Podpisz się na globie. NASA stworzyła generator imion z tysięcy zdjęć satelitarnych. Grzech go nie wypróbować
Z wysokości ponad 700 kilometrów para mechanicznych oczu nieustannie skanuje powierzchnię planety, dostrzegając wzory, których nie jesteśmy w stanie zauważyć z Ziemi. Okazuje się, że ziemska rzeźba terenu – od meandrujących rzek po poszarpane fiordy – tworzy gigantyczny, naturalny alfabet. Dzięki nowej inicjatywie NASA „Your Name in Landsat”, każdy z nas może teraz odnaleźć swoje imię wypisane na mapie świata przez samą naturę. Każdy może to wypróbować!
Najnowsza inicjatywa NASA to część obchodów Dnia Ziemi 2026. Ma ona na celu nie tylko dostarczenie rozrywki, ale przede wszystkim rozbudzenie ciekawości świata i świadomości ekologicznej. Algorytm generatora przeszukuje miliony zdjęć w poszukiwaniu struktur geologicznych przypominających litery alfabetu łacińskiego (A–Z). Kosmiczne archiwum: 50 lat podglądania Ziemi Program Landsat to nie tylko zabawa w układanie liter. To najdłuższy w historii, nieprzerwany zapis zmian powierzchni Ziemi z kosmosu, prowadzony wspólnie przez NASA oraz U.S. Geological Survey (USGS). Wszystko zaczęło się w 1972 roku wraz z wystrzeleniem satelity Landsat 1. Od tamtej pory kolejne generacje urządzeń dokumentują to, jak rozrastają się miasta, kurczą lodowce i jak zmieniają się koryta rzek. Obecnie na orbicie współpracują ze sobą dwie jednostki: Landsat 8 oraz jego niemal lustrzane odbicie – Landsat 9. Razem dostarczają dane, które pomagają naukowcom monitorować stan lasów, upraw i zasobów mineralnych naszej planety. Ale mogą też służyć do zabawy. Geograficzny alfabet. Algorytm czyta Ziemię jak książkę To, co dla nas jest literą „L”, dla satelity może być meandrem rzeki w Amazonii, a „O” – kraterem wulkanicznym na odległej wyspie. Litery składające się na twoje imię mogą więc pochodzić z tak różnorodnych miejsc jak tybetańskie doliny rzeczne czy australijskie jezioro Tandou. Jednym z najbardziej znanych przykładów w algorytmie jest wyspa Akimiski u wybrzeży Kanady, która z lotu ptaka tworzy niemal idealny kształt litery „D”. Jak stworzyć własny napis? Proces tworzenia jest intuicyjny i pozwala na natychmiastowe pobranie grafiki. Wejdź na stronę. Odwiedź oficjalną witrynę narzędzia „Your Name in Landsat”. Wystarczy kliknąć TUTAJ. Wpisz dowolne słowo. Wpisz swoje imię, nazwę firmy czy ksywkę w polu „Enter a name”. Pamiętaj, że – póki co – nie można używać polskich znaków. Podziwiaj wynik. Narzędzie automatycznie dobierze takie zdjęcia terenu, które kształtem odpowiadają wybranym literom. Po wszystkim warto sprawdzić dokładną lokalizację miejsca, które zostało wykorzystane do stworzenia imienia – wystarczy kliknąć w poszczególne litery. Gotowy projekt można też pobrać jako obraz czy udostępnić znajomym. Jeśli szukasz inspiracji, NASA przygotowała również specjalną galerię „Alphabet Image Gallery”, w której znajdziesz aż 72 różne obrazy dla poszczególnych liter alfabetu. Każdy z nich to dowód na to, jak niezwykłe formy potrafi przybierać natura. Oby nowe narzędzie pokazało wielu, że warto o nią dbać. Źródło: NASA Nasz autor Jonasz Przybył Redaktor i dziennikarz związany wcześniej m.in. z przyrodniczą gałęzią Wydawnictwa Naukowego PWN, autor wielu tekstów publicystycznych i specjalistycznych. W National Geographic skupia się głównie na tematach dotyczących środowiska naturalnego, historycznych i kulturowych. Prywatnie muzyk: gra na perkusji i na handpanie. Interesuje go historia średniowiecza oraz socjologia, szczególnie zagadnienia dotyczące funkcjonowania społeczeństw i wyzwań, jakie stawia przed nimi XXI wiek.
Polska oczami agresorów. Do Archiwum Akt Nowych trafiły unikatowe zdjęcia z pierwszych miesięcy wojny
Historia kampanii wrześniowej zazwyczaj dociera do nas poprzez relacje obrońców lub oficjalną, wygładzoną propagandę III Rzeszy. Jednak najnowszy nabytek Archiwum Akt Nowych (AAN) oferuje wgląd w coś znacznie bardziej surowego i osobistego. Blisko 250 wyjątkowych fotografii to intymny zapis wojny widziany przez wizjery aparatów niemieckich żołnierzy. To nie tylko kronika zniszczeń, ale przede wszystkim świadectwo mentalności sprawców.
Zbiór składa się z dwóch albumów przekazanych dzięki Instytutowi Strat Wojennych im. Jana Karskiego, które dokumentują szlak bojowy jednostek Wehrmachtu – od górskich przełęczy na południu, po zrujnowane ulice Warszawy. Jak podkreśla dr hab. Damian Markowski z ISW, materiały te są „rzadkim i niezwykle sugestywnym źródłem”, które pokazuje pierwsze miesiące globalnego konfliktu w nowym świetle. Okiem ludzi, którzy nie różnili się tak bardzo od nas, a mimo to dokonywali bestialskich czynów. Szlak 3. Dywizji Górskiej – od Słowacji po Zagłębie Naftowe Pierwszy, mniejszy album, należał do żołnierza 3. Dywizji Górskiej, wchodzącej w skład Grupy Armii „Południe” stanowiącej część kampanii wrześniowej. Fotografie szczegółowo dokumentują drogę, jaką pokonali agresorzy, wkraczając do Polski od strony Słowacji. W obiektywie Niemca utrwalono malownicze, a wkrótce tragiczne krajobrazy Spiszu, Beskidu Wyspowego i Pogórza Karpackiego. Na zdjęciach widać m.in.: zniszczoną infrastrukturę: wysadzone przez Wojsko Polskie mosty na Popradzie, Dunajcu i Wisłoce, zajęte miejscowości: Limanową, Nowy Sącz, Krosno oraz Drohobycz – kluczowy punkt Zagłębia Naftowego, scenki rodzajowe: od kwaterowania wojsk, po „turystyczną” obserwację lokalnych zabytków. Niektóre fotografie niepokojąco przypominają zdjęcia młodych chłopaków z wakacji. Szczególnie poruszające są zdjęcia o charakterze propagandowo-ideologicznym. Niemiecki żołnierz uwiecznił na nich polskich Żydów (m.in. w Nowym Sączu i Grybowie), opatrując odbitki złośliwymi, antysemickimi komentarzami. To pokazuje jak głęboko nazistowska ideologia była zakorzeniona w świadomości zwykłych żołnierzy już w pierwszych dniach wojny. Marsz na Warszawę i „Parada Zwycięstwa” Drugi, obszerniejszy album, dokumentuje działania prawdopodobnie jednej z dywizji piechoty nacierającej od południowego zachodu. Autor zdjęć brał udział w starciach z Armią „Prusy” i podchodził pod stolicę przez Tomaszów Mazowiecki oraz Grójec. Największą wartość historyczną mają ujęcia przedstawiające Warszawę pod ostrzałem artylerii. Fotograf uwiecznił strategiczną infrastrukturę miasta oraz jego przedmieścia, które jako pierwsze odczuły impet niemieckiego uderzenia. Wstrząsającym dopełnieniem tej części zbioru są trzy unikatowe fotografie z parady zwycięstwa w Alejach Ujazdowskich, która odbyła się 5 października 1939 roku z udziałem najwyższych dowódców III Rzeszy. Zdjęcia niemieckich żołnierzy wyglądają aż przerażająco „normalnie”: View Gallery on the source website W obiektywie wroga Poza tryumfalnymi pochodami, album zawiera również zdjęcia pobojowisk, polskich jeńców oraz – co istotne dla historyków – mogiły poległych żołnierzy Wehrmachtu, co przypomina, że opór Polaków był dla agresora kosztowny. Perspektywa sprawcy jako narzędzie edukacji Wyjątkowość tego zbioru polega na tym, że nie kończy się on na kapitulacji Polski. Druga część większego albumu pokazuje dalsze losy żołnierza w Europie Zachodniej – na pograniczu z Francją, w krajach Beneluksu oraz w samym Paryżu. Pozwala to badaczom śledzić ewolucję postaw żołnierzy, którzy po sukcesie w Polsce poczuli się „panami Europy” i rozpoczęli II wojnę światową. Przekazanie tych materiałów do Archiwum Akt Nowych w kwietniu 2026 roku to moment przełomowy dla dokumentacji strat wojennych. Jak zauważają eksperci z Instytutu im. Jana Karskiego, zdjęcia te skłaniają do głębokiej refleksji nad tym, jak obraz wojny był kreowany przez tych, którzy go wywołali. Teraz, niemal 90 lat później, te same kadry służą do odkłamywania historii i precyzyjnego opisu tragedii, jaka spotkała Polskę w 1939 roku. Źródła: National Geographic Polska, Instytut Strat Wojennych im. Jana Karskiego Nasz autor Jonasz Przybył Redaktor i dziennikarz związany wcześniej m.in. z przyrodniczą gałęzią Wydawnictwa Naukowego PWN, autor wielu tekstów publicystycznych i specjalistycznych. W National Geographic skupia się głównie na tematach dotyczących środowiska naturalnego, historycznych i kulturowych. Prywatnie muzyk: gra na perkusji i na handpanie. Interesuje go historia średniowiecza oraz socjologia, szczególnie zagadnienia dotyczące funkcjonowania społeczeństw i wyzwań, jakie stawia przed nimi XXI wiek.
Wybrano najlepsze zdjęcia podróżnicze roku. Wśród wyróżnionych są Polacy
Ogłoszono wyniki jednego z najbardziej prestiżowych konkursów fotografii podróżniczej na świecie. Travel Photographer of the Year po raz kolejny udowadnia, że obraz potrafi opowiedzieć historię silniej niż słowa. Tegoroczne nagrodzone kadry to wizualna wyprawa przez kontynenty, kultury i krajobrazy, a wśród wyróżnionych znaleźli się także twórcy z Polski.
Na tegoroczną edycję konkursu napłynęło ponad 20 tys. fotografii ze 160 krajów, ukazujących zarówno odległe zakątki globu, jak i codzienność widzianą z nieoczywistej, często bardzo osobistej perspektywy. Nadesłane prace oceniał międzynarodowy zespół jurorów, koncentrując się na sile wizualnej opowieści, kompozycji oraz wiarygodności przekazu. Na końcowym etapie finaliści musieli przedstawić oryginalne pliki zdjęć, by potwierdzić autentyczność swoich prac i zgodność z regulaminem. Finalnie tegoroczna odsłona konkursu wyraźnie pokazała, że fotografia podróżnicza to dziś nie tylko dokumentowanie miejsc, lecz także opowiadanie historii o ludziach, zmianach i świecie pozostającym w ciągłym ruchu. – Tegoroczny poziom był znakomity. Najlepsze fotografie wyróżniały się głębią, świadomością intencji oraz silnym ładunkiem emocjonalnym. Ukazywały narracyjną moc pojedynczego obrazu i przypominały, że świat, który potrafimy naprawdę dostrzec, jest niezwykle poruszający i piękny – powiedziała jurorka Krystal Chryssomallis. Główny zwycięzca Travel Photographer of the Year 2025 i jego niezwykłe kadry Główną nagrodę Travel Photographer of the Year zdobył Athanasios Maloukos – pierwszy fotograf z Grecji w historii, który zwyciężył w tym prestiżowym konkursie. Jego nagrodzone portfolio koncentruje się na dwóch duchowych rytuałach ukazanych poprzez ruch, światło i skupienie uczestników. Autor przedstawił procesje Wielkiego Tygodnia w hiszpańskiej Zamorze oraz ceremonię Sema z wirującymi derwiszami w tureckiej Konyi. Obie serie powstały w wymagających warunkach oświetleniowych i opierają się na niezwykle precyzyjnej pracy z czasem naświetlania – balansowaniu między rozmyciem a zatrzymaniem ruchu. Dzięki temu zdjęcia nie są jedynie dokumentacją wydarzeń, lecz wizualnym zapisem rytmu, skupienia i duchowej intensywności ceremonii. Założyciel konkursu Chris Coe podkreślił techniczne mistrzostwo autora: „Te zdjęcia wymagają ogromnych umiejętności, aby zrobić je dobrze. Fotografowanie na granicy możliwości wymaga bardzo starannego doboru czasu otwarcia migawki, aby selektywnie zamrozić i rozmyć ruch podczas tych ceremonii. Delikatne smugi ruchu obok ostrych elementów wzmacniają dramaturgię kadrów. Wszystko powstało w aparacie, bez nadmiernej obróbki, co oddaje głębię i intensywność chwili”. Juror Jeremy Hoare z kolei określił serię jako jedną z najlepszych w 24-letniej historii nagrody. Najlepsze zdjęcia podróżnicze roku 2025 i zachwycający kadr z Tanzanii Tytuł „Travel Image of the Year” trafił do Dany Allen ze Stanów Zjednoczonych za hipnotyzującą czarno-białą fotografię samca słonia uchwyconego w chwili kąpieli pyłowej. Kadr powstał na terenie Obszaru Chronionego Ngorongoro w Tanzanii i przedstawia zwierzę niemal całkowicie spowite chmurą kurzu – widoczne pozostaje jedynie jedno oko, wyłaniające się z faktury unoszącego się piasku. Ten naturalny rytuał, który pomaga słoniom chronić skórę przed pasożytami i słońcem, został tu ukazany w sposób niemal abstrakcyjny. Zamiast dosłownej sceny przyrodniczej widz otrzymuje obraz zbudowany z kontrastu, struktury i gestu, w którym ruch i materia tworzą kompozycję bliższą malarstwu niż dokumentowi. Fotografia przyniosła Allen również zwycięstwo w kategorii „Travel in Monochrome”, podkreślając siłę wyrazu obrazu pozbawionego koloru. Autorka od trzech dekad pracuje jako profesjonalna fotografka przyrody, mieszkając w Zimbabwe i realizując projekty w krajach południowej, środkowej oraz wschodniej Afryki. Jej doświadczenie w obserwowaniu zwierząt w naturalnym środowisku pozwoliło uchwycić moment, w którym codzienne zachowanie słonia zamienia się w wizualną metaforę siły, kruchości i harmonii z otoczeniem. Jury doceniło nie tylko walory estetyczne zdjęcia, lecz także jego narracyjny wymiar – obraz, który jednocześnie dokumentuje naturę i wywołuje silną, niemal emocjonalną reakcję odbiorcy. Odbicie Buddy nagrodzone w kategorii Green Planet Wyróżnienie w kategorii „Green Planet” za pojedyncze zdjęcie trafiło do Johna Edwardsa za niezwykle poetycką fotografię wykonaną w Parku Historycznym Sukhothai w Tajlandii – miejscu wpisanym na listę światowego dziedzictwa UNESCO. Artysta uchwycił sylwetkę Buddy odbijającą się w zupełnie nieruchomej tafli wody, a następnie odwrócił kadr, tworząc wizualną iluzję balansującą między rzeczywistością a snem. W efekcie niebo zamieniło się w „gobelin” unoszących się roślin i kwiatów, a spokojna scena zyskała niemal metafizyczny charakter. Edwards podkreślił, że zależało mu na oddaniu ciszy i duchowej atmosfery miejsca, którego nazwa tłumaczona jest jako „Świt Szczęścia”. –Zrobiłem to zdjęcie krótko po wschodzie słońca w cichym regionie Tajlandii… Zauważyłem, jak idealnie postać Buddy odbijała się w spokojnej wodzie. Aby oddać ducha chwili, odwróciłem fotografię, przekształcając odbicie w iluzję… Moim zamiarem było stworzenie obrazu, który odzwierciedlałby spokojny, oniryczny nastrój tego świętego miejsca – wyjaśniał. Co ciekawe, w przeciwieństwie do wielu laureatów konkursu, Edwards nie jest zawodowym fotografem – na co dzień zajmuje się pracą nad terapiami onkologicznymi i leczeniem chorób rzadkich. Jego nagrodzony kadr pokazuje jednak, że wrażliwość na światło, naturę i symbolikę potrafi przekraczać granice profesji, tworząc obraz o silnym, niemal medytacyjnym oddziaływaniu. Samotność w rytmie metropolii, czyli nagrodzone ujęcie z Tokio W kategorii „Slow Travel” zwyciężył Teo Chin Leong z Singapuru, którego minimalistyczna fotografia z Tokio mocno kontrastuje z powszechnym wyobrażeniem o japońskiej stolicy jako mieście tłumów i nieustannego ruchu. Ujęcie wykonane z góry przedstawia jednego, samotnego pracownika korporacji przecinającego ogromne skrzyżowanie – jedyną ludzką postać w geometrycznie uporządkowanym kadrze. Linie na jezdni tworzą niemal graficzną kompozycję, zamykając bohatera w wizualnej strukturze przypominającej labirynt. Autor podkreśla, że fotografia jest częścią większego cyklu poświęconego doświadczeniu izolacji w wielkich metropoliach. – Ten kadr ukazuje przytłaczającą samotność i gorączkowe tempo życia w dużym mieście – stwierdził Leong. W kontekście Tokio, kojarzonego przede wszystkim z zatłoczonym skrzyżowaniem Shibuya, obraz pustej przestrzeni i pojedynczej sylwetki działa szczególnie sugestywnie. Fotograf, który od ponad dekady dokumentuje życie w różnych częściach świata (od USA po Arabię Saudyjską, Chiny, Indonezję i Japonię) w tym jednym kadrze uchwycił uniwersalne napięcie współczesności: ruch bez zatrzymania i samotność pośrodku miejskiego pędu. Pod falą na Fidżi i zwycięskie ujęcie z kategorii przygodowej W kategorii „Adventures & Experiences” triumfował Frederico Figueiredo Cerdeira z Brazylii, którego fotografia przenosi widza pod powierzchnię oceanu, w sam środek dynamicznego, a jednocześnie niemal hipnotyzującego momentu. Na zdjęciu surfer sunie pod potężną falą na słynnej rafie Cloudbreak u wybrzeży wyspy Tavarua na Fidżi – miejscu uznawanym przez wielu za jeden z najbardziej spektakularnych spotów surfingowych na świecie. Podwodna perspektywa całkowicie zmienia sposób odbioru sceny: zamiast typowego obrazu sportowej akcji pojawia się wizja zawieszonego w czasie świata, w którym światło, piana i ruch wody splatają się w niemal abstrakcyjną kompozycję. Autor podkreśla, że to właśnie nieprzewidywalność oceanu czyni takie kadry wyjątkowymi. Stwierdził: „Za każdym razem, gdy surfer unika fali, powstaje nowy, niepowtarzalny świat”. Jego zdjęcie nie skupia się wyłącznie na człowieku, lecz na relacji między człowiekiem a żywiołem. Załamania wody, przenikające promienie słońca i sylwetka sportowca tworzą wspólną narrację o kruchości chwili i potędze natury. To obraz przygody rozumianej nie jako spektakl, lecz jako doświadczenie graniczne, rozgrywające się na styku kontroli i chaosu. Nagrodzony portret z Hanoi – codzienność w centrum kadru W kategorii „Travel Portraits” zwyciężył Rahsan Firtina z Turcji, którego fotografia udowadnia, że najbardziej poruszające obrazy podróżnicze nie zawsze powstają w spektakularnych okolicznościach, lecz w zwykłych, cichych momentach życia. Kadr wykonany w Hanoi w Wietnamie skupia się na starszym mężczyźnie pogrążonym w zadumie. Jego twarz, pełna skupienia i wewnętrznego spokoju, zajmuje pierwszy plan, podczas gdy tło (z lekko rozmytą sceną gry w tenisa stołowego rozgrywanej przez dwóch emerytów) buduje subtelny kontekst miejsca. Ta kompozycja sprawia, że fotografia staje się czymś więcej niż portretem jednostki. To opowieść o rytmie codzienności, o chwilach zawieszenia pośród miejskiego zgiełku i o życiu toczącym się równolegle w wielu planach. Delikatne rozmycie tła nie odciąga uwagi od bohatera, lecz pozwala widzowi odczytać szerszą historię – o przestrzeni wspólnej, spotkaniach i zwyczajach, które definiują lokalną społeczność. Firtina, który fotografią zajmuje się hobbystycznie od 2019 roku, w ostatnich latach coraz intensywniej rozwija swoją pasję, a to nagrodzone ujęcie pokazuje jego wrażliwość na detale i umiejętność dostrzegania uniwersalnych emocji w pozornie zwykłych scenach. Polacy wśród laureatów Travel Photographer of the Year 2025 Tegoroczna edycja konkursu przyniosła również mocny polski akcent. W gronie nagrodzonych znaleźli się dwaj fotografowie z Polski, których prace doceniono w kategorii „Landscape, Weather & Climate”. Trzecie miejsce zdobył Marek Biegalski za cykl „Factory Butte”, zrealizowany w surowych pejzażach stanu Utah. Seria ukazuje monumentalne formacje skalne i pustynne przestrzenie amerykańskiego Zachodu w sposób podkreślający skalę, fakturę terenu i dramatyzm światła. Jedno ze zdjęć z tego zestawu zostało dodatkowo wyróżnione jako jedno z najlepszych pojedynczych ujęć w kategorii grupowej, co potwierdza siłę wizualnej narracji całego projektu. W tej samej kategorii doceniono również Pawła Zygmunta. Jego fotografia islandzkiego krajobrazu uchwyconego z lotu ptaka, wykonana przy użyciu drona, trafiła do grona najlepszych zdjęć pojedynczych. Ujęcie z góry wydobywa graficzny charakter natury – linie rzek, kontrasty między lodem, wodą i wulkanicznym podłożem oraz surowe, niemal abstrakcyjne struktury terenu. Obecność dwóch Polaków w tak silnie obsadzonej kategorii podkreśla rosnącą pozycję polskich twórców w światowej fotografii podróżniczej i krajobrazowej. Pełna listę nagrodzonych możecie sprawdzić na stronie Travel Photographer of the Year. Źródła: BBC, Euronews, Forbes, Fotopolis Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Czemu wciąż nie możesz zrobić dobrego zdjęcia Księżyca? Uda ci się nawet smartfonem: oto co możesz zrobić
Bezchmurna noc, nastrojowy spacer, a na nim ty i Księżyc. W takim momencie każdy odruchowo sięga po telefon, by uchwyć magiczne chwile. Efekt jest jednak zwykle… rozczarowujący. Robimy więc zdjęcie jeszcze raz. I jeszcze. I jeszcze. Za każdym razem otrzymując nieokreśloną białą plamę na czarnym tle. Czy można z tym coś zrobić?
Zdjęcie Księżyca można wykonać smartfonem, ale czasem trzeba postąpić wbrew swojej intuicji lub wesprzeć się dodatkowym sprzętem. Jak tego dokonać i czemu w obiektywnie telefonu często staje się on nieokreśloną, jasną plamą, tracąc całą swoją magię? Rozróżnienie nocy i dnia Podczas wieczornego spaceru pod rozgwieżdżonym niebem łatwo założyć, że noc trwa… wszędzie. To jednak pierwszy błąd początkujących astrofotografów – to, że na ziemskiej, parkowej alejce panuje ciemność, nie oznacza, że tak samo jest na Księżycu. Robiąc mu zdjęcie próbujemy uchwycić jego oświetloną słońcem stronę: fotografujemy więc jego… dzień. To jeden z powodów powstawania rozmytej plamy. Aparaty ustawione na tryb nocny nie radzą sobie z tak jasnym obiektem, a smartfony zwykle automatyzują fotografię, dostosowując ostrość i czas naświetlania do warunków panujących wokół urządzenia. Kiedy zrobisz najlepsze zdjęcie Księżyca? Wbrew pozorom telefonem najłatwiej zrobić dobre zdjęcie Księżyca… w ciągu dnia. Na tle jasnoniebieskiego nieba smartfon najprawdopodobniej użyje trybu dziennego: odpowiednio krótka ekspozycja pozwoli zrobić lepsze zdjęcie. Analogicznie, jeśli urządzenie wyposażone jest w odpowiednią funkcję, można zmienić ekspozycję ręcznie (krótsza pozwoli wykonać lepsze zdjęcie Księżyca). Jeśli uzyskany w ten sposób efekt jest niezadowalający, to trzeba szukać dalej. Konieczny może być dodatkowy sprzęt (być może masz go już w domu). Wszystko sprowadza się bowiem do konstrukcji aparatów w telefonach. Do jakich zdjęć idealnie nadają się aparaty smartfonów? Kieszonkowe aparaty, które nosimy zawsze przy sobie, powstały dla ściśle określonych celów: mają idealnie nadawać się albo do fotografowania bliskich obiektów (np. w trakcie selfie czy zdjęcia obiadu w restauracji) albo pięknych, szerokich widoków w trakcie wymarzonych wakacji – idealnych do wstawienia na Instagrama. Szerokokątne aparaty potrafią wykonać zdjęcie 90-stopniowego pola widzenia. Niestety, Księżyc ginie na takich fotografiach, bo zajmuje raptem pół stopnia szerokości na niebie. Jak działają aparaty fotograficzne? Aparaty i teleskopy skupiają światło padające z różnych kierunków na detektorach. Kiedyś były nimi filmy fotograficzne, a obecnie są to cyfrowe czujniki z pikselami. W typowym telefonie każdy piksel otrzymuje światło pod kątem 0,02 stopnia, a ponieważ Księżyc ma 0,5 stopnia szerokości na niebie, jego obraz ma ostatecznie szerokość zaledwie 25 pikseli. To nie pozwala mu na zawarcie zbyt wielu szczegółów. Rośnij Księżycu, rośnij Żeby wykonać dobre zdjęcie Księżyca, należy go więc powiększyć. Najprościej zrobić to za pomocą obiektywu z mechanicznym zoomem, który jest wyposażeniem wielu aparatów fotograficznych. Za jego pomocą udaje się zwiększyć ogniskową (np. z 50 mm do 300 mm) i dzięki temu zawrzeć więcej szczegółów. Niestety, w znakomitej większości współczesnych smartfonów zoom realizowany jest nie mechanicznie, a cyfrowo. Fizyczna ogniskowa pozostaje więc niezmienna, a ilość szczegółów nie zwiększa się. Czy da się zrobić dobre zdjęcie Księżyca smartfonem? Nie trzeba jednak porzucać marzeń – da się. Telefony mogą robić zdjęcia za pomocą teleskopów. Wystarczy skierować przyrząd na Księżyc, a następnie ostrożnie przyłożyć aparat telefonu nad okular. Dzięki temu uda się zrobić naprawdę dobre zdjęcie. Niektórzy producenci sprzedają nawet dedykowane temu zadaniu uchwyty. Jak to działa? Wykorzystujemy mechaniczne przybliżenie teleskopu, więc pracujemy z obiektywem o ogniskowej 300 mm zamiast 6 mm. Zamiast 25 pikseli uzyskujemy ich aż 1250. To zaś pozwala wykonać naprawdę zachwycające zdjęcie Księżyca. Jednak nie ukrywajmy, nie zawsze mamy ze sobą teleskop na spacerze. Jeśli więc chcemy uchwycić świetne nocne ujęcie i zatrzymać ze sobą magiczne chwile, zamiast przybliżać możemy… oddalić. Wyżej wspomnieliśmy, że telefony dobrze sprawdzają się podczas fotografowania rozległych widoków. Można to wykorzystać, używając aparatu szerokokątnego i długiego czasu naświetlania. Dzięki temu wykonamy piękne zdjęcia np. Drogi Mlecznej, a jeśli będziemy mieć szczęście – uchwycimy nawet kometę. Źródło: The Conversation, BBC Sky at Night Magazine Nasz autor Jonasz Przybył Redaktor i dziennikarz związany wcześniej m.in. z przyrodniczą gałęzią Wydawnictwa Naukowego PWN, autor wielu tekstów publicystycznych i specjalistycznych. W National Geographic skupia się głównie na tematach dotyczących środowiska naturalnego, historycznych i kulturowych. Prywatnie muzyk: gra na perkusji i na handpanie. Interesuje go historia średniowiecza oraz socjologia, szczególnie zagadnienia dotyczące funkcjonowania społeczeństw i wyzwań, jakie stawia przed nimi XXI wiek.
Wyprzedził erę Instagrama o 200 lat. Tak wyglądało pierwsze selfie w historii
Dziś selfie to nasza codzienność, ale jego historia sięga dalej, niż mogłoby się wydawać. Pierwsze zdjęcie „z ręki” powstało w XIX wieku, na długo przed wynalezieniem smartfonów. Kto był jego autorem i jak powstało?
W tym artykule: Wielki Konkurs Fotograficzny Kto zrobił pierwsze selfie? Z selfie wiąże się spore niebezpieczeństwo Selfie to nic innego jak zdjęcie wykonane „z ręki” za pomocą telefonu komórkowego lub aparatu, obejmujące twarz osoby fotografującej. Uchodzi za nieodłączny element naszych codzienności, w której olbrzymią rolę w kreowaniu rzeczywistości odgrywają media społecznościowe, takie jak Facebook czy Instagram. Moda na „sweet focie”, lub jak kto woli, „focie z ręki” opanowała internet do takiego stopnia, że „selfie” zostało uznane za słowo 2013 roku przez redaktorów Oxford Dictionary. Zainteresowanie słowem „selfie” wzrosło w tamtym czasie o ponad 17 tysięcy procent. Jedno z najsłynniejszych „selfie”, jakie kiedykolwiek udostępniono w sieci, pochodzi z gali rozdania Oscarów w 2014. Na grupowym zdjęciu widać największe gwiazdy Hollywood, m.in. Bradleya Coopera, Brada Pitta, Angelinę Jolie, Jennifer Lawrence, Kevina Spaceya, Meryl Streep oraz Jareda Leto. Post opublikowany na oficjalnym profilu Ellen DeGeneres na Twitterze zebrał do tej pory ponad 2 miliony polubień i jeszcze więcej, bo niemal 3 miliony udostępnień. Słowo „selfie” po raz pierwszy zostało użyte w 2002 roku na jednym z australijskich forów. Dwa lata później hasztag #selfie zadebiutował na Twitterze. W błędzie są jednak osoby, które używają, że „sweet focia” to wynalazek naszych czasów. Pierwsze selfie w historii zostało wykonane bowiem w… XIX wieku. Kto był jego autorem i, co najważniejsze, jak wyglądała fotografia? Szczegóły do sprawdzenia poniżej. Światowy Dzień Selfie. Ekspert od extreme-seflie radzi, jak zrobić idealne zdjęcie Selfie już na dobre weszło do naszej codzienności. Ale obok zwykłych zdjęć z przyjaciółmi i fotek w lustrze, istnieje też zupełnie nowa odmiana – extreme selfie. Lee Thompson, który ja... Wielki Konkurs Fotograficzny Fotografia przeszła daleką drogę – od dagerotypów po cyfrowe autoportrety z telefonu. Dziś to nie tylko sposób na uwiecznianie chwili, ale także sztuka, która wzrusza i inspiruje. Jeśli fotografia to Twoja pasja, zachęcamy do udziału w Wielkim Konkursie Fotograficznym National Geographic – jednym z najważniejszych wydarzeń fotograficznych w Polsce. To wyjątkowa okazja, by Twoje zdjęcia znalazły się w gronie najlepszych w kraju. Wielki Konkurs Fotograficzny już od 21 lat odkrywa, rozwija i nagradza talenty – zarówno profesjonalistów, jak i amatorów. W tegorocznej edycji uczestnicy mogą spróbować sił w 10 kategoriach tematycznych. Zwycięzcy każdej z nich otrzymają wyjątkowe nagrody, a najlepsze fotografie powalczą o prestiżowe Grand Prix. Na zgłoszenia czekamy do 3 listopada 2025 roku. Kto zrobił pierwsze selfie? Odpowiedź brzmi: Robert Cornelius, amerykański chemik i pionier fotografii. Zdjęcie, które opatrzył podpisem „pierwszy światłowy obraz w dziejach”, zrobił w 1839 r. W tym samym roku w Polsce Juliusz Słowacki wydał „Balladynę”, a Wielka Brytania zajęła Hongkong. Słynny autoportret powstał za pomocą bardzo czasochłonnej techniki dagerotypii, w wyniku której na metalowej płytce otrzymywany jest obraz. Unikatowy, bo bez możliwości powielenia. Dodajmy, że w czasie jego wykonania fotografowany musiał siedzieć nieruchomo przez ok. 20 minut. Metodę opracowano w latach 30. XIX wieku, a jej autorami byli Francuzi – Joseph Nicéphore Niépce i Louis Jacques Daguerre, od którego zresztą wzięła się nazwa dagerotypia. Tak wyglądało pierwsze selfie w historii: <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/8754e5ee20a568396402249272b6c27985d7557d-e5049bc.jpg" width="791" height="1024" alt="Robert Cornelius urodził się w 1809 roku w rodzinie holenderskich imigrantów. Na świat przyszedł w Filadelfii w stanie Pensylwania. Zmarł w 1893 roku w wieku 84 lat / Fot. Universal History Archive/UIG via Getty Images" title="8754e5ee20a568396402249272b6c27985d7557d-e5049bc" /> Za jednego z pionierów w robieniu selfie uważany jest także Joseph Byron. Znany angielski fotograf i założył Byron Company na Manhattanie pozostawił po sobie mnóstwo „foci z ręki”. Najsłynniejsza powstała w 1909 roku w Nowym Jorku. W jego kolekcji nie brakuje także grupowych selfie, na których towarzyszą mu Pirie MacDonald, Colonel Marceau, Pop Core i Ben Falk. Z selfie wiąże się spore niebezpieczeństwo Niestety, osób podążających za sławą bez krzty rozumu jest z roku na roku coraz więcej, co niesie za sobą tragiczne konsekwencje. Chęć zrobienia wyjątkowego selfie powoduje, że górę nad rozsądkiem bierze brawura. W 2021 roku 38-letnia turystka zmarła po tym, jak spadła z dużej wysokości, kiedy chciała zrobić sobie selfie na klifie Grampians National Park w Australii. Akcja poszukiwawcza trwała 6 godzin. Podobnych historii jest znacznie więcej. W 2019 r. 22-letni turysta wszedł na wodospad w jednym z tajskich parków wodnych, mimo tabliczek ostrzegawczych, poślizgnął się na mokrych kamieniach i spadł z wysokości około 15 metrów. Mężczyzna zmarł na miejscu. Nasz ekspert Igor Szulim Od zawsze wiedziałem, co chcę robić w życiu. Dlatego z pasji i z wykształcenia jestem dziennikarzem. W National-Geographic.pl zajmuje się tematyką podróżniczą. Szczególnie bliskie są mi kraje niemieckojęzyczne. Po godzinach najchętniej spędzam czas na korcie tenisowym.
Góra lodowa czy plastikowa torba? „National Geographic” wśród 25 najbardziej wpływowych okładek
Okładka magazynu „National Geographic” znalazła się w gronie 25 najbardziej wpływowych okładek czasopism w historii. Na fotografii widoczna jest praca ukazująca monumentalna górę lodową. Ale czy na pewno?
Okładki magazynu „National Geographic” słyną z perfekcyjnie wykonanych zdjęć. Ich tematyka okładek ściśle odzwierciedla misję towarzystwa: eksploracja, ochrona przyrody i edukacja. Dlatego na okładkach są fotografie przyrody i zwierząt, zwłaszcza takie, które przedstawiają rzadkie lub zagrożone gatunki w ich naturalnym środowisku. Zdarzają się też takie ukazujące najnowsze odkrycia archeologiczne, geograficzne, kosmiczne lub historyczne. Ważnym elementem bywają też zdjęcia związane z niezwykłymi społecznościami i kulturami z odległych zakątków świata. Panel „New York Timesa” wskazuje najlepsze okładki ćwierćwiecza „T Magazine”, czasopismo należące do „New York Timesa” (NYT), ogłosiło właśnie wyniki debaty w ramach projektu „The 25 Most Influential Magazine Covers of All Time” („25 najbardziej wpływowych okładek czasopism w historii”). W paneli wzięło udział sześciu ekspertów, aby wspólnie debatować i omawiać najlepsze okładki mediów drukowanych. Byli to: Gayle King – redaktorka z CBS, Patrick Li – dyrektor kreatywny „T Magazine”, Adam Moss – były redaktor „New York Magazine”, David Remnick – redaktor „The New Yorkera”, Martha Rosler – artystka konceptualna oraz Kurt Soller – zastępca redaktora naczelnego „T Magazine”. Każda z osób miała za zadanie wskazać co najmniej 10 nominacji. Początkowo chciano ograniczyć debatę do publikacji anglojęzycznych, ale ostateczna lista zawierała tylko czasopisma amerykańskie. Była to kilkugodzinna debata, podczas której eksperci spierali się o definicję słowa „wpływowy”. Ostatecznie powstała lista 25 okładek, które nie są ułożone w rankingu, a jedynie w przybliżonej kolejności, w jakiej były omawiane. Góra lodowa czy góra śmieci? Wskazana przez gremium okładka magazynu „National Geographic” z czerwca 2018 roku nosi tytuł „Planet or Plastic?” („Planeta albo plastik”). Widzimy fotomontaż meksykańskiego artysty Jorge Gamboa, przedstawiający prosty, ale wstrząsający obraz. Jest to góra lodowa wyrastająca z oceanu. Przy bliższym przyjrzeniu się okazuje się, że ta góra lodowa jest w rzeczywistości gigantyczną plastikową torbą. Można więc określić to zdjęcie jako sprytną iluzję optyczną. Okładka została wykorzystana przez National Geographic do zainaugurowania kampanii #planetorplastic, mającej na celu ograniczenie użycia jednorazowego plastiku. Paneliści uznali tę okładkę za wpływową z kilku powodów: zaskakująca forma i iluzja optyczna – góra lodowa to tak naprawdę śmieć, wiralowy sukces – zdjęcie to obiegło światowe media, uchwycenie momentu – obraz ten skutecznie uchwycił globalny kryzys związany z zanieczyszczeniem plastikiem. Źródło: National Geographic Nasz autor Szymon Zdziebłowski Dziennikarz naukowy i podróżniczy, z wykształcenia archeolog śródziemnomorski. Przez wiele lat był związany z Serwisem Nauka w Polsce PAP. Opublikował m.in. dwa przewodniki turystyczne po Egipcie, a ostatnio – popularnonaukową książkę „Wielka Piramida. Tajemnice cudu starożytności” o największej egipskiej piramidzie. Miłośnik niewielkich, lokalnych muzeów. Uwielbia długie trasy rowerowe, szczególnie te prowadzące wzdłuż rzek. Lubi poznawać nieznane zakamarki Niemiec, zarówno na dwóch kółkach, jak i w czasie górskiego trekkingu.
Fotografia Polaka z prestiżową nagrodą. „Działa na wyobraźnię. Wysiłek nie poszedł na marne”
Media obiegła świetna wiadomość – zdjęcie Pawła Zygmunta zostało nagrodzone w prestiżowym konkursie fotografii przyrodniczej. Żeby je wykonać, Polak wyruszył w jedno z najbardziej niedostępnych i surowych miejsc Islandii. A efekt jego pracy zapiera dech.
Spis treści: Polak wyróżniony przez National Geographic Paweł Zygmunt o wygranym konkursie fotograficznym Pochodzący z Polski, a mieszkający w Irlandii Paweł Zygmunt został wyróżniony w kategorii „Landscape” w tegorocznej edycji konkursu National Geographic Traveller (UK). Zwycięskie zdjęcie wykonał dronem nad jednym ze źródeł na polu geotermalnym. W pierwszej chwili trudno uwierzyć, że to nie jest grafika komputerowa – obraz przypomina bowiem spojrzenie baśniowego smoka. – Wydaje mi się, że odbiorcy tego zdjęcia byli zaskoczeni i zaintrygowani, ponieważ na pierwszy rzut oka ciężko ocenić, co to jest. Myślę, że to głównie zadecydowało, że to zdjęcie wygrało – opowiadał autor zdjęcia w programie „Fakty po Południu” na antenie TVN24. Polak wyróżniony przez National Geographic Zdjęcie, które Paweł Zygmunt zgłosił do konkursu, powstało podczas dziesięciodniowej wyprawy fotograficznej na Islandię w lipcu 2023 roku. Ujęcie Polak wykonał w Interiorze, czyli środkowej części wyspy, do której można dotrzeć wyłącznie podczas letnich miesięcy – o innych porach roku teren jest na tyle oblodzony, że poruszanie się po nim jest niemożliwe. Dotarcie do tego miejsca wymagało od Polaka nie lada wysiłku. Wszystko przez wzgląd na to, że obszar geotermalny Hveravellir jest pustynią wulkaniczną, gdzie z wnętrza ziemi biją źródła gorącej wody. Do sfotografowanego punktu dotarł dziką drogą, około 60 kilometrów w głąb terenu, a w czasie jego podróży przestrzeń wokół zdawała się parować i bulgotać. Mierzył się także z silnym wiatrem. – To zdjęcie jest wyjątkowe, bo łączy w sobie nie tylko walory estetyczne, ale też pewien element tajemnicy. Przedstawia krajobraz, który trudno od razu zidentyfikować – wygląda jak oko jakiegoś mitycznego stwora. Ten nieoczywisty charakter kadru sprawia, że obraz działa na wyobraźnię i właśnie dlatego uznałem, że ma szansę przyciągnąć uwagę jury. Dodatkowo, jego wykonanie było efektem determinacji – pokonanie dzikiej drogi, silny wiatr, trudne warunki… To wszystko nadało temu zdjęciu głębię nie tylko wizualną, ale i emocjonalną – tłumaczył fotograf w rozmowie z „National Geographic”. Paweł Zygmunt o wygranym konkursie fotograficznym Warto dodać, że pochodzący z Żor Paweł Zygmunt już od około 20 lat związany jest z Irlandią i to właśnie tam zaczęła się jego przygoda z fotografią. Jak nam wyznał, zawsze „fascynowała go surowa siła natury i jej niedostępność”, dlatego kocha „zieloną wyspę”. – Wciąż wracam do jej klifów, lasów i dzikich wybrzeży, ale z czasem pojawiła się potrzeba wypraw dalej – do miejsc jeszcze mniej dostępnych, jeszcze bardziej surowych. Islandia, Interior, pustynie wulkaniczne – to przestrzenie, które pokazują Ziemię w jej pierwotnej, niemal dziewiczej formie. Fotografia przyrodnicza pozwala mi nie tylko być w tych przestrzeniach, ale też próbować uchwycić ich ducha i przekazać go dalej. Myślę, że z czasem przerodziło się to w misję, by dokumentować świat, który powoli znika, a jednocześnie pokazywać jego piękno i wyjątkowość – zdradził. A co poczuł, gdy dowiedział się o werdykcie National Geographic? – To była ogromna radość i satysfakcja. Praca nad tą fotografią była wymagająca – zarówno logistycznie, jak i technicznie – więc świadomość, że została doceniona, daje poczucie, że wysiłek nie poszedł na marne. Cieszy mnie też to, że zdjęcie wywołało zaskoczenie i zaciekawienie u odbiorców. Lubię, gdy obraz nie podaje się na tacy, tylko zmusza do zatrzymania się, zastanowienia, czasem nawet konfuzji. Właśnie takie emocje budują trwałą relację z widzem – podsumował Paweł Zygmunt. Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi reakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
106-latek z Kalabrii zdradza sekret długowieczności: „No bacco, no tabacco, no venere”
Sto lat to dla niej dopiero początek. Seniorka z Sardynii ujawnia, co naprawdę działa na długowieczność – i to wcale nie dieta, aktywność fizyczna czy geny. Choć wielu szuka sekretu w superfoods, ona przekonuje, że klucz tkwi gdzie indziej – w czymś, co każdy z nas może wdrożyć już dziś.
Długowieczność to nie tylko kwestia genów czy diety – to fascynująca opowieść o stulatkach z Kalabrii, dzieciach z Ekwadoru, które nie rosną, ale nie chorują, i genetycznych sekretach ukrytych w archiwach, mitochondriach oraz krwi. Artykuł odkrywa, jak nowoczesna nauka próbuje rozwikłać zagadkę zdrowego, długiego życia i co łączy mieszkańców odizolowanych społeczności z całego świata. Molochio – wioska stulatków i genetyczny skarb Kalabrii Jest rześki styczniowy poranek, dalekie wierzchołki masywu Aspromonte pobielił śnieg, a w dolinie dojrzewają pomarańcze. Minivan Giuseppe Passarina mknie serpentynami Kalabrii, krainy w czubku włoskiego buta. Kierowca – genetyk z Uniwersytetu Kalabryjskiego – gawędzi z pasażerem Mauriziem Berardellim, geriatrą. Jadą do dwutysięcznej osady Molochio, w której żyje czworo stulatków i czworo 99-latków. Salvatore Caruso wygrzewa akurat swoje 106-letnie kości przed buzującym ogniem kominkiem. Caruso, zwany księgowym (u’raggiuneri) czyta artykuł o końcu świata w tabloidzie. Na półce nad kominkiem stoi oprawiona w ramki kopia metryki urodzenia – z datą 2 listopada 1905 r. Caruso nie narzeka na zdrowie ni pamięć. Dobrze pamięta śmierć ojca w 1913 r. czy wielką epidemię grypy hiszpanki z lat 1918–1919, w której omal nie stracił matki i brata. Geny kontra dieta – co naprawdę wydłuża życie? Pamięta, jak go przeniesiono z wojska do cywila w 1925 r. po wypadku, w którym złamał nogę w dwóch miejscach. Na pytanie Berardellego o przyczyny długowieczności, odpowiada z uśmiechem: – No bacco, no tabacco, no venere – czyli: „żadnego wina, tytoniu, kobiet”. I dodaje, że w młodości jadał głównie figi i fasolę, a ciemnego mięsa niemal nie tykał. Passarino i Berardelli mniej więcej to samo słyszą od 103-letniego Domenica Romea. Ten z kolei opisuje swój jadłospis tak: poco, ma tutto, czyli „po odrobinie wszystkiego”. Podobnie odżywiała się 104-letnia Maria Rosa Caruso. – Dość często mówią, że woleli jedzenie bezmięsne, czyli owoce i warzywa – zauważa Berardelli. – Jedli owoce i warzywa – konstatuje Passarino rzeczowo – bo nic innego nie mieli. Bez względu na to, czy niedojadanie jest wynikiem świadomego wyboru, czy konsekwencją biedy, badania od kilku dziesiątków lat potwierdzały: niskokaloryczne odżywianie i długie życie idą w parze. Ostatnio jednak hipoteza o istnieniu związku między niedojadaniem a długowiecznością zaczęła się chwiać. Naukowa podróż do Ekwadoru – dzieci, które nie rosną, ale żyją dłużej Dzisiejsi naukowcy zaprzęgli do badań nowoczesne metody genomowe, techniki biologii molekularnej oraz – co najważniejsze – analizę danych dotyczących niewielkich, izolowanych genetycznie populacji ludzkich. Daje to coraz lepszy wgląd w przyczyny powstawania chorób wieku podeszłego. Badania w Kalabrii, w Ekwadorze i na Bronksie zaowocowały zidentyfikowaniem białek i innych związków chemicznych, a także szlaków ich przemian, a to kiedyś doprowadzi być może do tego, że każdy dożyje późnej starości. Naukowcy szukający rozwiązania zagadki długowieczności w genach zwrócili uwagę na takich ludzi jak Nicolas Anazco noszący przydomek „Pajarito”, co po hiszpańsku znaczy „Ptaszyna”. Ptaszyna pod wieloma względami nie różni się od innych nastolatków – gra w piłkę nożną i gry komputerowe. Mieszka w czteropokojowym domu w wiejskiej okolicy wyżynnej prowincji El Oro w Ekwadorze. Strome zbocza podnóży Andów spowija tam bujna, niemal rajska zieleń. Ptaszyna, 17-letni młodzieniec, pomaga ojcu w gospodarstwie. Niechętnie wspomina, że gdy poszedł do szkoły, uświadomił sobie, skąd się wzięło przezwisko „Ptaszyna”. Wystarczyło, że się rozejrzał po kolegach w klasie: – Zrozumiałem, że będę niższy od nich. Dużo niższy. W wyniku działania recesywnej mutacji pojedynczego genu Ptaszyna wygląda jak ośmiolatek, ma 114 cm wzrostu. Jest dużo niższy od swego starszego o rok brata Ricarda. Mutacja wywołuje chorobę zwaną karłowatością typu Larona. Ale równocześnie chroni Ptaszynę od wielu chorób nękających zazwyczaj ludzi w podeszłym wieku. Lokalne spotkanie z wielkim potencjałem Pewnego popołudnia Ptaszyna razem z trzema innymi mieszkańcami okolicy, którzy cierpią na ten sam typ karłowatości, wziął udział w lokalnej konferencji zorganizowanej na zapleczu sklepu. Siedzieli na krzesłach, a stopy w dziecięcych butach dyndały im nad podłogą. Freddy Salazar, 39 lat, 116 cm wzrostu, jeździ przerabianym chevroletem z podwyższonym siedzeniem i przedłużonymi pedałami, by mógł dosięgnąć ich stopami. Victor Rivera, 23 lata, nieco wyższy od Salazara, jest znany ze zdjęcia pokazywanego na wielu konferencjach naukowych. Gdy go fotografowano, miał cztery lata i był tak mały, że kolba kukurydzy, którą trzymał, była dłuższa niż cała jego ręka. Luis Sanchez ma 43 lata. Na pytanie, czy wie o najnowszych odkryciach naukowych dotyczących ich choroby, wybucha piskliwym śmiechem, który udziela się towarzyszom. – Śmiejemy się, bo wiemy, że jesteśmy odporni na raka i cukrzycę – wyjaśnia. Wnioski z artykułów naukowych nie są może aż tak kategorycznie sformułowane, niemniej jednak coś jest na rzeczy. Zainteresowanie naukowców populacjami długowiecznymi lub wyjątkowo niepodatnymi na choroby, izolowanymi ze względów geograficznych lub kulturowych, bierze się stąd, że w takich populacjach łatwiej znaleźć genetyczne czynniki sprzyjające długowieczności, odporności, dobremu zdrowiu. Takim naukowcem jest lekarz Ptaszyny Jaime Guevara. Poszukiwania małych ludzi rozpoczął w 1987 r. i przez ćwierć wieku objął badaniami około setki osób z południowego Ekwadoru cierpiących na karłowatość typu Larona. Do pacjentów doktora Guevary należy 40-letnia Meche Romero Robles. Ma 125 cm wzrostu i samotnie wychowuje nastoletnią córkę. Mieszkają w miejscowości Pinas. – Patrzcie tylko! – woła Guevara, ściskając panią Robles. – Biorąc pod uwagę jej tuszę, powinna mieć cukrzycę. A nie ma! Nie cierpi na cukrzycę, tak jak wielu innych karłów. Już w 1994 r. do tego doszedłem, ale nikt nie chciał mi wierzyć – mówi Guevara. Laron, Longo i Guevara – badacze wyjątkowej mutacji To się zmieniło w 2005 r., gdy Valter Longo, cytolog z Uniwersytetu Południowej Kalifornii prowadzący badania nad starzeniem się, zaprosił Guevarę na swoją uczelnię, aby wygłosił referat. Longo już 10 lat wcześniej zaczął manipulować genami nieskomplikowanych organizmów, np. jednokomórkowych drożdży, wytwarzając mutacje, które przedłużały im życie. Mechanizmy ich działania były różne. Niektóre mutanty potrafiły naprawiać uszkodzenia DNA sprawniej, niż dzieje się to w normalnych komórkach. Inne lepiej radziły sobie ze szkodliwym wpływem wolnych rodników. Jeszcze inne miały zdolność unieszkodliwiania tych zmian w DNA, które sprzyjają powstawaniu nowotworów u ludzi. W 1996 r. naukowiec z Uniwersytetu Południowego Illinois Andrzej Bartke dokonywał u myszy manipulacji genów związanych z rośnięciem. Udało mu się wykazać – co nie było niespodzianką – że inaktywacja genów kontrolujących szlaki hormonalne związane ze wzrostem powodowała, że myszy były mniejsze. Niespodzianką okazało się co innego: małe myszy żyły o 40 proc. dłużej niż myszy normalne. Czy coś podobnego zachodzi u ludzi? Czy anomalie genetyczne mogą chronić przed chorobami wieku podeszłego? Izraelski endokrynolog Zvi Laron, który w 1966 r. opisał rodzaj karłowatości nazwany później jego nazwiskiem, znalazł kilkadziesiąt osób dotkniętych tym schorzeniem mieszkających w różnych zakątkach Europy. Valter Longo doszedł do wniosku, że pacjenci Guevary mogą być efektem czegoś w rodzaju naturalnego eksperymentu – izolowaną populacją, której geny wiążą się z długowiecznością. Naukowcy sądzą, że Ekwadorczycy z karłowatością Larona wywodzą się od grupy Żydów z Półwyspu Iberyjskiego, którzy przybyli do Nowego Świata pod koniec XV w., wioząc ze sobą szczególny genetyczny bagaż: omyłkę zwaną mutacją E180 zlokalizowaną w genie odpowiedzialnym za receptor hormonu wzrostu, białko sprawiające, że organizm reaguje na bodźce do rośnięcia. Ten sam błąd genetyczny znaleziono w Izraelu. – Żydzi sefardyjscy uciekali z Hiszpanii i Portugalii przed inkwizycją – do Afryki Północnej, na Bliski Wschód. Wielu dotarło do Ameryki. Dla bezpieczeństwa osiedlali się na prowincji – tłumaczy Harry Ostrer, genetyk z wydziału medycyny na Uniwersytecie Jesziwa w Nowym Jorku. Przez stulecia mutacja utrzymywała się i rozprzestrzeniała w populacji, wzmacniana przez izolację i małżeństwa krewniacze. – Właściwie wszyscy jesteśmy spokrewnieni – mówi Christian Asanza Reyes z Balsas. Jest wysoki, ale to nie przeszkodziło jemu i jego żonie w przekazaniu genu karłowatości dwójce z trojga ich dzieci. Guevara i Longo nawiązali współpracę w 2006 r. W grupie dotkniętej karłowatością typu Larona nie było ani jednego przypadku cukrzycy i zanotowano tylko jeden nowotwór, zresztą niegroźny. Wśród członków grupy kontrolnej złożonej z mieszkańców tej samej okolicy i w tym samym wieku Guevara i Longo u 5 proc. wykryli cukrzycę, a 20 proc. zmarło na nowotwory. W późniejszych badaniach, które prowadził Longo, okazało się, że krew pobrana od pacjentów z Ekwadoru miała własności chroniące komórki ludzkie przed wywoływanymi w laboratorium nowotworami. Jaki magiczny składnik zawierała ta krew? – Żadnego – wyjaśnia Longo. Dlaczego brak IGF-1 może chronić przed nowotworami? Jak to rozumieć? Chodzi o brak pewnej substancji, hormonu zwanego insulinopodobnym czynnikiem wzrostu 1, w skrócie IGF-1. Własności ochronne krwi wynikają, jak wyjaśnia Longo, z niezwykle niskiej zawartości IGF-1. Czynnik ten odgrywa ważną rolę w rośnięciu dziecka, ale wiąże się także z przyspieszaniem wzrostu nowotworów i jest regulatorem metabolizmu. Czy ograniczenie obecności tego hormonu we krwi może opóźnić rozwój chorób wieku starczego? To prawdopodobnie nie takie proste, niemniej w badaniach nad długowiecznością wciąż pojawiają się doniesienia o wpływie IGF-1. Kalabryjskie księgi życia – genealogia jako klucz do długowieczności W Kalabrii polowanie na ukryte białka i mechanizmy odpowiedzialne za długowieczność rozpoczyna się w urzędach stanu cywilnego, dajmy na to w średniowiecznym miasteczku Luzzi. W wysokich regałach stoją tam cenne księgi. Rząd włoski po zjednoczeniu kraju w 1861 r. nakazał urzędnikom rejestrować urodzenia, małżeństwa i zgony obywateli. A naukowcy z Uniwersytetu Kalabryjskiego od 1994 r. ryją w tych dokumentach w każdej z 409 gmin Kalabrii – i wyłania się z tego niezwykły obraz. Porównanie rodowodów z prostymi wskaźnikami zdrowotnymi i najnowszymi metodami genomowymi pozwoliło zająć się fundamentalnymi zagadnieniami długowieczności. Na ile decyduje o niej dziedziczność? Na ile warunki środowiska? Jak te czynniki ze sobą współdziałają, sprzyjając długowieczności – lub przeciwnie, przyspieszając starzenie się? – Oto księga metrykalna z 1905 r. – tłumaczy Marco Giordano, jeden ze współpracowników Giuseppe Passarina, otwierając rejestr. Pokazuje starannie wykaligrafowany wpis urodzenia Francesca D’Amato z dnia 3 marca 1905 r. – Zmarł w 2007 r. – dodaje Giordano. D’Amato jest tzw. probantem, czyli centralną osobą tablicy genealogicznej. – Na podstawie tych dokumentów możemy ustalić rodowody poszczególnych rodzin. Porównując wpisy metrykalne ze szczegółowymi fiszkami sięgającymi XIX stulecia, Giordano sporządził drzewa genealogiczne 202 mieszkańców Kalabrii, którzy przekroczyli 90 lub 100 lat. W księgach znaleziono nie tylko braci i siostry stulatków, ale też małżonków i małżonki tychże. – Porównaliśmy wiek, który osiągnęli bracia i siostry D’Amato, z wiekiem ich małżonków – wyjaśnia Giordano. – Żyli w tych samych warunkach. To samo jedli. Tak samo się leczyli. Pochodzili z tej samej społeczności. Ale geny mieli różne. Artykuł kalabryjskich badaczy, który ukazał się w 2011 r., zawierał zaskakujący wniosek: rodzice i rodzeństwo osób, które dożyły co najmniej dziewięćdziesiątki, żyli dłużej niż przeciętnie, co potwierdzało wcześniejsze ustalenia badawcze, lecz okazało się, że czynniki dziedziczne silniej wpływają na długowieczność mężczyzn niż kobiet. Mężczyźni dziedziczą długowieczność? Zróżnicowanie płciowe wyników pokazuje, że wpływ genów na długowieczność jest złożony bardziej, niż się wydawało. Większość europejskich badań wykazywała dotąd, że kobiety dożywają setki z większym prawdopodobieństwem niż mężczyźni, i wśród stulatków kobiet jest nawet pięciokrotnie więcej niż mężczyzn. Wskazywano, że ta prawidłowość ma uwarunkowanie, przynajmniej częściowo, dziedziczne. Ale analizując szczegóły tablic genealogicznych, kalabryjscy naukowcy wykryli paradoks: dziedziczny komponent długowieczności wydaje się silniejszy u mężczyzn, ale kobiety wyciągają większą korzyść ze sprzyjających warunków środowiska, takich jak zdrowy jadłospis i lepsza opieka lekarska. Smak na długie życie – polifenole i metabolizm W półmroku korytarza przy uniwersyteckim gabinecie Passarina stoi kilka lodówek wypełnionych probówkami z krwią stulatków. Próbki DNA z tej krwi i innych tkanek ujawniły dalsze tajemnice długowiecznych Kalabryjczyków. I tak na przykład osoby żyjące ponad 90 lat mają częściej niż inni pewien szczególny allel genu ważnego dla odczuwania smaków i trawienia. Sprawia on, że osobom tym smakują gorzkawe pokarmy, jak brokuły i różne zielone warzywa liściowe, które obfitują w zdrowe polifenole, a ponadto komórki ich jelit sprawniej wchłaniają substancje odżywcze z trawionego pożywienia. Passarino stwierdził też, że u stulatków występuje „wzmocniona” wersja genu kodującego tzw. białko rozprzęgające (UCP, zwane też termogeniną). Odgrywa ono główną rolę w przemianie materii – w sposobie zużywania energii i regulowaniu temperatury ciała, a to z kolei wpływa na tempo starzenia się. – Zdołaliśmy określić kilka szlaków metabolicznych mających największy wpływ na długowieczność. Większość wiąże się z reagowaniem na stres, z metabolizmem substancji odżywczych lub ogólnie przemianą materii i wykorzystaniem energii. Bronx i geny HDL – stulatkowie z dobrym cholesterolem Inny kontynent, inna genetyczna wyspa. Nad Bronksem wiszą chmury, a 81-letnia Jean Sisinni przechadza się po pokoju. Maszerując, recytuje co drugą literę alfabetu (B… D… F… H…). Tymczasem czujnik umocowany na czole mierzy aktywność neuronów płatów czołowych jej mózgu, a dywan rejestruje każdy krok. – Świetnie pani idzie! – mówi Roee Holtzer, neuropsycholog z Uniwersytetu Jesziwy, który prowadzi badania funkcjonowania mózgu i zdolności motorycznych u osób w podeszłym wieku. Jedno z nich polega na sprawdzaniu, jak sobie pacjenci radzą z „wielozadaniowością”. Holtzer wraz z neurologiem Joe Verghesem wykazali w poprzednich badaniach, że można na podstawie tego, na ile dobrze ktoś radzi sobie z myśleniem (którym zajmuje się kora czołowa) w trakcie wykonywania zadań ruchowych, takich jak chodzenie i mówienie, przewidzieć ryzyko wystąpienia w przyszłości otępienia starczego, ograniczenia zdolności ruchowych oraz upadków. Powyższe doświadczenie jest uzupełnieniem badań Nira Barzilaia. Ten izraelski lekarz rozpoczął w 1998 r. badania trojga nowojorskich stulatków. Dziś program ten obejmuje 500 osób w wieku powyżej 100. roku życia mieszkających w Nowym Jorku i okolicach. Wszyscy pochodzą z Europy Środkowej i są aszkenazyjskimi Żydami, czyli wywodzą się z grupy przez stulecia izolowanej genetycznie i kulturowo. W tej jednorodnej wewnętrznie grupie naukowcy znaleźli zestaw genów związanych z długowiecznością; w tym te same, które zidentyfikowano w badaniu włoskim. W miarę gromadzenia danych naukowcy zauważyli, że aszkenazyjscy stulatkowie charakteryzują się wyjątkowo wysokim stężeniem HDL, zwanego „dobrym cholesterolem”. Okazało się, że jeszcze wyższe jego stężenie występuje u dzieci tych stulatków. To skłoniło do analizy DNA około setki genów, o których wiadomo, że w jakiś sposób kontrolują metabolizm cholesterolu. Udało się zidentyfikować pewien podtyp genu zwanego CETP, odpowiedzialnego za białko transportujące estry cholesterolu, który występuje częściej u stulatków niż w pozostałej populacji. Szczegółowe badania tej „stulatkowej” wersji genu CETP potwierdziły to, co wynikało z wcześniejszych badań: ta szczególna odmiana genetyczna chroni przed chorobą wieńcową. Co więcej, osoby z tym podtypem genetycznym – nie tylko stulatkowie – lepiej sobie radzą w eksperymentach z zadaniami poznawczymi typu „mówienie podczas chodzenia”. Dwie duże firmy farmaceutyczne prowadzą obecnie badania nad lekami, które hamują wytwarzanie CETP, tak jak to czyni wariant genetyczny występujący u stulatków. Barzilai i jego współpracownicy zajęli się też mitochondriami stulatków. Są to komórkowe „elektrownie” mające swoje własne DNA, własne geny i własne odmiany tych genów o zasadniczym znaczeniu metabolicznym. Humanina – białko, które może zmienić medycynę Zespół Barzilaia zidentyfikował kilka białek mitochondrialnych występujących u osób żyjących ponad 90, a nawet 100 lat. Jedno z tych białek, humanina, przedstawia się szczególnie interesująco, przynajmniej w doświadczeniach ze zwierzętami. Barzilai twierdzi, że jeden zastrzyk z humaniny podany choremu na cukrzycę szczurowi powoduje unormowanie się poziomu glukozy i właściwie likwiduje wszystkie objawy cukrzycy w ciągu paru godzin. Zapobiega też miażdżycy i chorobie Alzheimera u myszy, podatnych na te choroby. Szeroko zakrojony i ambitny program badawczy nad długowiecznością na Uniwersytecie Jesziwy należy do nowej fali badań nad genetyką człowieka, które przedtem skupiały się głównie na poszukiwaniu genów odpowiedzialnych za poszczególne choroby. – Wszyscy szukają genów cukrzycy, otyłości itd. A nie znajdują ich dlatego, że mamy też zestawy genów obronnych – tłumaczy Barzilai. Jak się zdaje – mogą one być „silniejsze” niż geny związane z chorobą czy starzeniem się. Gen obronny FOXO3 – tropem tajemnicy długowieczności Gen o kryptonimie FOXO3 jest jednym z najbardziej intrygujących. W jeszcze jednym badaniu izolowanej populacji naukowcy z Uniwersytetu Hawajskiego odkryli wariant genu występujący u długowiecznych mieszkańców Oahu pochodzenia japońsko-amerykańskiego. Jest to gen odpowiedzialny za ten sam insulinowy szlak metaboliczny IGF-1, który ujawnił się w populacji dotkniętej karłowatością Larona w Ekwadorze. Obronne geny są też tematem badań naukowców ze Scripps Translational Science Institute w La Jolla w Kalifornii. Eric Topol przeczesuje tu DNA około tysiąca osób, które nazwali „krzepkimi staruszkami”. Są to osoby po 80. roku życia niewykazujące objawów żadnych chorób przewlekłych, jak nadciśnienie, choroba wieńcowa czy cukrzyca. – Muszą istnieć jakieś geny regulatorowe, które odpowiadają za to, że te osoby uchroniły się przed chorobami związanymi z podeszłym wiekiem. I my na nie polujemy – mówi Topol. Co determinuje starość? Trop prowadzi do życia płodowego Wyścig do odkrycia zagadki długowieczności skłonił naukowców do przyjrzenia się okresowi życia, który – jak się okazuje – jest ważny dla ustalenia tempa starzenia się osobnika. Chodzi o życie płodowe. Badacze podejrzewają, że nasz wzorzec starzenia się ustalany jest bardzo wcześnie, zapewne jeszcze przed naszym urodzeniem. Chcąc sprawdzić tę hipotezę, Francine Einstein i John Greally badają markery chemiczne na DNA komórek macierzystych pobranych z krwi pępowinowej noworodków urodzonych na Bronksie i porównują ze sobą te markery u dzieci, które przyszły na świat z niską, normalną lub wysoką wagą urodzeniową. Okazuje się, że obraz markerów DNA u noworodków małych i dużych mocno różni się od tego u noworodków z wagą w normie. Badania te należą do nowego kierunku badawczego w biologii, tzw. epigenetyki zajmującej się wpływami środowiska na powstawanie zmian w DNA i w efekcie zmian w aktywności genów w ciągu życia osobnika. Według Barzilaia: – w macicy mogą działać czynniki, które wpływają na mechanizmy genetyczne ustalające tempo starzenia się. Innymi słowy płód staje się ojcem starca. Ale tajemnica długowieczności kryje się zapewne nie tylko w genach. Specjaliści nawołują do ostrożności, przypominając niedawne badania nad wpływem odżywiania z niedoborem kalorycznym na długowieczność. Badania nad 41 różnymi szczepami genetycznymi myszy wykazały, że ograniczenie ilości pożywienia daje sprzeczne wyniki. I tak, blisko połowa szczepów myszy żyła dłużej, ale tyle samo szczepów żyło na diecie z niedoborem kalorycznym krócej. W sierpniu ubiegłego roku wieloletnie eksperymenty prowadzone na małpach przez amerykański National Institute on Aging dowiodły, że przetrzymywanie zwierząt na diecie niskokalorycznej przez 25 lat nie wykazało żadnego pozytywnego wpływu na długowieczność. Gdy jedziemy do laboratorium po wizycie u stulatków w Molochio, Passarino wyjaśnia: – Nie jest tak, że mamy dobre geny i złe geny. Wszystko zależy od sytuacji, w pewnych sytuacjach pewne geny są dobre, w innych nie. A koniec końców wpływ genów na długowieczność to nie więcej niż 25 proc. Ważny jest też wpływ środowiska. No i jest jeszcze szczęście. Dieta i geny to nie wszystko – potrzebne jest też szczęście I to przywodzi nam na myśl Salvatore Carusa. Ponieważ 88 lat temu złamał sobie nogę, uznano go za niezdolnego do dalszej służby wojskowej i zwolniono do cywila. Tymczasem jego oddział brał udział w wojnie. – Wszystkich kolegów wysłano na front wschodni. Nie wrócił ani jeden – wspomina Caruso. ŹRÓDŁO: National Geographic; Grant NGS Badania Valtera Longo były współfinansowane ze składek członków Towarzystwa National Geographic
Wielki Konkurs Fotograficzny wraca. Weź udział w jubileuszowej edycji
Wielki Konkurs Fotograficzny National Geographic to już 20 lat historii, pasji i niezapomnianych kadrów. Weź udział w jubileuszowej edycji i dołóż własną cegiełkę do tej wyjątkowej tradycji. To może być Twoja szansa, by przenieść swoją przygodę z fotografią na wyższy poziom. Oto co musisz wiedzieć przed zgłoszeniem.
Spis treści: Wielki Konkurs Fotograficzny – pokaż swój talent Jury Wielkiego Konkursu Fotograficznego Wielki Konkurs Fotograficzny – co można wygrać? Marzysz, aby Twoje zdjęcia zostały docenione przez profesjonalistów i trafiły do grona najlepszych fotografii w Polsce? Teraz masz szansę! Wielki Konkurs Fotograficzny National Geographic to idealna okazja, by zaprezentować swoje umiejętności, kreatywność i pasję do fotografii – niezależnie od poziomu zaawansowania. Jurorzy co roku podkreślają, że choć technika i jakość zdjęć są istotne, to właśnie detale oraz opowiedziana w nich historia najbardziej przyciągają uwagę. Wielki Konkurs Fotograficzny – pokaż swój talent Konkurs, jak co roku, podzielony jest na 9 ekscytujących kategorii tematycznych. Zwycięzcy każdej z nich zdobędą wyjątkowe nagrody, a najlepsi powalczą o Grand Prix, ufundowane przez Itakę. Sprawdź, która z kategorii najlepiej odpowiada Twoim fotografiom i zgłoś swoje prace: Ludzie; Zwierzęta; Krajobraz; Fotoreportaż; Polska nieoczywista Sponsorem kategorii jest Polska Organizacja Turystyczna; Ekologia i zmiany klimatu Sponsorem kategorii jest Hydropolis; Europa z powietrza Sponsorem kategorii jest kanał National Geographic ; Świat okiem młodych Sponsorem kategorii jest eduVULCAN; Fotografia nocna Sponsorem kategorii jest Xiaomi. Jury Wielkiego Konkursu Fotograficznego W tegorocznej jubileuszowej edycji Wielkiego Konkursu Fotograficznego prace oceniać będzie wyjątkowe grono ekspertów. W skład jury wchodzą jedni z najbardziej uznanych przedstawicieli polskiego świata fotografii i mediów. Tomasz Tomaszewski – fotograf, doktor Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie, członek Związku Polskich Artystów Fotografików oraz agencji National Geographic Creative. Jego zdjęcia były publikowane w czołowych polskich i zagranicznych magazynach oraz prezentowane na wystawach w USA, Kanadzie, Wielkiej Brytanii, Japonii i wielu innych krajach. Martyna Wojciechowska – dziennikarka, podróżniczka, działaczka społeczna, autorka filmów dokumentalnych i bestsellerowych książek. Zdobywczyni Korony Ziemi i pierwsza kobieta w Europie Środkowo-Wschodniej, która ukończyła Rajd Dakar (2002 rok). Przez 10 lat pełniła funkcję redaktorki naczelnej polskiej edycji magazynów National Geographic i Traveler. Łukasz Załuski – redaktor naczelny National Geographic Polska. Pracę w redakcji zaczynał od selekcji zdjęć jako fotoedytor. Przez ponad 10 lat prowadził różne polskie magazyny popularnonaukowe (m.in. Focus i Sekrety Nauki), gdzie szczególną uwagę zwracał na wybór zdjęć i ilustracji. Agnieszka Franus – zastępczyni redaktora naczelnego National Geographic Polska i redaktorka naczelna Kaleidoscope. Z Magazynem National Geographic Polska związana od 20 lat. Z wykształcenia geolog. Jej pasje to historia, fotografia i podróże Iwona El Tanbouli-Jabłońska – dyrektorka artystyczna National Geographic Polska. Większość jej pracy koncentruje się na fotoreportażu społecznym i długoterminowych projektach, które realizuje w F11 STUDIO. Laureatka międzynarodowych i polskich konkursów fotograficznych, w tym Tokyo International Photo Awards, Siena International Photo Awards, Grand Press Photo. Marek Arcimowicz – fotograf, dziennikarz i projektant, członek SONY Imaging od 2008 roku. Założyciel i gospodarz festiwalu FotoCamp w Karkonoszach, nazywanego Fotograficznym Woodstockiem. Był fotografem w projekcie „Kobieta na krańcu świata” Martyny Wojciechowskiej (2014–2018) oraz uczestniczył w licznych wyprawach wspinaczkowych, m.in. na szczyt Tramen Tepui w Wenezueli. Publikował w National Geographic, Geo, Podróżach, Focusie oraz współpracował z WWF i Amnesty International. Paweł Młodkowski – specjalista fotografii podróżniczej, krajobrazowej, przyrodniczej i podwodnej. Laureat wielu prestiżowych konkursów, takich jak European Wildlife Photographer of the Year czy Grand Press Photo. Autor książki „Fotowyprawy, czyli dziewięć opowieści o fotografii” oraz współwłaściciel biura podróży Wyprawyfoto. Prowadzi kursy fotograficzne, zarówno stacjonarne, jak i podczas dalekich wypraw. Marcin Dobas – od 2005 roku fotografuje krajobrazy z lotu ptaka, ukazując ich estetykę, harmonię i grę skojarzeń. Jego prace zdobyły nagrody m.in. w Wielkim Konkursie Fotograficznym National Geographic, Sony World Photography Awards oraz Prix de la Photographie Paris. Wydał dwie autorskie książki fotograficzne: „Woda” i „Ziemia”. Dawid Gut – operator drona i kamery, filmowiec do zadań specjalnych. Pochodzi z Zakopanego, gdzie zrodziła się jego pasja do ruchomego obrazu. Jego prace można znaleźć w wielu filmach, reklamach i teledyskach. Realizował ujęcia do kilku odcinków serii „Europa z powietrza”, produkowanych przez National Geographic. Mikołaj Nowacki – specjalizuje się w dokumentowaniu relacji między człowiekiem a środowiskiem naturalnym, a także w kwestiach społecznych, kulturowych, prawach człowieka i zmianach klimatu. Jego zdjęcia były publikowane w takich mediach jak The New York Times, National Geographic Polska i Le Monde. Otrzymał liczne nagrody i był finalistą Sony World Photography Awards oraz Grand Press Photo. Brał udział w programie mentorskim VII Photo Agency w Nowym Jorku. Adam Brzoza – fotografią zajmuje się profesjonalnie od 2000 roku. Swoją uwagę kieruje głównie na krajobraz polskich gór oraz tradycję i kulturę Podhala. Pragnie zatrzymać w kadrze ginące zawody oraz rzemiosło tego regionu dokumentując życie codzienne górali. Jego fotografie ukazujące piękno Tatr znalazły się w albumie „Tatry z lotu ptaka”. Podróżuje również po świecie (Indie, Nepal, Skandynawia, cała Europa), dokumentując tamtejszą przyrodę. Wielki Konkurs Fotograficzny – co można wygrać? Wielki Konkurs Fotograficzny National Geographic to nie tylko okazja do pokazania swojej pasji do fotografii, ale także szansa na zdobycie spektakularnych nagród. Z okazji 20. edycji konkursu przygotowano wyjątkowe nagrody, które pozwolą laureatom cieszyć się zarówno prestiżem, jak i cennymi rzeczami. Oto, co można wygrać! GRAND PRIX – Wyjątkowa podróż z Biurem Podróży ITAKA Najważniejszą nagrodą tegorocznej edycji jest voucher o wartości 10 000 zł do wykorzystania na dowolny wyjazd w ofercie Biura Podróży ITAKA. Zwycięzca będzie mógł wybrać się w podróż swoich marzeń, korzystając z oferty jednego z największych polskich biur podróży. Voucher jest ważny aż do końca 2025 roku, co daje zwycięzcy dużą elastyczność w planowaniu wyjazdu. Nagroda główna w kategorii „Europa z powietrza” – Kamera DJI Osmo Pocket 3 Creator Combo + roczny abonament Disney+ Miłośnicy fotografii lotniczej mają szansę wygrać nowoczesny zestaw do tworzenia filmów i zdjęć z lotu ptaka – DJI Osmo Pocket 3 Creator Combo. Ta kompaktowa kamera, wyposażona w 1-calową matrycę CMOS i trzyosiową stabilizację, umożliwia rejestrowanie ujęć w 4K przy 120 klatkach na sekundę. Dzięki obrotowemu ekranowi dotykowemu i szybkiemu ustawianiu ostrości w pełnym zakresie pikseli, jest to idealne narzędzie do uchwycenia imponujących widoków z powietrza. Dodatkowo laureat otrzyma roczny abonament na Disney+, co z pewnością umili wolny czas. Sponsorem tej nagrody jest kanał National Geographic Polska. Nagroda główna w kategorii „Fotografia nocna” – Sprzęt elektroniczny Xiaomi W kategorii „Fotografia nocna” można wygrać sprzęt elektroniczny marki Xiaomi, którego premiera zaplanowana jest na wrzesień 2024 roku. Choć szczegóły tego zestawu pozostają tajemnicą, można spodziewać się innowacyjnego i nowoczesnego sprzętu, który pomoże w tworzeniu jeszcze lepszych nocnych ujęć. Nagroda główna w kategorii „Świat okiem młodych” – aparat fotograficzny oraz wykład redaktora naczelnego National Geographic Kategoria skierowana do młodych fotografów oferuje wyjątkową nagrodę edukacyjną. Szkoła, do której uczęszcza laureat tej kategorii, otrzyma specjalny wykład poprowadzony przez redaktora naczelnego National Geographic Polska, Łukasza Załuskiego. Temat wykładu to „Jak zostać dziennikarzem podróżniczym”, co może stać się inspirującym punktem wyjścia dla młodych pasjonatów fotografii i podróży. Sponsorem nagrody jest National Geographic Polska. Laureat wyłoniony w głosowaniu użytkowników otrzyma aparat CANON EOS R100 + obiektyw RFS 18-45mm S EU26 + karta pamięci 64GB. Nagroda główna w kategorii „Ekologia i zmiany klimatu” Wyjątkowy weekendowy pobyt we Wrocławiu z uwzględnieniem: dwóch noclegów w pokoju dwuosobowym w Art Hotelu (ul. Kiełbaśnicza 20, 50-110 Wrocław) śniadań w formie bufetu szwedzkiego, zaproszenie o wartości 300 zł do wykorzystania podczas pobytu w Art Restauracji i Kawiarni, rocznej karty wstępu dla 2 osób do Centrum Edukacji Ekologicznej Hydropolis (ważnej do 17 listopada 2025 r.) Nagrody dla autorów najlepszych fotografii Laureaci w pozostałych kategoriach zostaną obdarowani praktycznym i stylowym zestawem podróżniczym National Geographic. W skład zestawu wchodzą: Walizka NG Cruise, rozmiar S – elegancka walizka idealna na krótkie wypady, Walizka NG Cruise, rozmiar M – większa wersja walizki na dłuższe podróże, Plecak NG Destination – uniwersalny plecak, który sprawdzi się zarówno w codziennych sytuacjach, jak i podczas wyjazdów. Każdy element tego zestawu jest nie tylko funkcjonalny, ale i zaprojektowany z myślą o miłośnikach podróży, którzy cenią wygodę i styl. Na zgłoszenia czekamy TUTAJ od 9 września do 7 października 2024 r. Laureaci Wielkiego Konkursu Fotograficznego zostaną ogłoszeni 12 listopada podczas uroczystej gali w Warszawie. Źródło: National Geographic Polska.
Pierwsze zdjęcie południowego bieguna Merkurego. Jest polski akcent
W chwili, gdy na terenie Europy zbliżała się północ, europejsko – japońska sonda BepiColombo przeleciała tak blisko Merkurego, iż w kosmicznej skali niemal dotknęła powierzchni planety. Mamy już pierwsze zdjęcie południowego bieguna pierwszej planety od Słońca.
Instrumenty sondy BepiColombo były w pełnej gotowości. Dzięki temu można teraz oczekiwać serii niezwykłych zdjęć i danych ze spalonej przez Słońca kosmicznej skały. Jak również pierwszego zdjęcia południowego bieguna planety. Sonda BepiColombo leci do Merkurego W nocy ze środy na czwartek (4–5 września 2024 r.) sonda BepiColombo wykonała swój 4. przelot w pobliżu Merkurego. Tym razem satelita zbliżył się do powierzchni planety na rekordowo małą odległość 165 kilometrów. Dla porównania Międzynarodowa Stacja Kosmiczna porusza się około 400 km nad naszą planetą. Ten przelot w pobliżu planety zmniejszył prędkość sondy i zmienił jej kierunek. Dał również możliwość wykonania serii zdjęć i dopracowywania operacji instrumentów naukowych przed rozpoczęciem głównej misji. Południowy biegun Merkurego Kontrolerzy misji potwierdzili, że wszystkie systemy sondy podczas krytycznego manewru działały poprawnie. Kamery zarejestrowały obrazy pokrytej kraterami powierzchni Merkurego. Najważniejszymi z nich są pierwsze w historii obrazy nieuchwytnego dotąd południowego bieguna Merkurego. Pierwsze opublikowane przez Europejską Agencję Kosmiczną (ESA) oraz Japońską Agencję Eksploracji Przestrzeni Kosmicznej JAXA zdjęcie południowego bieguna najbardziej wewnętrznej planety Układu Słonecznego zostało wykonane przez jedną z kamer monitorujących sondę. Południowy biegun planety jest widoczny na zdjęciu w prawej górnej części dysku Merkurego. Historyczna fotografia została wykonana około 23 minuty po największym zbliżeniu satelity do planety, gdy sonda BepiColombo znajdowała się około 3500 kilometrów od powierzchni Merkurego. Przygotowania do głównej fazy misji – Jesteśmy zachwyceni sukcesem tego przelotu – powiedział Johannes Benkhoff, naukowiec projektu BepiColombo. – Zebrane dane dadzą nam nowy wgląd w ewolucję Merkurego i pomogą dostroić nasze instrumenty do głównej misji naukowej – dodał badacz. W trakcie wczorajszego przelotu w pobliżu Merkurego działało 10 instrumentów badawczych sondy. W najbliższych dniach będę spływały kolejne informacje z przelotu, dając nam przedsmak odkryć naukowych, których możemy się spodziewać po głównej misji. Działały m.in. przyrządy do monitorowania magnetyzmu, plazmy, które pobrały próbki z otoczenia przed, w trakcie i po największym zbliżeniu. – Ekscytuje mnie myśl, jak bardzo BepiColombo może poszerzyć nasze zrozumienie i wiedzę na temat Merkurego podczas tych krótkich przelotów – mówi Johannes Benkhoff. Światowej klasy laboratorium – Mogliśmy przelecieć naszym światowej klasy laboratorium naukowym przez różnorodne i niezbadane części środowiska Merkurego, do których nie będziemy mieli dostępu, gdy już znajdziemy się na orbicie planety. Jednocześnie uzyskujemy przewagę w przygotowaniach docelowej fazy misji. Dzięki zebranym danym przejdziemy do głównej misji naukowej tak szybko i płynnie, jak to możliwe – dodał. Przypomnijmy, że wystrzelona w październiku 2018 roku sonda BepiColombo składa się z 2 statków kosmicznych: Mercury Planetary Orbiter Europejskiej Agencji Kosmicznej, Mercury Magnetospheric Orbiter Japońskiej Agencji Eksploracji Przestrzeni Kosmicznej. W tej chwili jednostki podróżują wspólnie, jednak rozdzielą się po docelowym wejściu na orbitę Merkurego w 2026 roku. Będą badały i analizowały najbardziej wewnętrzną planetę naszego układu przy pomocy 16 instrumentów naukowych. Polski akcent w BepiColombo Przy jednym z tych instrumentów – Mercury Radiometer and Thermal Infrared Spectrometer (MERTIS) – pracowali również polscy inżynierowie z Centrum Badań Kosmicznych PAN. Zaprojektowali i zbudowali MPOI-Pointing Unit, który służy do orientacji kierunku pomiaru instrumentu MERTIS. W miarę jak BepiColombo kontynuuje swoją podróż, narasta oczekiwanie na przełomowe odkrycia, które czekają, gdy misja rozpocznie swoją podstawową fazę naukową, obiecując odkrycie tajemnic najgłębszego świata naszego Układu Słonecznego. Źródło: ESA – BepiColombo Nasz ekspert Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka Dziennikarka i redaktorka zajmująca się tematyką popularnonaukową. Związana z magazynami portali Gazeta.pl oraz Wp.pl. Współautorka książek „Człowiek istota kosmiczna”, „Kosmiczne wyzwania” i „Odważ się robić wielkie rzeczy”.
Te zdjęcia przedstawiają jedne z najważniejszych wydarzeń w Polsce i na świecie minionych lat
Trwa XX edycja Ogólnopolskiego Konkursu Fotografii Reporterskiej – Grand Press Photo. Z okazji jubileuszu internauci mogą wybrać Zdjęcie XX-lecia spośród 19 Zdjęć Roku z poprzednich edycji konkursu.
W tym artykule: Trwa XX edycja Grand Press Photo Do 10 maja internauci mogą wskazać Zdjęcie XX-lecia, które zostanie nagrodzone podczas uroczystego finału jubileuszowej XX edycji Grand Press Photo. Zdjęcia biorące udział w plebiscycie zobaczysz w galerii pod artykułem. Trwa XX edycja Grand Press Photo Laureatów Grand Press Photo 2024 poznamy podczas uroczystej gali, która odbędzie się 22 maja 2024 r. w Mazowieckim Teatrze Muzycznym im. Jana Kiepury w Warszawie. Transmisję z wydarzenia będzie można oglądać na profilach magazynu „Press” i Grand Press Photo na Facebooku, na Press.pl oraz na TVN24.pl. Wszystkie zdjęcia są na stronie glosowanie.grandpressphoto.pl. Tam też znajdują się regulamin głosowania na Zdjęcie XX-lecia oraz szczegółowe informacje. Partnerzy Grand Press Photo 2024: Ambasadorzy konkursu i gali: Nikon Europe B.V. Oddział w Polsce, Fujifilm Partner kategorii Climate, responsibility: Grupa KRUK Partner kategorii People: Miasto Gdańsk Partner kategorii Own Vision: Stowarzyszenie Autorów ZAiKS Partner kategorii Documentary Project: ERGO Hestia Partner kategorii Zdjęcie XX-lecia: Grupa Lux Med Główny patron medialny: TVN.pl Patroni medialni: Digital Camera, Fotopolis, National Geographic Partnerzy gali: British American Tobacco, Mazowiecki Teatr Muzyczny im. Jana Kiepury, Stock Polska, Studio Cocosound, F25 Production House. Organizatorami konkursu są magazyn „Press” i Fundacja Grand Press.
Czy zupa może zawrócić w głowie do tego stopnia, że je się ją na śniadanie, obiad i kolację? Ramen, japońskie danie o chińskich korzeniach, stało się moją obsesją podczas zwiedzania Kraju Kwitnącej Wiśni. Jadąc tam, bardziej niż o kuchni myślałam o świątyniach, pałacach, onsenach, festiwalach, ogrodach, naturze i tym wyjątkowym połączeniu supernowoczesności z tradycją. O możliwości wypożyczenia kimona, wzięcia udziału w ceremonii parzenia herbaty, wsłuchania się w ciszę tamtejszych chramów. Odwiedzenia tokijskiej dzielnicy Harajuku będącej centrum młodzieżowych subkultur czy przejażdżki shinkansenem. Tymczasem zakochałam się w ramenie. I właśnie to danie towarzyszyło mi, dokądkolwiek się udałam. Odnalazłam nieznaną mi wcześniej przyjemność w sprawdzaniu, jak smakują jego kolejne wariacje w różnych dzielnicach Tokio czy Kioto. Sekretem ramenu jest esencjonalny bulion na bazie mięsa lub warzywny, do tego makaron i pięknie ułożone dodatki. To przykład washoku, japońskiej sztuki kulinarnej. Jest ona ściśle związana z sezonowością i świeżością składników. Równoważy smaki, kolory i tekstury. Wykorzystuje proste metody obróbki, które uwydatniają naturalny smak poszczególnych produktów. Według tej filozofii idealne danie składa się z pięciu smaków: słodkiego, słonego, kwaśnego, gorzkiego oraz umami. I pięciu podstawowych kolorów: czerwonego, zielonego, żółtego, czarnego i białego. Posiłek powinien być też pięknie podany, by nakarmić wszystkie zmysły i zarówno ciało, jak i dusza pozostawały w harmonii. Takie połączenie tradycji, kultury, geografii i sztuki sprawiło, że w 2013 r. washoku znalazło się na liście niematerialnego dziedzictwa UNESCO. Anthony Bourdain, słynny szef kuchni, powiedział kiedyś: „Gdybym został uwięziony w jednym mieście i do końca życia musiał jeść kuchnię jednego narodu, nie miałbym nic przeciwko jedzeniu kuchni japońskiej”. I ja się pod tym podpisuję. W tym wydaniu specjalnym Travelera zabierzemy Was do Japonii, kraju nie tylko wyjątkowej kuchni – ale z pewnością kraju, który ze sztuki kulinarnej uczynił jeden z największych swoich atutów. Agnieszka Franus zastępczyni redaktora naczelnego Spis treści 8 | Ruszaj w drogę Praktyczne informacje. 10 | Kalendarium imprez Przegląd najciekawszych wydarzeń w Japonii. 12 | Tokio Spacer po największej metropolii świata, która pachnie szaszłykami z grilla i zieloną herbatą. 20 | Tokio W poszukiwaniu spokoju i zieleni, ale też rozrywki i inspiracji. 28 | Najpiękniejsze zamki Symbole japońskiej potęgi, wizytówka burzliwej historii i bogatej kultury. 36 | Pociągiem przez Japonię Z Tokio do Osaki, następnie do Kioto oraz Odawary, w stronę świętej góry Fudżi i „najpiękniejszego widoku świata”. 46 | Kioto Wydaje się ogrodem. Tu zabytki z drewna i kamieni wyrastają w otoczeniu bujnej zieleni. 54 | Kaiseki Mdłe, ostre, tłuste, lekkie, kolorowe, blade, słodkie, gorzkie, słone, kwaśne i umami – to coś więcej niż tylko posiłek, to jak idealna opera. 56 | Tōhoku „Cisza dookoła, jedynie głos cykady przenika skałę” – tak o regionie w północnej części wyspy Honsiu pisał poeta Bashō Matsuo. 64 | Nagasaki Krótka opowieść o początkach chrześcijaństwa w tym naznaczonym tragiczną historią portowym mieście. 72 | Kobe Ma wodę, góry, zieleń i miejskie atrakcje. Od północy otaczają je wzgórza pasma Rokko, od południa oblewają wody zatoki Osaka. 80 | Imperium gestów Krótki przewodnik po japońskiej sztuce codziennych zachowań. 84 | Hokkaido Druga z największych wysp Japonii to kraina dzikiej przyrody i Ajnów, rdzennej ludności o tajemniczym rodowodzie. 90 | Niseko Istny raj dla narciarzy położony na południowych stokach góry Niseko Annupuri, u podnóża drzemiącego wulkanu Yōtei. 98 | Okinawa Wyspa słynąca z długowieczności mieszkańców, na której narodziło się karate. 106 | Hanami Miejsca, w których najlepiej podziwiać kwitnące wiśnie.
Podróżnicze hity „Rytm tego miasta wyznaczają kreatywność i chaos, wielkie pieniądze i walka o lepsze jutro” – pisze w swoim tekście Wiktoria Michałkiewicz. Czy wiecie, o którą metropolię chodzi? Oczywiście, jest nią Nowy Jork, który chyba każdy z nas chciałby zobaczyć chociaż raz w życiu. Przejechać się żółtą taksówką, zjeść słynnego bajgla, poszwendać się po Bronksie i Manhattanie, pospacerować po Central Parku. Pozaglądać do klubów muzycznych, wybrać się na spektakl teatralny czy do jednego z setek muzeów. I celebrować wraz z nowojorczykami ich codzienne życie, o którym tyle wiemy z książek i filmów. Nowy Jork znalazł się na naszej liście Hitów na 2024 rok nie bez powodu. Poza bezmiarem atrakcji miasto przygotowuje się też do otwarcia Amerykańskiego Muzeum LGBTQ+ w New-York Historical Society w Upper West Side. Nowa przestrzeń powstawała przez kilka lat i będzie pierwszą tutaj poświęconą zarówno globalnej, jak i lokalnej historii i kulturze LGBTQ+. Ale na naszej liście, przygotowanej we współpracy z międzynarodowymi edycjami Travelera, poza Nowym Jorkiem znalazły się 24 najbardziej ekscytujące miejsca i trendy na nadchodzący rok. Niektóre nasze propozycje – takie jak Niemcy, w których odbędzie się Euro 2024, czy estońskie Tartu, Europejska Stolica Kultury w 2024 r., albo Xi'an, którego sławna Terakotowa Armia będzie świętować 50-lecie odkrycia – wydają się wyborem oczywistym. Ale są też inne, jak chociażby bardzo dla nas egzotyczne i mało znane, a otwierające się na turystykę Sierra Leone, gdzie powstało nowe lotnisko i modernizowane są drogi. Dzięki temu łatwiej będzie nam poznać oszałamiającą naturę tego afrykańskiego kraju. Spis treści Planeta Travelera 10 | Wieści ze świata 14 | Miejsce miesiąca Manchester nie tylko dla fanów futbolu 16 | Kierunek kultura Temat numeru – Hity 2024 18 | Nowy Jork (Stany Zjednoczone) Miasto kreatywności, wielkich pieniędzy i walki o lepsze jutro 24 | Pompeje (Włochy) Tutaj rozpusta była droższa od wina 28 | Góry Przeklęte (Albania) Idealne dla miłośników samotnych wędrówek 32 | Kopalnia Srebra w Tarnowskich Górach (Polska) Niezwykły skarb z listy UNESCO 36 | Wiktoria (Australia) Kąpielowa uczta 37 | Nordland (Norwegia) Arktyczna opera, pieśni Saamów i festiwal świateł 38 | Akagera, Kigali, Kiwu, Nyungwe (Rwanda) Wspinaczka na wulkany i trekking po zielonych wzgórzach 44 | Tartu (Estonia) Europejska Stolica Kultury 2024 46 | Północne Yorkshire (Wielka Brytania) Średniowieczne zamki i bezkresne plaże 50 | Xi’an (Chiny) Nie tylko Terakotowa Armia 52 | Wyspa Samui (Tajlandia) Odpocznij na wyspie uznawanej za azjatycki klejnot 56 | Gdańsk, Sopot, Gdynia (Polska) Odkryj jesienno-zimowe oblicze Trójmiasta 62 | Dumfries i Galloway (Szkocja) Dzikie pola 64 | Tajpej, Loshan, Sun Moon Lake, Taroko (Tajwan) Spektakularny wąwóz, ryżowe tarasy i wybitny street food 68 | Lima (Peru) Gorący punkt na kulinarnej mapie świata 72 | Emilia-Romania (Włochy) Stajnia Ferrari, Pavarotti, mozaiki i ciepłe morze 76 | Sikkim, Indie Dawne królestwo zagubione wysoko w Himalajach 78 | Galway, Kerry, Cork, Dublin (Irlandia) Potężne klify, zielone łąki i tańce w pubach 84 | Miasta Euro 2024 (Niemcy) Podpowiadamy, co warto zobaczyć w piłkarskich miastach 85 | Jezioro Saimaa (Finlandia) Pojezierze Fińskie to niekończące się labirynty wodne i dzika przyroda 86 | Freetown, Western Area Peninsula (Sierra Leone) Szympansy, hipopotamy i rajskie plaże 88 | Pustynia Atakama (Chile) Co słychać… w kosmosie? 92 | Conwy, Harlech,Yr Wyddfa (Walia) Niezwykła mieszanka historii i legend 96 | Zell Am See-Kaprun (Austria) Narty na lodowcu 98 | Teksas (Stany Zjednoczone) Czekając na zaćmienie Słońca Adventure 100 | Test Travelera Ciepłe spódnice i spodnie
Polska i Polacy „oczami” AI. Tak sztuczna inteligencja widzi nasz kraj
Poprosiliśmy sztuczną inteligencję o to, aby wygenerowała obrazki przedstawiające nasz kraj i rodaków. Oto, jakie jest wyobrażenie AI o Polsce. Jednak przed obejrzeniem galerii przeczytaj, czym jest generatywna sztuczna inteligencja.
W tym artykule: Wszechobecna sztuczna inteligencja Czym jest generatywna sztuczna inteligencja Polska oczami sztucznej inteligencji Sztuczna inteligencja rozwija się nie tylko błyskawicznie, ale również wykładniczo. To znaczy, że tempo postępu może być znacznie szybsze, niż wskazywał na to początkowy etapy rozwoju, w przeciwieństwie do wzrostu liniowego. Wynika to z wielu czynników, takich jak dostępność zasobów obliczeniowych, olbrzymie ilości danych i nieustanne doskonalenie algorytmów. W praktyce oznacza to, że nie jesteśmy w stanie tak naprawdę dokładnie przewidzieć, jaka będzie przyszłość AI. Właśnie dlatego eksperci mówią wprost – to zarówno szansa, jak i duże zagrożenie. Wszechobecna sztuczna inteligencja Czy tego chcemy, czy nie, rozwoju sztucznej inteligencji nie da się już zatrzymać. To proces, który trwa od kilkudziesięciu lat i cały czas postępuje. Co więcej, dziś praktycznie każdy ma styczność z AI. Codziennie korzystamy ze smartfonów i aplikacji mobilnych, które działają w oparciu o algorytmy. Używamy internetowych tłumaczy, którzy wykorzystują przetwarzanie języka naturalnego. Każdy nasz ruch w internecie jest analizowany przez SI, a algorytmy analizują dane użytkowników i tworzą spersonalizowane rekomendacje produktów lub usług. – Sztuczna inteligencja niesie pewne zagrożenia, ale ma też wiele możliwości. Uważam, że tego rozwoju nie da się już zatrzymać. Żadne regulacje nie zmienią już tego, że wykorzystujemy dziś sztuczną inteligencję w wielu dziedzinach – mówił w jednym z odcinków podcastu National Geographic Polska Marcin Kruczyk, doktor bioinformatyki, dyrektor w zespole Artificial Intelligence & Data. Czym jest generatywna sztuczna inteligencja W ciągu ostatnich miesięcy bardzo dużą popularność zyskuje generatywna sztuczna inteligencja. To modele AI, które są stworzone do generowania zupełnie nowych treści. Materiały mogą przybierać format tekstu pisanego (jak w przypadku chatbotów, m.in. ChatGPT), obrazów (DALL-E, Microsoft Bing), dźwięków (Boomy), a nawet filmów. Sztuczna inteligencja odświeżyła zdjęcia z Powstania Warszawskiego. Wyglądają, jak zrobione telefonem Jacek Jabłoński, twórca profilu Sztuczna Polska na Instagramie, wykorzystał narzędzia AI do pokolorowania powstańczych fotografii. Galeria wygląda bardzo realistycznie. <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/sztuczna-inteligencja-odswiezyla-zdjecia-z-powstania-warszawskiego-wygladaja-jak-zrobione-telefonem-b1dfb26.jpg" width="938" height="528" alt="Sztuczna inteligencja odświeżyła zdjęcia z Powstania Warszawskiego. Wyglądają, jak zrobione telefonem" title="Sztuczna inteligencja odświeżyła zdjęcia z Powstania Warszawskiego. Wyglądają, jak zrobione telefonem" /> Większość aplikacji działa w podobny sposób. W przeglądarce znajduje się miejsce do wpisania tzw. promptów, a następnie przycisk, który sprawia, że sztuczna inteligencja zaczyna generować treść. Czym jednak jest prompt? To swoista instrukcja, którą przekazujemy modelowi AI. Dobrze sformułowany prompt sprawia, że uzyskamy lepszą odpowiedź. W dużym skrócie można powiedzieć, że jest to polecenie, od którego zależy końcowy efekt naszej współpracy z AI. To również podstawowa metoda komunikacji z maszyną. Nic dziwnego, że takie wykorzystanie sztucznej inteligencji budzi szereg wątpliwości i obaw. Jednym z symboli walki przeciwko wykorzystaniu AI stał się protest filmowców i aktorów w Hollywood. Branża strajkowała przede wszystkim dlatego, aby nie dopuścić do wykorzystania sztucznej inteligencji w przemyśle filmowym. Polska oczami sztucznej inteligencji Kultura i sztuka to jedno, a inną sprawą jest wykorzystywanie generatywnej sztucznej inteligencji m.in. w mediach społecznościowych. Bardzo poważnym problemem są tzw. deep fake’i. To zmanipulowane obrazy lub filmy, które przedstawiają nieprawdziwe wydarzenia lub wypowiedzi, często znanych osób. Eksperci od dawna ostrzegają, że to bardzo duże zagrożenie i coraz większe ryzyko cyberataków, a także szerzenia dezinformacji. Szczególnie w sytuacji kryzysów i konfliktów. Właśnie dlatego bardzo ważna jest weryfikacja źródeł, które publikowane są w internecie. W niniejszym artykule poprosiliśmy model sztucznej inteligencji firmy Microsoft, aby wygenerowała kilka obrazków przedstawiających Polskę i Polaków. To z pozoru niegroźne obrazki, ale przedstawiają zniekształcony, stereotypowy, a niekiedy dość surrealistyczny obraz naszego kraju. Galerię możecie obejrzeć poniżej. Źródło: Microsoft Bing Szukasz więcej fascynujących informacji na temat świata roślin i zwierząt, odkryć archeologicznych i nieskończonego Wszechświata? Zaprenumeruj magazyn „National Geographic Polska". Najnowszą ofertę znajdziesz na tej stronie.
Te niedźwiedzie polarne to symbol zmian, jakie zachodzą na świecie. Zobacz nagradzane zdjęcia
Niedźwiedzie polarne to jedne z pierwszych zwierząt na świecie, które zaczęły bezpośrednio odczuwać zmiany klimatu. Udokumentował to na zdjęciach fotograf Dmitry Kokh.
W tym artykule: Jak wygląda globalne ocieplenie? Niedźwiedzie polarne kontra zmiany klimatu Dmitry Kokh fotografował postępujące zmiany klimatu Kim jest Dmitry Kokh? Postępująca katastrofa klimatyczna to coś więcej niż „tylko” globalnie ocieplenie. Rosnące temperatury są jak kropla w morzu problemów, z jakimi mogą mierzyć się kolejne pokolenia na Ziemi. Jak wygląda globalne ocieplenie? Diametralne zmiany wzorców pogodowych na całym świecie skutkują między innymi topnieniem lodowców, a w efekcie wzrostem poziomu mórz i oceanów. To z kolei bezpośrednie zagrożenie dla wielu wysp i miast położonych wzdłuż wybrzeży. Naukowcy z PAN już kilka lat temu alarmowali, że ryzyko podtopienia może dotyczyć także Gdańska. Nie wszyscy ludzie na świecie tak samo odczuwają zmiany klimatu. Być może dlatego realizowanie celów klimatycznych przychodzi nam tak opornie. Jak dotąd tylko jeden kraj w Afryce rzetelnie realizuje założenia wynikające z porozumienia klimatycznego w Paryżu z 2015 r. Warto pamiętać o tym, że jako ludzie odpowiadamy za przyszłość nie tylko naszą, ale też zwierząt. Niedźwiedzie polarne kontra zmiany klimatu To właśnie zwierzęta jako pierwsze zaczęły bezpośrednio odczuwać gwałtowne zmiany na Ziemi. O ile ludziom udało się „poskromić” siły natury, o tyle nasi bracia mniejsi nadal są od nich zależni. W przypadku zwierząt zamieszkujących Antarktydę czy biegun północny topnienie lodowców jest jednoznaczne z utratą ich naturalnych siedlisk. Gatunków zagrożonych wyginięciem jest coraz więcej. Dzikie zwierzęta próbują jednak, z różnym skutkiem, adaptować się do zmian zachodzących w ich otoczeniu. Najlepiej obrazują to zdjęcia wykonane przez fotografów dzikiej przyrody. Niektóre są wyjątkowo intrygujące, a przy tym niezwykle smutne. Mowa chociażby o kadrach autorstwa Dmitry Kokha. Kilka lat temu udało mu się uwiecznić niedźwiedzie polarne eksplorujące opuszczone budynki. Zdjęcia powstały na niewielkiej wysepce Kolyuchin, położonej na Morzu Czukockim. Obecnie wyspa jest niezamieszkana. O ostatnich ludzkich mieszkańcach przypomina niszczejąca zabudowa opuszczonej stacji polarnej. Obiekt przestał działać w 1992 r. Polacy uwiecznili ostatni zachód słońca na Svalbardzie. Dzień wróci tam dopiero w przyszłym roku W miejscach, gdzie występuje noc polarna, zachód słońca przeszedł już do historii. Przynajmniej w tym roku. Pożegnanie ze słońcem udało się uwiecznić pracownikom Polskiej Stacji Polarnej. Dmitry Kokh fotografował postępujące zmiany klimatu Opuszczona wyspa znajduje się zaledwie kilkanaście kilometrów od Półwyspu Czukockiego. Miejsce to chętnie odwiedzają dzikie zwierzęta, w tym niedźwiedzie polarne czy morsy. Nie przypływają tam z nudów, a w poszukiwaniu nowych środowisk do zamieszkania. Zdjęcia Dmitry Kokha pokazują niedźwiedzie polarne w domach należących przed laty do stacji polarnej. Kilka z nich było tzw. viralem w internecie. Wiele osób na pewno kojarzy kadr przedstawiający dwie niedźwiedzie głowy w oknie zapuszczonego budynku. Seria fotografii doczekała się licznych nagród, między innymi w konkursie Wildlife Photographer of the Year (kategorie Urban Wildlife i Animal Portraits). Sam autor mówi, że to najważniejsze dzieła w jego dotychczasowej karierze. – Myślę, że moja fotografia może być zapowiedzią, możliwym wynikiem tego, co dzieje się teraz. Obecny stan rzeczy – od konfliktów politycznych i napięć nuklearnych po kryzys klimatyczny – oznacza, że ​​możemy spodziewać się końca świata, jaki znamy. Te rzeczy są realne i jeśli tak dalej pójdzie, skutki będą katastrofalne – komentuje Dmitry Kokh na swoim profilu na Instagramie. Kim jest Dmitry Kokh? Dmitry Kokh jest przedsiębiorcą w branży IT i fotografem dzikiej przyrody. Szczególnie upodobał sobie duże zwierzęta morskie. Jego przygoda z profesjonalnym fotografowaniem rozpoczęła się w 2017 r. Od tamtej pory zawędrował z aparatem między innymi na Antarktydę, do Norwegii, Afryki, Azji Południowej i Południowo-Wschodniej, a także w odległe zakątki Rosji. Jest laureatem i finalistą takich nagród jak: Wildlife Photographer of the Year, National Geographic, Ocean Geographic i Siena Drone Awards. Dmitry zyskał światowe uznanie właśnie dzięki wspomnianym fotografiom niedźwiedzi polarnych na wyspie Kolyuchin. Zdjęcia szturmem podbiły media społecznościowe i sprowokowały kolejną dyskusję o zmianach klimatu. Nasz ekspert Mateusz Łysiak Dziennikarz zakręcony na punkcie podróżowania. Pierwsze kroki w mediach stawiał w redakcjach internetowej i papierowej magazynu „Podróże”. Redagował i wydawał m.in. w gazeta.pl i dziendobrytvn.pl. O odległych miejscach (czasem i tych bliższych) lubi pisać nie tylko w kontekście turystycznym, ale też przyrodniczym i społecznym. Marzy o tym, żeby zobaczyć zorzę polarną oraz Machu Picchu. Co poza szlakiem? Kuchnia włoska, reportaże i pływanie.
Pierwsze zdjęcie Ziemi z kosmosu powstało 77 lat temu. Stało się to dzięki nazistowskiej technologii
Pierwsze zdjęcie Ziemi z kosmosu zrobili Amerykanie. Paradoksalne jest to, że dokonali tego, wykorzystując niemieckie rakiety V2, które miały przyczynić się do zwycięstwa hitlerowców w II wojnie światowej.
W tym artykule: Rakieta z aparatem fotograficznym Pierwsze zdjęcie Ziemi Wizje przyszłości zdjęć satelitarnych Działo się to na ponad 10 lat przed wystrzeleniem pierwszego sztucznego satelity Ziemi. I tu ciekawostka. Sputnik wystrzelony w 1957 roku na swoim pokładzie nie miał sprzętu do fotografowania. Nadawał tylko sygnał radiowy. Pierwsze zdjęcie satelitarne Ziemi, z wysokości 27 000 km, wykonał 14 sierpnia 1959 r. amerykański satelita Explorer 6. Rakieta z aparatem fotograficznym Natomiast 24 października 1946 roku wystartował lot numer 13. Tak naprawdę to był lot numer 12, bo pierwszy się nie udał. Z rakiety V2 usunięto głowicę z materiałami wybuchowymi i zastąpiono ją instrumentami naukowymi. Miały badać temperaturę, ciśnienie, pole magnetyczne i inne właściwości fizyczne niezbadanej dotąd górnej atmosfery. Na pokładzie rakiety zamontowano także, choć nie traktowano tego zbyt poważnie, 35-milimetrową kamerę DeVry. Podczas lotu co 1,5 sekundy wykonywała zdjęcie. Rakieta, po osiągnięciu maksymalnej wysokości 105 kilometrów, spadała na ziemię z prędkością około 150 metrów na sekundę. Największym problemem było więc zabezpieczenie kamery przed rozbiciem. Specjalna obudowa nie ochroniła samej kamery. Jednak ze szczątków rozbitej rakiety udało się wyciągnąć nieuszkodzony film. Pierwsze zdjęcie Ziemi W zespole ratowniczym, który pojechał na pustynię, by odzyskać film, był 19-letni Fred Rulli. Tak wspominał moment, w którym naukowcy znaleźli kasetę z filmem: „Byli zachwyceni, podskakiwali jak dzieci. Później, gdy wywołano zdjęcia i oglądali je na ekranie, po prostu oszaleli”. Czy to druga Ziemia? Jest podobnej wielkości, może występować na niej woda. Odkryli ją Polacy Wygląda na to, że marzenie pisarzy science fiction może okazać się prawdą. W okolicy gwiazdy Proxima Centauri odkryto planetę o masie Ziemi, na której w dodatku może występować woda w st... Pierwsze obrazy były ziarniste, ledwie czytelne. Miały jednak ogromną wartość. Pierwszy raz w historii człowiek widział Ziemię z takiej perspektywy. W 1950 r. magazyn „National Geographic” pokazał te zdjęcia światu. Są niemal równie kultowe, jak słynna „Blada błękitna kropka”. Wizje przyszłości zdjęć satelitarnych Ojcem tego fotograficznego sukcesu był Clyde Holliday, specjalista od przyrządów w Laboratorium Fizyki Stosowanej Johnsa Hopkinsa. To był jego pomysł, żeby kamerę umieścić w rakiecie i to on przystosował ją do lotu. W artykule w „National Geographic” przedstawił kilka prognoz dotyczących tego, dokąd to wszystko może doprowadzić: „Wyniki testów wskazują, że kamery mogą być montowane na pociskach kierowanych, aby skanować terytorium wroga podczas wojny, tworzyć mapy niedostępnych regionów ziemi w czasie pokoju, a nawet fotografować formy chmur, fronty burzowe i pogodę na obszarach całych kontynentów w ciągu kilku godzin”. W latach 1946–1950 dzięki rakietom V2 wykonano ponad tysiąc zdjęć z wysokości nawet 160 km. Zdjęcia te pokazują dużą część południowo-zachodniego USA. Do tego czasu zdjęciem z największej wysokości nad Ziemią była pochodząca z 1935 roku fotografia wykonana z wysokości 22 km z balonu „Explorer II”. Napełniony helem, zabrał w zamkniętej sferycznej kabinie dwóch oficerów Korpusu Powietrznego Armii Stanów Zjednoczonych. Źródło: archiwum NG.
Zdjęcia z konkursu „Wildlife Photographer of the Year" poruszają. Wśród nagrodzonych Polak
Zwycięskie zdjęcia dzikiej przyrody z corocznego konkursu podkreślają znaczenie ochrony środowisk naturalnych. Wśród nich znalazła się praca polskiego fotografa. Wybrał poruszający temat.
Oto zdjęcia dzikiej przyrody od najlepszych fotografów z całego świata. Ich prace są prezentowane w konkursie Wildlife Photographer of the Year. Organizuje je brytyjskie Muzeum Historii Naturalnej. Wśród wyróżnionych kadrów znalazły się takie chwile jak czułości matki z dzieckiem czy bitwa drapieżników z ofiarą w lodowatej wodzie. Niezależnie od tego, czy chodzi o uchwycenie dzikiej przyrody potrzebującej naszej pomocy, czy o otwarcie oczu na wpływ rozwoju człowieka, fotografie wysyłane na ten konkurs mają na celu promować troskę o naszą planetę, rozwijać badania naukowe i szerzyć świadomość na temat niszczenia środowiska. W tym roku kilku fotografów National Geographic zostało uhonorowanych za prace ukazujące kruchą pozycję zwierząt w świecie zmienianym przez człowieka. W galerii poniżej możesz zobaczyć nasze ulubione zdjęcia z tegorocznego konkursu, a pełną listę zwycięzców znajdziesz TUTAJ.
Tak wyglądaliby polscy pisarze, gdyby żyli współcześnie. Autorzy lektur okiem sztucznej inteligencji
Storytel poprosił sztuczną inteligencję o wygenerowanie najsłynniejszych polskich pisarzy i pisarek. To w związku z początkiem roku szkolnego. Tak wyglądaliby autorzy lektur, gdyby żyli we współczesnym świecie. Zobaczcie sami.
W tym artykule: Sztuczna inteligencja w nauce Zdjęcia autorów lektur stworzone przez AI Zobacz, jak wyglądaliby polscy pisarze i pisarki, gdyby żyli współcześnie W ciągu ostatnich lat, a nawet miesięcy, jesteśmy świadkami rewolucji w rozwoju sztucznej inteligencji. Coraz częściej słyszymy o nowych możliwościach AI. Wraz z pojawieniem się chatbotów pojawiło się również dużo obaw o to, jak zmieni się świat w dobie nowych technologii. Sztuczna inteligencja w nauce Jednak niezależnie od wątpliwości sceptyków, trzeba przyznać, że modele AI zrewolucjonizowały podejście w wielu dziedzinach, m.in. w archeologii. Tylko w tym roku informowaliśmy o tym, że sztuczna inteligencja pomogła rozszyfrować tabliczki z pismem klinowym sprzed 5 tysięcy lat. Naukowcy mają nadzieję, że w przyszłości AI pomoże im odczytać niezidentyfikowane dotychczas systemy pisma, takie jak linearne A, pismo cywilizacji Doliny Indusu, czy pismo protoelamickie. Z kolei w czerwcu tego roku japońscy naukowcy wykorzystali sztuczną inteligencję w badaniu słynnych rysunków z Nazca. Ich model pomógł odnaleźć 4 nowe geoglify na peruwiańskiej pustyni. Takich przykładów jest jednak więcej. Wielu badaczy jest zgodnych, że AI już ma, a będzie miał jeszcze wpływ na naukę w przyszłości. Jednak sztuczna inteligencja wykorzystywana jest nie tylko przez naukowców. Zdjęcia autorów lektur stworzone przez AI Przekonali się o tym ostatnio uczniowie, którzy 4 września oficjalnie rozpoczęli rok szkolny. Z tej okazji Storytel, platforma do słuchania audiobooków i podcastów, przygotowała dla młodzieży coś niezwykłego. Poprosiła AI o wygenerowanie wizerunków słynnych pisarzy i pisarek, autorów i autorek lektur. Fotografie przedstawiają m.in. Adama Mickiewicza, Elizę Orzeszkową, Bolesława Prusa, czy Gabrielę Zapolską. Polscy pisarze wyglądają jednak inaczej, niż zwykle, ponieważ sztuczna inteligencja stworzyła ich w wydaniu współczesnym. Śladami wielkich pisarzy. Oto 4 miasta, które warto zwiedzać z książką w ręku Dobra książka to świetny towarzysz podróży. Tym bardziej, jeśli na jej kartach odkrywamy żywy obraz celu naszej wyprawy, odmalowany piórem pisarza. – Jak wyglądaliby autorzy lektur, gdyby żyli w 2023 roku? Zapytaliśmy o to AI (sztuczną inteligencję) Tym optymistycznym akcentem wchodzimy w nowy rok szkolny i przypominamy, że w naszej aplikacji znajdziecie wiele lektur, w tym oczywiście wspomnianych w poście twórców! – napisało Storytel 3 września na swoim Facebooku. Zobacz, jak wyglądaliby polscy pisarze i pisarki, gdyby żyli współcześnie Zdjęcia są naprawdę niezwykłe. Patrząc na mistrzów polskiej literatury w XXI-wiecznym wydaniu można znów poczuć sentyment do powieści czytanych w szkole, a przy okazji puścić wodzę fantazji, aby wyobrazić sobie, co by było gdyby te wielkie postacie żyły wśród nas współcześnie. Czy polska literatura współcześnie wyglądałaby inaczej? Czy czytelnictwo byłyby na nieco większym poziomie, niż obecnie? Na te pytania niestety nigdy nie uzyskamy odpowiedzi. – Zawsze lubiłam Norwida, ale teraz to chciałabym iść z nim na sojowe latte – napisała jedna z internautek. – Prus jak Rusinek, a Norwid jak Miłoszewski – stwierdził inny z komentujących. Dzieło AI wywołało tak duże poruszenie, że Storytel postanowiło opublikować kolejne zdjęcia z innymi pisarzami. – Prosiliście o WIĘCEJ, zatem… Jak wyglądaliby autorzy i autorki lektur, gdyby żyli w 2023 roku? Ponownie pytamy AI. Po naszej poprzedniej publikacji chciałoby się napisać: „Cudze chwalicie, swoje… kochacie”. Jesteśmy wzruszeni Waszą entuzjastyczną reakcją i niezmiennie zachęcamy do powrotu do polskiej klasyki. Dzieła autorów i autorek widocznych w poście czekają na Was w formie audiobooków w naszej aplikacji – czytamy na Facebooku Storytel. Poniżej możecie obejrzeć wszystkie zdjęcia autorów lektur, które stworzyła sztuczna inteligencja. Źródło: Storytel Nasz ekspert Jakub Rybski Dziennikarz, miłośnik kina niezależnego, literatury, ramenu, gier wideo i dobrego rocka. Wcześniej związany z telewizją TVN24 i Canal +. Zawodowo nie boi się podejmować żadnego tematu, prywatnie bardzo zainteresowany polityką. Autor bloga na Instagramie "Mini Podróże".
Artystka stworzyła niezwykle realistyczne rekonstrukcje znanych postaci. Wyglądają, jakby żyły współcześnie
Rekonstrukcje twarzy postaci historycznych to nowy trend wśród grafików i entuzjastów historii. Tym razem amerykańska artystka postanowiła przywrócić do życia największych przywódców Rzymu, Egiptu, Francji czy Grecji. A także osoby, takie jak William Shakespeare, Arystoteles, a nawet Drakula. Efekt? Zobaczcie sami.
W tym artykule: Połączenie pasji zaowocowało niezwykłymi dziełami wizualnymi Grafika komputerowa pozwala spojrzeć w oczy postaciom z przeszłości Nowoczesne technologie umożliwiają współcześnie zupełnie inne podejście do poznawania przeszłości. Między innymi za pomocą grafiki komputerowej specjaliści są dziś w stanie zrekonstruować wygląd historycznych postaci. Tak było w przypadku np. Marii Magdaleny, Maryi, brazylijskiego Zuzu lub „hobbita”, czyli zapomnianego krewnego Homo sapiens. Połączenie pasji zaowocowało niezwykłymi dziełami wizualnymi Becca Saladin to amerykańska graficzka komputerowa, która od lat zajmuje się „ożywianiem” największych przywódców, myślicieli, a także artystów i filozofów. Dzięki jej pracom możemy dziś zobaczyć, jak wyglądał Napoleon, Leonardo da Vinci, Ludwig van Beethoven, Hatszepsut, a także wiele innych wybitnych osób. Dzieła prezentuje na swojej stronie internetowej „Royalty Now”. – Royalty Now obejmuje moje wszystkie pasje: sztukę, historię, projektowanie i grafikę komputerową. Naprawdę kocham to robić – mówi o sobie artystka. – Podobnie jak wiele osób, intryguje mnie historia, ale zawsze czułam, że jestem daleko od tych postaci. Widziałam głównie rzymskie rzeźby oraz obrazy. Właśnie dlatego chciałam tchnąć w nie nowe życie – dodaje Saladin. Grafika komputerowa pozwala spojrzeć w oczy postaciom z przeszłości Amerykanka zaczęła od założenia konta w mediach społecznościowych, na których dzieliła się swoimi pracami z internautami. W pewnym momencie jej prace zaczęły być promowane przez dziennikarzy i krytyków sztuki. Dzięki temu zyskała większy rozgłos, a popularność jej rekonstrukcji stale rosła. Becca Saladin w tworzeniu rekonstrukcji wykorzystywała istniejące już rzeźby, freski, płaskorzeźby, a także obrazy i malowidła, które powstawały w momencie, gdy pierwowzory rekonstrukcji najczęściej wciąż żyły. Jadwiga Andegaweńska – rekonstrukcja twarzy. Jak wyglądała młodziutka królowa Polski i skąd to wiemy? Chociaż nie zachował się żaden jej portret namalowany za życia, to wiemy, że była wysoka, miała blond włosy, wysokie czoło i smukły nos. Jadwiga Andegaweńska, jedna z dwóch kobiet koro... <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/jadwiga-andegawenska-rekonstrukcja-twarzy-jak-wygladala-mlodziutka-krolowa-polski-i-skad-to-wiemy-fot-maria-poprzecka-polskie-malarstwo-salonowe-1991-17c2c35.jpg" width="938" height="471" alt="Jadwiga Andegaweńska – rekonstrukcja twarzy. Jak wyglądała młodziutka królowa Polski i skąd to wiemy? (fot. Maria Poprzęcka "Polskie malarstwo salonowe", 1991)" title="Jadwiga Andegaweńska – rekonstrukcja twarzy. Jak wyglądała młodziutka królowa Polski i skąd to wiemy? (fot. Maria Poprzęcka "Polskie malarstwo salonowe", 1991)" /> – Od 2018 roku stworzyłam ponad 100 portretów postaci z przeszłości. Od ulubionych postaci z historii starożytnej, po niemal współczesne postacie, takie jak Abraham Lincoln. Moje prace były prezentowane na stronach internetowych i w gazetach na całym świecie. Jestem szczęśliwa, że moja praca jest doceniana – przyznaje Saladin. Na swoim blogu artystka przyznała, że „tworzy te obrazy, abyśmy mogli uczyć się o przeszłości z nieco większą empatią wobec poszczególnych postaci”. W istocie rekonstrukcje, które stworzyła Becca, sprawiają wrażenie niezwykle rzeczywistych. Odbiorca może mieć poczucie, że ogląda fotografie ludzi, którzy żyją wśród nas współcześnie. To swoista podróż do przeszłości i spotkanie z ludźmi, którzy nierzadko mieli olbrzymi wpływ na to, jak dziś wygląda świat, polityka lub współczesna kultura. – Wygląda na to, że spojrzenie w oczy sławnych postaci, które znamy i kochamy, inspiruje ludzi w jakiś sposób – twierdzi graficzka. Poniżej możecie obejrzeć galerię zdjęć, która przedstawia dzieła stworzone przez Beccę Saladin w ciągu ostatnich lat. Źródło: Royalty Now.
Trudno uwierzyć, że przetrwały 80 lat. Nieznane wcześniej kolorowe zdjęcia z II wojny światowej
Kolorowe zdjęcia z czasów II wojny światowej to prawdziwa rzadkość. Dlatego każda zachowana w kolorze fotografia z tego okresu wywołuje ogromne emocje i pozwala, choć na chwilę, poczuć ducha tamtych lat.
W tym artykule: Zdjęcia z II wojny światowej w kolorze II wojna światowa w liczbach 1 września 1939 roku na trwałe zapisał się na kartach historii. To właśnie tego dnia, z rozkazu Adolfa Hitlera, wojska niemieckie zaatakowały Polskę, rozpoczynając tym samym II wojnę światową. Był to największy konflikt zbrojny w historii ludzkości, który pochłonął życie ponad 60 mln osób, głównie cywilów. Dziś, po ponad 80 latach od tych tragicznych wydarzeń, niezmiennie oddajemy hołd tym, którzy walczyli o wolną ojczyznę, poprzez uczestniczenie w uroczystościach rocznicowych. A także przekazując kolejnym pokoleniom Polaków jakże ważną wiedzę na temat II wojny światowej. Zdjęcia z II wojny światowej w kolorze Kolorowe zdjęcia z II wojny światowej to prawdziwa rzadkość. Do naszych czasów nie zachowało się ich zbyt wiele. Dlatego każda tego typu fotografia wywołuje ogromne emocje nie tylko wśród pasjonatów historii. Tak jak w przypadku zbiorów Imperialnego Muzeum Wojny, które przez dekady były przechowywane w tajnych zakamarkach i dopiero niedawno ujrzały światło dziennie. Kilka lat temu londyńskie muzeum przygotowało niezwykły album zdjęć z czasów II wojny światowej. Dotąd nieznane szerszej publiczności fotografie wykonane zostały na zlecenie brytyjskiego Ministerstwa Informacji w latach 1942–1945. Co ciekawe, do archiwum placówki trafiły one już w 1949 roku, czyli cztery lata po zakończeniu globalnego konfliktu. Na zdjęciach uwieczniono m.in. brytyjskich spadochroniarzy, przygotowujących się do próbnego skoku z powszechnie używanego przez aliantów samolotu Dakota. A także mieszkańców holenderskiego Eindhoven, świętujących wyzwolenie miasta. Udostępnione przez Imperialne Muzeum Wojny w Londynie fotografie pokazujące czasy II wojny światowej w kolorze możecie obejrzeć w naszej galerii (na dole strony). Dodajmy, że dzięki najnowszym technologiom coraz częściej możemy podziwiać archiwalne zdjęcia z czasów II wojny światowej w kolorze, które dotychczas były dostępne jedynie w czarno-białej wersji. Przy okazji 79. rocznicy wybuchu Powstania Warszawskiego informowaliśmy, że o wyjątkowym projekcie Jacka Jabłońskiego, autora instagramowego profilu Sztuczna Polska. Twórca, przy pomocy sztucznej inteligencji, odświeżył kilka powstańczych fotografii. Internauci nie przeszli obojętnie obok tego, co zobaczyli. Część z nich zauważyła, że zdjęcia wydają się jeszcze bardziej aktualne, jeśli pod uwagę weźmie obecnie panującą sytuację za naszą wschodnią granicą. Tam od 24 lutego 2022 r. trwa bezprawna inwazja Rosji na Ukrainę. Westerplatte – symbol polskiego bohaterstwa. Każdy powinien odwiedzić je choć raz Westerplatte to miejsce, które pamięta niezwykle istotne wydarzenia września 1939. To także pomnik historii, która jest do dziś żywa i ważna dla polskiej tożsamości narodowej. Zwiedzanie ... II wojna światowa w liczbach II wojna światowa trwała sześć lat, od 1939 do 1945 roku. O której godzinie wybuchła II wojna światowa? Przyjęło się, że największy zbrojny konflikt w historii rozpoczął się nad ranem, dokładnie kwadrans przed godziną 5:00, gdy wojska III Rzeszy wkroczył na terytorium Polski. Niektóre źródła za początek inwazji uznają nie godz. 4:45, a 5:45, powołując się na słowa Adolfa Hitlera wypowiedziane przed deputowanymi do Reichstagu. – Dziś w nocy Polska po raz pierwszy na naszym terytorium kazała strzelać do nas swym regularnym żołnierzom. Od godziny 5.45 odpowiada się im strzałami, a od tej chwili na bombę odpowie się bombą – oświadczył Führer. 17 września 1939 r. Związek Sowiecki zbrojnie zaatakował Polskę, stając się sojusznikiem III Rzeszy. Za datę zakończenia II wojny światowej przyjmuje się 8 maja 1945 r., kiedy Niemcy ogłosiły kapitulację. Warszawa – na tle innych polskich i europejskich miast – poniosła największe straty. Stolica Polski została zniszczona w ponad 80%. W II wojnie światowej udział wzięło, według różnych danych, od 50 do 60 państw. Węgierski żołnierz András Toma uznany jest za ostatniego jeńca II wojny światowej. Mężczyzna wrócił do domu po 55 latach od momentu zakończenia globalnego konfliktu. Przez ponad pięć dekad przebywał w rosyjskim szpitalu psychiatrycznym. Źródło: iwm.org.uk.
Dziś Światowy Dzień Fotografii. Oto najstarsze zdjęcie
Światowy Dzień Fotografii jest obchodzony 19 sierpnia. To tego dnia właśnie dokładnie 184 lata rozpoczął się we Francji proces patentowania dagerotypu – urządzenia do zapisywania unikatowego obrazu na metalowej płytce.
W tym artykule: Kiedy zostało wykonane pierwsze zdjęcie w historii? Światowy Dzień Fotografii Szacuje się, że każdego roku na świecie powstaje 1,81 tryliona nowych zdjęć. Daje to 57 tys. zdjęć na sekundę. Żadna wcześniejsza epoka w historii ludzkości nie miała tak dokładnej dokumentacji życia codziennego na świecie. Trudno uwierzyć, że od wynalezienia fotografii mijają dopiero 184 lata. Kiedy zostało wykonane pierwsze zdjęcie w historii? W 1837 roku Joseph Nicèphore Nièpce i Louis Daguerre opracowali technikę dagerotypii, która dała początek fotografii jaką znamy dziś. Rok później wynalazek został opatentowany. Następnie kupił go rząd Francji, by przekazać go w prezencie całemu światu. Miało to miejsce 19 sierpnia 1839 roku. Ale dagerotyp nie był pierwszą trwałą fotografią. W 1826 roku Nièpce uwiecznił w procesie heliografii obraz znany jako „Widok z okna w Le Gras". Dagerotypia była jednak o wiele praktyczniejszym narzędziem i dlatego to ją uważa się za symboliczne narodziny fotografii. Niecałe dwa wieki później fotografia stała się dobrem powszechnym i niemal każdy dokłada do niej swoją cegiełkę. Internet jako najbardziej demokratyczne medium rzucił wyzwanie zawodowym fotografom, zestawiając ich prace z milionami amatorskich zdjęć publikowanych w sieci natychmiast po zrobieniu. Światowy Dzień Fotografii Kolejny Światowy Dzień Fotografii już 19 sierpnia. Jako redakcja „National Geographic Polska" nie bylibyśmy sobą, gdybyśmy nie podejmowali tematów związanych z fotografią. Zapraszamy na nasz profil na Instagramie, gdzie regularnie publikujemy zdjęcia fotografów i fotografek współpracujących z „National Geographic Polska". Rozmowy z autorami zdjęć możecie też znaleźć w zakładce Fotografia w naszym serwisie. – Fotografowie, z którymi współpracujemy, potrafią w niezwykły sposób wydobyć piękno naszej planety. Patrzą na świat w sposób niestereotypowy z nieoczywistej perspektywy – mówi Teresa Tuleja, fotoedytorka i opiekunka artystyczna kanału @NatGeoPL na Instagramie. – Wierzymy, że fotografia staje się sztuką ponadczasową nie dlatego, że została wydrukowana na papierze. Liczy się wyłącznie chwila uchwycona w kadrze. Takimi momentami chcemy dzielić się z naszymi odbiorcami nie tylko co miesiąc, ale codziennie – dodaje. Amatorów fotografii zapraszamy także do śledzenia kolejnych edycji Wielkiego Konkursu Geograficznego National Geographic Polska. Tegoroczne wydanie konkursu rusza już niebawem.
Fotorelacja z Inca’s Trail. Jeden z najbardziej znanych szlaków świata prowadzi do Machu Picchu
Inca’s Trail to jeden najciekawszych szlaków trekkingowych na świecie. Dominik Wolak sfotografował swoją wędrówkę wyprawę do Machu Picchu.
W tym artykule: Ameryka Południowa w obiektywie Dominika Wolaka Piechotą do Machu Picchu Trekkingowa przygoda w Andach Dlaczego warto przejść Inca's Trail? O Machu Picchu, imponującym mieście Inków ukrytym przez setki lat w Andach przed Zachodnim światem słyszał już niemal każdy, kto interesuje się historią i dalekimi cywilizacjami. Po raz pierwszy odwiedziłem to miejsce w 2016 roku, wykorzystując do tego najtańszy z możliwych sposobów, czyli przejazd busem i kilkukilometrowe podejście. Kiedy pojawiła się okazja odwiedzić Machu Picchu po raz drugi, wiedziałem, że tym razem celem będzie Droga, a konkretnie jeden z najatrakcyjniejszych szlaków trekkingowych na świecie – Inca’s Trail. Ameryka Południowa w obiektywie Dominika Wolaka Szlak, znany także jako Camino Inca, został zbudowany przez cywilizację Inków w XV wieku. Pełnił wiele funkcji, głównie religijne i administracyjne, ale także wojskowe i handlowe. Dziś najpopularniejsza część szlaku ma 42 kilometry i kończy się w Machu Picchu. Dostanie się na szlak wymaga przepustki. Rząd Peru udziela ich jedynie 200 turystom każdego dnia. Wejście bez przewodnika jest właściwie niemożliwe. Popularność szlaku i jego niewielka dostępność sprawiają, że ten trekking należy zaplanować z wielomiesięcznym wyprzedzeniem. Co – poza niezwykłym celem – sprawia że ta trasa jest tak popularna? Według mnie wyróżnia się ona różnorodnością przyrodniczą na przestrzeni kolejnych dni, a także wyjątkowymi, niedostępnymi dla większości ruinami inkaskimi. Przejście Inca’s Trail zajmuje 4 dni. Wyprawa jest wymagająca zarówno ze względu na duże przewyższenia jak i na wysokość bezwzględną. Takie warunki mogą prowadzić do choroby wysokościowej u osób, które się nie zaaklimatyzują. Piechotą do Machu Picchu Krajobrazy pierwszego dnia to przede wszystkim suche tereny pełne sukulentów i kaktusów, które obserwujemy na tle ośnieżonych lodowców sięgających 6000 metrów. Z czasem krajobraz zmienia się, oferując coraz mniej zabudowań i surowsze krajobrazy. Dzień kończymy u podnóża przełęczy Martwej Kobiety, pieszczotliwie znanej też Śpiąca Królewną. To najwyższy punkt na trasie całego trekkingu. Nagrodą za pierwsze kilometry jest pyszna kolacja przygotowana przez towarzyszącego nam kucharza oraz Droga Mleczna. Obserwujemy ją długo, wystawiając jedynie głowy z namiotów z obawy przed chłodem. Drugi dzień należy do najtrudniejszych. Tylko tego dnia przewyższenie przekracza 1000 metrów, doprowadzając nas na wysokość 4215 metrów. Na trasie pojawia się śnieg, z którego pasące się przy szlaku lamy zdają się nic sobie nie robić. Odwiedzamy kolejne stanowiska archeologiczne, z których wiele nie ustępuje swoim pięknem Machu Picchu. Pozostają jednak nieznane z powodu swojej niedostępności. Dzień kończymy na granicy wysokogórskich lasów mglistych, które zapowiadają kolejną zmianę krajobrazu na przestrzeni następnych kilometrów. Trekkingowa przygoda w Andach Przedostatniego dnia na trasie po raz pierwszy – jeszcze z odległości kilku kilometrów – widzimy cel naszej wędrówki, co zdecydowanie dodaje nam energii do dalszej wędrówki. W miarę jak wysokość się zmniejsza, klimat ociepla się, dając jasno do zrozumienia, że powoli zbliżamy się do granicy dżungli. Ostatni dzień jest specyficzny, ponieważ do przejścia pozostaje nam tylko kilka kilometrów, które pokonujemy jeszcze przed świtem, tak żeby Machu Picchu ujrzeć ze świątyni zwanej Bramą Słońca dokładnie o wschodzie. Wchodząc do Miasta, celu naszej podróży, towarzyszy nam duma z ukończenia trasy, ale także poczucie pustki z powodu końca przygody. Jesteśmy też przytłoczeni tysiącami turystów, którzy do podnóża miasta dojechali wygodnie pociągiem. Dlaczego warto przejść Inca's Trail? W opinii nie tylko mojej, ale także naszego przewodnika, ostatni dzień Inca’s Trail nie jest najważniejszy. To w ciągu pierwszych dni doświadczyliśmy niezwykłego spotkania ze śladami Inków, którzy szli dokładnie tą samą drogą co my. Poznaliśmy ich historię i zwyczaje, patrzyliśmy na te same lodowce i gwiazdy, zatrzymując się w tych samych wartowniach co oni, mając je przez długi czas tylko dla siebie. Opisany trekking z pewnością wylądował w czołówce najpiękniejszych tras na jakich byłem. Pomimo kilku miesięcy intensywnych podróży po Ameryce Południowej to właśnie ten szlak będzie też jednym z moich ulubionych wspomnień z tego kontynentu, wyprzedzając nawet patagońskie bezdroża.
Dekadę temu powstały dwa niezwykłe zdjęcia Ziemi. Oto historia Earth Selfie
Równo 10 lat temu, 19 lipca 2013 roku, tysiące ludzi z 40 krajów świata wyszło w tej samej chwili przed dom, by pomachać do odległej o półtora miliarda kilometrów sondy Cassini. Kamery statku kosmicznego były ustawione w kierunku Ziemi. Tak powstało słynne Earth Selfie.
W tym artykule: Nietypowa akcja NASA Jak powstało zdjęcie Ziemi z dużej odległości Ziemia jako „Błękitna kropka” Ponoć cały projekt, którego wynikiem była mozaika 1400 zdjęć z różnych części świata, zaczął się przypadkiem. Jeden z naukowców Jet Propulsion Laboratory – centrum NASA, które zawiadywało misją – powiedział, że właśnie 19 lipca Cassini będzie fotografowała prześwietlone przez Słońce pierścienie Saturna i będzie to robiła pod takim kątem, że na zdjęciach powinna być widoczna Ziemia. Ktoś wpadł na pomysł, by skoro sonda będzie robiła nam zdjęcie, to fajnie byłoby do niej pomachać. Projekt szybko znalazł wielu entuzjastów, którzy, wykorzystując media społecznościowe, dzieli się pomysłem, by 19 lipca wyjść przed dom i pomachać do sondy. Należało w tym momencie zrobić sobie zdjęcie i przesłać je do JPL NASA. Nietypowa akcja NASA – Niezmiennie ekscytuje mnie, że ludzie na całym świecie zrobili sobie przerwę od swoich normalnych zajęć, aby wyjść na zewnątrz i świętować międzyplanetarny toast między robotyczną sondą a jej twórcami – powiedziała Carolyn Porco, kierownik zespołu obrazowania Cassini w Space Science Institute w Boulder, Kolorado. – Całe to wydarzenie podkreśla dojrzewanie mieszkańców Ziemi do roli planetarnych odkrywców. W akcji „Wave at Saturn” (ang. „pomachaj do Saturna”) wzięli udział ludzie z 40 krajów świata i 30 stanów USA. Do centrum NASA napłynęło ponad 1400 zdjęć, z których wykonano niezwykły kolaż. Fotografię zestawiono z obrazem Ziemi, widzianej pod lodowymi pierścieniami szóstej planety od Słońca. – Na tym portrecie Ziemi nie widzimy poszczególnych kontynentów ani ludzi. Ale ta bladoniebieska kropka jest zwięzłym podsumowaniem tego, kim byliśmy 19 lipca 2013 roku – powiedziała Linda Spilker, badaczka projektu Cassini z NASA Jet Propulsion Laboratory w Pasadenie w Kalifornii. Powstał też podobny collage ze zdjęciem Saturna. Jak powstało zdjęcie Ziemi z dużej odległości – Zdjęcie Cassini przypomina nam, jak maleńka jest nasza rodzinna planeta w bezkresie kosmosu. Ale dzięki pomysłowości mieszkańców tej maleńkiej planety, mogliśmy wysłać kosmiczny statek naukowy tak daleko od domu, zbadać Saturna i zrobić zdjęcie Ziemi – dodaje. Zdjęcia Ziemi z zewnętrznego Układu Słonecznego są rzadkie, ponieważ z tej odległości Ziemia wydaje się krążyć bardzo blisko naszego Słońca. Czułe detektory kamery mogą zostać uszkodzone, kierując się bezpośrednio na Słońce. Zupełnie jak człowiek może uszkodzić swoją siatkówkę, robiąc to samo. Cassini była w stanie wykonać to zdjęcie, ponieważ Słońce tymczasowo przesunęło się, z punktu widzenia sondy, za Saturnem. Większość światła gwiazdy została zablokowana. Ziemia jako „Błękitna kropka” Pierwsza fotografia Ziemi wykonana z odległości miliardów kilometrów była dziełem opuszczającej Układ Słoneczny sondy Voyager 1. Dokładnie 14 lutego 1990 roku, specjalnie na prośbę wielkiego astronoma i popularyzatora nauki Carla Sagana, NASA odwróciła kamery Voyagera, by sfotografować Ziemię z odległości 6,4 miliarda kilometrów. Na tej fotografii nasza planeta to tylko jeden piksel – maleńka, blado-niebieska kropka. Właśnie taki tytuł Sagan nadał jednej ze swoich książek. Nakłania w niej ludzkość do podjęcia zdecydowanych działań w celu ochrony Ziemi, jej wyjątkowości i naturalnego bogactwa. „Spójrz ponownie na tę kropkę. To Nasz dom. To my. Na niej wszyscy, których kochasz, których znasz. O których kiedykolwiek słyszałeś. Każdy człowiek, który kiedykolwiek istniał, przeżył tam swoje życie. To suma Naszych radości i smutków. To tysiące pewnych swego religii, ideologii i doktryn ekonomicznych. To każdy myśliwy i zbieracz. Każdy bohater i tchórz. Każdy twórca i niszczyciel cywilizacji. Każdy król i chłop. Każda zakochana para. Każda matka, ojciec i każde pełne nadziei dziecko. Każdy wynalazca i odkrywca. Każdy moralista. Każdy skorumpowany polityk. Każdy wielki przywódca i wielka gwiazda”. „Każdy święty i każdy grzesznik w historii Naszego gatunku, żył tam. Na drobinie kurzu zawieszonej w promieniach Słońca. Pomyśl o rzekach krwi przelewanych przez tych wszystkich imperatorów, którzy w chwale i zwycięstwie mogli stać się chwilowymi władcami fragmentu tej kropki. Naszym pozom. Naszemu urojonemu poczuciu własnej ważności, naszej iluzji posiadania jakiejś uprzywilejowanej pozycji we wszechświecie, rzuca wyzwanie ta oto kropka bladego światła” – napisał Carl Sagan we wstępie do książki „Błękitna kropka. Człowiek i jego przyszłość w kosmosie”. Źródło: NASA. Nasz ekspert Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka Dziennikarka i redaktorka zajmująca się tematyką popularnonaukową. Związana z magazynami portali Gazeta.pl oraz Wp.pl. Współautorka książek „Człowiek istota kosmiczna”, „Kosmiczne wyzwania” i „Odważ się robić wielkie rzeczy”.
Nagrody World Press Photo przyznane. Wśród wyróżnionych zdjęcia fotografów „National Geographic"
Ogłoszono tegorocznych zwycięzców prestiżowej nagrody fotograficznej World Press Photo. To już 66. edycja konkursu. Wyróżniono 2 fotografów National Geographic. To Alessandro Cinque i Anush Babajanyan. Z kolei tytuł zdjęcia roku otrzymał Jewhen Małoletka za obraz przedstawiający ewakuację ciężarnej Iriny Kalininy ze szpitala w oblężonym Mariupolu.
W tym artykule: World Press Photo przyznane Dwóch fotografów National Geographic z nagrodą Zdjęciem roku nagrodzono poruszające zdjęcie z Ukrainy Niezależna fundacja World Press Photo z siedzibą w Amsterdamie działa już od 1955 roku i corocznie ogłasza wyniki najlepszych zdjęć z całego świata. To jedna z najbardziej prestiżowych nagród w świecie fotografii, swoiste Grand Prix sztuki fotograficznej. To, co najważniejsze, jury nie ocenia wyłącznie warstwy artystycznej zdjęć. Nagradzana jest również wrażliwość dziennikarskiego i reporterskiego oka. Sposób, w jaki autor widział świat, wraz ze wszystkimi jego problemami. World Press Photo przyznane World Press Photo przyznało w sumie nagrody 24 fotografom, a sześć osób otrzymało wyróżnienia. Fundacja zwróciła uwagę, że wybór nie był łatwy. Otrzymali bowiem ok. 60 tys. zdjęć, które przesłało 3752 autorów ze 127 krajów. Fotografie przedstawiały historie nieznane z najdalszych zakątków świata, ale również reportaże z wojny w Ukrainie, historycznych protestów w Iranie, a także opowieści z Afganistanu, który od prawie 2 lat jest kontrolowany przez Talibów. Konkurs Grand Press Photo został podzielony na sześć regionów: Afrykę, Azję, Europę, Amerykę Północną i Środkową, Amerykę Południową oraz Azję Południowo-Wschodnia i Oceanię. Zdjęcia wybierano według konkretnych kategorii: zdjęcia pojedyncze, fotoreportaż, projekt długoterminowy i technika dowolna. Powyższe zdjęcie jest jednym z serii reportażowej Madsa Nissena, duńskiego fotoreportera, który otrzymał nagrodę w kategorii World Press Photo Story of the Year. Jego opowieść „Cena pokoju w Afganistanie” pokazuje życie i cenę, jaką ponoszą ludzie po tym, jak siły USA opuściły ten kraj, a władze w sierpniu 2021 roku przejęli Talibowie. Państwo odtwarza Islamski Emirat Afganistanu z lat 90. XX wieku. Eksperci przyznają, że to koniec złudzeń o demokracji i powrót do ograniczania praw człowieka. Dwóch fotografów National Geographic z nagrodą – Wybór zwycięskich zdjęć spośród dziesiątek tysięcy zgłoszeń było ogromnym wyzwaniem dla naszych niezależnych jurorów. Jednak wszyscy wykazali się głęboką troską, wiedzą i pasją w podejmowaniu decyzji. Efektem ich wyborów jest zachwycający, ale i poruszający obraz minionego roku – mówi Joumana El Zein Khoury, dyrektorka wykonawcza fundacji World Press Photo. – W świecie, w którym co roku dziesiątki dziennikarzy giną na służbie, nie mogłam przestać myśleć o ich wyprawach oraz o ryzyku, jakie podejmują nie tylko reporterzy, ale często także bohaterowie ich opowieści. Ci ludzie poświęcają się, aby pokazać innym, jak wygląda nasz świat – dodaje El Zein Khoury. W tym roku nagrodę główną otrzymało dwoje fotografów National Geographic. Alessandro Cinque został wyróżniony za swój fotoreportaż pt. „Alpaqueros”. Jedno ze zdjęć przedstawia Alinę Surquislla Gomez, hodowczynie alpak, która stoi na głazie i w rękach trzyma młode zwierzę. Fotografia symbolizuje kryzys klimatyczny w peruwiańskich Andach i coraz pogarszającą się sytuację społeczności alpaquero (hodowców), jak i samych zwierząt, które tracą swoje naturalne pastwiska. Jury doceniło sposób, w jaki historia ta naświetla, jak kultura i tożsamość są głęboko połączone ze środowiskiem. Wyróżniona została również fotografka Anush Babajanyan. Ormiańska fotoreporterka pokazała opowieść o czterech pozbawionych do morza krajów Azji Środkowej, które zmagają się z kryzysem klimatycznym i brakiem koordynacji w zakresie dostaw wody, co negatywnie wpływa na energetykę i rolnictwo. To Tadżykistan i Kirgistan oraz Uzbekistan i Kazachstan. Autorka ukazała historie ludzi, którzy zmagają się z codziennymi problemami. Zdjęciem roku nagrodzono poruszające zdjęcie z Ukrainy Zdjęciem roku World Press Photo została fotografia 32-letniej Irina Kalinina, która na noszach jest ewakuowana ze szpitala w oblężonym Mariupolu. Placówka została uszkodzona podczas rosyjskiego nalotu. Kobieta była w zaawansowanej ciąży. Jej syn urodził się martwy, a Irina zmarła pół godziny po porodzie. Autorem tego wstrząsającego zdjęcia jest Jewhen Małoletka, ukraiński fotoreporter z agencji Associated Press. Fotografia ukazuje nie tylko grozę wojny, ale także ból i cierpienie niewinnych, którzy w niej giną. – Szukaliśmy zdjęć, które chwytają cię i nie chcą puścić. Są tu obrazy, które sprawiają, że myślisz „to przecież mógłbym być ja”. To zdjęcia, które przedstawiają nasz świat i reprezentują 2022 rok. Chcieliśmy stworzyć pewnego rodzaju dokumentację dla przyszłych pokoleń. Każdy może z niej wyciągnąć wnioski – mówi Brent Lewis, przewodniczący jury i redaktor fotograficzny New York Timesa i współzałożyciel Diversify Photo. Wszystkie nagrodzone zdjęcia można obejrzeć na stronie World Press Photo Nasz ekspert Jakub Rybski Dziennikarz, miłośnik kina niezależnego, literatury, ramenu, gier wideo i dobrego rocka. Wcześniej związany z telewizją TVN24 i Canal +. Zawodowo nie boi się podejmować żadnego tematu, prywatnie bardzo zainteresowany polityką. Autor bloga na Instagramie "Mini Podróże".
Piorun trafił Chrystusa z Rio. Moment uwieczniła kamera
O tym zdjęciu mówi cały świat. Piorun uderzył w słynną Statuę Chrystusa Zbawiciela w Rio de Janeiro. Choć to nie pierwsze takie zdarzenie, także i tym razem wywołało ogromne poruszenie.
W tym artykule: Historia powstania figury Chrystusa w Rio de Janeiro Statua Chrystusa Zbawiciela w Rio trafiona przez piorun Historia powstania figury Chrystusa w Rio de Janeiro Statua Chrystusa Zbawiciela w Rio de Janeiro to niekwestionowany symbol miasta, Brazylii, a nawet całej Ameryki Południowej. 38-metrowy pomnik, który miał upamiętniać setną rocznicę odzyskania przez Brazylijczyków niepodległości, został wzniesiony w 1931 roku. Sam pomysł na budowę obiektu u szczytu granitowej góry Corcovado (710 m n.p.m.) zrodził się dziesięć lat przed oficjalnym odsłonięciem. Pomysłodawcą statuy przedstawiającej Chrystusa z rozpostartymi ramionami był Hektor da Silva. Jego propozycja okazała się lepsza od innych, równie imponujących projektów, między innymi gigantycznego krzyża czy postaci Boga z kulą ziemską w dłoni. Co ciekawe, najsłynniejszy na świecie posąg Jezusa powstał, tak jak nowojorska Statua Wolności, nad Sekwaną. Budowę rzeźby powierzono Paulowi Landowskiemu, francuskiemu rzeźbiarzowi o polskiego pochodzenia. 38-metrowy pomnik Jezusa Chrystusa był największym tego typem obiektem na Ziemii do 2010 roku, gdy palmę pierwszeństwa przejął Chrystus w Świebodzinie, w zachodniej Polsce. Figura Jezusa Chrystusa Króla Wszechświata jest o 2 metry wyższa od posągu z Rio. Dodajmy, że obecnie największy na świecie pomnik Mesjasza – Pomnik Jezusa Opiekuna – znajduje się w brazylijskim stanie Rio Grande do Sul na południu kraju. Ciekawostki o Brazylii, które wielu zaskoczą. Nawet jej największych miłośników Ciekawostki o Brazylii, czyli kraju o powierzchni 27 razy większej od Polski. W tym artykule zebraliśmy wiele zaskakujących i mało znanych faktów na temat tego najludniejszego państwa Ameryki... W 2007 roku znany brazylijski posąg trafił na listę siedmiu nowych cudów świata, na której znalazły się także Wielki Mur Chiński, Petra, Machu Picchu, Chichén Itzá, Tadź Mahal oraz rzymskie Koloseum. Przypomnijmy, że organizowany w latach 2006–2007 przez szwajcarską firmę New Open World Corporation plebiscyt wywołał spore poruszenie. Największe kontrowersje wywołało głosowanie online, w którym internauci mogli oddawać głos na obiekty ze swojego kraju. – Lista siedmiu nowych cudów świata będzie tworem prywatnej inicjatywy, który w żaden istotny i trwały sposób nie wpłynie na zachowanie wybranych obiektów – zapewniali wówczas przedstawiciele UNESCO. Dzisiaj Statua Chrystusa Zbawiciela w Rio de Janeiro uchodzi za największą atrakcją miasta, dlatego tłumnie jest odwiedzana przez turystów z całego świata. Dwa lata temu, według danych podanych przez lokalne władze, obiekt zwiedziło 1,9 mln osób, z czego 35% stanowili podróżni z zagranicy. Pierwsza hiperrealistyczna rzeźba Jezusa. Wzorem był całun Turyński Całun Turyński jest uważany za jedną z najcenniejszych relikwii chrześcijaństwa. Tajemnicze płótno pozwoliło artystom odtworzyć ciało Jezusa po śmierci. Czy właśnie tak wyglądał Chr... Statua Chrystusa Zbawiciela w Rio trafiona przez piorun O posągu Chrystusa z Rio ponownie zrobiło się głośno za sprawą zdjęcia, które 10 lutego w mediach społecznościowych zamieścił Fernando Barga. Fotograf uwiecznił moment, gdy w czasie wyładowań atmosferycznych w pomnik trafia piorun. W sumie, jak zaznacza sam autor, powstało ponad 500 ujęć z tego wieczora. Opublikowana fotografa od razu wywołała ogromną burzę (dosłownie i w przenośni) i lawinę komentarzy. Szczególnie wśród wiernych, którzy doszukiwali w całym zjawisku się głębszego sensu. Inni użytkownicy z kolei dopytywali, czy pomnik uległ uszkodzeniu. Na razie nie żadnych informacji, jakoby posąg ucierpiał w czasie burzy. Warto wspomnieć, że obiekt chroniony przed uderzeniami piorunów dzięki zamontowanym na ramionach i głowie piorunochronom. Warto jednak wspomnieć, że Statua Chrystusa Zbawiciela w Rio de Janeiro nie zawsze miała tyle szczęścia. W 2014 roku burza, która przeszła nad miastem, uszkodziła gigantyczny pomnik. Posąg stracił fragment prawego kciuka. – Burza, która nawiedziła rejon Rio była wyjątkowo gwałtowna. Niebo nad miastem rozświetliło ponad 40 tys. błyskawic – donosiły wówczas brazylijskie służby meteorologicz­ne. W 2010 r. posąg przeszedł gruntowną renowację. Remont kosztował ponad 4 miliony dolarów. Nasz ekspert Igor Szulim Od zawsze wiedziałem, co chcę robić w życiu. Dlatego z pasji i z wykształcenia jestem dziennikarzem. W National-Geographic.pl zajmuje się tematyką podróżniczą. Szczególnie bliskie są mi kraje niemieckojęzyczne. Po godzinach najchętniej spędzam czas na korcie tenisowym.