Kanczendzonga. Krwawa góra, która zabiera życie co piątego śmiałka
Trzecia pod względem wysokości góra Ziemi Kanczendzonga każdego roku zbiera krwawe żniwo wśród wspinaczy. Co piąty – umiera. Wśród nich była najsłynniejsza polska himalaistka, Wanda Rutkiewicz. Dlaczego Kanczendzonga jest tak niebezpieczna?
Spis treści: Z czego słynie Kanczendzonga? Ilu Polaków zdobyło Kanczendzongę? Co oznacza Kanczendzonga? Ciekawostki na temat góry Kanczendzonga Himalaje od dekad przyciągają śmiałków z całego świata. Są to najwyższe góry świata. Pewnie każdy słyszał o Mount Evereście czy K2. Zdecydowanie mniej znana jest Kanczendzonga (8586 m n.p.m). Ostatnia z gór na podium. Ze względu na swoją budowę i usytuowanie wspinaczka na nią jest bardzo trudna. „Ta góra kipi nienawiścią do każdego, kto ma czelność się na nią wspinać” – napisał Frank Smythe, członek ekspedycji z 1930 roku, której nie udało się wspiąć na ten szczyt. Z czego słynie Kanczendzonga? Kanczendzonga położona jest na pograniczu indyjsko-nepalskim. Słynie z kilku powodów: to trzecia pod względem wysokości góra świata (8586 m n.p.m.), jest wśród 10 najbardziej niebezpiecznych gór świata – pochłonęła życie ponad 60 wspinaczy (zdobyło ją więcej niż 300 osób), znajduje się w masywie przypominającym krzyż, którego ramiona rozciągają się na północ, południe, wschód i zachód, masyw góry jest bardzo odizolowany od cywilizacji, dlatego niewiele osób tutaj przybywa, chociaż trasa trekkingowa uznawana jest za jedną z najbardziej spektakularnych na świecie. Ilu Polaków zdobyło Kanczendzongę? Szczyt ten zdobyło zaledwie kilkoro Polaków. Wśród nich byli to: Krzysztof Wielicki (1986 r.), Jerzy Kukuczka (1986 r.), Piotr Pustelnik (2001 r.), Bożena Będzińska (19 maja 2003 r.), Kinga Baranowska (2009 r.), Dorota Rasińska-Samoćko (2022 r.), Bartek Ziemski (27 maja 2024 r.). Niestety, dwóch polskich himalaistów zmarło w czasie próby zdobycia Kanczendzongi. Wśród nich była Wanda Rutkiewicz w maju 1991 roku i Andrzej Czok w 1986 roku. W 2024 r. Bartek Ziemski nie tylko wszedł na szczyt, ale też z niego zjechał na nartach. Jak wspominał, warunki do szusowania były wyborne, co oznaczało jednocześnie trudne wspinanie. Szczyt ten uznawany jest za ekstremalnie trudny do zdobycia ze względu na jego dużą wysokość, wysokie przewyższenia, nieprzewidywalną pogodę, odległe położenie, a co za tym idzie wydłużony czas trwania ekspedycji. Na masyw Kanczendzongi składa się kilka szczytów. Istotną rolę w zdobywaniu niższych partii góry odegrali Polacy. W 1978 roku Wojciech Wróż i Eugeniusz Chrobak jako pierwsi stanęli na szczycie Południowej Kanczendzongi (8494 m n.p.m.). Z kolei Kazimierz Olech, Wojciech Brański oraz Zygmunt Andrzej Heinrich jako pierwsi weszli na Kanczendzongę Środkową (8482 m n.p.m.). Co oznacza Kanczendzonga? Nazwa Kanczendzonga to zlepek czterech tybetańskich słów (Kang-chen-dzo-nga), które można przetłumaczyć jako „Pięć Skarbów Wielkiego Śniegu”. Takie nazewnictwo związane jest z lokalnymi wierzeniami i mitologią. Tymi skarbami było według nich: złoto, srebro, klejnoty, zboże i teksty religijne. Każdy z pięciu skarbów odpowiada pięciu górom tworzącym masyw Kanczendzonga. Mimo że Europejczycy odnotowali obecność góry już w połowie XIX wieku, to do dzisiaj zachowała swoją rdzenną nazwę. W latach 1848 i 1849 botanik sir Joseph Hooker, jako pierwszy Europejczyk, odwiedził i opisał region góry. Ciekawostki na temat góry Kanczendzonga Kanczendzonga to nie tylko trzecia najwyższa góra świata. Związanych z nią jest wiele ciekawych wydarzeń i opowieści. Oto niektóre ciekawostki na temat góry Kanczendzonga: Do 1852 roku była uznawana za najwyższą górę świata. W 1856 r. ogłoszono, że jest nią jednak Mount Everest; Kanczendzonga uznawana była i jest za świętą górę przez niektóre społeczności z Nepalu i z Indii. Dlatego negatywnie spoglądały one na próby wspinaczki na nią podejmowane przez Europejczyków; Pierwszymi osobami, które weszły na Kanczendzongę są Joe Brown i George Band. Tego wyczynu dokonali w maju 1955 roku. Brown był kaskaderem i dublerem Roberta de Niro w głośnym filmie „Misja”; 12 maja 1992 roku podczas ataku szczytowego zaginęła Wanda Rutkiewcz. Jej ciała nigdy nie odnaleziono. To ostatnie dało podstawę do zaskakujących domysłów. Zasugerowano nawet, że Rutkiewicz wcale nie zginęła na Kanczendzondze, tylko udało jej się samotnie zejść na dół i znaleźć drogę do któregoś z tybetańskich klasztorów. Podobno przed wyprawą powiedziała matce, że jeśli nie wróci, to oznacza, że zdecydowała się zostać buddyjską mniszką.
Reinhold Messner stracił dwa rekordy Guinnessa. Miał nie wejść na wszystkie ośmiotysięczniki
Reinhold Messner mierzy się z poważnymi oskarżeniami. Słynny himalaista został pozbawiony dwóch rekordów. Miał nie wejść na szczyt jednego z ośmiotysięczników. Włoch odniósł się już do sytuacji.
W tym artykule: Reinhold Messner traci tytuły Reinhold Messner przez lata był uważany za pierwszą osobę na świecie, której udało się zdobyć wszystkie ośmiotysięczniki. Jest ich w sumie 14. Dokonał tego bez dodatkowego tlenu, a to przyniosło mu kolejny rekordowy wpis. Co więcej, na niektóre ze szczytów wspiął się dwukrotnie. W młodości Włoch konkurował o kolejne rekordy między innymi z Jerzym Kukuczką. Reinhold Messner traci tytuły Jego żywa legenda została jednak podważona. Odebrano mu dwa wpisy w Księdze Rekordów Guinnessa po przeklasyfikowaniu, twierdząc, że tak naprawdę nie wspiął się na każdy z ośmiotysięczników. Inicjatorem akcji jest Eberhard Jurgalski, który twierdzi, że Messner nigdy nie dotarł na „prawdziwy szczyt” Annapurny. W ten sposób historyczne zdobycie wszystkich 14 ośmiotysięczników przypisano Amerykaninowi Edowi Viestursowi. Himalaista wspinał się na nie w latach 1989–2005. Monika Witkowska zdobyła K2. Jako druga Polka w historii po Wandzie Rutkiewicz! Monika Witkowska raz jeszcze zapisała się na kartach historii. Dziś zdobyła szczyt K2! Messner odniósł się już do podważenia swoich dokonań. W wywiadzie dla Niemieckiej Agencji Prasowej powiedział, że Jurgalski „nie ma pojęcia” i „nie jest ekspertem”. – Po prostu pomylił górę. Oczywiście, że dotarliśmy na szczyt – przekonywał. Dodał też, że nie przywiązuje wagi do tego, czy jego nazwisko figuruje w Księdze Rekordów Guinnessa, czy też nie. Pod tym względem trudno mu się dziwić. Podważane wejście na wszystkie ośmiotysięczniki to tylko jeden z wielu jego wyczynów. I tak zapisał się na kartach historii dzięki pierwszemu wejściu na Mount Everest bez tlenu czy wytyczeniu nowej drogi na Kilimandżaro. Nasz ekspert Mateusz Łysiak Dziennikarz zakręcony na punkcie podróżowania. Pierwsze kroki w mediach stawiał w redakcjach internetowej i papierowej magazynu „Podróże”. Redagował i wydawał m.in. w gazeta.pl i dziendobrytvn.pl. O odległych miejscach (czasem i tych bliższych) lubi pisać nie tylko w kontekście turystycznym, ale też przyrodniczym i społecznym. Marzy o tym, żeby zobaczyć zorzę polarną oraz Machu Picchu. Co poza szlakiem? Kuchnia włoska, reportaże i pływanie.
Wielka tajemnica Everestu. Kto NAPRAWDĘ był pierwszym zdobywcą góry gór?
Niemalże sto lat temu Sandy Irvine wraz ze swoim partnerem wspinaczkowym George’em Mallorym zaginęli podczas ataku szczytowego na Mount Everest. Czyżby udało im się dotrzeć na szczyt 29 lat przed Edmundem Hillarym i Tenzingiem Norgayem, uznanymi za pierwszych zdobywców najwyższej góry na Ziemi? Zespół autora artykułu odtworzył trasę Irvine’a, by odnaleźć jego ciało i aparat, który pozwoliłby napisać historię tej góry od nowa.
Nie rób tego – powiedział. – Jesteś zbyt zmęczony. To nie jest tego warte. Jamie McGuinness, przewodnik dowodzący naszą wyprawą, spojrzał na mnie przekrwionymi oczami. Zsunął maskę tlenową i zdjął przeciwsłoneczne okulary. Kilkudniowy zarost pokrywał jego brodę, a skóra miała trupioblady kolor. Siedzieliśmy na stosie kamieni na 8440 m na północno-wschodniej grani Mount Everestu – po chińskiej stronie, z dala od tłumów w nepalskiej części masywu. Sto metrów pod nami znajdował się punkt orientacyjny GPS, pod którym mogło się kryć rozwiązanie największej zagadki alpinizmu. Być może wskazywał miejsce, gdzie legendarny brytyjski odkrywca Andrew „Sandy” Irvine runął w dół i spoczął na wieki. Czy jego ciało nadal się tam znajdowało? Niemal sto lat temu podczas schodzenia z grani Irvine zaginął wraz ze swoim wspinaczkowym partnerem George’em Mallorym.Od tamtej pory cały świat zastanawiał się, czy któremuś ze wspinaczy udało się dotrzeć tego dnia na szczyt, 29 lat przed tym, jak Edmund Hillary i Tenzing Norgay zostali uznani za pierwszych zdobywców Everestu. Irvine prawdopodobnie miał ze sobą kieszonkowy aparat fotograficzny. Gdyby udało się go odnaleźć i gdyby znajdowały się na nim zdjęcia szczytu, zmieniłoby to historię najwyższej góry na Ziemi. Rozejrzałem się dookoła. Niskie, strome urwiska wciśnięte były między pokryte śniegiem i gruzem występy. To pasmo jasnych formacji skalnych znane jest jako Żółta Wstęga. 4000 m niżej rozpościerał się migoczący w oddali niczym fatamorgana jałowy krajobraz Wyżyny Tybetańskiej. W ciągu ostatnich 48 godzin praktycznie nie zaznałem snu, byłem osłabiony i mdliło mnie od ekstremalnej wysokości. Od chwili wyruszenia trzy dni wcześniej z bazy na 6400 m zdołałem przełknąć ledwie kilka kęsów liofilizowanego curry, garstkę orzechów nerkowca, a po dotarciu na szczyt kawałek batonika, który chwilę później zwymiotowałem. Byłem potwornie zmęczony, mój głodny tlenu mózg błagał, bym położył się na chwilę na plecach i zamknął oczy. Resztka trzeźwości umysłu mówiła mi jednak, że jeśli to zrobię, mogę się już nie obudzić. Kilka małych kamieni stoczyło się z łoskotem ponad moją głową. Spojrzałem do góry. Fotograf Renan Ozturk schodził w dół po grani w naszym kierunku. Jego ramię owinięte było wokół cienkiej fioletowej liny asekuracyjnej, która łączyła nas niczym pępowina ze szczytem, na którym stanęliśmy kilka godzin wcześniej. Ześlizgnął się w dół i wylądował na tyłku obok mnie. Odwróciłem się w jego stronę. – I co sądzisz? Nie odpowiedział od razu. Jego klatka piersiowa unosiła się ciężko. W końcu złapał oddech i usłyszałem stłumiony przez maskę tlenową głos. – Powinieneś to zrobić. Skinąłem głową, odpiąłem się od liny i zrobiłem kilka kroków w kierunku nawisu skalnego. W chwili gdy puściłem się liny, Lhakpa Sherpa krzyknął: – Nie, nie, nie! Machnąłem do niego. – Muszę tylko coś sprawdzić. Nie odejdę daleko. Szerpa jednak nadal próbował mnie przekonać, bym się zatrzymał. – Bardzo niebezpieczne, bardzo niebezpieczne! Jako weteran wspinaczki i przewodnik, który wszedł na szczyt Everestu wiele razy, wiedział, że wystarczy jeden niefortunny krok na luźnym usypisku i spadnę 2000 m w dół, wprost na lodowiec Rongbuk. Część mnie zgadzała się z nim i pragnęła się wycofać. Po latach wspinania się w różnych miejscach na świecie, również w roli profesjonalnego przewodnika, obiecałem sobie nigdy nie przekroczyć granicy, za którą ryzyko staje się obiektywnie zbyt wysokie. Przecież zostawiłem w domu ukochaną rodzinę. Zignorowałem jednak McGuinnessa, Lhakpę oraz obietnicę daną samemu sobie. Chęć rozwikłania zagadki zaginięcia Irvine’a była zbyt silna. Teorię, iż Mallory i Irvine mogli jako pierwsi zdobyć Mount Everest, poznałem już dawno temu. Ale chęcią odnalezienia ciała Irvine’a zapałałem zaledwie dwa lata wcześniej, po tym jak wziąłem udział w wykładzie mojego przyjaciela Thoma Pollarda, weterana Everestu. Zadzwonił do mnie kilka dni później. – Nie sądzisz chyba, że na-prawdę mógłbyś go odnaleźć? – zapytałem. Thom zachichotał. – A jeśli jestem w posiadaniu kluczowej informacji, o której nie wie nikt inny? – Czyli? – odparowałem. Milczał przez kilka sekund. – Czyli dokładnego położenia ciała. Pollard brał udział jako operator kamery w wyprawie poszukiwawczej w 1999 r., podczas której amerykański alpinista Conrad Anker odnalazł zwłoki George’a Mallory’ego w tej części północnej ściany Everestu, gdzie docierają nieliczni. Ciało tkwiło twarzą w dół w kamieniach niczym w tafli mokrego cementu. Plecy Mallory’ego były odkryte, a dobrze zachowana skóra tak czysta i biała, iż ciało przypominało marmurowy posąg. Zerwana lina, którą przewiązany był w pasie, spowodowała obrażenia na tułowiu, których prawdopodobnie doznał przy gwałtownym szarpnięciu podczas spadania w dół. Tym, co mnie najbardziej uderzyło, było ułożenie nóg Mallory’ego. Lewa skrzyżowana była na prawej, złamanej powyżej cholewki buta, tak jakby wspinacz ochraniał okaleczoną kończynę. Cokolwiek się tam wydarzyło, wydawało się oczywiste, iż Mallory wciąż żył, przynajmniej przez chwilę, kiedy znalazł się w miejscu swojego ostatecznego spoczynku. Anker i jego koledzy początkowo sądzili, że ciało należało do Sandy’ego Irvine’a, ponieważ znajdowało się niemal dokładnie poniżej miejsca, gdzie natrafiono na jego czekan blisko dekadę po zaginięciu wspinaczy. Czy Mallory przywiązany był do Irvine’a w momencie upadku? A jeśli tak, to jak doszło do zerwania liny i dlaczego nie znaleziono w pobliżu Irvine’a? Inne szczegóły rodzą jeszcze więcej pytań. W kieszeni Mallory’ego znajdowały się gogle z zielonymi szkłami. Czy to oznaczało, że schodził w nocy, gdy nie były mu potrzebne? Jego zegarek zatrzymał się między godziną pierwszą a drugą, ale czy w nocy, czy w dzień – nie wiadomo. Mallory mówił, że jeśli dotrze na szczyt, zostawi tam zdjęcie swej żony. Nie znaleziono przy nim żadnego zdjęcia. Nie było też śladu po aparacie. Dlatego wielu historyków Everestu uznało, że musiał go mieć przy sobie Irvine. To miałoby sens, zważywszy na fakt, iż Irvine był lepszym fotografem i zapewne zdawał sobie sprawę, że brytyjska opinia publiczna wolałaby zobaczyć zdjęcia swojego Galahada – jak nazywali Mallory’ego jego wielbiciele – niż mniej znanego partnera. Ostatnią osobą, która widziała tę parę, był ich kolega z zespołu Noel Odell, który 8 czerwca 1924 r. zatrzymał się na 8000 m, aby spojrzeć na szczyt. Gęsty puchaty welon zasłaniał wysokie partie gór, ale wedle relacji Odella o 12.50 kłębiące się chmury podniosły się na chwilę, ukazując Mallory’ego i Irvine’a poruszających się wartko w górę w odległości ok. 250 m od szczytu. Mój wzrok spoczął na małym czarnym punkciku odcinającym się na ośnieżonym grzbiecie – napisał Odelle w depeszy z 14 czerwca. Następnie jeden z mężczyzn dotarł do uskoku, aby po chwili wyłonić się na jego grzbiecie. Drugi zrobił to samo. Potem ten fascynujący widok zniknął, otulony ponownie chmurami. Do tego momentu opierałem się pomysłowi wejścia na Everest zniechęcony opowieściami o tłumach żółtodziobów, którzy nie powinni się tam w ogóle znaleźć, i o ryzyku podejmowanym przez zespoły wsparcia wspinaczkowego składające się głównie z Szerpów. Nieśli oni na swoich barkach ego innych i niekiedy przychodziło im płacić za nie własnym życiem. Dlatego nigdy nie rozumiałem fascynacji Pollarda tą górą. Ale z każdą rozmową z nim czułem się coraz bardziej zaintrygowany historią Mallory’ego i Irvine’a. Podczas jednej z tych rozmów Pollard powiedział mi o Tomie Holzelu, 79-letnim pisarzu i miłośniku Everestu, który przez cztery dekady próbował rozwikłać tę tajemnicę. W 1986 r. Holzel poprowadził pierwszą wyprawę w poszukiwaniu Mallory’ego i Irvine’a, w której uczestniczyła Audrey Salkeld, wybitna historyczka Everestu. Wyjątkowo duże opady śniegu uniemożliwiły im dotarcie wystarczająco wysoko. Gdyby warunki były lepsze, zapewne znaleźliby ciało Mallory’ego odkryte później 35 m od miejsca, do którego zmierzał Holzel. Kolejnym jego pomysłem mającym na celu ustalenie punktu, gdzie pewien chiński himalaista, jak twierdzi, widział ciało Irvine’a, było wykorzystanie zdjęcia lotniczego zrobionego podczas projektu odwzorowania topografii Everestu prowadzonego pod kierownictwem Bradforda Washburna we współpracy z National Geographic. Xu Jing był zastępcą dowódcy chińskiej wyprawy, której uczestnicy jako pierwsi weszli na Everest od północnej strony w 1960 r. Według relacji Xu dostrzegł on ciało w szczelinie na ok. 8300 m, gdy schodził skrótem przez Żółtą Wstęgę, po tym jak zrezygnował z ataku na szczyt. Do tamtej chwili tylko dwie osoby zginęły tak wysoko na północnej ścianie Everestu, właśnie Mallory i Irvine. Zanim Xu podzielił się tą historią ze światem w 2001 r., zwłoki Mallory’ego zostały już odnalezione w niższych partiach góry. Gdy wraz z Pollardem odwiedziliśmy Holzela w grudniu 2018 r. w jego domu w Litchfield w stanie Connecticut, pokazał nam na powiększonym do 2,5 m zdjęciu zrobionym przez Washburna jedyną drogę mogącą być skrótem, którym szedł Xu. Metodą eliminacji i szczegółowej analizy ukształtowania terenu Holzel zawęził obszar poszukiwań do jednej szczeliny, gdzie według niego znajdowało się ciało Irvine’a, i określił dokładne współrzędne tego miejsca. Wskazałem na czerwone zakreślenie na gigantycznym zdjęciu. – Jakie jest prawdopodobieństwo, że on tam rzeczywiście jest? – On nie może tam nie być – odparł Holzel. Przypadek zdecydował o tym, że Irvine w ogóle znalazł się na Evereście. Ten nieśmiały 21-latek był studentem oksfordzkiego Merton College, kiedy Komitet Mount Everestu zaprosił go do wzięcia udziału w wyprawie w 1923 r. W przeciwieństwie do reszty członków brytyjskiego zespołu Irvine miał niewielkie doświadczenie wspinaczkowe, zdobyte na średniej wysokości szczytach Spitsbergenu czy Alp, którym daleko do himalajskich gigantów. A jednak zanim jeszcze dotarli na Everest, ten najmłodszy członek zespołu zaskarbił sobie szacunek kolegów i udowodnił swą użyteczność, całkowicie przerabiając ich zestawy tlenowe, tak że stały się lżejsze, poręczniejsze i mniej podatne na uszkodzenia. Na kilka miesięcy przed naszą wyprawą w 2019 r. pojechałem do Anglii, by zobaczyć Archiwum Sandy’ego Irvine’a w Merton. Składało się z 25 pudeł dokumentów, zdjęć i innych pamiątek, w tym pamiętnika Irvine’a znalezionego na górze po zaginięciu mężczyzny. Archiwista przyniósł pamiętnik i położył go na ochronnej podkładce z gąbki. Przerzucił kartki do ostatniego wpisu i powiedział: – Kiedy to czytałem, włos jeżył mi się na karku. Wpis pochodzi z 5 czerwca, kiedy to wraz z Mallorym rozbili obóz na 7000 m na Przełęczy Północnej, wąskim siodle łączącym północną ścianę Everestu z górą Changtse, skąd mieli zaatakować szczyt następnego dnia. Skarżył się swojemu pamiętnikowi, że jego jasna skóra była popękana i pokryta pęcherzami od słońca. Mam twarz w totalnej agonii. Przygotowałem dwa aparaty tlenowe na jutrzejszy poranek. Po tych słowach poczułem głęboki smutek. Kiedy Irvine zaginął, był w tym samym wieku co mój najstarszy syn. Zanim przystąpiliśmy do poszukiwania Irvine’a, musieliśmy się zaaklimatyzować i przetestować naszą sekretną broń: małą flotę dronów. Ozturk, utalentowany filmowiec, jest także pasjonatem dronów i miał nadzieję wykorzystać je do przeszukania nie tylko tzw. szczeliny Irvine’a, ale także całej północnej ściany góry. 1 maja 2019 r. nasz zespół usiadł przy składanym stole w namiocie jadalni rozbitym na 6400 m w bazie na skraju lodowca Rongbuk Wschodni. Było ciepło i namiot był otwarty, co dawało mi widok na północno-wschodnią ścianę Everestu. Lodowcowy jęzor, jak ogon białego smoka, ciągnął się kilometrami, by w końcu zniknąć mi z oczu u szczytu góry. – To cyklon 4. kategorii – powiedział McGuinness, wskazując na wir o intensywnym kolorze w Zatoce Bengalskiej widoczny na ekranie laptopa. – Może przynieść 30-centymetrowy opad śniegu w ciągu kilku najbliższych dni. Mieliśmy w planie wylecieć dronami z Przełęczy Północnej następnego dnia. Chcieliśmy przetestować możliwości tych urządzeń na dużych wysokościach. Ale McGuinness był sceptyczny. – Może być zbyt wietrznie tam u góry. I miał rację. Półtora dnia później porywy wiatru na Przełęczy Północnej były tak silne, że Ozturk nie był nawet w stanie sprowadzić z powrotem pierwszego drona. Musiał wylądować nim w pobliżu, aby go odzyskać. Tę noc spędziliśmy skuleni w namiocie, podczas gdy burza rosła w siłę. Znajdowaliśmy się 600 m ponad bazą wysuniętą, a mnie męczył kaszel, czułem się ospały i lekko mnie mdliło. Ściany namiotu zaczęły gwałtownie trzepotać. Gdzieś przed północą usłyszałem coś, co brzmiało jak startujący ponad naszymi głowami odrzutowiec. Kilka sekund później namiot rozpłaszczył się, a mnie przygniotła do ziemi dłoń niewidzialnego giganta. Poryw trwał zaledwie kilka sekund, a namiot wrócił do swojego kształtu, ale wiedziałem, że to dopiero początek. Burza nasilała się przez kolejne godziny, aż gdzieś o 2 w nocy uderzenie wiatru przygniotło mi głowę do ziemi. Czułem, jak mój policzek wciska się w lód pod namiotem. Góra zadrżała jak wulkan przed erupcją. Ryk unieruchomił nas na 20 czy 30 sekund, a ja pomyślałem: Czy tak czuje się człowiek przed śmiercią? Stelaż namiotu został strzaskany. Byłem przykryty oszronionym nylonem pociętym przez postrzępione krawędzie połamanych słupków na wstążki, które chlastały mnie po twarzy. Modliłem się, by szable przytwierdzające nas do podłoża wytrzymały. Kiedy w końcu wzeszło słońce, usiadłem, podpierając wymiętoszony namiot swoją pulsującą z bólu głową. Dwaj koledzy leżeli zwinięci w pozycji embrionalnej obok mnie. Szturchnąłem ich nogi, aby upewnić się, że żyją, i wyczołgałem się na zewnątrz. Każdy namiot był powalony i połamany, a jeden, niczym latawiec, unosił się w powietrzu wysoko ponad nami. Spojrzałem na grań i zobaczyłem grupę Hindusów schodzących w kierunku naszego obozu, kiedy nadeszło kolejne uderzenie wiatru. Nagle wszyscy zaczęli krzyczeć. Cztery osoby zawisły na krawędzi 300-metrowej lodowej ściany niczym sznur bożonarodzeniowych lampek. Jeden z członków naszego zespołu rzucił się w kierunku szabli śnieżnej przytrzymującego koniec liny i wbił swój czekan, aby ją dodatkowo zabezpieczyć, podczas gdy inni wciągali wspinaczy za pomocą drugiej liny. – Zabierajmy się stąd w cholerę – rzuciłem. Tydzień później mieliśmy więcej szczęścia. Podjęliśmy ostatnią próbę przeszukania Żółtej Wstęgi z powietrza. Wspięliśmy się ponownie w górę Przełęczy Północnej i patrzyliśmy w napięciu, jak Ozturk wysyła drona w kierunku szczytu. Statek rozpłynął się w powietrzu, a ja instruowałem Ozturka, patrząc mu przez ramię, gdzie ma lecieć i co fotografować. Zanim po południu wzmogła się siła wiatru, Ozturk zrobił 400 zdjęć w wysokiej rozdzielczości obszaru poszukiwań, w tym zbliżenie miejsca wskazanego przez Holzela. Na jednej z fotografii dostrzegłem szczelinę, ale nie widać było jej wnętrza. Czy w środku znajdowało się ciało Irvine’a? Mieliśmy coraz mniej czasu, aby móc się o tym przekonać. Pierwsze okno pogodowe pozwalające na dotarcie na szczyt od chińskiej strony otworzyło się 22 maja, gdy czekaliśmy w obozie wysuniętym. Po dwóch wyjściach na Przełęcz Północną byliśmy już w pełni zaaklimatyzowani, gotowi do wyruszenia wysoko na północno-wschodnią grań. Nie byliśmy sami na tej górze. Oprócz nas 450 osób oczekiwało na wejście od strony nepalskiej, gdzie obóz bazowy zamienił się w skomercjalizowany cyrk. Kolejne mniej więcej 200 osób czekało z nami po stronie chińskiej. McGuinness obrzucił spojrzeniem ten żądny zdobycia szczytu tłum i powiedział „nie”. Mieliśmy czekać na następne okno. W ciągu kolejnych kilku dni dziewięć osób straciło życie na Evereście – siedem na stronie południowej i dwie na północnej (dwoje wspinaczy zmarło po stronie południowej tydzień wcześniej, dając łączna liczbę 11 osób). Nigdy nie zapomnę tego poczucia bezsilności, kiedy obserwowałem przez lornetkę o dużym powiększeniu, jak kilkuset pełnych nadziei wspinaczy brnie z mozołem gęsiego niczym w tańcu konga ku szczytowi, podczas gdy przez radio dochodziły do nas wieści o niefartownych duszach, które nigdy już nie powrócą do domu. Po południu 23 maja usiedliśmy wraz z naszym zespołem wsparcia wspinaczkowego, aby omówić logistykę poszukiwań. McGuinness zapewnił nas, że zespół jest zaznajomiony z planem, ale najwidoczniej coś umknęło mu w tłumaczeniu. Kiedy opisałem im naszą strategię przeszukania Żółtej Wstęgi w celu znalezienia ciała Irvine’a, wyrzucili w górę ramiona i zaczęli sprzeczać się po nepalsku. – Nie idziemy na szczyt? – zapytał Lhakpa Sherpa. – Duży problem. Ozturk przetłumaczył dla reszty z nas. Po pierwsze zespół wspierający nie chciał, abyśmy odczepili się od lin zamontowanych przez Chińczyków. Powiedzieli, że to jest zbyt niebezpieczne i sprzeczne z oficjalnymi wytycznymi. Po drugie dla nich ważne było dotarcie na szczyt. Niektórzy członkowie naszego zespołu byli żółtodziobami, którzy nigdy wcześniej nie wchodzili na Everest. Po trzecie chcieli spędzić jak najmniej czasu w obozie III znajdującym się na 8200 m, w Strefie Śmierci, gdzie rozrzedzone powietrze nie pozwalało zabawić zbyt długo. – Bardzo niebezpieczne dla nas wszystkich – powiedzieli. Odwróciłem się do McGuinnessa. – Co jest grane? Myślałem, że powiedziałeś im o poszukiwaniach. Wzruszył ramionami. Zapalenie krtani ledwo pozwalało mu mówić. Zdołał jednak potwierdzić, że rozmawiał na te-mat naszego planu przynajmniej z częścią zespołu wspierającego jeszcze w Katmandu. Stąpaliśmy po cienkim lodzie. Nie mieliśmy złudzeń co do wspinaczki bez naszego zespołu wspierającego składającego się z 12 mężczyzn. Jak każda ekipa byliśmy zależni od ich wsparcia i gdyby się wycofali, byłby to koniec wyprawy. – Gdybyśmy jednak ruszyli na szczyt, kiedy mógłbym zboczyć ze szlaku w poszukiwaniu szczeliny Irvine’a, w drodze na górę czy w dół? – zapytałem McGuinnessa. – W drodze powrotnej byłoby lepiej – odparł. Ponadto wtedy teren wyglądałby tak samo jak ten, który – jak twierdzi – widział Xu Jing w 1960 r. Gdy zawołaliśmy Lhakpę do namiotu jadalnianego i powiedzieliśmy mu, że ruszamy na szczyt, skinął potakująco głową. Nikt wprost nie wspomniał, że mogę zboczyć z trasy podczas zejścia, ale uznałem, że było to dla niego jasne, zważywszy że kilka minut wcześniej powiedzieliśmy mu, jaki był nasz główny cel. Osiem dni później nasz zespół dotarł na szczyt świata i rozpoczął zejście. Lhakpa, który zamykał tyły, bacznie mnie obserwował, gdy stale spoglądałem na GPS. Kiedy odpiąłem się od liny na 8440 m, krzyknął: – Nie, nie, nie! Stałem tam, próbując podjąć decyzję, co zrobić. W głębi serca wiedziałem, że niewłaściwym było sprzeciwiać się Lhakpie i że zachowywałem się jak jeszcze jeden samolubny człowiek z Zachodu. Gdybym spadł lub zniknął, Lhakpa byłby zobowiązany iść mnie szukać. A gdybym zginął, musiałby wyjaśnić chińskim władzom, co się wydarzyło. Co istotniejsze, na tym etapie wspinaczki czułem szczerą troskę Lhakpy o mnie. I odczucie to było odwzajemnione. Jednak wiedziałem, iż mogło mi się udać. I że Lhakpa wybaczyłby mi ten występek. Według GPS szczelina Irvine’a była ledwie rzut kamieniem od nas. Pod bacznym okiem Lhakpy i reszty ruszyłem po wąskiej półce, którą pokrywały luźne płyty wapienia. Po przejściu metra zachwiałem się, stanąwszy na kawałku, który obsunął mi się spod stopy. – Ostrożnie! – krzyknął Ozturk. Pokonawszy 30 m, spojrzałem w dół i zobaczyłem płytki żleb biegnący wśród stromych skał do następnego występu. Pamiętałem mgliście ten element terenu ze zdjęć zrobionych przez drona. Czy to był skrót, którym Xu schodził przez Żółtą Wstęgę? Odwróciłem się twarzą do stoku, przyjmując taką pozycję, jak przy schodzeniu z drabiny,i wbiłem czubek czekana w śnieg twardy niczym skała. Stalowe ostrze zapiszczało, przebijając wysmaganą wiatrem powierzchnię. Spojrzałem w dół między swoimi nogami. Patrzyłem na przyprawiającą o zawroty głowy otchłań pomiędzy mną a lodowcem znajdującym się daleko w dole. Kilkaset metrów niżej był lodowy taras, gdzie został znaleziony Mallory. Znajdowałem się mniej więcej nad miejscem jego spoczynku, w części góry, gdzie nie zapuszczają się ci, co chcą wrócić do domu żywi. Sprawdziłem jeszcze raz GPS. Strzałka na kompasie wskazywała północny zachód. Jeszcze 15 m. Po zejściu kilku długości ciała w dół zatrzymałem się na potrzaskanym bloku wapienia. Uskok miał jakieś 2,5 m wysokości, a jego stromizna odpowiadała nachyleniu zjeżdżalni na placu zabaw. W innych okolicznościach byłaby to dla mnie błahostka, ale tam w górze, wyczerpany, sam i bez liny asekuracyjnej, byłem przerażony. Spojrzałem w górę żlebu i przeszło mi przez myśl, aby wspiąć się z powrotem. Rozwaga nakazywała zawrócić, ale ciekawość była silniejsza. Trzymając się czekana wbitego w śnieg, zszedłem na skałę. Moje raki zaskrzypiały niczym paznokcie przesuwane po tablicy szkolnej. Będąc u podnóża klifu, zaczerpnąłem kilka głębokich wdechów. 3 m na prawo ode mnie znajdowała się mała nyża w skalnej ścianie niewiele wyższej i bardziej stromej od tej, na której właśnie zszedłem. Przez środek ściany przebiegała ciemnobrązowa żyła z wąskim pęknięciem pośrodku. GPS mówił mi, że dotarłem do celu. Wtedy zrozumiałem: ciemna część skały była tą „szczeliną”, którą sfotografował dron. W rzeczywistości była to optyczna iluzja. Pęknięcie miało pośrodku jedynie 23 cm szerokości. Dużo za mało, aby mógł się w nie wczołgać człowiek. I była pusta. Nie ma go tu. Zbocze było zbyt strome, abym mógł usiąść, więc odsunąłem prawą nogę w bok, stawiając ją na łacie śniegu, a lewą oparłem kolanem o górę. Wspierając się na czekanie, oddychałem głęboko przez maskę tlenową, próbując zebrać myśli. Wysoko w górze szczyt lśnił na tle bladoniebieskiego nieba, niewzruszony i obojętny na tych, którzy próbują odkryć jego sekrety. Sprawdziliśmy każdy trop i przeczesaliśmy zbocze góry za pomocą dronów, a ja sam zaryzykowałem życie, aby rozwiązać jedną z największych tajemnic Everestu. I jak każdy, kto kiedyś próbował tego dokonać, pozostaliśmy z większą liczbą pytań niż odpowiedzi. Co się stało z Irvine’em tego dnia? Gdzie ostatecznie spoczął? Czy ktoś usunął jego ciało ze zbocza? A może strumień wiatru lub lawina zmiotły je w niebyt? Nie znam odpowiedzi na te pytania. Ale nauczyłem się czegoś na temat mocy przyciągania Everestu, która sprawia, że ludzie przekraczają granice swoich możliwości. Gdybym nie poszedł śladami Sandy’ego Irvine’a, nigdy nie doświadczyłbym tego uczucia. Jedyne, czego jestem pewien, to że losy Mallory’ego i Irvine’a pozostaną tajemnicą – być może na zawsze. I nie ma w tym nic złego.
Opowieść Bargiela o zdobyciu ośmiotysięcznika
Dlaczego Grzegorz Bargiel wycofał się z ataku na szczyt? Co skłoniło Andrzeja do do samotnej walki? Co czuje człowiek walczący o marzenia? Oto relacja z najważniejszego dnia wyprawy Shishapangma Ski Challenge
Wypadek Grzegorza Pierwszego września o 5 rano wystartowaliśmy z bratem, w pełni zmotywowani do ataku szczytowego. Po godzinie dotarliśmy do Icefallu, gdzie mieliśmy zdeponowane narty i buty narciarskie. Od samego początku wszystko nie układało się po naszej myśli. Tuż po wejściu na Icefall pod Grześkiem zapadł się lód. Po chwili zobaczyłem go zanurzonego do połowy uda w zimnej lodowcowej wodzie. Na szczęście w depozycie były buty Marcina po które wróciliśmy i Grzesiek mógł iść dalej. Rezygnacja kompanów Wyruszyliśmy z myślą, że limit złych zbiegów okoliczności już się wyczerpał. Po 5 godzinach dotarliśmy do naszego namiotu w obozie pierwszym. Po krótkim odpoczynku wyruszyliśmy do dwójki, gdzie czekał na nas Darek. O godzinie 13.00 przywitał nas gorącą herbatą. Cały czas w obozie drugim poświęciliśmy głównie na gotowanie i przygotowania do naszego nocnego wyjścia. Bardzo mnie zmartwiło samopoczucie Grześka - nie był w formie, jaką prezentował podczas całej wyprawy. O godzinie 3.00 w nocy, wyruszyliśmy we trójkę w kierunku szczytu. Byliśmy trochę zdziwieni, bo pogoda - wbrew prognozom - była bardzo nieprzyjemna: wiał silny wiatr i zalegała mgła. To właśnie ona miała największy wpływ na to, co się później działo… A działo się nie najlepiej. Po dwóch godzinach od startu, Darek oznajmił przez radio, że nie czuję się najlepiej i nie ma siły na kontynuowanie ataku - to był dopiero początek. Po kolejnej godzinie, następny cios. Grzesiek, który był podporą wyprawy, nagle zwolnił tempo. Gdy to zobaczyłem, podszedłem bliżej i zobaczyłem jego twarz. Od razu wyczułem, że nie jest dobrze. Grzesiek był blady, ledwo stał na nogach. Przyczyna jego niedyspozycji? Prawdopodobnie wypadek z poprzedniego dnia. Był po prostu potwornie przeziębiony. To dla mnie bardzo ciężki moment: patrzyłem na niego i widziałem ten wyraz twarzy oraz to, z jakim smutkiem mówi, że nie ma siły, że to koniec, że nie pójdzie dalej… Było mi bardzo przykro. Grzesiek włożył w tę wyprawę tyle energii i pracował jak wół w trakcie całej aklimatyzacji, a w najważniejszym momencie miał tak wielkiego pecha. Przecież mieliśmy zjechać z tej góry razem… To była nasza wyprawa, nasza przygoda, chcieliśmy tego dokonać wspólnie, a wszystko się posypało… Po długiej rozmowie stwierdziłem, że spróbuję sam. Czułem się świetnie. Aura była nieprzewidywalna, ale wiedziałem, że to ostatnia szansa, gdyż kolejne siedem dni zapowiadały totalne załamanie pogody, jedyna chwila na jakiekolwiek marzenie o szczycie. Grzegorz zawrócił z wysokości 7250m.n.p.m. i pojechał w kierunku obozu drugiego. Patrzyłem na to z potwornym smutkiem… Nierealny atak na szczyt Po chwili zadumy ruszyłem żwawym tempem w kierunku szczytu. O siódmej rano dotarłem do obozu trzeciego na wysokość 7500m.n.p.m. Ku mojemu zaskoczeniu spotkałem tam hiszpańską wyprawę Carlosa Sorio, która miała w nocy wyruszyć na szczyt. Po krótkiej rozmowie okazało się, że schodzą do bazy i kończą wyprawę. Ich Szerpowie stwierdzili, że warunki nie pozwalają na dalsza wspinaczkę. W tym momencie naprawdę już sam nie wiedziałem co mam robić. Zapytałem Szerpów, co myślą o moim samotnym ataku. A oni ze zdziwieniem powiedzieli, że to nie jest wykonalne i żebym lepiej zjechał do bazy. Po krótkiej walce z własnymi myślami, stwierdziłem że spróbuję. Wyruszyłem o godzinie ósmej. Było naprawdę bardzo ciężko. Większość drogi brnąłem po pas w śniegu. Pocieszającą sprawą było to, że pozostawałem w nieustannym kontakcie radiowym z Grześkiem, Darkiem i Marcinem. Grzesiek chyba najbardziej się obawiał mojego wyjścia, szczególnie, gdy nagle przyszło załamanie pogody (zaczął bardzo intensywnie padać śnieg i przyszedł mocny wiatr z chmurami). W pewnym momencie nie było nic widać. Usiadłem na bezpiecznej skale i z nadzieją czekałem na poprawę pogody. Po upływie 30 minut przejaśniło się na tyle, by można było kontynuować atak. Ostatnie dwieście metrów dało mi najwięcej adrenaliny. Zaczęło się robić stromo, śniegu było naprawdę za dużo, wręcz musiałem iść na czworakach po to, by unosić się na powierzchni. W pewnym momencie, tuż obok mnie zeszła samoistnie lawina, co bardzo mnie zaniepokoiło. Samą drogę dojścia do szczytu wybierałem czterokrotnie. Przede wszystkim dlatego, że w każdej próbie było bardzo stromo, a ja zapadałem się w śniegu po pas i jeszcze głębiej. W końcu obrałem drogę dookoła: po stromych skałach, które były najbezpieczniejszą opcją. O 13.00 miejscowego czasu, po 28 godzinach od wyjścia z bazy, osiągnąłem szczyt! Na samym wierzchołku nie spędziłem zbyt dużo czasu. Było to niespełna 30 min. Chwilę odpocząłem, napiłem się i przygotowywałem się do tak długo wyczekiwanego przeze mnie momentu - zjazdu ze szczytu Sziszapangmy. Jeśli chodzi o wrażenia ze szczytu, to było bardzo specyficznie. Sam wierzchołek był na tyle zaśnieżony, że stałem na nim po pas. Wiało niemiłosiernie, ale bardzo się cieszyłem. Reszta ekipy także była szczęśliwa z tego udanego wyjścia. Ciężki zjazd z Sziszapangmy W końcu zapiąłem narty i ruszyłem. Byłem bardzo zmęczony, więc w trakcie zjazdu co kilka minut musiałem robić przerwy, szczególnie w górnych partiach. Podczas zjazdu musiałem być bardzo ostrożny, bo śniegu było naprawdę sporo, a do tego był on przewiany. Często podcinałem lawiny, które płynęły wokół mnie jak potoki. Po dojechaniu do wysokości obozu trzeciego, czułem się już bezpieczny. Bardzo szybko pojechałem do dwójki, gdzie czekali na mnie chłopaki. Zjazd trwał 40 min. Nie odpinając nart, padłem ze zmęczenia przy obozie drugim, wypiłem herbatę, pogadałem chwilę z nimi. Grzegorz w między czasie przygotował mi ładunek. Zwinęli namiot i jego zawartość. Wstałem na nogi, wrzuciłem ciężki plecak na plecy i pojechałem w kierunku bazy. Zjazd z wierzchołka do Icefallu zajął mi półtorej godziny. Gdy usiadłem pod górą i pomyślałem sobie, że chwilę temu byłem na ośmiotysięczniku, poczułem się niesamowicie. Jazda na nartach jest czymś naprawdę niezwykłym - po raz kolejny uświadomiłem to sobie. Przypomniałem sobie moje początki na wsi, kiedy jeździłem z okolicznej górki na drewnianych nartach. Poczułem bardzo dużą satysfakcję z tego, co zrobiłem. To było moje marzenie i spełniło się; inaczej - sam je spełniłem. Przykro mi tylko, że nie udało się tego dokonać z Grzegorzem, było to dla mnie bardzo ważne. Wielka szkoda… Ale jesteśmy tacy młodzi - wszystko przed nami. Sunt Leones zakłada takie wyprawy cyklicznie i może następnym razem wybierzemy się na wyprawę z Grześkiem i najmłodszym bratem Bartkiem, który rośnie w siłę ;) ? Bezcenna kolacja Renzziego Następnie Darek z Grześkiem zwinęli obóz pierwszy. Marcin przyszedł z naszym kuchcikiem do Icefallu, po to by pomóc znieść cały sprzęt do bazy. O 20.00 udało się do niej dotrzeć. Czekał tam już na nas Renzzi, który przygotował pyszną kolację. Byliśmy bardzo głodni. Marcin opowiadał, że Renzzi bardzo przeżywał mój atak. Po sukcesie tańczył i śpiewał z radości. Podczas ataku rozwieszał flagi modlitewne na górze… Jeśli chodzi o wszystkich wspinaczy w bazie, to z szacunkiem przychodzili gratulować sukcesu. Do końca nie mogli uwierzyć, że dokonałem tego samotnie. Przecież mam dopiero 25 lat. W bazie nareszcie mogłem się wykąpać. Gdy zobaczyłem mój duży palec u nogi, okazało się, że jest na nim duży bąbel od spodu i jest to o dziwo oparzenie od wkładek podgrzewających stopy. Przeliczyłem przy okazji wszystkie palce u rąk i u nóg. Gdy naliczyłem dwadzieścia, spokojnie położyłem się spać. Dalsze plany Dwa dni czekamy na jaki, które karawaną przetransportują nasz sprzęt w kierunki bazy dolnej, z której samochodem przemieścimy się z Tybetu do Nepalu. 10 października wylatujemy z Nepalu do Polski, w której będziemy 11 października. Dziękuję wszystkim sponsorom i osobom, które pomagały przy organizacji naszej wyprawy. Do samego końca była ryzykowna dlatego tym większe należą się brawa firmom, które w nią uwierzyły. Pierwszą z nich jest CTL Logistics kompleksowy operator logistyczny, który jest sponsorem strategicznym przedsięwzięcia. Kolejnymi jest LOTTO, Sony, TTcomm. Sprzętowo wspierali nas Salomon, Sunnto, Atomic, Pajak, a skrzydeł dodawał Red Bull. Dziękuje również partnerom medialnym czyli National Geographic, Maleman, Art. & Business, Teleexpress, RMF FM, Spotkania z Filmem Górskim oraz agencji Joy Ride.
To co natura potrafi wyczarować z lodu, zwłaszcza pod wodą, przechodzi ludzkie pojęcie.
Wiedzą o tym ci wszyscy, którzy mieli okazję nurkować pod lodem. Do najlepszych miejsc należy m.in. Morze Białe, jedyny słony akwen w Europie, który zamarza zimą. Czysta woda gwarantuje doskonałą widoczność do 30–50 m. A jest tam co oglądać – oprócz niezwykłych podwodnych rzeźb (na zdjęciu) także bogata fauna. Szkoły nurkowe oferują tam kursy od lutego do kwietnia (nurkowanie pod lodem należy, obok wrakowego, jaskiniowego i głębokiego, do najtrudniejszych dyscyplin). Często odwiedzane są również górskie jeziora, np. Weisensee w Austrii. W lutym 2011 r. zostały tam pobite dwa rekordy w nurkowaniu pod lodem. Kierunek południe 14 grudnia minęło 100 lat od zdobycia bieguna południowego przez Roalda Amundsena. Dla uczczenia tej okrągłej rocznicy na Antarktydę wyruszyło kilkanaście wypraw z różnych krajów. Większość przeszła na nartach śladami Amundsena od Zatoki Wielorybiej, przez Góry Królowej Maud. Pojawiły się też inne pomysły. Dwóch Belgów w ramach Antarctic Ice Expedition zamierza pobić nowy rekord – obejść cały kontynent, poruszając się w kierunku przeciwnym do ruchu wskazówek zegara ( jest to podyktowane kierunkiem wiejących tam wiatrów). Dystans 6 tys. km pokonują bez wsparcia z zewnątrz. Wyruszyli w listopadzie z rosyjskiej stacji Nowołazariewskaja, powrót do punktu wyjścia zaplanowali na luty 2012 r. www.explorapoles.org/expeditions [ Antarktyda ] Chłodna relacja Kamera pokazuje amerykańską stację naukowo-badawczą na biegunie południowym Amundsen-Scott South Pole Station. Obraz odświeża się co kwadrans, o ile w danym momencie jest możliwy przekaz satelitarny. Od połowy kwietnia do początku września jest wyłączana – na półkuli południowej trwa wtedy noc polarna. Jedynym naturalnym źródłem światła są Księżyc i zorza. www.esrl.noaa.gov/gmd/ obop/spo/livecamera.html [ Antarktyda ] Trans Antartika 2011 Trzech profesjonalnych baskijskich wspinaczy (jeden z nich, Alberto Inurrategi, zdobył Koronę Himalajów) przemierza Antarktydę przez biegun południowy do Hercules Inlet. W marszu wspomagają się latawcami. Trasa długości ok. 3700 km ma zostać pokonana w blisko 70 dni (powrót planują na koniec stycznia 2012 r.). Podczas przekraczania Gór Królowej Maud spróbują zdobyć któryś ze szczytów. www.explorapoles.org [ Dookoła świata ] Tylko własna energia Dimitri Kieffer – Francuz z rosyjskimi korzeniami, mieszkający na stałe w USA – od 2005 r. przemierza świat dookoła. Nie korzysta ze środków lokomocji, polega jedynie na sile własnych mięśni: porusza się na rowerze, nartach, pieszo, wpław. Wiosną 2012 r. planuje wyruszyć na rowerze z Jakucka w kierunku Mongolii. nexusexpeditions.blogspot.com [ Dookoła świata ] Rejs po rekord Szesnastolatka Laura Dekker wyruszyła w dwuletni samotny rejs w październiku 2010 r. Jeżeli wszystko pójdzie zgodnie z planem i ukończy go przed 16 września 2012 r., zdobędzie tytuł najmłodszej osoby na świecie, która samotnie opłynęła kulę ziemską. Na razie rekord należy do Australijki Jessiki Watson (miała 16 lat i 362 dni, kiedy zakończyła swój rejs). Laura obecnie znajduje się u wybrzeży Afryki. Z obawy przed piratami jej rejs przez Ocean Indyjski był utrzymywany w tajemnicy. Żeglowanie ma we krwi. Urodziła się podczas siedmioletniej podróży swoich rodziców i pierwsze cztery lata życia spędziła na morzu. www.lauradekker.nl [ Pakistan ] APETYT NA SZCZYTY Tej zimy będzie tłoczno nie tylko na Antarktydzie, ale także w górach Pakistanu – Karakorum i Himalajach. W lutym tego roku na szczycie Gaszerbrum II (8035 m) stanęli himalaiści – nikt wcześniej nie dokonał tego w sezonie zimowym. Po tym sukcesie szykuje się kilka wypraw z zamiarem zmierzenia się z pozostałymi ośmiotysięcznikami niezdobytymi zimą. Silny zespół: Simone Moro, Denis Urubko i Matteo Zanga, któremu będzie towarzyszyła pięcioosobowa polska ekspedycja, zaatakuje Nanga Parbat (8126 m). Austriak Gerfried Göschl powróci pod Gaszerbrum I (8068 m), by wytyczyć nową drogę. Kierowana przez niego wyprawa także ma międzynarodowy skład, znajdzie się w niej m.in. Darek Załuski, filmowiec i tegoroczny zdobywca szczytu K2 (8611 m). To właśnie ten osmiotysięcznik jest przez himalaistów uważany za najtrudniejszy. Pojawi sie pod nim, szykowana od wielu lat, wielka rosyjska wyprawa narodowa – będzie liczyła aż kilkunastu utytułowanych wspinaczy. Celem polskiej zimowej wyprawy kierowanej przez Artura Hajzera jest Gaszerbrum I. polskihimalaizmzimowy.pl 3 PYTANIA DO EWELINA ZWIJACZ-KOZICA – pierwsza po ponad 30 latach kobieta przyjęta na staż do TOPR-u. NGT: Jakie warunki musiała pani spełnić, by zostać stażystką? EZK: Każdy kandydat musi przedstawić wykaz z działalności górskiej z ostatnich 5 lat i zdać egzamin wstępny. Jakie obowiązki czekają stażystę? Staż kandydacki trwa od 1,5 r. do 3 lat. W tym czasie należy rocznie odpracować 240 godz. społecznie, wziąć udział w co najmniej 5 wyprawach ratunkowych i przejść szereg szkoleń kończących się egzaminami. Nie obawia się pani wyzwań, jakie stoją przed ratownikiem TOPR-u? Lubię nowe wyzwania, zresztą to, czy się do tego rodzaju działalności nadaję, pokaże staż kandydacki. Na pewno łatwo nie będzie, wierzę jednak, że wiedza, którą zdobędę, i dotychczasowe doświadczenie pozwolą mi być dobrą ratowniczką.
Wyprawa na ośmiotysięcznik Makalu - Kinga Baranowska
W pierwszej połowie kwietnia Kinga Baranowska startuje w Himalaje. Jej celem jest wspinaczka na Makalu (8463 m) – piąty szczyt świata.
Makalu (8463 m n.p.m.) to piąty co do wysokości szczyt świata, położony w Himalajach Wysokich. Wznosi się w odległym, trudno dostępnym rejonie Nepalu, na granicy Chin i Nepalu, 20 km od Everestu. Makalu zaliczane jest do tzw. wysokich ośmiotysięczników i jest silnie zlodowacone - granica wiecznego śniegu znajduje się na ok. 5700 m Fot.: Fabrizio Zangrilli Makalu w języku tybetańskim oznacza „big black” (Wielką Czerń), co oddaje wygląd tej potężnej skalnej piramidy, kiedy wiatr oczyści ją ze śniegu. W sanskrycie oznacza „Wielką Pogodę” (Maha Kala), nawiązując do położenia góry – trudno dostępnej, wyrastającej ponad okoliczne szczyty w rejonie słynącym z silnych wiatrów. Ze skrajnościami pogody kojarzy się hinduski bóg Śiwa i może przez wzgląd na niego tak nazwano górę. Góra podobno ma stanowić tron bóstwa. Szczyt po raz pierwszy został zdobyty w 1955 roku przez ekspedycję francuską. Pierwszego wejścia zimowego dokonali Simone Moro i Denis Urubko w 2009 roku. Pierwsze polskie wejście miało miejsce w 1981 roku, dokonane przez Jerzego Kukuczkę. Do końca XX w. na wierzchołku Makalu stanęło 180 wspinaczy. Do tej pory górę zdobyło siedmioro Polaków, w tym tylko jedna kobieta. Plany wyprawy Kinga wyrusza na Makalu w zespole międzynarodowym. Wyprawa planuje wspinaczkę na Makalu północno-zachodnią ścianą. Makalu to dla Kingi ósmy ośmiotysięcznik w drodze do Korony Himalajów. Zamierza się na niego wspinać bez używania dodatkowego tlenu z butli. Nie bez znaczenia na plany wyprawy ma fakt, że Makalu wznosi się 20 km od Everestu. Kinga Baranowska: „Makalu oprócz tego, że jest wysokim szczytem, jest górą gdzie wieją silne wiatry. Znajduje się w zasięgu prądów strumieniowych (tzw. „jet stream”- wiatr wiejący z zachodu z prędkością ok. 100 km/h), które omijają od północy Everst i „dopadają” Makalu ze zdwojoną siłą. Dlatego też pogoda będzie miała wielki wpływ na przebieg wyprawy”. Kinga Baranowska Należy do czołowych himalaistek świata, zdobywczyni siedmiu ośmiotysięczników. Na trzech z nich stanęła jako pierwsza Polka – Dhaulagiri, Manaslu i Kanczendzondze. Członkini kadry narodowej Polskiego Związku Alpinizmu we wspinaczce wysokogórskiej, a także członkini zarządu Klubu Wysokogórskiego Warszawa. Jest Ambasadorem akcji „Bezpieczniej w górach z Plusem”, promując numer ratunkowy: 601 100 300. Otrzymała liczne nagrody i wyróżnienia środowiskowe m.in. nagrodę Ministra Sportu za wspinaczkę na trzeci szczyt świata. Należy do Alpinus Expedition Team, jest Ambasadorem Olimpiad Specjalnych Polska, a także jest twarzą Fundacji Wspierania Alpinizmu Polskiego im. Jurka Kukuczki. Z wykształcenia geograf i ekonomistka, na co dzień prowadzi prezentacje oraz spotkania motywacyjne dla firm. Od kilku lat sukcesywnie realizuje swoje plany związane z Koroną Himalajów, której do tej pory nie osiągnęła żadna Polka. Bieżące relacje: www.kingabaranowska.com oraz www.facebook.com/KingaBaranowskaClimber
Góry odkrył nagle, jako nastolatek. Jego pasją szybko stała się wspinaczka. Zdobył sześć ośmiotysięczników, w tym Sziszapangme zimą. Był utalentowanym, bardzo sprawnym fizycznie himalaistą i pewnie dlatego nikt nie przypuszczał, ze w górach może mu się przytrafić coś złego.
Od dzieciństwa pasjonowały go opowieści o próbach zdobycia biegunów, pierwszych wyprawach w Himalaje czy brawurowych ekspedycjach w głąb Czarnego Lądu. Fascynowało go, jak wiele człowiek jest w stanie znieść w dążeniu do celu. Zapewne w czasie lektury niepostrzeżenie połknął bakcyla walki z sobą, który ujawnił się w sprzyjającym momencie. Piotr trenował kolarstwo, biegał, podróżował po świecie autostopem. Pewnego dnia kolega z liceum zabrał go w Tatry, gdzie przeszli Orlą Perć. Na osiemnastoletnim chłopaku, który wcześniej znał właściwie tylko morze, bo tam jeździł z rodzicami na wakacje, widok ośnieżonych szczytów wywarł wielkie wrażenie. Góry pochłonęły mnie całkowicie, zwłaszcza zima – napisał w swoim pierwszym felietonie dla magazynu „Góry”. – Przez pierwszy sezon biegałem po szlakach, zaraz potem zacząłem się wspinać. Każdą wolną chwilę przeznaczał na wyprawy, choć jako student nie cierpiał na nadmiar pieniędzy. Jeździł stopem, jadł byle co, nocował byle gdzie. Nie stać go było na specjalistyczny sprzęt wspinaczkowy. Kiedyś z tym samym kolegą co wcześniej znów wybrał się na Orlą Perć – w dżinsach, które zamarzały na mrozie, miejskich butach i pożyczonych rakach. Czekan mieli jeden, podawali go sobie na lince w trudniejszych miejscach. Po latach wspominał: Pamiętam niesamowitą chwilę, kiedy staliśmy na jakiejś śnieżnej grani, a pod nami były tylko chmury. Patrzyłem ze łzami szczęścia w oczach i pomyślałem wtedy: „Tak musi być w Himalajach, o których czytałem w książkach i w które pewnie nigdy nie dotrę, ale Tatry tez są piękne”. PIERWSZY SIEDMIOTYSIĘCZNIK W 2001 r., trzy tygodnie po swoim ślubie, pojechał w Tien-szan zdobywać Chan Tengri (7010 m). Przed wyjazdem uczestnicy wyprawy spotkali się na dworcu w Warszawie. Piotr, ze starym plecakiem zniszczonym przez raki, namiotem z supermarketu i marnym śpiworem, w grupie doskonale wyposażonych starych wyjadaczy wyglądał jak ich ubogi krewny. Wcale się tym nie przejmował. Poza tym jedna rzecz miał nową – aparat fotograficzny, prezent ślubny od przyjaciół. Od tej pory się z nim nie rozstawał. Zabrał go i na stypendium naukowe w RPA, i na Szczyt Zwycięstwa (7439 m) rok później, i na kolejne wyprawy. Pasje do fotografii odziedziczył po matce fotolaborantce. Robił tysiące zdjęć, ale akurat na samym szczycie Chan Tengri, na który wszedł z Marcinem Kaczkanem, aparatu nie miał. UPRAGNIONE GÓRY NAJWYŻSZE W 2003 r. marzenia stały się rzeczywistością – Morawski znalazł się pod północną ścianą K2. Narodowa wyprawa kierowana przez Krzysztofa Wielickiego miała podjąć próbę pierwszego zimowego wejścia Północnym Filarem. Piotr do ostatniej chwili nie wiedział, czy pojedzie na swój pierwszy ośmiotysięcznik. Kiedy juz pogodził się z myślą, że odrzucono jego kandydaturę zgłoszoną przez Klub Wysokogórski w Warszawie, zadzwonił Wielicki ze słowami: – No dobra, zaryzykujemy, jedziesz. Kierownik wyprawy szybko się przekonał, ze wybór tego młodego alpinisty był strzałem w dziesiątkę. Wesoły, niesamowicie sprawny fizycznie i gotowy do ciężkiej pracy. Był w naturalny sposób odporny na niskie temperatury. Jednak warunki panujące podczas zdobywania K2 (8611 m) okazały się wyjątkowo trudne – po założeniu czwartego obozu musiał zostać w bazie, jeżeli nie chciał stracić odmrożonych palców stóp. Juz wtedy stało się jasne, kim jest Piotr Morawski – wschodzącą gwiazdą światowego himalaizmu.Szczyt wprawdzie nie został zdobyty, ale trzech wspinaczy: Marcin Kaczkan, Kazach Denis Urubko i właśnie Morawski ustanowili zimowy rekord na K2: dotarli na wysokość 7630 m.W przeddzień opuszczenia bazy Piotr zapisał w swoim niebieskim zeszycie w kratkę: Na tych lodowo-skalistych stokach zostawiam część siebie, swojej duszy i swojego serca. Wracam uboższy właśnie o taka cząstkę siebie. Wiem, że po powrocie będę jej szukał nadaremnie. Będę się budził w nocy, patrzył w spokojny nieruchomy sufi t i podświadomie nasłuchiwał wycia wiatru, jeku szarpanej nim góry. Snuł plany powrotu do lodowej krainy, marzenia o walce, nadziei, porażce i smaku zwycięstwa. Smaku, którego nie dane mi było teraz zaznać.Dwa lata później, w 2005 r., środowisko himalaistów obiegła elektryzująca wiadomość: Morawski i Włoch Simone Moro stanęli na Sziszapangmie (8013 m)! Było to pierwsze zimowe wejście na ten szczyt – wyczyn nie byle jaki, zważywszy że z czternastu ośmiotysięczników tylko połowa została zdobyta o tej porze roku; wszystkie przez Polaków. Na dodatek był to pierwszy ośmiotysięcznik Morawskiego. O polskim wspinaczu zrobiło się głośno. JEJ WYSOKOŚĆ ANNAPURNA Dwa miesiące po powrocie z Sziszapangmy Piotr znów siedział w samolocie lecącym do Katmandu. Tym razem celem była południowa ściana Annapurny (8091 m). Ledwie pamiętał, co robił na nizinach przez te dwa miesiące: nagrania i wywiady dla radia i telewizji, przeprowadzka, żona w ciąży, nauka do egzaminów, choroba matki, obrona doktoratu. Na co dzień pracował jako adiunkt na Wydziale Chemicznym Politechniki Warszawskiej, w Zakładzie Chemii Fizycznej. Interesował się termodynamiką, matematyką, informatyką; robił błyskotliwą karierę naukową. Góry były jednak ważniejsze. Dlaczego się wspinał? Odpowiedział sobie na to pytanie w dzienniku, ktory prowadził od 25 lutego 2001 r.: Wspinam się nie tylko dla samej skały czy lodu i dla samego wspinania. Dla mnie to także podróże, poznawanie ludzi, życie w namiocie, walka ze śniegiem i wiatrem. Przepiękne widoki, kiedy człowiek wisi w środku ściany, a pod nim znajduje się kilkaset metrów czy kilka kilometrów powietrza. Kiedy jestem w górach, nie istnieje świat zewnętrzny, zgiełk i pośpiech. Jest tylko natura i życie razem z jej rytmem. Ktoś może powiedzieć, że to tylko mój wymysł, bo przed życiem się nie ucieknie. Zależy kto co nazywa życiem. Ledwie wrócę do domu, już tęsknię do kolejnych przygód. Jak to kiedyś powiedział mój znajomy: na początku twoje życie toczy się normalnie, czasem przerywasz je wyprawami; potem twoje wyprawy toczą się normalnie i czasem przerywasz je życiem. To ostatnie zdanie usłyszał od jednego z kolegów w bazie pod K2, kiedy odmrożenia wyeliminowały go z dalszego wspinania. Nie wierzył wtedy w jego prawdziwość. Później przypominał je sobie podczas każdej wyprawy. Pod Annapurną poznał Piotra Pustelnika. Obaj bardzo się zżyli. „Pusty” traktował Piotra jak syna, bo w istocie Morawski spełniał jego pragnienie wspinania się z potomkiem w Himalajach. Piotr nie chciał być uczestnikiem zbiorowej konsumpcji gór wysokich w dużych, niemal anonimowych wyprawach. Jego projekty były naznaczone specyfiką praktyki, jaką zdobył w Tatrach: wejść w wielką himalajską ścianę z partnerem, minimalnym zestawem sprzętu oraz głową pełną wiary i determinacji. Wiedział, że zwiększał ryzyko, ale wrodzone możliwości i talent czyniły go przygotowanym do podjęcia takiej decyzji. Zdawał sobie sprawę, że taki wybór nie zaprowadzi go w prosty sposób do zdobycia Korony Himalajów, ale miał to w nosie – na takim kolekcjonerstwie mu nie zależało – wspomina Pustelnik. TRES PEDROS Rok później obaj himalaiści znów rzucili wyzwanie niezdobytej przez nich Annapurnie. Była ona głównym celem w projekcie Pustelnika Tryptyk Himalajski. Brał w nim udział także Peter Hamor, himalaista ze Słowacji. Tak oto spotkało się trzech Piotrów – „Tres Pedros del Himalaya” – jak siebie nazwali. Z Annapurny Polacy ledwie uszli z życiem. Utknęli wysoko na grani z oślepionym przez śnieg Tybetańczykiem, bez jedzenia i wystarczającej ilości sprzętu. Przez trzy dni nie mogli nawiązać łączności, bo wyładowały się im baterie do radia. W świat poszła wiadomość, że zaginęli. Najbliżsi uznali, że nie żyją. Później w jednym z felietonów Morawski napisał: Nawet siedząc w namiocie, nie mam świadomości, że życie może się skończyć. Po prostu wiem, że się uda, że jeszcze zobaczę bazę i pojadę na kolejną wyprawę. Pytanie tylko, na ile ta świadomość jest złudna? Czy w tym momencie wiemy, że to jest koniec? Co nas wtedy ogarnia? Rezygnacja? Smutek? A może śmiech? Po Tryptyku Himalajskim Hamor został stałym partnerem wspinaczkowym Morawskiego. We dwóch stanowili zgrany zespół, gotowy zmierzyć się z najtrudniejszymi wyzwaniami. W 2007 r. zdobyli Nanga Parbat (8126 m) i zmierzyli się z południową ścianą K2, w następnym roku weszli na Ama Dablam (6812 m), walczyli z Annapurną i zdobyli Gaszerbrumy: I (8068 m) i II (8035 m). Sześć lat po pierwszym spotkaniu z wysokimi górami Morawski miał na koncie sześć ośmiotysięczników. I szukał sponsorów na kolejne wyprawy. Rok 2009 także zapowiadał się mocno wyjazdowy. W czerwcu „Tres Pedros” planowali wypad na siedmiotysięcznik Rakapośi – jedną z piękniejszych gór Pakistanu. Wcześniej, w marcu, Morawski i Hamor ruszyli w Himalaje, by po zaaklimatyzowaniu się na Dhaulagiri (8167 m) wytyczyć nową drogę na zachodniej ścianie Manaslu (8156 m). Piotr miał trochę kłopotów finansowych przed tym wyjazdem – stracił sponsora i musiał się zapożyczyć, ale nie zamierzał się wycofać z wyprawy. Wiedział, że sukces w gorach rozwiąże wszystkie problemy. Nie przewidział jednego – że z Himalajów nie wróci. 24 MARCA 2009 Morawski, Hamor i pozostali członkowie wyprawy zmierzają do bazy pod Dhaulagiri. Piotr niewiele spał w nocy – jak zwykle obrabiał zdjęcia na komputerze. Nawet kiedy spotykał się ze swoimi kolegami-wspinaczami na nizinach, chętnie wybierał miejsca z bezprzewodowym Internetem. Siedział wtedy z laptopem, pisał maile i artykuły o wyprawach, przeglądał fotografie. Obok zawsze stał przypięty rower, bo nawet zimą jeździł nim po Warszawie. Kilka dni wcześniej, jeszcze zanim wyruszyli z Katmandu, Morawski wysłał do magazynu „Gory” swój kolejny felieton, tym razem o etyce. Pisał w nim: Dbajmy o to, by cały czas było miejsce na tak staromodne wartości jak partnerstwo. By pogoń za sławą i pieniędzmi nie przysłoniła nam gór, skał, wspinania. Czy może jednak dobry PR jest lepszy od romantyzmu? Chyba wszystko zależy od tego, czego w górach szukamy. Chciałbym znaleźć odpowiedź. Jestem już w Katmandu, w drodze na kolejną wyprawę. Może tym razem coś znajdę. Czy zawróciłby, gdyby wiedział, co znajdzie? 25 MARCA Przed południem Morawski z dwójką innych wspinaczy dociera do Pokhary, gdzie daremnie czekają na tragarzy. Po czterech godzinach staje się jasne, że wynajęci ludzie tego dnia nie dojdą. Wieczorem dopadają go rożne myśli, które przelewa na kartki dziennika. Zawsze go pisze, gdy jest w górach. A wyjeżdża w nie coraz częściej, co stanowi ciężką próbę dla jego małżeństwa. Po powrotach długo nie może się przełączyć z trybu wyprawowego na zwyczajny. Od dawna czuje się rozdarty pomiędzy dwiema rzeczywistościami. Jak sobie z tym wszystkim poradzić? Człowiek wpadł w ten surowy, biały świat i będzie go pragnął do końca życia. Ale w tym surowym białym świecie będzie pragnął rodziny i bliskich. Kompromis nie istnieje… – napisał pod datą 26 maja 2006 r., zaraz po tym, gdy z „Pustym” zmartwychwstali na Annapurnie. 28 MARCA Droga do bazy upływa pod hasłem kłopotów z tragarzami. Część uciekła dwa dni wcześniej, co jakiś czas odłączają się kolejni. Piotrowi po raz pierwszy zdarza się coś takiego. Traktuje to jako nową przygodę, ale jednocześnie się martwi – przecież czeka ich jeszcze Manaslu. Wyprawa nie doszła nawet do podnóża Dhaulagiri, gdzie wspinacze mają się aklimatyzować. 1 KWIETNIA Wreszcie osiągają cel. Wyrąbują platformy, rozstawiają namioty, rozkładają mesę. Są pierwszą wyprawą w bazie. Dhaulagiri wygląda stamtąd niepozornie, przysłania ją ściana Eigeru. 3 KWIETNIA Niebo jest bezchmurne, świeci słońce, ale bardzo silny wiatr zmusza ekipę do pozostania w bazie. Morawski nie może się już doczekać wyjścia do obozu pierwszego, ale gdy myśli o zarzuceniu ciężkiego plecaka, cieszy się z dodatkowego dnia odpoczynku. Do bazy dociera wyprawa TOPR-u złożona z polskich ratowników. Wśród nich jest Roman Mazik, lekarz, którego Piotr poznał kilka lat wcześniej podczas wyprawy na K2. To on po obejrzeniu odmrożeń zakazał Morawskiemu dalszej wspinaczki, a później, już w Polsce, amputował jeden z palców. Teraz wszyscy siedzą w mesie i zajadają się polską kiełbasą. 5 KWIETNIA Ranek jak zwykle jest wietrzny i mroźny, ale piątka wspinaczy, w tym Hamor i Morawski, rusza do gory, żeby założyć pierwszy obóz. Słońce grzeje coraz mocniej, nogi zapadają się w mokrym śniegu, co bardzo utrudnia torowanie. Wieczorem wszyscy są tak zmęczeni, że rozbijają obóz na wysokości 5700 m – 100 m niżej, niż planowali. Cały następny dzień spędzają w jedynce, oszczędzając siły i czekając na zmianę pogody. Pada coraz gęstszy śnieg. Jeśli do rana przestanie, pójdą w gorę. Morawski wtula się w śpiwór, mniej lub bardziej drażniące myśli snują mu się po głowie. W swoim dzienniku pisze: Czuję się, jakby życie powoli zataczało krąg. Przez dwa, właściwie niedługo będzie trzy, lata niespokojnie szukałem swojej ścieżki w życiu. Teraz ta ścieżka stoi coraz bardziej otworem. Była tak blisko! Ale to raczej chodziło o czas, a nie o bliskość. Dobrze mi i spokojnie. Wiem, że w domu czeka na mnie Olga i dwójka fantastycznych dzieci! Byle znów czegoś nie zepsuć. Poniżej dopisuje: Nagle pojawia się pytanie, po co ja to wszystko robię? […] Przez tyle lat udowadniałem sobie, że mimo braku pieniędzy można realizować marzenia. Że tak zwany system w niczym mnie nie zatrzyma. I nie zatrzymał. Mam 33 lata, na uczelnię pewnie już nie wrócę. Nie wiem, z czego będę utrzymywał rodzinę i siebie. Mam problemy z koncentracją. Czekam na to, by wyjechać w góry, bo tutaj mogę leżeć i nic nie robić. Zebrać się, wejść na wierzchołek, wrócić do domu i znów cieszyć się, że jestem wyjątkowy, snuć plany na przyszłą wyprawę. Czy to naprawdę ja jestem? A jeśli nie, to gdzie się podziałem? 7 KWIETNIA Po nocnych opadach śniegu nastaje pogodny dzień. Większość osób wraca do bazy, do dwójki idzie tylko Morawski z Hámorem i Justyną Szepieniec. Przed południem widzą dobre miejsce do rozstawienia obozu. Chwilę później nadciągają chmury i zaczyna wiać śniegiem. Drżąc z zimna, wpełzają do namiotów, by jakoś przetrwać do rana. 8 KWIETNIA, RANEK Po ciężkiej nocy dwóch Piotrów i Justyna zostawiają sprzęt potrzebny do wspinania się w lodowych zboczach prowadzących do obozu trzeciego i rozpoczynają zejście do bazy. Chcą tam odpocząć i spędzić Wielkanoc. O godz. 8.30 piją już herbatę przy namiotach jedynki. Po nocnej śnieżycy wszystko wokół jest spowite świeżym białym całunem, na szczęście droga do bazy jest widoczna. Mimo mrozu słońce grzeje coraz mocniej. Muszą iść. Morawski rusza pierwszy. Na wielkim śnieżnym plateau za Eigerem pojawiają się postaci kilku TOPR-owców podchodzących do jedynki. Hámor, który z Justyną wyszedł kilka minut po Morawskim, szuka wzrokiem swego przyjaciela. Nigdzie go nie widać. Zaniepokojony, zaczyna z Justyną biec. Kilkadziesiąt metrów za obozem widzą załamany most śnieżny. Wołają. Ze szczeliny dobiega głos Piotra – przeżył upadek, ale utknął w zwężeniu 20 m niżej, bez uprzęży i liny. Peter i Justyna nie są w stanie go wydostać. Hámor zjeżdża w lodową czeluść. Czekają go dwie godziny wspólnej walki o życie Piotra, pełne strachu, bezradności, nadziei i absolutnego wyczerpania. OKOŁO GODZ. 9.00 Roman Mazik odpoczywa przed lodospadem, przez który wiedzie droga z bazy do jedynki. To jego pierwsze wyjście do góry podczas tej wyprawy, więc odczuwa wysokość – jest zmęczony, boli go głowa i dokucza mu zadyszka. Włącza radio i w tym momencie słyszy z obozu pierwszego rozpaczliwy głos – Justyna krzyczy, że Piotrek wpadł do szczeliny. TOPR-owcy natychmiast ruszają, walcząc ze stromym podejściem. OKOŁO GODZ. 12.00 Hámor nie przestaje wierzyć, że wszystko się dobrze skończy – pomimo upadku, chłodu i wyczerpania bezskutecznymi próbami uwolnienia się z lodowej pułapki Morawski wciąż żyje. Ratownicy zrzucają do szczeliny drugą linę i wyciągają go ostatkiem sił. Roman Mazik natychmiast rozpoczyna reanimację. Po chwili ze szczeliny wydostaje się Peter Hámor. Szukam Piotra, ale spojrzenie na Romka Mazika rzuca mnie na kolana. Klęczę przy Piotrku, a głos lekarza brzmi bardzo obco. Wiem, o czym Romek mówi, lecz jego słowa dochodzą do mnie niby przez grubą ścianę i prawie ich nie słyszę. Właściwie to ich nie chcę słyszeć. I bez słów lekarza wszystko zrozumiałem. Ale czy to jest rzeczywistość? Czy to, co tutaj się w tej chwili dzieje, jest naprawdę? Nie można już nic zrobić? Nie mogę uwierzyć, że to jest nieodwracalny KONIEC. Zgodnie z wolą żony Piotr Morawski został pochowany w szczelinie lodowca u podnóża Dhaulagiri NA PODSTAWIE: PIOTR MORAWSKI ZOSTAJĄ GÓRY (GÓRY BOOKS 2010); PIOTR I OLGA MORAWSCY OD POCZĄTKU DO KOŃCA (WYD. G+J 2010)
Himalaje - Nanga Parbat ponowanie zdobyta!
Marcin Kaczkan samotnie stanął na wierzchołku Nanga Parbat (8126 m).
Był 2 lipca, godzina 7.00 rano czasu polskiego, gdy Marcin Kaczkan uczestnik wyprawy unifikacyjnej PZA stanął na szczycie Nagiej Góry. Marcin jest doświadczonym wspinaczem. Był uczestnikiem kierowanej przez Krzysztofa Wielickiego zimowej wyprawy na K2. Jako trzeci Polak uzyskał tytuł „Śnieżnego Barsa", czyli zdobywcy wszystkich pięciu siedmiotysięczników, położonych na terenie byłego ZSRR. Teraz do kolekcji dorzucił pierwszy z czternastu ośmiotysięczników. Atak na szczyt rozpoczął się 26 czerwca. Wraz z Marcinem do góry ruszyła Aleksandra Dzik. Po trzech dniach wspinaczki zespół osiągnął obóz IV na plateau Bazin (7150 m). Szturm załamał się rankiem 30 czerwca, gdy z powodu fatalnej pogody wspinacze zgubili drogę. Na szczęście udało im się wrócić do obozu IV, gdzie podjęli ryzykowną decyzję przeczekania. Liczyli na zapowiadaną poprawę pogody. Na tej wysokości organizm praktycznie się nie regeneruje. Odpoczynek jest więc dość iluzoryczny, co mogło utrudnić nie tylko wejście ale i zejście. Gdy 1 lipca późnym wieczorem ruszyli znów w górę, z wysokości 7250 m zawróciła wyczerpana Ola Dzik. Marcin dalej szedł samotnie. Na szczęście nie wiało, niebo było gwiaździste. Z bazy wspierali go i podpowiadali mu drogę kierownik Artur Hajzer i lekarz wyprawy Robert Szymczak. Obaj już 23 czerwca stanęli na szczycie. Ten szturm na Nanga Parbat jest etapem projektu sportowego stawiającego sobie za cel wyselekcjonowanie i przygotowanie zespołu wspinaczy, którzy w najbliższych sezonach zimowych zaatakują pieć niezdobytych jeszcze zimą ośmiotysięczników (w tym drugi najwyższy szczyt świata K2 - 8611 m n.p.m.). Projekt wspierają Polski Związek Alpinizmu, Ministerstwo Sportu i Fundacja Jerzego Kukuczki. Patron medialny - Sport.pl Informacje dodatkowe Na 9 ośmiotysięczników zdobytych dotąd zimą, na ośmiu pierwsi stanęli Polacy. Dopiero w 2009 zespół włosko-kazachski Moro-Urubko przełamał - zdobywając Makalu (8463) - monopol biało-czerwonych na zimowe triumfy. Skład wyprawy kwalifikacyjnej: Artur Hajzer - twórca projektu, kierownik wyprawy Jacek Czech - KW Katowice (wrócił już do kraju) Aleksandra Dzik - KS Kandahar Rafał Fronia – Sudecki KW Jarosław Gawrysiak – UKA Warszawa Aleksander Grządziel – KW Jastrzębie Marcin Kaczkan – KW Warszawa Robert Kaźmierski – KW Wrocław Jerzy Natkański – KW Warszawa Piotr Snopczyński – KW Wrocław Robert Szymczak – KW Trójmiasto Ireneusz Waluga – KW Jastrzębie Więcej o wyprawie i zdjęcia znaleźć można na: www.polskihimalaizmzimowy.pl
Himalaje, relacja z Nanga Parbat - z 30.06.2010 r.
Dnia 20 czerwca br. zespół: Aleksandra Dzik i Marcin Kaczkan byli zmuszeni do wycofania się z 7900 m i powrotu do obozu IV. Mają jednak plan kolejnego ataku na szczyt.
W nocy z 29 czerwca na 30 czerwca zespół unifikacyjnej wyprawy PZA na Nanga Parbat i Gasherbrumy Aleksandra Dzik i Marcin Kaczkan atakowali szczyt Nanga Parbat. Z obozu IV na plateau Bazin (na drodze Kinshofera), na wysokości 7150 m, wspinacze wyszli 29 czerwca o godzinie 20.00. Stosunkowo wczesne wyjście wymuszone zostało ciszą wiatrową - silny wiatr wiejący w tych dniach z prędkością 65 km/h miał być bowiem spodziewanym głównym wrogiem tego ataku. Zespół poruszał się bardzo sprawnie, szybko nabierając wysokości. W wyjściu uczestniczyli też członkowie innej, małej wyprawy włosko-polskiej: Simone La Terra i Paweł Michalski. Brak wiatru powodował niestety zamglenia. Słaba widoczność spowodowała zgubienie orientacji w terenie. Po 8 godzinach marszu ekipa osiągnęła wysokość 7900 - nie udało się jednak zlokalizować dalszej drogi do szczytu, który wydawał się być niemal w zasięgu ręki. 0koło godziny 5.00 rano 30 czerwca pogoda zdecydowanie się pogorszyła: zaczął padać śnieg, widoczność spadła do zera i wzmógł się wiatr. Cała czwórka podjęła decyzję o natychmiastowym powrocie do obozu IV po własnych śladach, póki były one jeszcze widoczne. Ola i Marcin przebywają teraz w obozie IV. Planują tam przeczekać kolejne 24 godziny i szukać będą w prognozach pogody szansy na jeszcze jedno uderzenie.
Wyprawa na Nanga Parbat - kolejna relacja
Kolejna relacja Artura Hajzera z wyprawy na Nanga Parbat. Pogoda na Nanga Parbat płata figle.
Wtorek, 29 czerwca 2010 r., godziny poranne Dnia 29czerwca o godzinie 00.00 zespół Ola Dzik i Marcin Kaczkan mieli w obozie 3 pobudkę. O godz. 2.00 w nocy wyszli z obozu. O godz 7.00 rano doszli do przełamania płaskowyżu Bazin. Stąd torując po kolana w śniegu, idąc po traserach wyprawy o godz. 10.30 odnaleźli depozyt i namiot obozu IV na wysokości 7150 m. Teraz odkopują platformę i namiot, przygotowują się do odpoczynku. O godz. 21.00 mają wyruszyć na szczyt. Oboje są w dobrej formie i czują się dobrze, są porządnie zaaklimatyzowani. Ola Dzik przed atakiem na szczyt Nanga Parbat Marcin Kaczkan przed atakiem na szczyt Nanga Parbat Pogoda i widoczność są OK. Prognoza również. Wiatr nie jest silny. W kopule również wiatr wydaje się słabnąć. Oczekujący w bazie Artur i Robert są dobrej myśli. Razem z Olą i Marcinem jest zespół innej wyprawy - Paweł Michalski i Włoch Simone La Terra. Oprócz tych czterech osób w ścianie jest dwójka Nepalczyków walczących o tytuł pierwszych zdobywców Korony Himalajów - zaliczają oni wyjście aklimatyzacyjne i są w drodze do obozu II. Wtorek, 29 czerwca 2010 r., godz. 16.00 czasu pakistańskiego Są kłopoty. Losy ataku niepewne. Pogoda płata figla. Wiatr bardzo się wzmógł. Na szczycie wieje 100 km/h. Nasi meteorolodzy przepraszają - ich modele komputerowe są tylko modelami. Nie mają na szczycie stacji pomiarowych. Dają jednak nadzieję, że zryw, który teraz obserwujemy jest tylko parogodzinnny. Niemniej według nich wiatr będzie utrzymywał siłę 50-70 km/h, a od rana można liczyć na osłabienie i jakieś okna ciszy. Jednocześnie prognozy mówią, że ewentualne przeczekiwanie nie ma sensu. W czwartek i piątek wiatr będzie silny więc albo pozostaje środa albo... . Ola Dzik i Marcin Kaczkan mają w namiocie obozu IV trudne chwile. Namiot łopoce - trudno wychynąć, żeby nabrać śniegu. Nie tyle, żeby to im uniemożliwiało egzystencję, ile martwią się o losy ataku, i czy dadzą radę. Teraz próbują spać. Pobudka o 19.30, próba marszu w górę o 21.00. Na pewno próbować będą - bez wyjścia z namiotu siły wiatru nie da się ocenić i można srogo się pomylić. Wiatr do 60 km/h wydaje się być do pokonania i nie powinien być niebezpieczny - na pewno ich jednak będzie bardzo spowalniał i będą musieli włożyć więcej siły w marsz by zdążyć w górę, a potem w dół. Zadanie więc nie będzie łatwe, a szanse na sukces spadają. Zdjęcie z godz 15.00 i 15.30 obrazujące sytuację wiatrową w kopule szczytowej Artur
Tak jak wczoraj informowaliśmy, w środę 23 czerwca o godzinie 13.20 czasu pakistańskiego Artur Hajzer - kierownik i Robert Szymczak - lekarz wyprawy zdobyli szczyt Nanga Parbat (8126 m). Poniższa wiadomość pochodzi z Biura Prasowego Projektu PHZ.
Doświadczeni polscy himalaiści wykorzystali pierwsze dni pogody, po totalnym załamaniu, i dzięki dobrej aklimatyzacji weszli na szczyt. To szósty ośmiotysięcznik Hajzera, i drugi po Dhaulagiri (8167 m. n.p.m.) zdobyty z Robertem Szymczakiem. Z ekipy szturmowej na Nanga Parbat musieli wycofać się Robert Kaźmierski i Jarek Gawrysiak. Młodzi wspinacze byli zbyt wyczerpani przedzieraniem się przez śnieg do kolejnych obozów. Warunki były bowiem niezwykle trudne. Wcześniej, przez kilka dni śnieg padał non stop. Jak donosił jeszcze z bazy Artur Hajzer: „Towarzyszy nam ciągły szum lawin. Łamią się maszty w bazowych namiotach”. W takich warunkach trudno wyjść z namiotu, a co dopiero prowadzić akcję w ścianie. Droga Kinshofera wymaga poręczowania, a teraz poręczówki leżą pod warstwa śniegu. Efektem mocnego opadu była też potężna lawina z grani Mazeno. Jej podmuch zmiótł bazę Polaków pod Nanga Parbat. Zniszczona została mesa, kuchnia, namiot satelitarny, połamane zostały maszty większości namiotów. Niektóre części wyposażenia poleciały na 300 metrów od bazy. Podobne zniszczenia były w położonych w pobliżu obozach wyprawy włosko-polskiej Simone La Terra - Paweł Michalski oraz amerykanki Cleo Weidlich. Po bezpiecznym zejściu Hajzera i Szymczaka do niższych obozów, do szturmy ruszą kolejne zespoły. Celem wyprawy jest bowiem nie tylko zdobycie szczytu ale i doświadczenia w górach wysokich przez większa grupę młodych himalaistów. Atak na wierzchołek Nanga Parbat jest bowiem fragmentem wielkiego projektu sportowego stawiającego sobie za cel wyselekcjonowanie i przygotowanie zespołu wspinaczy, którzy w najbliższych sezonach zimowych zaatakują pięć niezdobytych jeszcze zimą ośmiotysięczników (w tym drugi najwyższy szczyt świata K2 - 8611 m n.p.m.). Projekt wspierają Polski Związek Alpinizmu, Ministerstwo Sportu i Fundacja Jerzego Kukuczki. Patron medialny - Sport.pl Informacje dodatkowe Na 9 ośmiotysięczników zdobytych dotąd zimą, na ośmiu pierwsi stanęli Polacy. Dopiero w 2009 zespół włosko-kazachski Moro- Urubko przełamał - zdobywając Makalu (8463) - monopol biało-czerwonych na zimowe triumfy. Skład wyprawy kwalifikacyjnej Artur Hajzer - twórca projektu, kierownik wyprawy Jacek Czech - KW Katowice (z powodów rodzinnych musiał wrócić do Polski) Aleksandra Dzik - KS Kandahar Rafał Fronia – Sudecki KW Jarosław Gawrysiak – UKA Warszawa Aleksander Grządziel – KW Jastrzębie Marcin Kaczkan – KW Warszawa Robert Kaźmierski – KW Wrocław Jerzy Natkański – KW Warszawa Piotr Snopczyński – KW Wrocław Robert Szymczak – KW Trójmiasto Ireneusz Waluga – KW Jastrzębie Więcej o wyprawie i zdjęcia znaleźć można na: www.polskihimalaizmzimowy.pl Informacja o Nanga Parbat (8126 m) Położony na zachodnim krańcu Himalajów Nanga Parbat charakteryzuje się najwyższym względnym wzniesieniem na świecie. Od oddalonej zaledwie 20 km doliny Indusu, wypiętrza się na wysokość prawie 7 km. Szczyt obrywa się trzema imponującymi ścianami Rupal, Rakhiot i Diamir. Pierwszym zdobywcą był Austriak Herman Buhl (3 lipca 1953). Pierwsze polskie wejście: Zygmunt Heinrich, Sławomir Łobodziński, Jerzy Kukuczka (13 lipca 1985). Zimą nie zdobyty. tekst: Biuro Prasowe Projektu PHZ 2010-2015