National Geographic
type: channel
link: https://www.national-geographic.pl
date: 2026-03-20T07:06:07.000Z
update period: hourly
update frequency: 1
update base: 2000-01-01T12:00+00:00
items: Znasz to uczucie, że im gorzej śpisz, tym trudniej zasnąć? Błędne koło bezsenności jest coraz powszechniejsze
items: Już niedługo zmiana czasu na zimowy. Który czas jest dla nas lepszy?
items: Czy zmiana czasu naprawdę nam szkodzi? Pojawiło się nowe badanie
items: To nie lenistwo! Naukowcy odkrywają, dlaczego w upały chce się spać
items: Skąd się biorą ranne ptaszki? To zasługa DNA neandertalczyków
items: Ludzie nie hibernują, ale występuje u nich coś w rodzaju snu zimowego. Każdy z nas miał z tym do czynienia
items: Masz trudności z zasypianiem wieczorem? Częściej wychodź na zewnątrz w ciągu dnia – radzą naukowcy
items: Nieśmiertelne zwierzęta? Niesporczaki nie starzeją się, kiedy są zamrożone. Na czym polega ich sekret?
items: Sowy i skowronki – sprawdź, jaki masz chronotyp
items: Spędzili 40 dni w jaskini Lombrives bez telefonów i zegarków. Jakie są wnioski z eksperymentu naukowego?

Znasz to uczucie, że im gorzej śpisz, tym trudniej zasnąć? Błędne koło bezsenności jest coraz powszechniejsze
type: item
date: 2026-03-20T07:05:32.000Z
creator: Daryl Austin
subject: Nauka
subject: bezsenność
subject: medycyna
subject: mózg
subject: Zdrowie
subject: zegar biologiczny
description: Coraz większa liczba badań pokazuje, że stres i nawyki związane z bezsennością mogą utrudniać odpoczynek następnej nocy. Okazuje się, że jedna zła noc rzadko jest odosobnionym epizodem – częściej uruchamia mechanizm błędnego koła, w którym napięcie, frustracja i próby „wymuszenia snu” tylko pogarszają sytuację. Naukowcy zwracają uwagę, że to nie tylko kwestia tego, ile śpimy, ale też tego, jak reagujemy na brak snu: nasze myśli, emocje i codzienne nawyki mogą sprawić, że organizm coraz trudniej się wycisza. W efekcie bezsenność przestaje być chwilowym problemem, a zaczyna utrwalać się z nocy na noc.
encoded: Spis treści: Bezsenność to coś więcej niż jedna zła noc – może stać się błędnym kołem Czym naprawdę jest bezsenność – i czym nie jest Bezsenność przewlekła: jakie niesie konsekwencje dla zdrowia Jak jedna zła noc zamienia się w błędne koło bezsenności Jak przerwać błędne koło bezsenności Bezsenność dotyka milionów ludzi i często zaczyna się niewinnie – od jednej niespokojnej nocy. Problem w tym, że rzadko na niej się kończy. Coraz więcej badań pokazuje, że brak snu uruchamia mechanizmy, które utrudniają zasypianie także kolejnej nocy. Stres, napięcie i codzienne nawyki sprawiają, że organizm zamiast się wyciszać, pozostaje w stanie gotowości. W efekcie bezsenność może przerodzić się w samonapędzający się cykl, z którego trudno się wyrwać. Bezsenność to coś więcej niż jedna zła noc – może stać się błędnym kołem Niewielu z nas przechodzi przez życie bez choćby jednej czy dwóch niespokojnych nocy. Czy to przewracanie się z boku na bok przed ważnym egzaminem, pobudzenie przed istotną prezentacją, czy trudności z zaśnięciem pierwszej nocy w nowej strefie czasowej. Gorsza noc bywa frustrująca, ale zwykle szybko o niej zapominamy. Dla milionów osób jednak słaby sen nie jest rzadkim zakłóceniem. To codzienna walka. Szacuje się, że około 30 procent dorosłych doświadcza objawów bezsenności w od czasu do czasu, a około 10 procent spełnia kryteria przewlekłego zaburzenia bezsenności. A ponieważ niedobór snu wpływa na wszystko – od zdrowia serca i układu odpornościowego po regulację nastroju – „bezsenność to w praktyce problem całodobowy, a nie tylko nocne wyzwanie” – wyjaśnia badaczka snu dr Wendy Troxel. Na dodatek coraz więcej badań pokazuje, że zaburzenie to może się samo napędzać. Brak snu sprzyja kolejnym bezsennym nocom poprzez nasilanie reakcji stresu i lęku, które mu towarzyszą. Czym naprawdę jest bezsenność – i czym nie jest Z klinicznego punktu widzenia bezsenność to nie tylko zbyt krótki sen. „To zaburzenie charakteryzujące się utrzymującymi się trudnościami z zasypi…

bezsennosc-GettyImages-526934594-1ce35bb.jpg
width: 4500
height: 4500

Już niedługo zmiana czasu na zimowy. Który czas jest dla nas lepszy?
type: item
date: 2025-10-20T11:30:15.000Z
creator: Łukasz Załuski
subject: Przyroda
subject: czas
subject: zegar biologiczny
description: W ostatni weekend października po raz kolejny zmienimy czas z letniego na zimowy. Tej nocy będziemy spać o godzinę dłużej. Choć dla wielu to dobra wiadomość, wciąż pojawiają się pytania: który czas jest dla nas lepszy i czy to już ostatnia zmiana czasu?
encoded: W tym artykule: Kto wymyślił zmianę czasu? Od kiedy zmieniamy czas w Polsce? Zmiana czasu – który czas był pierwszy? Letni czy zimowy? Zmiana czasu – kiedy ostatni raz przestawimy zegarki? Zmiana czasu – ciekawostki Kto wymyślił zmianę czasu? Zaczęło się w Niemczech. 30 kwietnia 1916 roku obywatele II Rzeszy pierwsi na świecie przesunęli zegarki o godzinę do przodu. To nie Niemcy jednak wpadli na pomysł sezonowej zmiany czasu. Pierwszy na ten pomysł wpadł amerykański uczony i polityk Benjamin Franklin. Ten sam, który uważany jest za wynalazcę piorunochronu, a jednocześnie współautor Konstytucji USA. Franklin zauważył, że gdyby ludzie wstawali i kładli się spać wcześniej, zyskałaby na tym gospodarka. Tym tropem poszedł Brytyjczyk William Willet. Był tak przekonany o genialności pomysłu, że z własnych funduszy w 1907 r. opublikował broszurkę „The Waste of Daylight" („Marnowanie światła dziennego"). W opracowaniu wyliczył, że gdyby w okresie letnim przestawić zegary o 80 minut, można byłoby zaoszczędzić na oświetleniu kilka milionów funtów. Rząd brytyjski do wyliczeń Willeta podchodził sceptycznie. Tematem zainteresowali się natomiast Niemcy, którzy jako pierwsi w Europie zdecydowali się na inny czas letni i zimowy. W ich ślady poszły kolejne europejskie państwa, a wraz z nimi Amerykanie, którzy 19 marca 1918 roku ogłosili obowiązek stosowania czasu letniego na czas wojny. Strategiczna decyzja miała dać oszczędność ogromnych ilości paliwa wykorzystywanego do produkcji energii elektrycznej. Od kiedy zmieniamy czas w Polsce? W naszym kraju pierwsze próby wprowadzenia zmiany czasu czyniono jeszcze w pierwszej połowie XX wieku. Jednak dopiero od 1977 nieprzerwanie przestawiamy zegarki każdej wiosny i jesieni. Dziś czas letni obowiązuje w prawie 70 krajach świata. Od roku 2000 w całej Unii Europejskiej czas letni zaczyna się w ostatnią niedzielę marca, a kończy w ostatnią niedzielę października. Zmiana czasu – który czas był pierwszy? Letni czy zimowy? Po raz pierwszy zmien…

zmiana-czasu-85234bf.jpg
width: 7000
height: 4667

Czy zmiana czasu naprawdę nam szkodzi? Pojawiło się nowe badanie
type: item
date: 2025-09-17T10:39:09.000Z
creator: Jonasz Przybył
subject: Nauka
subject: czas
subject: lato
subject: sen
subject: Zdrowie
subject: zegar biologiczny
subject: zima
description: W mediach co i rusz pojawiają się dyskusje na temat sensowności stosowania zmiany czasu. Zastanawiamy się, czy nie powinniśmy wybrać jednego z nich – zimowego lub letniego – i trzymać się go cały rok. Zwolennicy tego rozwiązania jako jeden z argumentów przedstawiają fakt, jakoby zmiana czasu skutkowała problemami zdrowotnymi. Czy to prawda? Naukowcy mają inne zdanie, a potwierdzają to najnowsze badania.
encoded: Badacze z Duke Clinical Research Institute w Północnej Kalifornii sprawdzili, czy zmiana czasu z zimowego na letni – lub odwrotnie – zwiększa ryzyko występowania zawałów serca. Wzrost zachorowań to częsty argument osób negatywnie nastawionych do zmiany czasu. Kiedy jest zmiana czasu? Wszystkie kraje Unii Europejskiej stosują te same daty zmian czasu – mimo dyskusji na temat zniesienia tej praktyki. Przejście na czas zimowy następuje w ostatnią niedzielę października (wtedy przestawiamy zegarki z 3:00 na 2:00, a więc śpimy o godzinę dłużej), a na czas letni w ostatnią niedzielę marca (tu z kolei przestawiamy z 2:00 na 3:00, a więc śpimy o godzinę krócej). Zmiana czasu i jej wpływ na zdrowie Wcześniejsze analizy i spekulacje badaczy, szczególnie te przeprowadzone w Szwecji, sugerowały wzrost występowania ostrego zawału mięśnia sercowego o 24% w poniedziałek po zmianie czasu na letni. Miało być to związane z koniecznością wstania do pracy wcześniej, niż był przyzwyczajony organizm. Byłoby to alarmujące, ale czy jest się czego bać? Sprawa wymagała bardziej wnikliwej analizy. Naukowcy z Duke Clinical Research Institute opublikowali swoje badanie „Daylight Savings Time and Acute Myocardial Infraction” w czasopiśmie „JAMA Network Open”. Zmieniło ono dotychczasowe spojrzenie na wpływ zmiany czasu na zdrowie. Przeanalizowali oni dane 168 870 pacjentów z 1124 szpitali na przestrzeni niemal 10 lat. Mediana wieku osób badanych wynosiła 65 lat, a 33,8% z nich stanowiły kobiety. Informacje pochodziły od pacjentów, którzy trafili do szpitala tydzień przed, w trakcie lub tydzień po zmianie czasu na letni lub zimowy. Sprawdzano przede wszystkim ich śmiertelność, częstotliwość występowania udaru mózgu czy zawału serca i porównywano z innymi okresami. Czy przestawianie zegarków nam szkodzi? Według badaczy… nie. Nie wykazano istotnych różnic w występowaniu zawałów czy udarów w okresie przed i w trakcie zmiany czasu. Liczba zawałów w tygodniu zmiany czasu wyniosła 28 678, a w tygodniu j…

GettyImages-2152192174-06740f9.jpg
width: 6720
height: 4480

To nie lenistwo! Naukowcy odkrywają, dlaczego w upały chce się spać
type: item
date: 2025-07-03T11:48:38.000Z
creator: Magdalena Salik
subject: Nauka
subject: Porady
subject: Traveler
subject: badania
subject: Dom
subject: drzemka
subject: sen
subject: upał
subject: zegar biologiczny
description: Ciepło może dosłownie położyć nas spać – i nie jest to tylko nasze subiektywne wrażenie. Badania nad muszkami owocowymi wykazały, że upał aktywuje w ich mózgu biologiczny mechanizm odpowiedzialny za senność. Naukowcy podejrzewają, że podobny system może działać także u ludzi, niezależnie od kultury czy przyzwyczajeń.
encoded: Spis treści: Dlaczego upał nas usypia? Naukowcy znaleźli odpowiedź u muszek owocowych Muszka owocowa pod lupą naukowców – dlaczego idealnie nadaje się do badań nad snem Jak działa wewnętrzny termometr? Muszki owocowe zdradzają tajemnice snu Czym jest konektom i dlaczego naukowcy mapują mózg muszki owocowej? Upał potrafi skutecznie spowolnić naszą codzienną aktywność. Gdy temperatura rośnie, czujemy się zmęczeni, ospali i mamy trudność z koncentracją. Zjawisko to nie jest wyłącznie domeną ludzi – także inne organizmy reagują na wysoką temperaturę w podobny sposób. Najnowsze badania pokazują, że u muszek owocowych senność w czasie upałów nie jest kwestią przypadku, lecz efektem działania specjalnego mechanizmu w mózgu. Co więcej, odkrycie to może rzucić nowe światło na to, jak ludzki organizm reaguje na ciepło i dlaczego sjesta niekoniecznie jest tylko kulturowym zwyczajem. Dlaczego upał nas usypia? Naukowcy znaleźli odpowiedź u muszek owocowych Kiedy jest gorąco, zdarza się, że senność dopada nas w samym środku dnia. Mamy wówczas nieodpartą ochotę na drzemkę. W wielu krajach można ją odbyć w trakcie sjesty. To kilkugodzinna przerwa w czasie skwarnego popołudnia, kiedy zamykane są sklepy i restauracje, a życie dosłownie zamiera. Ciepło nas usypia. Co zaskakujące, wynalazek sjesty może nie mieć podłoża kulturowego, tylko biologiczne. Temperatura wpływa na wiele ludzkich aktywności – od jedzenia, przez aktywność fizyczną, po sen. Dotychczas jednak nie badano, w jaki sposób neurony czuciowe współpracują z tymi, które regulują cykl dobowy u żywych organizmów. Dlaczego tak bardzo chce nam się spać, gdy robi się za gorąco? I czy dotyczy to tylko ludzi? Problem zbadali naukowcy z Uniwersytetu Northwestern. W artykule opublikowanym w czasopiśmie naukowym „Current Biology” wykazali, że muszki owocowe wyposażone są w precyzyjny biologiczny mechanizm, który zachęca je do drzemki w czasie upałów. Muszka owocowa pod lupą naukowców – dlaczego idealnie nadaje się do badań nad snem –…

upal-sen-GettyImages-2014860178-bbafdd1.jpg
width: 1024
height: 681

Skąd się biorą ranne ptaszki? To zasługa DNA neandertalczyków
type: item
date: 2023-12-18T10:29:48.000Z
creator: Mateusz Łysiak
subject: Historia
subject: National Geographic Site
subject: Nauka
subject: ewolucja
subject: genetyka
subject: neandertalczycy
subject: sen
subject: Travel
subject: Wolny czas
subject: zegar biologiczny
description: DNA neandertalczyków jest obecne u współczesnych ludzi za sprawą krzyżowania się naszych przodków i ich krewnych setki tysięcy lat temu. Co im zawdzięczamy? Można się zaskoczyć.
encoded: W tym artykule: Dna neandertalczyków a wczesne wstawanie Tak zmieniał się rytm dobowy Co mamy w sobie z DNA neandertalczyków? Różnimy się od siebie. To, jacy jesteśmy, jest warunkowane przez DNA, ale nie tylko. Kolejne badania dowodzą, że to, jak w dorosłym życiu radzimy sobie z np. emocjami, jest w dużej mierze zależne od tego, jak wyglądały pierwsze lata naszego życia, w tym bliska relacja z rodzicami. Szerzej zajmuje się tym tematem epigenetyka. To jednak zagadnienie na inny artykuł, a nawet całą ich serię. Dna neandertalczyków a wczesne wstawanie Wróćmy do różnic między ludźmi. Nierzadko stosujemy pewne uproszczenia. I tak na przykład jedni wolą psy, inni koty – tu niektórzy wskazują na powiązania z pewnymi cechami charakteru. A co w przypadku podziału na tzw. nocnych marków i ranne ptaszki? Tu znów kluczowe może okazać się nasze DNA, a konkretnie gen łączony z... neandertalczykami. Wskazuje na to ostatnie badanie opublikowane na łamach czasopisma naukowego „Genome Biology and Evolution”. Niemal każdy z nas ma w sobie coś z Homo neanderthalensis. Naukowcy mówią o 1 do 4 procent DNA neandertalczyków w przypadku osób pochodzenie nieafrykańskiego. Jak to możliwe? Cóż, ludzie i neandertalczycy krzyżowali się już ponad 250 tys. lat temu. Międzygatunkowe kontakty seksualne okazały się mieć daleko idące konsekwencje. Część DNA neandertalczyków jest związana ze snem, a właściwie wewnętrznym zegarem biologicznym. Autorzy wspomnianego badania porównali geny współczesnych ludzi i neandertalczyków. W obu grupach odkryto pewne podobieństwa w wariantach genetycznych powiązanych właśnie z rytmem dobowym. Osoby, u których zaobserwowano tę właściwość, mają większe skłonności do wczesnych pobudek. Tak zmieniał się rytm dobowy W przypadku neandertalczyków gen wczesnego wstawania miał pomóc im w dostosować się do rocznych zmian natężenia światła dziennego. Ta korelacja ma sens w kontekście historii ludzkości. Kiedy pierwsi ludzie przenieśli się z Afryki na północ, po raz pierwszy d…

skad-sie-biora-ranne-ptaszki-to-zasluga-dna-neandertalczykow-0f74fdd.jpg
width: 960
height: 540

Ludzie nie hibernują, ale występuje u nich coś w rodzaju snu zimowego. Każdy z nas miał z tym do czynienia
type: item
date: 2023-02-17T07:01:50.000Z
creator: Jan Stradowski
subject: Historia
subject: National Geographic Site
subject: bezsenność
subject: medycyna
subject: noc
subject: sen
subject: sny
subject: światło
subject: Zdrowie
subject: zegar biologiczny
subject: zima
description: Wiele ssaków zapada w sen zimowy. Jak się okazuje, u ludzi również można zaobserwować podobne zjawisko. Na czym ono polega?
encoded: W tym artykule: Czy pora roku wpływa na to, jak długo śpimy? Zimą wydłuża się faza snu REM Jak zadbać o sen zimą i na początku wiosny? Zimą powinniśmy jak najczęściej korzystać z naturalnego światła Zwierzęta zapadające w sen zimowy mogą pozostawać w tym stanie przez wiele miesięcy. Ten niezwykły mechanizm pozwala im przetrwać okres niskich temperatur i związany z tym niedobór pożywienia. Jednak ludzie zdecydowanie zaliczają się do stworzeń aktywnych zimą. Udaje nam się to przede wszystkim dzięki zdobyczom cywilizacji: ubraniom, zapasom jedzenia i ciepłym domom. Z najnowszych badań wynika jednak, że i u ludzi dochodzi do zmian rytmu dobowego, które przypominają trochę sen zimowy. Do takich wniosków doszli badacze z Niemiec. Ich pracę naukową opublikowało czasopismo „Frontiers in Neuroscience”. Czy pora roku wpływa na to, jak długo śpimy? Niezależnie od tego, czy jesteśmy „sowami”, czy „skowronkami”, nasze zegary biologiczne są nastawiane przez słońce. Teoretycznie zmiana długości dnia i ekspozycji na światło w ciągu roku może wpływać na długość i jakość naszego snu. Ale ustalenie, jak to wygląda w praktyce, jest trudne. Z badań ankietowych, w których ludzie oceniają swój sen wynika, że zimą śpimy dłużej. Jednak naukowcy z Kliniki Snu i Chronomedycyny w szpitalu św. Jadwigi w Berlinie (St. Hedwig-Krankenhaus) postanowili to zbadać dokładniej. Epidemia bezsenności. Dlaczego nasz mózg omija fazy snu? Całonocny, zdrowy sen wydaje się dziś czymś równie rzadkim i staroświeckim jak ręcznie napisany list. Wygląda na to, że wszyscy idziemy na skróty, zwalczając bezsenność pigułkami czy ... <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/fazy-snu-na-czym-polega-sen-nrem-i-rem-dlaczego-snimy-i-jak-dziala-wtedy-nasz-mozg-fot-getty-images1-aeb8bf8.jpeg" width="938" height="528" alt="Fazy snu: na czym polega sen NREM i REM? Dlaczego śnimy i jak działa wtedy nasz mózg? (fot. Getty Images)" title="Fazy snu: na czym polega sen NREM i REM? Dlaczego śnimy…

ludzie-nie-hibernuja-ale-wystepuje-u-nich-cos-w-rodzaju-snu-zimowego-kazdy-z-nas-mial-z-tym-do-czynienia-fot-getty-images-35ee311.jpg
width: 2119
height: 1414

Masz trudności z zasypianiem wieczorem? Częściej wychodź na zewnątrz w ciągu dnia – radzą naukowcy
type: item
date: 2022-12-17T08:03:28.000Z
creator: Magdalena Salik
subject: National Geographic Site
subject: Nauka
subject: medycyna
subject: sen
subject: słońce
subject: światło
subject: Zdrowie
subject: zegar biologiczny
description: Co robić, kiedy wieczorem mamy trudność z zaśnięciem, a rano – z dobudzeniem się? I jeśli te kłopoty dopadają nas zimą? Naukowcy podpowiadają, że gdy za oknem jest zimno i ciemnawo, szczególnie ważne jest, byśmy przebywali na zewnątrz i wystawiali się na światło dzienne.
encoded: W tym artykule: Kiedy studenci później kładą się spać? Opóźniony rytm dobowy Ekspozycja na światło dzienne Kiedy wcześniej zasypiamy: zimą czy latem? Intuicja podpowiadałaby, że gdy dni są długie, a jasno jest jeszcze nawet późnym wieczorem, mamy większą ochotę na przebywanie na zewnątrz. Spacery, spotkania z przyjaciółmi, sport – to wszystko wiosną i latem możemy robić w tych godzinach, w których zimą zazwyczaj zagrzebujemy się już pod kocem. A jednak nie przekłada się to na czas zasypiania. Wbrew pozorom to w zimie może być nam znacznie trudniej zasnąć. I w konsekwencji – trudniej się dobudzić o tej samej porze, co latem. Dlaczego tak się dzieje? Odpowiedzi poszukali naukowcy z Uniwersytetu Waszyngtońskiego. Badania, które pomogły im rozwiązać zagadkę, przeprowadzili na własnych studentach. Kiedy studenci później kładą się spać? – Nasze ciało działa zgodnie z naturalnym rytmem dobowym. To on decyduje, kiedy wieczorem kładziemy się spać – mówi Horacio de la Iglesia, profesor biologii Uniwersytetu Waszyngtońskiego. To zarazem także starszy autor pracy opublikowanej w czasopiśmie naukowym „Journal of Pineal Research”. “Zielone recepty” nie działają. Chodzi o presję Badania twierdzą, że spędzanie czasu na łonie natury jest dobre dla zdrowia psychicznego ludzi tylko wtedy, gdy czują, że jest to ich własny wybór, a nie zalecenie. – Jeśli twoja ekspozycja na światło w ciągu dnia w okresie zimowym jest zbyt mała, opóźnia to twój rytm dobowy. W rezultacie przesuwa się moment, kiedy zasypiasz – dodaje naukowiec. Wykazały to badania prowadzone w latach 2015–2018. W tym okresie pięciuset studentów uniwersytetu zostało poproszonych o noszenie na nadgarstkach opasek monitorujących ich rytm dobowy. Okazało się, że niezależnie od pory roku, studenci spali tak samo długo. Jednak w dni powszednie w zimie kładli się spać średnio o 35 minut później i wstawali średnio o 27 minut później niż w dni powszednie w lecie. Opóźniony rytm dobowy Ten wynik zaskoczył naukowców. Uniwersytet Wasz…

masz-trudnosci-z-zasypianiem-wieczorem-czesciej-wychodz-na-zewnatrz-w-ciagu-dnia-radza-naukowcy-fot-getty-images-47f00ce.jpg
width: 2119
height: 1414

Nieśmiertelne zwierzęta? Niesporczaki nie starzeją się, kiedy są zamrożone. Na czym polega ich sekret?
type: item
date: 2022-10-10T12:03:24.000Z
creator: Magdalena Salik
subject: National Geographic Site
subject: Nauka
subject: Przyroda
subject: biologia
subject: Edukacja
subject: hibernacja
subject: przyroda
subject: zegar biologiczny
subject: zwierzęta
description: Niskie temperatury są niestrasznie wielu organizmom żywym. Jednak szczególnie dobrze radzą sobie z nimi niesporczaki. Te słynne wodne misie nie tylko potrafią przetrwać w kilkudziesięciu stopniach poniżej zera, ale również się wtedy nie starzeją.
encoded: W tym artykule: Niesporczaki: mistrzowie przetrwania Jak zasnąć i się nie zestarzeć Niesporczaki w stanie kriobiozy Śpiącą królewnę znamy głównie z filmu Disneya, ekranizacji bajki pochodzącej z XVII wieku. To opowieść o córce króla, która – po ukłuciu się wrzecionem – zapadła w sen na całe sto lat. Do życia przywrócił ją dopiero pocałunek księcia. Co istotne, po obudzeniu się królewna wyglądała dokładnie tak jak wówczas, gdy zapadła w sen. Przez sto lat w ogóle się nie zestarzała. Określenie „śpiąca królewna” jest wykorzystywane nie tylko w popkulturze. Używają go również badacze niesporczaków, bardzo małych bezkręgowców, które słynną z niezwykłych umiejętności przetrwania. Naukowcy, którzy się nimi zajmują, wysunęli pewien czas temu intrygującą hipotezę. Zasugerowali, że niesporczaki, kiedy z powodu bardzo trudnych warunków środowiskowych przechodzą w stan życia utajonego, nie starzeją się. Nazwali tę teorię hipotezą „śpiącej królewny”. Niesporczaki: mistrzowie przetrwania Niesporczak Schrödingera – polski fizyk wprowadził zwierzę w stan kwantowej superpozycji. Jak to możliwe? Niesporczak to pierwsze w historii wielokomórkowe zwierzę wprowadzone w nieokreślony, kwantowy stan. Czy niesporczak podzielił los słynnego kota Schrödingera? Niesporczaki, nazywane też wodnymi misiami, są mistrzami radzenia sobie w skrajnych warunkach. W 2007 r. dwa ich gatunki przez dziewięć dni krążyły wokół Ziemi na wysokości około 270 km. W tym czasie były wystawione na promieniowanie kosmiczne oraz temperatury między minus 180 a plus 100 st. C. Po powrocie na Ziemię – i po nawodnieniu – wróciły do życia. Zwierzęta te poddawano również innym ekstremalnym testom. W zeszłym roku badacze udowodnili, że po wystrzeleniu ich z działa z prędkością 825 m/s przeżyją zderzenie z ziemią. Tym samym okazało się, że wytrzymują ciśnienie 1,14 gigapaskali. To ponad 11 tys. razy więcej niż ciśnienie na powierzchni morza (1013,25 hektopaskala). Jak zasnąć i się nie zestarzeć Te superzdolności to nie koni…

niesmiertelne-zwierzeta-niesporczaki-nie-starzeja-sie-kiedy-sa-zamrozone-na-czym-polega-ich-sekret-fot-getty-images-0f90f85.jpg
width: 2000
height: 1500

Sowy i skowronki – sprawdź, jaki masz chronotyp
type: item
date: 2022-06-01T18:02:00.000Z
subject: Historia
subject: Ludzie
subject: National Geographic Site
subject: czas
subject: psychologia
subject: Zdrowie
subject: zegar biologiczny
description: Od trybu życia człowieka zależy nie tylko jego samopoczucie, wyrażane emocje czy stan zdrowia, ale również predyspozycje do kłamania, a nawet flirtowania – uważają psychologowie.
encoded: W tym artykule: Idealny jak skowronek Jak zostać skowronkiem? Ile jest sów, a ile skowronków? Ile trwa doba biologiczna? Dlaczego kobiety są częściej skowronkami? Sowy i skowronki – jak się mają do płci? Jesteś sową czy skowronkiem? Łatwość, z jaką rano wstajemy, nie zależy od siły woli, ale prawie w połowie od genów, w jakie zostaliśmy wyposażeni. Dopiero zaś w dalszej kolejności od dostępu do światła i wieku. Według badań najnudniejsi ludzie to religijni analitycy baz danych. Co jeszcze nudzi nas w innych? Kim są najnudniejsi ludzie? Badacze opracowali archetyp największego nudziarza na podstawie naszych stereotypów i uprzedzeń. <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/wedlug-badan-najnudniejsi-ludzie-to-religijni-analitycy-baz-danych-co-jeszcze-nudzi-nas-w-innych-ea6aa33.jpeg" width="938" height="625" alt="Według badań najnudniejsi ludzie to religijni analitycy baz danych. Co jeszcze nudzi nas w innych?" title="Według badań najnudniejsi ludzie to religijni analitycy baz danych. Co jeszcze nudzi nas w innych?" /> Sowy i skowronki charakteryzują zupełnie odmienne cechy zachowań. Wydaje się jednak, że przeciwnie niż z ludowym powiedzeniu, że kto rano wstaje, temu Pan Bóg daje, nagroda skowronkom się nie należy. Poranni korzystają przecież z tego, że ich wewnętrzne preferencje zbiegają się ze społecznymi oczekiwaniami – szkoła i praca zaczynają się wcześnie w ciągu dnia. Sowa natomiast chodzi spać zgodnie z własnym zegarem biologicznym, czyli w nocy. Wczesne wstawanie zaś przypłaca społecznym jet lagiem. Różnice między sową a skowronkiem, czyli różnice w tzw. chronotypach, sięgają jednak znacznie głębiej. Nie chodzi tylko o ilość energii, z jaką funkcjonujemy o różnych porach dnia. Rytm snu i aktywności jest najbardziej widocznym przejawem zegara biologicznego. Rządzi jednak wieloma funkcjami organizmu: od trawienia po temperaturę ciała, a nawet zdolności inteligencji i kreatywności. Kto żyje wbrew zegarowi biologicznemu, nie tylk…

sowy-i-skowronki-sprawdz-jaki-masz-chronotyp-e5b96e1.jpeg
width: 1920
height: 1080

Spędzili 40 dni w jaskini Lombrives bez telefonów i zegarków. Jakie są wnioski z eksperymentu naukowego?
type: item
date: 2021-04-26T10:25:57.000Z
subject: Ludzie
subject: National Geographic Site
subject: Nauka
subject: eksperyment
subject: francja
subject: izolacja
subject: Zdrowie
subject: zegar biologiczny
description: Grupa Francuzów potrzebowała chyba nieco więcej izolacji niż ta wywołana pandemią, więc zeszła na 40 dni do mrocznej jaskini bez zegarków i telefonów.
encoded: W ramach projektu Deep Time w kompleksie grot Lombrives w Ariege, w południowo-zachodniej Francji ochotnicy siedzieli w chłodzie (12 stopni) i wilgoci (95 proc.) by sprawdzić zdolność adaptacji człowieka do izolacji. Co ciekawe, kierownictwo nie powiedziało im dokładnie, ile czasu spędzą w mroku. Naukowcy monitorujący stan i zachowanie 8 mężczyzn i 7 kobiet w wieku 27 – 50 lat dzień przed zakończeniem eksperymentu zeszli do jaskini ogłosić, że wkrótce będą mogli wyjść na powierzchnię. View oEmbed on the source website Zgodnie z założeniem, w niedzielę 26 kwietnia grotołazi wyłonili się ze swojej kryjówki sądząc, że byli w środku 23 dni. Jedynie przewodzący grupie Christian Clot znał prawdę. Już po wyjściu przed porannym słońcem chronić musieli oczy ciemnymi okularami. W jaskini mieli tylko latarki i lampki na kaskach. Na prąd do baterii musieli sami zapracować, bo mieli przenośny „nożny” generator. Spali w namiotach, ale nie wiedząc która, jest godzina, musieli korzystać z wewnętrznego zegara biologicznego. On wyznaczał rytm odpoczynku i posiłków. Wodę czerpali ze studni 44 metry pod ziemią. Sami musieli przygotowywać swoje posiłki korzystając jedynie ze sprzętu biwakowego. View oEmbed on the source website W rozmowie z dziennikarzami jeden z ochotników, nauczyciel matematyki Johan Fracois, przyznał się do zmagania z potrzebą ucieczki. Jak powiedział BBC, “miał dziką potrzebę” wyjścia na zewnątrz. Zwalczał ją, dbając przy okazji o kondycję fizyczną, biegając pod ziemią. Robił “kółka” długości 10 kilometrów. Aż 2/3 ochotników stwierdziło, że mogłoby zostać dłużej. - Pierwszy raz w życiu poczuliśmy, jakbyśmy wcisnęli przycisk pauzy w naszym życiu. Pierwszy raz mieliśmy czas, żeby się zatrzymać i robić coś w spokoju. To było fantastyczne - Marina Lançon powiedziała dziennikowi “The Guardian”. View oEmbed on the source website Projekt przygotowała organizacja Human Adaption Institute zajmująca się badaniami nad zdolnością człowieka do adaptacji do trudnych warunków klim…

eksperyment-w-jaskini-lombrives-3a8f700.jpeg
width: 1000
height: 667