Żubr powalił turystę w Puszczy Białowieskiej. Park wydał pilny apel
W Puszczy Białowieskiej doszło do niebezpiecznego zdarzenia z udziałem żubra. Mężczyzna podszedł zbyt blisko zwierzęcia, które przewróciło go na ziemię. Białowieski Park Narodowy przypomina, że trwa okres rui, a samce mogą zachowywać się bardziej agresywnie niż zwykle.
Choć żubry zwykle unikają kontaktu z ludźmi, w określonych sytuacjach mogą zachowywać się nieprzewidywalnie. Przekonał się o tym mężczyzna, który podczas pobytu w Puszczy Białowieskiej zbliżył się do jednego z samców. Nagranie z incydentu szybko obiegło media społecznościowe, a Białowieski Park Narodowy wyjaśnił, dlaczego o tej porze roku ryzyko takich sytuacji jest większe. Żubr przewrócił turystę w Puszczy Białowieskiej. Świadkowie zapobiegli tragedii Do niebezpiecznego zdarzenia doszło w poniedziałek 3 sierpnia w rejonie Starej Białowieży. Z relacji świadków i nagrania opublikowanego później w mediach społecznościowych wynika, że mężczyzna podszedł do żubra na zaledwie kilka metrów. Zwierzę przez chwilę pozostawało spokojne, jednak gdy człowiek jeszcze bardziej naruszył jego strefę bezpieczeństwa, gwałtownie ruszyło w jego kierunku i przewróciło go na ziemię. Osoby obserwujące całe zajście natychmiast zaczęły ostrzegać poszkodowanego, by nie wykonywał gwałtownych ruchów, ponieważ mogłoby to sprowokować kolejną reakcję zwierzęcia. Decydującą rolę odegrał fotograf przyrody Grzegorz Ryński, który podjechał samochodem w stronę żubra, odwracając jego uwagę od leżącego mężczyzny. Dzięki temu turysta mógł oddalić się z miejsca zdarzenia, choć – jak relacjonowali świadkowie – był wyraźnie zszokowany i poruszał się z trudem. Według żony fotografa, Anety Ryńskiej, doznał głębokiej rany łydki i silnego stłuczenia, dlatego wymagał pomocy medycznej. Sam autor nagrania opublikował później apel skierowany do wszystkich odwiedzających Puszczę Białowieską: „Publikuję to nagranie jako przestrogę. Żubr nie jest maskotką ani atrakcją do zdjęć. To dzikie zwierzę ważące nawet kilkaset kilogramów i potrafiące być bardzo niebezpieczne. Zachowujcie bezpieczny dystans i nigdy nie podchodźcie do żubrów, nawet jeśli wydają się spokojne. Jedna nieprzemyślana decyzja może skończyć się tragedią”. Nagranie szybko zaczęło krążyć w mediach społecznościowych, stając się kolejnym przykładem pokazującym, jak niebezpieczne może być lekceważenie podstawowych zasad bezpieczeństwa podczas spotkania z dzikimi zwierzętami. Białowieski Park Narodowy apeluje o ostrożność. Trwa okres rui żubrów Do zdarzenia odniosły się również władze Białowieskiego Parku Narodowego oraz naukowcy od lat zajmujący się badaniem żubrów. Park podkreślił, że w tym przypadku trudno mówić o bezpodstawnym ataku zwierzęcia – była to przede wszystkim reakcja obronna wywołana naruszeniem jego strefy bezpieczeństwa. W opublikowanym komunikacie przypomniano, że od wolno żyjących żubrów należy zachować co najmniej 50 metrów odległości, nie próbować podchodzić bliżej w celu zrobienia zdjęcia ani nie wabić ich jedzeniem. Podobną opinię przedstawił prof. Rafał Kowalczyk z Instytutu Biologii Ssaków PAN w Białowieży, który nazwał sytuację „kolejnym przykładem skrajnej ludzkiej nieodpowiedzialności”. Jak zaznaczył, żubry zwykle wykazują dużą cierpliwość wobec ludzi, jednak dla każdego dzikiego zwierzęcia człowiek zbliżający się na kilka metrów może zostać odebrany jako zagrożenie. Naukowiec przypomniał również, że obecnie trwa ruja żubrów, a samce są w tym okresie bardziej pobudzone i mogą reagować gwałtowniej niż zwykle. Tym bardziej konieczne jest przestrzeganie zasad obowiązujących podczas obserwacji największego lądowego ssaka Europy. Nie bez znaczenia pozostaje również skala populacji tych zwierząt w regionie. Zgodnie z zimową inwentaryzacją przeprowadzoną przez Białowieski Park Narodowy pod koniec 2025 roku, w polskiej części Puszczy Białowieskiej oraz na przyległych terenach przebywało 1176 wolno żyjących żubrów, co czyni ten obszar największą ostoją gatunku w kraju. Spotkanie z nimi należy do największych atrakcji regionu, jednak – jak pokazuje ostatni incydent – obserwacja dzikiej przyrody wymaga przede wszystkim cierpliwości, respektowania zaleceń służb i zachowania odpowiedniego dystansu. Źródła: Onet, TVP, Białowieski Park Narodowy Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Żubr jednak ma naturalnych wrogów. Naukowcy z Instytutu Biologii Ssaków w Białowieży nagrali coś niezwykłego
Nowe badanie naukowców IBS PAN w Białowieży zmienia naszą wiedzę o żubrach. W Puszczy Białowieskiej fotopułapka nagrała unikatowy film, pokazujący starcie watahy wilków ze stadem żubrów. Do tej pory biolodzy zakładali, że żubry generalnie nie mają naturalnych wrogów, a polowania drapieżników na nie są wielką rzadkością.
Badanie naukowców z Instytutu Biologii Ssaków w Białowieży rzuca nowe światło na relacje drapieżnik-ofiara w Puszczy Białowieskiej. Choć żubr europejski (Bison bonasus) jest uznawany za gatunek niebędący ofiarą ze względu na swoje ogromne rozmiary, może to wymagać rewizji. Na nagraniu z fotopułapki widać atak grupy 7 wilków na nowonarodzone cielę w stadzie żubrów. Artykuł naukowy opisujący tę niezwykłą obserwację ukazał się w czasopiśmie „Ecology and Evolution” Wilki kontra żubry: niezwykłe nagranie z fotopułapki Artykuł „The King in the Crosshairs: Evidence of a Predation Attempt on European Bison by Wolves”, autorstwa Robin Wijnands i Tomasza Borowika, analizuje unikatowe nagranie z fotopułapki w polskiej części Puszczy Białowieskiej. Zdarzenie miało miejsce 15 września 2025 roku w godzinach porannych (między 7:25 a 7:47). Kamera uchwyciła grupę siedmiu wilków, która zaatakowała stado jedenastu żubrów. W skład stada wchodziło pięć dorosłych krów, dwa dorosłe byki, jeden młody byk oraz trzy osobniki młodociane, w tym nowonarodzone cielę. Drapieżniki od razu skoncentrowały atak na najsłabszym osobniku – młodziutkim cielaku. Wideo dokumentuje dwie próby jego pochwycenia. W pierwszej trzy krowy próbowały przegonić wilki, odwracając swoją uwagę od cielęcia. Wilki natychmiast je zaatakowały, chwytając za szyję i próbując odciągnąć od stada, lecz zostały odparte przez dwie dorosłe krowy. Po chwili doszło do drugiego ataku, w którym wilki ponownie złapały cielę. Tym razem całe stado ruszyło na ratunek. Dorosłe żubry szarżowały na drapieżniki, celując w nie rogami, a następnie uformowały krąg wokół noworodka. Obrona była skuteczna i wilki w końcu się wycofały. Niezwykłe nagranie można obejrzeć tutaj. Żubr jednak jest ofiarą Naukowcy wskazują, że choć polowanie było nieudane, nagranie stanowi bardzo rzadki dowód na to, że wilki jednak postrzegają żubry jako potencjalną zdobycz. Dotychczasowe dane z Puszczy Białowieskiej sugerowały, że żubry wprawdzie są znikomą częścią diety wilków, ale jako padlina. W Ameryce Północnej udokumentowano atak większej watahy wilków na bizona amerykańskiego. Były też doniesienia o atakach niedźwiedzi na żubry w Rumunii. Pojawia się pytanie: czy drapieżniki faktycznie polują na żubry, czy są to incydentalne przypadki? Badanie sugeruje, że niewielki rozmiar watahy w opisywanym przypadku mógł być niewystarczający do pokonania stada żubrów, zwłaszcza przy ich aktywnej strategii obronnej. Jednakże populacja żubrów w Europie rośnie i wraz z nią zwiększa się liczebność oraz rozmiar watah wilków. A to będzie prowadzić do częstszych interakcji tego typu. Naukowcy wskazują, że drapieżnictwo wobec żubrów nie było dotychczas szczegółowo badane. Skupiano się raczej na ich trybie życia i możliwościach ochrony i zwiększenia populacji. Co to odkrycie oznacza dla ochrony przyrody? Wyniki badania mają istotne implikacje dla zarządzania populacjami obu gatunków. Jeśli wilki zaczną częściej polować na żubry, mogą zacząć pełnić rolę naturalnego regulatora ich liczebności, co mogłoby pomóc w ograniczaniu szkód w uprawach rolnych i łagodzeniu konfliktów na linii człowiek-żubr. Autorzy postulują również, by w przyszłych badaniach nad reintrodukcją żubrów częściej uwzględniać wpływ naturalnych drapieżników, nie tylko w kontekście ich śmiertelności, ale także zmian w zachowaniu i reakcji stresowych. Nagranie dowodzi, że mimo iż tak intensywnie badamy i obserwujemy żubry, ich interakcje z wilkami są bardziej złożone, niż sądziliśmy. Źródło: Ecology and Evolution Nasza autorka Magdalena Rudzka Redaktorka i wydawczyni National-Geographic.pl. Wcześniej związana m.in. z National Geographic Traveler i magazynem pokładowym PLL LOT Kaleidoscope. Z wykształcenia humanistka (MISH i SNS PAN), ale to przyroda stanowi jej największą pasję. Szczególnie bliskie są jej ekosystemy słodkowodne, a prawdziwym „konikiem” są ryby. W National-Geographic.pl pisze o swoich przyrodniczych pasjach, nauce i medycynie. Prywatnie ceni sobie podróże po nieoczywistych kierunkach, ze szczególnym sentymentem do Europy Środkowej i Wschodniej.
Bieszczadzkie żubry rosną w siłę. Rekordowe wyniki marcowego spisu zwiastują potężne wyzwania
Podczas marcowego liczenia żubrów w bieszczadzkich nadleśnictwach udało się naliczyć 940 ogromnych ssaków. Tegoroczny wynik stanowi znaczącą poprawę względem ubiegłorocznego pomiaru – wtedy naliczono o 100 osobników mniej. Jednak nie powinniśmy wyłącznie się cieszyć: naukowcy tłumaczą, jakie negatywne skutki może nieść za sobą tak duży wzrost populacji.
Luty przyniósł historyczne wieści z polskiej części Puszczy Białowieskiej, gdzie populacja żubrów osiągnęła poziom 1176 osobników. Ten imponujący wynik to m.in. efekt udanych migracji zwierząt pomiędzy puszczami Białowieską a Knyszyńską. Powody do świętowania mają również leśnicy z Podkarpacia – bieszczadzka populacja zwiększyła się w ciągu roku o kolejne 100 sztuk. Eksperci studzą jednak entuzjazm, przypominając, że tak dynamiczny wzrost wymaga czujności i monitorowania zagrożeń ekologicznych oraz zdrowotnych. Dokładność bieszczadzkiego spisu Na pierwszy rzut oka dziwić może dokładność, z jaką przeprowadzony został spis. Precyzyjna liczba policzonych osobników jest jednak wynikiem jednodniowej akcji liczenia, która odbywa się we wszystkich jednostkach leśnych (nawet tych zarządzanych przez podmioty prywatne). Finał ten poprzedzają wielodniowe obserwacje stad. Dzięki tak dokładnemu przygotowaniu leśnicy doskonale znają strukturę grup, co pozwala wyeliminować ryzyko dwukrotnego policzenia tych samych osobników. Ile żubrów żyje w Bieszczadach? Jak podaje Edward Marszałek, rzecznik prasowy Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych w Krośnie, podczas marcowego spisu doliczono się łącznie 940 żubrów. Spośród nich 880 osobników bytuje po stronie polskiej, a 60 po słowackiej. Tytuł największej ostoi gatunku przypadł Nadleśnictwu Baligród, gdzie w 14 stadach odnotowano blisko 400 żubrów. Jednak to w Nadleśnictwie Lutowiska, u podnóża masywu Otryt, zaobserwowano największe pojedyncze stado. Obecna struktura populacji, skupionej w dużych grupach rodzinnych, jest charakterystyczna dla okresu wczesnowiosennego. Już niebawem stada ulegną rozproszeniu – znaczna część osobników uda się w wyższe partie gór, gdzie pod okiem żubrzyc (samica nazywana jest również krową) dorastać będzie kolejne pokolenie. To właśnie dlatego spis przeprowadzany jest w marcu: to ostatni moment, na obserwowanie ssaków w dużych skupiskach. Zagrożenia sukcesu populacyjnego Dynamiczny przyrost na ograniczonym obszarze generuje konkretne wyzwania. Edward Marszałek wskazuje m.in. na narastające szkody w uprawach rolnych będące konsekwencją żerowania tych największych polskich ssaków. Kluczowym zagrożeniem pozostaje jednak kwestia zdrowotna. Przegęszczenie stad sprzyja szybkiemu rozprzestrzenianiu się chorób, takich jak gruźlica czy telazjoza, która co roku dziesiątkuje bieszczadzkie żubry. Przy tak dużej liczbie osobników i częstych kontaktach między grupami ryzyko wystąpienia epidemii drastycznie rośnie, co w przyszłości może doprowadzić do załamania się liczebności gatunku. Aby ograniczać skalę problemu, należy dokładnie prowadzić monitoring osobników, co pozwala szybko reagować na zachodzące w lasach zmiany. Jak zachować się w obecności żubra? Wzrost populacji niesie ze sobą również wyższe ryzyko konfliktów ludzko-zwierzęcych. Największym zagrożeniem jest tu nieodpowiedzialna turystyka, która może prowadzić do tragicznych w skutkach zdarzeń. Już w zeszłym roku przyrodnik Adam Wajrak apelował o zachowanie bezpiecznego dystansu – minimum 100 metrów – podczas obserwacji. Taka odległość gwarantuje żubrowi komfort psychiczny i pozwala na swobodne fotografowanie bez płoszenia stada. Przekroczenie tej granicy jest skrajnie niebezpieczne – odczuwający zagrożenie żubr może zaatakować, co stanowi bezpośrednie zagrożenie dla życia turysty. Źródła: Nauka w Polsce, Regionalna Dyrekcja Lasów Państwowych w Krośnie Nasz autor Olaf Kardaszewski Absolwent Instytutu Stosowanych Nauk Społecznych na Uniwersytecie Warszawskim. Obecnie student magisterskiego kierunku Studiów Miejskich na tej samej uczelni. Interesuje się społecznymi i kulturowymi aspektami zmieniającego się świata, o czym chętnie pisze w swoich pracach. Współprowadzący projekt „Podziemna Warszawa” w National Geographic Polska. Uwielbia podróże, w trakcie których zawsze stara się obejrzeć mecz lokalnej drużyny piłkarskiej.
Rekordowa liczba żubrów w Puszczy Białowieskiej. Znamy najnowszy stan populacji
Dane z zimowego liczenia żubrów w polskiej części Puszczy Białowieskiej przynoszą dobre wieści. Białowieski Park Narodowy ogłosił, że stan populacji na koniec 2025 roku to aż 1176 osobników. To dużo więcej niż w zeszłym roku. Naukowcy tłumaczą czym spowodowany jest tak gwałtowny wzrost.
Porównując tegoroczne dane z wynikami z poprzedniego roku, można odnieść wrażenie gwałtownego skoku populacyjnego. Wówczas doliczono się bowiem 870 osobników. Eksperci studzą jednak emocje, wskazując na złożone przyczyny tego zjawiska. Kluczowym czynnikiem okazały się migracje między dwoma ważnymi siedliskami. Z puszczy do puszczy: jak migrują żubry? Jak wyjaśnia w rozmowie z PAP Andrzej Karczewski, kierownik Ośrodka Hodowli Żubrów BPN, znaczna grupa ponad stu zwierząt, która w poprzednim sezonie przemieściła się do Puszczy Knyszyńskiej (w rejon nadleśnictwa Żednia), jesienią wróciła do macierzystej Puszczy Białowieskiej. Oznacza to, że realny przyrost naturalny między 2024 a 2025 rokiem oscyluje wokół liczby urodzonych cieląt, a nie setek nowych osobników. Jednak powrót tych „emigrantów" jest niezwykle istotnym wyróżnikiem różnorodności genetycznej i stabilności stada. Demografia białowieskiego stada Tegoroczna aura wyjątkowo sprzyjała przyrodnikom. Sroga, mroźna zima zmusiła zwierzęta do częstszego korzystania z przygotowanych przez leśników punktów dokarmiania, więc łatwiej było je policzyć. Inwentaryzację przeprowadzono w dwa styczniowe dni. W procesie liczenia uczestniczyli: pracownicy BPN, naukowcy, wolontariusze oraz leśnicy z sześciu okolicznych nadleśnictw (Białowieża, Bielsk, Browsk, Hajnówka, Nurzec i Rudka). A oto dokładne wyniki: łączna liczba żubrów: 1176 osobników samice: 505 krów samce: 248 byków cielęta: 176 młodych, urodzonych w ubiegłym roku pozostałe: osobniki o nieustalonej płci (głównie ze względu na dużą odległość podczas obserwacji). Żubr na obrzeżach Puszczy: wyzwania i adaptacja Wzrost liczebności oraz zmiany środowiskowe sprawiają, że zwierzęta coraz śmielej wychodzą poza gęste lasy. Obecnie duże grupy żubrów żerują na tzw. przedpolach puszczy – terenach otwartych i polach, gdzie korzystają z ozimin, rzepaku czy pozostałości po ubiegłorocznej kukurydzy. To zachowanie jest ściśle skorelowane z dostępnością naturalnego pokarmu w lesie. W latach „tłustych", obfitujących w żołędzie, żubry rzadziej opuszczają knieje, a w okresach suszy szukają pożywienia na polach uprawnych. Aby lepiej poznać te mechanizmy, naukowcy zdecydowali się na nowoczesne metody monitoringu. Jednemu z osobników bytujących na łąkach założono obrożę telemetryczną. Dane z nadajnika pozwolą precyzyjniej poznać ich sezonowe wędrówki oraz to, jak dużą rolę w ich diecie odgrywają rośliny uprawne. Znaczenie korytarzy ekologicznych Swobodne przemieszczanie się zwierząt między Puszczą Białowieską a Knyszyńską potwierdza, jak ważna jest drożność korytarzy ekologicznych na Podlasiu. Wymiana osobników między stadami zapobiega ubożeniu puli genetycznej, co jest kluczowe dla przetrwania gatunku. Choć lokalnie zagęszczenie żubrów w samej Puszczy jest już bardzo wysokie, ich naturalna ekspansja na sąsiednie tereny leśne jeszcze trwa i jest procesem pożądanym z punktu widzenia biologii. Źródło: Nauka w Polsce, Białowieski Park Narodowy Nasza autorka Magdalena Rudzka Redaktorka i wydawczyni National-Geographic.pl. Wcześniej związana m.in. z National Geographic Traveler i magazynem pokładowym PLL LOT Kaleidoscope. Z wykształcenia humanistka (MISH i SNS PAN), ale to przyroda stanowi jej największą pasję. Szczególnie bliskie są jej ekosystemy słodkowodne, a prawdziwym „konikiem” są ryby. W National-Geographic.pl pisze o swoich przyrodniczych pasjach, nauce i medycynie. Prywatnie ceni sobie podróże po nieoczywistych kierunkach, ze szczególnym sentymentem do Europy Środkowej i Wschodniej.
Żubr poturbował turystkę w Teremiskach. Białowieski Park Narodowy apeluje
O tym że żubry z Puszczy Białowieskiej to dzikie zwierzęta, dobitnie przekonała się jedna z turystek. Próba sfotografowania zwierzęcia ze zbyt bliska zakończyła się wezwaniem pogotowia ratunkowego. Do sprawy odnieśli się m.in. Białowieski Park Narodowy oraz przyrodnik i dziennikarz Adam Wajrak.
Do zdarzenia doszło w Teremiskach, 30 października 2025. Grupa turystów próbowała zrobić zdjęcie żubrowi. Samiec uznał że podeszli zbyt blisko i zaatakował jedną z osób. Poturbowana, trafiła do szpitala. Park Narodowy ostrzega przed zbliżaniem się do żubrów Białowieski Park Narodowy poinformował o zdarzeniu na swoim fanpageu’u na Facebooku, równocześnie apelując o ostrożność. Udostępnił też dwa zdjęcia – na jednym z nich widać osobę, która podeszła do żubra na zaledwie kilka metrów. Park zwraca uwagę, że to o wiele za blisko. Tłumaczy, że podejście zbyt blisko i przekroczenie „strefy komfortu” zwierzęcia może skutkować agresją. „Po raz kolejny apelujemy o rozsądne zachowanie przy spotkaniu z żubrem i przestrzeganie BEZPIECZNEGO DYSTANSU – MINIMUM 50M!” – apelują władze Parku. Dalej dają też do zrozumienia, że będą monitorować miejsca, w których celowo wykładane jest siano mające zwabić żubry w pobliże osad. Atak żubra – opinia przyrodnika Adama Wajraka O sprawie opowiedział też dziennikarz i przyrodnik Adam Wajrak, od lat mieszkający w Teremiskach. Według jego informacji, byk zaatakował turystkę, obserwującą żubry z grupą. Według Wajraka kobieta podeszła zbyt blisko i odcięła zwierzęciu drogę ucieczki na zamkniętej działce. Turystka przyjechała z zagranicy i według przyrodnika zachowała się „wyjątkowo nieodpowiedzialnie”, podchodząc do zwierzęcia o wiele za blisko. „Proszę, jeżeli przyjeżdżacie obserwować tu żubry, róbcie to z rozsądnej odległości. 100 metrów, jeżeli nie znacie ich i ich zachowań jest dobrą i bezpieczną odległością, dobrą też do robienia zdjęć. I odległością, w której to zwierzę będzie czuło się komfortowo. Do Białowieskiego Parku Narodowego apeluję o jakąś akcję informacyjną. Również w językach obcych. Jest tu kilka miejsc, gdzie można postawić tablicę informacyjną” – napisał Wajrak w mediach społecznościowych. W Teremiskach i innych wsiach sąsiadujących z Puszczą Białowieską obecność żubrów nie jest niczym nadzwyczajnym. Są stałym elementem życia mieszkańców i obiektem obserwacji turystów z całego świata. Do groźnych incydentów dochodzi jednak bardzo rzadko, m.in. dzięki pracy wykwalifikowanych przewodników po Puszczy Białowieskiej. Żubry są u siebie – pamiętajmy o tym. Źródła: Białowieski Park Narodowy, Adam Wajrak Nasza autorka Magdalena Rudzka Dziennikarka „National Geographic Traveler" i „Kaleidoscope". Przez wiele lat również fotoedytorka w agencjach fotograficznych i magazynach. W National-Geographic.pl pisze przede wszystkim o przyrodzie. Lubi podróże po nieoczywistych miejscach, mięso i wino.
Krowa i żubr zostali rodzicami. Na świat przyszło zaskakujące potomstwo
Na Białorusi doszło do niezwykłego wydarzenia – w jednym z gospodarstw przyszły na świat cielęta, których ojcem okazał się żubr. Samotny samiec od dłuższego czasu kręcił się w pobliżu stada krów. Efektem jego zalotów są dwa żubronie.
Spis treści Nieplanowane narodziny żubroni Ojciec niecodziennego potomstwa – samotny żubr Żubronie w naturze i w historii W białoruskim gospodarstwie mleczarskim w rejonie szarkowszczyńskim (obwód witebski) doszło do niezwykłego zjawiska. W krótkim odstępie czasu urodziły się dwa cielęta nietypowego pochodzenia. Ich wielkość i umaszczenie od razu zwróciły uwagę pracowników, którzy szybko domyślili się kto może być ojcem. Nieplanowane narodziny żubroni Pierwsze cielę przyszło na świat 6 maja. Ważyło około 50 kg, czyli znacznie więcej niż zwykłe cielę (30 kg). Było tak duże, że matka niestety nie przeżyła porodu. Cielę jednak uratowano i ma się dobrze. To nie koniec historii – kilka dni później urodziło się drugie cielę, również różniące się wyglądem od krowy. Miało umaszczenie podobne do krowiego, lecz masywną sylwetkę, bardziej przypominającą żubra. Ojciec niecodziennego potomstwa – samotny żubr I to właśnie żubr jest ojcem obu cieląt. Według pracowników gospodarstwa obok pola, gdzie pasą krowy, od dawna pojawia się samotny żubr. W zeszłym roku próbowano go odstraszyć w trosce o bezpieczeństwo stada, ale okazał się bardzo łagodny, zarówno w stosunku do ludzi, jak i krów. Według relacji zootechnik Mari­ny Chadanionok, samiec szczególnie upodobał sobie jedną krowę i „chodził za nią cały dzień”. Zaloty najwyraźniej przyniosły wymierny skutek. Dwa cielęta to żubronie – hybrydy żubra europejskiego z bydłem domowym. Ten, który stracił mamę żyje w stadzie, drugi miał więcej szczęścia i rośnie u boku krowiej matki. Rejon szarkowszczyński nie jest typowym siedliskiem żubrów na Białorusi. Podobnie jak w Polsce, największe ich skupisko występuje w białoruskiej części Puszczy Białowieskiej. Żubronie w naturze i w historii Jak tłumaczy Pavel Gesztowt z Narodowej Akademii Nauk Białorusi ds. Zasobów Biologicznych, takie przypadki choć rzadkie, wcale nie są wyjątkowe. Samotne samce żubrów już wcześniej na Białorusi kilkakrotnie miały podobne „osiągnięcia”. Nieplanowane żubronie urodziły się: w 2016 roku w Leliku (obwód brzeski), w 2021 r. w Głębokim (obwód witebski), w 2022 r. w Drujsku (obwód witebski). Historia mieszańców żubra i bydła sięga lat 20 XX wieku. W wielu krajach, w tym Polsce, przeprowadzano krzyżowanie dwóch gatunków w celu uzyskania silnych zwierząt gospodarskich, odpornych i wydajnych. Żubronie miały być hodowane jako zwierzęta mleczne i mięsne. Jednak z powodu trudności w oswajaniu ich oraz obaw o zachowanie czystości genetycznej żubra, eksperymenty te z czasem zakończono. Źródło: Zerkalo Nasza autorka Magdalena Rudzka Dziennikarka „National Geographic Traveler" i „Kaleidoscope". Przez wiele lat również fotoedytorka w agencjach fotograficznych i magazynach. W National-Geographic.pl pisze przede wszystkim o przyrodzie. Lubi podróże po nieoczywistych miejscach, mięso i wino.
Róg prażubra odkryty przez nastolatka z Polski – niezwykłe znalezisko w Wiśle
Gdy jest się zapalonym poszukiwaczem skarbów, to nawet codzienna rodzinna wycieczka może być źródłem wyjątkowych wrażeń. Przekonał się o tym 11-letni Marcel z Zaborowa, który dzięki swojej spostrzegawczości wyłowił z Wisły dużą kość wymarłego ssaka.
W celu poszukiwania reliktów przeszłości nie trzeba podróżować śladami antycznej Grecji czy Egiptu. Także Wisła skrywa wiele skarbów. Do ich odnalezienia potrzeba niekiedy jedynie wprawnego oka, determinacji i odrobiny wiedzy. Czasem może być to średniowieczny miecz, a czasem… róg wymarłego prażubra. Sensacyjne odkrycie nastolatka – 18 sierpnia do PAN Muzeum Ziemi zgłosiła się Pani Joanna, mama Marcela. Przekazała nam informację, że podczas rodzinnej wycieczki jej 11-letni syn znalazł dużą, ciekawą kość – mówi National Geographic Polska Dariusz Nast, adiunkt muzealny. Początkowo myślano, że należała ona do tura – innego, poza prażubrem, plejstoceńskiego przedstawiciela rodziny wołowatych. Dzięki pracy m.in. Dariusza Nasta udało się jednak ustalić, że niegdysiejszym właścicielem rogu był żubr stepowy, nazywany także prażubrem. Jak łatwo się domyślić, jest on przodkiem żyjącego dzisiaj na terenie polski żubra białowieskiego. Ciekawość pierwszym krokiem do muzeum Odkrywcą wyjątkowego rogu jest Marcel Wroński, uczeń 5 klasy w Zaborowie. Jego mama opowiada, że od małego jest on poszukiwaczem wszelkich skarbów, a swoje pasje realizuje w łódzkim klubie KPE Eksplorer. Róg prażubra na wystawie Chociaż niezwykły róg trafił już do muzeum, to na jego oglądanie trzeba będzie nieco poczekać. – Leży w chłodnym miejscu, opatulony wilgotną tkaniną i niewskazane jest, aby często go odkrywać. Okaz został znaleziony w wodzie, dlatego musi przejść długi proces wysychania. Gwałtowne schnięcie może spowodować pokruszenie się kości – informuje Nast. Róg zostanie następnie oczyszczony z zabrudzeń i zabezpieczony żywicą akrylową. Muzeum dodaje, że będzie publikować postępy z tych prac. Znaczenie znaleziska Marcela Dzięki tego rodzaju znaleziskom naukowcy nie tylko otrzymują informacje na temat zwierząt, które żyły tysiące lat temu. Przede wszystkim pozwalają one zrozumieć interakcje zachodzące między gatunkami, także ludźmi, prześledzić ich ewolucję czy wędrówki. To punkt styku różnych dziedzin wiedzy. – Wiemy, że te duże zwierzęta były w diecie ówczesnych ludzi i w tym miejscu paleontologia spotyka się z archeologią – dodaje przedstawiciel muzeum. Źródło: PAN Muzeum Ziemi w Warszawie, National Geographic Polska Nasz autor Jonasz Przybył Redaktor i dziennikarz związany wcześniej m.in. z przyrodniczą gałęzią Wydawnictwa Naukowego PWN, autor wielu tekstów publicystycznych i specjalistycznych. W National Geographic skupia się głównie na tematach dotyczących środowiska naturalnego, historycznych i kulturowych. Prywatnie muzyk: gra na perkusji i na handpanie. Interesuje go historia średniowiecza oraz socjologia, szczególnie zagadnienia dotyczące funkcjonowania społeczeństw i wyzwań, jakie stawia przed nimi XXI wiek.
Żubroń miał uzdrowić polską gospodarkę. Dziś jest już tylko ciekawostką
Żubroń miał uczynić Polskę potęgą w dziedzinie hodowli bydła. Nowy gatunek, powstały ze skojarzenia dwóch innych, miał rozwiązać wiele problemów gospodarczych i stać się jednym ze szczytowych osiągnięć Polski Ludowej. Dziś to majestatyczne zwierzę niemal nie występuje. Czym właściwie jest żubroń? Jak powstał i jak wygląda? Na te i inne pytania odpowiadamy poniżej.
Spis treści: Czym jest żubroń? Jak wygląda żubroń? Jak powstał żubroń? Hybrydy zwierząt są nie tylko efektem zamierzonego krzyżowania gatunków. Wiele z nich powstaje w naturze. Przykładem może być tu narluga, czyli potomek narwala i białuchy arktycznej, dwóch rzadkich waleni. W „naturalnych mieszańców” obfituje gromada ptaków. Jednym z przykładów jest choćby skrzekot, będący połączeniem cietrzewia i głuszca. Hybryd nie brakuje w gromadzie płazów, gdzie np. żaba wodna okazała się mieszańcem żaby śmieszki i jeziorkowej. Naturalne krzyżowanie się pokrewnych gatunków najczęściej jest mechanizmem obronnym, mającym zapewnić lepsze przystosowanie do zmieniających się warunków klimatycznych i środowiskowych. Nie można jednak nie wspomnieć, że do powstania wielu „mieszańców” przyczynili się ludzie. Przykładem niech będzie muł, lygrys czy świniodzik. Jednym z takich zwierząt jest także żubroń. Czym jest żubroń? Żubroń to krzyżówka żubra europejskiego z bydłem domowym. Istnieje wiele podobnych połączeń. W tym miejscu warto wskazać choćby na muła, który powstał ze skrzyżowania klaczy konia domowego z ogierem osła domowego. A jednak żubroń jest zwierzęciem wyjątkowym. Dlaczego? Ponieważ hybrydą jest sam żubr. Największy ssak lądowy Europy jest niczym innym, jak połączeniem dwóch gatunków. Formami wyjściowymi były byk wymarłego już prażubra (czyli żubra pierwotnego) i krowa tura. Można więc powiedzieć, że w tym przypadku jedna hybryda dała początek drugiej. Jak wygląda żubroń? Żubroń ma cechy obu form wyjściowych. Sylwetka zwierzęcia jest masywna niczym sylwetka żubra, ale wyraźnie bardziej proporcjonalna – część zadnia jest zdecydowanie masywniejsza. Łeb w zarysie bardziej przypomina krowi niż żubrzy. Także rogi żubronia bardziej przypominają wyrostki rogowe krowy. Żubronie są wyraźnie większe od swoich gatunków, od których pochodzą. Masa ciała dojrzałego byka sięga 1200 kg, a krowy – 810 kg. Dla porównania, byk żubra europejskiego waży do 920 kg, a krowa – do 640 kg. W przypadku bydła domowego wskazanie odpowiednich wartości jest nieco trudniejsze, gdyż te zależą przede wszystkim od rasy. Należy przyjąć, że masa ciała zamyka się w przedziale od ok. 400 do ok. 1200 kg. Trzeba jednak podkreślić, że zjawisko to nie jest niczym niezwykłym. Hybrydy często osiągają większe rozmiary i masę niż gatunki wyjściowe. Umaszczenie jest zmienne. Barwą przeważającą jest czarnobrunatna, ale okrywa może mieć też kolor czarnorudy, płoworudy, najczęściej z wąskimi czarnymi pasami w części grzbietowej i na bokach. Jak powstał żubroń? Pochylając się nad genezą tego gatunku, należy podkreślić, że żubry i krowy domowe nigdy nie rozmnażały się wspólnie w warunkach naturalnych. Co prawda na obszarze Puszczy Białowieskiej bydło nierzadko pasło się tuż obok swoich dzikich kuzynów, zwłaszcza w okresie międzywojennym i po II wojnie światowej, jednak nigdy nie doszło do przypadkowego skutecznego skojarzenia obu gatunków. A przynajmniej nic nie wiadomo na ten temat. Żubroń powstał z pomocą ludzi, a i tak stanowiło to nie lada wyczyn. Żeby doszło do skojarzenia, trzeba było wyselekcjonować młode, jurne okazy byka żubra. Takie osobniki chętniej pokrywały krowy domowe niż ich starsi krewniacy. Układ zwierząt rodzicielskich, w którym ojcem był żubr, a matką krowa, sprawdził się najlepiej. Z prostego powodu: jeden ekstremalnie rzadki żubr mógł być ojcem wielu cieląt. Pierwsze próby stworzenia nowego gatunku O żubroniu zrobiło się głośno w czasach PRL-u. Należy jednak podkreślić, że prace nad stworzeniem tego gatunku wyprzedziły czas radzieckiej dominacji politycznej prawie o sto lat. Autorem pomysłu połączenia żubra z krową był Leopold Walicki. W 1847 roku administrator majątku Wilanowo pod Grodnem zaczął krzyżować z bydłem domowym żubry, które dostał w prezencie od rosyjskiego cara. Z całą pewnością stwarzało to wiele problemów, ale Walicki osiągnął niebywały sukces. Uzyskał płodnego samca, co później nie udało się już nikomu. Do 1859 roku wyhodował piętnaście osobników. Po co wyhodowano żubronia? Leopoldowi Walickiemu przyświecał jasny cel. Chciał stworzyć silne bydło robocze, które byłoby odporne na niskie temperatury i które odznaczałoby się szybkim przyrostem masy mięśniowej, nawet przy stosowaniu niskiej jakości paszy. W tym zakresie eksperyment zakończył się powodzeniem, jednak sytuacja polityczna nie sprzyjała jego kontynuacji. Gdy wybuchło powstanie styczniowe, Walicki udzielił pomocy walczącym Polakom, za co został skazany na śmierć. Jego majątek został przejęty przez władze rosyjskie. Żubroń jako zwierzę rzeźne Pomysł krzyżowania żubrów z bydłem domowym ożył po II wojnie światowej, jednak pierwotna koncepcja Walickiego odeszła w zapomnienie. Żubroń nie miał być zwierzęciem pociągowym. W XX wieku, w dobie rozwoju maszyn rolniczych, coraz częściej odchodzono od pracy z wykorzystaniem zwierząt. Cel hodowli był inny. PRL borykał się z licznymi problemami gospodarczymi. Nagle pomysł hodowli tego zwierzęcia wydał się wyjątkowo atrakcyjny. Nic dziwnego. Przy niewielkim nakładzie pracy i kosztów, jeden żubroń mógł dostarczyć znacznie więcej mięsa niż krowa. Szybko przybierał na masie. Nawet zimą mógł być trzymany poza oborą. To dawało możliwość zagospodarowania budynków na inne cele. Małe wymagania żywieniowe sprawiały, że do wykarmienia zwierząt wystarczył kawałek lasu i łąka. Żubroń miał uczynić Polskę potentatem w dziedzinie hodowli bydła. Tak się jednak nie stało, ale o tym za chwilę. Dlaczego mimo tak licznych zalet nowego gatunku wcześniej nie zdecydowano się na wznowienie eksperymentu Walickiego? To proste. W okresie międzywojennym żubr był ekstremalnie rzadkim gatunkiem, bliskim wyginięcia. Dopiero po II wojnie światowej liczebność tego gatunku zaczęła wzrastać i można było przystąpić do prób hodowli na masową skalę. Wznowienie hodowli W 1958 roku prof. August Dehnel, kierownik Zakładu Badania Ssaków PAN w Białowieży, przystąpił do prac nad stworzeniem nowej rasy użytkowej bydła. Głównym celem, jaki sobie postawił, było poznanie mechanizmu dziedziczenia genów i płodności żubroni, co miało usprawnić hodowlę komercyjną. Hodowlą żubroni zajęło się kilka ośrodków: Państwowy Zakład Unasienniania Zwierząt w Myśliborzycach, PGR Rzepin i PGR Łękno. Byki żubrów kojarzono z krowami rasy polskiej czerwonej i nizinnej czarno-białej. Dzięki opracowanej przez Edwarda Sumińskiego metodzie sztucznej inseminacji, do 1984 roku udało się wyhodować niemal 550 zwierząt w różnych pokoleniach. Problemy hodowców Należy jednak podkreślić, że hodowla nie szła „jak po maśle”. Podstawowy problem stanowił fakt, że nie udało się uzyskać płodnego byka. Tylko część samic okazywała się płodna. Należy też wspomnieć, że krowy miały ogromne problemy z porodem dużych cieląt, których masa dochodziła do 50 kg. Poza tym żubronie zachowywały częściowo naturę swoich dzikich ojców. Były dość nieprzewidywalne, czasami nawet agresywne. Hodowla żubroni zakończyła się w 1990 roku. 15 lat później w Gospodarstwie Rolnym Karolew stworzono niewielkie stado tych zwierząt. Nic jednak nie wskazuje, że ta niezwykła hybryda będzie uzyskiwana na szeroką skalę. Nasz autor Artur Białek Dziennikarz i redaktor. Wcześniej związany z redakcjami regionalnymi, technologicznymi i motoryzacyjnymi. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o historii, kosmosie i przyrodzie, ale nie boi się żadnego tematu. Uwielbia podróżować, zwłaszcza rowerem na dystansach ultra. Zamiast wygodnego łóżka w hotelu, wybiera tarp i hamak. Prywatnie miłośnik literatury.
Puszcza Białowieska. Skarb polskiej natury
Pobudza wyobraźnię turystów z Europy Zachodniej. Tam pierwotne lasy zostały setki lat temu wycięte i zmienione w pola uprawne. Puszcza Białowieska to dom dla dziesiątek tysięcy gatunków roślin i zwierząt.
W tym artykule: Ile jest żubrów w Polsce? Gdzie żyją żubry w Polsce? Nowy dom dla żubra Gdzie jest Puszcza Białowieska? Była łowiskiem książąt litewskich i polskich królów, a po rozbiorach – rosyjskich carów. Miała więc specjalny status, który zakazywał ludności wycinania drzew, osiedlania się i polowania. Dzięki temu najdłużej w całej Europie przetrwał w niej w stanie dzikim największy europejski ssak – żubr. Najlepiej zachowany fragment puszczy chroni dziś Białowieski Park Narodowy. Tu każdy może zobaczyć, jak wyglądały kiedyś naturalne lasy niżu europejskiego. Zwłaszcza wizyta w obszarze ochrony ścisłej daje obraz pierwotnego środowiska, nietkniętego przez człowieka. Drzewa dożywają tu swego maksymalnego wieku, a przewrócone przez wiatr lub ze starości dają życie innym organizmom oraz nowemu pokoleniu drzew. W strefie ściśle chronionej pracownicy parku nie ingerują w nic, poza uprzątaniem trasy turystycznej, jeśli spadło na nią drzewo. Tu las rządzi się sam. Dla naukowców jest to teren niezwykle atrakcyjny do badań, mogą tu bowiem śledzić przebieg różnych naturalnych procesów. Ile jest żubrów w Polsce? Każdy, kto przyjeżdża do Białowieży, chce zobaczyć żubry. I to nie w zagrodzie, tylko żyjące na wolności. Szanse są spore, ponieważ białowieska populacja liczy dziś blisko 750 sztuk. Krowy i cielęta trzymają się w stadach, młode byki tworzą grupy kawalerskie, a dorosłe samce zwykle chadzają samotnie. Żubry chętnie wychodzą o brzasku na śródleśne polany, gdzie pasą się na trawie. Później chowają się w lesie, żeby w spokoju przeżuwać. To, że można je dziś oglądać w ich naturalnym środowisku, jest cudem, który zdarzył się dzięki zaangażowaniu polskich i zagranicznych naukowców. Po I wojnie światowej los tego gatunku zawisł na włosku – w puszczy został zabity ostatni żubr, pozostały jedynie te trzymane w ogrodach zoologicznych. Policzono je starannie – wyszło zaledwie 54 na całym świecie, przy czym niektóre były mieszańcami żubra i bizona. Następnie wybrano osobniki czystej krwi, które dawały nadzieję na pomyślność hodowli. Niewiele brakowało, by żubr podzielił los tura. Restytucja, czyli przywrócenie gatunku do jego naturalnego środowiska, była prowadzona na terenie Puszczy Białowieskiej, stąd żubr jest dziś mocnym i rozpoznawanym na całym świecie symbolem tego miejsca. Żubra udało się uratować od wyginięcia, ale ciągle należy do gatunków zagrożonych. Mimo że na świecie mamy teraz ponad 5 tys. zwierząt, populacje żyjące na wolności występują na niewielkim obszarze, ponadto są od siebie odizolowane – nie ma między nimi wymiany genów. Przepływ genów jest niezmiernie potrzebny, ponieważ wszystkie żubry pochodzą od zaledwie 12 osobników. Ponadto zbyt małe rozproszenie zwierząt, zwłaszcza zimą, gdy skupiają się w miejscach dokarmiania, sprawia, że łatwiej zarażają się od siebie chorobami i pasożytami. Gdzie żyją żubry w Polsce? Na północnym wschodzie naszego kraju żubry na wolności żyją w pięciu Puszczach: Białowieskiej, Knyszyńskiej, Boreckiej, Romnickiej, Augustowskiej. Potencjał tego regionu jest jednak większy, co znajduje potwierdzenie w wielu projektach wspierających populacje żubrów. Ich celem jest rozszerzenie zasięgu występowania żubra w tej części kraju i zapewnienie mu właściwych warunków do życia. W ramach niektórych projektów są prowadzone prace nad ostoją dla tych zwierząt w Puszczy Augustowskiej. Sprowadzono również żubry do Puszczy Rominckiej. Wbrew pozorom przeniesienie żubrów w inne miejsce nie jest wcale prostą sprawą. Nie chodzi tylko o koszty schwytania, transportu i opieki weterynaryjnej, ale także o konsekwencje pojawienia się tak dużych ssaków w nowym terenie. Nie można ich tak po prostu wpuścić do lasu. Trzeba mieć pewność, że żubry znajdą tam odpowiednie miejsca do odpoczynku, żerowania i wystarczająco dużo wodopojów. W przeciwnym razie będą znacznie częściej wychodzić na tereny rolnicze i wyrządzać szkody na przykład w uprawach rzepaku. Rolnicy, odwrotnie niż turyści, niekoniecznie chcą oglądać żubry na swoich łąkach i polach. Nowy dom dla żubra Z myślą o stadzie w Puszczy Augustowskiej poprawiono warunki życia żubrów, między innymi zrekultywowano istniejące łąki i poletka, aby polepszyć ich jakość, utworzono oczka wodne, ale też przeprowadzono wiele spotkań z miejscową ludnością, by przybliżyć im temat przyszłej ostoi żubrów. Kluczowa jest tak zwana zagroda adaptacyjna – zwierzęta przywiezione z Puszczy Białowieskiej (gdzie populacja jest bardzo liczna) mają oswajać z nowym miejscem, zanim zostaną wypuszczone na wolność. Pierwsze żubry trafiły do Puszczy Augustowskiej w 2018 roku, a w Puszczy Romnickiej od 2021 roku. Tak właśnie zrobiono w Puszczy Knyszyńskiej, w Nadleśnictwie Żednia. Wiosną 2016 r. wypuszczono z zagrody osiem żubrów, by utworzyły nowe stado. W zachodniej części puszczy żyje już populacja licząca ponad setkę osobników, chodzi jednak o to, żeby zwierzęta rozproszyć, by bardziej równomiernie użytkowały środowisko. Część wypuszczanych żubrów ma na szyjach obroże telemetryczne, dzięki którym poprzez satelitę można śledzić trasę ich wędrówek. Telemetria jest prowadzona także w Puszczy Białowieskiej i Puszczy Boreckiej. Poza masą informacji przydatnych do zarządzania populacjami daje ona podpowiedź, gdzie warto na przykład wybudować ogrodzenie, żeby żubry nie wchodziły w szkodę, a w którym miejscu paśnik, by z niego korzystały. Gdzie jest Puszcza Białowieska? Puszcza Białowieska do II wojny światowej w całości leżała na terenie Polski. Później przedzieliła ją granica z Białorusią – najpierw państwowa, a następnie także Unii Europejskiej i Strefy Schengen. W latach 80. przy pasie granicznym strona białoruska wzniosła ogrodzenie z drutu, co uniemożliwia wędrówkę dużym zwierzętom, między innymi żubrom. Na Białorusi znajduje się większa część puszczy – trzy piąte jej całkowitej powierzchni. Cała Puszcza Białowieska jest objęta parkiem narodowym. Cenny przyrodniczo obiekt, wpisany na listę UNESCO, ma oddzielne systemy zarządzania i gospodarowania po obu stronach granicy. Współpraca pomiędzy parkami narodowymi istnieje jedynie na bardzo podstawowym poziomie. Pytanie, czy Polacy i Białorusini postrzegają puszczę jako wspólne dziedzictwo? Czy jest ona międzynarodowym dobrem publicznym i jak to sprawdzić empirycznie? Takie badania, od strony ekonomicznej, zostały przeprowadzone w ramach projektu „Wartość Transgranicznych Obszarów Chronionych Położonych na Obrzeżach Unii Europejskiej". W uproszczeniu – w obu krajach reprezentacyjnym grupom osób zadano pytania ankietowe o chęć ochrony puszczy oraz o gotowość do płacenia na ten cel, zarówno „po swojej stronie", jak i po stronie sąsiada. Wyniki jasno wskazują, że Polacy i Białorusini uważają puszczę za swoje dobro narodowe, nie jest ona jednak międzynarodowym dobrem publicznym. Granica dzieląca puszczę okazuje się bardzo wyraźna, istnieje nie tylko fizycznie, ale także w ludzkich głowach. Im lepiej ludzie będą poznawać drugą stronę, tym większa może być świadomość wspólnego dobra i potrzeby współpracy.
40 żubrów w Bieszczadach zostanie odstrzelonych. W obawie przed groźną chorobą
Około 40 z 326 żubrów żyjących w zachodniej części Bieszczadów cierpi na groźną chorobę – telazjozę. Widocznie chore zwierzęta będą musiały zostać odstrzelone, aby nie zarazić kolejnych osobników. „Wiemy, że budzą się w Was teraz różne emocje. Złość. Smutek. Żal. Gniew. Strach. W nas też” - piszą przedstawiciele Lasów Państwowych.
O konieczności przeprowadzenia odstrzału poinformowano na profilu Żubry Online. W emocjonalnym wpisie leśnicy opiekujący się bieszczadzkimi żubrami poinformowali, że wydano zgodę na eliminację niektórych chorych żubrów. Do postu dodano zdjęcia pokazujące skutki telazjozy u chorych zwierząt. Fotografie są drastyczne. „Jak wielokrotnie powtarzaliśmy, żubry - jako gatunek objęty ochroną ścisłą i ledwie uratowany od zagłady - są zbyt cenne, byśmy przestali opiekować się nimi i dbać o ich zdrowie. Nawet jeśli, paradoksalnie, ta opieka wymaga podejmowania trudnych, ostatecznych decyzji. Eliminacja pojedynczych osobników jest podyktowana interesem całej populacji. By ją ocalić - populację ponad 8,5 tysięcy żubrów na świecie, z czego 1/4 w Polsce - trzeba poświęcić osobniki chore, które na domiar złego mogą zarazić pozostałe osobniki” - piszą przedstawiciele nadleśnictwa, na terenie którego prowadzony będzie odstrzał. Jeszcze przed rokiem chorych było zaledwie kilkanaście żubrów. Obecne szacunki mówią już o blisko 40 osobnikach cierpiących na telazjozę. W związku z niemożnością przeprowadzenia dokładnych badań wśród dziko żyjącej populacji, chorobę można stwierdzić tylko u zwierząt z wyraźnie widocznymi zmianami chorobowymi, m.in. ze zdeformowanymi, białymi i ślepymi gałkami ocznymi. „Choroba rozprzestrzenia się szybko, od jednego chorego żubra zarażają się średnio cztery kolejne. (…) Przy braku jakichkolwiek działań po dwóch latach cała ta populacja składać się będzie ze ślepych żubrów, dla których egzystencja będzie cierpieniem, a jednocześnie szanse na przetrwanie tej populacji staną się zerowe” - podkreślają leśnicy. Komisja ds. żubrów, w skład której wchodzą naukowcy, leśnicy oraz lekarze weterynarii orzekła, że jedynym sposobem na spowolnienie inwazji pasożytów jest eliminacja maksymalnie do 40 najbardziej chorych i cierpiących żubrów. Te osobniki są też źródłem nicieni, które mogą przejść na kolejne zwierzęta i wywołać u nich chorobę. „Eliminacje będą dotyczyły wyłącznie osobników z wyraźnie widocznymi objawami telazjozy (efekt tzw. „białego oka” widać u żubrów ze sporej odległości), obserwowanymi zaburzeniami behawioralnymi, wskazującymi na pobudzenie układu nerwowego, związanymi z postępującą lub z nieodwracalną ślepotą (ataki agresji, ocieranie okolic oczu o różnorodne przeszkody - wielokrotne próby autoamputacji, spowodowane olbrzymim bólem, m. in. poprzez wyrywanie na sękach gałki ocznej)” - wyjaśniono w oświadczeniu. Długa i bolesna choroba Telazjoza jest groźną chorobą powodowaną przez nicienie. Pasożyty te żyją w gałkach ocznych m.in. przeżuwaczy, powodują u nich ślepotę, zaburzenia ruchu i w konsekwencji śmierć. Chore zwierzęta doświadczają dezorientacji, strachu, frustracji, zaburzeń neurologicznych, bólu wywołanego infekcją. Stają się też agresywne wobec innych osobników, jak też dopuszczają się zachowań autodestrukcyjnych. Telazjoza jest silnie inwazyjna, bo przenoszą ją muchy, których nie sposób wyeliminować ze środowiska, a leczenie żubrów w stanie dzikim jest niemożliwe. Operacja eliminacji chorych osobników będzie starannie przygotowana i przeprowadzona pod nadzorem właściwego powiatowego lekarza weterynarii. Dokona jej wyznaczony pracownik Lasów Państwowych (posiadający odpowiednie uprawnienia). „Od początku przywracania żubra do polskich lasów przykrym, lecz niezbędnym elementem hodowli, była eliminacja niektórych osobników. Tak na terenie parków narodowych, jak i lasów pod zarządem Lasów Państwowych, eksperci typują do eliminacji osobniki chore i niemogące być poddane leczeniu, z urazami lub wadami uniemożliwiającymi im normalne życie, odrzucane przez pozostałe żubry, a także te, które okazały agresję w kontaktach z człowiekiem. Eliminowane są zatem zwierzęta zagrażające istnieniu całego stada (zwłaszcza w przypadku chorób zakaźnych, jak gruźlica) albo skazane na niepotrzebne cierpienie” - czytamy na profilu Żubry Online. Według prof. Wandy Olech, prezes Stowarzyszenia Miłośników Żubrów, coraz trudniejsza sytuacja zdrowotna żubrów w Bieszczadach to również efekt przegęszczenia populacji, w wyniku czego choroba dużo łatwiej przenosi się między zwierzętami. Zdaniem naukowców, konieczne jest rozpraszanie populacji, czyli przesiedlanie żubrów w inne miejsca. Proces przeniesienia zwierząt do innych krajów jest jednak kosztowny i trudny, brakuje też państw, które chciałyby przyjąć na siebie ciężar opieki nad żubrami. Jak dotąd na koszt Lasów Państwowych przetransportowano 7 osobników do Rumunii, która wyraziła chęć opieki nad zwierzętami. Z roku na rok w Bieszczadach przybywa żubrów, obecnie żyje ich tam łącznie 668, z czego 326 w subpopulacji zachodniej. Co roku w Bieszczadach przychodzi na świat ok. 100 nowych żubrów.
Żubry uciekły z rezerwatu, leśnicy ostrzegają: Pod żadnym pozorem się nie zbliżać!
„Uwaga! Żubry na wolności!” – taki komunikat znalazł się na profilu Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych w Katowicach. Trzy żubry uciekły z rezerwatu przyrody „Żubrowisko” w Jankowicach. Dyrekcja przestrzega, żeby w przypadku napotkania zwierząt pod żadnym pozorem się do nich nie zbliżać.
„Zwracamy się z prośbą do mieszkańców Tychów i okolic’ by w przypadku napotkania zwierząt pod żadnym pozorem NIE ZBLIŻAĆ SIĘ DO NICH. Należy poinformować Nadleśnictwo Kobiór (nr tel. 32 2188181) lub zgłosić ten fakt pod numerem alarmowym 112” – ostrzegają leśnicy w poście na Facebooku. O ucieczce zwierząt z rezerwatu poinformowano w środę wieczorem. Nie wiadomo dokładnie, o której godzinie żubry wykradły się z rezerwatu, jednak jeszcze tego samego dnia były widziane w okolicach dzielnicy Tychów – Cielmice – położonej w południowo-wschodniej części miasta. „W tamtejszych lasach, które łączą się z kompleksem rezerwatu, zwierzęta zauważył spacerujący mieszkaniec, o czym niezwłocznie zawiadomił Nadleśnictwo Kobiór. Leśnicy na bieżąco patrolują teren w poszukiwaniu zwierząt” – informuje dyrekcja. Trzy samce na co dzień żyją na wolności, bytując na terenie 750 hektarów lasu rezerwatu „Żubrowisko”. Poza wyznaczony teren zapuściły się najpewniej w poszukiwaniu przysmaków, czyli m.in. kasztanów i żołędzi. Jak podaje nadleśnictwo, każdy z żubrów waży do 600 kilogramów. Nic więc dziwnego, że leśnicy przestrzegają przed nierozważnym zachowaniem w przypadku napotkania zwierząt. Żubry mogą być niebezpieczne dla ludzi, szczególnie dorosłe osobniki. Na początku września tego roku w Białowieży w woj. podlaskim żubr zaatakował turystę. 61-letni mężczyzna wyszedł na spacer w kierunku lasu, gdzie niespodziewanie został zaatakowany przez samotnego żubra. Mężczyzna, mimo poważnych obrażeń, o własnych siłach wrócił do ośrodka, skąd następnie przewieziono go do szpitala. Poszkodowany turysta twierdził, że zwierzę zaatakowało niesprowokowane. Dyrektor Białowieskiego Parku Narodowego Michał Krzysiak stwierdził za to, że żubry najczęściej omijają ludzi. – Nie starają się wejść z nimi w bliską konfrontację. Aby tak się stało, musi dojść do sytuacji patowej – wyjaśniał w rozmowie z Polsat News. Krzysiak uznał wówczas, że przypadek 61-latka był „bardzo nieszczęśliwy”, a mężczyzna musiał przypadkowo „wejść” na zwierzę, które najpewniej go nie zauważyło. Żubry mogą jednak zaatakować, gdy poczują się zagrożone, dlatego lepiej nie szukać z nimi bliskiej interakcji. W minionym tygodniu Ośrodek Hodowli Żubrów i Edukacji Leśnej w Jankowicach wysłał kilka swoich żubrów na Półwysep Iberyjski. Do zagrody w Andaluzji pojechało dziewięć zwierząt: cztery byki i pięć krów. Przekazanie żubrów do Hiszpanii odbywa się w ramach realizacji projektu „Kompleksowa ochrona żubra przez Lasy Państwowe”, którego jednym z głównych celów jest zapewnienie trwałości i rozwoju populacji żubra. W Polsce największą ostoją żubrów jest Białowieża. Ostatnie zimowe liczenie przeprowadzone przez Białowieski Park Narodowy przy wsparciu leśników i naukowców, przyniosło wynik 770 osobników, w tym ponad 70 młodych urodzonych w 2019 roku.
Wystawa "Żubry. Światło i Cień". To fotograficzny hołd oddany tym majestatycznym zwierzętom
Żubry, światło i cień to trzej równoprawni bohaterowie każdego kadru Michała Kościa. Niezwykłe zdjęcia można oglądać od 9 do 28 lutego 2018 roku we wnętrzach Muzeum Rzeźby Alfonsa Karnego Oddział Muzeum Podlaskiego w Białymstoku.
Wystawę „Żubry. Światło i Cień” można oglądać od 9 do 28 lutego 2018 roku we wnętrzach Muzeum Rzeźby Alfonsa Karnego Oddział Muzeum Podlaskiego w Białymstoku. Składają się na nią 24 wielkoformatowe fotografie (100x70 i 200x80 cm), oraz kilkanaście mniejszych zdjęć (15x18 cm), które są zbliżeniami detali z dużych kadrów. Fotografie zostały wybrane spośród tysięcy zdjęć, jakie autor wykonał w ciągu ostatnich 7-8 lat, przemierzając z aparatem Puszczę Knyszyńską wzdłuż i wszerz. Formuła prezentacji pozwala z jednej strony wydobyć i podkreślić niezwykłość kadrów, z drugiej – zwrócić uwagę na szczegóły dostrzegane w mikro skali. W efekcie widza otacza unikalny – trochę magiczny, trochę tajemniczy, a trochę niepokojący – klimat. Integralną częścią wystawy jest projekcja dwóch filmów o autorze zdjęć: „Fotograf żubrów” oraz „Michał Kość - Fotograf miesiąca kwietnia 2017” (materiał portalu „Szeroki kadr”). Przybliżają one sylwetkę fotografa oraz pokazują jego warsztat pracy. Tytuł „Żubry. Światło i Cień” oddaje zamysł wystawy fotografii Michała Kościa. Żubry, światło, cień to trzej równoprawni, by nie powiedzieć dopełniający się, bohaterowie każdego kadru. Nawet jeśli wydaje się, że sylwetka żubra dominuje, to dopiero dopełniona rozżarzoną kulą wschodzącego lub zachodzącego słońca, tworzy pełen emocji obraz. "Na tej wystawie nie zobaczymy żubra takim, jakim każdy go widzi". Nie jest ona także fotograficznym zapisem zachowań, obyczajów czy choćby urody tych zwierząt. Prezentowane fotografie są bardzo indywidualną, może nawet intymną interpretacją relacji majestatycznych żubrów z otaczającym je pejzażem. Relacji, które zafascynowały autora tak bardzo, że postanowił je uwiecznić i nadać im własny byt. Na zdjęciach Michała Kościa istotne są nastrój i emocje, przez pryzmat których fotograf postrzega swych bohaterów. Czuć tu zaangażowanie fotografa i jego pełen szacunku i podziwu stosunek do tych niezwykłych zwierząt. Michał Kość - fotograf, fotoreporter, współpracuję z Polską Agencją Fotografów Forum i Agencją Fotograficzną Wschód. Jest członkiem Związku Polskich Artystów Fotografików. Jego portfolio wypełniają przede wszystkim publikacje dotyczące północno-wschodniej Polski w gazetach i czasopismach. Za swoją prawdziwą pasję uważa obserwowanie i fotografowanie żubrów w Puszczach Białowieskiej i Knyszyńskiej (woj. podlaskim). "Przez tych kilkanaście lat trochę je poznałem i chyba zaprzyjaźniłem, wypracowałem też własny styl fotografowania tych majestatycznych zwierząt. Obecna wystawa Żubry. Światło i Cień to kolejna, nowa odsłona mojej fascynacji żubrami i ich światem".
Żubry w pejzażu Puszczy Knyszyńskiej. To fotograficzny hołd oddanym tym dostojnym zwierzętom
Zwierzęta z godnością, czasem ze swadą i zadziwiającą lekkością, eksponują swe potężne ciała. Każda fotografia to pasjonująca historia osobnika oraz świadectwo zaangażowania, szacunku i podziwu, z którymi fotograf podchodzi do tych niezwykłych zwierząt.
Obserwowanie i fotografowanie żubrów w ich naturalnym środowisku od lat jest pasją Michała Kościa, białostockiego fotoreportera i fotografa. Od 6 kwietnia w Muzeum Ziemi PAN w Warszawie będzie można oglądać wystawę jego fotografii pt. Żubry w pejzażu Puszczy Knyszyńskiej. 24 wielkoformatowe fotografie zostaną zaprezentowane w otoczeniu eksponatów ze zbiorów Muzeum Ziemi PAN, m.in. szkieletu prażubra. „Żubry w pejzażu Puszczy Knyszyńskiej” to fotograficzny zapis zachowań, obyczajów, stanów emocjonalnych, ale także urody tych majestatycznych zwierząt. Michał Kość, aby odkryć przed nami różnorodne oblicza żubrów, wykorzystuje wschody i zachody słońca. Gra świateł, złożoność krajobrazu oraz przede wszystkim cierpliwość w oczekiwaniu na odpowiednie ujęcie, wydobywają z posągowych sylwetek dostojne zwierzę wędrujące w blasku zachodzącego słońca, radośnie wierzgającego samca, matkę otaczającą opieką swoje maleństwo czy stado oddające się błogiemu lenistwu. Bohaterowie zdjęć z godnością, a czasami ze swadą i zadziwiającą lekkością, eksponują swe potężne ciała i czarują wielkimi oczami. Każda fotografia to pasjonująca historia osobnika oraz świadectwo zaangażowania, szacunku i podziwu, z którymi fotograf podchodzi do tych niezwykłych zwierząt. Na wystawę Żubry w pejzażu Puszczy Knyszyńskiej składają się fotografie wykonane na wschodnich terenach województwa podlaskiego na przestrzeni ostatnich 10 lat. Wybrane spośród kilku tysięcy kadry mają za zadanie pokazać piękno i wyjątkowość żubrów. Fotograf chce wywołać w oglądającym potrzebę jeszcze bliższego poznania tych zwierząt. W ramach zachęty do odwiedzenia wystawy mamy dla Was kilka zdjęć w naszej galerii >>> Żubry w pejzażu Puszczy Knyszyńskiej Fot. Michał Kość PAN Muzeum Ziemi, Warszawa, aleja Na Skarpie 26 Wernisaż odbędzie się 6 kwietnia 2017 roku (czwartek) o godzinie 18:00 Wystawa odbywa się pod patronatem National Geographic Polska.
Setki ton jedzenia dla żubrów na zimę! Co zjedzą? Menu dla 500 zwierzaków robi wrażenie
Ok. 200 ton siana, 100 ton sianokiszonki, 50 ton buraków, 35 ton owsa i 10 ton kukurydzy zgromadzono z myślą o zimowym dokarmianiu żubrów żyjących w polskiej części Puszczy Białowieskiej. Tamtejsze stado jest największe w kraju, liczy ponad 500 sztuk.
Leśnicy i pracownicy parku narodowego pożywienie dla żubrów wykładają w ok. trzydziestu miejscach na terenie puszczy, w tym na terenie parku narodowego. Jak powiedział PAP Jerzy Dackiewicz, nadleśniczy ośrodka hodowli żubrów Białowieskiego Parku Narodowego, w te miejsca przychodzi część żubrów. Zwierzęta korzystają też z siana, które pozostawili z myślą o żubrach właściciele łąk. Park narodowy z ponad 50 rolnikami podpisał w minionym roku umowy dzierżawy łąk na obrzeżach Puszczy Białowieskiej, głównie w gminach Narewka i Dubicze Cerkiewne. Było to w sumie ponad 100 ha łąk. Wiosną i latem żubry mogły tam bez przeszkód żerować, a na zimę rolnicy zostawili tam dla nich zebrane z łąk siano. Jak dodał Dackiewicz, w wielu miejscach żubry zjadły już praktycznie całe siano pozostawione im na łąkach. Kontraktacja łąk ma ograniczać szkody wyrządzane przez żubry w uprawach poza granicami lasu. Jak przypomina na swojej stronie internetowej Białowieski Park Narodowy, już w XIX wieku na terenie puszczy zbudowano sieć paśników, by dokarmiać żubry i inne żyjące tam zwierzęta. Park zwraca uwagę, że obecnie dokarmianie w stałych miejscach ma złe i dobre strony. "Stały dostęp do dobrego gatunkowo siana ogranicza rozmiar naturalnej śmiertelności żubrów w czasie zimy, ale jednocześnie prowadzi do kilkumiesięcznej koncentracji, co może ujemnie wpływać na zdrowotność tych zwierząt" - piszą specjaliści z parku. Zwracają przy tym uwagę, że brak dokarmiania zimowego powodowałby "większy stopień oddziaływania żubrów na las i nieuchronność wzrostu konfliktów z ludnością zamieszkującą wsie puszczańskie lub położone na skraju masywu leśnego". Dotychczasowy przebieg zimy powoduje, że nie ma potrzeby intensywnego dokarmiania żubrów żyjących na wolności w polskiej części Puszczy Białowieskiej. Zwierzęta wciąż bowiem znajdują pokarm w lesie, ale i korzystają z siana, które zostawili im na łąkach rolnicy. W styczniu-lutym białowieska populacja żubrów jest dokładnie liczona. Potrzebny jest do tego jednak śnieg w puszczy, bo część zwierząt lokalizowana jest po tropach. Na koniec 2014 roku w polskiej części Puszczy Białowieskiej żyły 522 żubry. Źródło: PAP
Żubrom w polskich lasach jest za ciasno. Dlatego naukowcy i leśnicy szukają im nowych miejsc do zamieszkania.
W polskich lasach żyje wolno ok. 1,5 tys. żubrów (na koniec ubiegłego roku doliczono się ich dokładnie 1442, ale należy do tego dodać młode, które urodziły się w tym roku). To jedna czwarta wszystkich wolnożyjących żubrów na świecie. Żubry te żyją w pięciu stadach: białowieskim, boreckim, knyszyńskim, w Bieszczadach, i w Zachodniopomorskim. Jak poinformowała PAP dziekan Wydziału Nauk o Zwierzętach w Szkole Głównej Gospodarstwa Wiejskiego prof. Wanda Olech-Piasecka, która od lat zajmuje się monitoringiem i badaniem tych stad, nadszedł czas na przeniesienie żubrów także do innych lasów. "Stada, które mamy są już zbyt duże, a miejsca, w których teraz żyją te zwierzęta przestają zaspokajać ich potrzeby" - powiedziała Olech-Piasecka. Jako przykład stad, które są już zbyt duże wskazała m.in., to z Białowieży, które na koniec ubiegłego roku liczyło 522 zwierzęta, czy boreckie, które ma 111 zwierząt. Tymczasem z wyliczeń naukowców wynika, że maksymalna wielkość stada w mazurskiej Puszczy Boreckiej to 95 żubrów. "Gdy stada są zbyt duże żubry zaczynają wchodzić w szkodę rolnikom i leśnikom. Ponieważ te zwierzęta nie mają w przyrodzie naturalnych wrogów, więc stada się rozrastają. To niekorzystna sytuacja nie tylko z powodu potencjalnych szkód wyrządzanych przez żubry, ale też z powodu konieczności rozproszenia ryzyka zdrowotnego" - podkreśla profesor. Jak zauważyła, żubry chorują na wiele zakaźnych chorób, np. błękitnego języka, czy gruźlicę. "Ważny jest także aspekt genetyczny, by zwierzęta te w większym stopniu niż teraz krzyżowały się" - argumentowała w rozmowie z PAP konieczność rozproszenia stad prof. Olech-Piasecka. W jej ocenie należy zwiększyć liczbę wolnożyjących stad z obecnych pięciu do kilkunastu, a jednocześnie zmniejszyć liczebność tych stad tak, by miały one nie po kilkaset sztuk, ale po kilkadziesiąt. "Gdyby było 15, czy 18 mniejszych stad moglibyśmy spokojnie mieć w polskich lasach w sumie ok. 2 tys. żubrów" - uważa prof. Olech-Piasecka. Jej pomysłowi przyklaskują leśnicy. "W zasadzie nie mamy już innego wyjścia. Musimy znaleźć jakiś konstruktywny pomysł na żubry, których w obecnych stadach zaczyna być zbyt dużo" - przyznał w rozmowie z PAP naczelnik wydziału ochrony ekosystemów w Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych w Białymstoku Krzysztof Oniszczuk. Zwrócił on uwagę, że warunki bytowe obecnych stad pogardzają się nie tylko ze względu na ich liczebność, ale też z powodu grodzenia łąk przy lasach i w samych lasach, czy budowania domów w bezpośredniej bliskości lasów. Leśnicy wraz z ekspertami z SGGW w ramach grantu z Funduszy Norweskich już zaczęli poszukiwać nowych miejsc dla polskich żubrów - na razie ich obszar badań jest skoncentrowany na wschodnich obszarach kraju. Badany jest nie tylko sam las (np. to, czy jest na danym obszarze wystarczająca liczba łąk), do którego można by przesiedlić żubry, ale i nastawienie społeczne miejscowych do tych zwierząt. Oniszko przyznał PAP, że pod uwagę brane są puszcze: Augustowska, Romincka, czy Piska. Prof. Olech-Piasecka wymieniła też Puszczę Napiwodzko-Ramucką (między Olsztynem, Szczytnem i Nidzicą) oraz Beskid. "Ostatnio podsumowaliśmy badania Puszczy Rominckiej, zarówno pod względem bytowym, który okazał się być obiecujący jak i społecznym. Sądzimy, że mogłoby tam żyć 25-30 żubrów. Jeśli chodzi o podejście lokalnej społeczności, to 50 proc. miejscowych nie ma nic przeciwko temu, by w tej puszczy zamieszkały żubry" - przyznała PAP prof. Olech-Piasecka. Zastrzegła, że badania nie oznaczają jeszcze fizycznego wsiedlenia żubrów w okolice Gołdapi. "Taka decyzja i działanie to perspektywa najbliższych kilku lat" - dodała prof. Olech-Piasecka. Jak dodał Oniszczuk "żubr bywa nazywany królem naszych lasów, powinien w nich na dobre zagościć". W ocenie prof. Olech-Piaseckiej rozproszenie stad żubrów na mniejsze stada powinno też wiązać się z "odważniejszymi niż obecnie" decyzjami o odstrzale tych zwierząt. Ponieważ żubry są pod ścisłą ochroną obecnie każdorazowo o odstrzale żubrów decyduje minister środowiska. Odstrzeliwane są pojedyncze sztuki (np.w stadzie w Puszczy Boreckiej w tym roku zostanie odstrzelonych 6 żubrów), są to zwierzęta stare i chore. "Ale nie ma obecnie np. limitów co do wieku tych zwierząt. Sądzę, że powinniśmy eliminować ze stad zwierzęta, które już zakończyły rozród. Dla samców jest to 12 lat, dla samic - 15 lat" - przyznała profesor. Jak podkreśliła, nie postuluje złagodzenia procedury odstrzału żubrów (tj. nadal decydowałby o tym minister środowiska). "Pieniądze ze sprzedaży takich odstrzałów byłyby przeznaczane na utrzymanie obecnych stad tak, jak to się dzieje teraz. Wyżywienie kilkudziesięciu żubrów nie jest tanie" - podkreśliła prof. Olech-Piasecka. Obecnie odstrzały żubrów w puszczach knyszyńskiej i boreckiej odsprzedawane są myśliwym, głównie zagranicznym - kilka lat temu odstrzał w Puszczy Boreckiej kupił były król Hiszpanii Juan Carlos - a w Parku Białowieskim odstrzałów dokonują pracownicy. Polskie żubry, m.in. ze stada w Puszczy Boreckiej, od pewnego czasu mają założone obroże telemetryczne, dzięki którym naukowcy przez cały śledzą ich wędrówki. Ustalono, że skupione w liczących po kilkanaście sztuk lokalnych stadach samice z młodymi zimą bytują na obszarze ok. 10 km.kw., latem gdy nie są dokarmiane przez leśników obszar, który jest im potrzebny bywa nawet 10 razy większy. Dorosłe samce żyją samotnie, a młode żubry - nazywane żartobliwie przez leśników "kawalerką" - żyją w mniejszych grupach, by po uzyskaniu dojrzałości w wieku 6-7 lat bytować samotnie. Oprócz żubrów żyjących wolno w Polsce są też małe, liczące po kilka czy kilkanaście sztuk stada pokazowe. Działają one przy prywatnych parkach, czy ogrodach zoologicznych, a w okolicach Białegostoku kilka żubrów w zagrodzie jest atrakcją jeden z restauracji. Źródło: PAP
Coraz niższe temperatury powietrza sprawiły, że bieszczadzkie żubry z wyższych partii gór schodzą w doliny, gdzie spędzą zimę.
– To naturalne, zawsze jesienią szukają przyjaźniejszych miejsc – podkreśla rzecznik Lasów Państwowych w Krośnie Edward Marszałek. – Z wyższych partii Bieszczad, gdzie przebywają latem żubry powoli wędrują do zimowych ostoi w dolinach. Stada będą zimować m.in. w dolinie Sanu – dodał rzecznik. Jak przypomniał leśnicy są przygotowani do zimowego dokarmiania żubrów. Zgromadzono wiele ton pasz, m.in. siana, marchwi, buraków i kukurydzy. – Zwierzęta jeszcze nie korzystają z paśników. Dokarmianie zawsze zaczynamy, gdy śniegi uniemożliwią żubrom zdobywanie naturalnego pokarmu. Na razie nie ma takiej konieczności – dodał rzecznik krośnieńskiej Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych. Przygotowane przez leśników zapasy na zimę stanowią tylko uzupełnienie pożywienia żubrów; podobnie jak inne zwierzęta wolą zdobywać pokarm w naturalny sposób. Ich przysmakami są m.in. bukwie, czyli owoce buka, jeżyny, pędy drzew. Po przeszło dwóch stuleciach nieobecności żubry w Bieszczady sprowadzono na początku lat 60. ubiegłego wieku. Należą do rasy białowiesko-kaukaskiej. Są potomkami żubra z Kaukazu oraz samic bytujących w ogrodach zoologicznych i zwierzyńcach prywatnych. Żubry pochodzące z krzyżówek linii kaukaskiej z białowieską zostały odizolowane i znajdują się wyłącznie w Bieszczadach. W pozostałych ośrodkach w Polsce żyją żubry czystej linii białowieskiej. Według szacunków krośnieńskiej RDLP, w Bieszczadach na wolności żyje ponad 300 żubrów. Dodatkowo w zagrodzie aklimatyzacyjnej w Mucznem aktualnie przebywa 12 osobników, m.in. z Francji, Niemiec i Szwajcarii oraz krajów skandynawskich. Są możliwie daleko spokrewnione z miejscowymi żubrami. Od kilku lat po okresie aklimatyzacji systematycznie dołączają one do bieszczadzkich stad żyjących na wolności. Po wypuszczeniu na wolność ich zadaniem jest poprawienie stanu zdrowotnego bieszczadzkiej populacji. Źródło: PAP
Chociaż Puszcza Białowieska to miejsce będące dziś ostoją żubrów, swoim największym mieszkańcom służy stosunkowo od niedawna
Z danych kopalnych wynika, że jeszcze kilka tysięcy lat temu król puszczy nie był gatunkiem leśnym. – Żył raczej w środowisku mieszanym, w puszczy schronił się po ostatnim zlodowaceniu, prawdopodobnie z powodu ekspansji lasów i presji człowieka – mówi dr Rafał Kowalczyk z Instytutu Biologii Ssaków w Białowieży. Chociaż ochrona i dokarmianie żubrów trwały kilkaset lat (wspominają o tym XVI-wieczne Statuty litewskie), już 200 lat temu ich białowieską populację szacowano na ledwie 280 sztuk. – To znaczy, że to stosunkowo bogate środowisko nie oferowało im odpowiedniej ilości pokarmu i bez pomocy człowieka prawdopodobnie wyginęłyby w niej tak samo jak w innych lasach Europy – tłumaczy dr Kowalczyk. – Ale ponieważ żubr przetrwał tylko w puszczy, wszelkie reintrodukcje prowadzone są obecnie na obszarach leśnych, czyli tam, gdzie przez wieki sztucznie wspomagano jego istnienie.
Każdy, kto przyjeżdża do puszczy, chce je zobaczyć. Czas na 38. z 50 podróży, które trzeba w życiu odbyć
Oczywiście na wolności. Czasem trafi się łut szczęścia, tak jak pewnemu zagranicznemu turyście, który jednego dnia ujrzał zarówno wilka, jak i całe stado żubrów. Wrócił do kraju przekonany, że puszcza roi się od zwierząt, a spotkać je można na każdym kroku. Tak łatwo niestety nie ma. Zwykle trzeba się uzbroić w cierpliwość. Kiedyś regularnie odwiedzałam polanę, na której żubry bywały – co odczytywałam po tropach i śladach – ale nigdy nie mogłam na nie trafić. Wreszcie w pewien dżdżysty dzień natknęłam się na duże stado. Młode radośnie brykały w deszczu, dorosłe co pewien czas wytrząsały wodę z sierści. Oglądałam niczym niezakłóconą rodzinną scenkę z życia żubrów w ich naturalnym środowisku. Gdyby mnie wtedy zobaczyły, kto wie, jakby się to skończyło. Pewnie wzięlibyśmy nogi za pas – i ja, i one. Słyszałam jednak historię o doktorantce, która prowadziła badania samotnego samca. Przez tydzień tropiła go i notowała jego zachowania. Później role się odwróciły – przez następny tydzień żubr chodził za nią, aż w końcu musiała ratować się ucieczką. Bo to są naprawdę dzikie zwierzęta. (BŻ) NO TO W DROGĘ: KIEDY ■ Cały rok, ale łatwiej jesienią i zimą, kiedy żubry chętnie odwiedzają paśniki. W razie niepowodzenia zawsze można pojechać do Rezerwatu Pokazowego Żubrów koło Białowieży. WWW ■ www.bpn.com.pl