National Geographic
type: channel
link: https://www.national-geographic.pl
date: 2025-06-30T13:46:50.000Z
update period: hourly
update frequency: 1
update base: 2000-01-01T12:00+00:00
items: Zęby mądrości to „medyczne złoto” – mogą pomóc w leczeniu wielu chorób
items: Najstraszniejsze kły świata. Tak uzbrojone ssaki pojawiały się na Ziemi aż pięć razy
items: Smok z Komodo ma zęby pokryte żelazem. Tyranozaury mogły być podobnie wyposażone
items: Ludzie po raz pierwszy przetestują lek, dzięki któremu rosną zęby. To może być przełom w medycynie
items: Co jedli nastolatkowie 10 tys. lat temu? Prehistoryczna „guma do żucia” daje wyobrażenie o diecie paleo
items: Na próchnicę cierpieli już wikingowie. Był to powszechny problem wśród dorosłych
items: Tyranozaury nie biegały z zębami na wierzchu? Nowe odkrycie wskazuje, że miały wargi i to pokryte łuskami
items: XVII-wieczna kobieta z Francji miała zęby leczone złotem. Cierpiała, żeby być piękną
items: W Stanach Zjednoczonych 9-latka odnalazła olbrzymi ząb megalodona. Odkrycie „jedyne w życiu”
items: Dlaczego Majowie wwiercali w zęby drogocenne klejnoty? Naukowcy odkryli, że nie tylko dla wyglądu
items: Czytanie ze szczęki? To nie wróżby, to działa. Pokaż mi swoje zęby, a powiem ci jak żyłeś
items: Ząb prawdę nam powie

Zęby mądrości to „medyczne złoto” – mogą pomóc w leczeniu wielu chorób
type: item
date: 2025-06-30T13:24:33.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Nauka
subject: badania naukowe
subject: medycyna
subject: odkrycia
subject: zęby
description: Usunięte zęby mądrości, które najczęściej trafiają do utylizacji, mogą stać się rewolucyjnym narzędziem medycyny regeneracyjnej. Ich miazga kryje komórki macierzyste zdolne do przekształcania się w komórki nerwowe czy sercowe, a można je pozyskać bez etycznych kontrowersji.
encoded: Spis treści Medyczny skarb w niepotrzebnych zębach Niezwykłe właściwości komórek miazgi zębowej „Ósemki” jako biologiczne ubezpieczenie? Co roku miliony ludzi usuwają sobie „ósemki”. Zęby te traktujemy jako niepotrzebną a czasem wręcz kłopotliwą pozostałość ewolucyjną. Tymczasem okazuje się, że miazga tzw. zębów mądrości zawiera cenne komórki macierzyste. Medyczny skarb w niepotrzebnych zębach Badania prowadzone przez dr. Gaskona Ibarretxe z Uniwersytetu Kraju Basków w Bilbao wykazały, że miazga zębów mądrości zawiera komórki macierzyste zdolne do przekształcania się m.in. w neurony, komórki mięśnia sercowego czy tkanki kostnej. Zespół Ibarretxe’go był w stanie uzyskać z nich funkcjonalne komórki neuronopodobne zdolne do przewodzenia impulsów elektrycznych – co jest kluczowe przy odbudowie uszkodzonych połączeń nerwowych, np. w mózgu. Komórki z miazgi zębowej mają kilka istotnych zalet w porównaniu z innymi typami komórek macierzystych (np. z zarodka czy szpiku kostnego). Przede wszystkim ich pozyskanie nie wiąże się z kontrowersjami etycznymi – usunięte zęby i tak trafiłyby do utylizacji. Dodatkowo, przechowywanie własnych komórek eliminuje ryzyko odrzutu przeszczepu i skraca czas potrzebny na leczenie, ponieważ nie trzeba szukać zgodnych dawców. Niezwykłe właściwości komórek miazgi zębowej Wstępne badania pokazują ogromny potencjał terapeutyczny tych komórek. W modelach zwierzęcych wykazano, że mogą one np. zastąpić zniszczone neurony produkujące dopaminę w chorobie Parkinsona. Są zdolne także do wytwarzania substancji chroniących synapsy, co opóźnia odkładanie się szkodliwych białek w chorobie Alzheimera. Co więcej, istnieją dowody na ich zdolność do redukcji złogów amyloidu i ograniczania stanu zapalnego w mózgu. Poza układem nerwowym, komórki macierzyste miazgi mogą: przyspieszać odbudowę kości, wspierać regenerację tkanek po operacjach onkologicznych w obrębie jamy ustnej, poprawiać funkcję serca u modeli zwierzęcych z jego niewydolnością, być potencjalnym źró…

AdobeStock1320728902-d5d7368.jpeg
width: 5824
height: 3264

Najstraszniejsze kły świata. Tak uzbrojone ssaki pojawiały się na Ziemi aż pięć razy
type: item
date: 2025-01-10T10:48:34.000Z
creator: Magdalena Salik
subject: Nauka
subject: Przyroda
subject: badania naukowe
subject: ewolucja
subject: zęby
subject: zwierzęta
description: Długie, wystające poza czaszkę kły były morderczą bronią. Posiadało ją wiele wymarłych już zwierząt. Naukowcy zbadali, dlaczego zęby szablaste były tak skuteczne. I dlaczego obecnie nie ma ich żadne zwierzę żyjące na Ziemi.
encoded: Spis treści: Smilodony – najsłynniejsze ssaki z szablastymi zębami Dlaczego zęby szablaste były aż tak skuteczne? Szczęki, których już nie ma Niektóre z pomysłów natury są tak dobre, że pojawiają się w przyrodzie więcej niż raz. Przykładem rodzaj uzębienia, który potrafi zamienić muzea historii naturalnej w domy grozy. Mowa o kłach drapieżników szablozębnych. Każdy, kto kiedykolwiek widział czaszkę smilodona, raczej jej nie zapomni. Charakterystyczne zęby szablaste były wyspecjalizowaną, skuteczną bronią. Tylko wśród ssaków niezależnie od siebie wyewoluowały aż pięć razy. Skąd ten sukces? Odpowiedzi poszukali naukowcy z University of Bristol oraz Monash University, przeprowadzając symulacje oraz intrygujące praktyczne doświadczenia. Smilodony – najsłynniejsze ssaki z szablastymi zębami Smilodony – nazywane też kotami albo tygrysami szablozębnymi – były dużymi ssakami drapieżnymi. Odniosły ewolucyjny sukces. Na Ziemi pojawiły się ok. 3 mln lat temu i przetrwały aż do 10 tys. lat temu, do końca plejstocenu. Ważący do 200 kg myśliwi powodzenie na polowaniach zawdzięczali m.in. swojemu uzębieniu. Poza rzędami mniejszych zębów w ich szczękach tkwiły zakrzywione kły, długie nawet na kilkadziesiąt centymetrów. Wystawały na zewnątrz przez cały czas, nawet gdy zwierzę zamykało paszczę. Widok atakującego smilodona musiał być przerażający. Przypomnijmy sobie, jak wygląda ryczący lew. Lwy otwierają paszczę pod kątem maks. 65 stopni. Dla smilodonów było to aż 120 stopni. Szablaste zęby pozwalały wbić się głęboko w ciało ofiary, następnie zaś je rozerwać. Drapieżniki mogły dzięki nim polować na megafaunę: mamuty, jelenie, bizony czy wielkie naziemne leniwce. Dlaczego zęby szablaste były aż tak skuteczne? By tak duże kły spełniały swoje funkcje, powinny łączyć dwie sprzeczności. Z jednej strony musiały być długie i cienkie, by wkłuć się w ciało ofiary. Równocześnie powinny być też bardzo wytrzymałe, żeby w czasie ataku nie ulec złamaniu. Oba te rodzaje przystosowań badał zespół dr…

Smilodon-e8d5e7c.jpg
width: 1200
height: 630

Smok z Komodo ma zęby pokryte żelazem. Tyranozaury mogły być podobnie wyposażone
type: item
date: 2024-07-24T10:57:48.000Z
creator: Magdalena Salik
subject: National Geographic Site
subject: Przyroda
subject: dinozaury
subject: indonezja
subject: warany
subject: Wolny czas
subject: wyspy indonezji
subject: zęby
description: Naukowcy odkryli nowy sposób, w jaki słynne warany z Komodo są przystosowane do polowań. Zwierzęta te mają brzegi zębów pokryte żelazem, co ułatwia im rozrywanie ofiar. Zęby tyranozaurów mogły być wzmocnione w ten sam sposób.
encoded: W tym artykule: Co warany mają wspólnego z dinozaurami? Zęby waranów pokryte żelazem Żelazne zęby największych drapieżników Jaszczurki nie kojarzą się nam z groźnymi stworzeniami. Jednak gdybyśmy mieszkali w Indonezji, byłoby zupełnie inaczej. Na tamtejszych wyspach – a konkretnie na wyspach Archipelagu Sundajskiego – żyją największe i najniebezpieczniejsze jaszczurki świata. To warany z Komodo, zwane również smokami z Komodo (Varanus komodoensis). Warany z Komodo są o rząd wielkości dłuższe od występujących w Polsce jaszczurek zwinek czy padalców. Mogą osiągać nawet trzy metry długości. Ich waga sięga 80–90 kg. Tak duże zwierzęta są znakomitymi myśliwymi. Warany to drapieżniki szczytowe i to bardzo groźne. Przyczajają się i polują z zaskoczenia, atakując zwierzęta znacznie większe od siebie. Ich ofiarami padają bawoły wodne, konie, świnie i jelenie. Smoki nie gardzą również mniejszymi ptakami i ssakami. Co warany mają wspólnego z dinozaurami? Niekiedy spotyka się stwierdzenie, że warany to żyjące dinozaury. Nie jest ono ścisłe. Warany są z dinozaurami spokrewnione, ale bardzo daleko, jak wszystkie gady. Zwierzęta te są o wiele młodsze – wyewoluowały kilka milionów lat temu w Australii. Stamtąd dotarły do Indonezji, gdzie się zadomowiły. Ich bliższymi kuzynami są aligatory i krokodyle. Mimo to naukowcy znajdują podobieństwa między dinozaurami a smokami z Komodo. Pół roku temu zespół badaczy zebrał zęby dorosłego warana żyjącego w zoo w Toronto. Okazały się zaskakująco podobne do zębów teropodów. To podrząd dwunożnych i mięsożernych dinozaurów, do którego należały takie wielkie bestie jak gigantozaur czy spinozaur. Podobnie jak one, dorosłe smoki z Komodo mają silnie zakrzywione zęby z ząbkowanymi krawędziami. – Jesteśmy bardzo podekscytowani tym odkryciem. Dzięki niemu smok z Komodo staje się organizmem modelowym do badania trybu życia i strategii zdobywania pokarmu przez wymarłe teropody – mówiła w styczniu Tea Maho, główna autorka pracy opublikowanej w „PLOS ONE”.…

smok-z-komodo-ma-zeby-pokryte-zelazem-tyranozaury-mogly-byc-podobnie-wyposazone-aa14c1a.jpg
width: 1430
height: 954

Ludzie po raz pierwszy przetestują lek, dzięki któremu rosną zęby. To może być przełom w medycynie
type: item
date: 2024-06-25T11:35:03.000Z
creator: Mateusz Łysiak
subject: National Geographic Site
subject: Nauka
subject: leki
subject: nauka
subject: Wolny czas
subject: zęby
description: Naukowcy z Japonii przetestują na ludziach lek, który może być przełomem w medycynie i stomatologii. Dzięki preparatowi ludziom mają odrastać brakujące zęby. Badawcza grupa pacjentów rozpocznie leczenie jeszcze w tym roku.
encoded: W tym artykule: Pierwszy taki lek na bezzębie Przełom w medycynie? Dlaczego ludziom wypadają zęby? Mówi się, że zęby to wizytówka człowieka. Dbamy więc o nie od najmłodszych lat, czy to poprzez codzienną higienę, czy regularne wizyty u stomatologa lub ortodonty. Bywa jednak, że tracimy zęby – czasem z powodu choroby, innym razem przez uszkodzenia mechaniczne. Niestety, złamane zęby w przeciwieństwie do kości nie zrastają się same. Sposobów na uzupełnienie brakującego uzębienia jest kilka. Najczęściej pacjenci wstawiają sobie pojedyncze implanty lub korony. Cena jednego zęba waha się od kilkuset złotych do nawet dwóch tysięcy. Pierwszy taki lek na bezzębie Przełomem w leczeniu ma być nowy lek podawany dożylnie. Preparat został opracowany przez badaczy z Uniwersytetu w Kioto w Japonii. Pierwsi pacjenci otrzymają go we wrześniu tego roku. Najpierw lek będzie zastosowany u 30 mężczyzn w wieku 30–64 lat. Każdemu z nich brakuje co najmniej jednego zęba trzonowego. Następnie do badania dołączą pacjenci z częściowym bezzębiem lub osoby, którym brakuje do pięciu zębów stałych. Jeżeli testy na ludziach dadzą pozytywne wyniki, lek ma być dostępny w leczeniu wszystkich form bezzębia od około 2030 roku. Pigułka zamiast ćwiczeń? To możliwe – mówią naukowcy – ale wskazane tylko dla części z nas Zamiast biegania czy treningu na siłowni wystarczy pigułka? Teoretycznie to możliwe. Jednak większość z nas nie powinna rezygnować z ćwiczeń fizycznych. <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/pigulka-zamiast-cwiczen-to-mozliwe-mowia-naukowcy-ale-tylko-dla-czesci-z-nas-fot-shutterstock-ea1bad2.jpg" width="938" height="626" alt="Pigułka zamiast ćwiczeń? To możliwe – mówią naukowcy – ale tylko dla części z nas (fot. Shutterstock)" title="Pigułka zamiast ćwiczeń? To możliwe – mówią naukowcy – ale tylko dla części z nas (fot. Shutterstock)" /> Przełom w medycynie? Opracowanie leku na bezzębie to owoc kilkuletnich badań nad przeciwciałem USAG-1, które hamuje…

dzieki-temu-lekowi-ludziom-maja-odrastac-zeby-164480f.jpg
width: 2121
height: 1414

Co jedli nastolatkowie 10 tys. lat temu? Prehistoryczna „guma do żucia” daje wyobrażenie o diecie paleo
type: item
date: 2024-01-24T11:51:32.000Z
creator: Magdalena Salik
subject: Historia
subject: National Geographic Site
subject: archeologia
subject: diety
subject: epoka kamienia
subject: historia
subject: Społeczeństwo
subject: zęby
description: Ślady DNA znalezione na żywicy pozwoliły odkryć, czym żywili się młodzi ludzie w epoce kamiennej. W ich diecie ważną rolę odgrywały pstrągi i orzechy laskowe.
encoded: W tym artykule: Znalezisko z poprzedniego wieku Dieta nastolatków z epoki kamienia Problemy z uzębieniem Niecałe 10 tys. lat temu grupa ludzi obozowała na zachodnim wybrzeżu Skandynawii. Byli wśród nich nastolatkowie, którzy chętnie żuli „paleo gumę”. Czyli żywicę z kory brzozy – przypominające smołę czarne kawałki mazi brzozowej. W mezolicie – czyli środkowej epoce kamiennej – i wcześniej było to popularne lepiszcze. Maź brzozową, zwaną też smołą brzozową, z kory brzozy potrafili wytwarzać już neandertalczycy. Później stosowano ją do produkcji narzędzi. Być może więc grupa ludzi sprzed dziesięciu mileniów skrupulatnie przeżuwała kawałki żywicy, by użyć ich na przykład do osadzenia kamiennego toporka na drewnianym trzonku. Jednak możliwe też, że kawałki gumy żuto w tym samym celu, w jakim żuje się ją obecnie: dla zabawy. Albo po to, by oczyścić jamę ustną. Różnego rodzaju substancje pochodzenia naturalnego – jak żywice z drzew iglastych czy gumy roślinne – przez wieki bywały stosowane w podobny sposób w wielu częściach świata. Znalezisko z poprzedniego wieku 9700 lat później na tym samym wybrzeżu pojawili się archeolodzy. W latach 90. XX wieku dawne obozowisko zostało odkryte na stanowisku Huseby Klev na północ od Goeteborga. To jedno z najstarszych wykopalisk w Szwecji, gdzie znaleziono szczątki ludzkie. Poza nimi naukowcy natrafili tam na blisko dwa tysiące artefaktów z krzemienia oraz 115 kawałków przeżutej żywicy. Jak wyglądała kobieta z epoki kamiennej? Powstała fenomenalna rekonstrukcja Czy ludzie żyjący tysiące lat temu byli podobni do nas czy nie? Odpowiedź dają coraz doskonalsze rekonstrukcje wykonywane przez artystów specjalistów. Jedna z nich stanęła właśnie na wys... <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/jak-wygladala-kobieta-z-epoki-kamiennej-powstala-fenomenalna-rekonstrukcja-fot-oscar-nilsson-89a9cc7.jpeg" width="750" height="600" alt="Jak wyglądała kobieta z epoki kamiennej? Powstała fenomenalna rekonstrukcja (…

co-jedli-nastolatkowie-10-tys-lat-temu-prehistoryczna-guma-do-zucia-daje-wyobrazenie-o-diecie-paleo-fot-verner-alexandersen-443d2ef.jpg
width: 1755
height: 711

Na próchnicę cierpieli już wikingowie. Był to powszechny problem wśród dorosłych
type: item
date: 2023-12-14T11:00:00.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: National Geographic Site
subject: skandynawia
subject: średniowiecze
subject: szwecja
subject: wikingowie
subject: Wolny czas
subject: zęby
description: Próchnica i stany zapalne zębów – były powszechnymi problemami szwedzkich wikingów w okresie średniowiecza. Wikingowie próbowali wówczas leczyć zęby, ale często kończyło się to ich utratą, a wcześniej – dotkliwym bólem.
encoded: W tym artykule: Również Wikinga bolą ząbki Próchnica była w średniowieczu powszechna „Nici dentystyczne” wikingów Dieta wikingów przyczyną chorób zębów? Próchnica dziś i wczoraj Wikingowie kojarzeni się często jako nieustraszeni i groźni wojownicy, którzy siali spustoszenie w Europie tysiąc lat temu. Szczególnie dotkliwe były ich najazdy na Wyspy Brytyjskie. Jednak i oni byli tylko ludźmi i cierpieli na choroby oraz dolegliwości znane dziś. Również Wikinga bolą ząbki Szwedzcy naukowcy opublikowali właśnie na łamach prestiżowego czasopisma „Plos One” wyniki analiz blisko 3300 zębów, które należały do 171 osób. Osoby te były pochowane w X-XII wieku na cmentarzysku w Varnhem w południowej Szwecji. Jakie wnioski? Zęby ponad 60 proc. badanych dorosłych miały oznaki próchnicy, najczęściej na powierzchni korzenia. Co ciekawe, żaden z młodych osobników nie miał próchnicy. Eksperci zaobserwowali również inne patologie, w tym infekcje zębów i oznaki utraty zębów przed śmiercią. U kilku osobników próchnica była na tyle poważna, że powodowała ból zęba. Próchnica była w średniowieczu powszechna Naukowcy zwracają uwagę na to, że częstość występowania próchnicy zębów w badanej przez nich populacji jest zbliżona do tej odnotowanej w innych populacjach europejskich w tym czasie. Zastrzegają jednak, że prawie jedna czwarta zębów zmarłych z Varnhem została utracona przed lub po śmierci, co prawdopodobnie może nieco wypaczać wyniki analiz. Co na to wskazuje? Na przykład zaobserwowano, że częstość występowania próchnicy w tej populacji zmniejszała się wraz z wiekiem dorosłych. Jest to nieoczekiwanym wynikiem, który prawdopodobnie odzwierciedla zwiększoną utratę zębów u osób starszych. Faktycznie, u nich problem próchnicy zmniejszał się. Ale komfort życia na jej skutek zdecydowanie spadał. „Nici dentystyczne” wikingów Wikingowie próbowali radzić sobie z chorobami zębów. Na zębach widoczne są ślady zabiegów „dentystycznych” (w postaci starć), które miały zapewne na celu zmniejszenie bólów…

na-prochnice-cierpieli-juz-wikingowie-byl-to-powszechny-problem-wsrod-doroslych-6e0d5e2.jpg
width: 4723
height: 3361

Tyranozaury nie biegały z zębami na wierzchu? Nowe odkrycie wskazuje, że miały wargi i to pokryte łuskami
type: item
date: 2023-03-31T13:56:19.000Z
creator: Magdalena Salik
subject: National Geographic Site
subject: Przyroda
subject: biologia
subject: dinozaury
subject: Edukacja
subject: ewolucja
subject: paleontologia
subject: przyroda
subject: zęby
description: Nowe badanie wskazuje, że tyranozaury wcale nie miały wyeksponowanych zębów. Zakrywały je wargi takie same jak u współczesnych jaszczurek.
encoded: W tym artykule: Zęby dinozaurów: nauka kontra popkultura Jak odkryto, że dinozaury miały wargi? Jak wyglądały wargi dinozaurów? Czy szczęki drapieżnych dinozaurów było podobne do szczęk dzisiejszych krokodyli, czy raczej jaszczurek? U tych pierwszych rząd górnych zębów jest stale widoczny. Natomiast u tych drugich zęby zakryte są wargami. Dotychczas uważano, że teropody – czyli podrząd dwunożnych i mięsożernych dinozaurów – przypominał krokodyle, jeśli chodzi o ekspozycję zębów. Stąd niezliczone przedstawienia tyranozaurów i welociraptorów z rzędami wielkich kłów wystających z górnej szczęki. Tak wygląda chociażby T-rex w klasycznym „Parku Jurajskim”. Jednak międzynarodowy zespół naukowców wykazał, że w rzeczywistości dinozaury wyglądały inaczej. W najnowszym numerze prestiżowego czasopisma „Science” ukazała się praca, w którym naukowcy udowadniają, że zęby tyranozaurów kryły się za wargami. Tak samo jak u jaszczurek albo hatterii. Czy dinozaury potrafiły machnąć ogonem tak szybko, że wywoływały grom dźwiękowy? Znamy już odpowiedź Do niedawna sądzono, że w historii Ziemi istniały zwierzęta, które umiały poruszyć pewną częścią ciała z prędkością naddźwiękową. Chodzi o dinozaury z rodziny diplodoków, mające... <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/czy-dinozaury-potrafily-machnac-ogonem-tak-szybko-ze-wywolywaly-grom-dzwiekowy-znamy-juz-odpowiedz-fot-getty-images-1176e78.jpg" width="933" height="700" alt="Czy dinozaury potrafiły machnąć ogonem tak szybko, że wywoływały grom dźwiękowy? Znamy już odpowiedź (fot. Getty Images)" title="Czy dinozaury potrafiły machnąć ogonem tak szybko, że wywoływały grom dźwiękowy? Znamy już odpowiedź (fot. Getty Images)" /> Hatterie to gady występujące jedynie w Nowej Zelandii. Są jedynymi przedstawicielami sfenodontów – rzędu gadów, które przeżyły rozkwit w erze mezozoicznej. Czyli w tym samym czasie, kiedy na Ziemi dominowały dinozaury. Zęby dinozaurów: nauka kontra popkultura – Kiedy w XIX wieku z…

tyranozaury-nie-biegaly-z-zebami-na-wierzchu-nowe-odkrycie-wskazuje-ze-mialy-wargi-i-to-pokryte-luskami-ryc-mark-witton-ad61999.jpg
width: 1260
height: 632

XVII-wieczna kobieta z Francji miała zęby leczone złotem. Cierpiała, żeby być piękną
type: item
date: 2023-02-07T12:40:40.000Z
creator: Jakub Rybski
subject: Historia
subject: National Geographic Site
subject: Edukacja
subject: europa
subject: francja
subject: medycyna
subject: odkrycia
subject: Zdrowie
subject: zęby
description: Nowe badania wykazały, że arystokratka, która żyła w XVII-wiecznej Francji, została poddana „innowacyjnej” metodzie leczenia dentystycznego. Jej zęby były podtrzymywane złotymi drutami. Badacze twierdzą, że musiała to być dla niej tortura, a ból był niemalże nie do wytrzymania.
encoded: W tym artykule: Jak rozwijała się medycyna na przestrzeni dziejów? Stomatologia w XVI wieku była wciąż na prymitywnym poziomie Badania wykazały, że kobieta mogła zdecydować się na zabieg z powodów romantycznych Medycyna, tak samo, jak inne dziedziny nauki, przez setki lat była doskonalona metodą prób i błędów. Przed odkryciem promieniowania rentgenowskiego, znieczulenia lub penicyliny, leczenie różnych chorób i dolegliwości wyglądało zupełnie inaczej. Nie zawsze przynosiło upragnione rezultaty, a niekiedy zabiegi powodowały więcej szkód, niż pożytku. Jak rozwijała się medycyna na przestrzeni dziejów? Z drugiej strony starożytna medycyna często zaskakiwała współczesnych naukowców. Już w epoce kamienia przeprowadzono pierwszą zakończoną sukcesem amputację. Pacjent żył jeszcze od sześciu do dziewięciu lat. Z kolei w czaszce sprzed 5000 lat badacze odkryli ślady udanej operacji ucha. Nie inaczej było z zębami. Ludzie już dawno temu zdali sobie sprawę z tego, jak ważne i wrażliwe są jednocześnie. Wiedzieli to m.in. Majowie, którzy wwiercali w sobie drogocenne klejnoty w zęby. Badania wykazały, że substancja, która była wykorzystywana do przymocowywania kamieni, miała niezwykle cenne właściwości higieniczne, lecznicze i profilaktyczne. Materiał ten zapobiegał między innymi powstawaniu próchnicy. Co więcej, nawet zęby egipskich mumii miały ślady wiercenia lub posiadały złote wypełnienia. Stomatologia w XVI wieku była wciąż na prymitywnym poziomie Najnowsze badania wykazały, że przełom XVI i XVII wieku nie przyniósł jeszcze znacznego rozwoju stomatologii. Naukowcy analizowali szczątki francuskiej arystokratki Anne d'Alègre, która żyła w latach 1565–1619. Chociaż szkielet został odnaleziony w 1988 roku w Chateau de Laval w północno-zachodniej Francji, do tej pory nie poświęcono mu więcej uwagi. Gra VR zamiast znieczulenia? Droga Brenta Bauera do zdrowia pokazuje medycynę przyszłości Od wirtualnej rzeczywistości do antygrawitacyjnej bieżni - opowieść Brenta Bauera o powrocie …

anne-d-alegre-76e33db.webp
width: 970
height: 546

W Stanach Zjednoczonych 9-latka odnalazła olbrzymi ząb megalodona. Odkrycie „jedyne w życiu”
type: item
date: 2023-01-18T09:00:34.000Z
creator: Jakub Rybski
subject: Historia
subject: National Geographic Site
subject: drapieżniki
subject: Edukacja
subject: oceany
subject: prehistoria
subject: rekiny
subject: skamieniałości
subject: Społeczeństwo
subject: ssaki
subject: zęby
description: 9-letnia dziewczynka z Maryland może mówić o niezwykłym szczęściu. Znalazła ponad 12-centymetrowy ząb megalodona. To prehistoryczny rekin, który uważany jest za jedną z największych ryb drapieżnych w historii.
encoded: W tym artykule: 9-lenia dziewczynka znalazła olbrzymi ząb Megalodon był największą ze znanych ryb drapieżnych Molly w przeszłości znalazła już kilka zębów prehistorycznych rekinów Megalodony żyły w okresie neogenu 9-letnia Molly Sampson wraz ze swoją starszą siostrą Natalie to zapalone paleontolożki. Miłością do skamieniałości zaraził je ojciec. Już od najmłodszych lat fascynowały się poszukiwaniem skarbów. Sama Molly na swoim koncie ma już ponad 400 odnalezionych zębów różnych rekinów. Jednak ostatnie znalezisko, przeszło jej najśmielsze oczekiwania. 9-lenia dziewczynka znalazła olbrzymi ząb Świąteczny poranek 25 grudnia niewątpliwie będzie dla niej niezapomniany. Po tym, jak w wigilię Bożego Narodzenia pod choinką znalazła wodery, od razu postanowiła zrobić z nich użytek. Następnego dnia od rana brodziła w zimnej wodzie zatoki Chesapeake. W pewnym momencie zauważyła coś, co na pierwszy rzut oka przypominało ząb rekina. – Zobaczyłam coś dużego. Byłam wówczas w wodzie po kolana – opowiada w rozmowie z telewizją CNN. Na początku spróbowała wydobyć przedmiot swoją łopatką do przesiewania. Ta jednak okazała się nieskuteczna. Po krótkiej chwili, z pomocą ojca, skamieniałość udało się wydobyć. Sampsonowie postanowili zanieść znalezisko do Calvert Marine Museum, które znajduje się w Solomons w ich rodzinnym stanie Maryland. Pracownicy muzeum specjalizują się m.in. w paleontologii lokalnej. Megalodon był największą ze znanych ryb drapieżnych Dr Stephen Godfrey, paleontolog, który podjął się identyfikacji zęba, potwierdził, że należał do megalodona. Prehistoryczny rekin był postrachem oceanów ok. 15,9–2,6 mln lat temu. Według zapisu kopalnego była to największa ze znanych ryb drapieżnych. Były niezwykle groźne i szybkie. Największe osobniki mierzyły nawet 20 metrów długości, a sama głowa miała prawie 5 metrów. Dla porównania uważany za jednego z najgroźniejszych rekinów – żarłacz biały – osiąga przeciętnie długość do 6 metrów. – Niektórzy całe życie szukają zębów megalodona…

zab-megalodona-1519ffa.jpg
width: 914
height: 648

Dlaczego Majowie wwiercali w zęby drogocenne klejnoty? Naukowcy odkryli, że nie tylko dla wyglądu
type: item
date: 2022-05-25T07:13:32.000Z
creator: Jakub Rybski
subject: Historia
subject: National Geographic Site
subject: ameryka środkowa
subject: archeologia
subject: belize
subject: cywilizacja majów
subject: Edukacja
subject: gwatemala
subject: honduras
subject: Kultura
subject: odkrycia archeologiczne
subject: Społeczeństwo
subject: Travel
subject: zęby
description: Przyozdabianie zębów cennymi kamieniami szlachetnymi było powszechną praktyką wśród starożytnych Majów. Najnowsze badania wykazały jednak, że w tej praktyce nie chodziło jedynie o ładny uśmiech…
encoded: W tym artykule: Niezwykła praktyka przyozdabiania zębów miała nie tylko estetyczne zastosowanie W badaniach analizowano zęby z trzech stanowisk archeologicznych Inkrustacje były tworzone z niezwykłą precyzją Majowie wciąż skrywają przed nami wiele tajemnic. Każde kolejne odkrycie archeologiczne udowadniają, że w okresie prekolumbijskim była to jedna z najlepiej rozwiniętych cywilizacji regionu. Niezwykła praktyka przyozdabiania zębów miała nie tylko estetyczne zastosowanie Najnowsze badania zostały opublikowane na łamach czasopisma naukowego „Journal of Archeological Science: Reports”. Zespół naukowców z meksykańskiego Centrum Badań i Studiów Zaawansowanych Narodowego Instytutu Politechnicznego postanowił lepiej przyjrzeć się intrygującemu zwyczajowi inkrustacji zębów. Starożytna świątynia Majów odkryta w Meksyku. Archeologom pomógł laser Badacze zidentyfikowali 478 starożytnych miejsc ceremonialnych w Meksyku. Udało się to dzięki połączeniu technologii lasera z teleskopem Uczeni postanowili przeanalizować materiał, który był wykorzystywany do przymocowywania klejnotów do zębów Majów. Okazuje się, że substancja ta miała niezwykle cenne właściwości higieniczne, lecznicze i profilaktyczne. Ten specyficzny „klej” poza tym, że w doskonały sposób utrzymywał kamienie lub minerały w wywierconych dziurach, był również bardzo pomocny w zapobieganiu chorób zębów. Chodzi m.in. o próchnicę. W badaniach analizowano zęby z trzech stanowisk archeologicznych Uczeni w badaniach wykorzystywali zęby, które zostały odnalezione na trzech stanowiskach archeologicznych: w Gwatemali, Belize i Hondurasie. Kości należały do osób, które pochodziły z niższych klas społecznych. Badacze odkryli, że w materiale uszczelniającym klejnoty znajduje się ok. 150 cząstek organicznych, które występują w żywicy roślinnej. Doniosłe odkrycie w starożytnym mieście Majów Tikal Nieznany dotąd kompleks architektoniczny został odkryty przez archeologów w starożytnym mieście Majów Tikal, na terenach współczesnej …

zeby-majow-83c74ce.jpeg
width: 2560
height: 1707

Czytanie ze szczęki? To nie wróżby, to działa. Pokaż mi swoje zęby, a powiem ci jak żyłeś
type: item
date: 2019-03-07T01:13:34.000Z
creator: redakcja
subject: National Geographic Site
subject: Nauka
subject: badania
subject: Edukacja
subject: historia
subject: Kuchnia
subject: Moto
subject: Technologia
subject: Travel
subject: zęby
description: Po setkach lat z zębów można wyczytać stan zdrowia ich posiadacza, na przykład niedobór witaminy D, wynikły z niedoboru słońca – dowodzą naukowcy na łamach pisma „Journal of Archaeological Science”.
encoded: Analiza mikroskopowej struktury zębów pozwala na zidentyfikowanie niedoboru witaminy D w organizmie, nawet po kilkuset latach od śmierci – dowodzą kanadyjscy antropolodzy. Naukowcy odkryli, że kiedy organizm jest pozbawiony dostatecznego poziomu witaminy D, pozostawia to ślad w zębinie, tkance zęba leżącej pod szkliwem. Te ślady odkładają się warstwami, niczym przyrastające pierścienie w pniach drzew. "Wszyscy jesteśmy świadomi znaczenia witaminy D, jednak nie mieliśmy jak dotąd tak precyzyjnego sposobu mierzenia tego, co działo się z ludźmi, i kiedy" - wyjaśnia antropolożka, Lori D'Ortenzio z McMaster University w Kanadzie. Niedobór witaminy D może prowadzić do krzywicy, na którą obecnie cierpi miliard ludzi na Ziemi. Wiele przypadków krzywicy wywołanych jest niedoborem światła słonecznego. Naukowcy badali zębinę pochodzącą ze szkieletów z kanadyjskiej prowincji Quebec i z Francji z XVII i XVIII w., porównując wyniki badań z grupą kontrolną z dzisiejszych czasów. Okazało się, że w jednym przypadku mężczyzna z Quebecu cierpiał na krzywicę. Źródło: PAP

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/18e07eaea91846e518609bfbb17e38d817424d6a-36c9025.jpeg
width: 5760
height: 3840

Ząb prawdę nam powie
type: item
date: 2010-02-01T11:33:00.000Z
creator: Redaktor National Geographic
subject: National Geographic Site
subject: Nauka
subject: archeologia
subject: jura krakowsko-częstochowska
subject: neandertalczycy
subject: zęby
description: Od początku 2010 roku polscy naukowcy dokonują samych sensacyjnych odkryć. Wystarczy wspomnieć o niezwykle ważnym dla ewolucji znalezisku tropów, dokonanym przez Grzegorza Niedźwiedzkiego i Piotra Szreka w kamieniołomie Zachełmie pod Kielcami, a tu już media krzyczą o kolejnej sensacji. W jaskini Stajnia w Jurze Krakowsko – Częstochowskiej odnaleziono … zęby.
encoded: Może trudno w to uwierzyć, ale na te trzy zęby trzonowe czekała polska nauka bardzo, bardzo długo. Dlaczego? Dlatego, że są one namacalnym dowodem na to, że na terenie Polski przebywali setki tysięcy lat temu neandertalczycy. Odkrycie, dokonane przez naukowców z Uniwersytetu Szczecińskiego w jaskini Stajnia, jest pierwszym znaleziskiem szczątków neandertalskich w naszym regionie Europy. O tym, że neandertalczycy mogli zapuszczać się w okolice Wisły i Odry na polowania, świadczyły odkrywane co pewien czas kamienne narzędzia, pozostawione przez nich. Nigdy jednak nie odkryto jeszcze szczątków. Znalezisko jest tym bardziej sensacyjne, że miejsce, w jakim odnaleziono szczątki praczłowieka, przypomina grób. O czym to może świadczyć? Między innymi o tym, że neandertalczyk był zdecydowanie bardziej rozwinięty niż do tej pory przypuszczali naukowcy, a sam fakt chowania zmarłych może dowodzić tego, że miał on już jakieś wyobrażenie o znaczeniu religijnym. Pracami naukowców w jaskini Stajnia kieruje dr Mikołaj Urbanowski z Zakładu Archeologii Instytutu Historii i Stosunków Międzynarodowych Uniwersytetu Szczecińskiego. Warto zaznaczyć, że znalezione przez naukowców zęby należały do trzech różnych osobników i odkopane zostały w warstwach sprzed 100-80 tysięcy lat, czyli z „czasów” kiedy w Europie żyli tylko neandertalczycy. Znaleziska gratulujemy i czekamy na dalsze sukcesy, gdyż badania w jaskini Stajnia dopiero się rozpoczęły. Tekst: Agnieszka Budo

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/8d085da4c1251fd35fae2db9bc65bf27a6a8f840-1d0acfb.jpeg
width: 595
height: 842