweł II. Jeden z tutejszych wyrobów dzwoni na Krzywej Wieży w Pizie. Został wykonany przez Marinellego w celu zastąpienia 600-kilogramowego XVII-wiecznego dzwonu uszkodzonego podczas bombardowań podczas II wojny światowej. Po wystawie idziemy do odlewni. I znowu mam poczucie skoku w czasie. Rzemieślnicy wciąż wykonują dzwony, używając niemal tej samej technologii co tysiąc lat temu. Wędruję wzdłuż poprzykrywanych folią figur, oglądam wielkie dzwony, jeden z pracowników specjalnie dla nas wygrywa na nich melodię. Takie rzeczy mogą się zdarzyć chyba tylko tutaj. Termoli Molise ma też inne oblicze, nieco bardziej komercyjne. Poznaję je nad Adriatykiem. Tajemniczość wycofuje się na chwilę, a jej miejsce zabierają plaże i rozgrzane słońcem zabytki. Jesteśmy w kurorcie Termoli. W porcie wciąż funkcjonują trabucchi, drewniane konstrukcje z sieciami do połowu ryb. Miasteczko ma część typowo turystyczną, z większymi, ale wciąż niewielkimi hotelami, i Borgo Antico, starówkę na cyplu z katedrą z VI w. Podobno w lecie można tu spotkać turystów, ale teraz, wiosną, znowu jesteśmy niemal sami. We wnętrzu kościoła oglądam mozaiki z fantazyjnie przedstawionymi zwierzętami i szczątki świętego Tymoteusza, towarzysza św. Pawła. W XII w. jego ciało krzyżowcy wywieźli do Termoli i tu zamurowali. Kości świętego zostały odnalezione dopiero w 1945 r. Vincenzo prowadzi mnie jeszcze do pracowni ceramicznej, w której powstają molisamelle, kolorowe naczynia w kształcie uśmiechniętych dziewcząt. Zabieram jedną ze sobą i kiedy po powrocie mąż mnie pyta, czy Molise rzeczywiście istnieje, odpowiadam, że tak, ale tam nie ma za bardzo co robić. Tam się po prostu jest. Źródło: archiwum NG
Barokowy pałac, który wyrósł na ruinach piastowskiego zamku, Cudem Polski 2025. Miesza polsko-niemiecką historię
Plebiscyt „Cuda Polski” organizowany przez magazyn „National Geographic Traveler” ma za zadanie odnalezienie wyjątkowych, ale jeszcze nieodkrytych przez turystów miejsc na mapie naszego kraju. W województwie lubuskim zwycięzcą został zespół pałacowo-parkowy w Żaganiu, który skrywa fascynującą historię ziemi przez wieki przechodzącej z rąk do rąk.
W sercu Żagania, wśród zieleni i nad malowniczą rzeką Bóbr, znajduje się jeden z najciekawszych zabytków Polski – monumentalny barokowy pałac otoczony romantycznym Parkiem Książęcym. To miejsce o niezwykłej historii i architekturze, które zachwyca bogatą przeszłością i tajemniczą legendą. Historia i legendy o pałacu w Żaganiu Barokowy pałac w Żaganiu należy do najważniejszych zabytków rezydencjonalnych w regionie lubuskim i całej Polsce. Historia tego miejsca sięga czasów średniowiecza, kiedy na jego miejscu stał zamek Piastów śląskich z linii głogowskiej. Dziś pałac łączy elementy włoskiej i francuskiej architektury barokowej, a otaczający go park tworzy unikalną przestrzeń krajobrazową. Od zamku Piastów śląskich do barokowej rezydencji Wallensteina Pierwszym wielkim reformatorem pałacu był Albrecht von Wallenstein, naczelny dowódca wojsk cesarskich podczas wojny trzydziestoletniej. Kupił księstwo żagańskie w 1627 roku, a prace budowlane rozpoczął około 1630 roku według projektu włoskiego architekta Vincenzo Boccaccio. Po śmierci Wallensteina (1634), prace przerwano, ale w 1670 roku książę Vaclav Euzebiusz Lobkowic wznowił budowę, korzystając z planów Antoniego della Porty. Pałac uzyskał ostateczną, barokową formę dopiero pod koniec XVIII wieku, dzięki kolejnym właścicielom. Złoty wiek pałacu księżnej Doroty de Talleyrand-Perigord Kolejnym przełomowym okresem w dziejach zespołu był XIX wiek, kiedy właścicielką została księżna Dorota de Talleyrand-Perigord. To za jej czasów pałac i park przeżyły prawdziwy złoty wiek – rezydencja stała się centrum życia towarzyskiego i kulturalnego, a Dorota zadbała o jej gruntowną modernizację i rozbudowę. Układ przestrzenny pałacu zaczął nawiązywać do francuskich i włoskich wzorców, a wnętrza poddano renowacji według koncepcji architekta Chrystiana W. Schultze. Legenda o grymasach diabła Wyjątkową cechą żagańskiego pałacu są maszkary – ozdobne, groteskowe głowy rzeźbione nad oknami. Według miejscowej legendy, ich twórca wzorował się na szkicach Leonarda da Vinci, ale przy niemal dwustu rzeźbach zabrakło mu pomysłów, więc poprosił diabła o pozowanie. Diabeł pokazywał kolejne twarze, aż w końcu ujawnił swoje prawdziwe oblicze, co doprowadziło artystę do śmierci ze strachu. Współcześnie legenda ta stała się inspiracją do stworzenia kolekcji diabelskich figurek eksponowanych w pałacowych podziemiach. Ich twórcą jest lokalny artysta Jerzy Kupczyk, który w swoich rzeźbach sportretował m.in. posła, piłkarza czy pracownika ZUS. Jeden z największych Parków Książęcych w Europie Park Książęcy otaczający pałac to jeden z największych i najstarszych zabytkowych parków miejskich w Polsce, uznawany już przed II wojną światową za najpiękniejszy na Śląsku i jeden z najokazalszych w Europie Środkowej. To księżna Dorota nadała mu romantyczny charakter i podzieliła na część wewnętrzną, z licznymi zabudowaniami, oraz zewnętrzną, otwartą na panoramę okolicy. Dziś park to miejsce spacerów, pikników i spotkań. Liczne alejki, mostki nad Bobrem, stawy i zadbana roślinność tworzą ciekawe miejsce do odpoczynku. Na terenie parku zachowały się także oryginalne fontanny czy posągi ufundowane przez syna księżnej – Napoleona Ludwika. Jak zwiedzić pałac w Żaganiu? Zespół pałacowo-parkowy w Żaganiu jest otwarty dla zwiedzających cały rok. Warto pamiętać, że zwiedzanie odbywa się z przewodnikiem (lub audioprzewodnikiem), więc może być konieczne dostosowanie się do godzin wycieczek. Ceny biletów wynoszą od 20 do 25 złotych za osobę. Pałac w Żaganiu i otaczający go Park Książęcy dzięki przemyślanej renowacji odzyskał dawny blaski i zachwyca turystów oraz mieszkańców. Nadany mu tytuł „Cudu Polski” jest potwierdzeniem jego wyjątkowej wartości historycznej i czyni z niego obowiązkowy punkt wycieczek na mapie województwa lubuskiego. Sponsorem plebiscytu jest: Źródło: National Geographic Polska, Urząd Miasta Żagań Nasz autor Jonasz Przybył Redaktor i dziennikarz związany wcześniej m.in. z przyrodniczą gałęzią Wydawnictwa Naukowego PWN, autor wielu tekstów publicystycznych i specjalistycznych. W National Geographic skupia się głównie na tematach dotyczących środowiska naturalnego, historycznych i kulturowych. Prywatnie muzyk: gra na perkusji i na handpanie. Interesuje go historia średniowiecza oraz socjologia, szczególnie zagadnienia dotyczące funkcjonowania społeczeństw i wyzwań, jakie stawia przed nimi XXI wiek.
W Krakowie jest miejsce, które zachwyca nawet stałych bywalców. Niewielu o nim słyszało
Kraków od lat pozostaje jednym z najchętniej odwiedzanych miast w Polsce – magnetycznym zarówno dla turystów z kraju, jak i z zagranicy. Większość kieruje swoje kroki w dobrze znane miejsca, które od dawna znajdują się w przewodnikach. Tymczasem jedno z najciekawszych krakowskich doświadczeń, choć położone blisko centrum, wciąż pozostaje poza głównym nurtem zwiedzania. To przestrzeń, która zachwyca autentycznością, spokojem i mistrzostwem rzemiosła, a jednocześnie nie jest jeszcze oblegana przez tłumy.
Osoby odwiedzające Kraków zazwyczaj rozpoczynają swoją trasę od Starego Miasta, podziwiając Rynek Główny, zabytkowe kamienice, Kościół Mariacki, Sukiennice czy Barbakan. Następnie ruszają w stronę Wawelu, Kazimierza lub Podgórza, skupiając się na miejscach najbardziej rozpoznawalnych. Jednak miasto skrywa także przestrzenie znacznie bardziej kameralne – takie, które pozwalają spojrzeć na Kraków przez pryzmat detalu, rzemiosła i historii opowiadanej z zupełnie innej perspektywy. Jednym z nich jest wyjątkowe muzeum, w którym proces twórczy można obserwować z bliska, a sztuka szkła ożywa na oczach odwiedzających. Najstarsza pracownia witrażowa w Polsce. Tu historia wciąż żyje Urokliwe krakowskie muzeum znajduje się niedaleko Starego Miasta, w dawnej siedzibie Krakowskiego Zakładu Witrażów S.G. Żeleński, założonego w 1902 roku. To tu przez dziesięciolecia powstawały witraże projektowane przez Wyspiańskiego, Mehoffera i innych mistrzów Młodej Polski. Już sam budynek jest wyjątkowy, gdyż zaprojektowano go tak, by sprzyjał pracy ze szkłem – ma wysokie pomieszczenia, duże okna i układ podporządkowany światłu, który od początku miał umożliwić rzemieślnikom precyzyjną, wielogodzinną pracę. Z tego względu, że pracownia funkcjonowała nieprzerwanie przez ponad 120 lat, miejsce przy alei Zygmunta Krasińskiego 23 zachowało swój pierwotny charakter, a dziś pełni jednocześnie funkcję działającego zakładu i muzeum, które pozwala zajrzeć za kulisy procesu twórczego. To właśnie to połączenie tworzy atmosferę, jakiej trudno doświadczyć gdziekolwiek indziej. Zwiedzający nie tylko oglądają historyczne witraże, lecz także wchodzą między stoły kreślarskie, piecyki, stojaki z barwnym szkłem i stanowiska, przy których artyści malują detale, obrabiają tafle i lutują ołowiane ramy. Gdy szkło podniesione do światła odsłania głębię koloru, a rzemieślnik precyzyjnie prowadzi linię pędzla lub rozgrzewa metal, łatwo zrozumieć, jak ogromnej koncentracji i cierpliwości wymaga ta forma sztuki. Wrażenie potęguje świadomość, że przez lata powstawały tu witraże zdobiące najważniejsze budowle – i że proces ich tworzenia, choć dziś wspierany nowoczesnymi narzędziami, przebiega w niemal niezmieniony sposób. Pracownia działa w pełnym wymiarze do dziś, przyjmując nowe zlecenia od kościołów, instytucji i prywatnych kolekcjonerów. Jednocześnie muzeum prowadzi szeroką działalność edukacyjną, organizując warsztaty dla dzieci i młodzieży, oprowadzania tematyczne, a także wystawy czasowe uzupełniające stałą ekspozycję „Galeria Młodopolskich Mistrzów Witrażu”. Jeszcze kilka lat temu miejsce otwierało się głównie dla zorganizowanych grup, co sprawiało, że pozostawało sekretem znanym raczej miłośnikom sztuki niż przeciętnym turystom. Dziś sytuacja się zmieniła i indywidualni odwiedzający mogą wejść do pracowni niemal o każdej porze, stając się świadkami pracy artystów. Dzięki temu Muzeum Witrażu przestało być jedynie archiwum historii, a stało się przestrzenią, w której tradycyjne rzemiosło trwa, rozwija się i rezonuje z rytmem współczesnego Krakowa. Od Leonarda da Vinci po nowoczesne wnętrza. Kraków w artystycznej odsłonie Choć Pracownia i Muzeum Witrażu pozwala zobaczyć Kraków z perspektywy światła i rzemiosła, część odwiedzających może chcieć dopełnić tę artystyczną podróż miejscem, w którym historia sztuki nabiera innego wymiaru. Wystarczy wtedy krótki spacer, by znaleźć się w Muzeum Książąt Czartoryskich, czyli jednej z najważniejszych kolekcji w Polsce. To właśnie tu znajduje się „Dama z gronostajem” Leonarda da Vinci, dzieło tak szczególne, że dla wielu samo w sobie staje się powodem przyjazdu do Krakowa. Co więcej, obok obrazu włoskiego mistrza prezentowane są tam prace Rembrandta, arcydzieła malarstwa europejskiego, bogaty zbiór rzemiosła artystycznego oraz pamiątki związane z historią Polski. Zwiedzanie tych sal naturalnie staje się kontynuacją doświadczenia rozpoczętego w muzeum witrażu – najpierw możemy obserwować, jak powstaje współczesne rzemiosło, a chwilę później stajemy przed dziełami, które od stuleci wyznaczają kanony piękna. Taka podróż przez różne odsłony sztuki sprawia, że wielu gości może szukać miejsca, które dopełni estetyczne doświadczenia. Tu pojawia się hotel TRIBE Krakow Old Town – nowy, otwarty w 2025 roku obiekt, zlokalizowany kilka minut od dworca i Starego Miasta. Bliskość najważniejszych muzeów i zabytków nie jest tu przypadkowa, ponieważ TRIBE powstał z myślą o osobach, które chcą Kraków odczuwać, a nie tylko zwiedzać. Jego wnętrza, inspirowane filmową estetyką Davida Lyncha, budują atmosferę lekko tajemniczą, pełną miękkiego światła, welurowych tkanin i mocnych kolorystycznie akcentów. To jeden z powodów, dla których TRIBE już w pierwszych miesiącach działalności stał się miejscem chętnie wybieranym przez osoby, które w Krakowie szukają czegoś więcej niż standardowego noclegu – pragną estetyki, harmonii i wrażenia, że miasto towarzyszy im przez cały pobyt, również po zamknięciu muzealnych drzwi. Źródło: National Geographic Polska Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Ten Cud Polski znajduje się 40 metrów pod ziemią. To jedna z największych atrakcji Śląska
Byliście już w Sztolni Królowa Luiza w Zabrzu? To w niej odbędziecie najdłuższy w Europie podziemny spływ łodziami i w nowoczesny sposób poznacie historię śląskiego przemysłu. To wyjątkowe na skalę Polski miejsce, które zostało wybrane „Cudem Polski 2025”. Dlaczego warto całą rodziną zejść pod ziemię?
Sztolnia Królowa Luiza w Zabrzu została wyróżniona prestiżowym tytułem Cudu Polski 2025 w ogólnopolskim plebiscycie organizowanym przez magazyn „National Geographic Traveler”. Ten niezwykły kompleks podziemnych korytarzy, pełny dawnych kopalnianych maszyn, duchów i historii pozwala poczuć autentyczny klimat górnego Śląska i odkrywać przemysłowe dziedzictwo naszego kraju w nowoczesny, interaktywny sposób. To jedna z najbardziej inspirujących atrakcji turystycznych w Polsce. Dlaczego Sztolnia Królowa Luiza została Cudem Polski? W plebiscycie „Cuda Polski” o miano najpiękniejszego i najbardziej wyjątkowego miejsca rywalizują lokalizacje z każdego województwa, a ostateczny wybór należy do internautów. W 2025 roku tytuł w województwie śląskim przypadł Sztolni Królowa Luiza. Licząca sobie blisko 200 lat sztolnia w przemyślany i ciekawy sposób – a to nie zawsze łatwe – obrazuje wyjątkową historię górnictwa, a jej podziemne korytarze pozwalają na kilka godzin przenieść się do czasów początków przemysłu. Łączy nowoczesność z tradycją – połączenie oryginalnych chodników, zabytkowych maszyn i multimedialnych ekspozycji sprawia, że ani przez chwilę nie ma miejsca na nudę. O wszystkim opowiadają charyzmatyczni przewodnicy ubrani w tradycyjne stroje górnicze, więc jest murowanym przepisem na turystyczny sukces. Największa atrakcja sztolni – podziemny spływ łodziami Nie da się ukryć, że największym magnesem na turystów z całego świata jest najdłuższy w Europie podziemny spływ łodziami. Odbywa się na terenie dawnej Głównej Kluczowej Sztolni Dziedzicznej. Trasa liczy ponad kilometr, a w trakcie rejsu można podziwiać widowiskowe instalacje świetlne oraz multimedialne pokazy, które obrazują historię i codzienność pracy górników. Skarbnik, czyli legendarny duch kopalni Elementem nieodzownie związanym z górnictwem śląskim jest postać Skarbnika – opiekuna kopalni i duchowego strażnika podziemi. Podczas zwiedzania można spotkać prawdziwego ducha, który opowiada legendy i przekazuje tajemną, górniczą wiedzę. To atrakcja szczególnie ceniona przez młodszych gości. Czemu sztolnia zawdzięcza swoją nazwę? XVIII-wieczne odkrycia pokładów węgla na Górnym Śląsku sprawiło, że na terenie dzisiejszego Zabrza postanowiono zbudować jedną z pierwszych państwowych kopalń węglowych. Prace rozpoczęły się już 1791 roku, ale dopiero w 1811 roku otrzymała ona nazwę „Königin Luise Grube”, czyli „Królowa Luiza”, na pamiątkę zmarłej rok wcześniej żony króla Fryderyka Wilhelma III. Obecnie wchodzi w skład Muzeum Górnictwa Węglowego w Zabrzu, które dba o rozwój turystyki kopalnianej. Jak odwiedzić sztolnię? Zwiedzanie Sztolni Królowa Luiza jest dostępne przez cały rok, chociaż trasy różnią się w zależności od sezonu. Znajduje się ona w centrum Zabrza, więc wygodnie dostać się można do niej zarówno samochodem, jak i komunikacją miejską. Mieści się przy ul. Wolności 408. Bilety dostępne są do zakupu na miejscu lub online poprzez oficjalną stronę Muzeum Górnictwa Węglowego. Warto zarezerwować wycieczkę, bo rosnąca popularność sztolni – i konieczność zwiedzania z przewodnikiem – potrafią stworzyć niemałe kolejki głodnych wrażeń turystów. Warto pamiętać, że należy wyposażyć się w wygodne, sportowe obuwie oraz ciepłą odzież: temperatury pod ziemią wynoszą około 12 stopni Celsjusza niezależnie od pory roku. Sponsorem plebiscytu Cuda Polski jest: Źródło: National Geographic Polska, Muzeum Górnictwa Węglowego Nasz autor Jonasz Przybył Redaktor i dziennikarz związany wcześniej m.in. z przyrodniczą gałęzią Wydawnictwa Naukowego PWN, autor wielu tekstów publicystycznych i specjalistycznych. W National Geographic skupia się głównie na tematach dotyczących środowiska naturalnego, historycznych i kulturowych. Prywatnie muzyk: gra na perkusji i na handpanie. Interesuje go historia średniowiecza oraz socjologia, szczególnie zagadnienia dotyczące funkcjonowania społeczeństw i wyzwań, jakie stawia przed nimi XXI wiek.
Śląska Perła Renesansu została Cudem Polski 2025 i idzie po nią Netflix. „Mamy tu niesamowitych ludzi”
Niezwykłe miasto leżące na historycznym szlaku łączącym wschód z zachodem, w miejscu, w którym wzdłuż niegdyś wysokiego brzegu Odry przebiegała Królewska Droga prowadząca ku Morzu Bałtyckiemu, leży wyjątkowe miasto. Brzeg, bo to o nim mowa, zyskał miano „Cudu Polski 2025” w plebiscycie „National Geographic Traveler”. Czemu Polacy zachwycili się tym miejscem i dlaczego wkrótce będzie o nim jeszcze głośniej?
Miasto Brzeg otrzymało zaszczytny tytuł „Cudu Polski 2025”. Wygrało plebiscycie „National Geographic Traveler” i zostało przez czytelników i internautów wybrane najciekawszym miejscem w całym województwie opolskim. O historycznej przeszłości miasta i jego magicznym charakterze – i mieszkańcach – opowiada burmistrzyni Brzegu Violetta Jaskólska-Palus. Śląska Perła Renesansu na wyciągnięcie ręki Brzeg to stosunkowo niewielkie miasto: według danych ze stycznia 2024 roku liczyło sobie 33 403 mieszkańców. Jest doskonale usytuowane pomiędzy Wrocławiem a Opolem, a jego korzystne położenie znano już od setek lat: powstało na skrzyżowaniu ważnych średniowiecznych dróg handlowych. Brzeg rozwinął się w XIII wieku jako ważny ośrodek handlowy, przez co szczyci się bogatą architekturą i ciekawą historią. Już w 1311 roku został stolicą księstwa brzeskiego. To wtedy ukształtował się charakterystyczny układ urbanistyczny miasta z centralnym rynkiem. Jednym z najcenniejszych zabytków Brzegu jest Zamek Piastów Śląskich z renesansową bramą wjazdową z 1553 roku – aż do końca XVIII wieku był on siedzibą królewsko-książęcego rodu tak ważnego w historii Polski. To tutaj umarł ostatni męski potomek Mieszka I, czyli Jerzy IV Wilhelm. Aktywni ludzie i ogromne tereny zielone w fosie Wyjątkowe w Brzegu są także tereny zielone. Miasto szczyci się 60 hektarami parków miejskich. Wiele z nich mieści się w dawnej fosie. – Miasto zawdzięcza je przedwojennemu burmistrzowi Juliusowi Peppelowi, który wykupił tereny podmiejskie i wykonał założenie parkowe. Jest część ogrodowa, część dzika. To ogromne bogactwo – mówi burmistrzyni miasta, Violetta Jaskólska-Palus. Jako swój ulubiony park wskazuje Park Wolności im. Juliusa Peppela. To ogromny teren zielony ze stawem z piękną glorietą – rodzajem zabytkowej altany – oraz częścią dziką idealną na spacery. Skarbem miasta są jednak jego mieszkańcy. – Gdyby nie Ci wspaniali przewodnicy, osoby, które popularyzują wiedzę o Brzegu, wydarzenia, które są organizowane dzięki oddolnym pomysłom mieszkańców, miastu nie udałoby się tak rozkwitnąć – zwraca uwagę na aktywność lokalesów burmistrzyni – gratulacje z zostania „Cudem” płyną ze wszystkich stron, a to zasługa wszystkich brzeżan. Miasto Brzeg lokalizacją hitu Netflixa O Zamku Piastów Śląskich w Brzegu wkrótce będzie jeszcze głośniej. Dziedziniec brzeskiej fortyfikacji będzie „grał” Zamek Królewski w Warszawie w „1670” – polskim serialu komediowym produkowanym przez Netflixa w przewrotny sposób portretującym Polskę XVII wieku. Burmistrzyni nie kryje dumy, bo Zamek w Brzegu będzie bardzo dobrze widoczny. Nic dziwnego, bo to pięknie zachowana budowla. W mieście wciąż pozostaje jednak wiele do odkrycia. – Często bywam na zwiedzaniach z przewodnikami: kamienic, pałacyków, ratusza od piwnic po strych. Za każdym razem wychodzę z nich zaskoczona tym, czego jeszcze można się dowiedzieć: mimo tego, że w Brzegu mieszkam od urodzenia – uśmiecha się włodarka. Brzeg to wspaniałe i inspirujące miasto o wyjątkowej historii. Dobrze utrzymana starówka, renesansowe zabytki czy piękne położenie to aż nadto powodów na to, by odwiedzić tę Śląską Perłę. Dodajmy do tego życzliwych ludzi: aktywnych społeczników i przewodników, okraśmy to porcją wspaniałych terenów zielonych i mamy idealny przepis na „Cud Polski”. Warto go odwiedzić! Sponsorem plebiscytu jest: Źródło: National Geographic Polska, GUS Nasz autor Jonasz Przybył Redaktor i dziennikarz związany wcześniej m.in. z przyrodniczą gałęzią Wydawnictwa Naukowego PWN, autor wielu tekstów publicystycznych i specjalistycznych. W National Geographic skupia się głównie na tematach dotyczących środowiska naturalnego, historycznych i kulturowych. Prywatnie muzyk: gra na perkusji i na handpanie. Interesuje go historia średniowiecza oraz socjologia, szczególnie zagadnienia dotyczące funkcjonowania społeczeństw i wyzwań, jakie stawia przed nimi XXI wiek.
Zjechałem pod ziemię i zostałem „turystą kopalnianym”. Czy to faktycznie hit Górnego Śląska?
Według niektórych źródeł węgiel na Śląsku wydobywano już w XVI wieku, a inne surowce – takie jak srebro – nawet wcześniej. Chociaż historyczne kopalnie z epoki przemysłowej dawno już nie pełnią swojej pierwotnej funkcji, to rozległe podziemne labirynty udostępnione są do zwiedzania, pielęgnując historię o fedrujących hajerach. Zszedłem na szychtę i sprawdziłem, czy faktycznie warto je odwiedzić.
Jest wiele powodów, by odwiedzić Górny Śląsk, ale coraz bardziej modna – również wśród zagranicznych gości – jest tzw. „turystyka kopalniana”. Ten region Polski to perła epoki przemysłowej, który głęboko pod ziemią skrywa setki kilometrów wydrążonych korytarzy: także sprzed wieków. Czy warto wybrać się na zwiedzanie kopalni i czy to atrakcja dla każdego? Przekonałem się na własnej skórze i – wytarłszy ręce z węgla – opowiadam. 1. Kopalnia Guido w Zabrzu Zwiedzanie zacząłem z grubej rury – wybrałem się na najgłębiej położoną trasę turystyczną w górnictwie węglowym w Polsce. Znajduje się ona w zabytkowej kopalni Guido w Zabrzu, która swoją nazwę przyjęła od dawnego właściciela, pruskiego magnata i przemysłowca, hrabiego Guido Henckela von Donnersmarcka. Jej początki sięgają 1855 roku. Już zjazd autentyczną sztolą – czyli rodzajem ciasnej windy-klatki, której do tej pory używają górnicy w czynnych kopalniach – na głębokość 320 metrów przyspieszył bicie mojego serca. A był to dopiero początek. Podziemna wędrówka w akompaniamencie opowieści przewodnika naprawdę przeniosła mnie do początku XX wieku, a prezentacja używanych w kopalni olbrzymich maszyn… cóż, wywołała niemałą ekscytację. Zdziwiło mnie też to, że na tak dużej głębokości było względnie ciepło. Reszta musi pozostać tajemnicą, nie chcę psuć niespodzianki. Oprócz klasycznego zwiedzania w kopalni Guido można także wziąć udział w tzw. „Podziemnej Szychcie”, podczas której poczujecie się jak prawdziwi górnicy – z pełnym ekwipunkiem i strojem sztygarskim w najgłębszych rejonach kopalni – oraz w „Mrokach Kopalni”: specjalnej trasie przygotowanej dla osób sprawnych fizycznie, która prowadzi do porzuconej ponad dwadzieścia lat temu, skąpanej w ciemności kopalni węglowej. 2. Sztolnia Królowa Luiza Niedaleko Kopalni Guido znajduje się Sztolnia Królowa Luiza, która w tym roku otrzymała prestiżowe miano „Cudu Polski” w plebiscycie „National Geographic Traveler”. To jeden z najciekawszych obiektów industrialnych w Europie – zabytkowa, wypełniona wodą sztolnia mierzy aż 14 km. Na turystów czeka spływ specjalnymi łodziami wśród ciasnych, podziemnych korytarzy i nowoczesne, multimedialne pokazy. Można spotkać także Skarbnika – legendarnego ducha kopalni. To dodatkowy dreszczyk emocji, a taki spływ to sposób na poznanie kopalni z nieco innej strony. 3. Muzeum Śląskie w Katowicach, czyli „turystyka kopalniana” bez schodzenia tak głęboko pod ziemię Muzeum Śląskie ma siedzibę na terenie dawnej kopalni Katowice i jest prawdziwą perłą stolicy Górnego Śląska. Przede wszystkim wrażenie zrobiła na mnie skala zrewitalizowania poprzemysłowej przestrzeni, a jestem z Łodzi: w moim rodzinnym mieście także coś o tym wiemy. Koncepcją muzeum jest inspirowanie zwiedzających dziedzictwem Śląska: jego intelektualnym i artystycznym dorobkiem oraz zadziwiającą historią pełną wielokulturowości. Bogate kolekcje muzeum znaleźć można już 14 metrów pod ziemią, więc odwiedziny nie wymagają schodzenia tak głęboko pod powierzchnię. W Muzeum znajdziemy galerię sztuki polskiej XIX wieku czy wystawy poświęcone historii Górnego Śląska i górnictwa. Skala projektu robi ogromne wrażenie – to jedno z najnowocześniejszych muzeów w Polsce. Jeśli nie lubicie schodzić pod ziemię, to na terenie muzeum znajduje się także wieża widokowa z tarasem na wysokości 40 metrów, na który dostajemy się szybem wyciągowym „Warszawa II” – wybudowano go 100 lat temu. Rozpościera się z niej wspaniały widok na panoramę miasta. Jak dojechać do Katowic? Najlepszą bazą podczas zwiedzania Górnego Śląska są Katowice – do stolicy regionu dojedziemy wygodnymi pociągami z Warszawy (ok. 2,5–3h), Łodzi (ok. 3h), Krakowa (nawet mniej niż 1h), Wrocławia (ok. 2h) czy innych większych polskich miast. Jeśli przyjeżdżacie pociągiem – tak jak ja – to dobrze zatrzymać się w znajdującym się dosłownie naprzeciwko dworca hotelu Mercure Katowice Centrum z charakterystyczną, roślinną fasadą: jest świetną bazą wypadową do zwiedzania regionu. Spodobało mi się, że miejsce pieczołowicie pielęgnuje tradycje Górnego Śląska: zjadłem tam – z ręką na sercu – najlepszy żurek i roladę śląską w życiu. A musicie wiedzieć, że do tej pory również nie próżnowałem! Ze swojej strony mogę powiedzieć, że zdecydowanie warto zanurzyć się w „turystykę kopalnianą” – niezależnie od tego, co obecnie myślimy o wydobyciu węgla, stanowił on podwaliny rewolucji przemysłowej i związany jest z nim kawał historii naszego kraju. Warto ją znać – po prostu. Źródło: National Geographic Polska Nasz autor Jonasz Przybył Redaktor i dziennikarz związany wcześniej m.in. z przyrodniczą gałęzią Wydawnictwa Naukowego PWN, autor wielu tekstów publicystycznych i specjalistycznych. W National Geographic skupia się głównie na tematach dotyczących środowiska naturalnego, historycznych i kulturowych. Prywatnie muzyk: gra na perkusji i na handpanie. Interesuje go historia średniowiecza oraz socjologia, szczególnie zagadnienia dotyczące funkcjonowania społeczeństw i wyzwań, jakie stawia przed nimi XXI wiek.
Wycieczki z przewodnikiem to przyszłość podróżowania? Pokolenie X chce inaczej poznawać świat
Coraz więcej podróżnych rezygnuje z samodzielnego planowania wyjazdów, gdyż mają dość stresu, nadmiaru informacji i niepewności. Zamiast tego wybierają wycieczki z przewodnikiem, które łączą wygodę, autentyczność oraz poczucie bezpieczeństwa.
Choć wiele osób samodzielnie planuje wakacje, rezygnując z usług biur podróży, trend ten zaczyna się zmieniać. Z najnowszego badania wynika, że to właśnie wycieczki z przewodnikiem stają się przyszłością podróżowania. Coraz więcej turystów (zwłaszcza z pokolenia X) szuka dziś nie tanich, lecz dobrze zorganizowanych i świadomych podróży. Nowy trend w turystyce. Pokolenie X wybiera podróże z przewodnikiem Z najnowszego badania przeprowadzonego przez MMGY Travel Intelligence na zlecenie firmy Globus wynika, że wycieczki z przewodnikiem zyskują na popularności wśród dojrzałych podróżnych. Aż 74% przedstawicieli pokolenia X i 71% młodszej części pokolenia wyżu demograficznego zadeklarowało zainteresowanie tą formą podróżowania. W ankiecie wzięło udział 5000 respondentów w wieku od 50 do 65 lat ze Stanów Zjednoczonych, Wielkiej Brytanii, Kanady, Australii i Nowej Zelandii. Uczestnicy badania odpowiadali na pytania dotyczące motywacji, barier i świadomości związanej z turystyką zorganizowaną. Wyniki pokazały wyraźną zmianę w sposobie, w jaki to pokolenie chce odkrywać świat – coraz częściej wybiera ono podróże, które łączą wygodę z bezpieczeństwem i dobrze zaplanowanym doświadczeniem. Jak podkreślił Steve Born, dyrektor marketingu grupy Globus, „podróżni oczekują dziś elastyczności i prostoty w organizacji wyjazdów”. Co sprawia, że zorganizowane podróże znów stają się popularne? Badanie MMGY Travel Intelligence pokazało, że współcześni podróżni coraz częściej szukają w wyjazdach czegoś więcej niż tylko odpoczynku. Wśród najczęściej wymienianych motywacji znalazły się: chęć głębszego kontaktu z kulturą (54%), potrzeba zobaczenia zabytków i miejsc o symbolicznym znaczeniu (52%), pragnienie oderwania się od codziennego stresu (50%). To właśnie połączenie autentyczności, historii i relaksu sprawia, że wycieczki z przewodnikiem zyskują przewagę nad samodzielnym podróżowaniem. Dla wielu osób równie ważna jak sama treść podróży pozostaje jednak jej organizacja. 60% respondentów wskazało, że kluczowym czynnikiem zachęcającym do wyboru wycieczki z przewodnikiem jest dobrze zaplanowana równowaga między zajęciami a czasem wolnym. Połowa badanych docenia też wygodę wynikającą z braku konieczności zajmowania się logistyką – od rezerwacji po transport. Jak dodał Steve Born, współczesny podróżny chce „odprężyć się i nie martwić szczegółami”, a jednocześnie mieć poczucie swobody i autentyczności. Dlatego zorganizowane wyjazdy coraz częściej postrzegane są nie jako ograniczenie, lecz jako sposób na pełniejsze i spokojniejsze przeżycie podróży. Co więcej, ponad połowa ankietowanych (55%) wskazała również, że najbardziej atrakcyjną formą poznawania świata są dziś wycieczki w małych grupach. Turyści cenią kameralną atmosferę, większą elastyczność i możliwość odkrywania miejsc, do których nie docierają duże grupy zorganizowane. Takie wyjazdy oferują bliskość, autentyczność i komfort – wartości, które coraz bardziej definiują współczesne podejście do turystyki. Źródła: Travel Weekly, Travel Pulse, Travel Market Report, MMGY Travel Intelligence Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Tak wygląda miejsce spoczynku faraona Amenhotepa III. Niewielu miało okazję je zobaczyć
Po niemal dwóch dekadach konserwacji znów można zobaczyć wnętrze grobowca faraona Amenhotepa III. Miejsce zachwyca kunsztem wykonania i wspaniałymi płaskorzeźbami ukazującymi egipskie zaświaty. Ale gdy wejdziesz do środka, nie znajdziesz tego, czego najbardziej byś się spodziewał. Gdzie podziała się mumia?
Egipska Dolina Królów jest miejscem owianym tajemnicą. To tutaj spoczęło w skalnych grobowcach kilkudziesięciu władców tej starożytnej cywilizacji. Pierwsze groby wykuto w połowie II tysiąclecia p.n.e. Po raz pierwszy władców Egiptu pochowano nie w piramidach, ale ich ciała ukryto wśród skalnych rozpadlin. Liczono, że w ten sposób nie padną ofiarą rabusiów. Było to jednak mylne założenie, bo większość z nich spustoszono i to już w starożytności. Perła Doliny Królów – znów dostępna Na początku października władze egipskie poinformowały o ponownym otwarciu jednego z największych grobowców Doliny Królów. Należał do faraona Amenhotepa III (1390-1352 lat p.n.e.). Przez blisko dwie dekady we wnętrzu tego zabytki pracowali konserwatorzy, których działania wspierał rząd Japonii i UNESCO. Na bezcennych malowidłach od lat pojawiają się wysięki soli, które je niszczą. Poza tym w XIX wieku wandale wycięli ze ścian część z dekoracji i kilka z nich, ukazujących twarze, znajduje się dziś w Luwrze. Dlaczego warto zobaczyć ten grobowiec? Po pierwsze, grobowiec składa się z wielu pomieszczeń, do których wiedzie korytarz zagłębiający się kilkadziesiąt metrów w głąb skał. Wejście do niego można przyrównać z eksploracją piramid i jest wymagające fizycznie. Główną dekorację w komorze grobowej stanowią sceny i teksty z Księgi Amduat („Księga tego, co jest w Zaświatach”). Opisuje ona jak wygląda świat umarłych i jak należy po nim nawigować. To najważniejsza egipska „księga” grobowa. View oEmbed on the source website W różnych częściach grobowca znajdują się przedstawienia samego Amenhotepa III w towarzystwie różnych egipskich bóstw. Te płaskorzeźby uznaje się ze ukoronowanie egipskiej sztuki. Dzieje grobowca Amenhotepa III Grobowiec po raz pierwszy zmapowali i opisali naukowcy działający w ramach napoleońskiej ekspedycji do Egiptu w 1799 roku. Od tego czasu był celem prac wielu naukowców. Wśród jego badaczy był nawet Howard Carter, który odkrył nieopodal słynny grobowiec Tutanchamona. Co ciekawe, budowę grobowca rozpoczął zapewne ojciec Amenhotepa III, Totmes IV, ale ukończył go dopiero Amenhotep III. Nie udało się znaleźć sarkofagu. Zapewne wykradziono go już w starożytności i ponownie użyto w jakimś grobowcu – takie sytuacje zdarzały się często. Szczęśliwie zachowała się mumia tego władcy. Odkryto ją pod koniec XIX wieku w skrytce w Dolinie Królów, wraz z kilkoma innymi królewskim mumiami. Przezorni strażnicy nekropolii chcieli w ten sposób uchronić mumie przed ich zniszczeniem w czasach niepokojów. Dziś mumia Amenhotepa III znajduje się w Narodowym Muzeum Egipskiej Cywilizacji w Kairze. Źródła: Deutsche Welle, Theban Mapping Project Nasz autor Szymon Zdziebłowski Dziennikarz naukowy i podróżniczy, z wykształcenia archeolog śródziemnomorski. Przez wiele lat był związany z Serwisem Nauka w Polsce PAP. Opublikował m.in. dwa przewodniki turystyczne po Egipcie, a ostatnio – popularnonaukową książkę „Wielka Piramida. Tajemnice cudu starożytności” o największej egipskiej piramidzie. Miłośnik niewielkich, lokalnych muzeów. Uwielbia długie trasy rowerowe, szczególnie te prowadzące wzdłuż rzek. Lubi poznawać nieznane zakamarki Niemiec, zarówno na dwóch kółkach, jak i w czasie górskiego trekkingu.
Martwy rekin straszy w opuszczonym akwarium. Odkrycie przypomina film grozy
Eksplorerzy porzuconych budynków odkryli w Hiszpanii stare akwarium. To, co zastali w środku, przyprawia o gęsią skórkę. W zniszczonych gablotach wciąż leżały ciała morskich stworzeń.
W tym artykule: Co znajduje się na filmie z opuszczonego akwarium? Najstraszniejszy eksponat to rekin W Australii odkryto zakonserwowanego rekina Rosie O całej sprawie zrobiło się głośno po tym, jak para miejskich eksplorerów umieściła w sieci film pokazujący wizytę w budynku opuszczonego akwarium. Na wideo widać zmumifikowanego rekina oraz rozkładające się szczątki innych morskich stworzeń – ośmiornic, kałamarnic – czy zasuszone rozgwiazdy. Kim są autorzy filmu? To jedna z zagadek, która nie ma rozwiązania. Narratorką wideo jest mówiąca po francusku dziewczyna określająca się jako Juj' Urbex. Część materiału filmowego zamieściła również na Tik-Toku. Towarzyszy jej chłopak, który dokumentuje wizytę w akwarium aparatem cyfrowym. Co znajduje się na filmie z opuszczonego akwarium? Po długim wstępie widzimy, jak oboje wchodzą do zdewastowanego budynku przez wąskie okienko pod sufitem. Następnie poruszają się powoli po kompletnie zniszczonych pomieszczeniach. Na samym początku znajdują leżącą na ziemi ośmiornicę z pianki – najprawdopodobniej wisiała w przeszłości na ścianie lub pod sufitem, stanowiąc fragment ekspozycji. View oEmbed on the source website Kolejne znaleziska to rozbite słoje z rozkładającymi się szczątkami ośmiornic (widać czarne, zwinięte macki) oraz kałamarnic. Eksplorerzy natrafiają również na dwie porzucone rozgwiazdy, które nie uległy rozkładowi – prawdopodobnie dlatego, że zostały zasuszone przed umieszczeniem ich na wystawie. Para bada cały budynek, oglądając stare makiety wystawowe, zdjęcia na ścianach, zniszczone lub porzucone fragmenty kolejnych części ekspozycji. Najstraszniejszy eksponat to rekin Jednak tym, co robi największe wrażenie, jest gablota zawierająca resztki niedużego rekina. Jej wielkość sugeruje, że zwierzę było już martwe, gdy je w niej umieszczono. Najprawdopodobniej zostało zakonserwowane, jednak po rozbiciu gabloty chemikalia wyciekły i rekin należący do nieznanego gatunku zaczął się powoli rozkładać. I to właśnie nadało mu obecny, przerażający wygląd. Naukowcy odnaleźli bardzo rzadkiego „rekina-widmo”. Czym jest to tajemnicze stworzenie? W Nowej Zelandii odnaleziono małego, świeżo wyklutego „rekina-widmo”. Naukowcy wciąż wiedzą niewiele o tym rzadko spotykanym gatunku. Niewyjaśnioną tajemnicą pozostaje też, gdzie znajduje się akwarium. Autorzy filmu postąpili zgodnie z niepisanym kodeksem miejskich eksplorerów i nie zdradzili jego lokalizacji. Ma to służyć ochronie odwiedzanych miejsc przed wandalami. Wiadomo więc tylko, że opuszczony budynek odkryli w Hiszpanii, a akwarium zamknięto w 2014 r. po tym, jak zostało uszkodzone przez 13-metrową falę. W Australii odkryto zakonserwowanego rekina Rosie Co ciekawe, hiszpański rekin-monstrum to nie pierwsze znalezisko tego rodzaju. W 2018 r. inny miejski eksplorator, Luke Mcpherson, udał się do opuszczonego australijskiego parku dzikiej przyrody w Bass, na południe od Melbourne. Jak opisywał wówczas „The Daily Mail”, natrafił tam na zbiornik z umieszczonym w formalinie gigantycznym żarłaczem białym. Żarłacze białe (Carcharodon carcharias) to jedne z największych ryb drapieżnych świata. Ich długość może sięgać sześciu metrów, a waga przekraczać dwie tony. Znaleziony w Australii żarłacz zyskał przydomek Rosie. Po tym, jak Mcpherson upublicznił informacje o jego istnieniu – i lokalizacji – w sieci, zbiornik z martwym rekinem padł ofiarą ataku i został uszkodzony przez nieznanych sprawców. Sprawą zainteresowało się wówczas Crystal World Exibition Centre znajdujące się w mieście Deavon Meadows w australijskim stanie Victoria. I tam ostatecznie trafiła Rosie. Na swojej stronie ośrodek Crystal World prowadził nawet zbiórkę na rzecz właściwego zabezpieczenia szczątków żarłacza. Z potrzebnych 67 tys. dolarów udało się jednak zebrać tylko 3,5 tysiąca. Źródła: ScienceAlert, The Daily Mail, Crystal World
Malta rozpieszcza fanów popkultury. Wyjątkowa budowla zostanie otwarta na jeden dzień
Fort Manoel to jeden z najlepiej zachowanych XVIII-wiecznych obiektów obronnych na Morzu Śródziemnym, a także plan zdjęciowy słynnej „Gry o Tron”. Niebawem będzie można go zwiedzić osobiście, ale tylko przez jeden dzień.
Spis treści: Perła architektury wojskowej na Malcie Fort Manoel na ekranie Nikt już chyba nie ma wątpliwości co do tego, że Malta wyrasta na nowy ulubiony kierunek podróży Polaków. Nasi rodacy chętnie odwiedzają wyspiarskie państewko nie tylko latem. Potwierdza to tegoroczny rekord. Według najnowszych danych, w styczniu 2025 roku to właśnie turyści z Polski byli najliczniejszą grupą podróżnych zza granicy. Po raz pierwszy w historii wyprzedziliśmy na podium Brytyjczyków i Włochów. Dzięki łagodnemu śródziemnomorskiemu klimatowi sezon turystyczny trwa na Malcie praktycznie przez cały rok. Nowe atrakcje pojawiają się tam niezależnie od pory roku. Już niebawem na liście miejsc do zobaczenia na Malcie pojawi się nowość. To prawdziwa gratka dla turystów, bo obiekt zostanie udostępniony tylko na jeden dzień. Chodzi o twierdzę Fort Manoel. Perła architektury wojskowej na Malcie Położony na tuż przy Valletcie Fort Manoel to jeden z najważniejszych zabytków wojskowych na Malcie. Został wzniesiony w 1723 roku na polecenie Wielkiego Mistrza Zakonu Joannitów Antonio Manoela de Vilhena. Dziś uchodzi za arcydzieło barokowej inżynierii obronnej. Strategiczne położenie twierdzy umożliwiało skuteczną obronę przed atakami korsarzy oraz Osmanów. Po zajęciu Malty przez Brytyjczyków w 1800 roku Fort Manoel został przejęty przez ich wojsko. Funkcjonował jako baza wojskowa aż do 1964 roku. Po latach zaniedbań i zniszczeń, fort przeszedł gruntowną renowację, przywracającą mu dawną świetność. Dziś jest jednym z najlepiej zachowanych przykładów XVIII-wiecznej architektury militarnej na Morzu Śródziemnym. Charakterystyczny gwiaździsty kształt, monumentalne bastiony oraz harmonijna kompozycja sprawiają, że fort jest też przy okazji jednym z najbardziej atrakcyjnych architektonicznie budynków na wyspie. Na co dzień nie można zwiedzać jego wnętrz, ale 6 kwietnia 2025 roku Fort Manoel wyjątkowo otworzy się dla turystów podczas specjalnego Dnia Otwartego. W godzinach 9:00–17:00 będzie można podziwiać odrestaurowane wnętrza, imponujące fortyfikacje oraz bogato zdobioną kaplicę św. Antoniego z Padwy. To właśnie tu, na przestronnym dziedzińcu, mogło niegdyś stacjonować nawet 500 żołnierzy. Fort Manoel na ekranie Dla miłośników popkultury Fort Manoel jest miejscem szczególnym. Właśnie tutaj nakręcono jedną z najbardziej pamiętnych scen serialu „Gra o Tron”. Mowa oczywiście o egzekucji Neda Starka w Wielkim Sepcie Baelora. Dzięki temu twierdza zyskała popularność z dodatkowego powodu i przyciąga nie tylko historyków, ale też fanów serialu z całego świata. Fort Manoel to niejedyne miejsce na Malcie, w którym powstawała „Gra o Tron”. Przykładowo Mdina – nazywana Miastem Ciszy – została Królewską Przystanią. To właśnie w Bramie Miejskiej Mdiny nakręcono scenę, w której Catelyn Stark i Ser Rodrik Cassel przybywają do stolicy. Wewnątrz miasta filmowano też ulice i dziedzińce Królewskiej Przystani. Z kolei Rezydencja Wielkiego Mistrza Zakonu Joannitów posłużyła jako rezydencja Illyria Mopatis w Pentos, gdzie Daenerys Targaryen po raz pierwszy spotkała Khala Drogo. Inne znane miejsca i budynki na Malcie, które pojawiły się w serialu to m.in.: Fort Ricasoli, nieistniejące już Lazurowe Okno czy San Anton Palace. Źródło: Malta Tourism Authority Nasz autor Mateusz Łysiak Dziennikarz podróżniczy, rowerzysta, górołaz. Poza szlakiem amator kuchni włoskiej, popkultury i języka hiszpańskiego.
Egipt rozważa otwarcie najpiękniejszego grobowca. Należał do królowej Nefertari
W celu uatrakcyjnienia oferty dla turystów, władze egipskie rozważają udostępnienie dla zwiedzających jednego z najpiękniej zdobionych grobowców. Należał do Nefertari – pierwszej i ukochanej małżonki słynnego faraona, Ramzesa II Wielkiego.
Spis treści: Czy grobowiec Nefertari zostanie ponownie otwarty? Grobowiec Nefertari – perła Doliny Królowych Co wiemy o Nefertari? Grobowiec królowej Nefertari znajduje się nieco na uboczu od utartych turystycznych szlaków, bo w Dolinie Królowych. Niedaleko jest Dolina Królów, gdzie znajduje się m.in. grobowiec Tutanchamona i wielu innych faraonów. Początkowo, w czasach XVIII dynastii (1550–1295 lat p.n.e.) w skalnych grobowcach w Dolinie Królowych składano ważnych urzędników. A w okresie panowania XIX dynastii (1295–1186 lat p.n.e.) – członków rodziny królewskiej, w tym właśnie Nefertari. Czy grobowiec Nefertari zostanie ponownie otwarty? W tym momencie grobowiec Nefertari jest zamknięty dla turystów. W marcu podjęto taką decyzję ze względu na stan malowideł i pilną potrzebę ich konserwacji. Wcześniej był dostępny tylko dla ograniczonej liczby turystów i za wysoką opłatą. Egipskie Ministerstwa Turystyki i Starożytności poinformowało właśnie w mediach społecznościowych, że rozważa możliwość ponownego otwarcia tego grobowca. „Dr Mohammed Ismail Khaled, sekretarz generalny Najwyższej Rady Starożytności, przeprowadził inspekcję grobowca, aby dowiedzieć się o najnowszym stanie prac [konserwatorskich – przyp. red.] i o wpływie wilgotności” – czytamy w komunikacie. To właśnie wysoka wilgotność jest głównym wrogiem pięknie dekorowanych płaskorzeźb w grobowcu. W połączeniu z wysoką temperaturą wielobarwne przedstawienia ulegają zniszczeniu. A im więcej ludzi w grobowcu, tym większa wilgotność. Dlatego informacja władz egipskich spotkała się z mieszanymi reakcjami, mimo że Najwyższa Rada Starożytności pozytywnie oceniła obecny stan zdobień ścian grobowca. Grobowiec Nefertari – perła Doliny Królowych Grobowiec Nefertari jest w pewnością najpiękniej zdobionym i największym grobowcem Doliny Królowych. Niektórzy uznają go za najpiękniejszy w ogóle w całym Egipcie. Otrzymał numer 66 w tej nekropolii i wśród egiptologów znanych jest jako QV66. Odkrywcą grobowca był w 1904 roku włoski badacz, Ernesto Schiaparelli (1856–1928). Składa się z się z siedmiu pomieszczeń, do których wiodą wykute w kamieniu schody. Przepiękne płaskorzeźby widoczne są na przykład w przedsionku grobowca. Widać Nefertari grającą w grę senet. Na lewej ścianie uwagę zwracają przedstawienia siedzącego lwa, ptaka Benu (uosabia jedną z egipskich dusz ba) i mumii królowej za którą wisi misternie wykonana tkanina. W bocznej komorze przedsionka ukazano postaci bogów egipskich i królowej, przed którymi składane są dary. Komora grobowa robi spore wrażenie. Jej powierzchnia wynosi 80 m kw. Na scenach widać Nefertari przechodzącą przez szereg bram strzeżonych przez jedno lub trzy bóstwa. Jednym z tych bóstw jest nagie dziecko płci żeńskiej, które dzierży dwa noże na piersi. Na tylnej ścianie Nefertari wita boga podziemi, Ozyrysa. Wprawne oko dostrzeże liczne symbole egipskie. Grobowiec splądrowano w starożytności. Zniszczony jest sarkofag, w którym spoczywała mumia królowej oraz dary grobowe złożone w sąsiedztwie. W momencie odkrycia na początku XX wieku gruz i piach sięgał niemal aż do sufitu pierwszej komory, bo nie zachowała się ściana odgradzająca wejście do grobowca. To dodatkowy argument, że wdarto się do niego już dawno temu. Co wiemy o Nefertari? Zdaniem egiptologów królowa ta była pierwszą i ukochaną małżonką Ramzesa II, chociaż władca ten nie stronił od bliskiego kontaktu z innymi kobietami. Przez pierwszych dwadzieścia lat rządów faraona była ukazywana u jego boku, później jej pozycja zapewne nieco zmalała. Ramzes II poświęcał zdecydowanie więcej czasu swojej nowej partnerce – hetyckiej księżniczce. O roli Nefertari świadczy fakt, że za życia została ubóstwiona. Dowodem na to jest skalna świątynia w Abu Simbel, położona tuż obok ten bardziej znanej, poświęconej jej mężowi. Ten święty przybytek poświęcony jest zarówno królowej, jak i bogini Hathor. Na skalnej fasadzie świątyni widać sześć stojących postaci mierzących 10 m wysokości. Dwie z nich ukazują królową, reszta – Ramzesa II. Wewnątrz widać scenę, która interpretowana jest jako przeobrażenie małżonki królewskiej w boginię. Nefertari zmarła zapewne w wieku około 50 lat. Ciekawostką jest to, że w 1904 roku w grobowcu znaleziono zmumifikowane kolana. W 2016 roku naukowcy opublikowali ich szczegółową analizę. Doszli do wniosku, że są to szczątki królowej. Obecnie są przechowywane w Muzeum Egipskim w Turynie we Włoszech. Źródła: Ministerstwo Turystyki i Starożytności Egiptu, Theban Mapping Project, I. Shaw, P. Nicholson, The Dictionary of Ancient Egypt, London 1995. Nasz autor Szymon Zdziebłowski Dziennikarz naukowy, z wykształcenia archeolog śródziemnomorski. Przez wiele lat był związany z Serwisem Nauka w Polsce PAP. Opublikował m.in. dwa przewodniki turystyczne po Egipcie, a ostatnio – popularnonaukową książkę „Wielka Piramida. Tajemnice cudu starożytności” o największej egipskiej piramidzie.[/highlight-box
W Tuluzie dominują studenci. Jednak piękno natury wszystko wynagradza
Tuluza to jedno z największych francuskich miast nadzwyczaj ceni sobie bezpretensjonalność. A także bliskość natury.
Spis treści: Tuluza – różowe ekomiasto Tuluskie targowiska Spacer po Tuluzie Spokój i harmonia Na tarasie Café de la Concorde zawsze jest pełno. Już zza rogu ulicy słyszę, że huczy tam jak w ulu od gwaru rozmów. Okrągłe stoliki tłoczą się w cieniu parasoli i drzew rosnących wzdłuż ulicy Concorde, zalewając cały chodnik. Ustawione są tak ciasno, że odsuwając krzesło, nie sposób nie potrącić sąsiada, co sprzyja wymianie uśmiechów i grzecznościowych: „przepraszam”, „ależ nie ma za co”, „smacznego”, „ale dziś gorąco” i tak dalej. To, że jesteśmy na południu Europy, widać nie tylko po tym, jak mocno świeci tu słońce i jak błękitne jest niebo. Tuluza, choć to czwarte co do wielkości miasto Francji, nie ma za grosz paryskiego snobizmu, a bufonadę stolicy zastępuje luz i serdeczność widoczna choćby w tych niezobowiązujących pogawędkach. Tuluza – różowe ekomiasto Taras kawiarni Concorde – modnej już w połowie XIX w. – jest centrum życia dziś hipsterskiej, a jeszcze do niedawna niecieszącej się dobrą sławą dzielnicy Les Chalets. Kelnerzy noszą tu złote łańcuchy lub perły, mają masę tatuaży, za duże T-shirty oraz miłe uśmiechy. Rano jeszcze nie zdążą wystawić wszystkich krzeseł, a już rozsiadają się na nich chętni na kawkę i papieroska. Zagryzają je croissantem albo chocolatine – tak w południowo-zachodniej części Francji nazywa się pain au chocolat – kupionym w pobliskiej piekarni i jedzonym wprost z papierowej torebki. Nie jest to absolutnie źle widziane, ot, sąsiedzka współpraca. Ramię w ramię siedzą majstrowie w wysmarowanych czymś roboczych kombinezonach, studenci z fikuśnymi fryzurami i panie po sześćdziesiątce z oczami schowanymi za okularami o szerokich oprawkach, w intensywnych kolorach. Gwar śniadaniowy płynnie przechodzi w ten lunchowy, gdy serwowane są dania dnia. Dziś do wyboru zapiekana w piecu słynna tuluska kiełbasa wieprzowa (produkowana tu już od XVIII w.) oraz – dla równowagi – modne orkiszowe risotto. Bez pretensji do wielkiej kuchni, za to wszystko smaczne i ładnie podane. Większość klienteli przyszła tu na piechotę lub przyjechała na rowerze, bo Tuluza to miasto studentów i dwóch kółek. Trochę zajmuje przyzwyczajenie się do miejscowych reguł gry. Szczególnie że rowerzyści nie miewają w zwyczaju zatrzymywania się na czerwonym świetle. Usprawiedliwia ich nieco to, że piesi też bez skrępowania na nim przechodzą, a w jednokierunkowych uliczkach mogą – to już zgodnie z prawem – jeździć pod prąd. Tak więc gdy się zagapimy, spacerując po Tuluzie, wpaść pod rower jest zdecydowanie łatwiej niż pod samochód. Tym bardziej że zmotoryzowani poruszają się po całym mieście w ślimaczym tempie nowego nakazu prędkości – 30 km/godz. Kierowcy zostali już wyrzuceni z pokaźnych rozmiarów starówki, większości miejskich placów – chociażby z tego wokół bazyliki St. Sernin, największego romańskiego kościoła Francji. Znikają też parkingi naziemne, a te podziemne są celowo drogie, godzina parkowania przy ulicy kosztuje 1,2 euro. Ale gdy o minutę przekroczymy dwie godziny parkowania, zapłacimy już 12 euro. Coraz częściej jeden z pasów dla samochodów zastępują ścieżki rowerowe. Krótko mówiąc: robi się wiele, by obrzydzić przemieszczanie się samochodem, a już na pewno pchanie się nim do centrum. Tak więc Tuluza to nie tylko Różowe Miasto (La Ville Rose), jak nazywa się ją od lekko różowego odcienia czerwonych cegieł, z których wzniesiona jest większość zabudowań w ścisłym centrum, ale też miasto coraz bardziej ekologiczne. Tuluskie targowiska Dzielnicę Les Chalets od starówki odgradza bulwar obsadzony platanami, pod którymi co rano rozkłada się targ Cristal. Trzy awokado za 2 euro, pachnące naręcza kolendry czy mięty, no i stosy warzyw, latem – lokalnych, zimą i jesienią z Maroka i pobliskiej Hiszpanii. Są też furgonetki sprzedawców serów, gdzie w wielkich kręgach kuszą te owcze z niedalekich Pirenejów i kozie z regionu Tarn na północnym-wschodzie: okrągłe, w łezkę, piramidkę, kwadrat… Jest i czerwona furgonetka kultowej rzeźniczki Chez Nath – wystarczy pojawić się w ogonku pierwszy raz, by usłyszeć przyjacielskie „Co słychać?”, a za trzecim i czwartym razem, kupując rillettes z kaczki czy jagnięce żeberka, opowiadać sobie o planach wakacyjnych czy wypytywać o zdrowie dzieci. Nikomu się nie spieszy, a nawet jeżeli tak, każdy cierpliwie czeka na swoją kolej kupienia mięsiwa. I warto dodać, że nie kupuje się go tu na wagę, ale podając liczbę osób, które będziemy mieć na kolacji czy obiedzie. Niedaleko, niecałe 10 min piechotą, po drugiej stronie bulwaru, mieści się kultowy Marché Victor Hugo kryjący się w białej bryle miejskiego parkingu. Stoiska mają tu najbardziej renomowani sprzedawcy z Tuluzy. Każdy mieszkaniec miasta wie, że sery kupuje się U Betty, kaczkę pod każdą postacią w Maison Samaran, a homary, langusty czy świeże ryby – w La Marinière. Degustować można na miejscu, niemal każdy sprzedawca ma w ofercie deseczki z porcjowanymi smakołykami: kawałkami sera czy pasztetów zapiekanych w cieście. Jest też kilka miejsc, gdzie kupimy gotowe dania czy świeżutkie ostrygi znad niedalekiego przecież oceanu. Potem, z kieliszkiem wina, możemy się nimi zajadać przy wystawionych na zewnątrz stolikach. Gdy miejsca zabraknie, grupy znajomych oblegają okoliczne schodki czy po prostu chodniki. I trwa w najlepsze tuluski aperitif pod gołym niebem, który w weekendy niejednemu zastępuje lunch i kończy się na długo po tym, jak sprzedawcy zamkną ostatnie stoiska. Spacer po Tuluzie To, co przybysza z Polski, czyli północy (tak właśnie nas tu ze swojej południowej perspektywy postrzegają), zadziwia na początku w Tuluzie najbardziej, to zamiłowanie jej mieszkańców do bycia i życia na zewnątrz. Tarasy kawiarni pełne są nawet zimą. I nie, wcale nie ma na nich ogrzewania, choć fakt, że klimat sprzyja, bo nawet w styczniu jednego dnia potrafi tu być stopni 4, a następnego już 14. Latem mało kto wybiera się gdziekolwiek bez rezerwacji, bo jest jeszcze gęściej. W weekendy i wieczory tłumy rodzin, znajomych i par spacerują po starym mieście, a istna rzeka ludzi przelewa się przez główne ulice handlowe z d’Alsace-Lorraine na czele. To przy niej mieści się większość sieciówek. Na wzór hiszpańskich miast, arterię ocienia latem tańcząca na wietrze migotliwa instalacja złoto-srebrnych paseczków, dodając jej uroku. Z któregokolwiek krańca starówki by wyruszyć, łatwo się przekonać, że wszystkie drogi prowadzą do Kapitolu. A raczej na Place du Capitole, którego zachodnią ścianę zamyka imponujący neoklasycystyczny budynek kryjący ratusz i operę. Są tu też inne reprezentacyjne fasady z cegły, które mieściły niegdyś najlepsze adresy w Tuluzie. Czy dziś nadal są one najlepsze? Można dyskutować. Za to najdroższe – bez wątpienia. Pod dyskretnymi logotypami, dopasowanymi do nobliwej okolicy, kryją się nie tylko hotele i kawiarnie, ale też McDonald’s, Sephora czy Pandora. Bardziej ekskluzywne marki wyniosły się stąd jakiś czas temu do dzielnicy St. Etienne pełnej pięknych kamienic i najdroższych w Tuluzie mieszkań wysokich na ponad 3 m. Na kamiennej posadzce Place du Capitole dostrzec można ogromny równoramienny krzyż. To symbol Oksytanii, regionu, którego Tuluza jest stolicą (region powstał w 2016 r. z połączenia Langwedocji-Roussillon i Midi-Pirenejów). Krzyż nieczęsto widać w pełnej okazałości, bo na placu lubią rozkładać się targi, tu też organizowane są przeróżne imprezy i festyny, np. zbiorowe oglądanie meczów podczas mistrzostw w piłce nożnej. Ale też, co w przypadku Tuluzy ważniejsze – w rugby. Miejscowy klub rugby Stade Toulousain jest najbardziej utytułowanym zarówno we Francji, jak i w Europie. Gdy rok temu szedł po mistrzostwo Francji, bary pękały w szwach, a po wygranych meczach Tuluza nie spała do białego rana. Spokój i harmonia Garonna łagodnym łukiem przepływa przez miasto, a gdy spojrzeć na nią z lotu ptaka, wygląda, jakby razem z cienką nitką Canal du Midi brała Tuluzę w objęcia. Spod Kapitolu nad rzekę jest kilka minut spacerem. Po drodze warto poszukać chłodu i spokoju w kamiennych murach opactwa Couvent des Jacobins, gdzie w 1216 r. powstał zakon dominikanów. Jego założycielem był żyjący tu późniejszy święty – Dominik. Ściany strzelistego gotyckiego kościoła aż wirują od kolorowych błysków witraży wypełniających ogromne okna. A siedem 22-metrowych kolumn podpiera imponujące sklepienie palmowe. Gdy okrążam w cieniu krużganków wewnętrzny ogród klasztoru, czyli wirydarz, czuję zachwyt. Rytm kolumn i łuków nie tylko imponuje symetrią, ale też daje poczucie spokoju i kojącej harmonii. Zwalniam kroku, gwar miasta wydaje się daleko stąd. Za to nad brzegiem Garonny dzieję się wiele. I to zarówno w dzień, jak i w nocy. Platany zwieszają gałęzie ponad wysoki mur okalający brzeg i cierpliwie znoszą tłumy spacerujące w ich cieniu. Najwięcej turystów przyciąga Pont Neuf, który wbrew nazwie wcale nie jest nowy, bo spina brzegi Garonny swoim pięknym łukiem już od 1632 r. Niedaleki most St. Pierre nawet nie stara się go przebić urodą, za to po zmierzchu błyszczy stylowymi latarniami. Przyglądając się piknikującym na brzegu rzeki grupkom przyjaciół, muzykom urządzającym sobie gitarowe jam session, dziewczynom uprawiającym jogę, studentom popijającym wino czy wreszcie parom wpatrującym się w leniwy nurt, trochę trudno uwierzyć, że do lat 40. był tu parking. A wcześniej – port obsługujący barki wydobywające piasek. Przy wybrzeżu jeden przy drugim kotwiczyły też statki kąpielowe i pralnie, do których znoszono pranie ze wszystkich krańców miasta. Kilka lat temu ceglane mury pieczołowicie odrestaurowano, bulwary wyłożono gładkim kamieniem, ustawiono ławki. Tuluza zyskała oddech. I nowe ulubione miejsce spotkań. Źródło: archiwum NG.
Statua Jedności to największy posąg na świecie. Jego budowa wywołała liczne kontrowersje
Swoim rozmachem przyćmiewa nowojorską Statuę Wolności, a rozmiarami góruje nawet nad wielką figurą Buddy w Chinach. W odróżnieniu od większości największych posągów, nie przedstawia postaci religijnej, mitycznej ani symbolicznej. Statua Jedności, bo o tym monumencie mowa, stanowi jednoznaczne potwierdzenie kunsztu indyjskich inżynierów i dziś plasuje się wysoko na liście najchętniej zwiedzanych atrakcji w tym kraju. Nie można jednak nie wspomnieć, że inauguracji największego posągu na świecie towarzyszyły nie tylko zachwyty, ale także pewne kontrowersje. Kogo przedstawia wielka statua? Jakie ma wymiary? Na te i inne pytania odpowiadamy poniżej.
W tym artykule: Jakie wymiary ma Statua Jedności? Kogo przedstawia Statua Jedności w Indiach? Kiedy wybudowano największy pomnik na świecie? Protesty i spory wokół Statuy Jedności Zwiedzanie Statuy Jedności Niektórzy otaczają je czcią, przez innych są darzone niemal fanatyczną nienawiścią. Powstają w wyniku długiego planowania i mozolnych prac, a obalenie ich trwa zaledwie krótką chwilę. Pomniki, zwłaszcza przedstawiające sylwetki polityków, mają jednoczyć i wzbudzać uczucia patriotyczne, a paradoksalnie pogłębiają stare i tworzą nowe podziały. Dotyczy to także Statuy Jedności – symbolu wolnych Indii. Zdaniem niektórych najwyższy posąg świata z jednością łączy tylko nazwa. Jakie wymiary ma Statua Jedności? Na świecie jest wiele posągów, które swoją monumentalnością wprawiają w autentyczny zachwyt. Przykładów nie trzeba szukać daleko. 36-metrowa Figura Jezusa Chrystusa Króla Wszechświata, górująca nad urokliwym Świebodzinem, robi ogromne wrażenie. Jeszcze większe emocje wywołuje słynna Statua Wolności. Wznosząca się na Libert Island „Żelazna dama”, jeden z najbardziej charakterystycznych symboli Nowego Jorku i nieoficjalny symbol wolności, mierzy aż 93 metry (z cokołem). Robi wrażenie, prawda? To jeszcze nic. W 2008 roku zakończyła się budowa statuy, do której przez dziesięć lat należał tytuł największej na świecie. Mowa o posągu Wielkiego Buddy z Lushan. Chiński kolos osiąga wysokość 153 metrów (razem z 25-metrowym cokołem, w którym mieści się klasztor). Każdy z tych posągów robi ogromne wrażenie, ale wszystkie muszą uznać wyższość Statuy Jedności. Rekordowo wysoka figura mierzy 182 metry! To niemal tyle, ile osiąga Pałac Kultury i Nauki do linii dachu. Trzeba jednak zaznaczyć, że podana wartość to wysokość samej statuy. Posąg wraz z podstawą wznosi się na wysokość 240 metrów, czyli wyżej niż wspomniany Pałac Kultury i Nauki ze wspornikiem antenowym (237 m). Kogo przedstawia Statua Jedności w Indiach? Imponujący pomnik wybudowano w indyjskim stanie Gudźarat, na sztucznej wyspie Sadhu, usypanej na rzece Narbada (niedaleko miasta Kevadia). Stanowi hołd dla Vallabhbhaia Patela, indyjskiego bohatera narodowego i jednego z działaczy ruchu niepodległościowego sprzed stu lat. „Żelazny Człowiek Indii” od 1917 roku był działaczem biernego ruchu oporu. W latach 1929, 1937 i 1945 rywalizował z Jawaharlalem Nehru o stanowisko przewodniczącego Indyjskiego Kongresu Narodowego. Za każdym razem rezygnował, na prośbę Mahatmy Gandhiego. Był przeciwnikiem socjalistycznych reform i orędownikiem zachowania przez Indie statusu dominium w ramach Wspólnoty Narodów. Od roku 1947 do 1950 pełnił funkcję wicepremiera i ministra spraw wewnętrznych. Największym osiągnięciem Patela było stworzenie trwałego systemu administracyjnego. „Żelazny Człowiek” przekonał wszystkie księstwa, które wcześniej pozostawały w sojuszu zależnym, do przystąpienia do federalnych Indii. Kiedy wybudowano największy pomnik na świecie? Inicjatorem budowy ogromnej statui był premier Narendra Modi. Zamiar rozpoczęcia budowy ogłoszono w 2013 roku, ale fundacja, która miała zająć się zgromadzeniem funduszy na inwestycję, została powołana trzy lata wcześniej. Inauguracja największego posągu na świecie odbyła się 31 października 2018 roku, w 143. rocznicę urodzin Patela. Protesty i spory wokół Statuy Jedności Chyba jest już regułą, że wydarzeniom politycznym na najwyższych szczeblach towarzyszą mniejsze lub większe kontrowersje. Na odsłonięciu Statuy Jedności pojawiły się tłumy, ale nie można nie wspomnieć, że idea wzniesienia najwyższego posągu na świecie miała też pokaźne grono krytyków. Już sam koszt przedsięwzięcia był tematem licznych dyskusji. Początkowo szacowano, że inwestycja pochłonie 320 milionów dolarów. Finalnie budowa kosztowała 422 miliony dolarów. Indie coraz śmielej aspirują do miana jednej ze światowych potęg gospodarczych, ale nie ulega wątpliwości, że kraj wciąż jest trapiony licznymi problemami społecznymi. Nie dziwi więc fakt, że w obliczu skrajnego ubóstwa, które dotyczy dużej części społeczeństwa, tak śmiała inwestycja spotkała się z krytyką. Koszt był ogromny, ale trzeba zaznaczyć, że pomnik zarabia na siebie. Jako miejscowa atrakcja, Statua Jedności cieszy się ogromnym zainteresowaniem, a jej zwiedzanie jest płatne. Piorun trafił Chrystusa z Rio. Moment uwieczniła kamera O tym zdjęciu mówi cały świat. Piorun uderzył w słynną Statuę Chrystusa Zbawiciela w Rio de Janeiro. Choć to nie pierwsze takie zdarzenie, także i tym razem wywołało ogromne poruszenie. Krytyce podlegał także wpływ inwestycji na środowisko. Jeszcze przed odsłonięciem pomnika, naczelnicy 22 wsi w pobliżu zapory Sardar Sarovar (która zresztą także była i jest przedmiotem ogromnej krytyki) zapowiedzieli bojkot i wystosowali list otwarty, w którym domagali się, by Narendra Modi nie uczestniczył w uroczystości. Premiera skrytykowali także polityczni oponenci, zdaniem których Indyjska Partia Ludowa (Bharatiya Janata Party) z Modim na czele zawłaszcza sobie wszystkie indyjskie ikony narodowe, by wymazać zasługi „dynastii” Nehru-Gandhi. Podobne przekonanie wyrażają niektórzy politolodzy, zdaniem których dziedzictwo Patela jest dla premiera wyłącznie narzędziem w politycznej grze, które zamierza wykorzystać w przyszłych wyborach. Zwiedzanie Statuy Jedności Abstrahując od wszelkich kontrowersji, należy przyznać, że Statua Jedności to imponujący obiekt. Nic dziwnego, że przyciąga turystów niczym magnes żelazo. Już sama możliwość podziwiania wielkiej figury stanowi nie lada gratkę, ale na tym nie kończy się lista atrakcji. Wewnątrz posągu znajdują się szybkie windy, które dowożą zwiedzających na taras widokowy, znajdujący się na wysokości 153 metrów. W budynku, który pełni funkcję cokołu, powstała hala wystawowa i centrum turystyczne. Zwiedzanie Statuy Jedności jest możliwe od wtorku do niedzieli. W poniedziałki prowadzone są prace konserwacyjne. Nasz ekspert Artur Białek Dziennikarz i redaktor. Wcześniej związany z redakcjami regionalnymi, technologicznymi i motoryzacyjnymi. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o historii, kosmosie i przyrodzie, ale nie boi się żadnego tematu. Uwielbia podróżować, zwłaszcza rowerem na dystansach ultra. Zamiast wygodnego łóżka w hotelu, wybiera tarp i hamak. Prywatnie miłośnik literatury.
Florencja po sezonie ma wyjątkowy urok. Dlaczego warto odwiedzić stolicę Toskanii jesienią?
Stolica Toskanii przyciąga turystów jak magnes. Większość wybiera się tam jednak latem. Błąd! Florencja jesienią jest bardziej przyjazna turystom.
W tym artykule: Florencja bez upałów i tłoku Co zobaczyć we Florencji Florencja – dojazd i zakwaterowanie Co zjeść we Florencji i Bolonii Florencja przyciąga klimatem i niezwykłymi zbiorami sztuki, zwłaszcza renesansowej. Jednak ten klimat bywa uciążliwy latem. I kosztowny – zwiedzanie Florencji nie jest tanie. Dlatego warto odwiedzić stolicę Toskanii po sezonie i rozważnie wybrać interesujące nas atrakcje. Oto Florencja w listopadzie. Florencja bez upałów i tłoku Owszem, listopad to we Florencji pora deszczowa. Nie obejdzie się bez parasola i porządnych butów. Ale temperatury są przyjemne, kilkunastostopniowe. Nie grożą nam ani letnie upały, ani polskie przymrozki. To sprawia, że zwiedzanie staje się przyjemnością. Trzeba tylko trafić na dobrą pogodę, jeśli planujemy np. wejście na kopułę katedry Santa Maria del Fiore (Duomo) lub Dzwonnicę Giotta. Druga zaleta to o wiele mniejsza liczba turystów we Włoszech. Przynajmniej w dni robocze, bo weekendy bywają jeszcze tłoczne. Nie ma wielkich kolejek do kas czy wejścia do atrakcji. Można dość łatwo znaleźć miejsce w restauracji czy kawiarni. Tylko bilety do najbardziej popularnych miejsc – Galeria Uffizi, kopuła katedry, Palazzo Vecchio – warto kupić wcześniej przez internet. Co zobaczyć we Florencji Miasto jest pełne zabytków i dzieł sztuki, przede wszystkim renesansu i baroku. Na co warto zwrócić uwagę? Nie za wszystkie atrakcje trzeba płacić. Koniec „wojny dzwonów” we Florencji. Ksiądz dostał grzywnę 2 tys. euro Włosi mieszkający w pobliżu kościoła Santa Maria a Coverciano we Florencji byli zmęczeni zbyt częstym biciem dzwonów. Po latach udało im się wygrać walkę o ciszę. Darmowe atrakcje we Florencji Spacery ciasnymi uliczkami, po placach Piazza del Duomo czy Piazza della Signoria, mostem Ponte Vecchio, podziwianie fasady katedry. Oblate Cafeteria – niełatwo tu trafić, ale warto dla pięknego widoku na kopułę katedry. Oraz żeby wypić espresso, rzecz jasna. Zwiedzanie wnętrza Santa Maria del Fiore – trzeba odczekać swoje w kolejce, ale potem można podziwiać z dołu ogrom Duomo. Bazylika Santissima Annunziata – piękny, barokowy kościół. Przy wejściu znany Fresk Zwiastowania. Bazylika Santo Spirito – kościół projektu Brunelleschiego, w środku piękne obrazy. Płatne atrakcje we Florencji Brunelleschi Pass – łączony bilet na atrakcje związane z katedrą: m.in. wejście na kopułę Santa Maria del Fiore (o wyznaczonej godzinie – można obejrzeć słynne freski z bliska) i Dzwonnicę Giotta (warto spytać obsługę, kiedy tam się pojawić – kolejki bywają długie), zwiedzanie Baptysterium oraz wizytę w muzeum dell’Opera del Duomo. Dwie pierwsze atrakcje lepiej rozdzielić na dwa osobne dni – wspinaczka bywa męcząca. Ale te widoki! Kaplica Medyceuszów przy kościele San Lorenzo – dzieło Michała Anioła i Vasariego. Wspaniałe malowidła na kopule, zdobienia ścian i rzeźby. Plus sekretny pokój Michała Anioła ze szkicami na ścianach. Galeria Uffizi – światowej sławy galeria sztuki. Botticelli, Michał Anioł, Leonardo da Vinci, Rafael, Cranach, Tycjan, Dürer, Rubens, Caravaggio... Jeśli macie czas (i pieniądze), rozłóżcie zwiedzanie na dwa dni. Palazzo Vecchio – dawna siedziba rady miejskiej. Wrażenie robi tu zwłaszcza ogromna Izba Pięciuset (Salone dei Cinquecento) z majestatycznymi freskami i rzeźbami. Palazzo Davanzati – dobrze zachowana rezydencja kupiecka. Uwagę zwraca wystrój wnętrz i oryginalne wyposażenie. Kościół Santa Croce – najbardziej słynie z fresków Giotta i nagromadzenia grobowców znanych ludzi: m.in. Michała Anioła, Galileusza, Dantego, Marconiego, Rossiniego czy Fermiego. Florencja – dojazd i zakwaterowanie Jak dojechać z Polski do Florencji? Do Florencji nie można obecnie dolecieć bezpośrednio z Polski. Można natomiast dostać się tanimi liniami do Bolonii i tam ewentualnie przenocować. Z lotniska na dworzec kolejowy jeździ kolejka jednoszynowa Marconi Express. Z Bolonii (Bologna Centrale) do Florencji (Firenze Santa Maria Novella) kursują szybkie pociągi. Bilety można kupić przez serwis Trainline. Dojazd zajmuje niecałe 40 minut. Niestety, większość trasy przebiega w tunelach, więc na widoki z okien nie ma co liczyć. Gdzie się zatrzymać w Bolonii i Florencji? FlyOn Hotel – położony niedaleko lotniska w Bolonii. Rano i wieczorem kursuje tu darmowy bus. Przyzwoity standard. Uwaga – przez drzwi frontowe wchodzimy nie na parter, lecz na czwarte piętro budynku. Hotel San Lorenzo – skromny i niedrogi, z sympatyczną obsługą. Świetna lokalizacja – tuż obok florenckiego Mercato Centrale. I w zasięgu spaceru od głównych atrakcji Florencji czy stacji kolejowej. Co zjeść we Florencji i Bolonii Warto wybierać mniejsze restauracje i bary, nienastawione na turystów. A szczególnie te popularne wśród miejscowych. Kilka propozycji we Florencji: Toskania - Dolce Vita podróżnika. Tylko jak to zrobić taniej? Wielka popularność Toskanii sprawiła, że tamtejsze ceny przyprawiają o zawrót głowy bardziej niż jej niezaprzeczalne piękno. Na szczęście Traveler ma już na to własną kurację Mercato Centrale – hala targowa z wieloma punktami gastronomicznymi. Na parterze można zrobić zakupy i napić się kawy w Bambi Caffè. Na piętrze jest food hall z wielkim wyborem jedzenia i picia. Każdy znajdzie coś dla siebie. Osteria Buongustai – niewielka, rodzinna jadłodajnia z domową kuchnią. Parę kroków od katedry oraz Piazza della Signoria, ale nieoblegana przez turystów. Miejscowi często kupują tu na wynos. Zacne panini, carbonara, rostbef i risotto. La Cucina del Ghianda – przytulna restauracja niedaleko Santa Croce, najczęściej pełna Włochów. I nic dziwnego. Jedzenie ma tu przystępne ceny i najwyższą jakość. Szczególnie warta uwagi jest pancia di vitello arrotolata al forno, czyli pieczona rolada z mostka cielęcego oraz „morskie” risotto. SimBIOsi Organic Cafe – tu też można wpaść na małą czarną. I ewentualnie coś słodkiego. I dwa miejsca w Bolonii: Mortadella Shop – jeden z wielu takich sklepów w Bolonii. Ten akurat jest blisko dworca kolejowego. Trzeba spróbować kanapek ze świeżutką, cienko krojoną mortadelą. Marsalino – tu warto dotrzeć, odbijając od głównych szlaków. Współwłaścicielem lokalu jest Polak. Miejscowi często wpadają tu tylko posiedzieć i coś wypić. Albo zjeść obłędnie dobre makarony: tagliatelle al ragu (to odpowiednik tego, co znamy jako makaron z sosem bolognese) oraz chitarra alla gricia (z serem i guanciale). Nasz ekspert Jan Stradowski Redaktor prowadzący serwisu www.national-geographic.pl, z wykształcenia lekarz, z zamiłowania biolog i przyrodnik. W Radiu TOK FM prowadzi audycję „Człowiek 2.0”. Więcej: www.stradowski.net
Lubuskie – kraina winem płynąca. Co zobaczyć i czego spróbować w Zielonej Górze i okolicach?
Porośnięte krzewami winorośli wzgórza przypominające Toskanię. Historyczny system unikatowych piwnic winiarskich będący częścią Zielonogórskiego Szlaku Wina i Miodu. Rozległy park krajobrazowy wraz z ruinami XIX-wiecznego pałacu w Zatoniu. Lubuskie to miejsce, w którym ciężko się nudzić i łatwo zakochać.
W tym artykule: Podziemne piwnice winiarskie Obiad w Palmiarni Zatonie – park księżnej Doroty de Talleyrand-Périgord 900 lat historii lubuskiego winiarstwa Rodzinna winnica w Sulechowie Ślady kultury winiarskiej można odnaleźć w Zielonej Górze niemalże na każdym kroku, choć często są one niezauważalne na pierwszy rzut oka. Tak jest właśnie w przypadku piwnic winiarskich znajdujących się w podziemiach zabytkowych kamienic, od których zaczynam zwiedzanie miasta. Podziemne piwnice winiarskie Podziemia, na co dzień niedostępne dla turystów, można odwiedzić za darmo w ramach organizowanego corocznie, na przełomie kwietnia i maja Lubuskiego Festiwalu Otwartych Piwnic i Winnic. Ja wykupuję dodatkowo pakiet degustacyjny wina. Wraz z Mariuszem, który będzie moim przewodnikiem po tej winnej krainie przez najbliższe 2 dni, zwiedzamy dziś 3 z kilkunastu piwnic. Tu prezentują swe wyroby 32 lubuskie winnice. Będzie też można posłuchać specjalnie organizowanych koncertów czy pogadanek na temat historii winiarstwa tego regionu. – To właśnie w tych piwnicach, liczących sobie nawet aż kilkaset lat, winiarze trzymali niegdyś beczki i butelki z drogocennym trunkiem. Podziemia zachowały się w różnym stanie, niektóre zostały podzielone na lokatorskie komórki, inne zniszczone i zagruzowane są zupełnie niedostępne, a jeszcze inne jak te, które goszczą nas dzisiaj, wciąż zachwycają architekturą i unikalnym mikroklimatem. To one tworzą drugie, podziemne miasto – tłumaczy Mariusz. Słucham go z ogromnym zaciekawieniem, delektując się kieliszkiem Pinot Noir i rozglądając z podziwem po kilkudziesięciometrowym, ceglanym wnętrzu o charakterystycznym łukowym sklepieniu. To świadectwo dawnej potęgi zielonogórskiego winiarstwa. Obiad w Palmiarni Późnym popołudniem mój przewodnik zabiera mnie na spacer po zielonogórskiej starówce. Jej elegancka zabudowa, choć usytuowana na parcelach wytyczonych jeszcze w średniowieczu, w dużej mierze pochodzi z przełomu XIX i XX. – A to na skutek pożarów, które wielokrotnie trawiły miasto, zwłaszcza w XVII w. – tłumaczy Mariusz. Urokliwymi uliczkami starówki, docieramy do Palmiarni, największej restauracji w Zielonej Górze, znajdującej się na Wzgórzu Winnym. Jest ono jedyną w Polsce winnicą usytuowaną w centrum miasta. – Przed laty winnica należała do Friedricha Augusta Gremplera, który w 1818 roku wybudował tu niewielki domek. W latach 60. XX w. do domku dobudowano małą palmiarnię, we wnętrzu której działała, wspominana do dziś z sentymentem przez starszych mieszkańców miasta, kawiarnia. Palmiarnia doczekała się ostatecznie aż pięciu modernizacji, stawała się coraz większa i wyższa. Dziś może poszczycić się około 150 gatunkami egzotycznych roślin, w tym najprawdopodobniej największym w Polsce daktylowcem kanaryjskim – opowiada mi historię tego miejsca Mariusz. To właśnie pod koroną tego daktylowca jemy dziś późny lunch. Po posiłku wchodzimy na najwyższy taras widokowy, znajdujący się pod samym dachem palmiarni. Jest tu gorąco i duszno, ale zupełnie mnie to nie zniechęca. Spędzam tam dobrą chwilę podziwiając z góry panoramę miasta i krzewy winorośli porastające zbocza wzgórza. Przed wyjściem wstępujemy jeszcze na moment do piwniczki winiarskiej znajdującej się pod samym budynkiem Palmiarni. Tu można kupić wyroby z okolicznych winnic. I o ile piwnice winiarskie pod kamienicami miasta pamiętają jeszcze zamierzchłe czasy, to ta została wybudowana zaledwie 5 lat temu, w 2018 roku. Jest więc póki co najmłodszą piwnicą w mieście. Zatonie – park księżnej Doroty de Talleyrand-Périgord Następnego dnia jedziemy do oddalonego o około 10 km od Zielonej Góry Zatonia. Znajdujący się tu Park Książęcy to jedno z ulubionych miejsc spacerowych zielonogórzan. – Nie ma w tym nic dziwnego. Spacer odnowionymi alejkami po 52-hektarowym parku krajobrazowym czy odpoczynek w cieniu kilkusetletnich drzew gwarantują poprawę nastroju. A i czworonogi są tu mile widziane – mówi Mariusz. Po parku oprowadza nas przewodniczka, przebrana za księżnę Dorotę de Talleyrand-Périgord, najbardziej znaną postać związaną z tym miejscem. – Historia parku w Zatoniu sięga XVII wieku. To wtedy powstał barokowy dwór, wzniesiony przez Baltazara von Unruh. I też prawdopodobnie wtedy wokół rezydencji zaczęto pierwsze nasadzenia – zaczyna swoją opowieść przewodniczka. – Jednak to urodzona w 1793 roku w Berlinie księżna żegańska Dorota de Talleyrand-Périgord, filantropka, mecenaska kultury, a także polityk, która odegrała znaczącą rolę podczas kongresu wiedeńskiego, przyczyniła się najbardziej do rozwoju tego miejsca. Sprowadziła się do Zatonia około 1840 r. To z jej inicjatywy w 1842 roku dokonano przebudowy dworu, przekształcając go w klasycystyczny pałac. W tym czasie wzniesiono również oranżerię oraz cieplarnię i założono okalający pałac park krajobrazowy w formie w jakiej znamy go dzisiaj – mówi przewodniczka. Idąc urokliwymi alejkami porośniętymi bujną roślinnością, dochodzimy do pałacu, który został spalony w 1945 r. przez wojska radzieckie. Mimo że budowla, udostępniona zwiedzającym w 2018 roku pozostaje w postaci trwałej ruiny, to nadal nosi ślady dawnej świetności. Przechadzamy się po parterze budynku. Wyobrażam sobie jak musiały wyglądać niegdyś te wnętrza, które gościły wiele znakomitości, takich jak król pruski, car rosyjski, kompozytor Franciszek Liszt, czy pisarz Wiktor Hugo. Powoli goni nas czas. Z nieukrywaną niechęcią opuszczam tę oazę zieleni i spokoju. 900 lat historii lubuskiego winiarstwa Moje pragnienie zgłębienie historii winiarstwa w lubuskim prowadzi nas do Lubuskiego Centrum Winiarstwa w Zaborze. Budynek centrum, gdzie mieści się min. muzeum wina, zbudowano u stóp wzgórza, na którym rozciąga się 33-hektarowa winnica samorządowa. – Szacuje się, że historia lubuskiego winiarstwa sięga XII w., kiedy pierwsze krzewy winorośli sprowadzili tu osadnicy z Flandrii. Obecnie w regionie zarejestrowanych jest 45 producentów wina, uprawiających około 100 hektarów winnic – mówi Mariusz. Podczas nieśpiesznej przechadzki pomiędzy równo posadzonymi rzędami krzewów, Mariusz tłumaczy mi, dlaczego to akurat te tereny stały się polską Toskanią. – Zielona Góra położona jest pomiędzy dwoma rzekami, Odrą i jej dopływem, Bobrem. Rzeki zatrzymują ciepłe powietrze napływające z południa Europy. Rzadko mamy tu przymrozki majowe. A piaszczyste gleby, 5–6 klasy, absorbujące ciepło, ogrzewają systemy korzenne we wrześniu i październiku, kiedy noce są już naprawdę zimne. Jednocześnie gleby te są na tyle luźne, że pozwalają przebić się systemowi korzennemu winorośli kilkanaście metrów w dół, do pokładów iłu lub gliny, będących rezerwuarem wody. Dzięki temu winorośl rzadko wymaga nawadniania – opowiada. Na koniec wizyty udajemy się do pomieszczenia, gdzie znajduje się odszypułkowarka oraz prasy do winogron. Winiarze mogą korzystać z nich za darmo. Jedyny warunek jest taki, że muszą zostawić po sobie idealny porządek! Rodzinna winnica w Sulechowie Wieczorem, Mariusz zabiera mnie na kolację i degustację wina do założonej w 2007 r., 5,5-hektarowej Winnicy Mozów w Sulechowie. Zanim zasiądziemy do posiłku, zwiedzamy jeszcze nowo wybudowaną piwniczkę i przechadzamy się pomiędzy krzewami winorośli. Wieczorna rosa mieni się w promieniach zachodzącego słońca, a niebo płonie feerią barw. Magda Kucuń, córka właścicieli podając do stołu, opowiada historię rodzinnego biznesu. To jej tata, zainspirowany tym co zobaczył na południu Europy, wpadł na pomysł założenia winnicy. Reszta rodziny podeszła do pomysłu bardzo sceptycznie. Po kilkunastu latach musieli jednak przyznać tacie rację. W winnicy nie tylko skosztujemy win produkowanych z takich odmian jak Souvignier Gris, Chardonnay, Léon millot czy Pinot Gris, ale także serów własnoręcznie robionych przez nestora rodu. Można tu także wynająć nocleg. Jedząc pyszną kolację, z podziwem słucham opowieści Magdy o trudach, które napotykali, o poświęceniu, ciężkiej pracy, ale i ogromnej miłości do winiarstwa. Być może już za kilkanaście lat polskie wina wytrawne i półwytrawne będą się cieszyć światową renomą? Z żalem opuszczam Zieloną Górę, ale już wiem, że na pewno tu wrócę. Czeka tu na mnie jeszcze multum atrakcji. Chociażby spacer szlakiem bachusikowym w poszukiwaniu zabawnych figurek (jest ich już ponoć ponad 60!) przedstawiających Bachusa, rzymskiego boga winnej latorośli i wina, które przycupnęły tu i ówdzie na zielonogórskiej starówce. Jest też Winobranie, święto Beaujolais Nouveau i dziesiątki kilometrów tras rowerowych, przecinających ogromne obszary leśne. Gdy siedzę w samolocie, czekając aż maszyna zacznie kołować, przychodzi mi na myśl bardzo adekwatne powiedzenie: „Cudze chwalicie, swego nie znacie”. Ja wracam do domu zauroczona Zieloną Górą i jej okolicami.
„Zielone miasto słońca” ma być hitem roku 2024. Dla Polaków to wciąż egzotyczny kierunek
Lonely Planet opublikowało swój doroczny ranking „Best in Travel”. Na liście najlepszych miejsc do odwiedzenia w najbliższych dwunastu miesiącach nie brakuje niespodzianek.
W tym artykule: 10 miast, które warto zwiedzić w 2024 r. 10 krajów, do których warto się wybrać w 2024 r. Gdzie polecieć w 2024 r.? Już tradycyjnie listę najciekawszych kierunków przygotowało znane i cenione wydawnictwo przewodników turystycznych Lonely Planet, które obchodzi 50-lecie swego istnienia. W tegorocznym rankingu nie brakuje niespodzianek. Na czele zestawienia najlepszych miejskich destynacji – dość sensacyjnie – znalazło się „zielone miasto słońca”. Czy wiecie, o jakie miejsce chodzi? 10 miast, które warto zwiedzić w 2024 r. Zwycięzcą rankingu Lonely Planet „Best in Travel 2024” zostało Nairobi. Stolica Kenii niespodziewanie wyprzedziła Paryż, czyli jedną z najczęściej odwiedzanych metropolii świata, gospodarza nadchodzących letnich igrzysk olimpijskich. Podium zamknął Montreal, drugie co do wielkości miasto Kanady. – Najbardziej kosmopolityczne miasto Afryki Wschodniej, Nairobi, to bijące serce Kenii, ekscytująca, szalona miejska dżungla, która kontrastuje z nieskrępowanym pięknem przyrody cechującym inne części kraju – podkreślają autorzy zestawienia. „Zielone miasto słońca”, jak nazywane bywa Nairobi, położone jest na wysokości 1700 m n.p.m., u podnóża gór Aberdare i źródeł rzeki Athi. Stolica Kenii liczy ponad 5 milionów mieszkańców, co czyni ją jednym z największym miast w tej części Afryki. Lonely Planet przekonuje, że laureat rankingu „Best in Travel 2024” oferuje znacznie więcej niż tylko wieżowce. Wśród wymienianych przez przewodnik atrakcji pojawia się m.in. Park Narodowy Nairobi czy wzgórze Ngong, skąd można podziwiać Kilimandżaro. Przypomnijmy, że w 2022 roku stolicę Kenii odwiedziło blisko 1,5 mln zagranicznych turystów. Rekordową liczbę obcokrajowców Kenijczycy odnotowali przed pandemią, gdy w 2019 r. do Nairobi zawitały dwa miliony gości. Polacy o nim zapominają, a dla zagranicznych mediów to „cud natury”. Warto tu przyjechać Ojcowski Park Narodowy to dom nietoperzy. Wiele z nich skrywają korytarze Jaskini Nietoperzowej, jednej z największych w Jurze Krakowsko-Częstochowskiej. <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/17374e069663e1355a85fa35edf0c128ea7c6bd2-47a9881.png" width="938" height="492" alt="Ojcowski Park Narodowy jest nieco zapomniany w Polsce. Zachwycają się nim natomiast zagraniczne media (fot. Shutterstock)" title="Ojcowski Park Narodowy jest nieco zapomniany w Polsce. Zachwycają się nim natomiast zagraniczne media (fot. Shutterstock)" /> W czołowej dziesiątce rankingu „Best in Travel 2024” znalazła się także lubiana przez Polaków czeska Praga czy turecki Izmir – odpowiednio na 8. i 9. miejscu. Tuż za pierwszą trójką uplasował się Mostar w Bośni i Hercegowinie, wpisany na listę światowego dziedzictwa kultury UNESCO. W zestawieniu nie zabrakło również propozycji zza oceanu – Filadelfia zajęła 5. miejsce, a i Kansas City 10. Z kolei na 6. pozycji autorzy raportu umieścili Manaus w Brazylii, a tuż za nim stolicę Indonezji – Dżakartę. 10 najlepszych miast według Lonely Planet w 2024 roku: Nairobi, Kenia Paryż, Francja Montreal, Kanada Mostar, Bośnia i Hercegowina Filadelfia, USA Manaus, Brazylia Dżakarta, Indonezja Praga, Czechy Izmir, Turcja Kansas City, USA 10 krajów, do których warto się wybrać w 2024 r. Ranking „Best in Travel 2024” obejmuje również listę 10 państw, do których warto pojechać w najbliższych dwunastu miesiącach. Zestawienie otwiera Mongolia, która – jak podkreślają autorzy – jest idealnym miejscem dla poszukiwaczy otwartych przestrzeni, przygód i kultury. Drugie miejsce zajęły Indie, a podium zamknęło Maroko. Jedynym europejskim krajem w rankingu jest Chorwacja, która znalazła się na 9. pozycji. 10 najlepszych krajów według Lonely Planet w 2024 roku: Mongolia Indie Maroko Meksyk Chile Benin Uzbekistan Pakistan Chorwacja Saint Lucia Choć w obu rankingach zbrakło polskich akcentów, nie oznacza to, że nasz kraj nie cieszy się sympatią zagranicznych gości i mediów. Kilka dni temu informowaliśmy, że Kraków uplasował się na bardzo wysokim trzecim miejscu w rankingu najlepszych miejsc do zwiedzenia w Europie. Ustępując jedynie Atenom i Lizbonie, a wyprzedzając takie metropolie jak Madryt, Berlin czy Rzym. – Kraków jest niedrogi, oferuje wiele atrakcji i łatwo się po nim poruszać. Ponadto miasto słynie z niesamowitego jedzenia ulicznego, dzięki czemu za niewielkie pieniądze turyści mają szansę spróbować lokalnej kuchni w klimatycznym otoczeniu – możemy przeczytać w raporcie „Top 10 Best Places to Visit In Europe”. Z kolei popularna platforma wynajmu aut na całym świecie Discover Cars już po raz trzeci z rzędu uznała dawną stolicę Polski za najlepsze miejsce na Starym Kontynencie na zimowy wyjazd. Źródło: Lonely Planet Nasz ekspert Igor Szulim Od zawsze wiedziałem, co chcę robić w życiu. Dlatego z pasji i z wykształcenia jestem dziennikarzem. W National-Geographic.pl zajmuje się tematyką podróżniczą. Szczególnie bliskie są mi kraje niemieckojęzyczne. Po godzinach najchętniej spędzam czas na korcie tenisowym.
Wersal dla wielu jest synonimem przepychu. O problemach sanitarnych, jakie tu panowały, jednak zapominamy
Pałac Wersalski to jeden z niekwestionowanych – obok wieży Eiffla i katedry Notre-Dame – symboli Francji. Nic więc dziwnego, że dawna rezydencja Ludwika XIV rocznie przyciąga miliony turystów z całego świata.
W tym artykule: Historia Wersalu Ciekawostki o Wersalu W jakich godzinach otwarty jest Wersal? Francuzi Wersal zawdzięczają Ludwikowi XIV, który w 1663 r. rozpoczął rozbudowę zamku myśliwskiego swojego ojca Ludwika XIII. 20 lat później pałac z 2 tys. okien, z 700 komnatami i 67 klatkami schodowymi był gotowy do zamieszkania (budowa trwała). Królowie Francji mieszkali w Wersalu do 1789 r., kiedy wybuchła rewolucja francuska. Wzburzony lud zgilotynował wówczas Ludwika XVI i Marię Antoninę, Wersal stał się celem grabieży. Pałac przed ruiną uratował Napoleon. W 1833 r. król Ludwik Filip urządził w nim Muzeum Historii Francji. Historia Wersalu Turyści przyjeżdżają do królewskiego pałacu, by podziwiać i obfotografowywać budowlę powstałą z uczucia zazdrości, jakie ogarnęło Ludwika XIV po obejrzeniu posiadłości ówczesnego ministra skarbu w Vaux-le-Vicomte. Nicolas Fouquet, dzięki protekcji Anny Austriaczki i kardynała Mazarina, objął funkcję nadintendenta finansów w 1653 roku. Szybko stał się jedną z najbardziej wpływowych osób na dworze monarchy. Za zgromadzoną fortunę postanowił wybudować rezydencję mającą przyćmić wszystko, co do tamtej pory zdołano stworzyć we Francji. Minister uwielbiał zabawę, luksus i dzieła sztuki. Chcąc zaskarbić sobie przychylność Ludwika XIV, wydał na jego cześć wystawne przyjęcie, czym jednak tylko pogorszył swoją sytuację. Król, zirytowany rozrzutnością Fouqueta, lecz przede wszystkim kierowany zazdrością o wszystko, co dane mu było zobaczyć podczas bankietu, wydał nakaz aresztowania ministra pod zarzutem malwersacji. Resztę swych dni Fouquet spędził w więziennej celi, zaś król postanowił wybudować najpiękniejszy pałac świata. Wielkość, przepych i bogactwo wersalskiej posiadłości, której budowa trwała przeszło sto lat, aż przytłaczają. Duch tamtych czasów jest wszechobecny. Całe przedsięwzięcie – wykonane wg projektu Louisa Le Vau i Julesa Hardouin-Mansarta – pochłonęło 500 mln marek i dało zatrudnienie wielu tysiącom ludzi. Początkowo na miejscu Wersalu znajdowały się jedynie ogrody oraz niepozorny zameczek myśliwski stworzony jeszcze za czasów Ludwika XIII. Było to miejsce potajemnych schadzek jego syna, już wtedy słynącego z wybujałego temperamentu następcy tronu, z kochanką de la Vallie`re. Perełką posiadłości zostały jednak po dzień dzisiejszy królewskie ogrody. Zaprojektowane przez André le Nôtre’a, zajmują powierzchnię ponad 100 hektarów i charakteryzują się niezliczoną ilością zbiorników wodnych, fontann, grot i rzeźb. Le Nôtre postanowił osuszyć znajdujące się tam wcześniej bagna i wyrównać pagórki. Teren nawodniono ponownie, doprowadzając świeżą wodę z odległej aż o 14 km od Wersalu Sekwany. Stworzył tym samym nowy model ogrodu, tzw. francuski, który na stałe wpisał się w kanon architektury krajobrazu europejskiej sztuki. Francja spoza przewodnika. Influencer pokazuje, jak wygląda życie w ubogich dzielnicach Francja to nie tylko Paryż i Lazurowe Wybrzeże. Od lat wielkim problemem w kraju są ubogie przedmieścia miast. Jak wygląda codzienność ich mieszkańców? Ciekawostki o Wersalu W Wersalu – największym pałacu na świecie – panowała ciasnota. Część służących sypiała w garderobie pana lub na pryczy. Miejsca brakowało też dla wyżej urodzonych. Niejedna księżniczka musiała się zadowolić tylko jedną komnatą. Co innego metresy króla. Np. słynąca z urody markiza de Montespan miała do dyspozycji 20 apartamentów, podczas gdy prawowita królowa Maria Teresa – niespełna 11. Mimo niewygód Wersal zachwycał i stał się symbolem francuskiego przepychu i absolutnej władzy króla. Olbrzymim problem pałacu był brak łazienek. Król i królowa mieli wanny z mosiądzu. Dworzanom musiał wystarczyć zmoczony w wodzie z octem gałgan, którym się przecierali. Sposobem na brak codziennej toalety było żucie goździków i innych aromatycznych ziół, co likwidowało brzydki zapach z ust. Brudne włosy ukrywano pod perukami. Twarz pudrowano białym, trującym tlenkiem ołowiu. Nie było ubikacji – używano dziurawych krzeseł obijanych adamaszkiem. W wersalskich ogrodach brakowało wody. Nie uruchamiano wszystkich fontann jednocześnie. Istniał jednak nakaz, by fontanny, w pobliżu których przechodzi akurat Ludwika XIV, były czynne. Za niesubordynację groziła grzywna. Największa w pałacu jest Sala Lustrzana, nazwana tak ze względu na 17 ogromnych luster. Wpadające promienie słońca odbijają się w nich i oświetlają salę. Część mebli królów Francji można podziwiać dziś w pałacu Buckingham. Przodkowie Elżbiety II nie przywłaszczyli ich sobie, kupili je na aukcji. Wersal to wizytówka Francji. Materiały użyte do budowy, lustra, gobeliny, srebra, ogromne obrazy są francuskie. Wielki apartament królowej ochraniało dzień i noc 12 strażników. Wielki Kanał Wersalski liczy 60 m szerokości i 1,5 km długości. W jakich godzinach otwarty jest Wersal? Wersal jest otwarty codziennie oprócz poniedziałków w godz. 9:00 – 18:30. Dojazd? Najbliżej zamku jest stacja kolejki RER C. Z centrum Paryża dojedziesz ze stacji Champ de Mars, Invalides, Musée d’Orsay. W pobliżu wieży Eiffla jest przystanek ekspresowej linii autobusowej Versailles Express.
Mały Rzym w drodze do Wiednia. Zachodnia Słowacja ma nieznaną perłę. To Trnawa
Dziś jest to senna i bardzo malownicza miejscowość. W murach starego miasta znajduje się wiele zabytkowych kościołów – stąd jej określenie „mały Rzym”. Mowa o mieście Trnawa w Słowacji. Warto ją odwiedzić nie tylko dla zabytków sakralnych. Z Polski to przysłowiowy rzut beretem.
W tym artykule: Mały Rzym. Skąd tyle kościołów w Trnawie? Tysiąc lat historii Trnawy Najstarsze kościoły Trnawy Miejska wieża. Widok na stare miasto i… elektrownię jądrową Polski król na poczcie Nie tylko „mały Rzym”. Również „mały Berlin” Trnawa. Położenie i dojazd Wszystko zaczęło się od klątwy. Te zdaje się dotyczą nie tylko egipskich grobowców. Zdarzają się również w środku Europy, takie jak w tej historii. Oto węgierski palatyn w Trnawie, hrabia Miklós Esterházy, był świadkiem bójki między żniwiarzami a wartownikiem. Żniwiarze przybyli wcześniej na pomoc swojemu koledze, którego wartownik bez powodu zaatakował. Jednak hrabia, niewiele myśląc, skazał rolników na śmierć. Tuż przed wykonaniem wyroku jeden ze żniwiarzy zdążył rzucić na hrabiego klątwę. I faktycznie od tego momentu Esterházy życia usłanego różami nie miał. Wśród nieszczęść, które go spotkały, była śmierć całej rodziny. Aby odkupić swoje winy, postanowił przebłagać Boga hojnym gestem. Rozkazał więc wybudować w Trnawie siedem kościołów. Mały Rzym. Skąd tyle kościołów w Trnawie? Tyle barwna, ale i przerażająca lokalna legenda. A jak było naprawdę? Dlaczego do dziś nawet w ścisłym centrum miasta jest mnóstwo kościołów? Przyczyniła się do tego wielka polityka i militarne podboje. Na początku XVI wieku tureccy Osmanowie zajmowali coraz większe obszary Europy. W 1543 roku sułtan Sulejman Wspaniały zaatakował i zdobył Ostrzyhom, siedzibę węgierskiego arcybiskupstwa. Wówczas siedzibę arcybiskupstwa przeniesiono dalej na północ, do Trnawy właśnie. I znajdowała się w tym miejscu do 1820 roku. To była główna przyczyna pojawienia się w tym mieście dużej liczby kościołów. Historia najstarszych świątyń sięga jednak już nawet XIV wieku. Tysiąc lat historii Trnawy Trnawa powstała pod koniec IX wieku. Była dogodnie położona na skrzyżowaniu szlaków handlowych. Jednak pierwsza pisemna wzmianka o mieście pochodzi z 1211 roku. W 1238 roku król Węgier i Chorwacji Bela IV przyznał Trnawie jako pierwszemu ośrodkowi słowackiemu przywileje wolnego miasta królewskiego. Trnawę chronił pas murów, które do dziś zachowały się w dobrym stanie. Zamykają miasto w niemal dokładnym prostokącie o wymiarach 800 na 700 metrów. Trnawę zwiedzam w upalny, bezchmurny wrześniowy dzień. Pytam przewodnika, która z zachowanych do naszych czasów budowli jest najstarsza. Okazuje się, że łatwej odpowiedzi nie ma. Trnawa uniknęła zniszczeń w czasie II wojny światowej. Wiele domostw ma kilkaset lat. Jednak były przebudowywane i naprawiane. Stare mury skryte są za warstwami kolejnych przebudów. Dlatego trudno wskazać konkretną najstarszą budowlę. Pewną cezurą jest rok 1666, kiedy to całe miasto objął wielki pożar. Ówczesna zabudowa była w dużej mierze drewniana, dlatego wiele budynków zniknęło bezpowrotnie. Inaczej jest jednak w przypadku kościołów. Te wznoszono z kamienia i cegieł. Dzięki temu miały większą szansę na przetrwanie do naszych czasów. Najstarsze kościoły Trnawy Wśród najstarszych świątyń jest położona w najwyższym punkcie miasta bazylika św. Mikołaja. Obecny strzelisty późnogotycki budynek z XIV i XV wieku stoi w miejscu wcześniejszej romańskiej budowli. Przez kolejne stulecia był przebudowywany i poszerzany. W 2008 roku archeolodzy natknęli się w podziemiach kościoła na duże ossuarium ze szczątkami ludzi złożonymi tam w XIII wieku, czyli w czasach istnienia poprzedniego, romańskiego kościoła. W leniwy sobotni poranek odwiedzam drugi z najstarszych kościołów w Trnawie, kościół św. Heleny. Właśnie kończy się msza, w której udział biorą głównie seniorzy. Blisko 56 proc. Słowaków jest katolikami. Niewielki kościółek powstał w połowie XIV wieku. Mimo przebudowy w XVII stuleciu zachował oryginalne gotyckie sklepienie krzyżowo-żebrowe. Z kolei nad wejściem znajdują się trzy figury z kamienia. Środkowa to św. Helena, której postać wyrzeźbiono około 1400 roku. Miejska wieża. Widok na stare miasto i… elektrownię jądrową Nie ma dla mnie wizyty w mieście bez wspięcia się na wieżę widokową. W Trnawie jest nią usytuowana w centrum miejska wieża z XVI wieku. Taras znajduje się na wysokości 29 metrów. To dość, żeby zaznajomić się z rozplanowaniem starego miasta i panoramą regionu. Nawet bez lornetki można dostrzec grube kominy jednej z dwóch słowackich elektrowni jądrowych. Zapewniają ponad połowę energii elektrycznej dla całego kraju. Bez zewnętrznego zasilania działa XVIII-wieczny mechanizm zegarowy, który można obejrzeć w drodze na wieżę. Wprawia go w ruch grawitacja. Zastosowano w tym celu ciężary przywiązane do 30-metrowych lin. Twórcą mechanizmu, który do dziś działa świetnie, był Franz Langer. Obok leży długopis i zeszyt, w którym obecni opiekunowie prowadzą notatki. Polski król na poczcie Pora zejść z wieży. Wokół rynku znajduje się wiele pięknych wiekowych kamienic. Jest też kilka budowli znacznie młodszych, w tym gmach poczty wzniesiony w czasach komunistycznych. Zastąpił naprawdę urokliwą kamienicę. Warto obejść pocztę ulicą Pekárską, bo przy bocznym wejściu znajduje się tablica upamiętniająca ważne wydarzenie. W nocy z 10 na 11 września 1382 r. w budynku, który się tu niegdyś znajdował, zmarł król Węgier i Polski Ludwik Węgierski. Nie jest jasne, co było przyczyną śmierci władcy. Jego przypadłość określono jako leprę, co czasem interpretuje się jako trąd lub syfilis. Nie tylko „mały Rzym”. Również „mały Berlin” W Trnawie od 2018 roku działa centrum kulturalne Mały Berlin. Każdego roku organizuje ponad 300 wydarzeń. Dlatego wizyta w tym mieście nie musi ograniczać się do oglądania kościelnej architektury. W programie są występy teatralne, koncerty, dyskusje i przedsięwzięcia edukacyjne. Amatorzy dobrej kawy i niebanalnych wnętrz chętnie spędzą czas w kawiarni Synagoga, znajdującej się we wnętrzu dawnej bożnicy. Świątynia powstała w 1891 roku według projektu Jakuba Gartnera. W 2010 roku zdobyła nagrodę dla najpiękniej zrekonstruowanego obiektu sakralnego na Słowacji. Czas pożegnać Trnawę. Mimo że jest to jedno z większych miast Słowacji, czuje się tutaj kameralną atmosferę. O wczesnym poranku wychodzę z hotelu z kubkiem gorącej herbaty. Siadam na skwerze w pobliżu kościoła św. Mikołaja, który ocieniony jest klonami. Chwilę cieszę się ciszą i porannym chłodem. Spokój zakłócają służby sprzątające. Bo miasto niebawem wybudzi się z letargu. Jutro rozpoczyna się Tradycyjny Jarmark Trnawski i wszystko musi być gotowe. To jedno z największych tego typu wydarzeń w Słowacji. W jego trakcie można podziwiać pokazy rzemiosła ludowego, raczyć się lokalnymi przysmakami (na przykład naleśnikami z ciasta ziemniaczanego lokše) i wyszaleć na koncertach. Trnawa. Położenie i dojazd Trnawa jest siódmym pod względem wielkości miastem na Słowacji. Jej populacja liczy prawie 70 tys. mieszkańców. Położona jest około 60 km na północny-wschód od stolicy Słowacji, Bratysławy i 120 km od Wiednia. Oznacza to, że dojazd do niej z Polski jest bardzo dogodny. Z Krakowa to mniej więcej 5 godzin jazdy samochodem. Pasjonaci zabytkowej architektury z powodzeniem mogą tutaj spędzić kilka dni. Dla innych może wystarczyć kilka godzin w drodze do stolicy, pobliskich winnic lub wytwórni tradycyjnych miodów pitnych. Trnawę w Bratysławą łączy wygodne połączenie kolejowe. Dojazd zajmuje około pół godziny. Źródła: Trnava and region. Travel guide. The Slovak spectator, Bratislawa 2019 B2B Region Trnava. Folder The World Factbook RegionTrnava.sk Slovakia.Travel Nasz ekspert Szymon Zdziebłowski Dziennikarz naukowy, z wykształcenia archeolog śródziemnomorski. Przez wiele lat był związany z Serwisem Nauka w Polsce PAP. Opublikował m.in. dwa przewodniki turystyczne po Egipcie, a ostatnio – popularnonaukową książkę „Wielka Piramida. Tajemnice cudu starożytności” o największej egipskiej piramidzie.
Gołdap to prawdziwy skarb na mapie Polski. Kusi atrakcjami, ale też najczystszym powietrzem w kraju
Cieszący się statusem uzdrowiska Gołdap niesie wytchnienie od zgiełku dzisiejszego świata. Nie dziwi zatem fakt, że to niewielkie miasto upodobali sobie szczególnie kuracjusze.
W tym artykule: Z czego słynie miasto Gołdap? Atrakcje Gołdapi Szum kapiącej wody nie cichnie nawet na moment. Jej strużki torują sobie drogę pomiędzy gałęziami tarniny. Rozbijają się na miliony kropelek, skrzących się mgiełką w dziennym świetle. Gdy w tej wodzie zanurzy się palec, po chwili zostaje na nim wilgotny biały ślad. Sól. Z czego słynie miasto Gołdap? Tężnie solankowe w Gołdapi to czwarty pod względem wielkości tego typu obiekt w Polsce – mają 220 metrów długości i 8 wysokości. Wodę, wydobywaną z podziemnych źródeł z głębokości blisko 650 metrów, niesie na szczyt konstrukcji cały system pomp i kanalików. Gdy dotrze na szczyt, spływa kaskadami po gałęziach krzewów, rozbijając się, przy udziale wiatru i słońca – na delikatną, chłodną mgłę. Haust przepełnionego nią powietrza jest niczym zanurzenie się w cudownym eliksirze. Solny aerozol – wirujące chlorki sodu, związki jodu, magnezu, bromu, wapnia, potasu i fluoru – wypełnia płuca, niosąc lecznicze właściwości. Do Gołdapi ściągają więc ci, którym dokuczają problemy z układem oddechowym, zatokami, płucami, ciśnieniem i odpornością. Kilka minut w pobliżu tężni potrafi zdziałać cuda. To leżące w warmińsko-mazurskim miasto kryje jednak w rękawie kilka dodatkowych asów. Tutejsze powietrze uznawane jest za jedno za najbardziej czystych (a według niektórych rankingów – nawet za najczystsze) w całej Polsce. Wizyta w Gołdapi staje się więc wytchnieniem dla znękanych cywilizacją płuc. Wystarczy tu po prostu trochę pobyć i głęboko oddychać, by poczuć się jak nowo narodzony. Jakby tego (i tężni) było mało, czeka jeszcze pijalnia wód mineralnych i leczniczych. Gdy siedzi się w nowoczesnym obiekcie z przeszklonymi ścianami, z widokiem na jezioro i z kubkiem solankowej wody w dłoni, wszelka potrzeba pośpiechu gdzieś się ulatania. Dobroczynne jony krążą po ciele, a umysł powoli zatapia się w bezruchu i spokoju. To niemal jak medytacja. Atrakcje Gołdapi Gołdap to zresztą w ogóle miejsce skrojone pod tych, którzy chcą po prostu trochę pobyć. Z uważnością przyjrzeć się światu, bez tworzenia kolejnych list rzeczy do zobaczenia i zrobienia. Owszem, miasto ma średniowieczny rodowód i jest w nim kilka interesujących zabytków – m.in. wieża ciśnień z 1905 roku i późnogotycka konkatedra – ale większość cennych obiektów nie przetrwała wojny. Atutem pozostaje więc położenie miejscowości: z dala od większych ośrodków przemysłowych, pośród jezior, na skraju Puszczy Rominckiej, pomiędzy łagodnymi wzniesieniami Mazur Garbatych. Trudno o lepsze warunki, by zwolnić w swoim codziennym biegu, podreperować zszargane nerwy, odpocząć. Posiedzieć w mgiełce leczniczej soli, wybrać się na długą wędrówkę, wsiąść na rower lub zaczaić się na brzegu jeziora z lornetkę i wypatrywać ptaków. Przypomnijmy, że Gołdap to jeden z 16 laureatów wakacyjnego plebiscytu Travelera „Cuda Polski 2023”. W głosowaniu internautów to niewielkie miasto położone w województwie warmińsko-mazurskim okazało się lepsze od Warmińskiej Łynostrady, czyli prawie 60 kilometrów szlaku rowerowego z Olsztyna przez Dobre Miasto do Lidzbarka Warmińskiego, oraz Samochodowego Szlaku Kopernikowskiego, upamiętniającego życie naszego wielkiego rodaka, Mikołaja Kopernika. Pełna lista zwycięzców plebiscytu „Cuda Polski 2023”: Dolnośląskie – Miasto Bardo, Kujawsko-pomorskie – Wyspa Młyńska z Młynami Rothera, Lubelskie – Włodawa, Lubuskie – Park Książęcy Zatonie, Łódzkie – Monopolis, Małopolskie – Pustynia Błędowska, Mazowieckie – Park Nauki Torus w Ciechanowie, Opolskie – Twierdza Nysa, Podkarpackie – Muzeum Przemysłu Naftowego i Gazowniczego im. Ignacego Łukasiewicza w Bóbrce, Podlaskie – Odkrywkowa Kopalnia Kredy w Mielniku, Pomorskie – Zagroda Inicjatyw Twórczych Swołowo, Śląskie – Żelazny Szlak Rowerowy, Świętokrzyskie – Geopark Świętokrzyski, Warmińsko-Mazurskie – Gołdap, Wielkopolskie – Antidotum Airshow Leszno, Zachodniopomorskie – Ogrody Hortulus w Dobrzycy.
Atrakcje Berlina – z czego słynie stolica Niemiec i co warto zobaczyć na miejscu?
Atrakcje Berlina od lat przyciągają turystów z całego globu i sprawiają, że miasto jest jedną z najchętniej odwiedzanych metropolii w Europie. Sprawdź nasz redakcyjny przewodnik po stolicy Niemiec.
W tym artykule: Najważniejsze informacje o Berlinie Historia Berlina Co warto zobaczyć w Berlinie? Atrakcje Berlina Co zwiedzić w Berlinie za darmo? Berlin – atrakcje dla dzieci Jak dojechać do Berlina? W 2022 roku stolicę naszych zachodnich sąsiadów odwiedziło blisko ponad 10 milionów podróżnych. Większą liczbę turystów spośród europejskich stolic odnotowały tylko Paryż i Londyn. Berlin to symbol różnorodności, który w swoim szerokim spektrum ma o wiele więcej do zaoferowania niż Brama Brandenburska czy Aleksanderplatz. Dowiedz się, z czego słynie miasto nad Sprewą. Najważniejsze informacje o Berlinie Berlin to największe miasto, a zarazem stolica Niemiec. Zlokalizowane jest w północno-wschodniej części kraju na nizinie północnoniemieckiej, niedaleko granicy z Polską (niespełna 90 km). Metropolia stanowi polityczne, kulturowe i ekonomiczne centrum Federacji Niemieckiej. Powierzchnia Berlina wynosi ponad 890 km kw, a liczba ludności oscyluje w okolicach 3,7 miliona mieszkańców (cały obszar metropolitalny liczy aż 6 mln). Pod względem populacji stolica naszych zachodnich sąsiadów jest największą metropolią w Unii Europejskiej i szóstą na Starym Kontynencie, ustępując jedynie Stambułowi, Moskwie, Londynowi oraz Sankt Petersburgowi. Miasto położone jest nad dwoma rzekami wraz z ich odpływami – Sprewą i Hawelą. W jego skład wchodzi 12 dystryktów administracyjnych, podzielonych na 97 dzielnic. Największym z nich jest Treptow-Köpenick, a najmniejszym Friedrichshain-Kreuzberg. Wiedeń – atrakcje, zabytki i praktyczne informacje. Dlaczego warto odwiedzić stolicę Austrii? Wiedeń to od lat jedna z najchętniej odwiedzanych europejskich metropolii. Miasto, słynące ze znakomitego wina, muzyki klasycznej i wzniosłych pałaców, nieustannie zachwyca podróżnych z ca... Berlin kusi swoją oryginalnością i przyciąga wiele narodowości, które wpływają na jego wyjątkowy i kosmopolityczny charakter. Jedną z najliczniejszych mniejszości narodowych stanowią Polacy. Z opublikowanych w 2021 roku danych wynika, że w niemieckiej stolicy mieszka ponad 100 tysięcy naszych rodaków. Spora popularność wśród zagranicznych turystów oraz ogromne znaczenie na arenie międzynarodowej sprawiły, że w Berlinie bezproblemowo dogadamy się nie tylko po niemiecku, ale i angielsku. Dodajmy, że symbolem Berlina jest czarny niedźwiedź na białej tarczy, który znajduje się na herbie oraz fladze miasta. Historia Berlina Uważa się, że pierwsze osady założono tutaj w XII wieku. Jednak jako miasto rozwinęło się dopiero później. Za datę założenia Berlina przyjmuje się rok 1237. Miasto powstało z połączenia dwóch osad – leżącego na północnym brzegu Szprewy Berlina oraz Cölln, znajdującego się na terenie dzisiejszej wyspy muzeów. Językoznawcy twierdzą, że nazwa miasta wywodzi się najprawdopodobniej od słowa „brl”, oznaczającego w języku prasłowiańskim mokradła lub bagno. Berlin, tak jak Sankt Petersburg, to miasto założone właśnie na bagnach. Według innej teorii jest to zniekształcona wersja słowa „Bralin”, pochodzącego od słowiańskiego imienia Bral, będącego zdrobnieniem Bratosława. Przez kolejne stulecia Berlin był siedzibą władców i elektorów, pełniąc rolę stolicy Marchii Brandenburskiej, Królestwa Prus, Cesarstwa Niemiec czy Republiki Weimarskiej. W drugiej połowie XIX wieku Berlin odgrywał kluczową rolę w procesie zjednoczenia Niemiec za sprawą Otto von Bismarcka. W 1871 roku Berlin stał się stolicą Cesarstwa Niemiec. Po przejęciu władzy, naziści uczynili Berlin stolicą III Rzeszy. Zniszczone po II wojnie światowej miasto zostało podzielone na strefy okupacyjne. 13 sierpnia 1961 roku postawiono tzw. mur berliński, który przez niemal trzy dekady dzielił Berlin na dwie części – zachodnią wchodzącą w skład RFN oraz wschodnią, która była siedzibą rządu NRD. W 1989 roku mur został zburzony, co stało się symbolem zjednoczenia podzielonego państwa niemieckiego. Co warto zobaczyć w Berlinie? Monumentalne budowle, liczne muzea, różnorodne restauracje, kawiarnie i sklepy. Berlin to prawdziwy raj dla miłośników zwiedzania. Poniżej przedstawiamy listę najważniejszych zabytków stolicy Niemiec: Aleksanderplatz, wieża telewizyjna (Berliner Fernsehturm), Katedra Berlińska, Pałac Charlottenburg, Wyspa Muzeów, Gendarmenmarkt, Checkpoint Charlie, Brama Brandenburska, Mur Berliński, Mauerpark, Reichstag, stadion olimpijski, muzeum historii naturalnej, Topografia Terroru, Klunkerkranich. Atrakcje Berlina Pałac Charlottenburg Wybudowany na przełomie XVII i XVIII wieku na zlecenie Fryderyka I Hohenzollerna dla jego żony, Zofii Charlotty. Budowla miała nawiązywać do słynnego Wersalu. W środku zobaczymy przepiękne wnętrza, a wśród nich pokój porcelanowy, gdzie zgromadzono wspaniałą kolekcję chińskiej i japońskiej porcelany. Ogrody otaczające pałac dostępne są bezpłatnie. Pałac uważany jest za jedną z najpiękniejszych atrakcji Berlina. Wyspa Muzeów Malowniczo położona wyspa w centrum miasta, na rzece Sprewa, wyróżnia się nie tylko oryginalnym ulokowaniem, ale też ciekawą architekturą. To prawdziwa gratka dla miłośników sztuki. Na wyspie możemy zobaczyć m.in. Stare i Nowe Muzeum, Muzeum Bodego, Starą Galerię Narodową, Katedrę Berlińską czy słynne Muzeum Pergamońskie, gdzie zrekonstruowano wielki Ołtarz Zeusa. Przypomnijmy, że Muzeum Pergamońskie przejdzie gruntowny remont. To ostatni moment, by z bliska zobaczyć zbiory placówki. Modernizacja potrwa aż 14 lat i zakończy się dopiero w 2037 roku. Gendarmenmarkt Piękny plac, na którego przeciwległych krańcach znajdują się dwie katedry – niemiecka i francuska, a pomiędzy nimi gmach teatru – Schauspielhaus. Obie katedry zostały zniszczone podczas wojny, obecne budynki to ich rekonstrukcje, mieszczące wewnątrz muzea. W centrum placu stoi pomnik niemieckiego poety Fryderyka Schillera. Checkpoint Charlie Symboliczna budka i pilnujący jej dwaj żołnierze na ulicy Friedrichstrasse upamiętniają miejsce, gdzie znajdowało się najsłynniejsze przejście graniczne między Berlinem Wschodnim a Zachodnim z okresu zimnej wojny. Mauerpark Niegdyś miejsce, gdzie stał mur berliński, dzisiaj ogromna zielona przestrzeń. Ulubione miejsce grafficiarzy, młodzieży, ulicznych performerów i muzyków. Co niedzielę odbywa się tu pchli targ, na którym można kupić np. stare plakaty filmowe, komunistyczne pamiątki czy ubrania vintage. Szukając pamiątek po murze, warto się przejść pobliską Bernauer Strasse i wstąpić do muzeum Berlin Wall Memorial. Miejsce o wiele bardziej oddaje autentyczny charakter niż turystyczne East Side Gallery czy Checkpoint Charlie. Reichstag Monumentalny i zapierający dech w piersiach budynek, gdzie mieści się siedziba niemieckiego parlamentu. Najciekawszym elementem budowli jest ogromna szklana kopuła. Reichstag jest dostępny do zwiedzania, a z widokowego tarasu rozciąga się wspaniały widok na miasto. Kosmiczna architektura, ultranowoczesne wnętrze starego gmachu i widoki na miasto są warte poświęconego czasu. Brama Brandenburska Symbol ponownego zjednoczenia Niemiec. Powstała w latach 1788–1791, a jej projektantem był Carl Gotthard Langhans. Na bramie znajdują się 4 rumaki ciągnące rydwan z uskrzydloną boginią zwycięstwa Nike. Topografia Terroru W bliskiej odległości od Placu Poczdamskiego znajduje się zewnętrzne muzeum. W latach 1933–1945 było miejscem centrali Gestapo oraz więzieniem. Stacjonowały w tym samym miejscu także dowództwo SS, służba bezpieczeństwa SS i Główny Urząd Bezpieczeństwa Rzeszy. Tutaj narodziły się największe zbrodnie w dziejach ludzkości – ludobójstwo oraz prześladowania i zagłada opozycji politycznej. Co zwiedzić w Berlinie za darmo? Podróż do Berlina wcale nie musi być bardzo droga. Wiele tamtejszych atrakcji jest darmowych dla zwiedzających, co pozwala zaoszczędzić kilka euro. Na liście znajdziemy m.in.: Reichtag, Kościół Pamięci Cesarza Wilhelma, Katedrę Berlińską, Bramę Brandenburską, Muzeum Pergamońskie (w czwartki między godz. 18 a 22), Muzeum Muru Berlińskiego, Tiergarten. Berlin – atrakcje dla dzieci Stolica Niemiec oferuje także wiele atrakcji dla najmłodszych. Najciekawszą propozycją jest zoo, które znajduje się w centrum miasta na terenie parku Grosser Tiergarten. To jeden z najstarszych i największych ogrodów zoologicznych na świecie. Początki jego bogatej historii sięgają aż 1844 roku. Możemy podziwiać tutaj imponującą liczbę 20 tys. zwierząt, które reprezentują ponad 1300 gatunków. Palcówka zaangażowana jest w program ochrony gatunków zagrożonych. Z najmłodszymi warto odwiedzić także Berlińskie Centrum Nauki Spectrum, Legoland czy Muzeum dla Dzieci Labyrinth z interaktywnymi eksponatami. Nauka przez działanie! Jak dojechać do Berlina? Bliskość polskiej granicy sprawia, że Berlin jest chętnie odwiedzany przez Polaków. Bezpośrednie połączenia lotnicze z Warszawy czy Krakowa pozwalają dolecieć do stolicy Niemiec już w około godzinę. Jeśli wybieramy się w podróż samochodem dobrym rozwiązaniem będzie autostrada Warszawa-Berlin. Ile kilometrów trzeba pokonać podczas takiej podróży? To zależy od dokładnego punktu początkowego i końcowego, ale w przybliżeniu te dwie stolice dzieli 570 km, a trasę można pokonać już w niecałe 6 godzin. Autostrada zahacza o Poznań, a trasa wynosi 270 km, czyli niewiele ponad 3 godziny jazdy. Z Zielonej Góry dotrzemy w nieco ponad 2 godziny. Do wyboru mamy też sporo pociągów, dzięki którym szybko i wygodnie możemy dostać się do stolicy Niemiec. Codziennie kursuje ekspres z Warszawy do Berlina. Czas przejazdu na tej trasie wynosi niecałe 6 godzin. Bezpośrednio także dostaniemy się m.in. z Gdyni, Szczecina, Przemyśla, Tarnowa, Katowic, Opola, Wrocławia czy Zielonej Góry. Przewozy autobusowe oferuje firma FlixBus, która w ostatnim czasie coraz śmielej podbija polski rynek. Autobusy do Berlina odjeżdżają z Warszawy, Krakowa, Gdyni, Opola, Zakopanego, Poznania, Łodzi, Torunia czy Szczecina. W zależności od trasy podróż może potrwać od 3 do nawet 8 godzin.
Zamek w Oporowie to perła, z której możemy być dumni. Niewielu o nim wie
Zamek w Oporowie to prawdziwa perła wśród polskich zamków, choć słyszało o nim niewielu. Wzniesiony na sztucznie usypanej wyspie obiekt należy do jednych z najlepiej zachowanych tego typu budowli w kraju.
W tym artykule: Historia zamku w Oporowie Zamek w Oporowie – godziny otwarcia Ile kosztuje bilet do zamku w Oporowie? Zamek w Oporowie – nocleg Polskie zamki należą to jednych z najbardziej okazałych w Europie. Nie dziwi zatem fakt, że cieszą się one dużym zainteresowaniem nie tylko wśród mieszkańców naszego kraju. Jednak mało kto, planując podróż śladami najpiękniejszych pałaców, dworków i innego tego typu budowli, pod uwagę weźmie województwo łódzkie. A to błąd, bowiem w okolicy trzeciego pod względem liczby ludności miasta Polski znajdziemy wiele niezwykłych i – co najważniejsze – zachowanych w dobrym stanie zamków. Jednym z nich jest wybudowany w stylu gotyckim zamek w Oporowie, który urzeka aurą tajemniczości oraz pięknem architektury i pobliskiej przyrody. Historia zamku w Oporowie Zamek Oporowskich to jeden z najlepiej zachowanych tego typu obiektów w Polsce, z długą, bo sięgającą XV wieku historią. Wzniesiony został ok. 1440 roku na sztucznie usypanej wyspie, otoczonej głęboką fosą. Miejsce jego położenia (wieś Oporów k. Kutna) nie jest bez znaczenia, ponieważ uchroniło go to przed licznymi najazdami wrogich wojsk. Choć – jak wskazują kroniki – kilkukrotnie był grabiony przez Szwedów, którzy mieli nawet podpalić budynek. Pożar został jednak szybko ugaszony. Głównym fundatorem zamku był Władysław Oporowski, biskup kijowski i syn wojewody łęczyckiego Mikołaja z Oporowa. Na początku XVII w. opiekę przejęła rodzina Tarnowskich herbu Rola, a w XIII w. – Sołłohubów. W następnych latach należał kolejno do Korzeniowskich, Pociejów, Oborskich, Orsettich i Karskich, którzy sprawują pieczę od 1932 roku. Skupiona wokół czworobocznego dziedzińca zabudowa zamku składa się z domu mieszkalnego, wieży i baszty z kaplicą. Na przestrzeni wieków budynek był wielokrotnie remontowany i przebudowywany przez kolejnych właścicieli. W latach 1962 – 1965 wykonano gruntowne prace konserwatorskie, podczas których udało się przywrócić pierwotną sylwetkę dachów i ganek komunikacyjny domu mieszkalnego, a także odsłonięto gotyckie portale i okna oraz drewniane, polichromowane stropy. Od 1949 r. w zamku mieści się muzeum, posiadające w swych zbiorach niezwykle cenne dzieła, zarówno polskich, jak i zagranicznych artystów. Co więcej, wokół zamku rozpościera się piękny park o powierzchni 10 hektarów, w którym występuje wiele rzadkich gatunków drzew i roślin. W ramach ciekawostki dodajmy, że okoliczną scenerię można zobaczyć w takich produkcjach jak „Pan Tadeusz”, „Horsztyński” lub „Przypadki starościca Wolskiego”. Oporowski zamek, podobnie jak inne wielowiekowe budynki w Polsce, może poszczycić się długą historią, także tą wywodzącą się z legend. Jedna z nich głosi, że na terenie zamku istniało podziemne przejście, które łączyło obiekt z klasztorem oo. Paulinów. Miało być to miejsce schadzek pary kochanków – pięknej kasztelanki oraz zakonnika. Pewnego dnia nad zamkiem w Oporowie miała rozpętać się burza. Piorun uderzył w sklepienie tunelu, powodując jego zawalenie, a także śmierć kobiety. Wielu twierdzi, że duch kasztelanki po dziś dzień straszy odwiedzających. Ojców to prawdziwa perła na mapie Polski. Dawniej był turystycznym rajem Ojców uznawany jest za serce Ojcowskiego Parku Narodowego. Ta niewielka wieś położona na terenie Wyżyny Krakowsko-Częstochowskiej potrafi zachwycić od pierwszego wejrzenia. Zamek w Oporowie – godziny otwarcia Zamek w Oporowie można odwiedzać przez cały rok z wyjątkiem następujących dni: Nowego Roku (1 stycznia) Święta Trzech Króli (6 stycznia) Niedzieli Wielkanocnej Dnia Wszystkich Świętych (1 listopada) Święta Niepodległości (11 listopada) Wigilii (24 grudnia) Bożego Narodzenia (25 grudnia) Sylwestra (31 grudnia) Chętni mogą zwiedzać obiekt codziennie w godzinach 10:00 – 16:00. Z kolei w sezonie wiosenno-letnim (od 1 maja do 30 września) zamek w Oporowie czynny jest godzinę dłużej. Ostatni zwiedzający wpuszczani są na 30 minut przed zamknięciem zamku. Zwiedzanie nie powinno zająć więcej niż pół godzin. Ile kosztuje bilet do zamku w Oporowie? Cena biletu normalnego do zamku w Oporowie to koszt 18 złotych, a ulgowego – 12 zł. Dniem wolnego wstępu na teren obiektu jest poniedziałek. Wyjątek stanowi Poniedziałek Wielkanocny oraz przypadające na 1 maja Święto Pracy. Władzę zamku organizują także płatne lekcje muzealne (100 zł) dla uczniów szkół podstawowych i ponadpodstawowych. W czasie trwania zajęć prowadzący przybliżają uczestnikom m.in. zagadnienia związane ze średniowieczną architekturą obronną czy dziedzictwem kultury antycznej. Zamek w Oporowie – nocleg W zamku w Oporowie oferuje także nocleg. Do dyspozycji gości są dwie sypialnie dwuosobowe; w przypadku rezerwacji całego pawilonu należy zapłacić 360 złotych, natomiast za wynajęcie jednego pokoju – 180 zł. Warto dodać, że zamek w Oporowie to jeden z 16 laureatów trzeciej edycji Złotych Pinezek, czyli wyróżnienia przyznawanego miejscom najbardziej docenianym przez użytkowników Map Google. Wśród tegorocznych zwycięzców znaleźli się także m.in. Zamek Królewski na Wawelu, Zamek Książ w Wałbrzychu oraz barokowy dwór w Parku Książęcym Zatonie, który – przypomnijmy – głosami internautów został uznany za nowy Cud Polski w wakacyjnym plebiscycie magazynu National Geographic Traveler. Źródło: zamekoporow.pl.
Jak żyli skandynawscy wojownicy w średniowieczu? Osady wikingów można zwiedzać także w Polsce
Mówiąc o wikingach, większość osób ma na myśli wojowniczych zdobywców, którzy przemierzali morza i oceany na pokładzie swych łodzi. Trzeba jednak wiedzieć, że między kolejnymi wyprawami, ci wielcy wojownicy wiedli całkiem normalne życie. Jak wyglądały osady wikingów i gdzie się znajdowały?
W tym artykule: Gdzie znajdowały się osady wikingów? Jak wyglądały osady wikingów? Jak toczyło się życie w wikińskiej osadzie? Kiedy wymarli wikingowie? Lista osad wikingów, które można zwiedzać Na wstępie wypada wyjaśnić, kim właściwie byli wikingowie. Właśnie, wikingowie, nie Wikingowie. To określenie nie dotyczy żadnej z grup etnicznych. Wiking nie był przedstawicielem narodu czy też członkiem grupy plemiennej. Mówiąc o wikingu, na myśli trzeba mieć osobę zajmującą się konkretną „profesją”, czyli skandynawskiego rozbójnika morskiego. Można powiedzieć – pirata z Północy. Wikingiem się nie było, a bywało. Kim zatem byli owi rozbójnicy? Normanami, ludźmi Północy. Gdzie znajdowały się osady wikingów? Normanowie byli grupą plemion północnogermańskich, które osiedliły się w Skandynawii i na Półwyspie Jutlandzkim. Zajęli te tereny w okresie tzw. wielkiej wędrówki ludów, gdy Germanie Zachodni zaczęli je opuszczać. Ich osady obejmowały zatem teren dzisiejszej Danii, Norwegii i Szwecji. Należy jednak podkreślić, że już w VIII stuleciu zaczęli znacząco zwiększać swój zasięg terytorialny. Właśnie w VIII wieku Normanowie zaczęli specjalizować się w żeglarstwie. O ile wcześniej potrafili budować tylko niewielkie łodzie, niezdolne do odbywania dalszych podróży, to kontakty z Celtami i Piktami sprawiły, że stali się wyśmienitymi szkutnikami, najlepszymi w ówczesnym świecie. Wikingowie w Polsce. Czy skandynawscy wojownicy przyczynili się do powstania państwa polskiego? Historycy na tropie Wikingowie w Polsce mieli pojawić się po raz pierwszy na przełomie XIII i IX wieku. Mimo upływu kolejnych wieków, historycy po dziś dzień toczą dyskusje na temat tego, czy Skandynawowie w o... Dysponując sprawnymi statkami, docierali do Wysp Brytyjskich, które w VIII wieku były stałym celem dla ich najazdów. Na niektórych zdobytych terenach zakładali swoje osady. W tym miejscu należy wskazać choćby na normańskie królestwa w okolicach Dublina i Limericku. W 874 roku mieli w posiadaniu całą północno-wschodnią Anglię. Niektóre grupy Normanów podejmowały się wypraw do ujścia Sekwany. Na przełomie IX i X stulecia założyli osadę w pobliżu Rouen. Około 860 roku osiągnęli wybrzeże Islandii i w ciągu 50 lat zdołali całkowicie skolonizować wyspę. W 982 roku wikingowie odkryli Grenlandię. A dokładnie – jeden wiking, Eryk Rudy, który za zabicie sąsiadów został skazany na trzyletnią banicję. Gdzie jeszcze znajdowały się normańskie osady? Właściwie wszędzie, gdzie docierali, a że docierali w miejsca, których inni nie byli w stanie osiągnąć, rozprzestrzenili się nie tylko w Europie. Jak wyglądały osady wikingów? Mimo że wikingowie byli wielkimi podróżnikami i zdobywcami, za główny obszar występowania ich osad należy uznać Skandynawię, Islandię i Grenlandię. Na swoich ziemiach budowali tzw. długie domy. Podstawowym materiałem budowlanym było drewno. W Danii pozyskiwano je z drzew liściastych, a na chłodniejszych obszarach, gdzie panował surowszy klimat – z iglastych. Osady na Islandii i Grenlandii prezentowały się inaczej. Słabo zalesione wyspy nie dostarczały dostatecznej ilości drewna, więc osadnicy musieli sobie radzić inaczej. Do budowy używali polnych kamieni i torfu. Dachy kryli strzechą lub darnią. Wielkość, a właściwie długość domu zależała od pozycji społecznej jego mieszkańca. Normańskie domy wybudowane w okresie wczesnego średniowiecza mierzyły nawet kilkadziesiąt metrów. Były to obiekty wielofunkcyjne, w których poza izbami mieszkalnymi mieściły się także stajnie. Chłodny klimat wymuszał stosowanie rozwiązań zapobiegających utracie ciepła. Z tego względu wikińskie domy najprawdopodobniej nie miały okien. Podstawowym źródłem światła było palenisko zlokalizowane w centralnej części głównej izby. Ściany były pokryte skórami lub tkaninami, a podłoga (de facto ubita ziemia) – słomą. Jak toczyło się życie w wikińskiej osadzie? Utrwalony obraz nieulękłych wojowników podpowiada, że życie w wikińskiej osadzie musiało być wyjątkowo ekscytujące. Nic bardziej mylnego. Trzeba pamiętać, że Normanowie tylko bywali wikingami. Gdy nie wyruszali na wyprawy, trudnili się rolnictwem, hodowlą, rzemiosłem, kowalstwem i rybołówstwem. Typowa średniowieczna wioska? Otóż nie do końca. Jak wyglądał wiking? Wbrew mitom bardzo dbał o higienę i ubiór Średniowieczni Skandynawowie zapisali się w historii jako nieulękli wojownicy, którzy bez litości grabili najeżdżane ziemie, pozostawiając po sobie tylko zgliszcza. Mieli cechować się wys... <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/jak-wygladal-wiking-odziez-bron-i-wyglad-zewnetrzny-wikingow-fot-euan-cherry-getty-images-a777708.jpg" width="938" height="626" alt="Jak wyglądał wiking – odzież, broń i wygląd zewnętrzny wikingów (fot. Euan Cherry/Getty Images)" title="Jak wyglądał wiking – odzież, broń i wygląd zewnętrzny wikingów (fot. Euan Cherry/Getty Images)" /> W jednym wikińskim domu mogło żyć od 10 do 20 osób. Poza kilkoma spokrewnionymi parami małżeńskimi i ich dziećmi, pod wspólnym dachem mieszkały także konkubiny mężczyzn, podwładni i parobkowie, a nawet wędrowni robotnicy. W osadach wikingów przez większość czasu obowiązywał trójstopniowy podział społeczny. Struktura obejmowała elitę, chłopów i zniewolonych ludzi. Ci ostatni nie mieli żadnych praw. Dzieci niewolników były własnością gospodarza domu, a zabicie poddanego nie było karane. Warto wspomnieć, że w podłużnych domach nie mieszkali wyłącznie żywi. W pierwszym tysiącleciu ciała zmarłych dość często osadzano w konstrukcji budynków. Wynikało to z wiary, że takie działanie zapewnia ochronę. Kiedy wymarli wikingowie? Trudno jednoznacznie określić, kiedy świat Normanów przestał istnieć. Najprawdopodobniej powolny proces upadku rozpoczął się ok. XI wieku i trwał kilkaset lat. Co było powodem zmierzchu ludzi Północy? Za główną przyczynę należy uznać powstanie skandynawskich królestw chrześcijańskich, które zrywały ze swoją tradycją i przyjmowały kulturę i obyczaje średniowiecznych państw europejskich. Jednocześnie nastąpiło umocnienie państw sąsiadujących z Normanami. Wyprawy łupieżcze stawały się coraz bardziej ryzykowne. XIII wiek przyniósł ochłodzenie klimatu na północy, co sprawiło, że osady na Grenlandii zostały odcięte od kontynentu. W następstwie obniżenia się temperatury, lądolód grenlandzki znacznie się powiększył, w efekcie czego podniósł się poziom wód. Wikińskie osady były nawiedzane przez powodzie, a znaczna część linii brzegowej wyspy znalazła się pod wodą. Do zmierzchu Normanów paradoksalnie przyczyniły się też ich podróże i osadnictwo. Osiedlając się na osiągniętych terenach, mieszali się z lokalną ludnością i w ciągu kilku pokoleń stawali się jej częścią. W rezultacie, po nieulękłych wikingach pozostały tylko opowieści i legendy. Lista osad wikingów, które można zwiedzać Mimo że dziś są już tylko wspomnieniem, wikingowie wciąż wzbudzają ogromne zainteresowanie. Średniowieczni wojownicy stali się bohaterami popkultury. Nic dziwnego, że wiele osób chce na własne oczy przekonać się, jak żyli dawni Skandynawowie. Kierunkiem, który należy obrać, jest Skania, czyli najdalej wysunięta na południe część Szwecji. Okrucieństwo wikingów było legendarne. Jednak rzeczywistość wyglądała inaczej Słynęli z gwałtownego charakteru, nagłych ataków i barbarzyństwa. Na ile jednak okrucieństwo wikingów to fakt potwierdzany przez historyków? W mieście Trelleborg mieści się zrekonstruowana kolista twierdza, której pozostałości odkryto w 1988 roku. Poza zrekonstruowanymi zabudowaniami, na terenie obiektu mieści się muzeum, którego ekspozycja ukazuje życie w wikińskiej osadzie. W zbiorach znajdują się m.in. grzebienie do brody i włosów oraz przyrządy do czyszczenia uszu. W odległości ok 25 km od Malmö leży normańska wioska Foteviken. Rekonstrukcja X-wiecznej osady zachwyca wspaniałym odwzorowaniem zabudowań i pozwala poznać nie tylko codzienne życie wikingów, ale także ich wierzenia i legendy związane z ludźmi Północy. Osoby żądne autentycznych wrażeń historycznych powinny odwiedzić Ales Stener, czyli wielki zespół kamiennych obelisków. 59 kamieni, ustawionych na kilkudziesięciometrowej skarpie ,tworzy astronomiczny zegar. Warto jednak pamiętać, że kulturę Normanów można poznać także w Polsce. W Wolinie mieści się Centrum Słowian i Wikingów, będące realistyczną rekonstrukcją wczesnośredniowiecznej osady. W skansenie można podziwiać kilkadziesiąt otwartych i wyposażonych chat. Na terenie obiektu znajduje się stocznia szkutnicza, w której powstają repliki słowiańskich i wikińskich łodzi. Nasz ekspert Artur Białek Dziennikarz i redaktor. Wcześniej związany z redakcjami regionalnymi, technologicznymi i motoryzacyjnymi. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o historii, kosmosie i przyrodzie, ale nie boi się żadnego tematu. Uwielbia podróżować, zwłaszcza rowerem na dystansach ultra. Zamiast wygodnego łóżka w hotelu, wybiera tarp i hamak. Prywatnie miłośnik literatury.
Najbardziej znane budowle na świecie to dowód geniuszu architektów. Które z nich warto zobaczyć na własne oczy?
Już wiele tysięcy lat temu ludzie nauczyli się wznosić zachwycające budowle. Tym bardziej dzisiaj, gdy do dyspozycji mamy wiedzę i technologię, którą nie dysponowali starożytni, potrafimy tworzyć dzieła architektury, które dosłownie zapierają dech w piersiach. Najbardziej znane budowle świata stanowią wizytówkę krajów, w których je wzniesiono i przyciągają do nich turystów, pragnących doświadczyć ich piękna na żywo. O jakich obiektach mowa? Poniżej opisujemy historię budowli, które bez cienia wątpliwości należy zaliczyć do najbardziej znanych.
W tym artykule: Angkor Wat Bazylika św. Piotra Biały Dom Burdż Chalifa Empire State Building Katedra Notre Dame Sagrada Familia Sydney Opera House Taj Mahal Więzienie na wyspie Alcatraz Odkąd człowiek nauczył się budować, chciał wznosić coraz większe, wyższe i wspanialsze budowle. Nie ulega wątpliwości, że to właśnie architektura jest jedną z kluczowych dziedzin, która napędziła rozwój cywilizowanego świata. Wybitne dzieła architektoniczne są najbardziej wyrazistą pamiątką po dawnych cywilizacjach, ale takie samo zainteresowanie stwarzają współczesne obiekty. Angkor Wat Kambodża – mały kraj z wielkim potencjałem. Wybierz się w podróż życia Kambodża jest niesamowitym krajem w Azji Południowo-Wschodniej z niesamowicie smutną historią, w której przeplatały się blask starożytnej kultury i triumf zdobywców, wstyd dyktatury i niem... Naszą listę otwiera najsłynniejsza kompleks świątynny w Kambodży. Mowa o Angkor Wat – największym zabytku sakralnym na świecie. Przyglądając się monumentalnym budowlom, trudno uwierzyć, że zostały wzniesione ręką człowieka. A jednak. Miasto Świątyń powstawało przez ok. 30 lat, a w pracach brało udział ok. 50 tys. robotników i kilka tysięcy artystów, którzy stworzyli kunsztowne rzeźby i płaskorzeźby. Angkor Wat to pozostałość po imperium Khmerów, które w kambodżańskiej dżungli rozwijało się od IX do XV stulecia. Kompleks zajmujący powierzchnię ok. 163 ha powstał na początku XII wieku, w szczytowym okresie rozwoju państwa khmerskiego, z polecenia króla Suryavarmana II. Władca poświęcił monumentalną świątynię hinduistycznemu bogu Wisznu. Pod koniec XII wieku świątynia zaczęła przekształcać się w obiekt kultu Buddy. Bazylika św. Piotra Znane budowle w Europie można wymieniać niemal w nieskończoność. Jedną z najsłynniejszych bez wątpienia jest Bazylika św. Piotra, wznosząca się w samym sercu Watykanu. Pierwsza bazylika, wedle chrześcijańskiej tradycji wzniesiona nad grobem św. Piotra, powstała w 324 roku, z polecenia Konstantyna I Wielkiego. Pięcionawowa świątynia natychmiast stała się miejscem pielgrzymek wyznawców chrześcijaństwa, ale także celem grabieży. W 846 roku papież Leon IV zadecydował o otoczeniu jej murem obronnym. Na początku XVI wieku świątynia wzniesiona przez Konstantyna była przedstawiała stan, który groził zawaleniem obiektu. Papież Juliusz II zadecydował o zburzeniu bazyliki i wybudowaniu na jej miejscu nowej, równie wspaniałej i okazałej. Kościół powierzył to zadanie najwybitniejszym artystom, m.in. Rafaelowi Santiemu i Michałowi Aniołowi Buonarrotiemu. Biały Dom Kolejna znana budowla na naszej liście to jeden z najbardziej charakterystycznych symboli Stanów Zjednoczonych. Mowa o Białym Domu, czyli oficjalnej rezydencji prezydentów USA. Historia tej ikonicznej budowli rozpoczęła się w grudniu 1790 roku. Wtedy prezydent George Washington podpisał akt, na mocy którego rząd federalny miał rezydować w okręgu o powierzchni nieprzekraczającej 10 mil kwadratowych, zlokalizowanym nad rzeką Potomak, między stanami Virginia i Maryland. Pośrodku obszaru nazwanego District of Columbia zaczęto budować nową stolicę. W październiku 1792 roku wmurowano kamień węgielny pod budowę siedziby prezydentów. 8 lat później oddano do użytku obiekt wzniesiony według projektu Jamesa Hobana. Pierwszym prezydentem, który zamieszkał w okazałej rezydencji, był John Adams. Burdż Chalifa Tutaj niemożliwe nie istnieje. Dubaj wciąż przekracza granice i udowadnia, że „sky is the limit” Chyba każdy, kto chociaż raz odwiedził bliskowschodnią metropolię, zgodzi się z twierdzeniem, że to miasto budzi podziw swoim rozmachem, biciem rekordów i niesztampowym podejściem do archi... Lista obejmująca najbardziej znane budowle nie byłaby kompletna bez najwyższego budynku świata. Wznoszący się w Dubaju Burdż Chalifa mierzy aż 828 metrów wysokości, co przekłada się na niemal cztery wysokości Pałacu Kultury i Nauki! Prace nad wieżą projektu biura Skidmore, Owings and Merrill rozpoczęły się 21 września 2004 roku. Prace zakończyły się 16 sierpnia 2009 roku, a 4 stycznia 2010 roku najwyższy budynek świata został oddany do użytku. Początkowo obiekt miał mierzyć 560 metrów. Następnie górną granicę przesunięto na wysokość 650, później 705 metrów. Finalnie stanęło na 828 metrach. Łączna liczba kondygnacji tego giganta to 206, z czego 163 są piętrami użytkowymi. Empire State Building Wracamy do Stanów Zjednoczonych. W latach 1931–1973 tytuł najwyższego budynku świata dzierżył nowojorski wieżowiec Empire State Building. Obecnie zajmuje 9. pozycję na liście najwyższych obiektów w USA, ale wciąż pozostaje jedną z najbardziej charakterystycznych ikon, nie tylko stanu Nowy Jork, ale całego kraju. Mierzący 381 metrów wieżowiec (do dachu, całkowita wysokość wraz z anteną na dachu to 443 metry) stanął na gruzach luksusowego hotelu Waldorf-Astoria, który musiał być rozebrany z powodu uszkodzeń wywołanych przez pożar. Właściwe prace budowlane rozpoczęły się 17 marca 1930 roku. Uczestniczyło w nich 3400 robotników, którzy łącznie wypracowali 7 mln godzin. 1 maja 1931 roku prezydent Herbert Hoover dokonał uroczystego otwarcia budynku. Katedra Notre Dame Jak brzmiała Notre-Dame? Badacze pracują nad przywróceniem pogłosu katedry W pożarze katedra Notre-Dame straciła nie tylko dach i ściany, ale również akustykę. Jest szansa, żeby ją odzyskać. Ze Stanów Zjednoczonych przenosimy się do Francji. W Paryżu wznosi się jedna z najważniejszych zabytkowych budowli świata – katedra Notre Dame, prawdziwa perła gotyckiej architektury. XII-wieczny Paryż był jednym z najdynamiczniej rozwijających się miast Starego Kontynentu. Jeden z najważniejszych ośrodków handlowych stanowił też potężne centrum religijne. To właśnie ten status sprawił, że biskup Maurice de Sully zadecydował o budowie wspaniałej świątyni w samym sercu miasta. W czerwcu 1163 roku wmurowano symboliczny kamień węgielny. W uroczystości uczestniczył sam papież Aleksander III. Budowa trwała niemal 200 lat, ale pierwsze nabożeństwo odbyło się już w 1182 roku, podczas konsekracji ołtarza. Sagrada Familia Powstała wizualizacja ukończonej bazyliki Sagrada Familia. Wygląda niesamowicie! Nowoczesne technologie często ułatwiają nam życie i potrafią przedstawić coś w sposób wcześniej nie dostrzegalny przez człowieka. Tym razem z pomocą przyszły drony. Zobaczcie sami! Kolejna znana budowla mieści się w Hiszpanii. Sagrada Familia, czyli Świątynia Pokutna Świętej Rodziny to jedna z najbardziej charakterystycznych ikon Barcelony i jedna z największych atrakcji tego miasta. Za projekt świątyni odpowiadał Antoni Gaudi. Sławny architekt, który poświęcił tej wspaniałej budowli ostatnie 15 lat swojego życia, nie był jednak pierwszym wyborem stowarzyszenia finansującego budowę świątyni. Pierwszy projekt opracował Francisco de Paula del Villar y Lozano. Prace rozpoczęły się w marcu 1882 roku, ale w wyniku konfliktu architekta z przedstawicielami stowarzyszenia, w 1883 roku dalsze prace powierzono Gaudiniemu, który całkowicie zmienił istniejący projekt. Co ciekawe, budowa wspaniałej świątyni trwa do dziś. Sydney Opera House Wymieniając największe ikony światowej architektury, nie można pominąć budynku opery w Sydney. Imponujący gmach z betonu, metalu i szkła liczy sobie już 50 lat, a mimo to imponuje tak samo, jak w dniu uroczystej prezentacji. Decyzja o budowie tego wspaniałego obiektu zapadła w latach 40. XX wieku. W 1957 roku rozstrzygnięto konkurs architektoniczny, w którym wzięło udział 233 projektantów. Autorem zwycięskiego projektu był Jørn Utzon. 2 lata później rozpoczęto budowę. Skomplikowana konstrukcja sklepienia znacząco wydłużyła czas prac. Pierwotnie zakładano, że oddanie gmachu do użytku nastąpi w 1965 roku. Finalnie, prace trwały 8 lat dłużej. Taj Mahal Po pół roku pandemii Tadź Mahal otworzył drzwi, turyści nie przyszli Nigdy wcześniej kompleks Tadź Mahal nie był zamknięty tak długo, i nigdy wcześniej tak niewielu ludzi chciało go oglądać jak w pierwszym dniu po półrocznej, wywołanej pandemią, przerwi... Czas na najbardziej charakterystyczny symbol Indii. Nie ulega wątpliwości, że wzniesiony w Agrze Taj Mahal to najbardziej imponująca ze wszystkich indyjskich budowli i jedna z najbardziej imponujących na świecie. Słynne mauzoleum zostało wybudowane z polecenia Szahdżahana z dynastii Wielkich Mogołów. Budowla miała upamiętniać jego żonę, która w 1631 roku zmarła przy porodzie ich czternastego dziecka. Jak głosi legenda, przed śmiercią miała zobowiązać władcę do dotrzymania trzech obietnic: miał nie ożenić się ponownie, otoczyć dzieci troską, w znieść na jej cześć budowlę, która upamiętni ją po śmierci. Pogrążony w smutku Szahdżahan wywiązał się z tych ślubów. Budowa wspaniałego mauzoleum rozpoczęła się w 1632 roku, a zakończyła się 22 lata później. W pracach miało uczestniczyć 25 tys. robotników. Podobno po zakończeniu budowy władca rozkazał obciąć im kciuki, by nigdy nie mogli wybudować równie wspaniałego dzieła. Należy jednak podkreślić, że nie potwierdzają tego żadne źródła historyczne. Więzienie na wyspie Alcatraz Przymknij się: 10 najbardziej niezwykłych więzień Czyli wakacje za kratami! Zestawienie zamyka dość nietypowa budowla. Piękny, monumentalny, kunsztowny, zachwycający – żaden z tych epitetów nie pasuje do nieczynnego zakładu karnego na wyspie Alcatraz, zlokalizowanej na wodach zatoki San Francisco. Mimo to jest jednym z najchętniej odwiedzanych obiektów turystycznych w całych Stanach Zjednoczonych. Nie ulega wątpliwości, że niezwykła popularność tego miejsca wynika z jego historii. Sama wyspa Alcatraz została poznana już w 1775 roku. W 1849 roku stała się własnością rządu USA. W czasie wojny secesyjnej powstał tam fort, który w 1907 roku został przebudowany na więzienie wojskowe. W 1934 roku obiekt przemianowano na więzienie federalne o zaostrzonym rygorze i dostosowano do nowej funkcji. Kompleks więzienny składa się z czterech bloków. Najniebezpieczniejszych przestępców osadzano w bloku D. Zmierzch działalności zakładu karnego na wyspie Alcatraz nastał w 1963 roku, kiedy prokurator generalny Robert F. Kennedy uznał, że wysokie koszty utrzymania tego obiektu podważają zasadność jego funkcjonowania. Obecnie nieczynne więzienie odwiedza ok. 1,5 miliona turystów rocznie. Nasz ekspert Artur Białek Dziennikarz i redaktor. Wcześniej związany z redakcjami regionalnymi, technologicznymi i motoryzacyjnymi. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o historii, kosmosie i przyrodzie, ale nie boi się żadnego tematu. Uwielbia podróżować, zwłaszcza rowerem na dystansach ultra. Zamiast wygodnego łóżka w hotelu, wybiera tarp i hamak. Prywatnie miłośnik literatury.
Ostia Antica to miasto, które żywiło starożytny Rzym. Dziś zostały z niego tylko malownicze ruiny
Ostia Antica to ruiny starożytnego miasta portowego. Znajdują się około 25 kilometrów na południowy zachód od Rzymu. By dostać się do parku archeologicznego Ostia Antica, wystarczy wsiąść w kolejkę podmiejską. Można nią dojechać do stacji o tej samej nazwie.
W tym artykule: Kiedy założono Ostię? Czy Ostia była terenem walk? Rozbudowa Ostii Jak wyglądała Ostia w czasach świetności? Co zwiedzić w Ostii? Starożytna Ostia leżała przy ujściu Tybru do Morza Śródziemnego. Stąd wzięła się jej nazwa. „Ostia” pochodzi od słowa „ostium”, oznaczającego ujście rzeki. To zaś wywodzi się od „os” – czyli ust lub paszczy. W okolicach „ust” Tybru założono w czasach antycznych port. Karmił on Rzym w okresie jego największej świetności. Dzisiaj Ostia Antica jest popularnym celem turystycznym i atrakcją dla miłośników historii i archeologii. Znajduje się w niej mnóstwo zabytków z czasów republiki i cesarstwa: wspaniałe antyczne budynki, teatr, ulice. Jednak jednego w nim brakuje. Paradoksalnie – morza. Osady nanoszone przez Tyber sprawiły, że przez dwa tysiące lat morze oddaliło się od Ostii. Dziś ruiny starożytnego miasta znajdują się ok. 3 km od plaży. Kiedy założono Ostię? Tego dokładnie nie wiadomo. Ostia uważana jest za pierwszą rzymską kolonię. Jednak opisy starożytnych historyków – i cytowane przez nich legendy o założeniu Ostii – nie znalazły potwierdzenia w okryciach archeologicznych. Według legend Ostię ufundował czwarty król Rzymu, Ankus Marcjusz, w roku 620 p.n.e. Marcjusz miał wpierw zniszczyć Ficanę, małe miasto nad Tybrem, 17 km od Rzymu. Później dziesięć kilometrów dalej, na wybrzeżu, rzekomo założył nowy ośrodek – właśnie Ostię. Ile w tej legendzie jest prawdy? Nie wiadomo. Najstarsze artefakty wykopane w Ostii przez archeologów pochodzą z IV w. p.n.e. Najstarsze odsłonięte budowle zbudowano ok. trzysta lat przed Chrystusem. Jest to castrum – czyli obóz militarny – oraz świątynia Jowisza, Junony i Minerwy. Czy Ostia była terenem walk? Tak i to niejednych. Miasto, w którego porcie rozładowywano towary trafiające do Rzymu, stanowiło tłusty kąsek dla wszystkich pragnących się wzbogacić. W 67 roku przed naszą erą Ostia, która dwadzieścia lat wcześniej ucierpiała w czasie wojen domowych, została złupiona przez piratów. W czasie ataku spalili port, zniszczyli flotę konsularną i porwali dwóch senatorów. Atak wywołał w Rzymie panikę i wściekłość. Gnejusz Pompejusz Wielki (jeden z przyszłych twórców I triumwiratu) namówił Aulusa Gabiniusza, wówczas trybuna ludowego, do zaproponowania specjalnej ustawy. Ustawa, znana do dzisiaj jako lex Gabinia, nadawała specjalne uprawnienia Pompejuszowi. We wszystkich prowincjach położonych w pobliżu Morza Śródziemnego mógł zbierać wojska i ścigać piratów. W ciągu roku najeźdźcy Ostii zostali pokonani. Rozbudowa Ostii Za Juliusza Cezara miasto zostało rozbudowane i wzmocnione. Tyberiusz nakazał zbudować w Ostii pierwsze forum oraz nowy port u północnego ujścia Tybru. Znacznie poważniejsze prace budowlane przeprowadzono na rozkaz Klaudiusza. Ostia była głównym portem, przez który dostarczano Rzymowi zboże. Jednak port wypłycał się, a co cięższe statki zbliżające się do Ostii ryzykowały wpadnięciem na mieliznę. Budowle starożytnego Rzymu. 11 najsłynniejszych obiektów, które warto zobaczyć Budowle Starożytnego Rzymu na długie lata stały się wzorem dla architektów z całej Europy. Jakie budowle znajdowały się w Starożytnym Rzymie? Zapraszamy na wycieczkę szlakiem najważniej... Klaudiusz rozkazał więc zbudować zupełnie nową sztuczną przystań – Portus – która znajdowała się kilka kilometrów na północ od Ostii. To jednak nadal nie rozwiązało problemu. W 62 roku naszej ery zerwał się tak silny sztorm, że zatonęło 200 statków cumujących w przystani. Portus stał się bezpieczny dopiero wtedy, gdy na rozkaz Trajana dodano do niego mniejszy, heksagonalny basen. Portus został połączony z Tybrem kanałem. Przez to między nim a Ostią powstała sztuczna wyspa – Isola Sacra. Jak wyglądała Ostia w czasach świetności? Rozkwit miasta przypada na drugi wiek naszej ery. Mieszkało w nim wówczas ponad 50 tys. ludzi (niektóre źródła mówią nawet o 100 tys.). W Ostii stały domy, które miały nawet kilka pięter. Na ich podłogach znajdowały się mozaiki. W mieście stało wiele publicznych łaźni. Był w nim teatr, wiele tawern i gospód, a także publiczne toalety. Te ostatnie miały postać rzędu siedzeń i spełniały również funkcję społeczną – czyli były miejscem, gdzie można było porozmawiać ze współmieszkańcami. Mieszkańcy Ostii sławili boga solarnego Mitrę. Jego kult rozpowszechnił się w cesarstwie rzymskim w pierwszych wiekach naszej ery. Wyznawcą tego bóstwa był m.in. cesarz Kommodus, syn Marka Aureliusza. W Ostii znajdowała się specjalna świątynia poświęcona Mitrze, a także kilkanaście innych mitreów – miejsc kultu tego bóstwa. Tu odkryto również pozostałości synagogi, najstarszej, jaką kiedykolwiek znaleziono w Europie. W drodze do Afryki w tym mieście zmarła św. Monika, matka św. Augustyna. Co zwiedzić w Ostii? Kiedy zaczął podupadać Rzym, podupadła również Ostia. Od połowy pierwszego tysiąclecia stała się obiektem najazdów i zaczęła się wyludniać. W 849 roku w jej pobliżu rozegrała się bitwa morska chrześcijan z Saracenami. Flota chrześcijańska zwyciężyła, jednak nie uratowało to Ostii. Miastu próbował pomóc papież Grzegorz IV, który jeszcze przed bitwą nakazał je odnowić, otoczyć murem i nazwać Gregoriopolis. Jednak niewiele później Ostia na wiele wieków opustoszała. W średniowieczu traktowano ją jako kamieniołom, z którego pozyskiwano budulec. W renesansie rzeźbiarze szukali w niej marmuru. Wykopaliska, mające ocalić to, co pozostało z Ostii, rozpoczęły się w XIX w. Przyspieszyły w XX w., w okresie, gdy Włochy znajdowały się pod rządami Mussoliniego. Dzisiaj park archeologiczny Ostia Antica jest chętnie odwiedzany przez turystów. Można w nim zobaczyć wiele ruin z czasów rzymskich: termy Neptuna, antyczny teatr, domy, magazyny portowe, baraki straży. Można tam się wybrać samodzielnie, dojeżdżając z Rzymu, lub skorzystać ze zorganizowanej wycieczki. Bilety do parku kosztują 18 euro dla dorosłych. Zobaczenie portów Klaudiusza i Trajana wymaga oddzielnego wydatku w wysokości 6 euro. Źródła: ministerstwo kultury, Wikipedia, Britannica. Nasz ekspert Magdalena Salik Dziennikarka naukowa i pisarka, przez wiele lat sekretarz redakcji i zastępczyni redaktora naczelnego magazynu „Focus". Wcześniej redaktorka działu naukowego „Dziennika. Polska, Europa, Świat”. Pasjami czyta i pisze, miłośniczka literatury popularnonaukowej i komputerowych gier RPG. Więcej: magdalenasalik.wordpress.com