Kolejna szokująca inwestycja Dubaju. Miasto będzie miało ulicę ze złota
Dubaj od lat funkcjonuje w zbiorowej wyobraźni jako symbol luksusu, spektakularnych inwestycji i architektury, która przekracza granice wyobrażeń o współczesnym mieście. To miejsce, w którym powstają najwyższe budynki świata, sztuczne wyspy widoczne z kosmosu i projekty, które jeszcze dekadę temu wydawały się futurystyczną wizją. Teraz władze emiratu zapowiedziały realizację kolejnej niezwykłej atrakcji – przestrzeni inspirowanej jednym z najważniejszych filarów jego tożsamości: złotem.
Złoto od dziesięcioleci stanowi jeden z fundamentów gospodarki oraz wizerunku Dubaju jako globalnego centrum handlu i luksusu. W latach 2024–2025 Zjednoczone Emiraty Arabskie wyeksportowały kruszec o wartości około 53,41 mld dolarów, umacniając swoją pozycję jako jeden z kluczowych światowych hubów obrotu fizycznym złotem, współpracujący z takimi partnerami jak Indie, Szwajcaria, Wielka Brytania, Hongkong czy Turcja. Władze emiratu postanowiły wykorzystać to dziedzictwo w nowy sposób – nie tylko jako element gospodarki, lecz także jako doświadczenie turystyczne. Tak narodził się projekt Gold Street, który ma jednocześnie upamiętniać historyczną rolę złota w rozwoju miasta i wzmacniać pozycję Dubaju jako światowej stolicy luksusowego handlu oraz nowoczesnej turystyki. Nowa złota ulica w Dubaju jako część większej strategii miasta Dubaj od lat buduje swoją pozycję poprzez projekty, które mają nie tylko przyciągać uwagę, lecz także redefiniować sposób funkcjonowania miasta w ekstremalnych warunkach klimatycznych. Obok ikon takich jak Burdż Chalifa, gigantyczny diabelski młyn Ain Dubai czy podwodna infrastruktura treningowa Deep Dive Dubai, w ostatnich latach rozwijane są również projekty zmieniające codzienne doświadczenie przestrzeni miejskiej. W 2024 roku na wyspie Heart of Europe, należącej do archipelagu The World Islands, otwarto klimatyzowaną ulicę z symulowanymi opadami deszczu, a władze zapowiedziały realizację tzw. „pętli przyszłości” – zadaszonej, chłodzonej kładki pieszej łączącej najważniejsze dzielnice biznesowe i komunikacyjne. Docelowo planowane jest stworzenie nawet 6,5 tys. kilometrów infrastruktury dla pieszych, co wpisuje się w szerszą strategię przekształcenia miasta w środowisko bardziej dostępne dla ruchu pieszego przez cały rok. W tym kontekście pojawia się kolejny element tej układanki – Złota Ulica, która powstanie w obrębie nowej dzielnicy Dubai Gold District w dzielnicy Deira. Projekt ma wzmocnić reputację emiratu jako światowego centrum handlu złotem i biżuterią, integrując w jednym miejscu handel detaliczny i hurtowy, rynek sztabek, usługi inwestycyjne oraz marki luksusowe, a zarazem rozszerzyć turystyczną ofertę historycznej części miasta, sąsiadującej z tradycyjnym Dubai Gold Souk. Gold Street, czyli jak ma wyglądać pierwsza „złota droga” na świecie? Pod koniec stycznia 2026 roku władze emiratu zaprezentowały koncepcję, która ma stać się jednym z najbardziej rozpoznawalnych symboli nowej dzielnicy handlowej – ulicy określanej jako pierwsza na świecie „zbudowana ze złota”. Kluczowym elementem projektu jest to, że w realizacji rzeczywiście ma zostać wykorzystany prawdziwy kruszec, a nie jedynie złota kolorystyka czy symboliczne nawiązania. Choć pełna dokumentacja techniczna i dokładny zakres zastosowania metalu nie zostały jeszcze ujawnione, komunikaty wskazują, że złoto ma zostać wkomponowane w elementy nawierzchni oraz detale architektoniczne, tworząc przestrzeń o wyraźnie luksusowym, symbolicznym charakterze. Ulica ma pełnić rolę reprezentacyjnej osi całej inwestycji i zarazem nowego punktu orientacyjnego na turystycznej mapie miasta, łącząc nowoczesną architekturę z motywami inspirowanymi regionalnym rzemiosłem jubilerskim. Założeniem projektu jest stworzenie środowiska, w którym sama przestrzeń stanie się częścią doświadczenia zakupowego i wizualnej narracji o znaczeniu złota w historii emiratu. W oficjalnych komunikatach podkreśla się, że inwestycja nie ma jedynie funkcji komercyjnej, lecz także kulturową i wizerunkową. Jak zaznaczył Ahmed Al Khaja z Dubai Festivals and Retail Establishment: „Złoto jest głęboko wplecione w kulturową i handlową tkankę Dubaju, symbolizując nasze dziedzictwo, dobrobyt i nieprzemijającego ducha przedsiębiorczości”. Dodał również, że nowe miejsce ma być sposobem na „wyobrażenie tego dziedzictwa na nowo, w erze kształtowanej przez kreatywność i zrównoważony rozwój”. W obrębie powstającej dzielnicy zaplanowano ponad 1000 lokali handlowych oferujących złoto, biżuterię, perfumy czy kosmetyki, a także sześć hoteli przeznaczonych dla gości branżowych oraz turystów nastawionych na zakupy premium. Projekt rozwijany jest etapami, a kolejne szczegóły dotyczące formy nawierzchni, elementów dekoracyjnych i technologii wykonania mają być ujawniane sukcesywnie, co dodatkowo buduje zainteresowanie inwestycją. Co więcej, przedstawiciele sektora turystyki podkreślają, że ulica ma funkcjonować nie tylko jako ciąg komunikacyjny, lecz jako miejsce wydarzeń, ekspozycji i spotkań branżowych, wzmacniając pozycję miasta jako globalnego centrum handlu luksusowego. Więcej informacji o Dubaju znajdziecie w magazynie National Geographic Traveler. Źródła: The Independent, Euronews, Time Out Dubai Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Najbardziej konserwatywny emirat postawił na kulturę zamiast blichtru. Muzea są tu ważniejsze niż wieżowce
Szardża nie błyszczy jak Dubaj, nie imponuje monumentalnością jak Abu Zabi. Słynie z białych plaż i rezerwatów przyrody. Więcej o Zjednoczonych Emiratach Arabskich piszemy w najnowszym wydaniu „Travelera”.
Spis treści: Szardża – najbardziej konserwatywny emirat ZEA Atrakcje Szardży – muzea, meczety i nowoczesna sztuka Pustynie i plaże Szardży – natura poza miastem Szardża – informacje praktyczne Będąc w ZEA, szukałam miejsca bardziej zakorzenionego w tradycji, pełnego orientalnego nastroju i refleksji. I to właśnie tu, w Szardży, to odnalazłam. Nazwa emiratu pochodzi od arabskiego rdzenia oznaczającego „wschód”, dlatego mieszkańcy z dumą nazywają go „krajem, gdzie wschodzi słońce”. Od razu poczułam, że to miejsce inne niż sąsiednie. Wydało mi się lekko zamglone, jakby ktoś posypał dachy domów i strzeliste minarety warstwą rdzawego piasku. W Emiratach mówi się, że Dubaj buduje wieżowce, Abu Zabi inwestuje w potęgę, a Szardża – pielęgnuje duszę. To trzeci co do wielkości emirat ZEA, zaraz po Abu Zabi i Dubaju, zamieszkany przez 1,8 mln osób. Szardża – najbardziej konserwatywny emirat ZEA Emir Szardży, szejk Sułtan ibn Muhammad Al-Qasimi, będąc pisarzem, od lat pracuje nad wizerunkiem swojego emiratu jako oazy wiedzy i humanistyki. To tu powstają jedne z najważniejszych w świecie arabskim centra kultury i projekty literackie – nic dziwnego, że w 2019 r. UNESCO przyznało mu tytuł Światowej Stolicy Książki. Musiałam jednak pamiętać, że ta intelektualna oaza jest równocześnie miejscem, gdzie zasady islamu są wyjątkowo surowo przestrzegane. Emirat uchodzi za najbardziej konserwatywny w ZEA. Znajduje to swoje odzwierciedlenie m.in. w ubiorze. Widziałam kobiety ubrane w długie czarne abaje, z hidżabem zakrywającym włosy, szyję i uszy. Wiele z nich nosi również nikab – maskę zakrywającą dolną część twarzy, pozostawiającą widoczne jedynie oczy. Na publicznych plażach nie wolno nosić bikini ani jednoczęściowych kostiumów. Kobiety mogą wejść do wody jedynie w długiej tunice i legginsach lub w tzw. burkini. Stroje kąpielowe są dozwolone tylko na niektórych prywatnych, hotelowych plażach. W imię zasad islamskiej skromności haya w czasie ramadanu ubierają się w jeszcze bardziej bezkształtne i zakrywające ciało czarne stroje. Haya dotyczy również turystek – w muzeach, parkach, centrach handlowych trzeba mieć zakryte ramiona i kolana, unikać obcisłych czy prześwitujących tkanin. Szardża, jako jedyny emirat w kraju, posiada formalnie ustalone przepisy dotyczące „modest dress” i stosowania się do zasad obyczajowych. Również publiczne okazywanie uczuć nie jest tu mile widziane. Wieczorem nie spodziewałam się więc dyskotek ani klubów. Życie nocne w zachodnim rozumieniu tu po prostu nie istnieje. Sprzedaż alkoholu jest surowo zakazana, co wpływa zarówno na charakter turystyki, jak i codzienne zwyczaje mieszkańców. Trzeba pogodzić się z tym, że przez cały pobyt nie napijecie się ani kieliszka wina w hotelu i w restauracji. Władze emiratu twierdzą, że w ten sposób pilnują społecznego porządku, zgodnie z tradycyjnymi normami islamu. Atrakcje Szardży – muzea, meczety i nowoczesna sztuka Przemierzając miasto w jasnej, długiej sukience, rozpoczęłam zwiedzanie od Muzeum Cywilizacji Islamskiej – jednego z najciekawszych w regionie. Przyglądałam się starym mapom, niezwykle cienkiej porcelanie, misternie kaligrafowanym manuskryptom. Od przewodnika dowiedziałam się, że to miejsce przez lata uchodziło za centrum wiedzy o świecie. Następnym przystankiem na mojej trasie był Heart of Sharjah – kompleks odrestaurowanych dzielnic, po których chodziłam, wyobrażając sobie to miejsce, jakim było kiedyś, gdy mieszkali tu handlujący perłami kupcy. Zatrzymałam się na chwilę przy Al Hisn Fort – dawnym domu szejków i zarazem twierdzy, która strzegła wybrzeża. Dziś jest siedzibą rządu i rezydencją wszechwładnej rodziny Al Qasimi. Od zawsze zainteresowana literami nie mogłam ominąć Muzeum Kaligrafii. Długo patrzyłam na arabskie znaki, które niczym muzyczne frazy zakręcają, dosłownie płyną po pergaminie. Kaligrafia arabskiego alfabetu wydała mi się tutaj, w Arabii, niemal formą medytacji. Al Noor jest jednym z dwóch z 700 meczetów w Szardży dostępnych dla zwiedzających niebędących muzułmanami. Jasne mury i strzeliste minarety nie zrobiły na mnie tak dużego wrażenia jak znajdująca się tam, wpisana do „Księgi rekordów Guinnessa”, największa na świecie skrzynia na darowizny. W Al Noor można nie tylko robić zdjęcia i filmować, ale też napić się mocnej arabskiej kawy. Po wyjściu usiadłam nad laguną Al Majaz i obserwowałam odbicia budynków w spokojnej wodzie. Ale nie trwało to długo, bo czekało na mnie jeszcze 20 nowoczesnych instalacji muzealnych – w pełni interaktywnych, z których Szardża jest bardzo dumna. Wybrałam spośród nich „Pokój deszczu”, w którym krople non stop spadają ze zraszaczy umieszczonych pod sufitem. Gdy jednak zbliżyłam się do ściany wody, zdarzyła się rzecz zadziwiająca. Woda rozstąpiła się, pozostawiając wokół mnie suchy tunel powietrza. Wieczór spędziłam zaś w dzielnicy Al Qasba. Przeszłam się modnym deptakiem i przysiadłam w jednej z kawiarni. Byłam tam jedyną kobietą bez abai i hidżabu. Pustynie i plaże Szardży – natura poza miastem Następnego dnia opuściłam miasto. Krajobraz nagle przybrał odcień ochry, a Szardża zaczęła odsłaniać przede mną to, co ma najcenniejszego: wąwozy, rude wydmy, akacjowe lasy i plaże. Najbardziej magnetycznym miejscem wydała mi się Mleiha i jej pustynny krajobraz. Pomarańczowy piasek ma tam barwę, jakiej nie widziałam nigdzie indziej w Emiratach. Jest to ponoć zasługa obecnych w nim domieszek żelaza i magnezu. Usiadłam pod Fossil Rock i dotknęłam skał, których skamieliny pamiętają życie sprzed miliona lat. W Mleiha Astronomy Centre, które wygląda jak futurystyczna perła wyrzucona na pustynię, najpierw podziwiałam pierścienie Saturna, kratery Księżyca i odległe mgławice przez teleskop. A potem wyszłam na zewnątrz, żeby popatrzeć na nocne niebo gołym okiem i przekonać się, że teleskop, tu na pustyni, nie jest nam do niczego potrzebny. Odwiedziłam też plaże. W Al Khan Beach życie toczy się leniwie: rodziny piknikują, dzieci budują zamki z piasku. Z kolei Al Fisht Beach oferuje ciszę i przestrzeń, w której mogłam się poczuć samotnym wędrowcem. Najbardziej niezwykłe są jednak plaże na wschodnim wybrzeżu, tuż przy Oceanie Indyjskim, szczególnie te w Khorfakkan, gdzie góry schodzą wprost do morza, a fale uderzają o czarne skały. Zatrzymałam się w tym miejscu na dłużej, chłonąc widok. To tu najbardziej zatęskniłam za swobodną kąpielą bez krępujących ciało szat. Wschodnia część emiratu to zupełnie inny krajobraz – jaśniejszy, rzeźbiony przez wodę i góry. Trafiłam do oazy Wadi Shees otoczonej przez rzędy palm i strumień płynący wśród skalnych ścian. Podziwiałam też lasy akacjowe Al Faya i Al Dhaid, które pojawiają się na granicy pustyni. Ich korony rozciągają się, chroniąc przed słońcem, a cienkie gałęzie rzucają na piasek ażurowe wzory. Są częścią rezerwatów, a emirat chroni je z determinacją, zdając sobie sprawę z tego, że to one czynią go wyjątkowym. Pojechałam także do rezerwatu Al Hefaiyah. Wśród gór i żółtych skał, z platformy widokowej wypatrywałam gazeli, oryksów i lisów pustynnych, ucząc się przy tym cierpliwości – pustynne zwierzęta nie znają pośpiechu. Jeszcze bardziej zaciekawiło mnie Wasit Wetland Centre, które – na przekór moim pustynnym wyobrażeniom – okazało się prawdziwym królestwem wody. Gromadzą się tu ptaki wędrowne, flamingi i czaple, które obserwowałam, nie zakłócając ich spokoju, nie wypowiadając ani jednego słowa, bo najpiękniejsze rzeczy odkrywa się w całkowitej ciszy. Jak zaplanować podróż do Szardży? Dojazd Linia lotnicza Air Arabia obsługuje bezpośredni lot z Warszawy. Czas podróży to ok. 5 godz. i 30 min. Takie połączenie to najprostsza i najszybsza opcja, a ceny biletów zaczynają od 1,2 tys. zł w dwie strony. Nocleg The Chedi Al Bait to butikowy 5-gwiazdkowy hotel stworzony w starych, odrestaurowanych domach w historycznej części miasta. Zamiast typowego resortu daje klimat tradycyjnej emirackiej architektury i orientalnej elegancji. Cena: od 400 zł za pokój 2-os. ze śniadaniem. Sahara Beach Resort&Spa. Nadmorski 5-gwiazdkowy hotel z prywatną plażą, basenem i udogodnieniami spa. Dobre miejsce na wakacje na Półwyspie Arabskim. Cena: od 200 zł za noc w pokoju 2-osobowym ze śniadaniem. Muzea Do większości muzeów w Szardży trzeba kupić bilet wstępu, jednak opłaty są zazwyczaj symboliczne. Sharjah Museum of Islamic Civilization (Muzeum Cywilizacji Islamskiej) – bilet dla osoby dorosłej: 10 dirhamów (10 zł), dzieci (2–12 lat): 5 dir. (5 zł), dzieci poniżej 2 lat wchodzą za darmo. Sharjah Heritage Museum – 10 dir. dla dorosłych (ok. 10 zł), 5 dir. dla dzieci 2–12 lat (5 zł), darmowy wstęp dla maluchów. Sharjah Art Museum – wstęp jest bezpłatny. Jedzenie Prawdziwym przysmakiem jest długo gotowana jagnięcina serwowana na aromatycznym ryżu. Bardzo mi smakował balaleet – słodko-słona potrawa z cienkich makaronowych nitek z szafranem i cukrem, podawana z omletem. Polecam restaurację Mushmaool Arabic Grill, w której menu znajdziemy m.in. kebaby, szisz tawook (kurczak z grilla) i typowe arabskie przekąski. Ceny od 10 zł za danie. Źródło: National Geographic Traveler Więcej o Zjednoczonych Emiratach Arabskich przeczytasz w magazynie „National Geographic Traveler” nr 1/2026. Nasza ekspertka Marzena Mróz Dziennikarka, podróżniczka, fotografka. Redaktor naczelna magazynu „Business Traveller”, która z okiem przy obiektywie aparatu od lat dokumentuje zmieniający się świat. Z wykształcenia humanistka, ukończyła polonistykę na UŁ, a także socjologię na wydziale profesora Zygmunta Baumana. Fanka literatury, autorka książek pod tytułem „Domy pisarzy”. Wystawy jej zdjęć można było oglądać m.in. w łodzkim Muzeum Kinematografii. Jej wielką pasją są kraje Dalekiego Wschodu, a także joga i żeglarstwo. Wciąż w podróży, spakowana i gotowa na kolejną przygodę.
Adżman to połączenie arabskiej nowoczesności i tradycji. Znalazłem tu ukryty skarb przyrody
Zanurzony w nowoczesności emirat Ajman (Adżman) często zaskakuje swoim silnym przywiązaniem do tradycji. Więcej o Zjednoczonych Emiratach Arabskich piszemy w najnowszym wydaniu „Travelera”!
Spis treści: Stocznia w Adżmanie Targ suk Saleh Promenada Ajman Corniche Ajman Museum Rezerwat Al Zorah Adżman – informacje praktyczne Dzień zaczyna się od zapachu drewna. Świeżo przyciętych desek, trocin zsuwających się strugami spod hebla, gęstej żywicy. Wdycham go o świcie, przysłuchując się stukotowi młotków i rozmowom toczonym przez rzemieślników. Stocznia w Adżmanie O tej godzinie w stoczni panuje niewielki ruch, ale praca już trwa. Wszystko powstaje tu ręcznie, bez pośpiechu, z wykorzystaniem technik przekazywanych z pokolenia na pokolenie. Liczy się przede wszystkim jakość, a nie ilość. Jestem w stoczni w Adżmanie, mieście będącym głównym punktem najmniejszego emiratu w ZEA. To najstarsza i ostatnia już w tym regionie stocznia zajmująca się produkcją i naprawą łodzi dau. Przez wieki te wąskie statki napędzane trójkątnym żaglem przecinały Zatokę Perską. Aż do połowy ubiegłego wieku kursowały między krajami arabskimi i wschodnim wybrzeżem Afryki, wykorzystując do tego siłę wiatru. Niosły przyprawy, daktyle, ryby, perły, a w drodze powrotnej głównie drewno, którego tu, w pustynnym otoczeniu, zawsze brakowało. Dau ożywiały handel, który pozwolił Emiratom Arabskim na szybką ekspansję i rozwój. Wciąż jeszcze można je tu zobaczyć, choć dziś są w mniejszości. Bogaci mieszkańcy kraju chętniej wybierają napędzane silnikami motorówki. Zamiłowanie do dau wciąż mają jednak we krwi – często nawet nowoczesne, odlewane z kompozytów kadłuby nawiązują kształtem do tradycyjnych statków. Drewniane dau mają zbyt wiele zalet, by tutejsza społeczność zupełnie je porzuciła. Wielu rybaków używa łodzi odziedziczonych po ojcach i dziadkach. Trzeba o nie dbać i je naprawiać. Pracy dla szkutników więc nie brakuje. Ostatnio jednak stocznia zyskała dodatkową wartość – jest traktowana jako miejsce o znaczeniu historycznym i edukacyjnym. Można się tu wybrać na wycieczkę z przewodnikiem, a przy odrobinie szczęścia nawet spróbować swoich sił w szkutnictwie. Targ suk Saleh Na podobne ślady przeszłości w Adżmanie da się natrafić niemal codziennie. Stocznia znajduje się niemal w samym centrum, ginie jednak w modernistycznym krajobrazie pełnym betonu, stali i szkła. Podobne otoczenie ma suk Saleh, prawdopodobnie najstarszy targ w Emiratach. Powstał na początku lat 50. ubiegłego wieku, a dekadę temu przeszedł gruntowną modernizację, podczas której jednak zachowano pierwotną bryłę obiektu. Gdy wchodzę pod lekki dach z liści palmowych, przepuszczający pojedyncze smugi światła, nowoczesne wieżowce znikają momentalnie z pola widzenia. Wystarczą dwa kroki, by wpaść w unoszący się w powietrzu odurzający zapach przypraw, kadzideł i egzotycznych perfum. Może się od tego zakręcić w głowie. – Wizyta u nas to zupełnie inne doświadczenie niż przemierzanie galerii handlowej – przekonuje mnie Mohammed Shahid, Pakistańczyk, który od niemal trzech dekad prowadzi tu sklep Al Molouk. – Każda rzecz dostępna na suku jest unikatowa. To nie jest przemysłowa produkcja, ale efekt pracy rzemieślników. Klienci przychodzą tu też po to, by po prostu spotkać się z kupcami, pogadać, skorzystać z ich wiedzy. Większość z kupujących to turyści z innych krajów arabskich szukający misternie haftowanych ubrań, wyrobów skórzanych, biżuterii. Przyciąga ich tu też to, co wielu Europejczyków zniechęca – możliwość targowania się. Ta sztuka pozostaje jednak dla mnie niemal obca. Próbując zbić cenę, czuję się bardzo niezręcznie. Z fascynacją obserwuję jednak toczący się na moich oczach handlowy spektakl – przerzucanie się cenami, lamenty, unoszenie rąk ku niebu, idące w ruch kalkulatory. Wszystko jest elementem tego specyficznego teatru. Promenada Ajman Corniche Gdy opuszczam targ, momentalnie wracam do nowoczesnego miasta. Adżman, tworzący z sąsiednim Dubajem niemal jeden ciąg zabudowy, nie odbiega od miejsc, które stają nam przed oczami, gdy mówimy o Zjednoczonych Emiratach Arabskich. Jest oazą przepychu, technologii, triumfu człowieka nad krajobrazem. Najprzyjemniejszym zaś miejscem w tym otoczeniu jest klimatyczna promenada Ajman Corniche. To prawdziwe serce miasta. 4 km deptaka z pięknymi plażami, kawiarniami i restauracjami. Emiratczycy przyjeżdżają tu nawet z odległych miejscowości, by podziwiać zachody słońca, a także na bardzo tu lubiane rodzinne pikniki – wyposażeni w dziesiątki pakunków i pudełek z jedzeniem. Siadam z kawą w jednej z urokliwych kawiarenek. Przede mną rozciąga się Ajman Beach uważana za najpiękniejszą plażę w całych Emiratach. Co ważne, mimo tej opinii pozostaje ona przy tym niezbyt zatłoczona. Wieczorami na okolicznych murkach zobaczyć można grupy młodzieży. Wygłupiają się, śmieją, choć mam wrażenie, że cały czas ogranicza ich surowy nakaz pewnej obyczajowej poprawności – jaki czuje się w każdym z emiratów. Tak czy inaczej to tutaj rodzą się nastoletnie miłości i przyjaźnie. Powoli nasiąkam tym klimatem. Ajman Museum Następnego dnia jadę zwiedzić Stary Fort. To monumentalna budowla z koralowca, kamienia i cegły mułowej powstała w XVIII w. Obecnie to Ajman Museum. Zobaczyć tu można makiety łodzi dau i warsztatów szkutniczych, a także bogatą dokumentację emirackiego dziedzictwa: zdjęcia i inne pamiątki z czasów poławiaczy pereł, a więc sprzed ery nafty. Są tu więc obrazy i opowieści o tym, co ważne w emiracie: systemy irygacyjne faladż, tradycyjne domy i stroje, rękopisy, a także dawna broń. To naprawdę potężna piguła wiedzy o Adżmanie i nie tylko. Muszę to spokojnie przetrawić, poukładać sobie w głowie – najlepiej w jakimś odludnym miejscu. Co ciekawe, umknięcie do świata natury okazuje się tu zadziwiająco łatwe. I wbrew pozorom, nie musi być to, jak na przykład w Dubaju, wycieczka na piaszczystą pustynię. Rezerwat Al Zorah Adżman skrywa bowiem w granicach miasta prawdziwą perłę. To rozciągający się na niemal 200 ha rezerwat przyrody Al Zorah. Jego sercem jest płytka laguna otoczona gęstymi lasami namorzynowymi. Mimo objęcia terenu ochroną nie został on wyłączony z użytkowania – dozwolone jest przemierzanie kanałów kajakami i łodziami, można się też wybrać na spacer po drewnianych kładkach, popływać z maską i rurką lub wstąpić na pobliskie 18-dołkowe pole golfowe. Na chętnych czeka też plaża. Jadę tam na początku dnia, by uniknąć najwyższych temperatur i palącego słońca. Wypożyczam kajak i wypuszczam się na spokojne wody, próbując wypatrzyć kryjące się tu ptaki. Wysokie sylwetki nowoczesnych budynków tylko co jakiś czas migają na horyzoncie, pomiędzy drzewami, przypominając, że formalnie wciąż jestem w obrębie miasta. Al Zorah okazuje się równie spektakularnym terenem jak sama metropolia i podobnie jak ona – choć trudniej to dostrzec – jest częściowo dziełem człowieka. Władze emiratu już kilkanaście lat temu zdały sobie sprawę, że lasy namorzynowe odgrywają niebagatelną rolę w redukcji dwutlenku węgla, łagodzą zmiany klimatu i chronią regiony nabrzeży przed sztormami. Szejkowie, przyzwyczajeni do działania na dużą skalę, postanowili więc ten teren zielony powiększyć – opracowano plan zasadzenia dodatkowych 500 tys. nowych drzew i podwojenia powierzchni rezerwatu. Plątanina kanałów pozwala penetrować go godzinami. Mijam zarośla, w których podziwiam grupki flamingów brodzących w płytkiej wodzie. To obraz, który może zachwycić. Mam wrażenie, że Al Zorah tworzy świat niemal kompletny – ekosystem mangrowców, turkusowych lagun i piaszczystych plaż. To miejsce udowadnia, że rozwój nie zawsze musi oznaczać destrukcję. Przy odrobinie chęci nadal potrafimy koegzystować z naturą, wystarczy po prostu pozwolić jej być tuż obok. Adżman – informacje praktyczne Dojazd Z Dubaju do Adżmanu można dojechać autobusem E400 albo E411 za 13–18 zł (godzina jazdy) lub taksówką za 80–130 zł. Transport Po samym mieście najlepiej poruszać się pieszo. Można też skorzystać z dobrze rozwiniętej sieci autobusów miejskich. Główna stacja to Al Musalla, a ceny za przejazd zależą od kierunku i zaczynają się od 3 dirhamów (3 zł). Za bilety można zapłacić kartą na pokładzie autobusu. Noclegi Różnica w cenach noclegów pomiędzy hotelami i wynajmowanymi apartamentami potrafi być spora. Za oferowane przez osoby prywatne pokoje zapłacisz w przeliczeniu ok. 150 zł za noc dla 2 os. W większości hoteli ceny zaczynają się od ok. 500 zł, a tańsze zazwyczaj mają fatalne oceny. Dobra okazja to Radisson Blu Hotel – standardowa dwójka to koszt ok. 650 zł. Niezłym kompromisem pomiędzy ceną a jakością może pochwalić się też Onyx Hotel Apartments (ok. 300 zł). Jedzenie Jednym z narodowych dań ZEA jest khuzi, szczególnie popularne w Adżmanie. To specjał z pieczonej jagnięciny podawany z ryżem oraz warzywami, orzechami i rodzynkami. Charakter daniu nadają wyraziste przyprawy, m.in. kardamon, cynamon, szafran i gałka muszkatołowa. Warto wiedzieć Nowocześnie wyglądający Adżman kultywuje tradycje wynikające z religii islamskiej. Przyjęte jest, by w miejscach publicznych ubierać się skromnie, unikać noszenia obcisłych lub mocno odsłaniających ciało ubrań – dotyczy to zwłaszcza kobiet. Zasady te nie obowiązują na plażach czy w hotelowych basenach, gdzie dozwolone są stroje kąpielowe. Źródło: archiwum NG Więcej o Zjednoczonych Emiratach Arabskich przeczytasz w magazynie „National Geographic Traveler” nr 1/2026.
Perfumy, drapacze chmur, restauracje, muzea. A jednak prawdziwy Dubaj zaczyna się tam, gdzie kończą się wieżowce, a zaczyna pustynia.
Spis treści: Burj Khalifa Zapach orientu Deira Al Fahidi Sonara Camp Muzeum Przyszłości Podróż po smakach świata Atrakcje w Dubaju Dubaj: informator praktyczny Unoszę się nad miastem, oddając się totalnemu relaksowi. Pływam w jednym z najwyższych na świecie basenów typu infinity – Aura Skypool, położonym na 50. piętrze wieżowca The Palm Tower. Jego krawędź jest ukryta i tworzy złudzenie, że woda przelewa się w nieskończoność łącząc się z krajobrazem. Stąd rozciąga się zapierający dech w piersiach, 360-stopniowy widok na panoramę Dubaju: las szklanych wieżowców, słynną wyspę Palm Jumeirah i turkusowe wody Zatoki Perskiej. Po raz kolejny przyglądam się temu krajobrazowi z niedowierzaniem, że na środku pustyni wyrosła metropolia, która nie tylko istnieje, ale wciąż się rozrasta. To uczucie niedowierzania towarzyszyło mi każdego dnia tej podróży – podobnie jak mojej mamie, którą zabrałem tutaj, by mogła na własne oczy zobaczyć „cuda na pustyni”, o których tyle słyszała. Teraz odpoczywa na leżaku, ale dopiero co zakończyliśmy intensywne zwiedzanie. Mieliśmy zaledwie kilka dni, więc każdy był starannie zaplanowany – nie po to, by „zaliczać” atrakcje, lecz by doświadczać ich wszystkimi zmysłami. Burj Khalifa Jeszcze niespełna siedemdziesiąt lat temu była tu niewielka wioska rybacka, żyjąca z połowu pereł i handlu daktylami. Wtedy nikt nie przypuszczał że z tej sennej osady wrośnie miasto, w którym wizje architektów stają się rzeczywistością szybciej niż gdziekolwiek indziej. Widać to najlepiej z tarasu widokowego najwyższego budynku świata, jakim jest mierzący 828 metry Burj Khalifa. Oglądaliśmy go najpierw z dołu, wysoko zadzierając głowy, a potem już z góry, w kilkadziesiąt sekund wjeżdżając windą na 124 piętro. Jego budowa trwała zaledwie sześć lat i pochłonęła 1,5 mld dolarów. Dzisiaj są tu biura, luksusowy hotel, a także apartamenty z widokiem na cztery strony świata. Ten drapacz chmur był spełnieniem marzeń szejków, którzy chcieli pokazać reszcie świata, gdzie dziś jest jego centrum. Od chwili otwarcia w 2010 roku Burj Khalifa niezmiennie jest największą atrakcją Dubaju, co udowadniają długie kolejki turystów chcących spojrzeć na miasto z wysokości (największy tłok jest popołudniu). A po zjechaniu na poziom zero, obejrzeniu spektaklu tańczących fontann, znaleźć się w kolejnym miejscu, którego nie sposób pominąć będąc tu po raz pierwszy. Bo Dubai Mall określany mianem największego centrum handlowego świata, jest zdecydowanie czymś więcej niż tylko miejscem zakupów. W jego wnętrzach mieszczą się także galerie sztuki, lodowisko, interaktywne wystawy i ogromne akwarium – żyjące w nim rekiny, płaszczki i kolorowe ryby można oglądać przez ogromną szklaną ścianę. Zapach orientu Przyznaję, że spędziliśmy tu sporo czasu, jednak nie na oglądaniu podwodnego świata, lecz w poszukiwaniu arabskich zapachów. Nie wiem, ile jest tutaj perfumerii, nam wystarczyła jedna, na wystawie której ustawionych były setki, jeśli nie tysiące kolorowych flakoników w najróżniejszych kształtach, które najpierw przyciągały wzrok, by za chwilę obezwładnić nas swymi aromatami. Arabskie perfumy znane są z niesamowitej trwałości – często utrzymują się na skórze przez wiele godzin. A ich sekret kryje się w naturalnych składnikach o mocnym charakterze, takich jak oud, piżmo, róża damasceńska, ambra czy sandałowiec. Oud (agarwood), żywiczny olejek z rzadkiego drzewa agarowego uważany jest zaś za ich serce. Nazywany „płynnym złotem Bliskiego Wschodu”, uchodzi wręcz za duchowy zapach. Jest ciężki, drzewny, lekko dymny i balsamiczny. To on nadaje perfumom kadzidlany aromat, który tak lubię. I za każdym razem to na perfumy wydaję chyba najwięcej pieniędzy w Dubaju. Tym bardziej, że za każdym razem dostaję na nie sporą zniżkę. Nie inaczej było i w tym przypadku – wystarczył bowiem argument, że w internecie te same zapchamy tańsze są nawet o połowę… Po dobiciu targu, już odpowiednio pachnący, mogliśmy ruszać dalej, do nieco mniej obleganych przez turystów miejsc. Deira W Deirze, jednej z najstarszych części miasta, czuję się najlepiej. Lubię gwar i chaos panujący na tutejszym targu przypraw oraz na bazarze złota, na którym w sklepowych witrynach prezentowana jest nie tylko biżuteria, w tym największy na świecie złoty pierścień wpisany do księgi rekordów Guinnessa, lecz całe złote stroje kosztujące setki tysięcy dirhamów – i znajdują swych nabywców. Spaceruję tu bez celu, zaglądając w boczne uliczki, targując się z lokalnymi sprzedawcami szafranu, kardamonu, cynamonu, wanilii, mydeł, olejków i kadzideł z oudem lub żywicami – nazywanych bakhoor, które nadają wnętrzom, ubraniom i włosom przyjemny aromat. Lubię też popływać tradycyjną łodzią abra po kanale Dubai Creek, by odbyć krótką podróż do czasów, gdy Dubaj był portem handlowym, a jego bogactwem przed odkryciem ropy były perły wydobywane z dna zatoki. Wtedy życie toczyło się właśnie wokół wąskiej cieśniny, która pozostała sercem miasta. Rejs po wodach zatoki jest jak powrót do źródeł – do czasów, gdy ludzie żyli tu w rytmie wiatru i przypływów, a nie cywilizacyjnego pędu. Może dlatego za każdym razem, gdy tu jestem, przestaję się spieszyć? A może to wynik upału, bo choć to listopad, temperatura przekracza 34 st. C w cieniu? Al Fahidi Przepływamy na południowy brzeg, do Al Fahidi, zrekonstruowanej, zabytkowej dzielnicy, znanej z wąskich uliczek przy których stoją tradycyjne domy budowane z gliny i koralowca z wieżami wiatrowymi służącymi niegdyś jako naturalna klimatyzacja. Zachowała ona urok starego emiratu, dlatego warto tu przysiąść w jednej z kawiarenek, zamówić mocną kawę z kardamonem i pomyśleć nad zmieniającym się światem – przynajmniej ja tak robię. A po chwili refleksji znikam, tym razem z mamą, w kolejnych perfumeriach, bo tutaj ceny są zdecydowanie lepsze od tych w Dubai Mall. Jedzenie też jest tańsze, tak więc po perfumeryjnym zawrocie głowy jedziemy na obiad do restauracji Aroos Damascus przy ulicy Al Muraqqabat, gdzie oddajemy się bliskowschodniej uczcie. Delektujemy się świeżymi, chrupiącymi warzywami podawanymi na wielkiej srebrnej paterze, hummusem, sałatką tabbouleh z kaszy bulgur, z dużą ilością posiekanej natki pietruszki, pomidorów, doprawionej sokiem z cytryny i oliwą z oliwek, chrupiącymi i niezwykle delikatnymi falafelami oraz baraniną, na koniec wypijając intensywną, mocną miętową herbatę. Płacę rachunek – 117 zł. Sonara Camp Jest takie powiedzenie, że prawdziwy Dubaj zaczyna się tam, gdzie kończą się wieżowce, a zaczyna pustynia. Choć żeby jej doświadczyć, trzeba coraz bardziej oddalać się od rozrastającego się miasta liczącego już ponad 4 miliony mieszkańców, a dążącego do stania się ponad dwa razy większym megapolis. Po południu ruszamy do oddalonej o niecałą godzinę jazdy autem oazy Sonara Camp, by wreszcie pochodzić po i poleżeć na piasku i odpocząć od szybkiego rytmu miasta. Do dyspozycji gości są tu hamaki, huśtawki, a także pufy i sofy, na których można wygodnie się umościć, zamówić przekąski i napoje i oczekiwać na najważniejszy spektakl dnia –zachód słońca, jeden z najpiękniejszych, jaki widzieliśmy. Rozciągające się po horyzont wydmy znikające słońce maluje w odcieniach pomarańczy i złota. A potem w świetle pochodni, pod niebem gęstym od gwiazd, przy stołach nakrytych białymi obrusami, zasiedliśmy do eleganckiej kolacji. Muzeum Przyszłości Przyznaję, że w Dubaju nieraz zadawaliśmy sobie to pytanie. Także w miejscu, które wydaje się do tego stworzone. To Muzeum Przyszłości stojące przy głównej arterii – drodze szejka Zayeda, obok którego mieszkaliśmy i zanim przekroczyliśmy jego próg, wielokrotnie podróżując czerwoną linią metra, przyglądaliśmy się uważnie futurystycznej bryle, kryjącej w sobie wiele symboliki. Z daleka przypomina oko, które spogląda w przyszłość, choć dla niektórych to też pierścień, w środku którego pulsuje nieznane. Srebrzysta elewacja pokryta jest misterną arabską kaligrafią. Wzory wycięte w metalu nie są przypadkowe. To słowa szejka Mohammeda bin Rashida Al Maktouma, premiera Zjednoczonych Emiratów Arabskich: „Przyszłość należy do tych, którzy potrafią ją wyobrazić, zaprojektować i zrealizować”. Ale czy przyszłość naprawdę można zaprojektować? Szejkowie wierzą, że tak. Będąc na tarasie widokowym i patrząc na pustą przestrzeń w centrum budynku, która symbolizuje to, czego jeszcze nie wiemy – trudno nie pomyśleć, że każda przyszłość zaczyna się od pustki, w której rodzi się pomysł. Budynek stoi na zielonym wzgórzu – Ziemi, symbolu przeszłości i tego, co już poznane – czytam w przewodniku po muzeum. W skarbcu życia Nie tylko bryła jest ciekawa, lecz także pomysł na wystawę. Otóż nasza przygoda zaczyna się od lotu… w kosmos. Winda zabiera nas z poziomu ziemi, zmieniając się w symulator startu rakiety. Przez panoramiczne okna obserwujemy jak Dubaj znika pod nami, by po chwili wylądować na OSS Hope, stacji orbitalnej z roku 2071. Na ekranach przesuwają się hologramy planet, mapy trajektorii, są też punkty, w których można przejść wirtualną rekrutację do zamieszkania w kosmicznej wiosce. Chodzimy po tej niezwykłej stacji, obserwujemy Ziemię z orbity. I w tym momencie łapię się na myśli, że przecież tak może wyglądać zwykły dzień człowieka z XXII wieku. Tylko czy będzie wtedy Dubaj, jaki dziś znamy? Miasto z piasku, szkła i światła? Z kosmosu wracamy na Ziemię. Na ogromnych ekranach pokrywających ściany oglądamy lasy i rafy koralowe, a także modele dronów zapylających, prototypy filtrów powietrza i biotechnologicznych systemów upraw. Najwięcej czasu spędzamy jednak w miejscu, które nazwano The Vault of Life – Skarbiec Życia. W ciemnym pomieszczeniu w powietrzu zawieszono 2400 przezroczystych cylindrów, w równych odstępach, niczym w laboratorium przyszłości. W każdym z nich zamknięty jest inny gatunek: roślina, ryba, owad, fragment koralowca – dzięki specjalnym skanerom można przeczytać opisy każdego eksponatu. Wszystko pulsuje delikatnym światłem, jakby w środku tliło się życie. Początkowo myśleliśmy, że to tylko wystawa. Ale z czasem przyszło inne wrażenie – że to coś pomiędzy pamięcią a przestrogą, wyglądające jak archiwum Ziemi, jaką znamy, ale której kiedyś może nie być… Podróż po smakach świata Kiedy wyszliśmy z Muzeum Przyszłości, Dubaj tonął w miękkim popołudniowym świetle. Znów patrzyliśmy na stalową bryłę za naszymi plecami. Rozmawialiśmy o tym, że przecież przyszłość nigdy nie jest czymś odległym – że zaczyna się tu i teraz, często od najprostszej decyzji, albo od jednego kroku, jak mawiają Chińczycy wybierający się w podróż. Może właśnie dlatego kolejnym miejscem, do którego trafiliśmy, była Amelia – restauracja inspirowana postacią Amelii Earhart, kobiety, która przed prawie stuleciem postanowiła dosłownie wzlecieć ponad granice epoki i jako pierwsza kobieta na świecie w 1932 roku samotnie przeleciała Ocean Atlantycki. W tym miejscu odbyliśmy podróż nie po niebie lecz po smakach świata – króluje tu kuchnia typu Nikkei, czyli fuzja japońskich technik przygotowywania dań i peruwiańskich przysmaków. Niezwykły jest także wystrój wnętrza: nad barem wisi wielkie śmigło i skrzydła, także kompas i fragmenty starych map, a na ścianach są cytaty o wolności i odwadze. Pomyślałem, że to miejsce jest naturalnym przedłużeniem wizyty w muzeum. Cały wieczór rozmawialiśmy o podróżach, o tym, że nie ma sensu odkładać marzeń „na potem”. W końcu jeśli Amelii udało się polecieć w czasach, gdy nie było GPS-u ani gwarancji powrotu, to może i my jeszcze gdzieś polecimy? I to nie tylko w sensie dosłownym, ale także życiowym – by spróbować czegoś nowego, zanim przyszłość nas dogoni. Atrakcje w Dubaju Global Village Dubai Międzynarodowy park kultury i rozrywki z pawilonami przedstawiającymi kraje z całego świata. Oferuje zakupy, kuchnie narodowe i występy na żywo. Idealne miejsce na wieczorny spacer i odkrywanie różnorodnych tradycji. Miracle Garden Największy na świecie ogród kwiatowy z tysiącami kolorowych instalacji. Znajdziesz tu imponujące kwiatowe rzeźby, m.in. samolot Emirates A380. To świetne miejsce na zdjęcia i spokojny spacer wśród zapachu kwiatów. AYA Universe Immersyjne doświadczenie multimedialne z wykorzystaniem światła, dźwięku i projekcji. Zwiedzający przemieszczają się przez fantastyczne, futurystyczne światy. Idealne dla fanów efektownych zdjęć i nowoczesnych atrakcji. Sky View Punkt widokowy z przeszklonym tarasem i szklaną zjeżdżalnią wysoko nad miastem. Z tarasu roztacza się panorama Downtown Dubai i Burj Khalifa. To szybka, ale pełna adrenaliny atrakcja. Kite Beach Popularna plaża z widokiem na Burj Al Arab i idealnymi warunkami do kitesurfingu. Oferuje ścieżki spacerowe, food trucki i aktywności sportowe. Świetne miejsce na relaks nad morzem. Madinat Jumeirah Kompleks stylizowany na tradycyjny arabski souk z kanałami i widokiem na Burj Al Arab. Znajdziesz tu restauracje, butiki i klimatyczne alejki. To jedno z najbardziej malowniczych miejsc na wieczorny spacer. Dubaj: informator praktyczny Dolot Bezpośredni lot z Warszawy do Dubaju trwa około sześciu godzin. Najwygodniej lecieć liniami LOT, Emirates oraz flyDubai. Bilety w dwie strony, kupione z wyprzedzeniem, kosztują zazwyczaj od 1500 do 3500 zł, choć w promocjach mogą być tańsze. Wiza Polacy nie potrzebują wizy przy pobytach turystycznych do 90 dni. Paszport musi być ważny minimum sześć miesięcy od daty wjazdu. Po przylocie przechodzi się jedynie standardową kontrolę paszportową. Waluta W Dubaju obowiązuje dirham emiracki (AED), którego kurs wynosi około 1,15–1,20 zł za 1 AED. Kartą zapłacisz praktycznie wszędzie, jednak w starszych częściach miasta, zwłaszcza w Deirze, przydaje się niewielka ilość gotówki. Ceny są wyższe niż w Polsce, porównywalne z dużymi miastami Europy Zachodniej. Kiedy jechać Najlepszy czas na podróż do Dubaju przypada od listopada do marca, kiedy temperatury są przyjemne, wynoszą około 23–30°C. W kwietniu i październiku bywa gorąco, ale wciąż komfortowo. Od maja do września temperatury potrafią przekraczać 40°C, co utrudnia zwiedzanie. Noclegi Ceny noclegów zależą od standardu i lokalizacji: hotele trzygwiazdkowe kosztują około 350–500 zł za noc, czterogwiazdkowe 500–800 zł, a pięciogwiazdkowe 900–1500 zł. Apartamenty są często bardziej opłacalne – można je znaleźć już od 350–700 zł za dobę. Największą różnicę w kosztach robi wybór dzielnicy. Najlepsze dzielnice do mieszkania Najwygodniej mieszka się w Dubai Marina, JBR oraz Downtown Dubai – to droższe, ale świetnie zlokalizowane okolice. Palm Jumeirah to strefa luksusowa, idealna na wyjątkowy pobyt. Tańsze i wciąż bardzo dobre lokalizacje to Deira, pełna lokalnego klimatu i niskich cen, oraz Al Barsha, która oferuje szeroki wybór hoteli i dobre połączenia metrem. Jedzenie Dubaj zachwyca kuchnią arabską i bliskowschodnią – warto spróbować hummusu, falafeli, tabbouleh, grillowanej baraniny oraz świeżych warzywnych przystawek. Popularnym napojem jest intensywna herbata miętowa, idealna na zakończenie posiłku. Moją ulubioną siecią restauracji jest syryjska Aroos Damascus. Najczęściej jadam w tej przy Al Muraqqabat Road w Deirze, obiad dla dwóch osób można tam zjeść już za 70–100 zł. Ceny atrakcji Wjazd na taras widokowy Burj Khalifa na 124. i 125. piętro kosztuje 199 AED, natomiast wejście do Muzeum Przyszłości – 169 AED. Pobyt w Aura Skypool na 50. piętrze Palm Tower kosztuje od 225 do 600 AED, w zależności od pory dnia i wybranego pakietu. Koszt safari na pustyni to wydatek od ok. 250 AED do nawet 800 AED za pobyt w oazie Sonara, gdzie w cenę wliczone są także wieczorne występy artystów oraz elegancka kolacja. Nasz autor Michał Cessanis Wicenaczelny „National Geographic Traveler". Autor podróżniczej serii telewizyjnej „Do zobaczenia” w Dzień Dobry TVN i TVN Style oraz książek „Opowieści z pięciu stron świata” i „Made in China”. W National-Geographic.pl pisze przede wszystkim o podróżach, miejscach, które odwiedził i restauracjach. Więcej: cessanis.com
Gdzie najlepiej żyje się miliarderom? Rządy prześcigają się w oferowaniu im przywilejów
Miliarderzy i multimilionerzy stali się celem globalnej rywalizacji. Państwa na całym świecie prześcigają się w tworzeniu korzystnych programów podatkowych, wizowych i inwestycyjnych, które mają przyciągnąć najbogatszych rezydentów. Efekt? Powstaje mapa świata, na której wyraźnie widać kraje najbardziej przyjazne dla superbogatych.
Superbogaci, czyli osoby dysponujące majątkiem wartym co najmniej 30 milionów dolarów, stanowią niewielki odsetek populacji, ale ich decyzje inwestycyjne potrafią wpływać na całe gospodarki. Nic dziwnego, że coraz więcej państw stara się ich przyciągnąć, wprowadzając preferencyjne systemy podatkowe, specjalne programy rezydencyjne i zachęty do transferu kapitału. W efekcie powstała swoista mapa miejsc, które oferują najkorzystniejsze warunki dla najbogatszych. Gdzie zatem żyje im się najlepiej i jakie strategie stosują rządy, by przyciągnąć tę elitarną grupę? Gdzie najbogatsi czują się najlepiej? Oman numerem jeden Najnowsze badanie sklasyfikowało państwa, które oferują najwięcej zachęt dla superbogatych, wykorzystując tzw. Wskaźnik Komfortu Bogactwa, czyli złożony indeks oparty na różnych zmiennych, źródłach i parametrach. Pod uwagę wzięto siedem kluczowych kryteriów: poziom bezpieczeństwa, jakość życia, wysokość podatku dochodowego od osób fizycznych, obciążenia podatkowe związane z zyskami kapitałowymi z inwestycji finansowych i nieruchomości, podatki od spadków i darowizn, koszty utrzymania, a także dostępność specjalnych programów wizowych lub rezydencyjnych dla osób o wysokich dochodach. Finalnie na czele zestawienia znalazł się Oman – kraj Półwyspu Arabskiego, który łączy wysoki poziom bezpieczeństwa i dobrą jakość życia z wyjątkowo niskimi podatkami oraz atrakcyjnymi programami dla zamożnych rezydentów. Niskie koszty życia w porównaniu z innymi rajami podatkowymi sprawiają, że Oman wyrasta na lidera globalnej konkurencji o względy superbogatych. Za nim w rankingu uplasowały się Andora (niewielkie księstwo między Francją a Hiszpanią), a także Katar i Brunei, które w Azji Południowo-Wschodniej od lat budują wizerunek bezpiecznych i zamożnych państw. Analiza wskazała również, że Zjednoczone Emiraty Arabskie oraz Arabia Saudyjska przyciągają superbogatych nie tylko dzięki korzystnym systemom podatkowym, lecz także niższym kosztom życia w porównaniu ze średnią zachodnią. Co ciekawe, w pierwszej dziesiątce znalazły się tylko dwa kraje europejskie – Estonia i Luksemburg, które łączą stabilność gospodarczą z atrakcyjnymi warunkami podatkowymi. Zestawienie zamykają Bahrajn (kolejny gracz z Półwyspu Arabskiego) oraz Wyspa Man, czyli autonomiczne terytorium Zjednoczonego Królestwa na Morzu Irlandzkim, od lat znane z przyjaznych rozwiązań dla inwestorów. Koniec złotych wiz w Europie. Dlaczego programy dla bogaczy budzą kontrowersje? Warto wspomnieć, że jednym z najbardziej kontrowersyjnych narzędzi przyciągania kapitału zagranicznego jest praktyka tzw. „złotych wiz”, czyli przyznawania obywatelstwa w zamian za znaczne inwestycje. Choć mechanizm ten początkowo funkcjonował w wielu krajach europejskich, z czasem zaczął budzić poważne zastrzeżenia. Przykładem są Węgry, które do 2017 roku zezwalały cudzoziemcom na uzyskanie specjalnych zezwoleń na co najmniej pięć lat w zamian za zakup obligacji rządowych o wartości powyżej 250 tys. euro. Łącznie z tej możliwości skorzystało około 20 tys. osób, głównie z Chin, Rosji i krajów arabskich, w tym Syrii. Problem w tym, że wśród beneficjentów znaleźli się także ludzie powiązani z przestępczością zorganizowaną oraz osoby objęte sankcjami UE i USA, jak Dmitrij Pawłow (były przywódca jednej z moskiewskich grup przestępczych) czy krewni Siergieja Naryszkina, szefa rosyjskich służb wywiadowczych. Ominięcie standardowych procedur wizowych sprawiło, że program ten uznano za zagrożenie dla bezpieczeństwa narodowego i europejskiego oraz narzędzie sprzyjające praniu pieniędzy. Podobna krytyka dotknęła Maltę, gdzie program „złotych paszportów” obowiązywał od 2015 roku i przyniósł państwu 1,4 mld euro. Minimalna inwestycja wynosiła 600 tys. euro i wymagała zamieszkania na wyspie. W lipcu br., po orzeczeniu Trybunału Sprawiedliwości UE, rząd Malty oficjalnie zakończył kontrowersyjny system, uznany za niezgodny z prawem. Zostanie on zastąpiony nowym mechanizmem, który ma bardziej selektywny charakter – obywatelstwo będą mogły otrzymać osoby wnoszące istotny wkład w naukę, kulturę, gospodarkę czy rynek pracy. Ostateczną decyzję podejmować będzie specjalna komisja, co ma zwiększyć transparentność i ograniczyć ryzyko nadużyć. Źródło: NSS Magazine Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Pierwsze w tym miejscu tak znaczące odkrycie. Cmentarzysko sprzed 3000 lat
W Zjednoczonych Emiratach Arabskich archeolodzy odnaleźli bardzo dużą nekropolię z epoki żelaza. To pierwsze takie cmentarzysko, jakie odkryto w tym kraju.
Spis treści: Największe cmentarzysko w Zjednoczonych Emiratach Arabskich Prawie wszystkie groby były splądrowane Brakujący element układanki Cmentarzysko dla archeologa to istna kopalnia wiedzy. Dziesiątki, a czasem i setki historii ludzkich i każda czeka na swoje odkrycie. Często w nekropoliach pochowano ludzi z różnych okresów. Przede wszystkim dlatego, że miejsca pochówku niekiedy bywały wykorzystywane przez całe stulecia, przechowując szczątki ludzi z różnych kultur i społeczności. Największe cmentarzysko w Zjednoczonych Emiratach Arabskich Niezwykłego odkrycia dokonali arabscy archeolodzy, którzy prowadzili wykopaliska w okolicy miasta Al-Ajn w Zjednoczonych Emiratach Arabskich. Podczas kilkumiesięcznych prac wykopaliskowych natrafili na nekropolię, która funkcjonowała ok. 3000 lat temu. Na cmentarzu zidentyfikowano ponad 100 pochówków, co oznacza, ze jest to prawdopodobnie największa nekropolia, jaką znaleziono w tym kraju. Niestety, większość grobów nie przetrwała do dziś i została splądrowana. W części jednak archeolodzy odnaleźli przeróżne dary grobowe, takie jak ceramika, biżuteria, broń i różne przedmioty osobiste, a oprócz tego oczywiście szczątki ludzkie. – Odkrycia te rzucają światło na to, jak wyglądało codzienne życie, wierzenia i rzemiosło ludzi, którzy zamieszkiwali ten region tysiące lat temu – napisali w oświadczeniu badacze. Prawie wszystkie groby były splądrowane Uczeni zwrócili w szczególności uwagę na sposób wykopania grobowców. Wiele z nich znajdowało się ok. 2 metrów pod ziemią i miało owalną komorę grobową. – Po umieszczeniu ciała i darów grobowych, wejście było zabudowywane cegłą suszoną lub kamieniami, a cały szyb był zasypywany. To utrudniało „wykrycie” takiego grobu – wyjaśniają naukowcy. Dodają, że to wyjaśnia, dlaczego do tej pory cmentarzysko to pozostawało nieznane, a więc pochówki musiały zostać splądrowane w czasach, gdy rabusie wiedzieli o istnieniu nekropolii. – Pomimo grabieży, przetrwały fragmenty złotej biżuterii, co wskazuje na bogactwo przedmiotów, które niegdyś zdobiły grobowce – czytamy w oświadczeniu. – Znaleźliśmy również przedmioty osobiste, takie jak naszyjniki z koralików, pierścienie, brzytwy i swego rodzaju pojemniki wykonane z muszli – wyliczają archeolodzy. W kolejnych badaniach eksperci chcą dokonać analiz DNA szczątków, aby określić wiek, płeć, a nawet choroby, które przechodzili zmarli pochowani na cmentarzu. Co więcej, uczeni mają nadzieję, że multidyscyplinarne prace pomogą ustalić nawet wzorce migracji osób, które zamieszkiwały dzisiejsze Zjednoczone Emiraty Arabskie. Brakujący element układanki – Przez lata tradycje pochówku z epoki żelaza pozostawały tajemnicą. Teraz mamy namacalne dowody, które przybliżają nas do ludzi, którzy żyli tutaj 3000 lat temu – powiedział Jaber Saleh Al Merri, dyrektor Departamentu Historycznego emiratu Abu Zabi. – To odkrycie nie tylko pogłębia naszą wiedzę na temat zwyczajów pogrzebowych, ale także pokazuje wyjątkowe dziedzictwo naszego regionu – dodaje. – Wiemy, jak ludzie w epoce brązu i późnym okresie przedislamskim chowali swoich zmarłych, ale epoka żelaza zawsze była brakującym elementem układanki. Teraz jesteśmy w stanie zrozumieć ewolucję zwyczajów pogrzebowych na przestrzeni czasu i dowiedzieć się, jak zmieniały się wierzenia i tradycje ludzi, którzy tu mieszkali – powiedziała Tatiana Valente, archeolożka, która brała udział w wykopaliskach. Region Al-Ajn w czasach starożytnych był znaną oazą i ma bardzo duże znaczenie kulturowe. Obszar ten jest zamieszkany od prawie 8000 lat. Wczesna kultura Hafit budowała grobowce „ule” dla swoich zmarłych oraz zajmowała się polowaniem i zbieractwem. Tamtejsze oazy były głównym punktem zaopatrzeniowym w wodę dla wczesnych gospodarstw rolnych. Jednak to epoka żelaza była kluczowym okresem dla Al-Ajn, bo właśnie wtedy powstały tu systemy irygacyjne, które miały olbrzymi wpływ na rozwój rolnictwa. Źródło: DCT Abu Dhabi Nasz autor Jakub Rybski Dziennikarz, miłośnik kina niezależnego, literatury, ramenu, gier wideo i dobrego rocka. Wcześniej związany z telewizją TVN24 i Canal+, obecnie pracuje w RMF FM. Zawodowo nie boi się podejmować żadnego tematu. Pisze przede wszystkim o archeologii i przyrodzie. Prywatnie bardzo zainteresowany polityką.
Ciekawostki o Zjednoczonych Emiratach Arabskich. Witajcie w kraju tradycji i nowoczesności
Bliski Wschód to region z niezwykle bogatą historią i tradycją całkowicie inną od europejskiej. Wiele tamtejszych krajów pamięta jeszcze czasy starożytne, gdy kształtowały się pierwsze cywilizacje. Przeciwwagą dla nich jest młode państwo, które błyskawicznie zyskało status jednego z najbogatszych i najnowocześniejszych na świecie – Zjednoczone Emiraty Arabskie. Ciekawostki o tym niezwykłym pod każdym względem miejscu wymieniamy poniżej.
W tym artykule: Zjednoczone Emiraty Arabskie to kraj tolerancyjny? Bez przesady Na czym Zjednoczone Emiraty Arabskie zbudowały swoją potęgę? Ekologiczna słodka woda Kraj nietypowych atrakcji Zjednoczone Emiraty Arabskie (ZEA) dzielą się na siedem emiratów, rządzonych przez emirów: Abu Zabi, Adżman, Dubaj, Fudżajra, Ras al-Chajma, Szardża i Umm al-Kajwajn. 97 proc. powierzchni państwa zajmuje pustynia Ar-Rub al-Chali, więc panuje tam klimat kontynentalny suchy ze skrajnie suchą strefą w głębi kraju. Najchłodniejszym miesiącem jest styczeń, kiedy średnia temperatura nie przekracza 20 stopni Celsjusza. Z kolei w lipcu słupek rtęci może wskazać więcej niż 50 stopni Celsjusza. Wystarczy ogólnikowych informacji. Skupmy się na ciekawszych faktach o tym niezwykłym państwie. Zjednoczone Emiraty Arabskie to kraj tolerancyjny? Bez przesady Ciekawostki o Zjednoczonych Emiratach Arabskich rozpoczynamy od krótkiego wprowadzenia do tamtejszej obyczajowości. ZEA to państwo kosmopolityczne, które nie zamyka się na inne kultury i wyznania. Należy jednak pamiętać, że przez cały czas mówimy tu o kraju, w którym główną religią jest islam, a mieszkańcy i władze oczekują od przyjezdnych poszanowania ich kultury. Pozamałżeńskie przyjemności? Nie w ZEA Zgodnie z obowiązującym tam prawem opartym na szariacie, utrzymywanie pozamałżeńskich stosunków seksualnych jest tam zakazane. Trzeba pamiętać, że nie dotyczy to wyłącznie mieszkańców ZEA, ale także turystów. Wstrzemięźliwość wśród par, które żyją w nieformalnym związku jest więc wskazana. Ostrożnie ze zgłaszaniem gwałtu Wskazana jest też ostrożność. Na mocy prawa kobieta, która padła ofiarą gwałtu może mieć niemałe kłopoty. Ofiara może zostać oskarżona za utrzymywanie stosunków pozamałżeńskich, zwłaszcza jeżeli badanie wykaże obecność alkoholu we krwi lub gdy znała sprawcę. W takim przypadku musi udowodnić, że do stosunku doszło wbrew jej woli. Sekrety muzułmańskiej alkowy. Kiedyś islam był bardziej liberalny niż chrześcijaństwo Jeszcze w XIX w. Europejczycy widzieli islam jako rozwiązłą religię, która pozwala muzułmanom baraszkować w haremie z licznymi żonami i nałożnicami. Obecnie sytuacja jest dokładnie odwro... Brzmi niedorzecznie? A jednak. W 2013 roku pewna Norweżka zgłosiła gwałt na policji. W rezultacie sama została oskarżona. Głośny był też przypadek brytyjskiej turystki, która w Dubaju została zgwałcona przez dwóch Brytyjczyków. Policja nie szukała sprawców, ale zatrzymała ofiarę za utrzymywanie pozamałżeńskiej relacji. W ZEA nie toleruje się homoseksualistów Zjednoczone Emiraty Arabskie, podobnie zresztą jak inne kraje islamskie, nie są odpowiednią destynacją dla par jednopłciowych. Homoseksualizm jest surowo zabroniony w ZEA. Odbycie stosunku z osobą tej samej płci jest tam zagrożone karą grzywny, deportacji, pozbawienia wolności, a nawet śmierci. Komentarze w sieci? Najlepiej z autocenzurą Każdy, kto przebywa w ZEA i zamieszcza treści w internecie, musi pamiętać, że opinie, komentarze i inne informacje podlegają przepisom lokalnego prawa karnego. Każda treść, która zostanie uznana za obraźliwą wobec tamtejszych władz, firm i obywateli, może zostać ukarana wysoką grzywną i deportacją. Ostrożnie z procentami Alkohol w ZEA nie jest bezwzględnie zakazany dla osób innego wyznania (z pewnymi wyjątkami, a jednym z nich jest Szardża). Jednak trzeba pamiętać, że spożywanie napojów wyskokowych w miejscach publicznych (z wyłączeniem wybranych hoteli i klubów) jest surowo zabronione. Mało tego, poważne kłopoty mogą na siebie ściągnąć nawet osoby, które nie piły publicznie, ale przebywały w takich miejscach w stanie nietrzeźwym. Szorty albo krótka spódniczka? Nie wszędzie Największe metropolie nie mają problemu z przyjezdnymi, którzy ubierają się „po europejsku”. Nie należy jednak zapominać, że poza miejscami typowo turystycznymi lepiej nie zakładać szortów, krótkich spódniczek czy strojów plażowych. Winni przytulania Publiczne okazywanie uczuć to w ZEA poważne faux pas. Na tyle poważne, że za przytulanie lub pocałunek można trafić do zakładu karnego. Na czym Zjednoczone Emiraty Arabskie zbudowały swoją potęgę? Wystarczy o islamskim prawie i obyczajowości. Skupmy się na ekonomicznych aspektach funkcjonowania Zjednoczonych Emiratów Arabskich, bo w tym obszarze też kryje się sporo ciekawostek. Federacja Zjednoczonych Emiratów Arabskich ogłosiła niepodległość 2 grudnia 1971 roku. Od tamtego dnia minęło niewiele więcej niż pół wieku, a dziś ZEA to jedno z najnowocześniejszych, najbogatszych i najszybciej rozwijających się państw świata. Skąd taki szybki rozwój? To proste. Postęp był napędzany ropą. Płynne złoto napędziło ZEA Złoża ropy naftowej odkryto tam w 1958 roku. Cztery lata później rozpoczął się eksport cennego paliwa. Nie jest jednak prawdą, że przed napływem petrodolarów terytoria, na których wyrosły imponujące drapacze chmur, znajdowały się w korzystnej sytuacji. Protektorat nad tamtym obszarem sprawowała wówczas Wielka Brytania, a dzięki położeniu na strategicznych szlakach handlowych tamtejsze księstwa były dość zamożne. Nie zmienia to jednak faktu, że gdyby nie odkryto złóż „czarnego złota”, region nigdy nie osiągnąłby obecnego statusu. Pokłady ropy nie są jednak bezdenne. Przy stale zwiększającej się eksploatacji zasobów wystarczy najwyżej na kilkadziesiąt lat. Niebawem Zjednoczone Emiraty Arabskie będą musiały nauczyć się funkcjonować bez wpływów z przemysłu petrochemicznego, a przygotowania trwają już od jakiegoś czasu. Co będzie, gdy wyczerpie się ropa? W co inwestują władze ZEA? Ogromne kwoty płynął do najróżniejszych sektorów gospodarki, przede wszystkim do bankowości, sportu i turystyki, ale nie tylko. Zjednoczone Emiraty Arabskie widzą też przyszłość w eksporcie energii odnawialnej. W końcu słońca tam nie brakuje. Na celowniku są też nieruchomości. Sektor budowlany stale zwiększa swój udział w tamtejszej gospodarce. Najwyższy budynek świata, Burdż Chalifa, stanął w Dubaju 14 lat temu. Wysokość niemal 828 metrów robi ogromne wrażenie, ale to jeszcze nie wszystko, na co stać tamtejszych budowlańców. W 2020 roku powstał tam pierwszy na świcie w pełni funkcjonalny budynek w całości wytworzony przy użyciu technologii druku 3D. Autorem tego śmiałego przedsięwzięcia jest Dubai Future Foundation. Ekologiczna słodka woda Deficyt wody pitnej jest olbrzymim problemem w wielu regionach świata. Ze względu na pustynne położenie, w krajach Zjednoczonych Emiratach Arabskich nie występują naturalne rzeki i jeziora, a słodkiej wody jest tam jak na lekarstwo. Jak z tym problemem radzą sobie Zjednoczone Emiraty Arabskie? Zapotrzebowanie na wodę jest tam zaspokajane poprzez odsalanie wody morskiej. Ten proces wymaga jednak zaangażowania ogromnych zasobów energii. W rezultacie nie jest to najbardziej ekologiczna metoda pozyskiwania wody. Wkrótce jednak ulegnie to zmianie. Obecnie w ZEA realizowany jest projekt, którego celem jest zwiększenie wydajności odsalania wody. Instalacja ma być zasilana prądem wygenerowanym przez olbrzymie panele fotowoltaiczne i będzie wykorzystywać proces odwróconej osmozy. Kraj nietypowych atrakcji Nie istnieje przedsięwzięcie, którego nie można zrealizować, dysponując ogromnym budżetem. W ZEA można trafić na atrakcje, których próżno szukać gdziekolwiek indziej. Najwyższe budynki świata: odkryj 8 najwyższych drapaczy chmur Aż siedem z ośmiu najwyższych budynków świata znajduje się w Azji. Sprawdź, ile metrów ma dotychczasowy rekordzista i gdzie stoi najwyższy budynek świata. Szusowanie na pustyni Chyba nikt nie wybiera się w tamte strony, by oddawać się białemu szaleństwu, ale jeżeli komuś przyjdzie na to ochota, może to zrobić. W centrum handlowym Mul al-Imarat (w Dubaju) powstał pierwszy na Bliskim Wschodzie kryty kompleks sportów zimowych. Ski Dubai zajmuje powierzchnię 22500 metrów kwadratowych. Działa tam pięć sztucznie naśnieżanych stoków (najdłuższy mierzy 400 metrów) z wyciągami orczykowymi i krzesełkowymi. Jest też snowpark z torem saneczkowym, lodowiskiem i jaskinią lodową. Kolejka szybka jak bolid F1 Kolejną wielką atrakcją jest Ferrari World Abu Dhabi. Park tematyczny na wyspie Yas jest największym tego typu obiektem na świecie. Działa tam najszybszy rollercoaster, który rozpędza się do 240 km/godz., a pierwszą setkę osiąga w czasie dwóch sekund. Galeria handlowa jak muzeum Chcąc podziwiać skamieliny prehistorycznych gadów trzeba się udać do muzeum? Nie w ZEA. W galerii handlowej w Dubaju stoi szkielet dinozaura, liczący 155 milionów lat. W 2008 roku sprowadzono go z USA. Warto podkreślić, że ta niezwykła ekspozycja jest jedną z najlepiej zachowanych skamieniałości na świecie. Nasz ekspert Artur Białek Dziennikarz i redaktor. Wcześniej związany z redakcjami regionalnymi, technologicznymi i motoryzacyjnymi. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o historii, kosmosie i przyrodzie, ale nie boi się żadnego tematu. Uwielbia podróżować, zwłaszcza rowerem na dystansach ultra. Zamiast wygodnego łóżka w hotelu, wybiera tarp i hamak. Prywatnie miłośnik literatury.
Słońce, piach i woda. Mordercza wyprawa przez góry Hadżar
Dziennikarz National Geographic Polska wziął udział w niezwykłej pieszej wędrówce przez góry Hadżar na Półwyspie Arabskim. O tym, co przeżył na trasie, opowiada w nowym odcinku podcastu „National-Geographic.pl".
W tym artykule: Wyprawa przez Góry Hadżar – najszybciej Wyprawa przez Góry Hadżar – najwyżej Dzień w górach Hadżar Wyprawa przez Góry Hadżar – najzimniej Podcast National Geographic Traveler Na hasło Zjednoczone Emiraty Arabskie, niejednemu na myśl od razu przychodzi Dubaj, gdzie wszystko jest NAJ. Szklane drapacze chmur, ekskluzywne hotele, luksusowe restauracje, najdroższe jachty i samochody. Dla jednych, niesamowitą przygodą może być spacer po szklanym tarasie na 52. piętrze hotelu Address, inni marzą o kolacji w nagrodzonej gwiazdką Michelin Trésind Studio, uważaną za jedną z najlepszych restauracji na świecie. Ja swoją przygodę życia przeżyłem 150 km na północ od Dubaju. W górach Hajar położonych na terenie emiratu Ras al-Chaima. Tu też wszystko jest NAJ – tyle, że zupełnie inaczej. Wyprawa przez Góry Hadżar – najszybciej Do Ras al-Chajma pojechałem wziąć udział w międzynarodowej wyprawie trekkingowej „Highlander”. Ponad 25-kilometrowa trasa do pokonania w dwa dni wymagała aklimatyzacji, a nawet jeśli nie, to ja jej potrzebowałem. Za oknem środek zimy, ujemne temperatury i plucha, więc perspektywa naładowania baterii w strefie klimatu zwrotnikowego przyciągała jak magnes. Dwa dni przed imprezą zameldowałem się w hotelu Longbeach Campground. Ekskluzywny namiot z własną łazienką przy samej plaży Zatoki Perskiej był doskonałym wyborem, ale już następnego dnia mam dosyć leniuchowania. W podręcznym plecaku lądują dwie butelki wody oraz banan i jabłko po cichu wyniesione z hotelowej stołówki. Jadę zjechać najdłuższą tyrolką na świecie. 1934 metry n.p.m. ma najwyższy szczyt górskiego pasma Haja – Jabel Jais. To właśnie tutaj zbudowano Jais Flight, najdłuższą (i prawdopodobnie najszybszą) tyrolkę świata. Zupełnie nie rozumiem dlaczego takie ryzyko mnie przyciąga. Pierwszy skok adrenaliny czuję, podpisując wszystkie zgody. Dane osobowe, wiek, choroby i kogo powiadomić w razie…No właśnie. W razie czego?! Fadi ma długie włosy związane w kucyk i czarne jak węgiel, roześmiane oczy. – Oddychaj głęboko. Wszystko będzie dobrze – mówi, powoli ubierając mnie w kask, uprząż, mnóstwo lin i karabinków. – Wyjmij wszystko z kieszeni. Jeśli po drodze cokolwiek ci wypadnie, już tego nie znajdziesz. Teraz kombinezon. Pościągam i posprawdzam zapięcia. Od tego zależy twoje bezpieczeństwo. Na platformie wszystko sprawdzimy jeszcze raz. Kilka minut później spoglądam w kilkusetmetrową przepaść. Za moimi plecami trzyosobowa, profesjonalna obsługa spokojnie czeka, aż stanę na rampie. Zdaje się, że wszyscy, oprócz mnie, wiedzą, co mają robić. Wydają krótkie, dokładne polecenia. Połóż ręce na podłodze, unieś nogi, słyszę dźwięk kolejnych zapinanych karabinków. – Teraz ręce za plecy i pamiętaj, żeby ich nie rozkładać. Przy tej prędkości możesz sobie zrobić krzywdę. Zawsze mnie dziwił smak adrenaliny. Jakbym trzymał w ustach aluminiową monetę. Teraz mam ich całą garść. – Kamerę na kasku ustawiam na wprost, więc patrz w dół. Będziesz miał fajny film. 3-2-1-GO! Wycie rozpędzających się na stalowej linie rolek potęguje wrażenie prędkości. Do tego wiatr próbujący zerwać mi gogle. Wszystko wydaje mi się takie nierealne i nagle strach zupełnie znika. Podnoszę głowę i, zachwycony widokiem, otwieram usta. Teraz wyglądam jak pies wyglądający przez okno samochodu. Śmieję się głośno sam do siebie. Platforma pośrednia zbliża się w szybkim tempie. Jest zawieszona na linach na wysokości 80 metrów nad ziemią i ma szklaną podłogę. Przypominam sobie o kamerze na kasku. Cóż. Nagrałem piękne niebo. Obsługa szybko przepina rolki i kolejny, kilkudziesięciometrowy zjazd pokonuję już klasycznie, nogami w dół. Uśmiech nie schodzi mi z twarzy. – Jak było? – pyta Fadi, gdy już porozbierany ze „szpeju” stoję na ziemi. – Chcę jeszcze raz! Wyprawa przez Góry Hadżar – najwyżej Następnego dnia o 6 rano melduję się na punkcie startowym Highlandera. Hajar to najwyższe pasmo górskie na Półwyspie Arabskim. Ciągnie się przez 700 km, aż do Omanu. O tej porze, na wysokości 1680 metrów n.p.m. jest przenikliwie zimno. Gęsta, mokra mgła jeszcze potęguje uczucie chłodu. W świetle latarki, pod odkrytym namiotem podpisuję listę, odbieram mapę i racje żywnościowe na dwa dni. Dwa batony energetyczne, jabłko, małą paczkę suszonych owoców i torebkę liofilizowanego obiadu. Upycham to wszystko w plecaku, w którym już mam namiot, śpiwór, karimatę, ciepłą bieliznę, apteczkę, małą kuchenkę turystyczną, czołówkę i najważniejsze: wodę. A dokładnie cztery lity wody. Hajar w języku arabskim znaczy kamień i idealnie oddaje surowy klimat gór. Nie ma tu żadnego potoku, żadnej roślinności i żadnego cienia. Ras al-Chajma jest emiratem z temperaturą niższą o 10 stopni od pozostałych emiratów, ale temperatury nawet teraz, zimą, mogą się wahać od ponad 30 stopni w ciągu dnia do 5 stopni w nocy. Żadnego schroniska z ciepłą herbatą i domową szarlotką. Jesteś zdany tylko na siebie. Dlatego woda jest taka ważna. Te dodatkowe 4 kilogramy, które są dodatkowym balastem, mogą uratować ci życie. Highlander to międzynarodowe górskie wyprawy trekkingowe organizowane na wszystkich kontynentach. Najpiękniejsze miejsca w obu Amerykach, w całej Europie, m.in w: Gruzji, Macedonii, Hiszpanii, Portugalii, Czarnogórze, Chorwacji. Czy w końcu w tutaj, w Azji. Doskonała organizacja i świetna logistyka. Gdy miesiąc wcześniej wypełniałem online zgłoszenie, nie miałem najmniejszych wątpliwości, że chcę to zrobić. Podobnie jak ponad 230 osób z całego świata. Atakama nie byłaby taka sama bez eksplozji komety 12 tys. lat temu Najsuchsze miejsce na świecie, czyli pustynia Atakama, skrywa wiele tajemnic. Jak twierdzą naukowcy, rozwój rolnictwa na terenie dzisiejszego Chile przyczynił się do wzrostu przemocy między m... Na linii startu robi się gęściej. Wymieniamy pozdrowienia i życzliwe uśmiechy. To niesamowite, jak podobne pasje zbliżają do siebie ludzi. Wokół rozpalonego ogniska spora grupka rozgrzewa się po spędzonej tu zimnej nocy, nucąc skoczną melodię w rytm dźwięków ukulele. „I’m highlander, I’m highlander, I’m highlander”. Khamis skomponował ten utwór na wyprawie zorganizowanej w Ras Al-Chajma rok temu. Muzyka łatwo wpada w ucho i ma szansę zostać naszym przebojem. A on sam – lokalną gwiazdą, bo, oprócz ukulele, wyróżniają go cienkie sandały na stopach. Pokona w nich cały dystans. Dzień w górach Hadżar Chmury powoli się rozchodzą i wychodzi słońce. Krajobraz jaki rozpościera się przed nami onieśmiela. Dość lekceważąco myślałem o wysokości gór Hajar. Niecałe 1700 metrów nad poziomem morza to sporo mniej niż nasze Tatry. Tylko że tutaj to morze widać. Lazurowa otchłań wyłania się pomiędzy ostrymi jak brzytwa krawędziami skał. Ekspozycja jest ogromna. Wymarzona scenografia do filmów fantastyczno-naukowych. Z każdym kolejnym zakrętem mój zachwyt rośnie. Robię setki zdjęć i nagrywam dziesiątki filmów. Do pierwszego punktu kontrolnego oddalonego o 10 km docieramy po 4 godzinach. Ciężkie plecaki i spore przewyższenia dają weryfikują nasze fizyczne przygotowanie do górskich wędrówek. Tutaj jest ostatnia szansa na wycofanie się z dalszej trasy. Kilkanaście minut przerwy – na przekąskę i kilka łyków wody, stempel potwierdzający obecność – i ruszamy dalej. Trzymamy się razem w małej, 4-osobowej grupie. Arpad, fotograf podróżniczy z Węgier. Wiecznie uśmiechnięta Hanneke, która przyleciała z Holandii i jest duszą towarzystwa, bo zadaje wiele pytań i opowiada o sobie. – Dobrze mieć koło siebie kogoś z taką energią – mówi Lisa z Frankfurtu. – Zapominasz o bolących kolanach i obtartych stopach. Lisa chce powiedzieć coś jeszcze ale z niedowierzaniem podnosi głowę. Kilkanaście metrów nad nami, z ukulele w rękach i tych swoich sandałach, Khamis jak kozica przeskakuje kolejne skalne stopnie ze swoją piosenką na ustach: „I’m highlander, I’m highlander, I’m highlander”. Patrzymy na siebie z niedowierzaniem. Wyprawa przez Góry Hadżar – najzimniej Po kolejnych długich 4 godzinach docieramy do obozu. Nie ma mowy o prysznicu i wygodnym łóżku. Trzeba przygotować obozowisko, rozbić namiot, zagotować wodę i zalać nią zawartość torebki z liofilizowanym obiadem. Trafiła mi się jagnięcina po marokańsku. Przynajmniej tak jest napisane na opakowaniu. To dla mnie żadnego znaczenia. Po takim dniu zjadłbym ze smakiem absolutnie wszystko. Mobilizuję resztki sił i dołączam do sporej grupy, siedzącej wokół ogniska. Można tu uzupełnić wodę i zapas batonów energetycznych. Atmosfera jest super, ale ja po 30 minutach ląduję w śpiworze. Już po godzinie budzi mnie przenikliwe zimno. Albo twarda ziemia pod karimatą. Albo jedno i drugie. Temperatury nocą spadają tu do 8 stopni. Naciągam kaptur, przekręcam się na drugi bok. Przez cienkie ścianki namiotu słyszę, że dla moich towarzyszy ta noc też będzie długa. Dolina Wadi Naqat, w której mamy obóz, jest głęboka.Otaczające nas góry Hadżar chronią nas przed wiatrem, ale też skutecznie zasłaniają słońce o którym wszyscy marzymy. Jest szósta rano. Zwijamy szybko namioty i ruszamy dalej. Nie ma sensu marznąć, skoro za kolejnym wzniesieniem będzie można pozdejmować kolejne warstwy ubrań i korzystać z promieni arabskiego słońca. Do mety zostało 7 kilometrów. Teren wypłaszcza się i gdzieniegdzie pojawia się zieleń. Spotykamy lokalnego pasterza, który serdecznie nas pozdrawia. – Salam alejkum! Pokój z wami! Ten powitalny zwrot jest kierowany do każdego, niezależnie od wyznania. Pasterz ma fascynującą twarz. Pooraną głębokimi, ostrymi bruzdami, zupełnie jak otaczająca nas skały. Na głowie kefija, tradycyjne arabskie nakrycie głowy. Na twarzy wielodniowy, siwy zarost. – Mogę zrobić Ci zdjęcie? – pokazuję na aparat. – La – kręci przecząco głową. Muszę uszanować jego prośbę. Za kolejną skalną półką widać metę. Udało się! Odbieram odznakę i dyplom i robimy sobie wspólne zdjęcie. „I’m highlander, I’m highlander, I’m highlander”. Podcast National Geographic Traveler Przypominamy, że kolejne odcinki naszych wideopodcastów są również dostępne na kanałach National Geographic Polska na YouTube i na Spotify.
Wróć do Dubaju, żeby doświadczyć jeszcze więcej. Uwzględnij te atrakcje w planie podróży [Galeria zdjęć]
Warto wrócić do Dubaju, żeby poznać go jeszcze lepiej i doświadczyć kolejnych atrakcji. Sonara Camp, Deep Dive Dubai, słynny Złoty Suk... Lista miejsc do zobaczenia nie ma końca.
W tym artykule: Zobacz jeszcze więcej Dubaju Dubaj jest jednym z najbezpieczniejszych miast na świecie, z mnóstwem atrakcji dopasowanych do różnych gustów i zasobności portfela. Nie dziwne więc, że turyści chętnie tam wracają. W końcu podczas jednej wizyty nie da się zobaczyć wszystkiego. Zwłaszcza, że miasto wciąż się zmienia. Tym razem skupiamy się na skarbach Dubaju, o których warto pamiętać, planując kolejną podróż. Zobacz jeszcze więcej Dubaju Zachwyceni drapaczami chmur i przepychem turyści często zapominają odwiedzić stary Dubaj. Tam, spacerując krętymi uliczkami, możemy odkrywać zabytki, kosztować oryginalnej miejscowej kuchni i poznawać kulturę. Ciekawym doświadczeniem jest też podziwianie miasta, płynąc na drewnianej łodzi Abra. Aby jak najlepiej poznać i zrozumieć Dubaj, dobrze będzie zaplanować też wizytę w Centrum Porozumienia Kulturowego Szejka Mohammeda (SMCCU), które znajduje się w historycznej dzielnicy Al Fahidi. Podczas tradycyjnego posiłku goście mogą zadawać gospodarzom wszelkie pytania dotyczące kultury arabskiej, emiratów oraz islamu. Co jeszcze warto zobaczyć? Najciekawsze miejsca znajdziesz w galerii.
Dubaj się nie zatrzymuje. Oto najnowsze atrakcje i hotele, których nie można przegapić
Nie ma różnicy, czy lecisz pierwszy czy kolejny już raz. Dubaj stale się zmienia i oferuje turystom kolejne atrakcje. Wczasowicze mają do wyboru zupełnie nowe luksusowe kurorty i restauracje, a to dopiero początek długiej listy powodów, dla których warto zaplanować wakacje właśnie w Dubaju.
W tym artykule: Nowo otwarte hotele w Dubaju „Zostań dłużej, Zapłać mniej” Gdzie zjeść w Dubaju? Wybierz najnowsze restauracje Najlepsze dubajskie atrakcje na 2022 rok Dubaj już od kilku sezonów utrzymuje się na szczycie najpopularniejszych i najbardziej luksusowych wakacyjnych kierunków. W czym tkwi fenomen Dubaju? O tym można rozprawiać godzinami. Sam miałem okazję zobaczyć słynne miasto wiosną tego roku i muszę przyznać, że słynne wieżowce robią ogromne wrażenie już z daleka, a co dopiero, kiedy znajdziemy się tuż pod nimi. Pewna pogoda i jedne z najlepszych hoteli na świecie. Tego możemy się spodziewać, planując wakacje w Dubaju. Skoro o hotelach mowa, zacznijmy planowanie wakacji właśnie od znalezieniu noclegu. W ostatnim czasie w Dubaju pojawiły się nowe kurorty hotelowe. Nowo otwarte hotele w Dubaju Niedrogi wypoczynek dla całej rodziny w nowym Movenpick JVT – to idealny wybór dla osób, które lubią spędzać czas aktywnie w gronie bliskich. Hotel znajduje się w Jumeirah Village Triangle, jest pełen atrakcji dla dzieci w każdym wieku. Najmłodsi mają do wyboru między innymi trzy baseny, klub dla dzieci i aquapark. Dorośli na pewno docenią atrakcyjny wystrój z marmurowymi akcentami. Wieczorem, skorzystaj z luksusu i podziwiaj panoramę Dubaju, nie wychodząc z hotelu. Luksus na przystani w W Dubai - Mina Seyahi – to estetyczne arcydzieło, które mieści 318 eleganckich pokoi, w tym 27 apartamentów, z których wszystkie wychodzą na Zatokę Perską. Wystrój to połączenie tradycyjnych elementów Bliskiego Wschodu z nowoczesnym luksusem. W Ginger Moon czeka nas beach club z ciekawym lunchowym menu. Warto go odwiedzić to miejsce także wieczorem na kolację przy zachodzie słońca. Niedługo otwarte zostaną także: ATTIKO, salon na dachu; Malakite, klub plażowy; BAR-B Spa. Ucieczka do luksusowego Taj Exotica Resort & Spa – to nowy luksusowy obiekt na wschodnim półksiężycu wyspy Palm Jumeirah. Idealna opcja dla osób szukających relaksu i wypoczynku. Na gości czeka 258 pokoi z widokiem na morze lub kurort i 67 wspaniałych apartamentów. Do tego imponująca oferta gastronomiczna: od indyjskiego gourmet w charakterystycznej restauracji Varq po arabską kuchnię fusion w Raia oraz salon Emperor Lounge, który serwuje inspirowaną indyjską herbatę Mumbai High Tea. Wróćmy do relaksu, w SPA oferowane są zabiegi i aktywności dla duszy i ciała, w tym ajurweda, joga, medytacja i wiele innych. Pod koniec 2022 r. ma zostać otwarty Atlantis, The Royal Resort & Residences. 43-piętrowy hotel będzie się składał z 795 pokoi hotelowych i 102 apartamentów. Do dyspozycji gości będzie też 90-metrowy basen bez krawędzi na dachu (96 metrów nad Palmą Dżamira). W hotelu znajdują się restauracje prowadzone przez międzynarodowych szefów kuchni, w tym Gastóna Acurio, Costasa Spiliadisa, Arianę Bundy, Hestona Blumenthala i Jose Andres. To nie koniec atrakcji. Największą z nich ma być fontanna Skyblaze, dzięki której goście zobaczą pierwszy na świecie pokaz wody i ognia. Z kolei w największym na świecie akwarium dla meduz, zamieszka ponad 4 tys. tych zwierzaków. „Zostań dłużej, Zapłać mniej” Do Dubaju warto wybrać się przez cały rok, ale właśnie latem ceny są najbardziej korzystne. Od czerwca do końca sierpnia 2022 r. wybranych hotelach trwa wielka promocja cenowa. W akcji „Zostań dłużej, Zapłać mniej” bierze udział ponad 60 hoteli z Dubaju. Zasady są proste: przy pobycie tygodniowym, zamiast za 7 noclegów, płacimy za 5. Jeśli z kolei planujemy 5 nocy na miejscu, zapłacimy za 3. Więcej informacji o promocji TUTAJ. Gdzie zjeść w Dubaju? Wybierz najnowsze restauracje Avatara oferuje wyselekcjonowane dania kuchni wegetariańskiej. Restauracja została polecona w prestiżowym przewodniku Michelin. W menu znajdziemy potrawy na bazie świeżych, sezonowych produktów. To nie tylko owoce i warzywa, ale też produkty mleczne z lokalnych gospodarstw. Avatara mieści się w hotelu Voco, z którego widać jedną z pereł architektonicznych Dubaju, Muzeum Przyszłości. Restauracja przyjmuje maksymalnie 24 osoby w ciągu doby. To sprawia, że posiłek w tym miejscu jest wyjątkowym, unikalnym doświadczeniem. The Pods na Bluewaters Island serwuje azjatyckie klasyki, od sushi i dim sum po śmiałe łączenie frytek i curry. Kapsuły dla gości przypominają wagoniki w kole widokowym.Widać z nich niesamowitą panoramę Dubaju. Niedziwne zatem, że miejsce upodobali sobie między innymi użytkownicy Instagrama. Najlepsze dubajskie atrakcje na 2022 rok Biblioteka Mohammeda Bin Rashida Słynna biblioteka w kształcie otwartej księgi to marzenie jednego mola książkowego. Centrum edukacji celebruje język arabski i światową literaturę, stając się domem dla kulturalnych festiwali i wydarzeń. Każdy znajdzie tam coś dla siebie. W końcu zbiory tworzy ponad 1,1 miliona drukowanych i cyfrowych książek w języku arabskim i innych językach, ponad 6 milionów rozpraw doktorskich, około 73 000 partytur muzycznych, a to i tak nie wszystko. Dubai Summer Surprises Dubai Summer Surprises to trwający od 1 lipca do 4 września festiwal zakupów. Każdy dzień przynosi bezkonkurencyjne zniżki od najlepszych marek, a to nie wszystko. Specjalne oferty czekają na nas także w restauracjach. Do tego loteria z nagrodami i występy na żywo. Po prostu rozrywka dla każdego! Odkrywaj Expo City w Dubaju Expo City Dubai to wspomnienie Expo 2020 i część Dubai 2040 Urban Master Plan. Koncept opiera się na sukcesie sześciomiesięcznej wystawy World Expo. Na jego kanwie planowana jest budowa przyjaznego środowisku miasta przyszłości. Znajdą się tam flagowe pawilony Expo 2020, punkty gastronomiczne, obiekty sportowe i centrum handlowe, a także budynki mieszkalne i biura. Otwarcie zaplanowano na 1 października. Justin Bieber w Dubaju Justin Bieber jest na scenie już ponad dekady, ale jego pozycja bożyszcza kobiet wydaje się niezagrożona. W tym roku Kanadyjczyk koncertuje po świecie w ramach długo wyczekiwanej trasy Justice Tour. 8 i 9 października wystąpi w Dubaju na Coca Cola Arenie. Czy jest coś lepszego niż koncert ulubionego artysty w trakcie wakacji? To będzie wielkie święto dla fanek Biebera. Festiwalu Zakupów w Dubaju Wyprzedaże, promocje, konkursy z nagrodami i koncerty na żywo. Takie atrakcje czekają na uczestników Dubai Shopping Festival. Impreza potrwa sześć tygodni od 15 grudnia 2022 do 29 stycznia 2023 r. To dobra okazja, żeby kupić prezenty świąteczne dla bliskich i dla nas samych oczywiście. Ciesz się występami w Operze w Dubaju Opera w Dubaju to kultowe miejsce w centrum miasta, w którym każdy znajdzie coś dla siebie. Od czarującego baletu „Romeo i Julia” (od 9 do 11 września), przez klasykę operową Verdiego „La Traviata” (od 13 do 14 września) po świętowanie 25-lecia „Riverdance” (od 27 do 30 października).
Ras al-Chajma mniej turystycznie. Co warto wiedzieć o emiracie przed podróżą?
Czas zaplanować kolejną podróż. Może Ras al-Chajma? To najbardziej różnorodny ze wszystkich emiratów w ZAE. Czym się wyróżnia?
W tym artykule: Ras al-Chajma – wakacje marzeń Al Jazirah Al Hamra – opuszczona „perłowa wioska” Fort Dayah: historia i malownicza panorama Jak wyglądało życie w Ras al-Chajmie wieki temu? Ras al-Chajma wyrasta na poważną konkurencję dla Dubaju czy Abu Zabi. Najbardziej zróżnicowany emirat szykuje się na przyjęcie jeszcze większej liczby turystów, a ta od kilku lat stale rośnie. W 2021 r. w Ras al-Chajmie wypoczywało prawie milion osób. Co ciekawe, większość z nich to mieszkańcy Zjednoczonych Emiratów Arabskich. To cenna wskazówka dla wszystkich, którzy szukają miejsc autentycznych, które nie zostały jeszcze przesadnie skomercjalizowane. Ras al-Chajma – wakacje marzeń Odwiedziłem Ras al-Chajmę w ramadanie. Zdaniem wielu to najlepszy czas na podróż do arabskiego kraju. Jeszcze łatwiej wtedy zaznać słynnej gościnności Arabów podczas wieczornych kolacji. Poza ramadanem Ras al-Chajma także wyróżnia się swoją autentycznością i lokalnością. To właśnie wartości, które przyciągają turystów. Oczywiście w emiracie nie brakuje też atrakcji stworzonych z myślą o przyjezdnych, jak chociażby najdłuższa tyrolka na świecie w górach Al-Hadżar. Warto jednak zaplanować zwiedzanie miasta, żeby lepiej poznać jego historię i zrozumieć tożsamość. Już jadąc przez stolicę emiratu widać, że różni się ona architekturą od innych większych miast w ZAE. Drapaczy chmur tam nie ma, a wysokie wieżowce, przynajmniej na razie, stoją pojedynczo. Dominuje niska zabudowa. Takie też były okoliczne miasteczka i wioski. Jedną z nich – Al Jazirah Al Hamra – można zwiedzać. Al Jazirah Al Hamra – opuszczona „perłowa wioska” Zanim Zjednoczone Emiraty Arabskie zaczęły budować potęgę na ropie, jednym z najbardziej rentownych biznesów w regionie było wydobywanie pereł. Tradycja odeszła nieco w zapomnienie nie tylko przez ropę, ale też przez sztuczne, tańsze zamienniki. Al Jazirah Al Hamr, czyli po arabsku „Czerwona Wyspa”, to jedyna zachowana historyczna „perłowa wioska”. Turyści mogą razem z przewodnikiem zajrzeć do opuszczonych prostych domów i większych rezydencji. Najbardziej zapamiętałem posiadłość bogatego kupca. Oprócz kilku zabudowań jego rodzina miał też dla siebie dziedziniec z altaną. – Spożywano tam posiłki i odpoczywano. Jest na podwyższeniu, żeby chronić domowników przed skorpionami – tłumaczył przewodnik. To niejedyny przykład ówczesnej myśli technicznej. Latem temperatury w Emiratach sięgają powyżej 40 stopni. Obecnie klimatyzowane są nawet niektóre przystanki autobusowe, a jak radzono sobie z upałami w przeszłości? W budynkach były specjalnie zaprojektowane wieże, które zbierały wiatr do środka, z której strony by nie wiał. Domy budowano z wykorzystaniem lokalnych materiałów, między innymi belek z drzew namorzynowych, koralowców i pni palm daktylowych. Fort Dayah: historia i malownicza panorama Kolejne ważne historycznie miejsce dla Ras al-Chajmy to przypominający zamek fort Dhayah. Twierdza została wybudowana w XIX w. W 1819 r. miejscowe plemiona Qawasim bronili się w niej przed najazdami Brytyjczyków. To jedyny w ZAE zachowany fort na wzgórzu. Na górę prowadzi kilkaset stopni. Wchodząc można się zmęczyć, ale wynagradzają to widoki na końcu – po jednej stronie góry jak z Marsa, po drugiej zielone połacie palm daktylowych. Jak wyglądało życie w Ras al-Chajmie wieki temu? Uzupełnieniem wiedzy o emiracie będzie wizyta w Muzeum Narodowym. Nie jest wielkie, a zwiedzanie z przewodnikiem trwa nie dłużej niż 45 minut. Część ekspozycji została zaaranżowana na wnętrza arabskiego domu. Znalazły się tam także owoce prac wykopaliskowych. Dzięki odkrytym przedmiotom codziennego użytku archeologowie ustalili, że Ras al-Chajma to jedno z najdłużej zasiedlonych miejsc na świecie. Pierwsi handlarze pojawili się tam ponad 5 tys. lat p.n.e. Ekspozycja etnograficzna przedstawia, jak wyglądało tradycyjne życie w regionie. Jest więc i o poławianiu pereł, i o rybołówstwie i oprawianiu palm daktylowych.
Ras al-Chajma to najciekawszy emirat ZEA. TOP 5 atrakcji: od tyrolki w górach do łowienia pereł
Zjednoczone Emiraty Arabskie to nie tylko Dubaj i Abu Zabi. Ras al-Chajma często jest nazywany najpiękniejszym i najbardziej zróżnicowanym emiratem. Co zobaczyć i co robić na „czubku namiotu”?
W tym artykule: 1. Jebel Jais Flight – najdłuższa tyrolka na świecie 2. SkyTour – kiedy jedna tyrolka to za mało 3. Kolacja na pustyni w Sonara Camp 4. Camp 1770 dla podróżników i poszukiwaczy przygód 5. Suwaidi Pearl Farm – jak złowić perłę? Ras al-Chajma – do niedawna ta nazwa nie mówiła mi za wiele. Research kończyłem jeszcze w samolocie z Warszawy do Dubaju. Jak większość ludzi Zjednoczone Emiraty Arabskie kojarzyłem właśnie z Dubajem i Abu Zabi, a to daje mylne pojęcie o różnorodnym kraju, którego poznawanie zacząłem od północy. Emirat Ras al-Chajma (po arabsku „czubek namiotu”) ma i morze, i góry. Między nimi pustynny krajobraz przecinają połacie zieleni, co jest dość nietypowe dla tej szerokości geograficznej. Po drodze czeka mnie jeszcze więcej niespodzianek. 1. Jebel Jais Flight – najdłuższa tyrolka na świecie Zjednoczone Emiraty Arabskie są znane z tego, że wiele atrakcji jest tam „naj”. Pod tym względem Ras al-Chajma nie odstaje. Intensywny dzień w górach zaczynam od śniadania w najwyżej położonej restauracji w Emiratach – 1484 By Puro. W menu są propozycje kuchni z różnych krajów. Jestem na Półwyspie Arabskim, więc wybieram klasyczną szakszukę. Choć kuszą mnie słodkości, wolę zjeść lekkie śniadanie. To dlatego, że zaraz ruszam na Jebel Jais Flight – najdłuższą tyrolkę na świecie. Długość Jebel Jais Flight to prawie 3 kilometry (2830 metrów). Podczas zjazdu osiąga się prędkość około 150 km/godz. Z tarasu restauracji widzę, jak w oddali mkną dwa maleńkie punkciki. To odważni, którzy zdecydowali się na zjazd głową do przodu. Z zamyślenia i rosnących wątpliwości wyrywa mnie przewodnik. Pora na przygodę. – Bezpośrednio przed zjazdem nie można palić papierosów. Do plecaka zabieramy tylko najważniejsze rzeczy, w tym nakrycie głowy i smartfona – dowiaduję się z krótkiego instruktażu. Jestem już ubrany w specjalny strój. Oprócz uprzęży i kasku z kamerką GoPro mam też na sobie coś, co wygląda jak fartuch. Szybka podwózka busikiem i za chwilę całą grupą stoimy już na platformie wysoko w górach Al-Hadżar. Im bliżej moja kolej, tym bardziej myślę o tym, że mam lęk wysokości. Po podwieszeniu w pozycji startowej – zjeżdża się na leżąco – strach ustępuje ekscytacji. Na pytanie o gotowość odpowiadam głośno: TAAAK. Całość trwa nie dłużej niż dwie minuty. Tyle wystarczy, żeby przyzwyczaić się do prędkości i wysokości. Po dotarciu na podwieszaną platformę czeka mnie jeszcze jeden krótki zjazd. Tym razem już bez fartucha i w pozycji siedzącej. O lęku wysokości zupełnie zapomniałem. Przestrzeń mnie nie przeraża, ba, mam ochotę na więcej. 2. SkyTour – kiedy jedna tyrolka to za mało Dla podtrzymania adrenaliny zaczynam kolejną przygodę na wysokości – SkyTour. To trasa złożona z sześciu tyrolek. Najkrótsza ma 337 m, najdłuższa ponad kilometr. Tyrolki różnią się nie tylko długością, ale też wysokością. Najwyższa platforma Sky Bridge znajduje się na wysokości 300 metrów nad ziemią. Pokonanie całej trasy zajmuje około dwóch godzin. Średnia prędkość podczas zjazdu to 60 km/godz. Przy drugim zjeździe nie patrzę już tylko przed siebie. Coraz śmielej rozglądam się dookoła. Al-Hadżar w niczym nie przypominają pasm górskich znanych mi z Europy. Bliżej im do Wielkiego Kanionu w USA. Alternatywą lub uzupełnieniem Sky Tour może być Jebel Jais Sledder, czyli tor saneczkowy o długości 1840 metrów. Zjeżdżając, osiągamy maksymalną prędkość 40 km/godz., choć może wydawać się, że jedziemy kilka razy szybciej – zwłaszcza na zakrętach. Oczywiście każdy wagonik jest wyposażony w wajchę do przyspieszania i zwalniania. Trasa wije się między malowniczymi szczytami górskimi. Przejażdżka, licząc wjazd saneczkami, trwa około ośmiu minut. 3. Kolacja na pustyni w Sonara Camp Nigdy wcześniej nie biwakowałem na pustyni. Jak dowiaduję się na miejscu, w Ras al-Chajmie tzw. campy na pustkowiu to jedna z flagowych atrakcji. Zaczynam od Sonara Camp w rezerwacie przyrody na pustyni Al Wadi. Zamieszkuje go wiele gatunków dzikich zwierząt. W drodze na miejsce mijamy stada oryksów arabskich. Łatwo je rozpoznać po bardzo długich, prostych rogach. Zwierzęta są już przyzwyczajone do obecności ludzi i nie uciekają na nasz widok. Te najbardziej ciekawskie podchodzą na odległość dwóch metrów. Do Sonara Camp dojeżdżam na chwilę przed zachodem słońca, przez co miejsce wygląda jeszcze bardziej magicznie. W dole widzę okrągły plac z podwieszanymi lampkami i niewielką sceną pośrodku. To tam zjem kilkudaniową kolację. Najpierw jednak chwila odpoczynku w specjalnie przygotowanej strefie z poduchami. Spragnieni i głodni już teraz mogą zamówić sobie coś do picia lub poprosić o drobne przekąski. Ras al-Chajmę odwiedzam w ramadanie, dlatego z kolacją czekamy do zmroku. Dopiero kiedy słońce znika w oddali za piaszczystymi wzniesieniami, schodzimy na dół i siadamy do stołu. Jest kameralnie i międzynarodowo – słyszę różne języki od angielskiego po hiszpański i niemiecki. Przede mną lądują kolejne dania kuchni arabskiej. Jest więc dużo mięsa i warzyw. Nie mogło zabraknąć też hummusu – tym razem w wydaniu buraczanym. Wszystko jest oczywiście doprawione najpopularniejszymi przyprawami regionu, w tym szafranem. Wieczór w Sonara Camp to nie tylko kolacja na pustyni, ale też bogaty program artystyczny. Na scenie prezentują się muzycy i tańczący z ogniem. Takiego fireshow nie widziałem jeszcze nigdzie na świecie. 4. Camp 1770 dla podróżników i poszukiwaczy przygód Zupełnie inna wrażenia oferuje Camp 1770. Obóz znajduje się w górach Al-Hadżar, bardzo blisko Jebel Jais – najwyższego szczytu górskiego w ZEA (1934 m n.p.m). Wizytę w campie najlepiej połączyć z pieszą wycieczką właśnie na dach Emiratów. Widać stamtąd nie tylko Ras al-Chajmę, ale też sąsiedni Oman. Po południu i wieczorem w górach jest dość chłodno. Pierwszy i ostatni raz, będąc w Zjednoczonych Emiratach Arabskich, zakładam kurtkę. Po pierwszych zachwytach górską panoramą siadamy wokół ogniska. Nasz przewodnik Fadi Hachicho z pasją opowiada o Camp 1770. – W obozie i na szlaku stawiamy na zrównoważoną turystykę. Kolacja jest przygotowywana przez lokalne rodziny. Nie śmiecimy. Staramy się, żeby wykorzystywane przedmioty były przyjazne środowisku – mówi. Jeszcze ciekawiej robi się, kiedy Fadi zaczyna opowiadać o swojej przyjaźni z emirem Ras al-Chajmy, który gorąco wspiera rozwój turystyki w regionie. Co ciekawe, Camp 1770 znajduje się nie dalej niż dwa kilometry od jednej z jego rezydencji. Sa’ud ibn Sakr al-Kasimi uprawia tam między innymi… truskawki. Camp 1770 nie ma stałych godzin pracy. Żeby tam dotrzeć, należy zebrać grupę minimum 10 osób i skontaktować się z biurem Fadiego – Adventurati. Warto, bo to doświadczenie jak z dobrego filmu przygodowego. 5. Suwaidi Pearl Farm – jak złowić perłę? Na koniec wracam nad morze, a właściwie na morze. Ras al-Chajma od tysięcy lat pielęgnuje tradycję łowienia pereł. Według archeologów perłowy przemysł w obecnym emiracie przeżywał największy rozkwit w XII w. Miejscowy port był wówczas jednym z najbardziej ruchliwych w całym regionie. Dziś o tradycji przypomina Suwaidi Pearl Farm. Abdulla Al Suwaidi założył farmę pereł na cześć swojego nieżyjącego już dziadka. Na miejsce płynę ogromną łódką. Na pokładzie jest też rodzina wczasowiczów z Meksyku. Żeby zobaczyć Suwaidi Pearl Farm, przyjechali aż z Abu Zabi. Chowam się przed słońcem i patrzę, jak zmienia się linia brzegowa. Najpierw zabudowania ustępują miejsca piaszczystym pustkowiom, na których wylegują się wielbłądy. Po chwili widzę już tylko gęsto rosnące zielone lasy namorzynowe. To przypomina mi, jak bardzo różnorodny jest emirat Ras al-Chajma. Już w trakcie zwiedzania dowiaduję się więcej o historycznych technikach poławiania pereł. Trudno w to uwierzyć, ale mężczyźni nurkowali po skarby na głębokość kilkudziesięciu metrów, a ich jedynym zabezpieczeniem była lina przywiązana do nogi. Dla większego komfortu uszy zatykano woskiem, a nosy „klipsem” z pancerza żółwia. Przed zanurkowaniem pito kawę i zajadano się słodkimi daktylami. Obecnie połów wygląda już zupełnie inaczej. Po obejrzeniu różnych rodzajów pereł – niektóre odmiany różnią się minimalnymi detalami – sam mam okazję zanurkować po skarb. Co prawda nie w morzu, a w akwarium, ale emocje są podobne. – Szanse na wyłowienie ostrygi z perłą to około 60% – podkreśla przewodnik. To chyba mój szczęśliwy dzień, bo udaje się za pierwszym razem. W Suwaidi Pearl Farm za dodatkową opłatą perły można złowić w akwarium lub kupić w sklepiku z wyselekcjonowanymi wyrobami jubilerskimi.
Muzeum Przyszłości w Dubaju zabiera zwiedzających do roku 2071. Sam budynek robi ogromne wrażenie
Dubaj po raz kolejny zaskoczył świat. Od niedawna nową wizytówką miasta jest Muzeum Przyszłości. Co zobaczymy w środku?
W tym artykule: Muzeum Przyszłości – nowa międzynarodowa ikona Dubaju Dubaj jest znany ze swoich spektakularnych atrakcji. Najwyższy budynek świata, największe koło widokowe, największe centrum handlowe na świecie… Od niedawna turyści odwiedzający Dubaj mogą również odbyć podróż w przyszłość. Ramadan to świetna okazja, żeby poznać Dubaj z nowej strony. Jak zaplanować wyjazd? Chcesz doświadczyć prawdziwej arabskiej gościnności? Zaplanuj podróż do Dubaju w czasie ramadanu. W tym roku święty miesiąc trwa od 2 kwietnia do 2 maja. Muzeum Przyszłości – nowa międzynarodowa ikona Dubaju Muzeum Przyszłości to nowy obiekt na turystycznej mapie Dubaju. W nowatorskim centrum naukowym na gości czekają futurystyczne wystawy. Muzeum powstało jednak nie tylko z myślą o zwiedzających. Będzie to także miejsce spotkań naukowców z całego świata. Wspólnie spróbują opracować innowacyjne rozwiązania dla świata przyszłości. Jak podkreślił na uroczystym otwarciu Mohammed bin Rashid Al Maktoum – premier i wiceprezydent Zjednoczonych Emiratów Arabskich – centrum odegra też kluczową rolę w umacnianiu pozycji Dubaju i konkurencyjności całego kraju, wytyczając jasną drogę głównym sektorom gospodarki, wykorzystując gospodarkę opartą na wiedzy. Zwiedzając Muzeum Przyszłości, goście odbędą podróż do roku 2071. To nieprzypadkowa data. Właśnie wtedy Zjednoczone Emiraty Arabskie będą świętowały setną rocznicę założenia. Jak wszystko w Dubaju, muzeum zostało wybudowane z ogromnym rozmachem. Już sama konstrukcja zapowiada, że w środku będzie jeszcze ciekawiej. Więcej dowiesz się, oglądając zdjęcia Muzeum Przyszłości w galerii. Nasz ekspert Mateusz Łysiak Dziennikarz zakręcony na punkcie podróżowania. Pierwsze kroki w mediach stawiał w redakcjach internetowej i papierowej magazynu „Podróże”. Redagował i wydawał m.in. w gazeta.pl i dziendobrytvn.pl. O odległych miejscach (czasem i tych bliższych) lubi pisać nie tylko w kontekście turystycznym, ale też przyrodniczym i społecznym. Marzy o tym, żeby zobaczyć zorzę polarną oraz Machu Picchu. Co poza szlakiem? Kuchnia włoska, reportaże i pływanie.
Odnaleziono najstarsze budynki na Półwyspie Arabskim. Pochodzą sprzed ponad 8500 lat
Archeolodzy znaleźli najstarsze budynki w historii Półwyspu Arabskiego. Nowe odkrycie ujawnia osadniczy tryb życia ludzi, którzy zamieszkiwali te ziemie 8500 lat temu.
W tym artykule: Najnowsze odkrycie rzuca nowe światło na historię osadnictwa na Półwyspie Arabskim Pierwsi ludzi zaczęli zamieszkiwać te ziemie jeszcze przed rozwojem handlu morskiego To kolejne odkrycie, które pokazuje, jak wiele możemy się jeszcze dowiedzieć o historii starożytnej O najnowszym odkryciu poinformował Resort Kultury i Turystyki Zjednoczonych Emiratów Arabskich. Archeolodzy, którzy prowadzili wykopaliska na wyspie Ghagha (położona na zachód od Abu Zabi) odnaleźli najstarsze w historii tego kraju i całego Półwyspu Arabskiego ślady starożytnego osadnictwa. Badacze odkryli liczne struktury skalne, które są pozostałościami po budowlach sprzed ponad 8500 lat. To oznacza, że są to najstarsze budynki w historii regionu. Naukowcy twierdzą, że to przełomowe odkrycie. Najnowsze odkrycie rzuca nowe światło na historię osadnictwa na Półwyspie Arabskim Po odnalezieniu budynków, naukowcy poddali poszczególne fragmenty datowaniu radiowęglowemu. W ten sposób udało się ustalić, że mają one co najmniej 8500 lat. To oznacza, że mają o 500 lat więcej niż budynki z wyspy Marawah, które dotychczas uchodziły za najstarsze w regionie. W 2017 roku odnaleziono tam najstarszą perłę na świecie. View oEmbed on the source website Przerażające odkrycie archeologów w Peru. 6 dzieci zostało zamordowanych i złożonych w ofierze Archeolodzy znaleźli mumie sześciu dzieci, które znajdowały się w grobowcu wysoko urodzonego człowieka. Naukowcy podejrzewają, że zostały złożone w ofierze. Zespół archeologów przekazał w oświadczeniu, że odkryte struktury były w przeszłości „prostymi i zaokrąglonymi budynkami”. Wykonane zostały z kamienia. Ich forma zachowała się do jednego metra wysokości. Naukowcy podkreślają, że wszystko wskazuje na to, że mieszkańcy żyli tam przez cały rok. To oznacza, że mamy do czynienia z najstarszym dowodem osadnictwa na Półwyspie Arabskim. Pierwsi ludzi zaczęli zamieszkiwać te ziemie jeszcze przed rozwojem handlu morskiego Dotychczas uważano, że osadnictwo w tym regionie miało swoje początki wraz z rozwojem dalekomorskich szlaków handlowych w okresie neolitu. Archeolodzy twierdzą, że impulsem do zasiedlenia w tym regionie musiało być coś innego. Badacze zwracają uwagę na to, że ich najnowsze odkrycie rzuca zupełnie nowe światło na historie ludzi, którzy zamieszkiwali Półwysep Arabski. Makabryczne odkrycie: w Anglii wykopano 40 szkieletów. Wszyscy zmarli mieli odcięte głowy... Ludzkie szczątki znajdowały się na cmentarzu z czasów Imperium Rzymskiego w angielskim hrabstwie Buckinghamshire. Archeolodzy twierdzą, że ciała należały głównie do przestępców i wszys... Oprócz zachowanych części budynków, badaczom udało się odnaleźć setki przedmiotów, które należały do pradawnej społeczności. To między innymi groty strzał, które jak twierdzą archeolodzy, wykorzystywane były w trakcie polowań. Naukowcy nie są pewni, ile czasu przetrwała starożytna osada. Jednakże w trakcie wykopalisk odnaleziono szczątki człowieka, który został tam pogrzebany. Datowanie wykazało, że pochodził prawdopodobnie sprzed 5000 lat. Co ciekawe, to jeden z nielicznych śladów pochówku z podobnego okresu, który udało się odnaleźć na Półwyspie Arabskim. To kolejne odkrycie, które pokazuje, jak wiele możemy się jeszcze dowiedzieć o historii starożytnej Mohamed Al Mubarak, szef resortu Kultury i Turystyki Abu Zabi przekazał w oświadczeniu, że najnowsze odkrycie jest dowodem na innowacyjność i zrównoważony rozwój, które są wpisane w DNA mieszkańców regionu od tysięcy lat. Polscy archeolodzy to światowa czołówka. Przypominamy ich największe odkrycia Polska archeologia zasługuje na więcej uwagi. Szczególnie że badacze z Polski mogą pochwalić się spektakularnymi odkryciami. Oto najciekawsze z nich! Archeolodzy podejrzewają, że wyspy u wybrzeży Zjednoczonych Emiratów Arabskich miały idealne warunki do osadnictwa i rolnictwa. Dzięki bliskiemu dostępowi do morza i żyznej glebie, starożytni ludzie chętnie zakładali tam swoje wioski. Badacze podkreślają, że najnowsze odkrycie pokazuje, jak mało wiemy jeszcze o naszych przodkach. Wykopaliska na wyspie Ghagha są częścią prac archeologicznych Resortu Kultury i Turystyki Zjednoczonych Emiratów Arabskich. Celem jest ochrona i promocja starożytnych zabytków i krajowego dziedzictwa. Źródło: Resort Kultury i Turystyki ZEA
Ras Al Khaimah – jeden z najpiękniejszych Emiratów Arabskich, który zachwyca swoją różnorodnością
Ras Al Khaimah – w tym emiracie są i góry, i pustynia. W obu miejscach można bardzo aktywnie spędzić czas, a potem odpocząć na jednej z dziesiątek plaż.
W tym artykule: Siła woli Trzeba się myć Jak zbudować dom Walka o ogień Morskie diamenty Jesteśmy czymś pomiędzy hotelem a polem namiotowym – śmieje się Talal Shehab i ocierając pot z czoła, wita nas w Parku Odkrywców Bear Grylls, który znajduje się w górach Jebel Jais w Ras al Khaimah. Obóz przetrwania na pustyni to jedna z atrakcji tego najbardziej na północ wysuniętego i najbardziej górskiego emiratu należącego do ZEA, położonego przy granicy z Omanem (45 min jazdy samochodem od Dubaju). Można tu przenocować w spartańskich warunkach i opanować kilka sztuczek, które pomogą nam przetrwać w trudnych warunkach. Camp składa się z wojskowych kontenerów ustawionych w rzędach. Ale kiedy zaglądamy do środka, okazuje się, że są całkiem komfortowo wyposażone. Mają klimatyzację, łóżka, miniłazienkę z prysznicem, a nawet lodówkę. Na zewnątrz pod siatką maskującą porozstawiano stoliki i krzesła. Jednak po wizycie w eleganckich hotelach, z których słyną emiraty, o pokojach większych od naszych mieszkań, to rzeczywiście zastaliśmy tu skromne warunki. Kursanci mają do wyboru cztery całodzienne programy treningowe o różnym stopniu trudności. Ale w tym campie można też po prostu przenocować nawet z własnym jedzeniem, żeby ciekawie spędzić czas, doświadczyć panującej tu atmosfery i przeżyć przygodę. Siła woli Dostajemy plecaki z 2 litrami wody i ruszamy w drogę. Wszystkiego dowiemy się w terenie. – Pijcie wodę, nawet jeżeli wam się nie chce – radzi Talal, który jest menedżerem w Parku Odkrywców i jednocześnie naszym instruktorem surwiwalu. – Inaczej będzie was bolała głowa – dodaje. Przed nami do przejścia kilka kilometrów przez wadi, czyli korytem wyschniętej i zasłanej różnej wielkości głazami rzeki. – Równie ważna jak woda, jedzenie i schronienie czy rozpalenie ogniska jest w sytuacjach kryzysowych higiena. Jej brak zabił więcej osób niż cała reszta – wyjaśnia nasz trener, kiedy zatrzymujemy się na chwilę, by złapać nieco cienia pod pierwszym napotkanym drzewem. Park Odkrywców założył Bear Grylls, znany z programów telewizyjnych mistrz przetrwania zwany naczelnym skautem Wielkiej Brytanii. Grylls służył trzy lata w brytyjskich siłach specjalnych, ale po wypadku – niefortunnym skoku ze spadochronem i złamaniu kręgosłupa – jego kariera została przerwana. On sam jednak, dzięki sile woli i ogromnej determinacji, odzyskał sprawność i zaledwie trzy lata potem (diagnoza brzmiała, że nie będzie mógł chodzić), w wieku zaledwie 23 lat, wszedł na Mount Everest. Potem dokonał jeszcze śmielszych czynów, jak przemierzenie zamarzniętego Oceanu Arktycznego czy najdłuższe latanie w tunelu aerodynamicznym – 1 godz. 37 min. Słowem, w sztuce przetrwania w ekstremalnych warunkach ma duże doświadczenie i jak zapewnia nasz opiekun, naprawdę jest w tym dobry. Trzeba się myć Ale czym się myć na pustyni? Otóż liśćmi głożyny, drzewa, z którego podobno zrobiona była korona cierniowa włożona na głowę Jezusa – tak twierdzi Talal. To drzewo wyjątkowo dobrze znosi ekstremalne warunki, a przy okazji ma niezwykłe właściwości. Jego liście wykorzystywane są nie tylko do higieny, ale też do jedzenia i do celów zdrowotnych, jako lekarstwo na rany, ból głowy czy nawet środek usypiający. – Zrywamy liście, te grubsze – radzi nasz guru. – One mają więcej soku, a tym samym wartości. Miażdżymy je na kamieniu i powstałą w ten sposób masę mieszamy z wodą, uzyskując w stu procentach organiczne mydło – śmieje się i pociera sobie ręce zieloną papką, która faktycznie się pieni. Jeżeli połączymy ją z mlekiem kozim i zostawimy do wyschnięcia, dostaniemy coś w rodzaju kremu, który możemy użyć, by zabezpieczyć skórę. Jest bardzo gorąco, ściany kanionu wznoszące się na wysokość kilkuset metrów są pogruchotane, pękają i osypują się. Ruchy tektoniczne pofałdowały i wypiętrzyły tutejsze skały osadowe, piaskowce i wapienie, które tworzą tu wyraźne warstwy. Wietrzejąc, rozpadają się na miliony odłamków. Czasami w dolinie zawieje wiatr i wtedy robi się przyjemniej, stajemy wówczas w jego ciągu i korzystamy, ile się da. Góry Jebel Jais powstały ok. 70 mln lat temu i osiągają do 2 tys. m wysokości – to najwyższe pasmo ZEA. Teoretycznie jest tu ok. 10 stopni chłodniej niż w innych miejscach emiratów, ale ja tego nie czuję. Rozpaczliwie poszukujemy cienia rzucanego przez cokolwiek, przytulamy się do skał, wchodzimy pod drzewa. Skoro one tu rosną, to znaczy, że gdzieś tu jest woda. Nasz opiekun śmieje się i wyjaśnia. – Tu jest mnóstwo wody, ale żeby się do niej dostać, trzeba by było kopać kilka dni. Skąd to wiemy? Na pustyni trzeba być bacznym obserwatorem – w szczelinach żyją żaby i kiedy je opuszczają, są mokre. Gdzieniegdzie na zboczach widzimy też odymione, czarne ślady po ogniskach beduinów, w których gotują podczas pory deszczowej. Szukają miejsc naturalnie osłoniętych przed deszczem. Ich wyglądające na opuszczone niskie domy z kamienia bez okien mijamy co jakiś czas, przemierzając wadi. Nie wiadomo skąd pojawiają się przy nas kozy, które niczym psy towarzyszą nam podczas trekkingu. Powiedziałabym, że panuje tu cisza absolutna i poza skałami nie ma nic, ale paradoksalnie w tych warunkach dostrzegamy każdy przejaw życia. Od przewodnika dowiadujemy się, że oprócz kóz żyją tu lisy, wielbłądy i setki gatunków ptaków. – A kiedy spadnie deszcz i wadi wypełni się rwącymi potokami wody, pustynia zakwitnie, pojawią się tu purpurowe lilie, irysy, one z kolei przyciągną pszczoły, które w rozpadlinach skalnych produkują miód. Jeden z najpyszniejszych i najzdrowszych na świecie. Korzystając z okazji, wypytuję naszego guru od przetrwania o jego historię. Okazuje się, że pochodzi z Jordanii, służył w wojsku a potem zachęcony przez brata przeprowadził się do emiratów. Większość osób, które tu poznaję, jest skądś: z Egiptu, z Pakistanu, z Serbii, ze Szwecji, z Indii czy z Filipin, właściwie nie spotkałam nikogo, kto by powiedział, że jest rodowitym mieszkańcem ZEA. Zapewne są nimi żyjący na tej pustyni beduini, ale choć oni zapewne obserwują nas, dla nas pozostają niewidoczni, niczym duchy. O tym, że są, wiemy tylko dzięki pozostawionym przez nich śladom, okopconym ścianom czy białym płachtom powiewającym wśród zboczy. Te drugie oznaczają miejsca, w których znaleźli miód. I zgodnie z niepisanym prawem pustyni taki miód należy tylko do znalazcy i nikt inny nie może mu go odebrać. Jak zbudować dom Na pustyni buduje się dwa rodzaje domów: letnie i zimowe. Letnie poznajemy po tym, że kamienie nie są łączone mniejszymi, które wypełniają szczeliny, co zapewnia lepszą cyrkulację powietrza. Ściany sięgają do wysokości ramion, bo w tych warunkach możemy liczyć tylko na siebie i swoje mięśnie. Dach konstruuje się z suchych gałęzi uzupełnionych liśćmi palmowymi. Zwykle nie ma w nich okien, a do wnętrza prowadzą drewniane drzwi. Oczywiście trzeba wiedzieć, gdzie taki dom wybudować, żeby nie zniszczyła go woda. Beduini mają swoje sposoby na jej oczyszczanie. Wykopują kilka połączonych ze sobą dołków, przez które przelewa się woda i w ten sposób oczyszcza. Ten system to podstawa pustynnego surwiwalu. A kiedy wiemy, że zbliża się pora deszczowa? Wystarczy obserwować żaby – wówczas te płazy wychodzą ze szczelin. Walka o ogień Niektórzy twierdzą, że rozpalanie ogniska na pustyni przy pomocy zapałek lub zapalniczki to oszustwo, ale jeżeli je masz, to po prostu ich użyj – śmieje się Talal. – Profesjonalista ma zawsze ze sobą specjalny sprzęt – dodaje, po czym otwiera plecak i wyciąga z niego metalową puszkę, w której są bawełniane waciki, wazelina w tubce i wojskowe krzesiwo. Ten przyrząd ma nawet sześciopokoleniową gwarancję i krzesze iskry lepiej niż krzemień. Po czym demonstruje nam, jak to zrobić, macza wacik w wazelinie i pocierając jednym elementem o drugi, rozpala ognisko w ciągu kilku sekund. Ostatnimi umiejętnościami niezbędnymi do przeżycia na pustyni są nauka wiązania węzłów i budowy szałasu/schronienia z pałatki. Szukanie odpowiedniego miejsca na obozowisko w wąwozie, gdzie nie rośnie prawie nic, wcale nie jest prostym zadaniem. Uświadamiam sobie, że gdybym znalazła się w prawdziwych tarapatach, miałabym jednak niewielkie szanse na przetrwanie. Dawno oduczyliśmy się radzenia sobie w trudnych sytuacjach, a namiastka surwiwalu pod okiem ekspertów, którzy kontrolują, czy pijemy wystarczająco dużo wody, raczej niewiele zmieni. – Dlatego zawsze miejcie ze sobą telefon satelitarny i kartę kredytowa to najlepsza polisa nawet na pustyni – radzi ze śmiechem nasz ekspert. Na koniec wyciąga z torby przekąskę. – Dziesięć takich wysuszonych robaków – przekonuje – to dawka kalorii, która wystarczy nam dziennie do przeżycia. Podobno smakują jak czipsy, ale na szczęście ja jakoś wcale nie jestem głodna. Morskie diamenty Od starożytności region Zatoki Perskiej słynął z najpiękniejszych pereł i na tym właśnie bogacili się jego mieszkańcy. Do dziś stąd pochodzi 7/8 światowej produkcji tych klejnotów zwanych morskimi diamentami. Tereny te były zasiedlone już 7 tys. lat temu, dziś centrum życia emiratu jest jego stolica i największe miasto Ras al Khaimah. Najbardziej historyczna jego część rozciąga się wzdłuż wybrzeża, a najważniejszym zabytkiem jest wzniesiona w XIX w. twierdza, w której obecnie mieści się Muzeum Narodowe. Emirat Ras al Khaimah ma aż 64 km urokliwej, tworzącej setki zatoczek linii brzegowej, którą obrastają mangrowce. Płynąc łodzią na Suwaidi Pearl Farm, mijam zarośnięte zielenią wyspy i brodzące w oddali flamingi. Pozyskiwaniem pereł dawniej zajmowały się całe rodziny. Nie był to łatwy zawód. Żeby małż urodził perłę, musi się najpierw do jego wnętrza dostać jakiś obcy obiekt, którego ten nie będzie się w stanie pozbyć. Taki irytujący obcy sprawia, że małż, chcąc znów się poczuć komfortowo, zacznie go otaczać masa perłową. W taki oto sposób rodzą się te klejnoty. Powoli, w bólu i właśnie w dyskomforcie. Zanim wymyślono skafandry do nurkowania i opracowano metodę sztucznej hodowli pereł, robiono to na bezdechu. Aby dotrzeć na dno znajdujące się nawet na głębokości dwudziestu kilku metrów, trzeba było wstrzymać oddech na ponad 3 min, niektórzy umieli dotrwać do 4. Było to jednak śmiertelnie niebezpieczne zajęcie, a ci, którzy przeżyli, z czasem tracili wzrok. Na sto wyłowionych muszli statystycznie tylko w jednej była perła. Dlatego kosztowały fortunę i stać na nie było najbogatszych. Hotel DoubleTree by Hilton Resort & Spa Marjan Island jest idealnym miejscem do poznania wszystkich uroków Emiratów Arabskich i zakochania się w ich różnorodności. Podobno jedną z najpiękniejszych kolekcji pereł miał nasz król Zygmunt August, który podarował je swojej żonie Barbarze Radziwiłłównie. Wielką miłośniczką pereł była też brytyjska królowa Elżbieta I. Odkąd w XX w. pewien Japończyk opracował metodę sztucznej hodowli pereł, cały biznes uległ transformacji. Dziś już nikt nie nurkuje na bezdechu, żeby szukać charakterystycznych muszli, chyba że rekreacyjnie. Farma znajduje się na łodzi, gdzie poznajemy poszczególne etapy uprawiania pereł. Aż do ich finalnego produktu w postaci biżuterii. Okazuje się, że wciąż na 100 małży tylko w 60 wykształci się perła, a ta wyjątkowa, w pełni naturalna, nadal jest ewenementem. Po pokazie udajemy się na górny pokład łodzi, gdzie czeka na nas posiłek. Najbardziej typową potrawą, jaką się tutaj serwuje, jest pilaw z ryżu z jagnięciną i warzywami oraz ryby. Z powodu męczącego upału rozkładamy się wygodnie na poduszkach, powietrze pachnie przyprawami, jest cicho, łódź przyjemnie kołysze się na prawie gładkich falach, powoli zapadamy w coś w rodzaju letargu, w miejscu, o którym do niedawna nie wiedziałam nawet, że istnieje.
Dubaj z kolejnym rekordem. To największa tego typu atrakcja na świecie
Wesele lub urodziny na wysokości 250 m? Czemu nie. W Dubaju lada moment będzie to możliwe.
W tym artykule: Wielkie otwarcie Ain Dubai Ferris Wheel Największe z największych Amerykanie często powtarzają, że w Teksasie wszystko większe. Czy rzeczywiście mają rację? Dubaj już dawno temu udowodnił, że jeśli cokolwiek ma bić rekordy, to najprawdopodobniej stanie właśnie w tym mieście. Tak jak mierzący 829 m Burdż Chalifa, który obecnie jest najwyższym budynkiem świata, albo Dubai Mall, czyli największe centrum handlowe. W Dubaju otwarto najwyżej położony na świecie basen bez krawędzi Relaks ma niejedno imię, ale jedno z nich z pewnością odpowiada kąpieli w odkrytym basenie z widokiem na bezkresny horyzont. W Dubaju, gdzie niemal wszystko jest "naj", podobnej atrakcji można... Wielkie otwarcie Ain Dubai Ferris Wheel Jeszcze w tym roku mieszkańcy Dubaju do listy naj będą mogli dopisać największe na świecie koło widokowe. Wysokie na 250 m Ain Dubai Ferris Wheel zostanie oficjalnie otwarte 21 października. Chętni będą mogli podziwiać panoramę Dubaju zarówno w dzień, jak i nocą. Pełny obrót potrwa 38 minut. Oczekujący w kolejce będą mogli oglądać największe atrakcje miasta wyświetlane na specjalnych na ekranach. Oczywiście skoro największe koło widokowe na świecie stanęło w Dubaju, to musi zachwycać nie tylko rozmiarami, ale też dodatkowymi udogodnieniami. I tak pasażerowie VIP będą mogli zjeść posiłek w tracie obrotu, wykupić prywatny wagonik lub skorzystać z usług barmana. W ofercie znalazła się również organizacja urodzin oraz wesel. Lotnisko w Dubaju testuje skaner tęczówek. Narzędzie ma zastąpić tradycyjne paszporty Międzynarodowy ruch turystyczny nadal jest ograniczony z powodu licznych obostrzeń sanitarnych, ale lotnisko w Dubaju już teraz przygotowuje się na jego wznowienie. Od niedawna testowana jest t... Największe z największych Nazwa Ain Dubai oznacza po arabsku oko Dubaju. Inne oczy patrzą jednak znacznie niżej. Przykładowo słynne Londn Eye jest prawie dwa razy mniejsze. W sumie największe koło widokowe na świecie pomieści maksymalnie 1750 w 48 różniących się od siebie standardem wagonikach. Wszystkie będą natomiast klimatyzowane. Ceny biletów zaczynają się od około 135 zł. Uroczyste otwarcie Ain Dubai Ferris Wheel zbiega się z World Expo. Początkowo wystawa rozpocząć się w 2020 r. jednak pandemia zmusiła organizatorów do przełożenia imprezy. World Expo w Dubaju potrwa od 1 października do 31 marca 2022 r.
Dubaj luksusowy i fotogeniczny. Dlaczego warto się tam wybrać?
Rekordowe budowle, przepiękne plaże, miasto, które tętni życiem. Lecimy do Dubaju!
W tym artykule: Dubaj – tu wszystko jest (naj)większe Te miejsca w Dubaju aż proszą się o sfotografowanie Dubajskie plaże czekają W Dubaju wakacyjny sezon trwa przez cały rok. Nic więc dziwnego, że największe miasto Zjednoczonych Emiratów Arabskich niezmiennie cieszy się ogromną popularnością wśród podróżnych. Pewna pogoda to tylko kropla w morzu powodów, dla których warto się tam wybrać. Teraz dzięki bezpośrednim lotom z Warszawy ten pozornie egzotycznie kierunek jest jeszcze bardziej dostępny dla Polaków. Dubaj – tu wszystko jest (naj)większe Pierwsze skojarzone na myśli o Dubaju? Malownicza plaża i Burdż Chalifa. Dla wielu turystów najwyższy budynek świata (829 m!) jest obowiązkowym punktem wycieczki do Dubaju. I słusznie. Na 124. piętrze znajduje się taras widokowy, z którego można podziwiać panoramę miasta, a także otaczające je z jednej strony morze, a z drugiej pustynie. Burdż Chalifa to nie tylko zapierające dech w piersiach widoki. Wokół budynku roztaczają się przepiękne ogrody z bujną roślinnością. Tu też zaprojektowano The Dubai Fountain, gdzie organizowane są pokazy świateł i fontann przy akompaniamencie muzyki. O tym, że dubajczycy mają rozmach, przekonamy się też, spacerując po The Dubai Mall, największym pod względem powierzchni centrum handlowym na świecie. Kompleks ponad 1200 sklepów zachwyca nie tylko bardzo bogatą ofertą handlową, ale też po prostu cieszy oko. To prawdziwa perła współczesnej architektury. Pozostając przy największych, dosłownie, atrakcji Dubaju, nie sposób nie wspomnieć o kolejnej rekordowej inwestycji w mieście. Jeszcze w tym roku w na Bluewaters Island otwarte zostanie Ain Dubai, czyli największe koło widokowe na świecie o wysokości 210 m. Przejażdżka potrwa ponad 30 minut, a do dyspozycji zwiedzających oprócz klasycznych kabin będą zaprojektowane specjalnie z myślą o organizacji imprez towarzyskich. Te miejsca w Dubaju aż proszą się o sfotografowanie W dobie mediów społecznościowych dbamy nie tylko o to, żeby z podróży przywieść bezcenne wspomnienia, ale też jak najlepsze zdjęcia. W Dubaju nie brakuje spektakularnych, fotogenicznych lokalizacji. Większość z nich każdego roku pojawia się w zestawieniach najpopularniejszych miejsc wśród użytkowników Instagrama. Poza sfotografowaniem oczywistych atrakcji miasta warto wybrać się też m.in.do Dubai Design District jednej z najmodniejszych i najbardziej oryginalnych dzielnic. Nic dziwnego, że miejsce to szczególnie upodobali sobie artyści i projektanci. Innowacyjną przestrzeń d3 poznacie po ciekawych geometrycznych konstrukcjach i rozległych alejach. Z aparatem dobrze też wybrać się do Ogrodu Cudów, w którym miliony kwiatów zostały ułożone w kreatywne wzory. To właśnie tu znajduje się aleja obramowana kompozycjami w kształcie ogromnych serc. Są też kwiatowe zamki, sztuczne zwierzęta i wiele innych. Dubajski Ogród Cudów jest otwarty od listopada do maja. Nie dość kolorów? W pobliżu Ogrodu Cudów mieści się Ogród Motyli. Nietrudno uchwycić tu w kadrze przelatujące nad głowami kolorowe owady. Dubajskie plaże czekają Sam Dubaj oferuje wiele ciekawych atrakcji dla całych rodzin i nie sposób wymienić je wszystkie, zwłaszcza że co roku pojawiają się nowe. Stale poszerza się również oferta plażowa. Długie, piaszczyste... Dubajskie plaże idealnie nadają się na relaks w słońcu, ale nie tylko. Zauważyliście już, chyba że w tym mieście nie ma miejsca na nudę i sztampę. Również na plażach znajdują się lokale, restauracje, wypożyczalnie sprzętu sportowego i obiekty kultury. The Beach JBR i The Cove Beach to miejsca, które szczególnie tętnią życiem. Rodziny z dziećmi i osoby, którym zależy na relaksie w ciszy, powinny z kolei zainteresować się Al Mamzat Beach Park, Sunset Beach i Summersalt Beach Club. Już od 19 września do Dubaju polecimy bezpośrednio z Warszawy. Samoloty LOT-u będą startowały z Lotniska Chopina trzy razy w tygodniu: we wtorki, czwartki i niedziele.
Dubaj - totalny zawrót głowy! Co warto wiedzieć przed podróżą do bajkowego Dubaju?
Dubaj najbardziej zaskakuje przestrzenią. Nawet jeśli na co dzień nie borykasz się z agorafobią, wyjazd do Dubaju może porządnie zakręcić ci w głowie. Przekonaj się, czym jeszcze może cię zaskoczyć to największe miasto Zjednoczonych Emiratów Arabskich?
Dubaj. Autostrady o sześciu pasach w jedną stronę i sześciu w drugą, ogromne ślimaki skrzyżowań, ponad dwieście drapaczy chmur wznoszących się ponad 100 m w górę. A wokół – pustka: ubite piaszczyste place czekające na zabudowę, pustynia stojąca tuż u progu miasta, wdzierająca się do środka z wiatrem, ziarenko po ziarenku. Kiedy spaceruję po dzielnicy finansowej Dubaju, wśród wież biurowców wbijających się w bezchmurne niebo, uderza mnie, jak powierzchowna jest szklana nowoczesność tego miasta. Na tyłach wieżowców, drogich hoteli i ekskluzywnych restauracji nie ma nic. Piach. To nie paryskie Champs-Élysées, za którymi rozciągają się ulice pełne kunsztownych kamienic, czy nowojorska 5th Avenue z upakowanym zapleczem Upper East Side. W Dubaju za cienką warstwą ultranowoczesnych budynków jest tylko pełna wiatru przestrzeń. Dubaj - miasto dla kierowców Podróżując do Dubaju przekonujesz się, że to miasto jest niejako oazą technologii pośród pustyni. Dopiero jadąc metrem w Dubaju widzę, jak ogromne jest to miasto.Miasto dla kierowców. Zwiedzanie Dubaju na piechotę to zadanie karkołomne. Potrzeba godziny, by przemieścić się 52 km czerwoną linią z jednego końca metropolii na drugi, potrzeba godziny. W Dubaju za cenę niemal dwukrotnie wyższą niż ta, którą trzeba zapłacić za zwyczajny bilet, można przejechać się w luksusie: skórzane fotele, mało ludzi. Wybieram zatem „złoty” wagon dla VIP-ów. Konduktor sprawdza w wejściu, czy pasażerowie mają odpowiedni bilet – ale kontroli w Dubaju podlegają jedynie ci pasażerowie, którzy nie wyglądają na VIP- ów. Eleganckie kobiety w dizajnerskich kostiumach i sznurach pereł na szyi wsiadają przez nikogo niezatrzymywane. W Dubaju wielką zaletą wagonu dla VIP-ów jest to, że znajduje się na czele pociągu i przez ogromną przednią szybę (dubajskie metro jest sterowane komputerowo) można w czasie jazdy podziwiać widoki. Większość trasy znajduje się bowiem nie pod ziemią, a nad nią. Przejażdżka po Dubaju tym supernowoczesnym metrem to atrakcja sama w sobie – a przy okazji najlepszy sposób przemieszczania się po mieście. W Dubaju czasem nie wiadomo, czy lepiej, kiedy nie ma korków (a potrafią być potworne), czy kiedy są – bo wtedy przynajmniej nikt nie jeździ ulicami 200 km na godzinę. Zwiedzanie Dubaju Z poruszaniem się po Dubaju na piechotę też bywa ciężko. Latem problemem jest niebotyczny upał. Zimą temperatury są przyjemne (około 25 stopni) i spacerować można, ale poza starą częścią Dubaju, Deirą, za bardzo nie ma gdzie. To nie jest miasto dla pieszych. Przekonuję się o tym, kiedy próbuję przejść z centrum finansowego do najwyższego wieżowca świata, 160-piętrowego Burdż Chalifa. Otóż – przejść się nie da. Po drodze jest wielkie skrzyżowanie, bez chodników, bez kładek, a ruch ogromny. W końcu zmuszona jestem wziąć taksówkę. Przejeżdżam nią ledwie kilkaset metrów, ale kierowca nie jest szczególnie zdziwiony. W Dubaju mało co kogo dziwi. Burdż Chalifa w Dubaju zapiera dech. Jest strzelisty, ogromny, jakby wyjęty z innej skali. Kiedy próbuję sobie zrobić zdjęcie u jego podstawy, okazuje się, że dopiero aparat położony na ziemi obejmuje cały budynek w kadrze. Na szczyt wieży, po widoki na miniaturowy Dubaj w dole, pędzi się 10 m na sekundę najdłuższą windą świata. Ale uwaga: bilety na ten przejazd trzeba rezerwować sporo wcześniej – czasem warto i na dwa tygodnie w przód. Jak przystało na Dubaj, jest i opcja dla niecierpliwych posiadaczy grubych portfeli – można wykupić wjazd na taras widokowy bez kolejki. Kosztuje to, bagatela, 340 zł od osoby, czyli niemal trzy i pół razy tyle co normalny bilet. Wieczór w Dubaju Wieczorem, u podnóża Burdż Chalifa, czeka mnie wyjątkowy spektakl: tańczące w rytm muzyki fontanny. Miejsce do obserwacji mam super. Siedzę w restauracji Baker & Spice na brzegu rozległego sztucznego jeziora, na skraju promenady, po której spacerują mieszkańcy Dubaju: mężczyźni w białych tunikach diszdaszach, a kobiety w czarnych luźnych abajach. Przedstawienie zaczyna się od muzyki. Arabska melodia rozlewa się po jeziorze, załączają się światła i nagle powierzchnia wody unosi się strzelistymi słupami w górę, ponad 150 m ku niebu, faluje, tańczy, zniża się i wynosi zabarwiona ponad sześcioma tysiącami świateł. Choreografia w rytm muzyki jest tak wyśmienita, że mam wrażenie, iż to nie fontanna, a zrobieni z wody tancerze unoszący się na powierzchni jeziora. Dubaj, kultura i... historia? Następnego dnia wybieram się do starej dzielnicy Dubaju, Deiry. Choć „stara” to niezbyt odpowiednie słowo dla opisania okolicy, której historia nie sięga dalej niż kilkadziesiąt lat wstecz. Jak na Dubaj jednak to niemal prehistoria. To tu na początku XX w. kwitł handel perłami, a później – przemyt złota. To tu przybijały statki perskich i hinduskich kupców. Dziś na kanale Dubai Creek wciąż jest pełno barek obładowanych towarem, a wąskie ulice suków przesyca zgiełk handlarzy. Co można kupić w Dubaju? W ofercie jest wszystko: od kiczowatych chińskich zabawek, przez podróbki torebek Chanel i oryginalne kaszmirskie paszminy, po aromatyczne przyprawy i misternie haftowane, skórzane pantofle. A do pantofli, dla chętnych, są jeszcze bardziej misternie haftowane suknie – tak wysadzane cekinami, koralikami i wszelkiej maści świecidełkami, że nie pogardziłaby nimi żadna Disnejowska królewna. W Złotym Suku, jak przystało, jest na sprzedaż tyle złota, że od blasku mrużę oczy. Łańcuszki, pierścionki, wisiorki, kolczyki, bransolety – co kto chce i na co kogo stać. Dla najzamożniejszych są tak ogromne i ciężkie złote kolie, że trudno uwierzyć, by ktokolwiek mógł je nosić, nie narażając kręgów szyjnych na złamanie. Wielu z kupujących to Hindusi zwabieni na targ dobrymi cenami i gwarancją jakości – dla nich złoto to inwestycja. Restauracja Al-Mahara w hotelu Burdż al-Arab oferuje ryby i na żywo, i do jedzenia Zabytki Dubaju Ze złotego suku kieruję się dalej w przeszłość Dubaju, do najstarszej dzielnicy miasta, Bastakii. Aby tam dotrzeć, muszę się przedostać na drugą stronę kanału. Najszybszym i najbardziej klimatycznym środkiem transportu po Dubai Creek są małe drewniane łódki – abry. Chybotliwe, obładowane są autentycznym duchem przeszłości miasta z czasów, kiedy nie było tu metra, autostrad, maybachów. W porównaniu z sukami Bastakiya to oaza ciszy. Wszystko tu jest w jasnokarmelowym kolorze – wąskie ulice, murowane domy i zdobiące je wieże wiatrów, tradycyjne systemy wentylacji. Tu też znajduje się najstarszy zabytek Dubaju, mur obronny z 1800 r. Choć „mur obronny” to zbyt wielkie słowa na opisanie niziutkiej ścianki ze starych kamieni, o którą – gdyby nie była ogrodzona – można by się potknąć i iść dalej. Oryginalnie miała 2,5 m wysokości, a jej zadaniem była ochrona mieszkańców przed najeźdźcami. Dziś to wyjątkowo ciekawy zabytek właśnie dlatego, że jest tak niezabytkowy. Przypomina, jak daleko Dubaj zaszedł. Co warto wiedzieć o Dubaju? Jeszcze w latach 60. XX w. Dubaj był zapyziałą mieściną na pustyni, gdzie samochody dzieliły wąskie drogi z osłami i wielbłądami – pierwszy asfalt wylano w 1960 r. Dwa lata po odkryciu ropy, czyli w 1968 r., Dubaj miał ledwie 65 tys. mieszkańców (z czego jakieś 25 tys. to Persowie). Dziś mieszka tu ponad 2 mln osób. Asfaltu nie brakuje. Współczesny przepych Dubaju uderza mnie ze wzmożoną siłą kolejnego dnia, kiedy wybieram się do słynnych galerii handlowych. Dubaj w Księdze Rekordów Guinessa Zaczynam od Dubai Mall, największego centrum zakupowego świata pod względem powierzchni (548 tys. m²; znalazł się przez to w Księdze rekordów Guinnessa). Znajduje się tu 1200 sklepów oraz 160 restauracji i kafejek. No i oczywiście słynne dubajskie akwarium, w którym chętni mogą ponurkować z rekinami z gatunku tawroszy piaskowych, które osiągają do 3,5 m długości i w naturze zdarzało się, że atakowały ludzi. Oszczędni mogą za darmo podziwiać przez największy panel akrylowy świata (również w Księdze rekordów Guinnessa) 140 gatunków stworzeń – od gigantycznych płaszczek i rekinów po... nurków z butlami na plecach. Dla tych, co wolą wodę w jej stałej postaci (śnieg), w kolejnej ogromnej dubajskiej galerii handlowej, Mall of the Emirates, jest Ski Dubai, czyli największy zadaszony stok narciarski na świecie (oczywiście – w Księdze rekordów Guinnessa). 6 tys. ton śniegu i 400 m zjazdu, wyciągi zupełnie jak w Alpach i spory tłum ludzi w identycznych strojach narciarskich z logiem Ski Dubai. Pogoda – zachmurzenie z opadami. Zażywających sztucznego alpejskiego szaleństwa można podziwiać przez ogromne szyby rozciągające się przez wszystkie poziomy centrum. Najbardziej jednak zaskakuje mnie to, że wokół pełno jest sklepów sprzedających zimowe ubrania: puchowe kurtki, czapki uszatki, rękawiczki na futerku. Jakby na zewnątrz wcale nie było plus 30 stopni, a tak z minus 30. Dubai Marina Trzeci dzień zwiedzania Dubaju to wycieczka na drugi koniec miasta, do Dubai Marina. Przyznaję – jestem w sporym szoku, kiedy odkrywam, że po kilku kilometrach niskich budynków: willi, salonów samochodowych, małych centrów handlowych, wypiętrza się w Dubaju kolejne ogromne centrum pełne szklanych wieżowców. Dzielnica mieszkalna Dubai Marina wzorowana jest na kanadyjskim Vancouver, wybudowana wokół sztucznego (jak przystało na Dubaj) kanału. Większość apartamentowców wznosi się tu od 250 do 300 m w górę, niektóre nawet na 400. Tu buduje się drapacz chmur The Pentominium, który po ukończeniu ma być najwyższym budynkiem mieszkalnym świata (122 piętra). Lokatorzy penthouse’u nie będą mogli zapraszać do siebie znajomych cierpiących na lęk wysokości. Promenadę między brzegiem morza a budynkami mieszkalnymi wypełniają drogie restauracje i butiki (można nawet kupić sobie futro bez rękawów, w sam raz na lato). Po drogach zaś wolno suną – tak by wszyscy zdążyli się przyjrzeć – superluksusowe auta: ferrari, maybachy, porsche. Turyści w Dubaju Planując podróż do Dubaju na pewno zastanawiasz się, jakich innych turystów napotkasz na swej drodze. Dziewczyny z Dubaju - to zdanie przychodzi na myśl, kiedy myśli się o tym wyjątkowym miejscu. Turyści odwiedzający Dubaj bez wątpienia są równie wyjątkowi jak on sam. Widzę tu pełno Rosjan z twarzami zaczerwienionymi wylegiwaniem się na plażach tutejszych pięciogwiazdkowych hoteli. Zero pośpiechu, relaks. Dubaj. Zwiedzania ciąg dalszy Z Dubai Marina biorę taksówkę na słynną sztuczną wyspę w kształcie palmy, Palma Dżumajra. Aby ją stworzyć, musiano nawieźć 94 mln m³ piasku i 7 mln ton kamieni. Oddano eleganckie apartamentowce mieszkańcom, otworzono sklepy i hotele. A wyspa powoli zapada się w morze. Wprawdzie tylko 5 mm na rok, ale badania geologiczne wykazują, że ten proces może w każdej chwili dramatycznie przyspieszyć. Z perspektywy samochodu wyspa palma nie robi większego wrażenia. Owszem, jest ładnie. Zadbane budynki i trawa tak zielona, jakby ją ktoś pomalował ździebełko po ździebełku. Ale aby docenić oryginalny wygląd wyspy i jej konstrukcję, trzeba patrzeć z góry – z samolotu, albo dla śmiałków – podczas skoku spadochronowego (niektóre biura podróży oferują w Dubaju taką atrakcję). Na kolację wybieram się do jednej z wyśmienitych hinduskich restauracji w mieście – Aryaas. Kuchnia jest wyłącznie wegetariańska, a smakowicie przyprawione dania rozpływają się w ustach. Jedna czwarta mieszkańców Dubaju to robotnicy budowlani, głównie z Indii i Pakistanu, którzy za marne pensje budują bogactwa Emiratów. To stąd tyle w tym mieście niedrogich knajpek specjalizujących się w hinduskiej kuchni – i które zdecydowanie warto odwiedzić. Dubaj Mój ostatni dzień – lenistwo. Wybieram się na plażę. Można albo za darmo – rozłożyć kocyk na jednej z czyściutkich publicznych plaż Dubaju, np. Dżumajra Beach, albo popławić się w luksusie i wykupić sobie wejściówkę do jednego z tutejszych ekskluzywnych resortów, np. Jebel Ali Golf Resort & Spa (155 zł od osoby), Le Méridien Mina Seyahi (150 zł) czy do One & Only Royal Mirage (230 zł). W tym ostatnim spędzam wieczór. W atmosferze Baśni z tysiąca i jednej nocy, wśród udrapowanych baldachimów, w miękkim świetle świec zaciągam się sziszą o smaku truskawki. Błogość. Ciekawostki o Dubaju Fadi Kikano jest bankierem na stałe mieszkającym w Dubaju. Chętnie opowiada o mieście, które dla turystów stanowi zarówno atrakcję, jak i zagadkę. Prawdziwych mieszkańców Dubaju spotkasz w... Ciężko powiedzieć, kto jest „prawdziwym” mieszkańcem Dubaju, ponieważ żyje tu mieszanka różnych kultur. Wszyscy są tak naprawdę prawdziwymi dubajczykami. Mówią o nas, mieszkańcach Dubaju... Że jesteśmy zepsuci, leniwi i musimy mieć nierówno pod sufitem, skoro decydujemy się mieszkać na rozpalonej pustyni! Ale wielu dubajczyków haruje długie godziny. I zieleń też mamy, np. Safa Park. W Dubaju koniecznie spróbuj... Wycieczki na pustynię w samochodzie z napędem 4x4, zwłaszcza o zachodzie słońca. Przejedź się też wieczorem abrą (wodną taksówką) w Madinat Jumeirah. Najbardziej rozrywkowy wieczór spędzisz w... Barasti Bar na plaży Dżumajra, Rockbottom Club w Bur Dubai czy Nasimi Beach w Atlantis on the Palm – wiele tego jest. Ale najlepiej bawiłem się w Harry Ghatto’s, japońskim barze karaoke w Emirates Towers. Na pamiątkę kup... Jakąś złotą biżuterię na suku złota. To niewątpliwie najpopularniejszy suwenir z Dubaju, nie tylko z powodu ogromnego wyboru tego typu produktów, ale przede wszystkim dlatego, że złoto jest tu tańsze niż niemal gdziekolwiek na świecie. NO TO W DROGĘ. INFORMACJE O DUBAJU: Dubaj zajmuje powierzchnię 83,6 tys. km². Ludność Dubaju liczy: ok. 5,3 mln (cały kraj). Języki używane w Dubaju to: arabski (oficjalny), perski, angielski, hinduski. Religia: Islam. Waluta, którą możesz posługiwać się w Dubaju to dirham (AED); 1 dirham = 0,85 zł. Kiedy warto wybrać się do Dubaju Zimą, najlepiej między grudniem a lutym. Latem jest zdecydowanie za gorąco. Do Dubaju wiza jest wymagana. Trzeba się o nią ubiegać przed wyjazdem, najlepiej przez biuro podróży w Polsce, np. Odkryj Dubaj (www.odkryjdubaj.pl). Całą procedurę da się załatwić przez internet. Jeżeli leci się liniami Emirates, można ubiegać się o wizę (ze zniżką) przez stronę tych linii po zakupie biletu. Nie ma wiz wielokrotnego wjazdu. DOJAZD DO DUBAJU Do Dubaju można dostać się samolotem. Linie Emirates latają bezpośrednio z Warszawy. Cena biletu w obie strony ok. 2600 zł. www.emirates.com KOMUNIKACJA W DUBAJU Taksówki w Dubaju są bardzo tanie i powszechnie dostępne – ale jazda nimi często mrozi krew w żyłach. Wiele hoteli zapewnia darmowe przejazdy busami do popularnych centr handlowych i na plaże. Warto kupować bilety dzienne na metro. Kobiety samotnie podróżujące po Dubaju mogą zadzwonić po tzw. różową taksówkę - ladies taxi (są wyposażone w foteliki dla dzieci) – niestety w Dubaju nie ma tych taksówek zbyt wiele. dtc.dubai.ae BEZPIECZEŃSTWO Dubaj jest bardzo bezpieczny, jeśli chodzi o przestępczość. Gorzej na drogach – kierowcy jeżdżą bardzo szybko i nieostrożnie, stąd wiele wypadków. Najlepiej poruszać się metrem. ZDROWIE Opieka medyczna w Dubaju jest na bardzo wysokim poziomie. Nie ma zagrożenia malarią. Nie są wymagane żadne specjalne szczepienia. Można bezpiecznie pić wodę z kranu. Uwaga! Latem na ryzyko udaru słonecznego. NIEPEŁNOSPRAWNI Dubaj jest przyjazny dla osób na wózkach – wszystkie stacje metra mają windy, a niektóre wagony specjalne miejsca dla wózków. W muzeach znajdują się podjazdy dla wózków, a chodniki są generalnie w bardzo dobrym stanie. GARŚĆ POTRZEBNYCH INFORMACJI O DUBAJU Wszędzie z łatwością można porozumieć się w języku angielskim. Wielu mieszkających tu ekspatów nie zna arabskiego. Lepiej ubierać się konserwatywnie (zwłaszcza kobiety), choć na ulicach widuje się panie w krótkich spódniczkach. Skok ze spadochronu (w tandemie) nad wyspą palmą: www.xtremedesert.com/skydive. Spektakl fontann odbywa się co pół godziny od zmierzchu do 22 (w dni powszednie) lub 23 (w weekendy, czyli od czwartku do soboty). POCZUJ KLIMAT Film: City of Life (2009) – przedstawiający Dubaj jako miasto wielu krzyżujących się kultur. Książki: Jeffery Deaver Carte Blanche – nowa książka o Jamesie Bondzie, w której agent mierzy się ze złem właśnie w Dubaju; Becky Wicks Opowieści dubajskie – arabska kultura w oczach rozrywkowej singielki; Jim Krane City of Gold: Dubai and the Dream of Capitalism – reportaż o nierównościach ekonomicznych w Dubaju. ADRESY Ambasada RP w ZEA, Abu Dhabi, PO BOX 2334, tel. +971 2 446 52 00, tel. dyżurny: +971 508 113 249, abudhabi.amb.sekretariat@msz.gov.pl, www.abuzabi.msz.gov.pl www.dubaimetro.eu – metro w Dubaju www.Timeoutdubai.com – najlepsze restauracje, bary, wydarzenia, koncerty i inne atrakcje www.zomato/Dubai – świetny serwis o restauracjach w Dubaju Dubaj - czas: 5 dni, koszt: 5,3 tys. zł (w tym bilet lotniczy i wiza)
Szczepionkowe all-inclusive, czyli wakacje ze szczepieniem w cenie. Niektórzy tak przyciągają turystów
Akcja szczepień przeciwko COVID-19 trwa praktycznie na całym świecie, choć nie wszędzie tak sprawnie i efektywnie, jak oczekiwano. Nic dziwnego, że ci, których na to stać, są w stanie zapłacić, aby zdobyć szczepionkę szybciej. Zyskać chcą na tym niektóre kraje i touroperatorzy.
W tym artykule: Rośnie popyt i podaż Kontrowersyjny pomysł Turystyka szczepionkowa może okazać się dochodowym rozwiązaniem. Przynajmniej dla tych krajów i biur podróży, które nie zwracają uwagi na wytyczne dotyczące kolejności szczepień, ani na trudności z pozyskaniem szczepionki, a liczą jedynie na zysk i przyciągnięcie turystów. Bogatych turystów dodajmy, bo szczepionkowe turnusy nie należą do tanich. Pierwsze doniesienia o szczepionkowych wycieczkach dotyczą m.in. elitarnego brytyjskiego klubu Knightsbridge Circle, w którym członkostwo kosztuje 25 tys. funtów rocznie (130 tys. złotych). Polska Agencja Prasowa podaje, że już w styczniu członkom klubu zaoferowano trzytygodniowy wyjazd do Dubaju. W programie znalazło się podanie dwóch dawek szczepionki przeciwko COVID-19, stąd też wymagany czas trwania „wczasów”. Mimo wysokiej ceny (której nie ujawniono) w ciągu dwóch tygodni znalazło się 2 tys. chętnych, aby wziąć udział w ekskluzywnym wyjeździe. Kiedy sprawa wyszła na jaw, wzbudziła spore kontrowersje. Podobna sytuacja miała miejsce w Hiszpanii. Na początku lutego Business Insider donosił, że zamożni Hiszpanie wyjeżdżają do Zjednoczonych Emiratów Arabskich. Tam, w trakcie kilkutygodniowego pobytu, otrzymują dwie dawki szczepionki Sinopharm – produkowanej przez chiński koncern i nie zatwierdzonej do użytku w UE. Kolejni przewoźnicy domagają się „paszportów szczepień”. Problem ma rozwiązać aplikacja Travel Pass Wkrótce rozpoczną się testy aplikacji Travel Pass, która miałaby pełnić funkcję cyfrowego paszportu zdrowotnego. Jako pierwsze narzędzie będą testować m.in. linie lotnicze ze Zjednoczon... Rośnie popyt i podaż Oferty dotyczące turystyki szczepionkowej można znaleźć w sieci, m.in. na stronie biura Fit Reisen czy Impfreisen.at. Co prawda firmy te nie oferują wyjazdu ze szczepieniem „w cenie”, ale na swoich stronach podają w których krajach istnieje możliwość zakupu i przyjęcia szczepionki na miejscu. Najczęściej podają też informację, jaki preparat jest dostępny w danym kraju. Fit Reisen podaje, że kraje takie jak ZEA, Seszele czy Wielka Brytania szybko szczepią swoich obywateli, a ponieważ zamówiły więcej szczepionek niż potrzebują, turyści będą mogli skorzystać z nadwyżek. Trwający od trzech do czterech tygodni wyjazd ma kosztować co najmniej 2-3 tys. euro. Na innej stronie reklamowany jest wyjazd do Serbii. Ofercie towarzyszy informacja, że na miejscu za 3 tys. euro można otrzymać pojedynczą szczepionkę firmy Johnson & Johnson (niezatwierdzona w UE). Można też znaleźć bardziej luksusowe oferty wyjazdów, z lepszym zakwaterowaniem i klasą lotu. Każdorazowo należy jednak doliczyć do ceny wycieczki koszt szczepienia, jeśli jesteśmy nim zainteresowani. Christian W. Mucha, właściciel jednego z austriackich biur podróży, przyznał w wywiadzie prasowym, że niebawem ma zawrzeć umowy z krajami, które chciałyby wykorzystać ofertę szczepień do pobudzenia ruchu turystycznego. Oferty turystyki szczepionkowej można też na wielu innych stronach internetowych, choć na razie bez szczegółów. Wydaje się, że potencjalni organizatorzy sprawdzają zainteresowanie tego typu ofertami. Jako kierunek idealny dla chcących się zaszczepić, oficjalnie reklamuje się Kuba. Tamtejsze władze na początku lutego poinformowały, że turyści odwiedzający ten kraj będą mogli otrzymać wyprodukowaną na miejscu szczepionkę Soberana 2 (hiszp. suwerenna) – podaje PAP. Preparat przechodzi obecnie trzecią fazę badań klinicznych i oczekuje się, że zostanie zatwierdzona do użytku na Kubie w marcu. Kubańskie władze podały, że Soberana 2 wymaga podania trzech dawek w dwutygodniowych odstępach. Przed otrzymaniem szczepionki turyści będą musieli przebyć kwarantannę. Na wakacje tylko z paszportem szczepionkowym? UE dyskutuje nad kontrowersyjnem pomysłem Choć sama idea nie jest nowa, to dopiero teraz mówi się o niej na poważnie. Organizacje międzynarodowe rozważają wprowadzenie tzw. paszportów szczepionkowych, które umożliwiłyby posiadac... Kontrowersyjny pomysł Komentujący turystykę szczepionkową zauważają, że takie ruchy budzą wątpliwości. Przede wszystkim prawne. Obywatele Unii Europejskiej są szczepieni w ściśle określonej kolejności. I choć poddanie się komercyjnemu szczepieniu w innym kraju nie jest bezprawne, to nie wiadomo, czy szczepienie innym preparatem niż dopuszczone w UE będą brane pod uwagę przy wystawianiu tzw. „paszportów zdrowotnych”. W przypadku ZEA problemem jest też fakt, że zgodnie z decyzją tamtejszego rządu, oficjalnie szczepienia turystów nie są prowadzone od połowy stycznia. Jednak mieszkający na stałe w Emiratach podkreślają, że wciąż istnieje możliwość kupienia szczepionki, szczególnie w prywatnych klinikach w mniejszych emiratach. Europejskie biura podróży liczą, że problem zniknie, gdy zaszczepieni zostaną obywatele ZEA, a pozostanie nadwyżka szczepionek. Turystyka szczepionkowa uważana jest też za kontrowersyjną pod względem etycznym. Na wyjazd i zaszczepienie się poza kolejnością mogą bowiem pozwolić sobie jedynie zamożne osoby. Dodatkowo biorąc pod uwagę opóźnienia w produkcji i dostawach szczepionek, oznacza to, że kraje biedniejsze, a w nich biedniejsi obywatele, będą musieli jeszcze dłużej czekać na swoją kolej. Niektórzy twierdzą, że nadwyżka szczepionek nie powinna być sprzedawana turystom, a przekazana lub odsprzedana po cenie rynkowej krajom, które wciąż czekają na dostawy szczepionek.
Dubaj: Nowe nagrania pokazują dramatyczne tło porwania księżniczki Latify
Jeden z najbogatszych ludzi na Ziemi więzi córkę w willi zmienionej w więzienie, wskazuje reportaż autorów programu BBC Panorama. Otrzymali oni prywatne nagrania księżniczki Latify, córki emira Dubaju, która od 9 miesięcy nie daje żadnych sygnałów życia.
Według jej przyjaciółki, Tiiny Jauhiainen, Latifa od 3 lat przebywa w nadmorskiej willi zmienionej w więzienie. Finka, która kiedyś trenowała z córką emira capoeirę, jest jedną z ostatnich osób, które miały kontakt z księżniczką. W marcu 2018 roku obie kobiety znajdowały się na jachcie Nostromo, z którego na środku Oceanu Indyjskiego Latifa została porwana przez komandosów działających na polecenie szejka Muhammad ibn Raszid al Maktum, premiera i wiceprezydenta Zjednoczonych Emiratów Arabskich. View oEmbed on the source website Według Jauhiainen, w której posiadaniu były robione przez Latifę nagrania wideo przemyconym do willi telefonem, kontakt z księżniczką urwał się 9 miesięcy temu. Organizatorka międzynarodowej kampanii na rzecz uwolnienia trzymanej, jak wszystko wskazuje, wbrew swojej woli, przekazała nagrania mediom, m.in. redakcji programu interwencyjnego Panorama. Widzowie mogli dzięki BBC poznać niezwykłe i dramatyczne losy jednej z 25 córek emira Dubaju. Jak się okazuje nie pierwszej, która próbowała uciec spod jego mocy. W toku wydarzeń, które uruchomiła ucieczka Latify i jej późniejsze porwanie z jachtu i uwięzienie, brytyjskiemu sądowi przekazano dokumenty pokazujące jak emir Dubaju wiele lat wcześniej porwał inną swoją córkę wprost z Cambridge. Historia nieudanej ucieczki księżniczki Latify zaczyna się w lutym 2018 roku, gdy wspólnie z przyjaciółką z Finlandii opuściły w tajemnicy Dubaj. Dlaczego? Odpowiedzi udziela sama Latifa w ostatnim nagraniu przed ucieczką. View oEmbed on the source website – Nie pozwolono mi nigdy prowadzić, nie pozwolono mi nigdy podróżować, nawet opuścić miasta. Nie wyjeżdżałam z własnego kraju od 2000 roku. Nie mogę się uczyć, nie mogę wyjechać, nie mogę robić nic normalnego. Nie pozwalają mi – księżniczka tłumaczy siedząc w mieszkaniu Jauhiainen. Nie mając prawa posługiwać się własnym paszportem i znajdując się niemal bez przerwy w zasięgu ludzi swojego ojca, zdołała wymknąć się z miasta i dotrzeć na wybrzeże Omanu. Skuterem wodnym i motorówką zdołały dotrzeć na wody międzynarodowe. Tam podjęła je załoga jachtu Nostromo. Latifa miała przepłynąć Ocean Indyjskie, polecieć do USA i poprosić o azyl polityczny. Po 8 dniach uzbrojeni ludzie wdarli się na pokład. Granatami dymnymi zmuszono je do wyjścia z kryjówki. O tamtych chwilach opowiada w ujawnionych właśnie nagraniach. Filmach, które córka emira zarejestrowała telefonem kryjąc się w toalecie własnego więzienia a teraz otrzymała m.in. stacja BBC. – Walczyłam, żeby się uwolnić. Jakiś mężczyzna podszedł z małą saszetką. Wyjął z niej strzykawkę i zrobił mi zastrzyk w ramię – mówi. Kobieta została potem przetransportowana na indyjski okręt wojenny. – Komandosi z Emiratów przenieśli mnie korytarzem do jakiegoś dużego pomieszczenia, a tam stało chyba z 4 czy 6 generałów. Mówiłam im, że nazywam się Latifa al Maktum. Że nie chcę wracać do Dubaju, że potrzebuję azylu a oni mnie porywają na wodach międzynarodowych – dodała. Gdy próbowała się ponownie wyrwać i ugryzła w odsłonięte ramię jednego z jej porywaczy, dostała kolejny zastrzyk uspokajający. Nieprzytomną zabrano do Dubaju. Załoga Nostromo i Tiina Jauhiainen byli uwięzieni w Zjednoczonych Emiratach Arabskich przez dwa tygodnie. Po wypuszczeni Finka zaczęła alarmować media, udało się jej zainteresować sprawą ONZ a przedstawiciele organizacji zażądali dowodu życia ze strony emira. View oEmbed on the source website Dopiero po wielu miesiącach od porwania, na początku 2019 roku, Latifa zdołała nawiązać z przyjaciółką kontakt przez zaufaną osobę. Zaczęła przesyłać Fince nagrania. Kontakt zerwał się w zeszłym roku. W trakcie trzech lat uwięzienia losem Latify zainteresowała się jedna z żon emira. Latifę w domu odwiedziła jej macocha, księżniczka Haya. Na lunchu wyjaśniła jej, że w zależności od dalszego zachowania wobec obcych będzie dalej więziona, lub opuści willę. Bez wiedzy Latify księżniczka Haya sprowadziła na spotkanie z więzioną byłą wysoką komisarz Narodów Zjednoczonych do spraw praw człowieka. Mary Robinson wyznała później, że powiedziano jej jedynie, że Latifa jest osobą chorą psychicznie, bi-polarną. View oEmbed on the source website W trakcie wspólnego obiadu trzy kobiety ani razu nie rozmawiały o losie córki emira, a jedynie o bieżących wydarzeniach czy planach Robinson. Latifa nie wiedziała nawet kim była Robinson, nie przedstawiono jej dawnej urzędniczki ONZ. Robione wówczas zdjęcia, robione jak Latifa sądziła, w celach prywatnych, trafiły później do ONZ jako ów „dowód życia”. Choć wątek ten nie jest dobrze wyjaśniony, nastąpił kryzys w kontaktach między szejkiem Muhammadem ibn Raszid al Maktum a księżniczką Hayą. - Niedługo po spotkaniu Haya zadzwoniła do mnie mówiąc, że jest w Londynie. Uciekła tam z dwójką dzieci szejka. Pojechała bez bagażu, w ubraniach które miała na sobie. Bała się o życie swoje i dzieci. Okazało się, że jej intryga z Robinson nie spodobała się szejkowi – wyjaśniła Latifa w kolejnym z filmów. View oEmbed on the source website Emir al Maktum nie zdołał porwać żony i dzieci z Londynu, wystąpił więc na drogę sądową o odzyskanie dzieci. W marcu 2020 roku ujawniono szczegóły dotyczące jego drugiej córki. 18 lat temu Shamsa została porwana z Wielkiej Brytanii i zawieziona w tajemnicy do Dubaju. Na światło dzienne wyszły też dowody zastraszania księżniczki Hayi oraz porwania księżniczki Latify. Pod wpływem programu BBC urzędnicy brytyjskiego MSZ wyjaśnili, że „są poruszeni”, ale mogą obecnie jedynie obserwować rozwój wydarzeń. Premier Boris Johnson z kolei jest “zaniepokojony” losem kobiety i zamierza śledzić postępy oenzetowskiego śledztwa w sprawie losu księżniczki. Władze Dubaju i Zjednoczonych Emiratów Arabskich tłumaczą, że Latifa jest bezpieczna w domu pod opieką kochającej rodziny.
Chińska misja Tianwen-1 weszła na orbitę Marsa. Trwa wyścig na Czerwoną Planetę
Sonda Tianwen-1, którego nazwa oznacza „poszukiwanie niebiańskiej prawdy”, pomyślnie weszła na orbitę Marsa w środę. Dzień wcześniej o wejściu na orbitę własnej sondy Hope poinformowali inżynierowie ze Zjednoczonych Emiratów Arabskich. Tianwen-1 składa się z orbitera, lądownika i sześciokołowego łazika, ale na lądowanie statku na powierzchni planety będziemy musieli jeszcze poczekać.
W tym artykule: Kosmiczny wyścig Tianwen-1 został wystrzelony w lipcu 2020 roku równolegle z dwoma innymi międzynarodowymi misjami na Marsa: łazikiem Perseverance NASA i sondą Hope Zjednoczonych Emiratów Arabskich. Wszystkie trzy misje rozpoczęły się mniej więcej w tym samym czasie ze względu na ustawienie Marsa i Ziemi po tej samej stronie Słońca, dzięki czemu podróż na Czerwoną Planetę była ułatwiona. Oczekuje się, że łazik Perseverance wyląduje na powierzchni Marsa 18 lutego, a NASA już podzieliła się planem transmisji na żywo, dzięki czemu za pośrednictwem internetu historyczne lądowanie będą mogli śledzić wszyscy chętnie. Z kolei Chińska Narodowa Agencja Kosmiczna (CNSA) oświadczyła, że statek kosmiczny Tianwen-1 wyląduje na powierzchni Marsa dopiero w maju lub czerwcu. Misja ma za zadanie zebrać ważne informacje o budowie geologicznej planety, atmosferze, środowisku i glebie oraz poszukiwać śladów wody. Sonda Hope już na orbicie Marsa. Pierwsza misja ZEA zakończona sukcesem Wysłanie na Marsa sondy kosmicznej Hope to pierwsza misja międzyplanetarna zainicjowana przez państwo arabskie. W ostatnich dniach w Zjednoczonych Emiratach Arabskich wiele budynków i pomników... Kosmiczny wyścig Tianwen-1 czyni Chiny szóstym krajem w historii, który dotarł na Marsa. Jak dotąd Stany Zjednoczone i Rosja były jedynymi krajami, których maszyny wylądowały na Marsie. Ale ostatnio badania Marsa zostały zintensyfikowane i swoje statki na Czerwoną Planetę wysłały też Europejska Agencja Kosmiczna oraz Indie. A wcześniej w tym tygodniu także Zjednoczone Emiraty Arabskie z sondą Hope (ang. nadzieja) poinformowały o pomyślnym wejściu na orbitę Marsa. Chiny są za to pierwszym krajem, który spróbował wysłać równocześnie orbiter, jak i łazik w ramach pierwszej własnej misji na Marsa. Jak opisuje zespół odpowiedzialny za misję sonda po wejściu na orbitę uwolni łazik, a następnie będzie koordynować obserwacje i współpracę z orbiterem. Oczekuje się, że chiński łazik pozostanie na Marsie przez około trzy miesiące z nadzieją, że pomoże zebrać ważne informacje o planecie, jej budowie i klimacie. Chociaż chińskie władze i państwowe media okrzyknęły Tianwen-1 pierwszą misją kraju na Marsa, nie jest to do końca prawdą. Pierwsza podjęta przez Chiny próba dotarcia na Marsa miała miejsce w 2011 r. przy użyciu sondy Yinghuo-1, która miała okrążać czerwoną planetę i badać jej strukturę środowiskową. Wystartowała z Kazachstanu w tandemie z rosyjską misją Phobos-Grunt, ale nie powiodła się, ponieważ wkrótce po wystrzeleniu sonda utknęła na orbicie okołoziemskiej. W 2012 roku statek kosmiczny ponownie wszedł w atmosferę Ziemi i spadł, lądując na Oceanie Spokojnym. Był to rozczarowujący cios dla chińskiego programu kosmicznego, który pozostawał w tyle za innymi krajami. Pekin wystrzelił swój pierwszy załogowy lot kosmiczny dopiero w 2003 roku, ponad 40 lat po osiągnięciu NASA. Ale w ostatnich latach Chiny dokonały ogromnego postępu. Zainwestowały miliardy dolarów w swój program kosmiczny, wystrzeliły laboratoria kosmiczne i satelity na orbitę oraz wylądowały na Księżycu trzema bezzałogowymi statkami kosmicznymi. Oprócz misji Tianwen-1 na Marsa, Pekin planuje również uruchomienie stałej stacji kosmicznej do 2022 roku i planuje wysłanie astronautów na Księżyc, prawdopodobnie w latach 30. XXI wieku.
W Emiratach dopuszczą rozwody, sprzedaż alkoholu i związki nieformalne
Zjednoczone Emiraty Arabskie dekryminalizują sprzedaż alkoholu i funkcjonowanie związków nieformalnych kobiet i mężczyzn. Surowiej karane mają być tzw. honorowe zabójstwa. Nowe zasady są częścią reform zwiększających swobody osobiste, w tym i obcokrajowców.
Przybysze spoza ZEA będą mogli, zgodnie z prawem obowiązującym w ich własnej ojczyźnie, rozwodzić się i dziedziczyć. Dotąd wszyscy musieli przestrzegać legislacji opartej o obowiązujące w tym naftowym kraju islamskie prawo. Zmiany dotyczące obcokrajowców są dość ważne, zauważa ”The Guardian”, bo w Emiratach jest 9 razy więcej imigrantów niż obywateli ZEA. Kraj próbujący promować wizerunek miejsca nowoczesnego i otwartego na międzynarodowy biznes tracił wiele na skutek kontrowersji obyczajowych, a także sposobu w jaki traktowano przemoc wobec kobiet. Słynne są przypadki, gdy ofiara gwałtu po zgłoszeniu napaści sama trafiała za kratki. Prezydent Chalifa ibn Zajid Al Nahajjan zatwierdzając reformy prawa w ZEA, jak twierdzi rządowa agencja informacyjna WAM, chciał ”wzmocnić zasady tolerancji w społeczeństwie i wzmocnić pozycję kraju jako magnesu dla pragnących osiedlać się i pracować w kraju”. Dziennik “The National” zwraca uwagę, że nowe przepisy mają też okazać współczucie osobom w szczególnie trudnej sytuacji, bo zdekryminalizowane będzie samobójstwo, ”zarówno skuteczne jak i jego usiłowanie”. Pojawi się także przepis o ”Dobrych Samarytanach”, osobach próbujących nieść pomoc osobom w potrzebie regulujący odpowiedzialność prawną względem skutków czynionych wysiłków. Zdarzało się, choć ponoć nieczęsto, że udzielający pierwszej pomocy mógł zostać oskarżony o przyczynienie się do śmierci ratowanego. Teraz dobre intencje zmazują jakiekolwiek podejrzenie winy. Kolejny nowy przepis dotyczy sądów, które będą musiały zapewnić tłumacza oskarżonemu który nie włada językiem arabskim. Surowsze będą też kary w przypadku przestępstw wobec kobiety. Dotyczyć ma to nie tylko najtragiczniejszych w skutkach sytuacji (łącznie z ”honorowymi zabójstwami”), ale i prześladowania. Odnośnie alkoholu, jego sprzedaż nadal będzie możliwa w barach i restauracjach miast ZEA. Potrzeba jednak zezwolenia, by butelkę wódki, whisky czy dżinu kupić i trzymać w domu. Nowe przepisy będą pozwalały muzułmanom, którzy nie mogli otrzymywać takich pozwoleń, swobodnie kupować i pić napoje alkoholowe. Nadal obowiązywać będzie limit wieku (minimum 21 lat) dla kupującego. Pojawiające się w emirackich mediach zapowiedzi zmian nie zawierają odniesień do wykroczeń za które dość często sądzono obcokrajowców, m.in. związki homoseksualne, cross-dressing czy publiczne okazywanie afektu.
"Zjednoczone Emiraty Arabskie to kierunek nie dla mnie". Też tak myślisz? Oto, dlaczego się mylisz
Nasza redaktor Barbara Żukowska zazwyczaj stawia na góry i zimniejsze rejony. Jeśli urlop to aktywny, do tego w okolicznościach całkiem surowej przyrody. Tym razem zdziwiła wszystkich (i samą siebie!). Jej wybór padł na... Dubaj. "Patrzyłam na to oczami dziecka, które nagle znalazło się w bajce" - opowiada. Zobacz dlaczego.
Zobacz GALERIĘ >>> Na wieść, że jadę do Dubaju, znajomi zrobili wielkie oczy. Prócz zaskoczenia – zwykle wybieram kierunek północ – w ich głosie brzmiał też zachwyt. Tak jakby bogactwo tego miasta miało na mnie w jakiś cudowny sposób spłynąć. Jakbym miała spać na pieniądzach i jeść ze złotej zastawy. Rzeczywistość była bardziej prozaiczna. Stołowałam się w hinduskich knajpach, tanich i dobrych. Spałam na zwykłym łóżku z Ikei, bo przyjaciele, do których pojechałam, uparli się, że na łóżku będzie wygodniej niż na samym materacu. I pewnie było, choć tego nie czułam. Padałam wieczorem bez czucia, zmęczona tą kosmiczną metropolią, która kilkadziesiąt lat temu zaczęła wyrastać na pustyni. To miasto wydało mi się wyrazem arogancji wobec świata natury. Jest jak podtrzymywany przy życiu pacjent, w którego kroplówce płyną pieniądze. Wystarczająco szerokim strumieniem, żeby na ogromną skalę odsalać wodę morską, nawadniać miejską zieleń i oświetlać autostrady. Ba, żeby na pustyni utrzymywać pola golfowe, stok narciarski i zbudować najwyższy na świecie wieżowiec. Oglądałam to wszystko z wagonika czerwonej linii metra. Stacja Nakheel – i soczysta zieleń pól golfowych kłuła mnie w oczy. Przystanek Mall of the Emirates – i widziałam bryłę centrum handlowego z przyklejonym do dachu stokiem narciarskim. Stacja Burj Khalifa – i imponujący drapacz chmur strzelał w niebo jak wielka stalowa igła. Dubaj ma dużo łatwo rozpoznawalnych obiektów, jak hotel Burj al-Arab czy wyspy palmy, ale najwyższy budynek na świecie to jest dopiero coś. Kto by nie chciał go zobaczyć? Też chciałam. Ze stacji metra poszłam z tłumem w kierunku, który wskazywały tabliczki. Szklana rura nie miała końca, aż wreszcie wypluła wszystkich w sam środek ogromnego centrum handlowego Dubai Mall. Myślałam, że może tylko ja pomyliłam drogę, ale nie, wiele osób rozglądało się bezradnie. Godzinę później znalazłam wyjście z Malla. Muszę przyznać, że po drodze były pułapki – niezwykła fontanna, gigantyczne akwarium morskie z rekinami. Patrzyłam na to oczami dziecka, które nagle znalazło się w bajce. Zaszłam Burj Khalifę od frontu. A tam uprzejmy pan poinformował, że to teren prywatny Hotelu Armani i dalej iść nie mogę. Ale mogę siąść sobie w kawiarni. Przed kawiarnią zwijano czerwone dywany i ewidentnie porządkowano teren po jakiejś ważnej imprezie. Umknęłam pomiędzy drzewa i fontanny i dalej w stronę metra, niemal wpadając pod koła rolls-royce’a. Co za zaszczyt. To była moja wina, zagapiłam się, choć oczy miałam dookoła głowy. Pomyślałam, że ta rura nieprzypadkowo wypluwa turystów do centrum handlowego. Niech się zajmą zakupami albo niech wjadą na platformy widokowe, zamiast się włóczyć przed Burj Khalifą. Liczy się rozmach Czyż to nie absurd, że w mieście otoczonym pustynią brakuje piasku? Trzeba go importować, bo pustynny jest zasolony, do wznoszenia budynków niezdatny. Co czwarty dźwig budowlany na świecie stoi właśnie w Dubaju. Tu łatwo zrozumieć, dlaczego piasek potrzebny do produkcji betonu staje się na naszej planecie towarem deficytowym. Tutaj powstają od razu całe dzielnice. Rosną nowe drapacze chmur o stylistyce zarezerwowanej u nas dla biurowców, ale tu są blokami mieszkalnymi. Odkryłam to ze zdumieniem, kiedy wśród betonu, szkła i metalu dostrzegłam rozwieszone pranie. W Dubai Marinie rośnie las takich wieżowców. Oglądałam je codziennie z wagonu czerwonej linii metra albo z Sheikh Zayed Road, kiedy wracałam na przedmieścia do domu przyjaciół. Każdego dnia nieodmiennie pozostawałam pod wrażeniem. Sheikh Zayed Road jest główną arterią. Dwunastopasmowa autostrada w wieczornych godzinach szczytu staje się zakorkowaną biało-czerwoną rzeką samochodów. Nie ma jak tego przejść, trzeba gnać do kładki przy metrze. Spod Burj Khalify chciałam dojść na wybrzeże. Sprawdziłam na mapie – 3 km. Szybko zrezygnowałam. Tu wszędzie jeździ się samochodem. Dla piechurów to beznadziejne miasto. Co innego Abu Zabi. Ma nadmorską promenadę i wydaje się być bliżej wody. Absurdalne, bo leży nad tą samą zatoką co Dubaj. Pojechaliśmy tam z zamiarem zwiedzenia pałaców i meczetu. Utknęliśmy w miejscowym skansenie, na plaży z panoramą drapaczy chmur nad lazurową wodą. Pałace obejrzeliśmy z daleka i kiedy zaszło słońce, dotarliśmy do meczetu Sheikh Zayed. Żadna pora nie byłaby lepsza. Pod pastelowym niebem rysowały się ogromne bladobłękitne kopuły i minarety. Woda sadzawek odbijała po tysiąckroć kolumny krużganków. Meczet, śnieżnobiały za dnia, w świetle zmierzchu nabierał miękkości, zatracał realne kształty. Stawał się baśniową rzeczywistością. To było lepsze niż wszystkie pałace razem wzięte. Choć wydane na nie pieniądze pewnie są porównywalne. Meczet, największy w całych Emiratach, został wykonany z ogromnym rozmachem i starannością godną samego Allaha. Słońce nad pustynią W Dubaju jest wszystko, tylko że nie jest dostępne – stwierdziła Marta, nastoletnia córka przyjaciół. Jeśli ktoś tu po prostu mieszka, nie bardzo ma gdzie spędzać czas. Może pójść do centrum handlowego. Na plażę. Do parków rozrywki. Na suki i do Muzeum Dubajskiego mieszczącego się w XVIII-wiecznym forcie Al Fahidi. Ale jak często można tam chodzić? Do muzeum właściwie każdy powinien zajrzeć, żeby się przekonać, jak głęboko korzenie Dubaju sięgają w piasek. Też tam poszłam. Stanęłam w tradycyjnej chacie pod łapaczem wiatru – czworokątną ażurową wieżą z systemem przegród w środku. Poczułam łagodny powiew. Naturalna klimatyzacja działała bez zarzutu. W tym mieście widzi się wielkie pieniądze, ale przez szybę. Odrobina bogactwa spływa jednak na zwykłych mieszkańców, w głównej mierze obcokrajowców – Emiratczykiem jest zaledwie co czwarty mieszkaniec. Są więc klimatyzowane przystanki autobusowe i genialne metro. Nie płaci się podatków. Bogaci dają zatrudnienie mniej bogatym. I chyba na tym polega fenomen tego miejsca – wiele osób znajduje tu zarobek. W Dubaju, jak w żadnym innym miejscu na świecie, tak wiele wody wlewa się w piasek i tak wiele piasku wrzuca w wodę. U wybrzeży wyrastają piaszczyste palmy i inne sztuczne wyspy. Z publicznej plaży koło hotelu Burj al-Arab widać zarys ogromnego hotelu The Atlantis postawionego na czubku palmy Jumeirah. Obok niej już nabiera kształtów The World, sztuczny archipelag o zarysie kontynentów. Sztuczna jest także Dubai Marina – niezwykle widowiskowa nocą – z przekopanym kanałem długości trzech kilometrów ciągnącym się wzdłuż brzegu Zatoki Perskiej, przy którym wybudowano promenady, wieżowce i przystanie dla jachtów. W Dubaju prawdziwa jest tylko pustynia. Zaczyna się tam, gdzie kończą się rurki zraszaczy nawadniających trawniki, kwiaty i palmy. Żeby zobaczyć pustynię, pojechaliśmy na wschód, w stronę Omanu. Na obrzeżach miasta widok zmienił się drastycznie – po horyzont ciągnęły się linie wysokiego napięcia. Jeśli przyjąć, że wodociągi są krwiobiegiem tego kraju, to linie energetyczne stanowią jego system nerwowy. Krajobraz powoli się uspokajał i wreszcie nie było nic prócz wydm. Po rozbuchanej miejskości Dubaju całość wydawała się oazą. Cieszyła brakiem nadmiaru i niesamowitą ciszą. Zatrzymaliśmy się przy jedynym w promieniu kilkudziesięciu kilometrów budynku. To była 2 December Cafeteria. To tak jakbyśmy w Polsce nazwali knajpkę „11 Listopada”. Na początku grudnia Emiratczycy obchodzą swoje święto narodowe – uwolnienie spod brytyjskiego protektoratu i zjednoczenie wszystkich siedmiu emiratów w 1971 r. Kafeteria była blaszaną budą, w której sprzedawano słodką herbatę z mlekiem, i nie zasługiwała na swoją nazwę. Nie miałaby racji bytu, gdyby nie otoczenie. Wokół rozciągała się najbardziej niezwykła na świecie pustynia, z pomarańczowym piaskiem. Zostawiliśmy samochód i poszliśmy w stronę wydmy Big Red i skały Rock 51. O tym, jak bardzo jest to popularne miejsce wśród dubajczyków, świadczyły sterty śmieci pozostawione w czasie weekendowych pikników przy ognisku. Była niedziela, w Emiratach dzień pracujący i pustynię mieliśmy tylko dla siebie. Tylko pozornie wydawała się pozbawiona życia. Po drobnym piasku maszerował chrząszcz. Spłoszył się jakiś ptak. Były też wielbłądy. Obżerały krzewy z kolczastych gałązek. Właściwie każdy krzak miał swego wielbłąda. Dotarliśmy do wysokich skał i stamtąd ogarnialiśmy wzrokiem morze pomarańczowych wydm. Późnym popołudniem coś się nagle zmieniło. Ze wszystkich stron zaczęły nadpełzać białe samochody terenowe. Najpierw kilka, później kilkadziesiąt i w końcu ze dwie setki aut zaparkowały na wydmach. Ciszę przerwało gadanie turystów. Przyjechali obejrzeć zachód słońca na pustyni. A słońce, jak na złość, rozpłynęło się niespektakularnie w szarej chmurze nad horyzontem. Trzasnęły drzwi i białe mrówki popełzły w kierunku drogi. My też ruszyliśmy do samochodu. Każdy, kto nas mijał, otwierał usta ze zdumienia, jakbyśmy byli jakąś dziwną fatamorganą. Jedno auto się zatrzymało i wyjrzał z niego kierowca. – Zgubiliście swoje wielbłądy? – Nie, idziemy do Omanu – zażartowaliśmy. – Ale to w drugą stronę! – roześmiał się. – Macie wodę? Wszystko w porządku? Podziękowaliśmy mu za troskę. Widać Emiratczycy pozostali w głębi duszy ludźmi pustyni, tylko z wielbłądów przesiedli się na samochody. Miasto miraż Dubaj najpierw mnie przytłoczył. Byłam gotowa uciekać z krzykiem, ale samolot miałam dopiero za kilka dni. Później czułam się jak w laboratorium jakiegoś szalonego wizjonera. Świadomość, że spędzę tu krótki czas, pozwalała mi dotrwać do końca eksperymentu. Pod koniec z żalem myślałam o opuszczeniu tego miasta. Jest w szczególny sposób fascynujące. Od strony pustyni Dubaj przypomina Manhattan. Drapacze chmur tłoczą się na horyzoncie. Kiedy jechałam na lotnisko, słońce chyliło się ku zachodowi, a miasto wyglądało jak fatamorgana – szare zarysy budowli na tle wieczornego nieba. Wydawało się, że znikną na zawsze wraz z zapadnięciem zmroku.
6 krajów, w których trzeba uważać, co się mówi i robi. O tym lepiej pamiętać przed wyjazdem
Dlaczego na Dominikanie lepiej nie wypowiadać polskich słów „nie ma”? Która część ciała w Tajlandii jest najważniejsza i nie wolno jej dotykać? Kogo może interesować z kim dzielimy hotelowy pokój? Warto poznać niektóre zwyczaje odległego kraju, do którego się wybieramy, aby uniknąć zaskoczenia, nieprzyjemnych sytuacji lub popełnienia faux pas.
„W podróży ważny jest uśmiech". Rozmawiamy z Elżbietą Dzikowską
Elżbieta Dzikowska to ikona polskiego podróżowania. Travelerka, historyczka sztuki, sinolożka, autorka książek, przewodników, programów telewizyjnych i audycji radiowych. Z mężem Tonym Halikiem zrealizowali ponad 300 filmów podróżniczych, odkryli dawną stolicę Inków Vilcabambę.
W tym artykule: Podróże to niebezpieczny wirus Podróżniczka z obiektywem Ludzie w drodze Natura podróżniczki Materiał archiwalny. Wywiad ukazał się w magazynie National Geographic Traveler w 2009 roku. Trochę jest Pani zajęta. Tak, ale ja sobie innego życia nie wyobrażam. (Dzwoni telefon). „Ach, witaj, jak miło cię słyszeć! Jak dojechałeś?...”. Przepraszam bardzo, ale to znajomy, musiałam mu poświęcić parę chwil, razem byliśmy w Peru. Co Elżbieta Dzikowska tam robiła? Tym razem grupa moich znajomych poprosiła mnie, żebym im pokazała kawałek tego kraju. To są ludzie, którzy zaangażowali się w budowę pomnika Ernesta Malinowskiego. Z tego pomnika jestem bardzo dumna, bo byłam inicjatorką jego powstania, ale jeszcze większym powodem do dumy jest to, że to polski inżynier wybudował najwyżej na świecie położoną kolej, dopiero ostatnio prześcignęli go Chińczycy. Zauważyliśmy, że pomnik wtopił się w miejscowe życie. Dzieci z pobliskiej szkoły się nim opiekują, a premier Donald Tusk zawiózł im komputery. Poza tym pokazałam znajomym mniej uczęszczane przez turystów szlaki, ale w Machu Picchu też oczywiście byliśmy. Chociaż jest zadeptane przez turystów i za kilkadziesiąt lat w ogóle go nie będzie, tak wiele szkód się tam wyrządza, to jednak wciąż jest cudem świata. Byliśmy też na północy, gdzie powstają piękne dzieła złotnicze. O, a tutaj mam kilka czapeczek z wyspy Taquile na jeziorze Titicaca. Tę najbardziej kolorową noszą starcy, ludzie, którzy są najmądrzejsi, zdobyli największą wiedzę. U nas takie czapeczki kupuje się dzieciom. No właśnie, nam wydają się dziecinne. A tę niemal zdarłam z głowy pewnej Indiance. Proszę spojrzeć, to już nie jest pamiątka turystyczna – tu jest kawałek jakiegoś kocyka, tutaj ręcznie tkane tasiemki. I dlaczego jej to Pani zabrała? Bo ja z każdej podróży staram się przywieźć coś oryginalnego dla Muzeum Podróżników w Toruniu, które powstało, żeby pomieścić pamiątki po Tonym. Przekazałam tam jego zbiory i zdjęcia. Przecież on dokumentował życie plemion, po których dziś nawet ślad nie pozostał. Ale ja nie kolekcjonuję tak jak Tony. Kilka masek to jedyne moje pamiątki z podróży, nie licząc kości z czaszki krokodyla, tego kokosa z Seszeli, którego nazywają sexy coco, bo bardzo przypomina pewną część ciała kobiety. Co ja jeszcze mam? Garść ziemi z Mongolii, liść palmowy z Kapsztadu, który bardzo mi się spodobał, a ten naszyjnik z muszli założę dziś na przyjęcie, do lnianej sukni. A potem podaruję go muzeum w Toruniu. Ze wszystkim tak robię – trochę ponoszę sama, a potem niech cieszy innych. To jest ogromna przyjemność – dawać. Mniejszą jest dostawać, a większą dawać. Tak… na pewno tak jest. Naukowcy odtworzyli wygląd nastolatka sprzed 8 tys. lat. To jeden z najstarszych norweskich szkieletów Twórca rekonstrukcji szczątek przypuszcza, że chłopiec czekał na rodzinę i przyjaciół. Zmarł samotnie w jaskini, opierając się o ścianę. <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/naukowcy-odtworzyli-wyglad-nastolatka-sprzed-8-tys-lat-to-jeden-z-najstarszych-norweskich-szkieletow-d585d9c.jpg" width="938" height="528" alt="Naukowcy odtworzyli wygląd nastolatka sprzed 8 tys. lat. To jeden z najstarszych norweskich szkieletów" title="Naukowcy odtworzyli wygląd nastolatka sprzed 8 tys. lat. To jeden z najstarszych norweskich szkieletów" /> Nie żal Pani oddawać takich trofeów? Muszę się przyznać, że najciężej było mi się rozstać z moją kolekcją kluczy. Ja z każdego hotelu, w którym mieszkam, zabieram klucz do mojego pokoju. Kradnie je Pani…? Czasem muszę ukraść, ale najczęściej proszę o nie i dostaję, czasem każą mi odkupić. A w muzeum w Toruniu wymyślili, że zrobią mapę świata z kluczami do pokojów, w których mieszkaliśmy. No i cała kolekcja wisi teraz na mapie. Podróże to niebezpieczny wirus I tych kluczy ciągle przybywa. Po co tyle podróżować? Czuję, że podróże wciąż mnie rozwijają, przynoszą nowe wrażenia. To jest uniwersytet, na którym można studiować wszystkie kierunki jednocześnie. Moją ukochaną historię sztuki, ale też historię, geografię, socjologię, nauki społeczne, politykę, antropologię, geologię. I jest to najlepszy, najprzyjemniejszy sposób studiowania. Ale trzeba pamiętać, że podróże to niebezpieczny wirus. Kiedy się Pani nim zaraziła? 50 lat temu. Wyszłam za mąż za Andrzeja Dzikowskiego, wówczas studenta polonistyki, potem dziennikarza, i po skończeniu czwartego roku sinologii leciałam na kilkumiesięczne stypendium do Chin. To był koszmar. TU-104 i nocleg w Nowosybirsku. To Pani boi się latać? Potwornie się boję. Gdy żył Tony, zawsze wczepiałam się w jego ramię i tak mocno ściskałam, że potem miał siniaki na rękach. Chyba najbardziej boję się turbulencji. Tony jako pilot starał się wytłumaczyć mi, na czym polegają, że to nic strasznego, ale i tak każdą podróż bardzo przeżywam do dziś. Nie boję się jedynie lotów balonem. No, ale latam z mistrzem Polski w lotach wzwyż nad Biebrzą i fotografuję do albumu Biebrza. Cztery pory roku. Tyle że od czterech lat nie ma zimy, więc chyba będę musiała zmienić koncepcję. Ale same loty to jest coś cudownego. Ta ogromna, wszechogarniająca cisza, w dole biegną łosie, orły z ciekawością nam się przyglądają. Muszę przyznać, że fotografuję z wielką pasją. No właśnie, kolejne albumy, wystawy… Jestem bardzo wziętą młodą artystką. Moje wystawy jeżdżą po całej Polsce, już nawet nie mogę bywać na wszystkich wernisażach. Otwieram kilka wystaw rocznie. Fotografuję Świat z bliska, czyli w skali makro. Okazuje się, że nie ma takiej abstrakcji, której nie wymyśliłaby wcześniej natura. Abstrakcja istniała, zanim stworzyli ją artyści. Udajemy tylko, że jest czymś dziwnym. Pewnie gdyby nie mój kontakt ze sztuką, nie robiłabym takich zdjęć. Piasek, woda, kora drzew tworzą niesamowite, niezwykle malarskie obrazy. Tony Halik – reporter, który idzie wszędzie tam, gdzie dzieje się coś burzliwego [SYLWETKA] Od śmierci Tony’ego Halika, podróżnika, pisarza, dziennikarza, korespondenta stacji NBC, operatora filmowego, fotografa, autora programów podróżniczych minęło 21 lat. Ryszard Kapuścińsk... Była też Pani kuratorem wystaw. Z Wiesławą Wierzchowską zrobiłyśmy ogromną wystawę sztuki emigracyjnej w Zachęcie, a w Muzeum Narodowym Ars erotica, która dziś pewnie wydawałaby się naiwna, ale wtedy, a był to 1994 rok, ukradziono z tej wystawy obraz, żeby stworzyć pretekst do jej zamknięcia. Świat się zmienia, ale pod pewnymi względami ciągle jest taki sam. Podróżniczka z obiektywem Aparat fotograficzny jest uważany za narzędzie, które zatrzymuje czas. Dlatego ja robię zdjęcia również czysto dokumentalne. Chcę utrwalić świat, który oglądam. Być może moje fotografie z Kociewia czy z Podlasia za jakiś czas nabiorą takiego znaczenia jak fotografie Tony’ego znad Amazonii, staną się dokumentacją świata, którego już nie będzie. Poza tym lubię się dzielić, dlatego chcę podzielić się również moimi podróżami. Dlatego fotografuję, robię wystawy, piszę. A co mają z tego ludzie, których spotyka Pani w drodze? Czasem to jest kilka groszy, które zostawię tu i tam. Czasem, tak myślę, oni z tych spotkań korzystają w taki sam sposób jak ja. Ja widzę ich świat, a oni kawałek mojego. Każda wymiana wzbogaca. Choćby miała to być jedynie drobna korzyść finansowa. Te spotkania w efekcie prowadzą do zmian. Boleję nad tym, że świat tak szybko się zmienia, ale przecież nie możemy się zamknąć w skansenie, odmówić ludziom dostępu do elektryczności czy Internetu. Czasem jednak kontakty prowadzą do demoralizacji. Bo my nie akceptujemy inności, uważamy, że mamy wyższe zasady moralne. I próbujemy narzucić własne, niszcząc te zastane. Weźmy tragiczny początek kontaktów Europejczyków z Indianami. Misjonarze przywieźli grypę, na którą Indianie umierali. Kazali im się ubierać, co sprowadziło na nich kolejne choroby. Przedtem chodzili nadzy, kąpali się w rzekach, a gdy założyli ubrania, przestali. Nie wiedzieli też, że można je prać. W brudnych ubraniach zalęgło się robactwo. Misjonarzy gorszyła nagość Indian, więc przekonali ich, że jest zła. Wielu Indian w kontaktach z Europejczykami czuje się ludźmi drugiej kategorii. Niezwykłe odkrycie w starożytnym mieście Majów. Odnaleziono tam mieszkania władców Jakiś czas temu światowe media informowały o odkryciu nowego, nieznanego wcześniej obszaru w słynnym mieście Majów Chichén Itzá. Badacze stwierdzili wówczas, że to kompleks mieszkalny, ... Bo są od nas o wiele biedniejsi… Denerwują mnie ludzie, którzy o każdy grosz się targują z biednymi Indianami czy Afrykańczykami i szczycą się tym, że udało im się oszczędzić dolara. On dla nich nic nie znaczy, a dla miejscowych bardzo wiele. Mój wuj, który mieszka w Stanach, wstydził się za takich Polaków i kiedy byliśmy w Peru, po przejściu polskiej grupy przez targ podchodził do sprzedających tam Indian i dopłacał im z własnej kieszeni. Uważam, że biura turystyczne powinny prowadzić kursy przygotowujące do wycieczek. Czego miałyby takie kursy nauczyć? Na przykład szacunku i empatii, tego, żeby mówić „Dzień dobry”, „Przepraszam” i „Proszę”. Żeby nie wchodzić do wioski, jak do własnego domu, żeby zawsze zapytać wójta o pozwolenie, a zanim zrobi się zdjęcie, poprosić o zgodę. Podróżując, nieraz widzi Pani biedę, upodlającą nędzę. Jak Pani sobie z tym radzi? Jestem wrażliwa, ale i rozsądna. Chociaż cierpię, wiem, że nie zmienię losu tych ludzi. Nie jestem działaczem społecznym tylko historykiem sztuki. Są dziennikarze, którzy zajmują się tymi problemami, tak jak Ryszard Kapuściński, mój duchowy guru. Ale ja nie. Uważam, że każdy powinien skoncentrować się na tym, co potrafi robić najlepiej. Niektórzy zarzucają mi, że widzę świat przez różowe okulary naiwności, że pokazuję tylko piękno, „uśmiech świata”, a nie pokazuję łez. Ale wierzę, że piękno, radość życia, którą fotografuję, dają ludziom dobrą energię. Elżbieta Dzikowska przemierzyła cały świat. Fot. Archiwum Ale w niektórych miejscach na świecie trudno ją odnaleźć. Świat nie jest dobry albo zły. Weźmy Zimbabwe, gdzie rządzi okrutny tyran Mugabe. Ludzie są tam bardzo mili, gościnni, uśmiechnięci. Jest bieda, a na podwórkach mają niebywały porządek, ład. Istnieje jakaś staranność, dbałość w ich życiu. Sąsiednia Botswana leży na diamentach i złocie. I tam nie podróżuje się dobrze, bo ludzie są wrogo nastawieni do obcych, a na podwórkach mają śmietnik. Uwielbiam RPA, ale nie znoszę Johannesburga. Staram się omijać wszystkie wielkie afrykańskie miasta. Teraz Afryka zastąpiła mi trochę Amerykę Południową, do której jeździłam wcześniej. W Afryce jak nigdzie indziej odczuwa się przestrzeń. I te pustynie… Na przykład Namib, która raz jest czerwona, raz złota, czarna, różowa. A gdyby mnie pani spytała o najpiękniejsze miejsce... Już pytam. To bym odpowiedziała, że to skały Matabo, czyli Wielkie Głowy w Zimbabwe. Ich kształty są nieprawdopodobne, a kolory zmieniają się co godzinę. Ludzie w drodze A najważniejsi ludzie, spotkania w drodze? Na pewno Tony. Widziałam go wcześniej w telewizji. „Jaki śmieszny człowiek” – pomyślałam i wyłączyłam telewizor. Spotkałam go w Meksyku, a pracowałam wówczas w Kontynentach i po świecie podróżowałam statkami handlowymi w specjalnych kajutach pasażerskich. Kiedyś płynęłam trzy tygodnie z mączką rybną. To chyba była moja najcięższa podróż. Ale wracając do Tony’ego. Poznałam go i wkrótce potem wyjechałam do Peru. Za dwa dni budzi mnie telefon. Okazuje się, że Tony czeka na mnie w recepcji mojego hotelu. A wiedział tylko tyle, że z Meksyku jadę do Peru. Od tego momentu moje życie stało się… jak by to powiedzieć, żeby nie urazić mojego pierwszego męża, Dzikowskiego? O, mam! Moje życie przynosiło mi więcej różnorakich przeżyć. Z Tonym mieliśmy tę samą pasję. Od razu wyruszyliśmy razem na pustynię. On wiele mnie nauczył. Powtarzał, że jak się coś robi, to trzeba to robić najlepiej, jak można i do końca, że jak się ma cel, to nie wolno zbaczać z drogi. A jak się pracuje, to zjeść można dopiero po pracy. Oj, bardzo często bywaliśmy głodni… Przez 20 lat żeglowaliśmy. Ten dom tak wygląda przez nasz wielki sentyment do wysp greckich (dom Elżbiety Dzikowskiej jest biało-niebieski), podróżowaliśmy, odkryliśmy ostatnią stolicę Inków Vilcabambę. A chce pani zobaczyć piwnicę? Stamtąd przez 20 lat nadawaliśmy Pieprz i wanilię. Widzę stół, gra Pani w ping-ponga? Chętnie, gdy mam z kim. Ale rzadko mam… A podróżuje Pani samotnie? O nie, lubię dzielić z kimś wspomnienia. Jeżdżę z przyjaciółmi. Jest nas czworo, siedmioro. Kiedyś moja koleżanka sprzedała mieszkanie, żeby jechać ze mną do Meksyku. Zresztą jak się później okazało, dobrze zrobiła, bo życie świetnie jej się potem ułożyło. Zaryzykowała i wygrała. Czy to wieczne podróżowanie, bo spędziła Pani w drodze kilkadziesiąt lat, coś Pani z życia zabrało? Nie umiem sobie wyobrazić siebie w bezruchu. Na przykład na plaży na wczasach, siedzącej w fotelu. O, muszę panią przeprosić, bo kot mnie wzywa. (Zjawia się ogromny szary perski kot). Chce, żebym dała mu jego krakersy. Zaraz wracam... No tak, żałuję, że nie miałam zbyt wiele czasu dla przyjaciół, żałuję, że nie zawsze byłam w Polsce na wiosnę, że maj spędzałam gdzieś daleko, chociaż zawsze staram się być wtedy w kraju. No, ale pewnie taką mam naturę. Natura podróżniczki Jaka to natura? Mam wielką ciekawość świata, a do tego duży optymizm. A podróże wyrabiają też pokorę, szacunek dla innych, tolerancję. To trzeba mieć w sobie, kiedy się podróżuje. Kapuściński mówił, że najlepszą bronią jest uśmiech. Pani ciągle się uśmiecha, nawet przez telefon. Kapuściński nauczył mnie też, że nieodzowną cechą jest empatia. Z nią przychodzi zrozumienie. Dzięki temu Inny staje się bardziej nasz, lepiej go rozumiemy. I wtedy bardziej szanujemy. Dążyć należy do tego, by tych Innych nie było w ogóle. Bo wszyscy jesteśmy Inni. I dlatego ludzką naturą powinna być tolerancja. Wkurza mnie strasznie, kiedy ludzi się dzieli, zamiast łączyć. Także w Polsce. Co Pani jeszcze przeszkadza w Polsce? Boleję nad tym, że my jesteśmy tacy ponurzy i smutni. Nie mamy powodów do smutku. Nasz kraj jest piękny, bogaty, interesujący. Chciałabym, żeby Polacy go docenili. Ja teraz odrabiam zaległości wobec Polski i piszę te moje subiektywne przewodniki. To, że zobaczyłam taki kawał świata, pozwala mi innymi oczyma spojrzeć na Polskę i jeszcze bardziej się nią cieszyć. Na przykład Bieszczady. Tam są prawie afrykańskie przestrzenie, ja kocham Bieszczady i Namibię. Dlaczego Polacy nie zwiedzają Polski? Kiedyś były wycieczki pracownicze i szkolne. A dziś? Dlaczego sami nie zadbamy o to, żeby coś zobaczyć, taki Szlak Piastowski na przykład… Gdzie jest nasza ciekawość? Chyba leży na wczasach. Bardzo Pani dziękuję za rozmowę. Podaruję pani na pamiątkę naszego spotkania ptaszka, dzieło mojego ulubionego rzeźbiarza ludowego, Putry. Lubię sztukę ludową, nie tylko tych dalekich ludów.