National Geographic
type: channel
link: https://www.national-geographic.pl
date: 2026-03-22T10:25:06.000Z
update period: hourly
update frequency: 1
update base: 2000-01-01T12:00+00:00
items: Operacja „Dunaj” złamała ideały. To tragedia Praskiej Wiosny i plama na polskim honorze
items: Skromny odlewnik stał się symbolem nowej ery. Jak Jurij Gagarin jako pierwszy wzniósł się w kosmos
items: Tragiczny koniec dynastii nie pozostawia żadnych złudzeń. Anastazja Romanowa padła ofiarą brutalnego mordu
items: W tym regionie mówi językiem turkijskim i wyznaje prawosławie. To rzadkie połączenie w Europie
items: Odwiedziłem kraj, który nie istnieje. Czas zatrzymał się tu w epoce ZSRR
items: To największe poradzieckie miasto-widmo. Workuta wygląda jak z horroru, a jej historia faktycznie go przypomina
items: Od rewolucji do rozpadu. Dzieje Związku Radzieckiego
items: Jezioro Szagan – atomowe dziedzictwo radzieckiego eksperymentu
items: Ta kobieta jako pierwsza zdobyła kosmos. Rodacy widzieli w niej bohaterkę ludu
items: Kosmos 482 spadnie jutro rano na Ziemię. Radziecki lądownik może uderzyć w terytorium Polski
items: W bitwie o Stalingrad zginęło 2 mln ludzi. Krwawa batalia odmieniła losy II wojny światowej
items: Katyń to miejsce wyjątkowo bestialskiej zbrodni. Przez 50 lat w Polsce nie wolno było o niej mówić
items: Operacja Barbarossa to decydujące starcie II wojny światowej. Celem była totalna zagłada przeciwnika
items: Wojna zimowa 1939–1940. Jak „fiński Dawid” dał odpór „sowieckiemu Goliatowi”?
items: Agresja ZSRR na Polskę przypieczętowała jej los. Jak II Rzeczpospolita znalazła się w „dziejowym imadle”?
items: Ostatnia królowa Mongolii była inspiracją dla postaci z „Gwiezdnych Wojen”. Jej koniec był tragiczny
items: Polska i Japonia miały wspólnego wroga. Ten sojusz został jednak wystawiony na próbę
items: Łunochod to pierwszy w historii łazik księżycowy. Ponad 50 lat temu Rosjanie dokonali czegoś niezwykłego
items: Eugeniusz Bodo był jednym z najwybitniejszych przedwojennych artystów. 80 lat temu zmarł w sowieckim łagrze
items: Michaił Gorbaczow – symbol Jesieni Ludów, ideolog pierestrojki i grabarz Związku Radzieckiego
items: Leonid Breżniew: dyktator na pigułkach. Jak zmarnował szansę na reformę ZSRR i doprowadził kraj do zapaści
items: Podbój kosmosu. Jak człowiek zrealizował marzenia wyrwania się z Ziemi i jaką rolę odegrali w tym naziści
items: Tak wyglądają „Stracone terytoria”. Zobacz fotografie z byłych republik Związku Radzieckiego
items: Kaukaz autostopem. Co za przygoda!
items: Aleksiej Leonow: Pogromca gwiazd, który uciekł śmierci spod kosy

Operacja „Dunaj” złamała ideały. To tragedia Praskiej Wiosny i plama na polskim honorze
type: item
date: 2026-03-22T10:24:59.000Z
creator: Artur Białek
subject: Historia
subject: czechy
subject: komunizm
subject: prl
subject: słowacja
subject: wojsko
subject: zsrr
description: Rok 1968 zajmuje szczególne miejsce w kalendarium Europy Środkowej. To właśnie wtedy przeprowadzona została operacja „Dunaj”, czyli zbrojna interwencja państw Układu Warszawskiego w Czechosłowacji. Nie była to jednak zwykła misja militarna, a wydarzenie, podczas którego polski mundur, wbrew narodowej tradycji walki „za wolność waszą i naszą”, stał się narzędziem opresji. Mówimy tu o jednym z najbardziej kontrowersyjnych rozdziałów w historii Ludowego Wojska Polskiego, niosącym za sobą konsekwencje odczuwalne przez kolejne dekady.
encoded: Spis treści: Herezja z ludzką twarzą Dyplomatyczny szantaż i wojskowe przymiarki Polska armia w gotowości Noc inwazji Plama na honorze armii Następstwa inwazji Historia niejednokrotnie udowadniała, że w starciu z ideologią poczucie obowiązku wojskowego jest skazane na porażkę. Wbrew narodowej tradycji, pchnięte do roli agresora Wojsko Polskie przez około dwa miesiące pełniło funkcje okupacyjne na terenie Czechosłowacji. Dla komunistycznych władz operacja „Dunaj” okazała się wielkim sukcesem logistycznym i dowodem sprawności armii. Dla zwykłego żołnierza stanowiła źródło wstydu, a dla każdego mieszkańca najechanego kraju oznaczała tragedię, która pogrzebała marzenia o normalności. Herezja z ludzką twarzą Haniebna operacja „Dunaj” była następstwem marzeń o naprawie systemu, który okazał się całkowicie niereformowalny. W latach 60. XX wieku Czechosłowacka Republika Socjalistyczna tkwiła w głębokim marazmie gospodarczym i politycznym. Rządy Antonína Novotnego, stalinowskiego dogmatyka, doprowadziły do skrajnego usztywnienia struktur państwowych i dławienia wszelkiej inicjatywy intelektualnej. W kraju wrzało, nie tylko w kręgach inteligencji, ale także wewnątrz samej Komunistycznej Partii Czechosłowackiej. Przełom nastąpił w styczniu 1968 roku, wraz ze zmianą na stanowisku I sekretarza KPCz. Aleksander Dubček stał się symbolem przemian znanych jako Praska Wiosna. Obalenie socjalizmu nie było jego celem. Dubček chciał po prostu go uczynić znośnym dla obywateli, wprowadzając koncepcję „socjalizmu z ludzką twarzą”. Program ten zakładał zniesienie cenzury, przywrócenie wolności słowa, liberalizację gospodarki poprzez ograniczone urynkowienie oraz federalizację państwa, co miało zapewnić równouprawnienie Słowakom. Dla Moskwy i pozostałych liderów bloku wschodniego reformy te brzmiały jak wypowiedzenie posłuszeństwa. Breżniew widział w Praskiej Wiośnie niebezpieczny precedens, który mógł wywołać efekt domina w całym bloku. Szczególną rolę w podgrzewaniu atmosfery wokół Czechos…

operacja-dunaj-5073237.jpg
width: 1785
height: 1200

Skromny odlewnik stał się symbolem nowej ery. Jak Jurij Gagarin jako pierwszy wzniósł się w kosmos
type: item
date: 2026-03-15T07:35:27.000Z
creator: Artur Białek
subject: Kosmos
subject: Ludzie
subject: kosmonauta
subject: loty w kosmos
subject: zsrr
description: 12 kwietnia 1961 roku historia ludzkości nieodwracalnie zmieniła swój bieg. O godzinie 9:07 czasu moskiewskiego z kosmodromu Bajkonur na kazachskich stepach w niebo wzbiła się rakieta, niosąc na swym szczycie niewielką sferyczną kapsułę. Wewnątrz niej znajdował się 27-letni Jurij Gagarin – człowiek, którego nazwisko w ciągu następnych kilku godzin miało stać się jednym z najbardziej rozpoznawalnych na świecie. Jego misja trwała zaledwie 108 minut. To jednak wystarczyło, by otworzyć nowy rozdział w dziejach ludzkości – erę człowieka w kosmosie.
encoded: Spis treści: Dziecko z prostej rodziny Odlewnik, który marzył o lataniu Lot do historii Katastrofa pod Kirżaczem Odkąd USA i ZSRR wzbiły się w kosmos, stało się oczywiste, że celem tej „gry” jest wysłanie człowieka w przestrzeń pozaziemską. Misja Wostok-1 była jedną z najpilniej strzeżonych tajemnic zimnej wojny. To standardowa praktyka radzieckiego rządu, który każdy sukces ogłaszał z wielką pompą, a o porażkach wolał milczeć. W kosmosie nie istniały jednak granice polityczne. Były tylko granice ludzkich możliwości. Człowiekiem, który je pokonał, był starszy lejtnant Jurij Aleksiejewicz Gagarin. Dziecko z prostej rodziny Urodził się 9 marca 1934 roku we wsi Kłuszyno koło Gżacka, oddalonej o około 160 kilometrów na zachód od Moskwy. Przyszedł na świat w rodzinie o głębokich korzeniach chłopskich, co w ówczesnym Związku Radzieckim było, paradoksalnie, atutem, który w przyszłości miał zaważyć na jego karierze. Jego ojciec, Aleksiej Iwanowicz, był utalentowanym stolarzem i cieślą, człowiekiem surowym, ale sprawiedliwym, który potrafił wyczarować z drewna wszystko, od mebli po domy. Matka, Anna Timofiejewna, pracowała jako dojarka w kołchozie. Jurij był trzecim z czworga dzieci. Miał starszego brata Walentina, starszą siostrę Zoję i młodszego brata Borysa. 21 miesięcy w ziemiance W październiku 1941 roku, gdy Jurij miał zaledwie siedem lat i dopiero co rozpoczął naukę w szkole, do wsi wkroczyły wojska niemieckie. Rozpoczął się koszmar okupacji, który miał trwać niemal dwa lata. Niemieccy żołnierze zajęli dom rodziny Gagarinów, wyrzucając ich na bruk. Aleksiej, chcąc ratować rodzinę przed zamarznięciem, wykopał prowizoryczną ziemiankę. To właśnie w tej wilgotnej, ciemnej jamie o wymiarach zaledwie 3 na 3 metry, przykrytej warstwą darni, sześcioosobowa rodzina musiała przetrwać przez 21 miesięcy. Odlewnik, który marzył o lataniu Po wyzwoleniu Kłuszyna przez Armię Czerwoną, rodzina przeniosła się do miasta Gżatsk, gdzie Jurij mógł wreszcie kontynuować przerwaną edukację. S…

jurij-gagarin-ceadfd9.jpg
width: 1593
height: 1200

Tragiczny koniec dynastii nie pozostawia żadnych złudzeń. Anastazja Romanowa padła ofiarą brutalnego mordu
type: item
date: 2026-03-08T10:30:28.000Z
creator: Artur Białek
subject: Historia
subject: cesarz
subject: morderstwa
subject: rewolucja
subject: rosja
subject: zsrr
description: Anastazja Romanowa, czwarta córka cara Mikołaja II, na pewien czas stała się największą zagadką XX wieku. Tuż po jej śmierci zaczęły krążyć plotki, że dziewczyna miała przeżyć własną egzekucję z rąk bolszewików. W tym kontekście tajemnicza Anna Anderson, podająca się za wielką księżną, stała się wodą na młyn dla zwolenników tezy o ucieczce Romanowej. Jednak DNA nie kłamie. W 2008 roku udowodniono ponad wszelką wątpliwość, że wszystkie carskie córki zginęły w piwnicy domu Ipatiewa.
encoded: Spis treści: Narodziny czwartej córki Egzekucja carskiej rodziny Anna Anderson nie była cudownie ocaloną Anastazją 17-letnia Anastazja Romanowa zginęła tragicznie w 1918 roku, ale dla wielu pozostała żywa aż do 1984 roku. Teza o ucieczce wielkiej księżna była narracyjnym majstersztykiem, który mistrzowsko wykorzystywał historyczne luki. Nie jest więc specjalnie zaskakujące, że nawet niektóre osoby z bliskiego otoczenia carskiego dworu uwierzyły Annie Anderson, a właściwie – Franciszce Szankowskiej. Być może była ona genialną oszustką, choć wydaje się prawdopodobne, że należy ją postrzegać raczej jako głęboko zaburzoną kobietę, która uwierzyła we własne urojenia. Narodziny czwartej córki Kiedy 18 czerwca 1901 roku, w Peterhofie, urodziła się Anastazja, Imperium Rosyjskie wstrzymało oddech. Nie z zachwytu, a z niepokoju. Car Mikołaj II i caryca Aleksandra Fiodorowna mieli już trzy córki – Olgę, Tatianę i Marię. Zgodnie z prawem, które w XVIII wieku wprowadził car Paweł I, sukcesja tronu mogła przebiegać jedynie w linii męskiej. Rosja potrzebowała carewicza – stabilizatora dynastii w burzliwych czasach. Narodziny czwartej dziewczynki były dla dworu i opinii publicznej politycznym rozczarowaniem. Niesforna Anastazja Mimo początkowego rozczarowania, Anastazja stała się najbardziej wyrazistą i zapamiętaną z sióstr. Jej narodziny nie rozwiązały dynastycznego kryzysu, za to wprowadziły do surowej etykiety dworskiej element humoru i chaosu. Ostatnia z linii wielka księżna od najmłodszych lat wyróżniała się na tle swoich bardziej ułożonych sióstr. Była uroczym, a przy tym także trudnym do opanowania dzieckiem. Jej kuzynka, księżniczka Nina Gieorgijewna, w swoich wspomnieniach użyła nawet sformułowania, że Anastazja bywała „złośliwa aż do granic zła”. Kiedy się bawiła, to do upadłego, kiedy dokuczała, robiła to z premedytacją. Niejednokrotnie podkładała nogę służącym lub wspinała się na drzewo i odmawiała zejścia. Jej impulsywność doskonale oddaje anegdota o śnieżce. Podczas p…

Wielka-Ksiezna-Anastazja-5c78410.jpg
width: 2813
height: 1875

W tym regionie mówi językiem turkijskim i wyznaje prawosławie. To rzadkie połączenie w Europie
type: item
date: 2026-02-28T12:01:22.000Z
creator: Artur Białek
subject: Historia
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: mołdawia
subject: polityka
subject: zsrr
description: Gagauzja, jeden z reliktów czasów postsowieckich, jest regionem doprawdy niezwykłym. Ścierają się tam trzy strefy wpływów – rosyjska, turecka i europejska – a fundamentem tożsamości jest niezwykły paradoks kulturowy. Należy bowiem podkreślić, że Gagauzi stanowią jedyną tureckojęzyczną, a jednocześnie prawosławną grupę w Europie. Co warto wiedzieć na temat Autonomicznego Terytorium Gagauzji? Poniżej przybliżamy historię tego niezwykłego miejsca.
encoded: Spis treści: Charakterystyka Autonomii Gagauskiej Od Besarabii do autonomii Współczesna Gagauzja Turystyka w Gagauzji Na przełomie lat 80. i 90. XX wieku Mołdawia zaczęła dążyć do zbliżenia z Rumunią. Dla większości mieszkańców Mołdawskiej SRR szukanie jedności z zachodnim sąsiadem było naturalną konsekwencją więzi historycznych oraz wspólnej tożsamości narodowej i językowej. Dodatkowo takie działanie pozwoliłoby ostatecznie uciec z radzieckiej strefy wpływów. Dla większości, ale nie dla wszystkich. Z obawy przed „rumunizacją”, silnie zrusyfikowane ludy doprowadziły do stworzenia dwóch jednostek autonomicznych – nieuznawanego na arenie międzynarodowej Naddniestrza i mniej kontrowersyjnej Gagauzji. Charakterystyka Autonomii Gagauskiej Gagauzja zajmuje niewielki obszar w południowej Mołdawii. Terytorium autonomii jest skromne – mierzy zaledwie 1832 kilometry kwadratowe, co stanowi około 5% całkowitej powierzchni kraju. Stolicą i centralnym ośrodkiem administracyjnym jest Komrat. Ponadto do regionu należą dwa inne miasta – Ceadîr-Lunga i Vulcănești. Oprócz tego w granicach Gagauzji znajduje się ponad 20 wsi. Charakterystyczną cechą regionu jest brak spójnych granic, a dokładnie – fizyczna nieciągłość i fragmentacja terytorialna. Terytorium autonomii jest podzielone na cztery oddzielne enklawy. Od Besarabii do autonomii Gagauzi, tureckojęzyczny lud o korzeniach tureckich lub bułgarskich, są obecni na terytorium dzisiejszej autonomii od około dwóch wieków. Ich pochodzenie nie jest jasne. Brakuje bowiem bezpośrednich źródeł pisanych, które mogłyby jednoznacznie wyjaśnić tę kwestię. Ta sytuacja otworzyła drogę do licznych hipotez opartych na źródłach pośrednich, w tym tych łączących Gagauzów z bałkańskimi migrantami lub nawet Turkami seldżuckimi. Fakt, że korzenie narodu są niejasne i podatne na interpretacje, pozwala elitom w Komracie na elastyczne budowanie narracji historycznej i narodowej. Jest to szczególnie widoczne w polityce tożsamościowej regionu, gdzie w zależnoś…

gagauzja-805bd17.jpg
width: 1800
height: 1200

Odwiedziłem kraj, który nie istnieje. Czas zatrzymał się tu w epoce ZSRR
type: item
date: 2026-01-24T09:45:09.000Z
creator: Łukasz Załuski
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: europa
subject: mołdawia
subject: zsrr
description: Pojechałem nad Dniestr, żeby zobaczyć państwo, którego nie ma na oficjalnych politycznych mapach Europy. Mimo braku uznania międzynarodowego w Naddniestrzu działa separatystyczny rząd, funkcjonuje lokalna waluta, a ulice zdobią własne flagi z sierpem i młotem.
encoded: Spis treści: Czym właściwie jest Naddniestrze Twierdza w Benderach i duch Münchhausena Tyraspol – stolica, w której czas się zatrzymał Casa Caraman – odrobina autentyczności Jak dojechać do Naddniestrza i gdzie nocować? Do Naddniestrza nie wjeżdża się przypadkiem. Przygotowania do podróży i formalności związane z pozwoleniem na wjazd zacząłem kilka miesięcy wcześniej. Jadąc w końcu od Kiszyniowa, stolicy Mołdawii, w kierunku zbuntowanej republiki, nie widzę wielu znaków informujących, dokąd prowadzi droga. Nie ma tu turystycznego szlaku, nie ma też momentu, w którym można zapomnieć, że przekracza się granicę bytu politycznego nieformalnie zawieszonego między Mołdawią a Rosją. Kontrola paszportowa odbywa się sprawnie, ale bez pośpiechu. Dostaję kartkę – pozwolenie na pobyt, które trzeba będzie oddać przy wyjeździe oraz „obstawę” w postaci przewodnika, tłumacza i dwoje przedstawicieli lokalnej telewizji. Czym właściwie jest Naddniestrze Naddniestrze, a dokładniej Naddniestrzańska Republika Mołdawska, to wąski pas ziemi wzdłuż lewego brzegu Dniestru, formalnie należący do Mołdawii, faktycznie rządzony przez separatystyczne władze od 1990 roku. Po krótkiej, ale krwawej wojnie z Kiszyniowem region ogłosił niepodległość. Nikt jej nie uznał, poza innymi nieuznawanymi bytami. Funkcjonuje tu jednak własny rząd, armia, waluta, paszporty i flaga. Ta ostatnia jest pierwszą rzeczą, którą zauważa się na ulicach Tyraspola: czerwono-zielona, z sierpem i młotem. Przewodnik tłumaczy mi symbolikę naddniestrzańskiej flagi bez cienia ironii: czerwony to rewolucja, zielony to ropa. – Nie jesteśmy sowieckim reliktem – słyszę wielokrotnie, choć im dłużej tu jestem, tym bardziej mam wrażenie, że to zdanie pełni funkcję zaklęcia. Powtarzane wystarczająco często ma odsunąć skojarzenia, które i tak narzucają się same. Twierdza w Benderach i duch Münchhausena Pierwszym przystankiem są Bendery, miasto położone formalnie po „mołdawskiej” stronie Dniestru, ale kontrolowane przez Naddniestrze. To t…

Casa-Caraman-78ea21c.jpg
width: 2813
height: 1875

To największe poradzieckie miasto-widmo. Workuta wygląda jak z horroru, a jej historia faktycznie go przypomina
type: item
date: 2026-01-19T06:56:56.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Historia
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: arktyka
subject: kopalnie
subject: rosja
subject: zsrr
description: W zamarzniętych na kość mieszkaniach w szafach wciąż wiszą ubrania, na ścianach wiszą rodzinne zdjęcia, w kredensach stoi szkło a na regałach książki. Opuszczone, pełne śniegu i lodu bloki bez szyb, kopalnie i maszyny, wyglądają jak lokacje gry komputerowej – i faktycznie, trafiły do kilku gier. A jednak, wbrew wszystkiemu, Workuta wciąż żyje i mieszka tu kilkadziesiąt tysięcy ludzi.
encoded: Spis treści: Jedno z najzimniejszych miejsc Europy – klimat Workuty Bogactwa naturalne i obozy pracy Czarne złoto Arktyki: kopalnie Workuty Workuta dziś: miasto cieni i „zakładnicy” Północy Workuta w popkulturze: gry i urbex Położona 160 kilometrów na północ od koła podbiegunowego, Workuta wygląda jak najbardziej przygnębiające miejsce na świecie. To miasto, które powstało na fundamencie niewolniczej pracy – na początku lat 50. XX wieku w kilkunastu obozach przebywało ponad 70 tysięcy ludzi, w tym Polacy. Po ich likwidacji, pod koniec lat 80. w Workucie mieszkało ponad sto tysięcy ludzi, dziś – niecałe 50. Powoli lecz nieubłaganie staje się ona miastem-widmem, z tysiącami opuszczonych mieszkań. Jedno z najzimniejszych miejsc Europy – klimat Workuty Panuje tu klimat subarktyczny, charakteryzujący się krótkim, chłodnym latem oraz ekstremalnie długą i śnieżną zimą. Trwa ona od ośmiu do dziesięciu miesięcy, a średnia temperatura w lutym spada do około minus 20°C. To właśnie w Workucie odnotowano rekordowo niską dla kontynentu europejskiego temperaturę minus 52 st. Celsjusza. Noc polarna trwa od 17 do 27 grudnia, natomiast dzień polarny od 30 maja do 14 lipca. Otoczenie miasta to monotonna, pozbawiona lasów tundra, której grunt przez większą część roku skuwa wieczna zmarzlina. Latem rozmarza na głębokość zaledwie kilkudziesięciu centymetrów, zamieniając okolicę w podmokłe bagno, nad którym unoszą się chmary komarów i niezwykle agresywnych meszek. To właśnie w tym niegościnnym krajobrazie Sowieci postanowili zbudować jeden ze swoich najstraszniejszych i najważniejszych kompleksów obozowych. Bogactwa naturalne i obozy pracy Historia Workuty jest nierozerwalnie związana z Gułagiem – systemem obozów pracy przymusowej w ZSRR. Wszystko zaczęło się w 1930 roku, gdy odkryto bogate złoża węgla. Już rok później przybyli tu pierwsi więźniowie, którzy w nieludzkich warunkach budowali podwaliny pod przyszły przemysł. W 1938 roku utworzono Workutłag, który z czasem stał się jednym z n…

workuta-876276e.jpg
width: 5472
height: 3648

Od rewolucji do rozpadu. Dzieje Związku Radzieckiego
type: item
date: 2025-09-20T10:56:34.000Z
creator: Artur Białek
subject: Historia
subject: rosja
subject: zsrr
description: Związek Radziecki powstał na fundamencie obietnic o równości i postępie. Jego budowa odbyła się jednak kosztem ludzkich cierpień. Totalitarny system rządów pochłonął miliony istnień, a niezrównoważona polityka wywołała powszechne niezadowolenie społeczne. Nawet wdrożony przez Gorbaczowa plan głębokich reform nie był w stanie uratować chylącego się ku upadkowi kolosa. Rozpad wielkiego imperium był nieunikniony.
encoded: Spis treści: W 1917 roku w Rosji rozpętała się burza rewolucyjna Od wojny domowej do narodzin nowego państwa Stalinowska industrializacja, kolektywizacja i terror Związek Radziecki podczas II wojny światowej Rywalizacja z Zachodem Ostatnie dekady ZSRR Na początku XX stulecia Imperium Rosyjskie jawiło się jako rozległe i potężne mocarstwo. W rzeczywistości było państwem głęboko niestabilnym, naznaczonym autokratycznymi rządami i rażącymi nierównościami społeczno-ekonomicznymi. Wybuch rewolucji, zmierzającej do obalenia caratu, był kwestią czasu. W 1917 roku w Rosji rozpętała się burza rewolucyjna Katalizatorem, który przyspieszył rozpad trzęsącego się w posadach imperium carskiego, okazała się I wojna światowa, kiedy na jaw wyszły wszystkie niedostatki państwa, a słabość systemu została bezlitośnie obnażona. Gospodarka została niemal całkowicie zdewastowana. Władza miała problem z organizacją zaopatrzenia medycznego czy nawet amunicji dla frontu. To wszystko, w połączeniu z klęskami militarnymi, wywołało powszechne zmęczenie wojną, co umiejętnie wykorzystali bolszewicy. Radykalne ugrupowanie zaproponowało to, czego społeczeństwo potrzebowało wówczas najbardziej – proste, zdecydowane rozwiązania palących problemów. W styczniu i lutym 1917 roku Rosję, a zwłaszcza Piotrogród, zalała fala strajków, organizowanych pod hasłami „Precz z wojną” i „Niech żyje republika!”. Aleksander Protopopow, carski minister spraw wewnętrznych, nie widział w tym większego zagrożenia, tym bardziej, że w stolicy takie wystąpienia nie były niczym niezwykłym. Zignorował nawet strajk w zakładach Putiłowa, największej w Europie fabryce zbrojeniowej, gdzie robotnicy domagali się 50-procentowej podwyżki wynagrodzeń. Wkrótce jednak lokalne wystąpienia przeistoczyły się w zamieszki, a później – w ogólnokrajową rewolucję. 12 marca powołany został Komitet Tymczasowy Dumy. Kulminacją zachodzących w państwie zmian była abdykacja Mikołaja II, kończąca ponad 300-letni okres panowania Romanowów. 15 marca ca…

zsrr-5c35e5d.jpg
width: 1000
height: 666

Jezioro Szagan – atomowe dziedzictwo radzieckiego eksperymentu
type: item
date: 2025-08-30T12:27:34.000Z
creator: Marzena Wardyn-Kobus
subject: Historia
subject: Przyroda
subject: bomba atomowa
subject: jeziora
subject: kazachstan
subject: zsrr
description: Jezioro Szagan powstało w miejscu, gdzie niegdyś rozciągały się suche stepy, w północno-wschodnim Kazachstanie. To jeden z najbardziej niezwykłych i kontrowersyjnych akwenów świata. Nie jest to twór natury, lecz efekt eksperymentu atomowego przeprowadzonego w ramach radzieckiego programu „Wybuchy jądrowe dla gospodarki narodowej”. To miejsce fascynuje podróżników i badaczy, ale także budzi grozę jako przykład nieodwracalnych skutków działań człowieka w środowisku.
encoded: Spis treści: Geneza Jeziora Szagan w Kazachstanie Skażenie i naruszenie traktatów międzynarodowych Radioaktywne Jezioro Szagan w Kazachstanie – aktualny stan W latach 60. XX wieku Związek Radziecki chciał zrealizować ambitny plan pokojowego wykorzystania energii atomowej. Program ten miał swoją amerykańską inspirację (Program Plowshare), lecz szybko przewyższył ją skalą. Podczas gdy Stany Zjednoczone po 27 teście zakończyły swój program, ZSRR przeprowadziło aż 156 prób jądrowych. Radzieccy naukowcy i inżynierowie wierzyli, że kontrolowane eksplozje jądrowe mogą służyć m.in. do: przekopywania kanałów, tworzenia zbiorników wodnych, drążenia tuneli, wydobycia ropy i gazu. Kazachstan, z jego suchym klimatem i deficytem wody, wydawał się idealnym miejscem do przetestowania takich śmiałych pomysłów. Plan zakładał budowę nawet 40 sztucznych jezior. Geneza Jeziora Szagan w Kazachstanie Pierwszym i najbardziej spektakularnym eksperymentem programu była detonacja w rejonie rzeki Szagan, na obrzeżach Semipałatyńskiego Poligonu Jądrowego. Miejsce to wybrano celowo – rzeka była okresowa, a sucha dolina mogła posłużyć za naturalną nieckę pod przyszły zbiornik. 15 stycznia 1965 roku w suchym korycie umieszczono ładunek termojądrowy o sile dziesięciokrotnie większej niż bomba zrzucona na Hiroszimę. Ten 140-kilotonowy pocisk umieszczono w otworze o średnicy 70 cm i głębokości 178 metrów. Eksplozja wytworzyła potężny grzyb atomowy. Skala zniszczenia i powstanie krateru W wyniku wybuchu powstał krater o średnicy około 400 metrów i głębokości 100 metrów, z wałem o wysokości 20–38 metrów. W kolejnych miesiącach wykopano kanał, który połączył go z korytem rzeki Szagan. Woda zaczęła stopniowo wypełniać powstałą nieckę, tworząc zbiornik o powierzchni około 5,9 km² i pojemności 19,1 miliona m³. Powstały w ten sposób akwen został nazwany Jeziorem Szagan, choć powszechnie funkcjonują też alternatywne nazwy: Czagan, Bałapan czy Atomowe Jezioro. Skażenie i naruszenie traktatów międzynarodowych …

jezioro-szagan-49008bb.jpg
width: 4000
height: 2252

Ta kobieta jako pierwsza zdobyła kosmos. Rodacy widzieli w niej bohaterkę ludu
type: item
date: 2025-07-27T08:01:33.000Z
creator: Artur Białek
subject: Historia
subject: Ludzie
subject: kosmonauta
subject: loty w kosmos
subject: rosja
subject: zsrr
description: Walentyna Tierieszkowa zapisała się w historii jako pierwsza i póki co jedyna kobieta, która samotnie poleciała w kosmos. W latach 60. XX wieku, stała się symbolem triumfu Związku Radzieckiego nad Stanami Zjednoczonymi, a przy tym – także jedną z największych sław ówczesnego świata. Jest to o tyle niezwykłe, że Chruszczow miał do wyboru wiele innych kandydatek, mogących pochwalić się lepszym przygotowaniem. Wybrał jednak kobietę z ludu. Kim była Walentyna Tierieszkowa? Poniżej odpowiadamy na to pytanie.
encoded: Spis treści: Córka kołchoźników Marzenia o kosmosie Walentyna Tierieszkowa w kosmosie Walentyna Tierieszkowa bohaterką i gwiazdą Zimna wojna rozgrywała się na wielu płaszczyznach, od siły militarnej i gospodarki, po wpływy kulturowe i technologiczne. Decydującym polem rywalizacji między USA i ZSRR była przestrzeń kosmiczna. Oba supermocarstwa chciały przed całym światem udowodnić swoją wyższość technologiczną, ideologiczną i intelektualną. Finalnie to Amerykanie jako pierwsi ludzie postawili stopę na Księżycu. Jednak zanim to nastąpiło, Rosjanie osiągnęli ogromny sukces propagandowy, wysyłając na samotny lot w kosmos kobietę z ludu. Córka kołchoźników Walentyna Władimirowna Tierieszkowa urodziła się 6 marca 1937 roku, w odległej o około 40 km od Jarosławia wsi Bolszoje Maslennikowo. Jej ojciec, Władimir, był zatrudniony w kołchozie jako traktorzysta. Matka także była kołchoźnicą. Gdy Walentyna miała dwa lata, Władimir Aksionowicz Tierieszkow zginął podczas wojny zimowej, w trakcie ataku ZSRR na Finlandię. Wówczas Elena Tierieszkowa zadecydowała, że wraz z trojgiem dzieci przeniesie się do Jarosławia. Znalazła tam pracę w zakładach włókienniczych. Poszła w ślady matki Po ukończeniu szkoły, nastoletnia Walentyna obrała tę samą drogę, co jej matka. Zatrudniła się w włókienniczym kombinacie i zaocznie ukończyła technikum włókiennicze. Wtedy też rozpoczęła się jej działalność polityczna. Pracując w fabryce Krasnyj Pieriekop, wstąpiła do komunistycznej młodzieżowej organizacji Komsomoł, w której od 1960 do 1961 roku pełniła funkcję sekretarza. Nietypowe hobby Tierieszkowej Praca i działalność w młodzieżowym zapleczu KPZR pochłaniały większość jej czasu, a mimo to znajdowała chwile na realizację swoich zainteresowań. W tajemnicy przed matką skończyła korespondencyjny kurs i zaczęła zajmować się spadochroniarstwem. Pochłonęło ją to do tego stopnia, że zdecydowała się założyć Klub Spadochroniarzy Pracowników Tekstylnych. Oddała 126 skoków, co miało zaprocentować w niedalekie…

tiereszkowa-1-a149bb6.jpg
width: 1024
height: 768

Kosmos 482 spadnie jutro rano na Ziemię. Radziecki lądownik może uderzyć w terytorium Polski
type: item
date: 2025-05-09T07:48:50.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Kosmos
subject: loty w kosmos
subject: sonda
subject: zsrr
description: Kosmos 482 – radziecki lądownik wystrzelony w 1972 roku – po 53 latach na orbicie zbliża się do ponownego wejścia w atmosferę. Orbita statku przebiega nad Polską.
encoded: Spis treści: Cztery tytanowe kule z nieba Sonda z zegarem do tyłu Czy Polska jest zagrożona? Dziś w nocy lub jutro rano dojdzie do wejścia w atmosferę niezwykłego obiektu. Mowa o radzieckim lądowniku wenusjańskim Kosmos 482, który został wystrzelony 31 marca 1972 r. W wyniku problemów z silnikiem, sonda zamiast oddalić się w kierunku Wenus, została na orbicie okołoziemskiej. Ale niedługo spadnie na Ziemię. Co nas czeka? 31 marca 1972 roku, równo o godzinie 06:02 CEST, radziecka rakieta Mołnia 8K78M wyniosła na orbitę okołoziemską lądownik Kosmos 482. Doszło do tego zaledwie cztery dni po udanym starcie innej sondy wenusjańskiej – Wenera 8. Po osiągnięciu orbity parkingowej, statek kosmiczny poprawnie odłączył się od rakiety nośnej, a sonda kontynuowała lot. Części rakiety nośnej weszły w atmosferę ziemską po około dwóch dniach. Nie obyło się bez problemów. Cztery tytanowe kule z nieba W nocy z 2 na 3 kwietnia 1972 roku, godzinę po północy, w okolicach miejscowości Ashburton w Nowej Zelandii spadły cztery rozżarzone kule wykonane ze stopu tytanu. Każda z nich o masie około 13,6 kg i średnicy 38 cm. Obiekty rozrzucone były w promieniu 16 km i utworzyły kratery uderzeniowe. Na szczęście nikt nie został ranny. Analizy przeprowadzone przez nowozelandzkich naukowców wykazały, że obiekty te pochodzą z ZSRR, o czym miała świadczyć m.in. zaawansowana technika spawania tytanu. Związek Radziecki zaprzeczył jednak, że pochodzą z któregoś z jego pojazdów. W rezultacie własność przeszła na rolnika, na którego terenie spadły fragmenty. Wydarzenie to znane jest jako incydent z kulami Ashburton. Sonda z zegarem do tyłu W tym czasie sonda powinna była oddalać się od Ziemi, jednak problem z timerem spowodował wyłączenie silnika stopnia ucieczkowego (Blok L) po zaledwie 125 sekundach od zapłonu. W rezultacie, zamiast lecieć w kierunku Wenus, sonda znalazła się na wydłużonej orbicie o apogeum 9806 km i perygeum 204 km. Aż wreszcie, po 53 latach od startu, Kosmos 482 wróci na Ziemię – i …

kosmos-482-dfd2a30.jpeg
width: 3072
height: 2048

W bitwie o Stalingrad zginęło 2 mln ludzi. Krwawa batalia odmieniła losy II wojny światowej
type: item
date: 2024-08-05T07:01:06.000Z
creator: Hubert Rój
subject: Historia
subject: National Geographic Site
subject: Edukacja
subject: historia
subject: II wojna światowa
subject: niemcy
subject: rosja
subject: wojna
subject: zsrr
description: W niecałe pół roku walk o Stalingrad śmierć poniosło nawet 1,1 mln żołnierzy i cywili radzieckich i prawie drugie tyle Niemców i ich sojuszników. Dlaczego największa bitwa frontu wschodniego II wojny światowej miała miejsce nie pod stołeczną Moskwą czy Lenigradem, a w mieście na południu Rosji, nad Wołgą? Co sprawiło, że odmieniła losy całej kampanii?
encoded: W tym artykule: Plan Barbarossa i atak III Rzeszy na Związek Radziecki Impas na froncie wschodnim w 1942 roku Niemiecki atak na Kaukaz i Stalingrad Sowieci przejmują inicjatywę pod Stalingradem Bitwa stalingradzka, czyli „wojna szczurów” Wynik bitwy o Stalingrad Straty obu stron w bitwie stalingradzkiej Dlaczego bitwa o Stalingrad zaważyła na losach II wojny światowej? 22 czerwca 1941 roku niemiecka nawała ruszyła na ZSRR. W ten sposób Adolf Hitler zerwał niedawną współpracę z Józefem Stalinem. W przededniu jej wybuchu Niemcy wciąż nie mogli rzucić na kolana Wielkiej Brytanii. Rozstrzygnięcia w wojnie zaczęli więc szukać poprzez wyeliminowanie z niej Związku Radzieckiego. Najazd Wermachtu na Związek Radziecki był atakiem wyprzedzającym, który zaskoczył zbrojącą się po zęby w celach ofensywnych Armię Czerwoną. Plan Barbarossa i atak III Rzeszy na Związek Radziecki Pomimo licznych doniesień wywiadu i potężnej koncentracji niemieckich oddziałów, Stalin nie wierzył w tak nagłą i szybką decyzję Hitlera o ataku. Efektem tego mógł być tylko jeden. Radziecka obrona na zachodnich rubieżach ZSRR zawaliła się w pierwszych tygodniach wojny niczym domek z kart. Niemcy i ich sojusznicy osiągali szybkie sukcesy na trzech głównych kierunkach natarcia. Pierwszym z nich był kierunek północny, na państwa bałtyckie i Leningrad (dawniej Petersburg). Środkowa oś natarcia przebiegała na linii Mińsk-Moskwa. Południowe ugrupowanie wojsk niemieckich miało podążać z kolei w kierunku Lwowa, Kijowa, a dalej w stronę Kaukazu. Impas na froncie wschodnim w 1942 roku Siły obu armii były wyrównane. Wermacht nie dysponował przewagą, konieczną dla atakującego, by łatwo rzucić na kolana swojego przeciwnika. Niemcom sprzyjał za to element zaskoczenia, który przestał działać wraz z krzepnącą obroną radziecką i nadejściem jesiennych słot 1941 roku. Rozpaczliwie broniącym się sowietom udało się uratować Moskwę także dzięki szybkiemu nadejściu zimy. Plan Barbarossa zawiódł i Niemcom nie udało się pokonać Ro…

w-bitwie-o-stalingrad-zginelo-2-mln-ludzi-krwawa-batalia-odmienila-losy-ii-wojny-swiatowej-fot-keystone-france-gamma-keystone-via-getty-images-bd3f57b.jpg
width: 1024
height: 674

Katyń to miejsce wyjątkowo bestialskiej zbrodni. Przez 50 lat w Polsce nie wolno było o niej mówić
type: item
date: 2024-08-04T09:28:39.000Z
creator: Hubert Rój
subject: Historia
subject: National Geographic Site
subject: Edukacja
subject: historia polski
subject: II wojna światowa
subject: polska
subject: rosja
subject: wojna
subject: zsrr
description: Jak to się stało, że aż tylu oficerów Wojska Polskiego znalazło się w 1939 roku w rękach Sowietów? Dlaczego Katyń stał się miejscem zbrodni? Dlaczego Polacy nie byli w stanie stawić jakiegokolwiek oporu? I dlaczego prawda o zbrodni katyńskiej wyszła na światło dzienne dopiero po blisko 50 latach?
encoded: W tym artykule: Odwrót polskiego wojska na wschód i na przedmoście rumuńskie Sowieci internują polskich żołnierzy i oficerów Losy Polaków ewakuujących się na wschód w 1939 roku Tragiczny los polskich oficerów w rękach Stalina Polacy – pierwszy naród ukarany przez Stalina Katyń: przebieg zbrodni Odpowiedzialność za zbrodnię katyńską Zmowa milczenia mocarstw w sprawie mordu na polskich oficerach Amerykańskie śledztwo w sprawie Katynia Rosjanie przyznają się do winy za zbrodnię katyńską „Piąta rano. Od świtu dzień rozpoczął się szczególnie. Wyjazd karetką więzienną w celkach (straszne!). Przywieziono gdzieś do lasu; coś w rodzaju letniska. Tu szczegółowa rewizja. Zabrano zegarek, na którym była godzina 6.30 (8.30). Pytano mnie o obrączkę, którą (...). Zabrano ruble, pas główny, scyzoryk” – w tym miejscu urywa się pamiętnik jednej z ofiar zbrodni katyńskiej, mjr Adama Solskiego, datowany na 9 kwietnia 1940. Zaraz po napisaniu tych słów polski oficer został zastrzelony przez NKWD. Mjr Solski podzielił los przynajmniej 21 768 oficerów armii czynnej, jak i rezerwy, wielu przedstawicieli polskich elit, inteligencji i wyższego duchowieństwa. Wszyscy oni zginęli w lasach Katynia i w ciemnych kazamatach więzień NKWD w Charkowie i w Twerze. Co doprowadziło ich do tego tragicznego finału? Odwrót polskiego wojska na wschód i na przedmoście rumuńskie Niemiecki Blitzkrieg we wrześniu 1939 roku spowodował, że jednym z głównych założeń polskich oddziałów był generalny odwrót we wschodnim kierunku. Na Kresy zmierzały nie tylko zwarte ugrupowania Wojska Polskiego, ale też całe chmary dopiero co zmobilizowanych żołnierzy, a także oficerów rezerwy oczekujących na przydział do formujących się jednostek. Sytuacja polityczna II Rzeczpospolitej w tym czasie szybko uległa fatalnemu załamaniu. 17 września 1939 roku polską wschodnią granicę przekroczyła Armia Czerwona. Sowieci zrealizowali w ten sposób postanowienia płynące z paktu Ribbentrop-Mołotow. Razem z III Rzeszą dokonali IV rozbioru Pol…

katyn-to-miejsce-wyjatkowo-bestialskiej-zbrodni-przez-50-lat-w-polsce-nie-wolno-bylo-o-niej-mowic-fot-kok-lochon-gamma-rapho-via-getty-images-de2ed9d.jpg
width: 1024
height: 729

Operacja Barbarossa to decydujące starcie II wojny światowej. Celem była totalna zagłada przeciwnika
type: item
date: 2024-06-22T09:27:39.000Z
creator: Hubert Rój
subject: Historia
subject: National Geographic Site
subject: Edukacja
subject: historia
subject: II wojna światowa
subject: Naziści
subject: niemcy
subject: rosja
subject: wojna
subject: zsrr
description: Największa wojskowa operacja w dziejach. Miliony żołnierzy z obu stron, setki tysięcy wojskowego sprzętu i tylko jeden cel – totalne zwycięstwo i totalna zagłada przeciwnika. Tak wyglądał początek wojny niemiecko-sowieckiej, czyli Operacja Barbarossa.
encoded: W tym artykule: Droga Hitlera do opanowania Europy Ostatnie chwile przed burzą 22 czerwca 1941 roku Dlaczego Stalin nie wierzył w atak Niemiec? Niemieckie plany napaści na ZSRR Operacja Barbarossa i wielkie sukcesy Niemców Bitwa pod Moskwą i zatrzymanie Niemców przez Armię Czerwoną Wojna totalna. Niemiecka eksterminacja ludności ZSRR Plan głodowy i blokada Leningradu Tragiczny los radzieckich jeńców w niemieckiej niewoli Od wojny błyskawicznej do wojny na wyniszczenie 22 czerwca 1941 roku Adolf Hitler uprzedził Józefa Stalina i zadał mu potężny, nieoczekiwany cios. Tak zaczął się najbardziej krwawy epizod II wojny światowej. Operacja Barbarossa przeszła do historii jako początek wojny totalnej, której wynik zdeterminował przyszłość Europy na długie lata. Droga Hitlera do opanowania Europy Apetyt Adolfa Hitlera rósł w miarę jedzenia. W końcu niemiecki dyktator stanął przed podobnym dylematem, z którym miał do czynienia Napoleon Bonaparte. Podobnie jak cesarz Francuzów, także i nazistowski tyran postanowił wyeliminować z wojny Rosję jeszcze przed ostatecznym podporządkowaniem sobie reszty Europy. Hitlerowskie Niemcy były świadome zaborczej i agresywnej natury Kraju Rad. Józef Stalin wykorzystał zaangażowanie III Rzeszy choćby w wojnę z Francją w 1940 roku. I dokonywał kolejnych agresji terytorialnych w Europie Środkowej. „Brunatni księża” wspierali nazistów. Używali nawet pozdrowienia „heil Hitler” Część księży używała w czasach III Rzeszy nazistowskiego pozdrowienia „heil Hitler”. Ich motywacje były różne. Tych, którzy pozostali w kapłaństwie i popierali narodowy socjalizm, ... Nad Hitlerem wisiało widmo ataku od wschodu przez swojego tymczasowego, chwiejnego partnera. Ponadto zakładany przez niemieckich planistów wyprzedzający atak na ZSRR miał jeszcze jeden cel. Naziści mieli tym sposobem kontynuować tradycyjną niemiecką ideę Drang nach Osten. A więc parcia na wschód i zdobywania dla siebie przestrzeni życiowej Ostatnie chwile przed burzą 22 czerwca 1941 roku Sowie…

operacja-barbarossa-fot-universal-history-archive-universal-images-group-via-getty-images-c08172a.jpg
width: 1024
height: 632

Wojna zimowa 1939–1940. Jak „fiński Dawid” dał odpór „sowieckiemu Goliatowi”?
type: item
date: 2024-06-10T07:08:25.000Z
creator: Hubert Rój
subject: Historia
subject: National Geographic Site
subject: Edukacja
subject: finlandia
subject: historia
subject: II wojna światowa
subject: rosja
subject: wojna
subject: zsrr
description: Finowie zostali poddani przez ZSRR historycznej próbie i zdali egzamin. Obronili swoje państwo, walcząc z parokrotnie silniejszym wrogiem. Jak udało się im uniknąć unicestwienia? Na czym polegała wojna zimowa?
encoded: W tym artykule: Nowy podział stref wpływu w Europie Środkowej w 1939 roku Starania ZSRR o przywrócenie Finlandii do swojej strefy wpływu Wojna zimowa Jak Finowie powstrzymali Sowietów w wojnie zimowej? Jak zakończyła się wojna zimowa? Wojna kontynuacyjna i wojna lapońska Dlaczego Finlandia była neutralna po II wojnie światowej? XX-wieczne losy Finlandii w pewnym stopniu przypominały losy Polski. Niepodległe fińskie państwo pojawiło się na mapie Europy po zakończeniu I wojny światowej na zgliszczach dawnego Imperium Rosyjskiego. Finowie, podobnie jak i Polacy, przez całe dwudziestolecie międzywojenne żyli w ciągłym zagrożeniu rewanżem ze strony Sowietów. Zarówno jedni, jak i drudzy w końcu doczekali się ostatecznie „czerwonej zemsty”. Nowy podział stref wpływu w Europie Środkowej w 1939 roku Władze ZSRR na czele z Józefem Stalinem skierowały swoją politykę zagraniczną w okresie poprzedzającym II wojnę światową na jeden główny cel. Chodziło nie tyle o ekspresowy „eksport rewolucji” na Zachód, co o odzyskanie stanu posiadania państwa rosyjskiego sprzed 1914 roku. Tym zamierzeniom miał pomóc taktyczny sojusz z nazistowskimi Niemcami, który przeszedł do historii pod nazwą paktu Ribbentrop-Mołotow. Porozumienie radziecko-niemieckie zakładało nowy podział stref wpływów w Europie Środkowej. Po agresji na Polskę 17 września 1939 roku i wcieleniu polskich Kresów Wschodnich do składu ZSRR, Sowieci ruszyli dalej, by egzekwować kolejne postanowienia paktu. Wszystko to działo się na oczach grającej na czas Europy Zachodniej na czele z Francją i Anglią. Mocarstwa zachodnie próbowały zyskać czas na przygotowanie się do konfrontacji z Niemcami. Rosjanie mieli więc wolne ręce. Starania ZSRR o przywrócenie Finlandii do swojej strefy wpływu Józef Stalin po udanej napaści na Polskę przeszedł zatem do wystosowania ultimatum w kierunku państw bałtyckich. Czerwony dyktator wymógł na Litwie, Łotwie i Estonii m.in. utworzenie stałych baz wojskowych Armii Czerwonej na terenie tych państw, czy…

wojna-zimowa-1939-1940-jak-finski-dawid-dal-odpor-sowieckiemu-goliatowi-fot-keystone-france-gamma-keystone-via-getty-images-de72bbe.jpg
width: 947
height: 1024

Agresja ZSRR na Polskę przypieczętowała jej los. Jak II Rzeczpospolita znalazła się w „dziejowym imadle”?
type: item
date: 2024-06-09T11:04:55.000Z
creator: Hubert Rój
subject: Historia
subject: National Geographic Site
subject: Edukacja
subject: historia
subject: historia polski
subject: II wojna światowa
subject: polska
subject: rosja
subject: wojna
subject: zsrr
description: „Sowiety wkroczyły” – napisał 17 września znad granicy z Rumunią marszałek Edward Rydz-Śmigły. Był to ostatni akord II Rzeczpospolitej, która została zmiażdżona przez potężne uderzenie z dwóch stron. Po barbarzyńskim ataku Niemiec przyszła pora na cios w plecy, bo tym była agresja ZSRR na Polskę.
encoded: W tym artykule: Jak doszło do niemiecko-rosyjskiej współpracy w 1939 roku? Stosunki polsko-sowieckie przed 1939 rokiem Ukraińska i białoruska mniejszość w II RP a Sowieci Polsko-radziecki pakt o nieagresji i przygotowania do wojny Agresja ZSRR na Polskę Kto zaatakował Polskę w 1939 roku od wschodu? Dlaczego Polska nie broniła się w 1939 r. przed ZSRR w aktywny sposób? Opór Polaków przeciwko agresji ZSRR w 1939 roku Skutki najazdu ZSRR na Polskę w 1939 roku Wrzesień 1939 roku stał się dla Polski jednym z najczarniejszych miesięcy w dziejach. To właśnie wtedy wypełnił się scenariusz, którego jak ognia chcieli uniknąć polscy stratedzy dwudziestolecia międzywojennego. Rzeczpospolita dostała się w niszczycielskie „imadło” między III Rzeszą a Związkiem Radzieckim. Jak doszło do niemiecko-rosyjskiej współpracy w 1939 roku? Próba balansowania polskiej dyplomacji między Niemcami a Rosją w oparciu o sojusze z Anglią i Francją zakończyła się niepowodzeniem. Polityczne rachuby odpowiedzialnego za politykę zagraniczną II RP Józefa Becka musiały zawieść w obliczu naruszenia ładu światowego powstałego na konferencji w Wersalu. Misterną układankę ustaloną przez mocarstwa po I wojnie światowej zniweczyła postawa Adolfa Hitlera i Józefa Stalina. Obaj krwawi dyktatorzy reprezentowali dwa potężne państwa. Połączyła je żądza rewanżu za straty poniesione w Wersalu. Beneficjentem tych właśnie strat była Polska. Rzeczpospolita stała więc ością w gardle zarówno niemieckim nazistom, jak i Sowietom. Stosunki polsko-sowieckie przed 1939 rokiem Pomimo tego, przed wrześniową klęską starano się znaleźć jakikolwiek „sposób na życie” z czerwonym imperium. Wszystkie polskie rządy po 1918 roku doskonale zdawały sobie sprawę, że to właśnie Rosja bolszewicka uchodzi za największe niebezpieczeństwo dla funkcjonowania polskiego państwa. Ale jednocześnie wiedziały, że Polski nie stać na kolejne, samodzielne starcie z wielkim wschodnim sąsiadem. Trudno uwierzyć, że przetrwały 80 lat. Nieznane wcześniej kol…

agresja-zsrr-na-polske-przypieczetowala-jej-los-jak-ii-rzeczpospolita-znalazla-sie-w-dziejowym-imadle-fot-hulton-deutsch-hulton-deutsch-collection-corbis-via-getty-images-8d975fe.jpg
width: 1024
height: 702

Ostatnia królowa Mongolii była inspiracją dla postaci z „Gwiezdnych Wojen”. Jej koniec był tragiczny
type: item
date: 2024-02-21T13:50:32.000Z
creator: Jakub Rybski
subject: Historia
subject: Ludzie
subject: National Geographic Site
subject: historia
subject: komunizm
subject: ludzie
subject: mongolia
subject: Społeczeństwo
subject: Wolny czas
subject: zsrr
description: Życie ostatniej królowej Mongolii jest pełne smutku i cierpienia. Najpierw została zmuszona do małżeństwa z chanem, a wiele lat po oddaniu władzy została stracona przez komunistów w ramach stalinowskich represji. Jej postać stała się nawet inspiracją (szczególnie wizualną) dla królowej Amidali w filmie „Gwiezdne Wojny: Mroczne Widmo”.
encoded: W tym artykule: Kim była ostatnia królowa Mongolii? Ślub z umierającym chanem Powrót w rodzinne strony Upamiętnienie Genepil w Gwiezdnych Wojnach Kobieta na zdjęciu jest ubrana w tradycyjne mongolski strój. To królewska wersja deli lub deel, przypominająca średniowieczny żupan. Tkanina jest misternie zdobiona i wykonana z jedwabiu. Jej włosy zebrane są w dwa pokaźne kucyki zakończone warkoczami, a wszystko podtrzymuje bogata biżuteria. Fryzura do złudzenia przypomina rogi, lecz jest w niej coś mistycznego. Kim była ostatnia królowa Mongolii? Kobieta patrzy się prosto w obiektyw, a jej wzrok hipnotyzuje. Jest w nim jednak coś niepokojącego. Chociaż ma nie więcej niż dwadzieścia kilka lat, jej spojrzenie jest bardzo dojrzałe. W oczach zobaczyć można dużo smutku i cierpienia. Mowa o Genepil, ostatniej królowej Mongolii. Urodziła się jako Tseyenpil w 1905 roku w północnej części kraju, niedaleko klasztoru Baldan Bereeven,. Pochodziła z rodziny szlacheckiej. W 1923 roku została sprowadzona do pałacu Bogda Chana (z pochodzenia Tybetańczyka) jako jedna z piętnastu kobiet w wieku od 18 do 20 lat, które urodziły się tego samego dnia co chan. Władca był bowiem wdowcem, a jego doradcy uznali, że dla integralności kraju ważny jest ponowny ożenek. Problem polegał na tym, że Bogda Chan był już bardzo schorowany. Nie poruszał się o własnych siłach i był niewidomy. Miał wówczas 53 lata, a po śmierci ukochanej żony Tsendiin Dondogdulam nie planował kolejnego małżeństwa. Młoda Tseyenpil została zabrana siłą z rodzinnego domu, chociaż była już zamężna. Gdy została wybrana na żonę chana, obiecano jej, że po jego śmierci będzie mogła wrócić do pierwszego męża. Ślub z umierającym chanem Tseyenpil zgodziła się na ślub z Bogda Chanem. Bardzo szybko jednak zdała sobie sprawę, jak bardzo samotna czuje się w nowym środowisku, bez przyjaciół, u boku człowieka, który jest dla niej całkowicie obcy. Zaledwie kilka tygodni później powróciła do rodziców. Przedstawiciele mongolskiego rządu wysłali d…

ostatnia-krolowa-mongolii-57bb4ab.jpg
width: 2001
height: 1200

Polska i Japonia miały wspólnego wroga. Ten sojusz został jednak wystawiony na próbę
type: item
date: 2024-01-27T13:18:33.000Z
subject: Historia
subject: Ludzie
subject: National Geographic Site
subject: Edukacja
subject: japonia
subject: polska
subject: szpiegostwo
subject: wojna
subject: zsrr
description: Chociaż Polska i Japonia znalazły się w czasie II wojny światowej w przeciwnych obozach, służby wywiadowcze obu państw wciąż współdziałały! Obydwa kraje miały bowiem wspólnego wroga – ZSRR.
encoded: W tym artykule: Japoński konsulat w Kownie był placówką szpiegowską Holenderskie wizy uratowały uciekinierów z Polski Japończyk ocalił tysiące Polaków Japończycy wspierali polskich szpiegów Wpadka polskich szpiegów w Berlinie Polsko-japońska współpraca w Sztokholmie Kontakty po wojnie Japonia nie chciała wojny z Polską Przyjaźń narodów polskiego i japońskiego ma tradycję sięgającą jeszcze czasów wojny Kraju Wschodzącego Słońca z Rosją w latach 1904–1905. Wówczas do Tokio przybył Józef Piłsudski szukający poparcia politycznego i funduszy dla Polskiej Partii Socjalistycznej. W dwudziestoleciu międzywojennym braterstwo narodów zamieszkujących dwa krańce świata umocniło się. Powód kordialnych stosunków był prosty. Miały wspólnego wroga: ZSRR, który z niechęcią odnosił się do japońskiej ekspansji w Azji. Nawet gdy Japonia zaczęła flirt z nazistowskimi Niemcami, nie zmieniło to propolskiego stanowiska jej rządu. Jak mówi staropolskie przysłowie: „Prawdziwych przyjaciół poznaje się w biedzie”. Kiedy zaś w 1939 r. Rzeczpospolita znikła z mapy Europy. Japończycy mimo nacisków ze strony III Rzeszy nadal okazywali Polakom życzliwość. Aż do października 1941 r. w Tokio działała polska ambasada. Rzecz jasna władze Krainy Kwitnącej Wiśni nie wspomagały Polski tylko z dobroci serca. Wręcz przeciwnie. Japończycy nadal uważali ZSRR za jedno z największych zagrożeń dla swej ojczyzny i dostrzegali interes we współpracy z darzącym ich sympatią, nastawionym antykomunistycznie narodem, którego wywiad miał duże doświadczenie w sprawach sowieckich. Japoński konsulat w Kownie był placówką szpiegowską Zawarcie paktu Ribbentrop–Mołotow nadwyrężyło wiarę Japończyków w dobre intencje ich niemieckiego sojusznika. Jeszcze przed podpisaniem tego układu, w Tokio zdecydowano o utworzeniu placówki wywiadowczej na pograniczu stref wpływów III Rzeszy i ZSRR. Jak to często bywa, przykrywkę dla szpiegowskiej działalności stanowiła misja konsularna. W sierpniu 1939 r. na Litwie pojawił się specjalista do …

chociaz-polska-i-japonia-znalazly-sie-w-czasie-ii-wojny-swiatowej-w-przeciwnych-obozach-sluzby-wywiadowcze-obu-panstw-wciaz-wspoldzialaly-b5bc615.jpg
width: 1323
height: 1050

Łunochod to pierwszy w historii łazik księżycowy. Ponad 50 lat temu Rosjanie dokonali czegoś niezwykłego
type: item
date: 2023-12-29T11:59:05.000Z
creator: Artur Białek
subject: Kosmos
subject: National Geographic Site
subject: Gwiazdy
subject: historia
subject: kosmos
subject: księżyc
subject: misja
subject: zsrr
description: Siedemnastego listopada 1970 roku Sowieci napisali nowy rozdział w historii podboju kosmosu. Tego dnia powierzchnię Księżyca osiągnął lądownik Łuna 17. Nie było to pierwsze udane lądowanie na Srebrnym Globie w ramach programu kosmicznego Łuna, ale pierwszy raz na pokładzie znalazł się tak zaawansowany ładunek. Był to Łunochod – bezzałogowy pojazd do wykonywania zdalnych badań. Co wiemy na temat pierwszego księżycowego łazika?
encoded: W tym artykule: Historia Łunochodu Ile było Łunochodów? Budowa i technologie wykorzystywane w Łunochodach Rezultaty misji Łunochodu Praca, jaką łazik marsjański Perseverance wykonał na Czerwonej Planecie robi ogromne wrażenie. Łatwo można sobie wyobrazić, jak wielkie emocje musiały wzbudzać misje podobnych pojazdów, realizowane w latach 70. ubiegłego wieku. Wyścig kosmiczny toczący się między USA a ZSRR napędzał rozwój kosmicznych technologii. Amerykańskie sukcesy w obszarze próbkowania Srebrnego Globu zachęciły Sowietów do opracowania znacznie bardziej zaawansowanej technologii. Tak narodził się Łunochod, pierwszy w historii łazik księżycowy. Historia Łunochodu 4 października 1957 roku ZSRR wyniosło na orbitę okołoziemską Sputnika 1. Po tym sukcesie, Związek Radziecki skupił swoją uwagę na naturalnym satelicie Ziemi. W 1958 roku Nikita Chruszczow zaaprobował program Łuna, którego ideą było wysłanie na Księżyc kosmicznych statków badawczych. Pierwsza próba zakończyła się niepowodzeniem. Niebawem po starcie, rakieta wynosząca sondę E-1 rozpadła się. Także druga próba nie przyniosła oczekiwanego rezultatu. Związek Radziecki był jednak zdeterminowany. W trakcie trzeciej próby, rakieta Łuna 8K72 opuściła Ziemię. Po osiągnięciu II prędkości kosmicznej statek Łuna I oddzielił się i rozpoczął samotny lot. Awaria układu sterowania sprawiła jednak, że cel misji nie został zrealizowany – statek nie rozbił się o powierzchnię Srebrnego Globu. Mimo to, władze ZSRR ogłosiły sukces. Podbój kosmosu. Jak człowiek zrealizował marzenia wyrwania się z Ziemi i jaką rolę odegrali w tym naziści „Ziemia jest kolebką ludzkości, ale nikt nie zostaje w kolebce na wieki” – powiedział Konstantin Ciołkowski, syn polskiego zesłańca, który mając do dyspozycji tylko kartkę papieru i ... <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/podboj-kosmosu-jak-czlowiek-zrealizowal-marzenia-wyrwania-sie-z-ziemi-i-jaka-role-odegrali-w-tym-nazisci-fot-keystone-france-gamma-keysto…

lunochod-historia-i-odkrycia-kosmicznego-lazika-igor-lushchay-shutterstock-com-6e53636.jpg
width: 3000
height: 1982

Eugeniusz Bodo był jednym z najwybitniejszych przedwojennych artystów. 80 lat temu zmarł w sowieckim łagrze
type: item
date: 2023-10-07T07:52:25.000Z
subject: Historia
subject: National Geographic Site
subject: historia
subject: historia polski
subject: II wojna światowa
subject: Kultura
subject: polska
subject: polska przedwojenna
subject: zsrr
description: Eugeniusz Bodo przed wojną zachwycał jako gwiazda kina i estrady. Potem aresztowało go NKWD. 7 października 1943 roku umarł z wycieńczenia i głodu.
encoded: W tym artykule: Eugeniusz Bodo jako gwiazda kina Życie prywatne Eugeniusza Bodo Występy kabaretowe po wybuchu wojny Aresztowanie przez NKWD Podejrzany o szpiegostwo Jak zmarł Eugeniusz Bodo? Naprawdę nazywał się Bohdan Eugène Junod. Jego pseudonim sceniczny stanowił połączenie dwóch pierwszych liter własnego imienia oraz trzeciego imienia matki, polskiej szlachcianki Jadwigi Anny Doroty Dylewskiej. Eugeniusz Bodo urodził się w 1899 roku w Genewie jako pół-Polak, pół-Szwajcar. Przez całe życie zachował szwajcarskie obywatelstwo. Nie zdawał sobie sprawy, że ów fakt, paradoksalnie, przyczyni się do jego śmierci w obozowych warunkach. Eugeniusz Bodo jako gwiazda kina Artystyczną smykałkę Bodo odziedziczył po ojcu. Teodor Junod zarabiał na życie, wyświetlając filmy i prowadząc variétés. W 1907 roku sprowadził się wraz z rodziną do Łodzi, gdzie założył kino-teatr Urania. Bodo zaczynał od występów scenicznych. To jednak kino dało mu ogromną popularność. Po debiucie w niemym obrazie „Rywale” z 1925 roku szybko stał się jednym z ulubieńców Polaków. Grywał amantów, a także role komediowe i dramatyczne, dając popis swych wszechstronnych zdolności. Oczarowywał widzów zarówno jako groźny szejk Abdullah („Głos pustyni”), subiekt podszywający się pod szanowanego radcę („Jego ekscelencja subiekt”), pogubiony moralnie marynarz („Czarna perła”), jak i spiker radiowy toczący bój z sąsiadem („Piętro wyżej”). Z czasem zajął się ponadto pisaniem scenariuszy i produkcją. W wielu filmach śpiewał piosenki, które stawały się przedwojennymi szlagierami: „Umówiłem się z nią na dziewiątą”, „Sex appeal”, „Już taki jestem zimny drań”. Życie prywatne Eugeniusza Bodo Dwutygodnik „Kino dla Wszystkich” określał Bodo mianem „polskiego Chevaliera i Goldwyn-Meyera w jednej osobie”. W prasie nie brakowało wzmianek z jego życia prywatnego. Zewsząd dało się słyszeć o miłosnych podbojach filmowego amanta. Nawiązał romans m.in. z Norą Ney, przedwojenną femme fatale żydowskiego pochodzenia. Czytelnicy „Kina” …

eugeniusz-bodo-fot-wikimedia-commons-public-domain-8a0eae9.jpg
width: 336
height: 234

Michaił Gorbaczow – symbol Jesieni Ludów, ideolog pierestrojki i grabarz Związku Radzieckiego
type: item
date: 2022-08-31T14:49:02.000Z
subject: Historia
subject: National Geographic Site
subject: Edukacja
subject: komunizm
subject: Kultura
subject: polska
subject: rosja
subject: Społeczeństwo
subject: wschód
subject: zsrr
subject: związek radziecki
description: Przed dwudziestoma laty przez Europę Wschodnią przetoczyła się pokojowa rewolucja, która doprowadziła do upadku bloku wschodniego. Na czele opozycji stanęło wówczas wielu komunistów, którzy wyczuli swą dziejową szansę i popłynęli z wolnościowym nurtem. Jednym z nich był Michaił Gorbaczow, który zmarł 30 sierpnia 2022 roku. Miał 91 lat. Pierwszy i jedyny prezydent Związku Radzieckiego był przez niektórych nazywany również grabarzem ZSRR.
encoded: W tym artykule: Jesień Ludów w Europie Wschodniej Michaił Gorbaczow stał się symbolem upadku ZSRR Pokolenie 89 Demokraci z przymusu Komunizm sypał się jako system i sypał się błyskawicznie Późną jesienią 1989 roku padł mur berliński i w zasadzie opinia publiczna na całym świecie tylko tyle pamięta z tamtego gorącego czasu. Wydarzenie budowlane, a takim było fizyczne zrównanie muru z ziemią, urosło do rangi symbolu rozpadu bloku wschodniego, końca istnienia ZSRR, odzyskania niepodległości przez wiele narodów. Tymczasem od wiosny do grudnia 1989 r. doszło do kilku spektakularnych wydarzeń, które mogły z powodzeniem stać się symbolem owej europejskiej rewolty. Jesień Ludów w Europie Wschodniej Komunizm padał niczym kostki domina – 4 czerwca 1989 roku w Polsce PZPR przegrała wybory, w czego następstwie powstał pierwszy po 1945 roku niekomunistyczny rząd. Nasz kraj jako pierwszy opuścił blok wschodni. Latem 1989 roku polskim tropem poszły Węgry. Także tam komuniści rozpoczęli negocjacje z opozycją, a już w październiku uchwalona została nowa konstytucja. Najwięcej wydarzyło się w listopadzie. W Czechosłowacji sukces odniosła aksamitna rewolucja, w Bułgarii odsunięto od władzy Todora Żiwkowa, zaś w Niemieckiej Republice Demokratycznej Egon Krenz, następca Ericha Honeckera, zdecydował się otworzyć granicę z RFN. Jednocześnie coraz mocniej wrzało w „przybałtyckim kotle”, czyli na Litwie, Łotwie i w Estonii – kraje te zawarły sojusz, mający położyć kres dominacji radzieckiej. Także w Jugosławii – choć to już nieco inna historia – coraz głośniej odzywały się ruchy separatystyczne. W grudniu, w dramatycznych okolicznościach, upadł rumuński reżim Nicolae Ceauşescu Świat przecierał oczy ze zdumienia – sypie się imperium, a radzieckie czołgi nie wkraczają do zrewoltowanych kolonii. Ale liderzy przemian wzięli za dobrą monetę słowa sekretarza generalnego KPZR Michaiła Gorbaczowa, który podczas konferencji przywódców bloku wschodniego potwierdził prawo każdego państwa socjalistyczn…

michail-gorbaczow-80aed01.jpg
width: 5201
height: 3480

Leonid Breżniew: dyktator na pigułkach. Jak zmarnował szansę na reformę ZSRR i doprowadził kraj do zapaści
type: item
date: 2022-07-21T07:34:24.000Z
creator: Adam Węgłowski
subject: Ludzie
subject: National Geographic Site
subject: historia
subject: komunizm
subject: polityka
subject: rosja
subject: Travel
subject: zsrr
description: Rządził z Kremla supermocarstwem u szczytu rywalizacji ZSRR i USA. Leonid Breżniew miał szansę dokonać w Związku Radzieckim przełomowych reform technologicznych. Umarł jednak w bardzo staroświeckim stylu: w tajemniczych okolicznościach, w atmosferze spisku.
encoded: W tym artykule: Leonid Breżniew: powrót do stalinizmu Polityka Breżniewa a stan wojenny w Polsce Leonid Breżniew – schorowany dyktator uzależniony od leków Leonid Breżniew zmarnował szansę na reformę technologiczną ZSRR – państwo pozostawione bez perspektyw To za rządów Leonida Breżniewa, stojącego na czele ZSRR od 1964 do 1982 roku, państwo radzieckie znalazło się u szczytu potęgi. Ten syn hutnika, urodzony w 1906 roku w Ukrainie (aczkolwiek jego rodzinę określa się raczej jako rosyjską) zrobił niesamowitą karierę. Wykształcił się, wstąpił do partii komunistycznej i z zapałem piął się po szczeblach władzy. Tak się poświęcił polityce, że już mając 46 lat przeszedł pierwszy zawał serca. W tym samym 1952 roku dochrapał się jednak stanowiska w Biurze Politycznym, czyli w ścisłym kręgu władzy ZSRR. Promował go sam Stalin i do pewnego stopnia Breżniew pozostał wierny jego ideologii. Leonid Breżniew: powrót do stalinizmu Okres rządów na Kremlu Nikity Chruszczowa (1953–1964), potępiającego zbrodnie stalinizmu, z oczywistych względów nie mógł się podobać Breżniewowi. Dlatego wraz z twardogłowymi towarzyszami obalił Chruszczowa i jako sekretarz generalny (w skrócie: gensek) Komitetu Centralnego Komunistycznej Partii Związku Radzieckiego sam zaczął grać pierwsze skrzypce. Pokolenie Putina. Kim są dziś młodzi Rosjanie? Trzydzieści lat po rozpadzie Związku Radzieckiego wielu młodych Rosjan marzy o stabilności, jaką charakteryzowała się tamta epoka, a w swoim nacjonalistycznym prezydencie widzi bohatera. Nie w głowie była mu liberalizacja, lecz usztywnienie kursu. „Oskarżano go, że dopuścił, aby ZSRR wrócił do »neostalinizmu« i »popadł w stagnację«. Z czasem być może zostanie uznany za przywódcę, który najlepiej ze wszystkich rozumiał istotę ustroju i przedłużał temu ustrojowi życie tak długo, jak tylko się dało. Był przede wszystkim ostrożnym i sprytnym aparatczykiem, który zdawał sobie sprawę z konsekwencji, jakie może pociągnąć za sobą manipulowanie przy wadliwie działającej …

leonid-brezniew-dyktator-na-pigulkach-jak-zmarnowal-szanse-na-reforme-zsrr-i-doprowadzil-kraj-do-zapasci-fot-klaus-rose-ullstein-bild-via-getty-images-fb2d87d.jpeg
width: 1024
height: 913

Podbój kosmosu. Jak człowiek zrealizował marzenia wyrwania się z Ziemi i jaką rolę odegrali w tym naziści
type: item
date: 2022-05-30T07:06:56.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Kosmos
subject: National Geographic Site
subject: Technologia
subject: fizyka
subject: historia
subject: II wojna światowa
subject: kosmos
subject: loty w kosmos
subject: stany zjednoczone
subject: Travel
subject: wojna
subject: zsrr
description: „Ziemia jest kolebką ludzkości, ale nikt nie zostaje w kolebce na wieki” – powiedział Konstantin Ciołkowski, syn polskiego zesłańca, który mając do dyspozycji tylko kartkę papieru i własną wiedzę matematyczno-przyrodniczą stworzył podstawę teorii lotu rakiet. Podbój kosmosu, dzięki któremu po Marsie jeżdżą łaziki a ziemskie sondy przemierzają Układ Słoneczny, zaczął się na rosyjskiej prowincji.
encoded: W tym artykule: Podbój kosmosu – Konstantin Ciołkowski Podbój kosmosu – Werner von Braun i nazistowskie rakiety V-2 Podbój kosmosu – Siergiej Korolow i początki programu kosmicznego ZSRR Podbój kosmosu – Sputnik i triumfy Rosjan Podbój kosmosu – pionierski lot Gagarina Pragnienia dowiedzenia się, czym jest gwieździste niebo nad naszymi głowami, towarzyszyło ludzkości od zarania dziejów. Jednak oświeceniowy rozwój nauk przyrodniczych pokazał, że badanie kosmosu nie będzie takie proste, jak sądzili pierwsi autorzy powieści science-fiction. Po pierwsze, trzeba będzie przezwyciężyć potężną siłę. Bo główną przeszkodą w podboju kosmosu jest grawitacja. A jedynym sposobem, by ją pokonać jest ogromna prędkość. Podbój kosmosu – Konstantin Ciołkowski Właśnie z tym problemem postanowił rozprawić się Konstantin Ciołkowski, niesłyszący syn polskiego zesłańca, samouk i niewątpliwy geniusz. Miał do dyspozycji tylko bardzo nieskomplikowane narzędzia oraz swoją wiedzę matematyczno-fizyczną. A jednak wysunięte przez Ciołkowskiego idee stanowią podstawę działania wszystkich, historycznych i współczesnych, silników rakietowych, rakiet i statków kosmicznych. Swoje badania i przemyślenia ogłosił w 1903 roku, czyli zanim pierwszy samolot wzbił się w powietrze. Opisał teorię lotu rakiety z uwzględnieniem zmiany jej masy w wyniku spalania paliwa. Sformułował wzór opisujący zależność między prędkością rakiety a jej masą i prędkością gazów wylotowych. Opracował także teorię ruchu rakiet wielostopniowych. "Dowiemy się, czy bliżej nam do aniołów czy do małp." Co nas czeka w kosmosie? Kiedyś badacze obawiali się tego jak człowiek zniesie stan nieważkości. Im dalej ku gwiazdom, tym więcej wyzwań. O czym powinniśmy myśleć teraz? - Przypominamy wizjonerski felieton sir Ar... To właśnie matematyczna precyzja Ciołkowskiego pozwoliła kolejnym naukowcom opracować pierwsze rakiety zdolne przekroczyć umowną granicę kosmosu, czyli wzlecieć na wysokość 100 kilometrów nad Ziemię. A dokonano tego już w 1944 …

podboj-kosmosu-jak-czlowiek-zrealizowal-marzenia-wyrwania-sie-z-ziemi-i-jaka-role-odegrali-w-tym-nazisci-fot-keystone-france-gamma-keystone-via-getty-images-33617ad.jpeg
width: 1024
height: 726

Tak wyglądają „Stracone terytoria”. Zobacz fotografie z byłych republik Związku Radzieckiego
type: item
date: 2019-06-12T07:25:29.000Z
creator: redakcja
subject: Traveler
subject: Traveler Site
subject: Edukacja
subject: fotografia
subject: Kultura
subject: Travel
subject: warszawa
subject: wystawa
subject: zsrr
description: Cykl międzynarodowego kolektywu Sputnik Photos „Stracone terytoria. OSAD” to wyjątkowy zapis ze świata, jaki pozostał po upadku Związku Radzieckiego.
encoded: ZOBACZ "STRACONE TERYTORIA" NA WYBRANYCH FOTOGRAFIACH >>> Stracone terytoria W ciągu ośmiu lat członkowie kolektywu fotograficznego Sputnik Photos pracowali w byłych republikach ZSRR. Wynikiem ich pracy jest, liczące kilka tysięcy fotografii, archiwum. Zdegradowane krajobrazy poligonów atomowych i kopalni uranu mieszają się tu ze świadectwami samoorganizacji ludzi, którzy na gruzach wczorajszego imperium budują nową codzienność. Weterani minionych wojen sąsiadują z uchodźcami ze stref obecnych konfliktów. Wszystkie działania Sputnik Photos dotykają innego, ważnego dla obszaru postradzieckiego aspektu. Język fotografii i nie tylko Projektowi towarzyszą dwie publikacje. Pierwsza z nich to antysłownik terminów przed- i potransformacyjnych związanych ze Związkiem Radzieckim. Nad jego przygotowaniem pracowało kilkudziesięciu autorów z całego świata: pisarzy, historyków, dziennikarzy, naukowców, kuratorów, artystów i politologów. Drugie wydawnictwo to publikacja fotograficzna, której narracja podąża tropem radzieckiej opresji związanej z nauką, eksperymentem i relacjami człowieka z przyrodą. Sputnik Photos Sputnik Photos jest międzynarodowym kolektywem założonym w 2006 roku przez fotografów z Europy Środkowo-Wschodniej. Doświadczenie transformacji regionu, z którego pochodzą, stało się pretekstem do wspólnego komentowania zachodzących w nim procesów społecznych, politycznych i kulturowych. Posługując się fotografią, filmem i książką fotograficzną, kolektyw od ponad dekady budują zapis transformacji obszaru byłego bloku wschodniego. Rozważają współczesne wymiary i funkcję fotografii dokumentalnej, eksperymentują z formą i treścią. Ich działania wspiera zespół kuratorów, pisarzy, grafików i animatorów kultury. Ważną sferą działań kolektywu są różnorodne formy edukacji wizualnej, które wspierają i promują młodych twórców z regionu.

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/d7120cd40d7b79e594de65a2fad7c6bccac2f709-d99bb22.jpeg
width: 3500
height: 2778

Kaukaz autostopem. Co za przygoda!
type: item
date: 2019-04-01T05:00:00.000Z
creator: Anna Bunikowska
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: Traveler Site
subject: armenia
subject: autostop
subject: chaczapuri
subject: Edukacja
subject: ergo ubezpieczenia podróży
subject: gruzja
subject: konkursy
subject: Kultura
subject: Moto
subject: podróże
subject: relacje z podróży
subject: swanetia
subject: tanie podróżowanie
subject: Technologia
subject: turcja
subject: ubezpieczenia
subject: ubezpieczenie erv
subject: Wolny czas
subject: wyprawy
subject: zsrr
description: Nasze ostatnie studenckie wakacje musiały być wyjątkowe: autostopem i pod namiotem
encoded: Armenia, Górski Karabach, Gruzja. Wędrowaliśmy przez dwa miesiące. Spacerowaliśmy po lodowcu, cofnęliśmy się w czasie w wioskach Swanetii. Poznaliśmy setki kierowców, wysłuchaliśmy tysięcy toastów, wypiliśmy morze wina i kieliszek 30-letniego koniaku. To wszystko za nieco ponad 600 zł od osoby. Wystarczyło nawet na wysłanie pocztówek i zakupy. Uwaga, czołgi Dojazd z Warszawy do Armenii zajął nam sześć dni. Po drodze znaleźliśmy się m.in. w gruzińskim miasteczku Khulo. Dzięki zaproszeniu kierowcy zaliczyliśmy lokalną imprezę. Za każdym razem urzeka mnie gruzińska gościnność. Podczas przyjęć stół uginał się od jedzenia – mięs, serów i chaczapuri – zapiekanych placków z serem. A na grillu skwierczały szaszłyki. I obowiązkowo wino oraz czacza – bimber winogronowy. Pomiędzy gośćmi krąży specjalny kielich do wznoszenia toastów. Zazwyczaj wykonany jest z plastikowej butelki, ma litr pojemności, uprawnia do wzniesienia toastu i wypicia alkoholu do dna! Po gruzińskiej imprezie ciężki był poranek. Ale posileni ruszyliśmy w dalszą drogę. Do Armenii wjechaliśmy przez przejście graniczne w pobliżu miasteczka Bavra. Pustki. Zdawać by się mogło, że znaleźliśmy się w miejscu zapomnianym przez wszystkich. Pierwsze różnice między Gruzją a Armenią? W Gruzji po wielu drogach leniwie spacerują krowy, które ostentacyjnie ignorują samochody. W Armenii przez ulice przebiegają stada owiec poganiane przez konnych pasterzy. Domy budowane są z tufu – wulkanicznej, lekkiej skały. Płoty i ogrodzenia z pordzewiałych wraków samochodów. Takie było pogranicze. Turystyczna wiza pozwalała nam na trzytygodniowy pobyt. Armenia to maleńki kraj – niecałe 30 tys. km² (mniej niż powierzchnia woj. mazowieckiego). Byliśmy przekonani, że w 21 dni zdążymy ją przejechać. Ale nie udało się, dlatego nasz pobyt przedłużyliśmy o dwa tygodnie. Armenia to kraj gór. Naturze udało się stworzyć tu chyba wszystkie możliwe górskie formy i uroki. Jest ośnieżony i niebotyczny wulkan Aragac, którego zdobycie pokrzyżowała nam …

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/55b688e05b8c984b24511c9ec6ca76ffac1d1a23-686924a.png
width: 1426
height: 749

Aleksiej Leonow: Pogromca gwiazd, który uciekł śmierci spod kosy
type: item
date: 2018-11-06T08:00:00.000Z
creator: Jerzy Ziemacki
subject: Kosmos
subject: National Geographic Site
subject: astronauci
subject: Edukacja
subject: historia
subject: kosmos
subject: Kultura
subject: Wolny czas
subject: zsrr
description: "Wyjście człowieka w otwarta przestrzeń kosmiczna jest wielkim osiągnieciem narodów radzieckich i partii komunistycznej" – tymi słowami witał go po wykonanym zadaniu przywódca ZSRR Leonid Breżniew. Dopiero po latach wyszło na jaw, że w trakcie swej pionierskiej misji kosmicznej gen. Aleksiej Leonow siedem razy cudem uniknął śmierci
encoded: Statek kosmiczny Woschod 2 okrąża Ziemie już drugi raz. Aleksiej Leonow, radziecki kosmonauta, jako pierwszy człowiek w historii ma właśnie wykonać skok w otwartą przestrzeń kosmiczna. Wszystko ściśle według instrukcji: wyjść z kabiny, zamknąć śluzę, odczekać cztery minuty, wyskoczyć w czarna, pusta przepaść. Manewr ten ćwiczył ze swymi instruktorami do upadłego, jednak głównie na sali gimnastycznej. Teraz ryzykuje swoje życie. Jak zareaguje jego serce? Czy człowiek w ogóle jest w stanie wytrzymać taki stres? Część naukowców, z którymi konsultowano się w tej sprawie, zdecydowanie przestrzega przed takim krokiem. Przekonują oni, że instynktowe odruchy samozachowawcze nie pozwolą żadnemu człowiekowi wyjść w kosmiczna przestrzeń ani tym bardziej w niej spacerować. Tłumaczyli, że space walk grozi śmiertelnym przerażeniem i wstrząsem nerwowym. Ale teraz, 18 marca 1965 r., Leonow udowadnia, ze jest inaczej. Pięćset kilometrów nad Ziemia chodzi w kosmosie, przyczepiony do statku pięciometrową lina. W ręku trzyma kamerę filmową. Pod sobą ma Morze Czarne, widzi większość Europy i Afrykę, czyta te kontynenty jak mapę. Obserwujący to wszystko przez okienko kapitan statku Paweł Bielajew z satysfakcja melduje przez radio do bazy: – Człowiek wyszedł w przestrzeń kosmiczną. Swobodnie tam pływa! Trzydziestoletni Aleksiej Leonow jest pierwszym człowiekiem w otwartej przestrzeni kosmicznej. – Widok Ziemi i statku obok był oszałamiający – przyzna po powrocie. Nie mógł jednak opowiedzieć publicznie, co się wydarzyło później. Wal na ręcznym Po 12 minutach kosmicznego spaceru kosmonauta próbuje wrócić do statku. Gdy chwyta za właz, statek się obraca. Trochę jak kajak na środku oceanu, który się przechyla, gdy chce do niego wejść pływak. W próżni nie ma znaczenia, że statek wazy 6 ton, a kosmonauta w skafandrze 100 kg. Ani maszyna, ani człowiek nie mogą utrzymać stabilnej pozycji. Nie ma również punktu, od którego można się odbić (dla pływaka jest to woda albo dno). Gdy nadludzkim wysiłki…

aleksiej-leonow-drugi-od-prawej-wraz-z-czlonkami-misji-apollo-sojuz-eecbd42.jpeg
width: 1211
height: 823