Ślub jak z filmu? Coraz więcej par mówi „tak” za granicą. Te miejsca są hitem 2026 roku
Ucieczki do spektakularnych zakątków świata stają się coraz popularniejszym sposobem na rozpoczęcie małżeńskiej drogi. Zamiast wielomiesięcznych przygotowań i rozbudowanych przyjęć, wiele par decyduje się dziś na kameralną ceremonię w wyjątkowej scenerii. Gdzie zatem najlepiej pobrać się za granicą w 2026 roku?
Spis treści: Ślub w Szkocji – formalności i romantyczne plenery Highlands Majorka na ślub za granicą – warunki formalne i wymagania Ślub na greckiej wyspie Folegandros. Ile trwa procedura? Zermatt w Szwajcarii. Czas oczekiwania na ślub w Alpach Sardynia i ślub we Włoszech bez wymogu pobytu Ślub na Alasce – szybka procedura dla zagranicznych par Wyspy Owcze – ślub w Tórshavn i wymagane formalności Popularność ślubów w plenerze rośnie na całym świecie, co napędza zarówno rosnące koszty tradycyjnych wesel, jak i zmieniające się oczekiwania młodych par. W 2026 roku średni koszt organizacji ślubu w Polsce szacuje się na poziomie od 85 tys. do nawet 120 tys. zł, dlatego coraz więcej narzeczonych rozważa alternatywę w postaci tzw. ślubnych ucieczek. Choć kiedyś kojarzone były np. z szybkim, spontanicznym ślubem w Las Vegas, dziś mają zupełnie inny charakter. – „Ślubne ucieczki” kiedyś postrzegano jako tandetne, tajemnicze i wstydliwe. W 2026 roku natomiast oznaczają one kameralne śluby, podczas których najważniejsza jest para, a nie goście – stwierdziła fotografka ślubna Maddie Mae. Co więcej, pandemia COVID-19 przyczyniła się do popularyzacji tej formy zawierania małżeństwa, dając parom „pozwolenie” na zamianę dużych uroczystości na prywatne przysięgi. Obecnie coraz częściej przyjmują one formę stylizowanych ceremonii z udziałem maksymalnie kilkunastu gości, co pozwala przeznaczyć budżet nie na logistykę przyjęcia, lecz na wyjątkowe doświadczenie w starannie wybranej lokalizacji. Gdzie w takim razie najlepiej w 2026 roku zorganizować kameralny ślub za granicą? Ślub w Szkocji – formalności i romantyczne plenery Highlands Rozległe krajobrazy szkockich wyżyn oraz surowe wyspy należą dziś do często wybieranych miejsc na kameralne ceremonie ślubne poza granicami kraju. Co istotne z punktu widzenia zagranicznych par, Szkocja uchodzi za jedno z najbardziej liberalnych miejsc na świecie pod względem lokalizacji ceremonii – ślub może odbyć się legalnie niemal wszędzie, od górskich dolin po odosobnione plaże czy brzegi jezior, o ile prowadzi go zarejestrowany celebrans. Popularne miejsca, takie jak wyspa Skye czy dolina Glencoe, przyciągają pary spektakularnymi widokami, jednak bardziej kameralną alternatywą pozostaje Park Narodowy Cairngorms, oferujący prywatność przez cały rok. Pary spoza Wielkiej Brytanii mogą zawrzeć tu małżeństwo po uzyskaniu wizy małżeńskiej (M-10), przy czym minimalny okres oczekiwania na formalne powiadomienie wynosi 29 dni. Co ważne, szkockie prawo uznaje również małżeństwa osób tej samej płci, co czyni region szczególnie dostępnym dla międzynarodowych ceremonii. Majorka na ślub za granicą – warunki formalne i wymagania Majorka pozostaje jednym z najbardziej malowniczych kierunków ślubnych w basenie Morza Śródziemnego, oferując jednocześnie różnorodne krajobrazy – od górskich zboczy po kameralne zatoki. Choć organizacja ceremonii na wyspie jest możliwa, procedura prawna w przypadku ślubu cywilnego bywa bardziej złożona. Aby zawrzeć związek małżeński w Hiszpanii, przynajmniej jeden z partnerów musi posiadać obywatelstwo hiszpańskie lub udokumentowane, minimum dwuletnie zamieszkanie w kraju. Alternatywą pozostaje ceremonia katolicka, która nie wymaga stałego pobytu. Proces administracyjny obejmuje tłumaczenie dokumentów i ich zatwierdzenie, dlatego formalności mogą potrwać od kilku tygodni do kilku miesięcy. Hiszpania uznaje małżeństwa osób tej samej płci, co dodatkowo zwiększa jej atrakcyjność jako destynacji ślubnej. Ślub na greckiej wyspie Folegandros. Ile trwa procedura? Folegandros, jedna z mniej uczęszczanych wysp archipelagu Cyklad, stanowi propozycję dla par poszukujących prywatności i autentycznego klimatu śródziemnomorskiego. Niewielka liczba mieszkańców oraz surowe, naturalne krajobrazy sprzyjają organizacji kameralnych ceremonii z dala od masowej turystyki. Co istotne, Grecja umożliwia zagranicznym parom zawarcie zarówno ślubu cywilnego, jak i kościelnego bez konieczności posiadania stałego miejsca zamieszkania. Należy jednak przygotować przetłumaczone dokumenty oraz spełnić wymogi administracyjne, co może wydłużyć proces przygotowań do kilku tygodni lub miesięcy, choć sama licencja małżeńska wydawana jest zazwyczaj w ciągu siedmiu dni. Grecja dopuszcza również zawieranie małżeństw przez pary tej samej płci. Zermatt w Szwajcarii. Czas oczekiwania na ślub w Alpach Alpejskie miasteczko Zermatt przyciąga pary, które pragną połączyć spektakularną scenerię górską z wysokim standardem zakwaterowania. Wolna od ruchu samochodowego miejscowość oferuje dostęp do licznych punktów widokowych, do których można dotrzeć koleją linową lub pociągiem. Zawarcie małżeństwa przez zagraniczne pary w Szwajcarii jest możliwe, jednak wymaga wcześniejszego złożenia wniosku oraz dostarczenia poświadczonych i przetłumaczonych dokumentów. Formalności obejmują również uzyskanie odpowiedniej wizy wjazdowej, a czas oczekiwania wynosi zazwyczaj od czterech do sześciu miesięcy. Prawo szwajcarskie uznaje małżeństwa osób tej samej płci, co sprawia, że region pozostaje dostępny dla szerokiego grona narzeczonych. Sardynia i ślub we Włoszech bez wymogu pobytu Dla par marzących o włoskiej ceremonii, lecz unikających tłumów charakterystycznych dla Florencji czy Wenecji, Sardynia stanowi atrakcyjną alternatywę. Wyspa oferuje zarówno nadmorskie klify, jak i rustykalne wioski, umożliwiając organizację uroczystości w bardziej kameralnym otoczeniu. Zagraniczne pary mogą legalnie zawrzeć związek małżeński we Włoszech bez konieczności stałego pobytu, jednak wymagane jest uzyskanie zaświadczenia o braku przeszkód do zawarcia małżeństwa oraz przygotowanie przetłumaczonych dokumentów. Osoby nieposługujące się językiem włoskim muszą skorzystać z usług tłumacza podczas ceremonii. Procedura administracyjna trwa zazwyczaj co najmniej trzy miesiące. Warto zaznaczyć, że włoskie prawo nie dopuszcza małżeństw osób tej samej płci – możliwe jest jedynie zawarcie związku cywilnego. Ślub na Alasce – szybka procedura dla zagranicznych par Alaska stanowi propozycję dla par, które pragną zorganizować ceremonię w całkowitym odosobnieniu, z dala od infrastruktury turystycznej. Rozległe obszary dzikiej przyrody umożliwiają organizację ślubu na lodowcu lub w górskiej dolinie, często z wykorzystaniem transportu helikopterowego. Z prawnego punktu widzenia procedura zawarcia małżeństwa na Alasce należy do jednych z najprostszych – zagraniczne pary mogą legalnie wziąć ślub bez wymogu stałego pobytu, przedstawiając jedynie paszport oraz uzyskaną licencję małżeńską. Czas oczekiwania wynosi zaledwie trzy dni. Stan Alaska uznaje również małżeństwa osób tej samej płci. Wyspy Owcze – ślub w Tórshavn i wymagane formalności Archipelag Wysp Owczych przyciąga pary poszukujące surowych, naturalnych krajobrazów przypominających Islandię, lecz pozbawionych intensywnego ruchu turystycznego. Ceremonie odbywają się zazwyczaj w stolicy (Tórshavn) po uprzednim złożeniu zawiadomienia o zawarciu małżeństwa w lokalnym urzędzie. Zagraniczne pary mogą legalnie zawrzeć tu związek małżeński, jednak wymagane jest wcześniejsze uzyskanie zgody administracyjnej, co zajmuje około czterech tygodni. Wyspy Owcze uznają małżeństwa osób tej samej płci, dzięki czemu pozostają otwarte na różnorodne formy ceremonii międzynarodowych. Źródło: BBC Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
To najbardziej romantyczne miejsce na świecie. Zakochani są nim zachwyceni
Jeśli planujesz wyjazd, który ma zostać w pamięci na lata, i szukasz miejsca naprawdę stworzonego dla dwojga, odpowiedź wcale nie prowadzi do Paryża ani Wenecji. Jedno z niewielkich górskich miasteczek zostało właśnie uznane za najbardziej romantyczne miejsce na świecie. Co sprawia, że pary wracają stamtąd zachwycone?
Podróże od lat są tłem dla najważniejszych chwil w związkach – sprzyjają bliskości, wspólnym przeżyciom i tworzeniu wspomnień, które zostają na całe życie. Aby sprawdzić, które miejsca rzeczywiście budzą najsilniejsze emocje wśród zakochanych, firma Go2Africa przeanalizowała ponad 1,5 miliona opinii dotyczących ponad 200 popularnych kierunków na świecie. Pod uwagę wzięto wyłącznie recenzje napisane przez pary i sprawdzono, jaki odsetek z nich przyznał danej destynacji ocenę od czterech do pięciu gwiazdek. W zestawieniu znalazły się jedynie miejsca posiadające co najmniej 100 opinii par. Wyniki pokazały, gdzie romantyczna atmosfera nie jest marketingowym hasłem, lecz realnym doświadczeniem podróżnych – a zwycięzca może zaskoczyć. Matterhorn i Zermatt to najbardziej romantyczny adres świata? Według analizy opinii par to właśnie okolice Matterhornu w Zermatt w Szwajcarii zostały uznane za najbardziej romantyczne miejsce na świecie – aż 98,66% zakochanych wystawiło temu alpejskiemu zakątkowi oceny na poziomie czterech lub pięciu gwiazdek. Ten rezultat wynika z połączenia spektakularnego krajobrazu i sposobu funkcjonowania samej miejscowości. Zermatt pozostaje bowiem strefą wolną od ruchu samochodowego, co ogranicza hałas i zanieczyszczenia, a jednocześnie sprzyja spokojnym spacerom i atmosferze odosobnienia. Drewniane chalety, apartamenty z widokiem na szczyty i eleganckie hotele (w tym legendarny Grand Hotel Zermatterhof) budują wrażenie prywatności oraz komfortu. Natomiast panorama obejmuje nie tylko sam Matterhorn, lecz także dziesiątki czterotysięczników i rozległe lodowce na styku Szwajcarii, Włoch i Francji. Każda pora dnia przynosi inne światło i różne widoki, co potęguje poczucie wyjątkowości miejsca. Co więcej, brak samochodów sprawia, że przemieszczanie staje się elementem doświadczenia, a nie wyłącznie logistyką. Przejażdżki bryczką po śniegu, górskie pociągi oraz kolejki linowe pozwalają kontemplować widoki bez pośpiechu i w naturalny sposób sprzyjają bliskości. Jednym z kluczowych punktów jest wyprawa na Klein Matterhorn, gdzie kolej Matterhorn Glacier Ride wynosi odwiedzających na wysokość ponad 3 tys. metrów do lodowcowej przestrzeni z rzeźbami w lodzie i podświetlanymi tunelami. Zderzenie surowej natury z dopracowaną infrastrukturą turystyczną sprawia, że mocne doznania idą w parze z wygodnymi warunkami pobytu. Co istotne, romantyczny charakter regionu nie ogranicza się do zimy. Wiosną, latem i jesienią pary wybierają widokowe trasy piesze i rowerowe, rejsy po alpejskich jeziorach w okolicy oraz kolacje w restauracjach wyróżnianych w przewodnikach kulinarnych. Poza głównym sezonem atmosfera staje się jeszcze bardziej kameralna, co wzmacnia poczucie intymności i sprawia, że pobyt przebiega w spokojniejszej atmosferze. Pozostałe najromantyczniejsze miejsca na świecie Choć alpejski pejzaż zdobył najwyższe noty, dalsze miejsca w zestawieniu pokazują, że romantyzm w podróży przybiera bardzo różne formy i nie jest związany wyłącznie z Europą ani z krajobrazem górskim. Drugą lokatę zajęło bowiem spektakularne Salar de Uyuni w Boliwii, czyli największe solnisko świata, które w porze deszczowej zamienia się w naturalne lustro odbijające niebo i sylwetki podróżnych. Ta niemal nierealna sceneria sprzyja poczuciu odcięcia od codzienności, a pary często podkreślają wrażenie wspólnego przeżywania czegoś absolutnie wyjątkowego i trudnego do porównania z jakimkolwiek innym miejscem. W pierwszej piątce znalazł się także Port w Sydney w Australii, gdzie panorama opery i mostu Harbour Bridge tworzy jedno z najbardziej rozpoznawalnych romantycznych widoków na świecie, często wybieranych jako sceneria zaręczyn i rocznicowych podróży. Zestawienie uzupełniły tropikalne krajobrazy Les 7 Cascades na Mauritiusie, gdzie wodospady i bujna roślinność budują atmosferę odosobnienia, a także monumentalny Wielki Mur Chiński, łączący rozległe krajobrazy z poczuciem obcowania z historią na ogromną skalę. W dalszej części rankingu wysoko uplasowały się brazylijskie Wodospady Iguazu, których potęga natury buduje wrażenie wspólnego doświadczenia czegoś żywiołowego i nieokiełznanego. Tuż za nimi znalazł się amerykański Wielki Kanion w Stanach Zjednoczonych – jedyne miejsce z tego kraju w pierwszej dziesiątce. Listę uzupełniły bardziej miejskie i kulturowe przestrzenie: wzgórze Arthur’s Seat w Edynburgu, gdzie widok na miasto sprzyja spokojnym spacerom, potężne Wodospady Wiktorii oraz monumentalny Wielki Meczet Szejka Zayeda w Zjednoczonych Emiratach Arabskich. Całe zestawienie pokazuje, że dla par kluczowe okazują się miejsca oferujące silne bodźce wizualne, poczucie wyjątkowości i warunki sprzyjające skupieniu uwagi na wspólnym przeżywaniu chwili. Źródła: Travel + Leisure, Go2Africa Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
20 miejsc, które są zbyt piękne, by były prawdziwe (a jednak istnieją) [GALERIA]
Te miejsca wyglądają jak ilustracje z bajki. Ile z nich widziałeś?
Są tak piękne, że wyglądają raczej jak ilustracje z bajki. To bez wątpienia jedne z najbardziej fantastycznych miejsc na naszej planecie. Teraz pozostaje tylko pytanie: od którego z nich zacząć zwiedzanie?! Zobacz GALERIĘ >>> Wyboru miejsc dokonał portal brightside.me
Alpy z kuchenką: Zdobyć górę gór - Matterhorn
Odwaga i siła są niczym bez rozwagi, napisał Edward Whymper, pierwszy zdobywca Matterhornu
Do Zermatt przyjechaliśmy z Polski samochodem (nie było łatwo – czterech facetów, cztery wielkie plecaki i 21 godzin w drodze). Zamiast na kawę do kawiarenek w centrum my idziemy w górę. Naszym pierwszym celem jest Hörnli Hütte (3260 m), obok którego rozbijamy namioty. Szczęśliwi, choć zmęczeni jemy i pijemy to, co przynieśliśmy na plecach. Potem każdy zaszywa się w swoim śpiworze. Silne podmuchy wiatru i twarde kamienie, na których się rozbiliśmy, przypominają, że jesteśmy w samym sercu Alp. Zasypiam obok Matterhornu – jednego z najtrudniejszych czterotysięczników, zalicza­nego obok K2 w Karakorum, Alpamayo w Andach, Cerro Torre w Patagonii czy Ama Dablam w Himalajach do najpiękniejszych szczytów świata. Czego trzeba do szczęścia więcej? Rano „lampa”, żadnej chmurki. Z jednej strony masyw Monte Rosy. Z drugiej Matterhorn. Widzimy całą jego grań, którą będziemy wchodzić, mały punkt – schron Solvay na 4000 m oraz końcowy, śnieżno-lodowy odcinek prowadzący na szczyt. Góra niemalże na wyciągnięcie ręki. Góra, która onieśmiela. Delektujemy się śniadaniem na lodowcu. Turystyczne kuchenki ratują nas przed słonymi cenami posiłków w alpejskim schronisku. Napoje mamy zapewnione dzięki płaskiemu kamyczkowi wciśniętemu w skałę, po którym do kubków spływa czysta woda. Nagle słychać dźwięk startującego helikoptera. To Air-Zermatt, elitarna służba ratownicza niosąca pomoc poszkodowanym w rejonie. Coś wydarzyło się na grani Matterhornu. Helikopter startuje z zawieszonymi na linie ratownikami, a następnie leci w stronę schronu Solvay. Powraca z poszkodowanym Hiszpanem oraz jego kompanami. Po obiedzie (liofilizaty) krótki rekonesans ściany Matterhornu. Podchodzimy do grani Hörnli Ridge. Po około 40 minutach wspinania i podchodzenia zawracamy, nie chcąc się przeforsować. Ćwiczymy jeszcze zjazdy i asekurację partnera, gdy nagle zaczyna się burza. Grad uderza w nasze kaski, uciekamy do namiotów. Wokół nas walą pioruny. 20-minutowa nawałnica przynosi grubą warstwę śniegu i znacznie obniża temperaturę powietrza. Martwimy się, że skała podczas jutrzejszej wspinaczki nie będzie już sucha... Atak na Matterhorn Pobudka o trzeciej w nocy. Mrok przerywają rozświetlające niebo błyskawice. W pośpiechu kompletujemy sprzęt. Kiedy jemy śniadanie, widzimy sznur jasnych punkcików – to światło czołówek przewodników i ich klientów ze schroniska. Startujemy i my. Pierwsze promienie słońca muskają szczyty Monte Rosa. Związanie się liną oznacza, że nie ma miejsca na kompromisy, zbędne i długie przerwy. Każdy musi dostosować tempo do osoby idącej z przodu. Bezpieczniejsza i szybsza byłaby wspinaczka w parach, ale niestety nie dysponujemy dwiema linami. Zespół otwierają i zamykają bardziej doświadczeni wspinacze, w naszym przypadku Arek i Robert, ja z Witkiem jesteśmy w środku. Mamy dosyć dobre tempo jak na czteroosobowy zespół. Odczuwam pragnienie (błędem było zabranie tylko litra wody!). Rozpuszczam śnieg w ustach. Skała jest krucha, wchodzenie po niej wymaga ostrożności. W końcu po czterech i pół godzinie „drapania w górę” docieramy na wysokość 4 tys. m do schronu Solvay. To mały drewniany budynek wciśnięty w poszarpaną grań góry. Strasznie chce mi się pić, robi mi się zimno. Jestem odwodniony i bardzo słaby. Z Witkiem zostaję w schronie – Arek i Robert będą atakować szczyt. Zamykają się drzwi schronu. Na sześć godzin. W końcu wracają! Są szczęśliwi, zdobyli szczyt, górę gór – Matterhorn – 4478 m. Dla mnie już samo dojście do schronu Solvay i przekroczenie magicznej granicy 4 tys. m jest dużym sukcesem. Z relacji Arka dowiaduję się, że wspinaczka powyżej schronu jest jeszcze trudniejsza, m.in. z powodu zamarzniętych lin, na których w wielu miejscach trzeba się podciągać. Z kolei ostatni odcinek przed szczytem to stroma śnieżna grań. Trudną technicznie Płytę Mosleya pokonujemy, zjeżdżając na linie. Uświadamiamy sobie, że jeśli nie zaczniemy schodzić w szybszym tempie, to na grani może zastać nas noc. Podczas zejścia kilka razy gubimy trasę. A może tylko nam się wydaje, że szliśmy właściwą… Kruchość skały, groźba niekontrolowanego lotu w dół sprawiają, że droga powrotna jest bardziej niebezpieczna niż wchodzenie na szczyt. W końcu docieramy do namiotów. Rano jedziemy w stronę jeziora Schwarzsee (2800 m). Po południu docieramy do Trockener Steg (2900 m.). Dzięki uprzejmości jednego z pracowników stacji kolejki nocujemy na ławach w poczekalni kolejki. Po odnalezieniu łazienki myjemy się w ciepłej wodzie w umywalce. Zdobyć górę gór. (Fot. Shutterstock) Nagroda na Breithorn Na Breithorn udajemy się „na lekko”, choć to nadal oznacza kilka kilogramów w plecaku. Początkowo idziemy pomiędzy szczelinami lodowymi a tyczkami będącymi granicą stoku narciarskiego. Na ostatnie 100 m zakładam raki. Śnieg jest zmrożony, a podejście strome. Ostatnie metry podchodzę z trudem. Kilka kroków, krótki odpoczynek. Po dojściu na szczyt zmęczenie nagle znika. Pozostaje tylko radość ze zdobycia pierwszego czterotysięcznika. I podziwianie okolicznych szczytów, które wkrótce przykryją nadciągające chmury. Widzimy dwa kolejne czterotysięczniki obok masywu Monte Rosy – Castor i Pollux. Następnym razem? Warto wiedzieć: Tomasz Wójt - adwokat z Łodzi Tomasz Wójt. (Fot. Archiwum prywatne) Wybrałem, to miejsce ponieważ: W górach wysokich oddycham pełną piersią. To miejsce, w którym nabieram dystansu i sił do rozwiązywania codziennych problemów. Bo góry potrzebne mi są do życia Moja podróż jest wyjątkowa, bo: Jej koszt jest niższy od kilkudniowego pobytu nad polskim morzem Mój patent: Dojazd własnym samochodem (w kilka osób), spanie w namiocie, jedzenie z Polski, topienie śniegu, uśmiech i szacunek dla osób z odmiennych kultur i krajów.
Zaledwie 30 min marszu wystarczy, by nasz mózg uwolnił endorfiny zwane hormonem szczęścia. Ruch nie tylko powoduje, że uśmiechamy się od ucha do ucha, zapominamy o stresie, ale też zwalcza wszelkie możliwe napięcia i sprawia, że po prostu chce się żyć. Nigdy nie zapomnę, jakim wspaniałym doświadczeniem było dla mnie wędrowanie od rana do wieczora baśniowymi kanionami Kapadocji, przemierzanie Lofotów, gdzie powietrze jest tak czyste, że od jego wdychania bolą płuca, albo trekking w świętej dolinie Inków w Peru, którędy wiedzie historyczny szlak do Machu Picchu. Ta przejmująca cisza plus nieziemskie krajobrazy i ludzie spotkani w drodze to najlepszy sposób na doładowanie akumulatorów, co po długiej zimie bardzo nam się wszystkim przyda. Dlatego w tym wydaniu Travelera, który jest jednocześnie moim pierwszym w roli redaktor naczelnej, po gorących debatach, przygotowaliśmy dla Was coś wyjątkowego. 30 najpiękniejszych szlaków świata, które możecie przejść lub przejechać. Gwarantujemy, że będzie to dla Was wielka przygoda, o czym zapewniają nasi autorzy, dla których przemierzanie setek kilometrów stało się już sposobem na życie. A im większy temu towarzyszy wysiłek, tym większa potem euforia. Dlatego wędrowanie jest jak narkotyk, ale taki, który pójdzie nam na zdrowie. Agnieszka Franus redaktor naczelna SPIS TREŚCI Podróż życia Chiny. Nowe centrum świata Travelery Poznaj nominowanych do nagrody i wybierz Podróż roku! Planeta Travelera Wieści ze świata Kierunek kultura Podróżuj z głową Tanie podróżowanie Los Angeles Patent Travelera Maski antysmogowe Miejsce miesiąca Stubai dobry na narty Etyka podróżnika Góry, czyli liczą się czas i szacunek Najpiękniejsze szlaki świata Ameryka Pn. i Pd. Autostrada panamerykańska Szlaki motocyklowe. 5 najpiękniejszych tras Rumunia. Trasa Transfogaraska Portugalia. Droga N-222 Szlaki samochodowe. 5 najpiękniejszych tras Peru. Pociągiem przez Andy Chiny. Kolej transtybetańska Szwajcaria. Bernina Express Wenezuela. Rowerem przez Gran Sabanę Szkocja. Orkady na dwóch kółkach Szlaki rowerowe. 5 najpiękniejszych tras Gruzja. Tuszetia na piechotę Islandia. Pieszy trawers wyspy Szlaki piesze. 5 najpiękniejszych tras Miasto w 48 godz. Tysiąc twarzy Brukseli Polska na weekend Łuk Mużakowa. Jeziora inne niż wszystkie Puszcza Kampinoska. Na tropie wilka Roztocze. Szumy na Tanwi Adventure Warto spróbować: Każdy może być astronomem Test Travelera Gadżety na co dzień Raport specjalny Austriaczka Ida Pfeiffer na początku XIX w. rusza dookoła świata Przerwa techniczna Świat na patelni Chleby świata Swoją drogą Igor Zalewski o długich rejsach Akademia foto Najlepsze zdjęcia czytelników W 24 godz. Lucerna
Każdy ma jakiegoś idola, którego chciałby poznać i zweryfikować, czy dorasta do naszego wyobrażenia o Jego wyjątkowości, czy może je przewyższa. Ja spełniłam swoje marzenie: z okazji polskiej premiery filmu dokumentalnego Życie Jane w ramach tegorocznego Planete Doc Review (polecam!) spotkałam kobietę, którą podziwiam od dzieciństwa. Wiele lat temu w amerykańskim wydaniu National Geographic przeczytałam artykuł dr Jane Goodall o szympansach. Zachwyciła mnie determinacja blond dziewczyny, która w 1960 r. ruszyła do Afryki „wyposażona wyłącznie w notes, ołówek i pasję” – jak sama zwykła mawiać. Zainspirowała mnie do podążania własną, niekoniecznie popularną i wygodną drogą. Jane, jak kazała mi do siebie mówić (trącając mnie przy tym zawadiacko łokciem), okazała się mieszanką łagodności człowieka zafascynowanego dziką naturą oraz uporu (a nawet szorstkości) osoby, która sama sobie wyznaczyła misję ratowania naszej planety. W trakcie odczytów skromnie ubrana, nawet bez wsparcia nowoczesnych multimedialnych pokazów potrafi skupić na sobie uwagę tłumów. Wykorzystuje ją wyłącznie do tego, by zmusić nas wszystkich do myślenia. Kiedy późnym wieczorem jadłam z Nią kolację, pomyślałam, że niektórzy ludzie są stworzeni do czynienia świata lepszym. I piękniejszym! Przeczytajcie koniecznie wywiad z Jane Goodall na str. 40!
SPIS TREŚCI: Fotoreportaż - Palio w Sienie. Na oślep i na oklep PODRÓŻUJ Z GŁOWĄ - Poznaj te miejsca. Witamy lato WYWIAD – LUDZIE W DRODZE - Jane Goodall kocha Tarzana PODRÓŻE ZA PÓŁDARMO - Tanie podróżowanie. Zdradzamy nasze sposoby MIASTO W 48 GODZ. - Sofia. Espresso w rzymskim amfiteatrze PODRÓŻE Z GWIAZDAMI - Zakynthos z gwarancją zabawy ADVENTURE - Motocyklem po bezdrożach. Przemysław Saleta w Australii Poradnik Travelera - Woda to życie. Albo zemsta Montezumy. Uzdatnij ją! Pozdrowienia z... Mongolii. Konny rajd po stepie Felieton Igora Zalewskiego - Jak wyssać ostatni grosz. Z turysty
Pierwszych turystów pracowici szwajcarscy górale wcale nie przyjmowali z otwartymi ramionami. Dziś już się to nie zdarza.
Zermatt bez samochodu W przeciwieństwie do innych zimowych kurortów, do których prowadzą utwardzone drogi, do Zermatt można dostać się tylko pociągiem. A dalej wedle uznania: saniami, elektryczną taksówką lub elektrycznym ski-busem. Mieszkańcy nie są skorzy do otwarcia miasteczka dla zmotoryzowanych – samochód najlepiej więc zostawić na płatnym parkingu w sąsiednim Tasch. Mimo tych niedogodności warto tu przyjechać na narty. Rzadko widzi się tak imponujące górskie krajobrazy otoczone wianuszkiem 38 czterotysięczników! Gdziekolwiek się wypuścimy na nartach, na wprost piętrzy się majestatyczny Matterhorn (4478 m n.p.m.), niczym strażnik okolicy. To najczęściej fotografowana góra świata. Złośliwi twierdzą, że gdy-by Stwórca jej nie wymyślił, Zermatt pozostałoby zapyziałą wioską. Do wyboru mamy tu trzy tereny narciarskie. Najstarsze leżą na Gornergrat (3090 m n.p.m) – trasy piękne, a dodatkową zaletą, zwłaszcza przy złej pogodzie, jest naziemna kolej, której ciepłymi wagonikami można wjechać na szczyt. Mniej zaawansowani narciarze, a także rodziny z dziećmi, powinny się wybrać na łatwiejsze stoki Sunnegga-Rothorn (3100 m n.p.m.) – wśród plusów tego terenu jest dobre nasłonecznienie tras i „skalne metro”, którym w 3 minuty dostaniemy się na górę. Najbardziej jednak ponętny wydaje się wariant trzeci, czyli jazda po imponujących terenach lodowcowych. Trzeba w tym celu dostać się na Mały Matterhorn (3885 m n.p.m.), dokąd prowadzi najwyższa kolejka linowa w Europie. Choć pokonuje niesamowitą różnicę poziomów – 2265 m – rzadko zdarzają się zasłabnięcia. Zapewne dlatego, że trasę robi się w kilku etapach, z postojami. A potem z góry w dół. Ale uwaga! „Lodowi policjanci” surowo tępią narciarzykamikadze (nawet konfiskatą ski-passu), którzy wypuszczają się poza szlaki. Na trasach typu „off piste” istnieje spore niebezpieczeństwo wpadnięcia do szczeliny skrytej pod grubą warstwą śniegu! Warto zobaczyć tu najwyżej położony w Alpach pałac lodowy. Wąskie zejście prowadzi w dół na salony ozdobione rzeźbami z lodu. Latem organizuje się tu degustacje win nawet dla 250 osób naraz! Małego Matterhornu robimy wycieczkę na stronę włoską do Breuil-Cervini. Trzeba na to zarezerwować cały dzień. Czeka tu 313 km tras. Zjazd prowadzi najpierw po stromym zboczu, a potem po rozległym, dużo łatwiejszym. Widoki niesamowite. Można jechać do dołu czerwoną nartostradą lub przeskoczyć na szerokie, niebieskie szlaki. Przy dobrych warunkach śniegowych nawet słabsi narciarze puszczają się szusem. Amatorzy lazanii i spaghetti bolognese znajdą tu wiele tanich barów przy szlakach. U Włochów warto też kupić tańszy alkohol. Podobno „białą granicę” przekraczają nie tylko narciarze, ale i przemytnicy szmuglujący biżuterię i narkotyki. Breuil-Cervinia u stóp Matterhornu (Cervino po włosku) i Monte Rosa uchodzi za jedną z największych stacji narciarskich we Włoszech. Leży na końcu doliny w bocznej odnodze Valle d’Aosta. Przed II wojną światową była to niewielka osada na górskiej hali z kilkoma pasterskimi szałasami i maleńkim kościołem. Można było tu dotrzeć pieszo lub na grzbietach osłów. Potem powyżej starej wioski wyrosło turystyczne miasteczko – blokowiska apartamentów i ogromne hotele, próbujące nasiłę konkurować ze ścianą alpejskich olbrzymów. Jednak wysoko położone tereny narciarskie (2–3 tys. m n.p.m.) gwarantują wspaniałą jazdę nawet wtedy, gdy w innych ośrodkach jest bardzo krucho ze śniegiem. Z Plateau Rosa można przeskoczyć na zbocza Gobba di Rollin po stronie szwajcarskiej (największe letnie tereny narciarskie w Alpach). Wystarczy jeden karnet. Po południu pełni wrażeń wracamy na stronę szwajcarską. Chowamy euro i wyciągamy franki. Zapominamy o raviolli i przechodzimy na steki. Najtaniej wypada danie na wynos w Big Shop przy głównej ulicy. Można zaszaleć i zamówić flambe, płonące dania, w jednej z restauracji przy Bahnhofstrasse. NO TO W DROGĘ • NA NARTY: Kurort doskonały dla zaawansowanych narciarzy, na lodowcu sezon przez cały rok, 74 wyciągi i kolejki górskie, dwa snowparki, half-pipe, najdłuższa trasa 15 km (2280 m różnicy wzniesień), ski-passy dzień/6 dni 175 zł/ 975 zł (combined ski-pass – dostęp do obszaru narciars-kiego, który łączy się z włoską Cerviną, dzieci do 9 lat – ski- passy za darmo, do 16. roku 50 proc. ceny). • PO NARTACH: tor łyżwiarski, korty tenisowe, squash, baseny w hotelach, basen solankowy, dyskoteki, restauracje i kino. n NOCLEGI: pensjonat – od 700 zł/tydzień. • INTERNET: www.zermatt.ch
Kraj helwetów oferuje wszystko to, co najlepsze w alpejskim narciarstwie. Kusi przede wszystkim jazdą wśród czterotysięczników. Szwajcarską specjalnością są również zaawansowane technicznie urządzenia. Obrotowe restauracje, obserwatorium meteo „Sphinxa” na Jungfraujoch i najwyżej położone w Europie stacje kolejowe.
GRYZONIA St. Moritz Perła wśród alpejskich kurortów, z tradycją i szykiem. Wciąż na topie, tyle że w ostatnich latach elitę gości stanowią głównie rosyjscy, a nie anglosascy krezusi. Oczywiście, mieszkanie w St. Moritz w sezonie to ekonomiczne samobójstwo. W sąsiedztwie jest jednak aż 12 innych miejscowości, gdzie kwatery są dostępniejsze. Tereny narciarskie należą do najlepszych na naszym kontynencie. Ozdobą są trasy na lodowcu Corvatsch i rozłożystej Diavolezzy. St. Moritz to miejsce luksusowych zakupów i takichże rozrywek. Na zamarzniętej tafli jeziora odbywają się konne wyścigi i rozgrywki polo. ■ 88 km wokół St. Moritz na 1 750–3 303 m (350 km w całym regionie Engadyna). ■ Sezon zimowy: 18 października 2008 r. – 31 maja 2009 r. ■ Za 6-dniowy karnet zapłacimy 346 franków szwajcarskich (ok. 860 zł). ■ Poza standardem: – jaccuzzi na wolnym powietrzu na Diavolezzy i Corvatschu; – przejażdżka po Cresta Run, naturalnym torze saneczkowym (trzeba rezerwować termin). ■ Najciekawsze imprezy: zawody Cartier Polo World Cup on Snow 29 stycznia – 1 lutego 2009 r., wstęp 50 franków (ok. 125 zł). www.bergbahnenengadin.ch, www.cresta-run.com, www.stmoritz.ch Samnaun Wielka strefa wolnocłowa kusi możliwością tanich zakupów elektroniki, kosmetyków, alkoholi... Tereny narciarskie wokół Samnaun łączą się z wyciągami austriackiego Ischgl, tworząc atrakcyjną huśtawkę Silvretta Arena. Okolice są też cenione przez miłośników skitouringu. Wioski regionu Samnaun są znakomitym miejscem cichego wypoczynku – w odróżnieniu od gwarnego, pełnego dyskotek Ischgl, które lansuje się sloganami o największej w Alpach liczbie jednoosobowych pokoi i zużytych prezerwatyw. ■ 235 km tras. ■ Sezon zimowy: 28 listopada 2008 r. – 3 maja 2009 r. ■ 6-dniowy skipass – 226 euro (ok. 555 zł). ■ Poza standardem: 50 bezcłowych sklepów. www.samnaun.ch, www.ischgl.com VALAIS Zermatt Wioska leży u stóp najbardziej charakterystycznego alpejskiego szczytu – Matterhornu. Trasy Zermatt łączą się z włoskimi ośrodkami Breuil--Cervinia oraz Valtournenche w Val d’Aosta. Wyciągi pod Matterhornem, w rejonie Theodulpass, są najwyżej położonymi w Europie. Orczyki docierają na rekordową wysokość, kulminację Gobba di Rollin (już po włoskiej stronie; 3 899 m). Rozległy teren daje ogromne możliwości zarówno bardzo wytrawnym, jak i początkującym narciarzom. Zaplecze z hotelami wszelkich kategorii jest naprawdę imponujące. Wybierając się do Zermatt, trzeba jedynie pamiętać, że samochody zostawiamy w pobliskim Tasch, a dalej podróżujemy koleją (za 7 franków), ponieważ wieś u stóp Matterhornu należy do 22 szwajcarskich stacji typu Car Free! W centrum znajdziecie pełne uroku ulice z kilkusetletnimi drewnianymi domami i spichrzami. A wśród nich – sklepik z fascynującymi posterami, na których Matterhorn odgrywa, oczywiście, kluczową rolę. ■ 183 km tras na wysokości 1 620–3 899 m (razem z włoskimi 313 km). ■ Sezon zimowy: 29 listopada 2008 r. – 26 kwietnia 2009 r. (najwyżej położone wyciągi działają przez cały rok). ■ 6-dniowy karnet Matterhorn Ski Paradise kosztuje 350 franków (ok. 860 zł). ■ Poza standardem: – 17-kilometrowy zjazd spod Klein Matterhornu, 2 250 m deniwelacji; – stacja kolejowa Gornergrat, jeden z najwspanialszym punktów widokowych na Matterhorn; – sztuczna grota lodowa pod wierzchołkiem Klein Matterhornu oraz taras widokowy na jego skalistej szczytowej turni; – podróż Glacier Expressem – fascynującą widokowo linią kolejową łączącą Zermatt z St. Moritz (7 godzin w jedną stronę). www.gvmsion.ch, www.bestofthealps.com, www.zermatt.ch, www.glacierexpress.ch ■ W krajach alpejskich stacja z 50 km tras zjazdowych zaliczana jest do mniejszych; panuje tendencja do obejmowania jednym karnetem rozległych terenów i łączenia ich wyciągami w jeden spójny system, tzw. huśtawkę (liczą często ponad 100 km). ■ Lekcje z instruktorem kosztują średnio 50–60 euro dziennie indywidualnie, 40 euro w grupie; dzieci zaczyna się uczyć w wieku 4 lat, w wielu miejscach organizowane są jednak zajęcia już dla 3-latków! Kurs trwa zazwyczaj 5 dni (4 godziny jazdy dziennie). ■ Za wypożyczenie sprzętu (narty zjazdowe + kije) z najwyższej półki zapłacimy 30–35 euro dziennie (ceny są progresywne, za 6 dni 160–170 euro), buty – 15 euro dziennie (60 euro za 6 dni); ze względu na komfort i higienę najlepiej używać własnych. ■ Kaski są dostępne w każdej wypożyczalni. Przymusu ich używania nigdzie nie ma, ale są gorąco zalecane. Na stokach praktycznie nie spotyka się dzieci bez kasków, zakłada je również coraz więcej dorosłych. ■ Czołową pozycję wśród wypożyczalni zajmują punkty serwisowe i sklepy sieci Intersport (www.intersport.com, zakładka Rent); sieć działa we Francji, w Szwajcarii i Austrii. ■ Trasy zjazdowe oznaczone są standardowo: kolorem czarnym – trudne, dla narciarzy zaawansowanych technicznie, czerwonym – średnio trudne, niebieskim – łatwe, czasem zielonym – łatwe łączniki między sektorami systemu. Wzdłuż tras ustawione są lizaki w danym kolorze z numerem trasy (łatwo odnaleźć je na mapkach dostępnych gratis przy kasach, w punktach informacji turystycznej oraz w recepcjach hoteli). Nieratrakowane zjazdy w terenie wyznaczane są czasami czerwonymi rombami z numerami (na mapkach linia przerywana). ■ Nie wolno ignorować komunikatów o zagrożeniu lawinowym (teren zamknięty oznaczają tablice z żółto czarną szachownicą) oraz o aktywnych szczelinach na lodowcach (tablice w kolorze czerwono-granatowym ze spadającą w otchłań ludzką sylwetką).
W śnieżno-lodowym apartamencie można się przespać od grudnia do kwietnia w kilku miejscach Europy (m.in. w Zermatt, Davos i Engelbergu w Szwajcarii oraz na niemieckim Zugspitze). Do wyboru jest igloo standardowe maksymalnie na 6 osób, ale również romantyczne.
IGLO Z KALORYFEREM Oczywiście spędzenie nocy w takich warunkach, nawet jeśli jesteśmy zaopatrzeni w dobrą matę izolacyjną, owczą skórę i ciepły śpiwór, stanowi pewne wyzwanie, bowiem temperatura w igloo jest bliska zeru. Teraz jednak z myślą o zmarźlakach w Gstaad w Szwajcarii powstało iglo... ogrzewane drewnem – wygląda jak normalne, ale jego konstrukcja przypominająca muszlę została wykonana z syntetycznego materiału. Niestety, za komfort trzeba zapłacić – noc w cieple to wydatek 269–290 euro od osoby, podczas gdy w zwykłym igloo wystarczy 45–120 euro. www.iglu-dorf.com ZOSTAŃ KSIĘCIEM Sealand to najmniejsze państwo świata, którego powstanie proklamował w 1967 r. 85-letni już Roy Bates, emerytowany oficer brytyjskiej armii. Znajdujące się na Morzu Północnym resztki pozostałych po II wojnie światowej platform przeciwlotniczych to zaledwie 550 m2, ale Sealand ma swoją konstytucję, flagę, hymn, nawet walutę (dolar Sealandu), własne znaczki i 50 obywateli, których duża część to członkowie rodziny rządzącej, na ogół wcale zresztą nieprzebywający na wyspie. Od pewnego czasu Sealand jest wystawiony na sprzedaż. Każdy może zostać księciem lub nawet królem. Za ile? – to zależy od wyników negocjacji z miłościwie panującym Royem Batesem. ZDOBYĆ WIESZAK Jeden z najsłynniejszych mostów świata – Harbour Bridge w Sydney – ze względu na wygląd zwany „wieszakiem”, niedawno święcił zdobycie przez dwumilionowego turystę. Od 1999 r. można się dostać na szczyt mostu, pokonując po łuku 1 439 schodków. Odbywa się to w trakcie 3,5-godz. wyprawy z przewodnikiem i specjalną asekuracją linkami. Koszt tej przyjemności to 179–295 dolarów australijskich (około 400–680 zł). www.bridgeclimb.com RELAKS WE WŁASNYM POKOJU Nie trzeba daleko wyjeżdżać, aby się zrelaksować. Ba, nie trzeba nawet wychodzić z pokoju. Oczywiście pod warunkiem że jest to pokój w hotelu Westin. Goście w ramach specjalnego programu spa mogą skorzystać z masażu: szwedzkiego, relaksacyjnego lub sportowego, który zostanie wykonany przez terapeutę w ich własnym pokoju. Przed masażem otrzymują kosz spa z kwiatami, gorzką czekoladą, butelką wody mineralnej oraz lis-tem informującym, jak najpełniej wykorzystać zabieg. Później pozostaje tylko zastosować się do zaleceń: słuchać odprężającej muzyki i wdychać aromat balsamicznych olejków. www.westin.pl E-PODRÓŻ @ Wirtualna Sri Lanka Niedawno uruchomiony projekt podróżniczo-fotograficzno-literacki, poświęcony państwu leżącemu u wybrzeży Indii, zawiera animowaną, interaktywną mapę świata (trzeba dodać, że ręcznie wykonaną!), ponad 200 fotografii oraz setki wypisów z literatury podróżniczej – relacji spisanych przez eksplorerów żyjących w różnych epokach, mających odmienny światopogląd oraz wrażliwość. Wirtualna wyprawa może być wstępem do prawdziwej podróży do Azji. www.palcempomapie.pl @ Wszystko o Kaukazie Strona pasjonatów-antropologów z Uniwersytetu Warszawskiego jest w całości poświęcona Kaukazowi. Autorami są zarówno studenci i młodzi naukowcy prowadzący badania w tym regionie, jak również analitycy i podróżnicy. Autorzy propagują wiedzę bez zbędnych uprzedzeń czy stereotypów. Chcą pokazywać nie tylko kulturę czy specyfikę poszczególnych narodów, ale też współczesną sytuację mieszkańców, ich codzienność i problemy.