National Geographic
type: channel
link: https://www.national-geographic.pl
date: 2026-02-09T11:29:09.000Z
update period: hourly
update frequency: 1
update base: 2000-01-01T12:00+00:00
items: Te chrząszcze to szpiedzy świata owadów – „kradną” zapach mrówek i potajemnie żyją pośród nich
items: „Zapach z zaświatów” naprawdę istnieje. Naukowcy odtworzyli aromat starożytnego Egiptu
items: Święta pachną wydawaniem pieniędzy. Sklepy wiedzą, że przez ich zapach zaglądamy głębiej do portfela
items: Archeolodzy na tropie starożytnych zapachów. Tak pachniała Arabia 2 tysiące lat temu
items: Słaby węch? Naukowcy znaleźli sposób, by go wzmocnić
items: Eksperci powąchali starożytne mumie. Pierwsze takie badanie
items: Błyskawiczny jak nos. Nasz zmysł węchu działa o wiele szybciej niż dotychczas sądzono
items: Niezwykłe badanie wykazało, że psy wyczuwają stres ludzi. I stają się przez to pesymistami
items: Choroby można wykrywać za pomocą zapachu? Przełomowe wyniki badań naukowców
items: Naukowcy po raz pierwszy zidentyfikowali perfumy starożytnych Rzymian. Tak pachnieli mieszkańcy cesarstwa
items: Jakiego zapachu nie lubią koty? Ta wiedza pozwoli ci uchronić ulubieńca przed niepotrzebnym stresem
items: Naukowcy odkryli, że ludziom na całym świecie najbardziej podoba się ten sam zapach. Co nim jest?
items: Jaki zapach lubią żółwie?
items: 11/2010
items: Dziwidło olbrzymie - śmierdzący powab
items: Zapach mężczyzny
items: Zapach Mumbaju

Te chrząszcze to szpiedzy świata owadów – „kradną” zapach mrówek i potajemnie żyją pośród nich
type: item
date: 2026-02-09T11:28:26.000Z
creator: Jonasz Przybył
subject: Przyroda
subject: chrząszcze
subject: ewolucja
subject: mrówki
subject: pasożyty
subject: zapach
description: Niewielkie chrząszcze żyją w koloniach mrówek jak pączki w maśle: pulchne, wijące się larwy i bezbronne, smakowite jaja czekają na pożarcie, a dzielne mrówki, nieświadome infiltracji, odpierają drapieżniki i pasożyty. Jest jednak haczyk – gdy chrząszcze raz tam wejdą, nigdy nie mogą już opuścić kolonii. Czy warto żyć w złotej klatce?
encoded: Organizmy symbiotyczne występują obficie na całym drzewie życia, ale jednym z najbardziej przebiegłych jest pasożytniczy chrząszcz Sceptobius lativentris. Udaje mrówkę, by żyć w kolonii i zjadać jej potomstwo. Jednak bez nieustannego kontaktu z mrówkami umiera w mniej niż 24 godziny, a naukowcy właśnie ujawnili ewolucyjną pułapkę, w którą wpadł ten sprytny owad. Coś za coś. Jak mrówki rozpoznają swoich braci? Mrówki rozpoznają swoich współplemieńców dzięki złożonym mieszaninom chemicznych sygnałów, „zapachów” wydzielanych przez ich ciała. To tak zwane węglowodory kutykularne (CHC), które zabezpieczają ciało przed wysychaniem i pełnią funkcję owadziego „paszportu”. Pozwala on osobnikowi na wejście do gniazda i korzystania z zasobów. Kiedy dwie mrówki się spotykają, dotykają się czułkami i porównują swoje „zapachy”. Każda kolonia ma własną, wyjątkową sygnaturę, która zapewnia skuteczną obronę przed intruzami. Chrząszcz „kradnie” zapach mrówek i „przebiera się” za jedną z nich Chrząszcze Sceptobius lativentris należą do najbardziej wyspecjalizowanych pasożytów społecznych w świecie owadów. Wymyśliły wyjątkowo przebiegłą strategię: by uniknąć ataku większych od nich mrówek, muszą upodobnić się do nich zapachowo. Naukowcy z Parker Lab w Kalifornijskim Instytucie Technicznym wykazali, że chrząszcze te przeszły niesamowitą ewolucyjną ścieżkę. Są one w stanie wyłączyć własną produkcję CHC i stać się „czystymi kartami”. Muszą jednak zdobyć odpowiedni kamuflaż. Po zakradnięciu się do kolonii mrówek realizują ciekawą strategię. Wspinają się na ciało napotkanej mrówki, chwytają jej czułki szczękami, a następnie pocierają odnóżami o ciało gospodarza. W ten sposób zbierają z powierzchni mrówki jej zapach i rozprowadzają go po sobie. Efektem jest to, że nawet mrówki nie są w stanie odróżnić chrząszcza od swoich współplemieńców. Co ile chrząszcz musi się „przebierać”? Proces przejmowania zapachu jest cykliczny – chrząszcz musi regularnie ponawiać kontakt z mrówkami, bo jego „perfum…

FABRIC-KOLAZ-32-63-e20a508.jpg
width: 2700
height: 1800

„Zapach z zaświatów” naprawdę istnieje. Naukowcy odtworzyli aromat starożytnego Egiptu
type: item
date: 2026-02-05T13:30:55.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: archeologia
subject: muzeum
subject: starożytny egipt
subject: zapach
description: Zapach zaświatów w starożytnym Egipcie miał prowadzić zmarłych ku życiu po śmierci. Naukowcy właśnie go odtworzyli. Projekt połączył archeologów, chemików i perfumiarkę. Aromat stał się narzędziem opowiadania historii i wzbudził sporo emocji.
encoded: Na przestrzeni ostatnich dekad zarówno archeologia, jak i muzealnictwo przeszły poważne zmiany. Spektrum metod badawczych znacząco wzrosło, coraz częściej badacze sięgają po cyfrowe narzędzia. Jeśli chodzi o muzea, to ekspozycje stały się bardziej angażujące i multimedialne. Archeolożka Barbara Huber z Instytutu Geonauki Maxa Plancka postanowiła połączyć dwa światy: archeologii i muzealnictwa. Wspólnie z zespołem postanowiła wyekstrahować jeden z zapachów znanych w starożytnym Egipcie. Tak pachniała śmierć w Egipcie Eksperci pobrali próbki z pozostałości substancji organicznych, które przetrwały wewnątrz dwóch egipskich urn kanopskich sprzed 3500 lat. To w tych naczyniach znajdowały się organy wewnętrzne zmumifikowanej kobiety. Była nią Senetnay, wysoko urodzona osoba, która pełniła funkcję mamki faraona Amenhotepa II. Te naczynia pochodzą z grobowca KV 42 w Dolinie Królów. Zabytki te znajdują się obecnie Muzeum Augusta Kestnera w Hanowerze. Naukowcy zbadali resztki substancji, która konserwowała organy. Dzięki czułym metodom analitycznym, w tym chromatografii gazowej sprzężonej z olfaktometrią udało się zidentyfikować konkretne składniki aromatyczne, takie jak żywice, wosk pszczeli i oleje roślinne. Składniki te nie były przypadkowe, lecz stanowiły część wyrafinowanego „przepisu” na balsamowanie. Wykrycie tych substancji potwierdziło, że mumifikacja była procesem niezwykle zaawansowanym pod względem chemicznym. Zaświatowy „perfum” Sama identyfikacja składników to jednak tylko połowa sukcesu. Największym wyzwaniem było przekształcenie suchych danych z komputera w doświadczenie zmysłowe. Do projektu zaproszono profesjonalną perfumiarkę, Carole Calvez, która pracowała ramię w ramię z chemikami i archeologami. Calvez nie dokonała prostej replikacji, ponieważ współczesne składniki różnią się od tych sprzed tysięcy lat. Jej praca była raczej artystyczną i naukową interpretacją, która miała oddać ducha oryginalnego zapachu. – Dane biomolekularne dostarczają istotnych wska…

shutterstock2465753041-5cda9d3.jpg
width: 4032
height: 3024

Święta pachną wydawaniem pieniędzy. Sklepy wiedzą, że przez ich zapach zaglądamy głębiej do portfela
type: item
date: 2025-12-20T08:16:12.000Z
creator: Jonasz Przybył
subject: Nauka
subject: boże narodzenie
subject: psychologia
subject: sklepy
subject: święta
subject: zapach
description: W grudniu w galeriach handlowych nie otaczają nas tylko kolorowe dekoracje i świąteczna muzyka. Do nosów wkrada się także charakterystyczne zapachy wanilii, cynamonu czy igliwia. Celem tych ostatnich jest jednak nie tylko stworzenie wyjątkowej atmosfery, a… zwiększenie ilości pieniędzy, które wydajemy. Dr Agnieszka Mroczek ostrzega, że działają szybko, podprogowo i bez naszej wiedzy.
encoded: Świąteczne aromaty rozpylane w sklepach wpływają na emocję i pamięć, bez naszej wiedzy zwiększając chęć wydawania pieniędzy. Ekspertka tłumaczy, jak działa aromamarketing i czy można się przed nim bronić. Jak działa aromamarketing i dlaczego jest tak skuteczny? Zapachy w sklepach to starannie przemyślane narzędzia marketingowe. Aromamarketing – bo tak właśnie nazywa się strategia wykorzystywania zapachów do wpływania na zachowania konsumentów – jest bardzo skuteczny. Dlaczego? – Zapach wywołuje reakcje wyjątkowo szybko, bo jako jedyny zmysł ma bezpośredni dostęp do struktur mózgu odpowiedzialnych za emocje i pamięć. Dlatego też, odpowiednio użyty, może łatwo kierować naszym zachowaniem w sklepie – tłumaczy dr Agnieszka Mroczek z Wydziału Biologii Uniwersytetu Warszawskiego. Wywołane emocje i skojarzenia mogą sprawić, że klient wyda nawet kilkadziesiąt procent więcej pieniędzy. To mechanizm, obok którego firmy nie mogą przejść obojętnie i inwestują duże środki w projektowanie zapachowych logotypów i optymalnych mieszanek aromatów. Świąteczne zapachy w sklepach to emocjonalna pułapka Chociaż sklepy na co dzień kreują swój wizerunek za pomocą zapachów, to w okresie przedświątecznym aromamarketing osiąga szczyt swojej intensywności. W Polsce sklepy i producenci sięgają po nuty wanilii, cynamonu, goździków i igliwia – zapachów, które budzą skojarzenia z domowym ciepłem, prezentami i tradycyjnymi jedzeniem. W innych krajach są to inne kompozycje – w Szwecji igliwie, w Hiszpanii anyż, a w USA mięta – zgodnie z lokalnymi tradycjami. Celem jest stworzenie przyjemnej atmosfery, która poprawia nastrój klientów i składania ich do większych zakupów. Znajomy zapach obniża poziom kortyzolu, a podnosi poziom serotoniny i dopaminy. W efekcie zakupy stają się przyjemnością, a klienci, na fali pozytywnych emocji, chętniej wrzucają do koszyka produkty. – Jeśli w trakcie jakiegoś przeżycia, przyjemnego lub trudnego, obecny był określony aromat, mózg zapamiętuje to zestawienie. Dlatego p…

shutterstock2703733221-5f66b9e.jpg
width: 2987
height: 2240

Archeolodzy na tropie starożytnych zapachów. Tak pachniała Arabia 2 tysiące lat temu
type: item
date: 2025-11-19T07:01:07.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: arabia saudyjska
subject: archeologia
subject: półwysep arabski
subject: zapach
description: W suchych krajobrazach starożytnej Arabii powietrze było często wypełnione bogatym, intensywnym zapachem różnych substancji aromatycznych. Z nowych badań wynika, że kadzidła były używane nie tylko w świątyniach, ale także w domach mieszkalnych ponad 2 tysiące lat temu.
encoded: Półwysep Arabski i generalnie świat arabski często kojarzony jest z gwarnymi targami, na których można zakupić przeróżne aromatyczne przyprawy, ale też substancje zapachowe, w tym kadzidła. Ale od kiedy w tym rejonie świata zaczęto stosować różnorakie wonności? Czy stosując metody archeologiczne jesteśmy w stanie się tego dowiedzieć? Okazuje się, że odpowiedź na to pytanie – przynajmniej częściowo – jest twierdząca. Wyniki różnych analiz na ten temat ukazały się właśnie w tomie „Scents of Arabia: Interdisciplinary Approaches to Ancient Olfactory Worlds”. Węszący archeolodzy na tropie Archeolodzy przeanalizowali dane dotyczące wonności z kilku stanowisk archeologicznych na Półwyspie Arabskim, głównie z Arabii Saudyjskiej, ale też z Omanu czy Zjednoczonych Emiratów Arabskich. W tych czasach do takich badań nie wystarczy jednak tylko sprawny nos. Naukowcy użyli zaawansowanych metod: profilowanie metaboliczne – to archeologia biomolekularna. Pomaga ono identyfikować małe cząsteczki, które są unikatowymi biomarkerami dla określonych roślin, takich jak żywice; chromatografia gazowa sprzężona ze spektrometrią mas – jest to kluczowa technika chemiczna używana do analizy. Umożliwia rozpoznanie substancji organicznych poprzez ich rozdzielenie i identyfikację na podstawie masy cząsteczkowej; wysokosprawna chromatografia cieczowa sprzężona z tandemową spektrometrią mas – to kolejna zaawansowana technika biomolekularna. Jest ona bardzo czuła, co pozwala wykryć małe ilości związków, takich jak kwasy bosweliowe (markery kadzidła olibanowego) w próbkach archeologicznych. Co epoka, to inny zapach Interesujących wyników dostarczyły badania z Oazy Taymāʾ (północno-zachodnia Arabia Saudyjska). Analiza pozostałości kadzideł wykazała, że rodzaje używanych żywic zmieniały się w czasie. Najpierw w środkowej epoce brązu palono żywice iglaste, np. sosny. Potem, we wczesnej epoce żelaza, pojawiła się żywica z drzew typu Pistacia. A od drugiej połowy I tysiąclecia p.n.e. dominowało olibanum (ż…

shutterstock2670057023-5e8d8f9.jpg
width: 7360
height: 4912

Słaby węch? Naukowcy znaleźli sposób, by go wzmocnić
type: item
date: 2025-08-20T11:57:21.000Z
creator: Jonasz Przybył
subject: Nauka
subject: badania
subject: badania naukowe
subject: COVID-19
subject: zapach
description: Nie tylko pandemia COVID-19, ale także uwarunkowania genetyczne czy różnorodne urazy mogą sprawiać, że węch nie funkcjonuje prawidłowo. Okazuje się jednak, że dzięki falom radiowym docierającym w głąb głowy możemy zwiększyć ludzką zdolność wyczuwania zapachów.
encoded: Naukowcy z Korei odkryli, że kierowanie fal radiowych bezpośrednio do układu węchowego wewnątrz mózgu może stymulować jego działanie: osoby poddane takim eksperymentom były tymczasowo zdolne do wykrywania wcześniej niewyczuwalnych zapachów. Uszkodzenia zmysłu węchu – co wpływa na jego działanie? Każdy odczuwa węch trochę inaczej: wpływ na jego funkcjonowanie mają nie tylko uwarunkowania genetyczne, ale także schorzenia czy urazy. Ostatnimi czasy wiele osób zgłaszało osłabienie węchu w wyniku COVID-19, ale oprócz koronawirusa przyczyną może być po prostu… starzenie się organizmu. Węch jest istotną składową odczuwania smaku, więc jego brak może zagrażać bezpieczeństwu – to często dzięki temu zmysłowi podświadomie wzbraniamy się m. in. przed nieświeżym jedzeniem. Nasz nos informuje także o wycieku gazu ziemnego – naturalnie bezwonnego, do którego jednak dodaje się specjalnego środka nawaniającego, by ułatwić jego wykrywanie. Koreańskie wzmacnianie węchu – Obecnie leczenie węchu w praktyce klinicznej odbywa się chirurgicznie lub – w częstszych przypadkach – chemicznie, za pomocą aromaterapii – mówi Yongwoo Jang z Uniwersytetu Hanyang w Seulu. Dodaje, że w przeciwieństwie do innych dziedzin medycyny, terapia węchu od wielu lat przeprowadzana jest w sposób niezwykle tradycyjny. Naukowcy z Korei dostrzegli w tym potencjał. Postanowili wykorzystać stymulację bioelektryczną. Okazało się jednak, że jej zastosowanie w układzie zlokalizowanym tak głęboko w głowie człowieka jest niemożliwe, więc zwrócili się ku falom radiowym. Radiowy eksperyment W trakcie trwania badania 28 osób przez 5 minut wystawionych było na działanie promieniowania o mocy 15 watów emitowanego z anteny znajdującej się 10 centymetrów od ich głowy. Jang twierdzi, że stymulacja nie była odczuwalna przez pacjentów. W celu oceny zmysłu węchu wykorzystano powszechnie stosowany test progu węchowego Sniffin’ Sticks. W jego trakcie uczestnicy za pomocą zapachu próbowali wykryć obecność alkoholu n-butanolu w różnym …

GettyImages-1271701203-7db9d5e.jpg
width: 7241
height: 4827

Eksperci powąchali starożytne mumie. Pierwsze takie badanie
type: item
date: 2025-02-14T11:42:57.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: egipcjanie
subject: mumia
subject: śmierć
subject: starożytny egipt
subject: zapach
description: To pierwsze tego typu badanie przeprowadzone w Egipcie. Eksperci powąchali dziewięć mumii sprzed tysięcy lat. Niektóre z nich pachniały jak doskonałe perfumy, ale zdarzały się egzemplarze zjełczałe.
encoded: Spis treści: Mumie celem badań Naukowe wąchanie mumii egipskich Mumie jak perfumy. Chociaż nie zawsze Z czym kojarzymy starożytny Egipt? Z wielkimi piramidami, niebosiężnymi świątyniami i, oczywiście, przerażającymi mumiami. W kulturze popularnej, czyli w filmach, zmarli zawinięci w bandaże ożywają i atakują śmiałków naruszających ich spokój. Prawda o mumiach jest zgoła inna. Konserwatorzy bardzo często mówią, że lubią pracować nad mumiami. Bo te po prostu… ładnie pachną. Mumie celem badań Międzynarodowa grupa naukowców ze Słowenii, Polski i Egiptu postanowiła w usystematyzowany sposób przebadać zapach mumii. Właśnie podsumowano projekt kierowany przez prof. Matiję Strliča z University College London i z Uniwersytetu w Ljubljanie. Publikacja na ten temat ukazała się na łamach czasopisma naukowego „Journal of the American Chemical Society”. Skład substancji służących do balsamowania był celem ekspertyz mumii sprowadzonych w czasach kolonialnych do Europy. Ale do tej pory nie przeprowadzono tak szeroko zakrojonego badania wśród mumii przechowywanych w Egipcie. Wytypowano dziewięć mumii z różnych okresów starożytnego Egiptu – od czasów Nowego Państwa (połowa II tysiąclecia p.n.e.) po okres rzymski (IV wiek n.e.) – z kolekcji słynnego Muzeum Egipskiego w Kairze. – Dla starożytnych Egipcjan mumifikacja była ważną praktyką pogrzebową, mającą na celu zachowanie ciała i duszy w życiu pozagrobowym poprzez szczegółowy rytuał balsamowania zmarłego przy użyciu olejków, wosków i balsamów. Praktyka ta ewoluowała z biegiem czasu, a identyfikacja różnych technik i stosowanych materiałów zapewnia wgląd w epokę, lokalizację i status społeczno-ekonomiczny mumifikowanej osoby – opowiada współautor badania, prof. Ali Abdelhalim, dyrektor Muzeum Egipskiego w Kairze. Również dla starożytnych Egipcjan zapach odgrywał kluczową rolę w procesie mumifikacji. Przyjemne wonie kojarzone były z bóstwami egipskimi i czystością. Dlatego tak dużą wagę przykładano do płukania wnętrzności winem palmowy…

zapach-mumii-f765e65.png
width: 1200
height: 630

Błyskawiczny jak nos. Nasz zmysł węchu działa o wiele szybciej niż dotychczas sądzono
type: item
date: 2024-10-15T12:15:25.000Z
creator: Magdalena Salik
subject: Ludzie
subject: badania naukowe
subject: człowiek
subject: zapach
description: Ludzki zmysł węchu jest czuły i aktywuje się w czasie mierzonym milisekundami. Najnowsze badania wykazały, że wystarczą tysięczne części sekundy, żebyśmy zarejestrowali zmianę aromatu docierającego do naszego nosa.
encoded: Zaskakująca prędkość węchuCo potrafi nasz węch? Jak działa zmysł węchu? Szybki jak nos Czy zapachy są dla nas ważne? Niektórzy ludzie twierdzą, że byliby w stanie obyć się bez zmysłu węchu. Sam Karol Darwin uważał go za zmysł nieszczególnie przydatny i uznawał, że ma dla nas małą wartość. Jednak przeczą temu fakty – choćby takie, że z wykrywaniem zapachów radzimy sobie znacznie lepiej niż się na ogół przypuszcza. Dowodów jest coraz więcej. – W zaskakującym eksperymencie na Uniwersytecie Kalifornijskim w Berkeley naukowcy rozprzestrzenili aromat czekolady wokół ogromnego trawnika. Następnie poprosili badanych, by spróbowali pójść jego śladem niczym psy gończe, na czworakach i z nosem przy ziemi. O dziwo, dwie trzecie ochotników było w stanie dość dokładnie prześledzić trasę. Okazało się, że w pięciu na piętnastu przebadanych zapachów ludzie przewyższali pod tym względem psy – pisze Bill Bryson w książce „Ciało. Instrukcja dla użytkownika” (tłum. Aleksander Wojciechowski). To nie koniec. – Inne testy wykazały, że osoby, które dostają do powąchania koszulki, na ogół potrafią zidentyfikować tę noszoną przez współmałżonka. Podobnie niemowlęta i matki są w stanie nawzajem rozpoznać swój zapach – dodaje Bryson. Co potrafi nasz węch? Znaczenie zmysłu węchu w naszym życiu potwierdzają również najnowsze badania naukowców. Z pracy opublikowanej w czasopiśmie „Nature Human Behaviour” wynika, że nasz węch jest znacznie doskonalszym zmysłem, niż uważaliśmy. Kiedy w otoczeniu pojawiają się nowe zapachy, rejestruje je błyskawicznie. Na zmiany aromatów reaguje również szybko, jak na zmiany kolorów. Sprawdzenie tego wymagało opracowania specjalnego urządzenia. Składało sięo z butelek z dwoma różnymi aromatami połączonych rurkami z „noskiem”, którego używali uczestnicy. Co istotne, rurki były różnej długości. Wyposażone zostały w zawory otwierające się automatycznie, gdy ktoś korzystał z urządzenia, wciągając powietrze nosem. Różna długość rurek sprawiała, że dwa zapachy docierały do …

shutterstock1857481396-e8a319c.jpg
width: 1000
height: 667

Niezwykłe badanie wykazało, że psy wyczuwają stres ludzi. I stają się przez to pesymistami
type: item
date: 2024-07-23T11:40:38.000Z
creator: Magdalena Salik
subject: National Geographic Site
subject: Nauka
subject: badania naukowe
subject: psy
subject: psychologia zwierząt
subject: stres
subject: Wolny czas
subject: zapach
description: Zapach ludzkiego stresu wpływa na emocje psa. A także na decyzje, jakie podejmuje. Naukowcy wykazali to, każąc właścicielom psów rozwiązywać zadania matematyczne i obserwując, co następnie dzieje się ze zwierzętami. Okazało się, że psy wyczuwają stres ludzi.
encoded: W tym artykule: Co czuje pies? Badania na psach Czujesz stres? Nic dobrego cię nie spotka Stres przenoszony w powietrzu Czy pies może „zarazić się” emocjami właściciela? Jak najbardziej. Jeśli podejrzewasz, że twój pies wyczuwa, kiedy się stresujesz, masz rację. Jednak twój stres wypływa nie tylko na dobrostan emocjonalny zwierzęcia. Ale również na jego nadzieje związane z przyszłością. Naukowcy po raz pierwszy sprawdzili, jak trudne chwile dla ludzi przekładają się na zachowanie psów. Niezwykły eksperymenty i płynące z nich wnioski opisano w artykule opublikowanym w czasopiśmie „Scientific Reports”. Co czuje pies? Ludzie nie mają problemu z rozpoznaniem, kiedy inne osoby wokół nich są zestresowane. Podświadomie rejestrujemy napięcie takiego człowieka, co wpływa na nasze emocje i zachowania. Co ciekawe, to samo dotyczy psów. Poznają nasz stres po zapachu i są w stanie ocenić jego natężenie. Łatwo się domyśleć, że może to wpływać na emocje zwierząt. Ale nie tylko. Nowe badania – przeprowadzone pod kierunkiem naukowców z University of Bristol – wykazały, że gdy psy powąchają pot zestresowanego człowieka, zmienia się również ich zachowanie. Stają się „pesymistyczne”. Czyli nie spodziewają się, że w przyszłości może ich spotkać coś dobrego. Badania na psach Naukowcy zaprosili do testów 18 opiekunów psów wraz ze swoimi zwierzętami. Ludzi podzielono na dwie grupy. Jedna musiała rozwiązywać test matematyczny. Druga zaś słuchała relaksującej muzyki. Naukowcy zebrali próbki potu od obu grup. Psy dostały znacznie przyjemniejsze zadania. Znalazły się w pomieszczeniu, w którym ustawiano miskę. Naukowcy nauczyli psy, że gdy miska staje w jednej części pokoju, zwierzęta znajdą w niej smakołyk. Kiedy zaś zostanie postawiona w innej – pozostanie pusta. Psy zrozumiały to bardzo szybko. Efekt był łatwy do przewidzenia. Kiedy miska stawała w miejscu oznaczającym, że zawiera coś pysznego, zwierzęta podchodziły do niej bardzo szybko. W przeciwnym wypadku, nie mając nadziei na nagrodę, n…

niezwykle-badanie-wykazalo-ze-psy-wyczuwaja-stres-ludzi-i-staja-sie-przez-to-pesymistami-94c6a43.jpg
width: 1200
height: 796

Choroby można wykrywać za pomocą zapachu? Przełomowe wyniki badań naukowców
type: item
date: 2024-02-25T08:56:00.000Z
subject: Ludzie
subject: National Geographic Site
subject: Nauka
subject: choroby
subject: Edukacja
subject: pies
subject: zapach
description: Subtelne zmiany zapachu człowieka mogą posłużyć do szybkiej diagnostyki choroby. Również takich, których konwencjonalnymi metodami nie umiemy dziś odpowiednio wcześnie wykryć.
encoded: W tym artykule: Zapach osoby z chorobą Parkinsona Rozpoznanie choroby Parkinsona Badania nad zapachami Psy wyczuwają choroby Czym pachną nowotwory Technologia zamiast psa Elektroniczne nosy Wykrywanie resztek guza Lekarze patrzyli w osłupieniu na Joy Milne. 67-letnia mieszkanka szkockiego Perth właśnie oświadczyła, że potrafi rozpoznać chorych na parkinsona wcześniej niż najlepsi diagności wspierani najnowocześniejszą aparaturą medyczną. I że wystarczy jej do tego pociągnięcie nosem. Dr Tilo Kunath z Uniwersytetu Edynburskiego, który jako jeden z pierwszych rozmawiał z Joy Milne, szybko zorganizował pierwszy test. Badacze poprosili 12 osób, aby przez cały dzień nie zmieniały koszulek – tak, by materiał przesiąkł zapachem ich potu. Później T-shirty włożono do sterylnych i hermetycznych woreczków, po czym wręczono je Joy. – To było proste zadanie. Miała wskazać, które osoby cierpią na parkinsona, a które nie – mówi dr Kunath. Zapach osoby z chorobą Parkinsona O tym, że osoby cierpiące na chorobę Parkinsona mogą pachnieć „inaczej”, Joy była przekonana od wielu lat. Mniej więcej od chwili, gdy parkinsonizm zdiagnozowano u jej męża Lesliego – wówczas 45-letniego mężczyzny w pełni sił. Ale kilka lat wcześniej Joy zauważyła u męża coś wyjątkowego. Zapach Lesa się zmieniał. Czy cierpisz na częste koszmary senne? To może być wczesny objaw choroby Parkinsona Najnowsze badania wykazały, że częste koszmary senne mogą być jednym z pierwszych objawów choroby Parkinsona. – Bardzo trudno to opisać, różnica była subtelna – opisywała to Joy Milne w rozmowie z siecią BBC. – To nie stało się nagle. Niekiedy, od czasu do czasu, Les pachniał piżmem. Na początku myślałam, że za rzadko bierze prysznic. I Joy nie widziałaby w tym nic nadzwyczajnego – w końcu każdy z nas jakoś pachnie – gdyby nie zdarzenie na jednym ze spotkań organizacji charytatywnej Parkinson UK. Poszła tam, by poznać innych pacjentów z tą chorobą. I wtedy przyszło olśnienie – wszyscy pachnieli jak jej Les. Les Milne zmar…

choroby-mozna-wykrywac-za-pomoca-zapachu-przelomowe-wyniki-badan-naukowcow-be5e32b.png
width: 1200
height: 630

Naukowcy po raz pierwszy zidentyfikowali perfumy starożytnych Rzymian. Tak pachnieli mieszkańcy cesarstwa
type: item
date: 2023-05-26T11:07:49.000Z
creator: Jakub Rybski
subject: Historia
subject: National Geographic Site
subject: cesarstwo rzymskie
subject: człowiek
subject: Edukacja
subject: higiena
subject: Kultura
subject: rzym
subject: Społeczeństwo
subject: starożytny rzym
subject: zapach
description: Naukowcy z Uniwersytetu w Kordobie po raz pierwszy w historii ustalili skład chemiczny perfum, których używano w starożytnym Rzymie. Bazą była roślina, która pochodzi z Indii.
encoded: W tym artykule: Krótka historia perfum Jak pachniała starożytność? Paczulka była głównym składnikiem perfum Rzymian Węch – obok smaku – jest jednym z dwóch zmysłów chemicznych człowieka. To jedna z ważniejszych zdolności do odbierania bodźców. W czasach prehistorycznych odgrywał kluczową rolę w kontekście przetrwania. To bowiem za pomocą węchu nasi praprzodkowie rozpoznawali pokarm, rozróżniali substancje toksyczne, a także badali ślady drapieżników. Krótka historia perfum Zapach był ważny również w relacjach społecznych. Powonienie było tak istotne w życiu pierwszych ludzi, że niektóre gatunki hominidów (m.in. denisowianie) mogły poszczycić się znacznie bardziej czułym zmysłem węchu niż Homo sapiens. Wraz z rozwojem ludzkości i nowych cywilizacji, zapach stawał się nie tylko „życiową wskazówką”, lecz również elementem kultury. W starożytności ludzie zaczęli tworzyć specjalne substancje, które miały intensyfikować odbierane bodźce. Chodzi o perfumy, które nie zawsze jednak były wykorzystywane jedynie w celu poprawy własnego zapachu. W starożytnym Egipcie pachnidła wykorzystywano przy okazji ceremonii religijnych i rytuałów pogrzebowych. Badania wykazały, że różne olejki zapachowe były stosowane do balsamowania zwłok przed mumifikacją. Używano ich także w medycynie, m.in. do nacierania ciała i higieny osobistej. Dopiero w Rzymie perfumy stały się symbolem luksusu i statusu społecznego, a ich zapach miał działać niczym afrodyzjak. Jak pachniała starożytność? Legenda głosi, że to właśnie zapach Kleopatry pomógł jej uwieść Juliusza Cezara i Marka Antoniusza. Nic dziwnego zatem, że kilka lat temu naukowcy z Hawajskiego Uniwersytetu w Mānoa postanowili odtworzyć, jak pachniały perfumy ostatniej królowej hellenistycznego Egiptu. Tym razem to hiszpańscy naukowcy postanowili dołożyć swoją cegiełkę do badań nad starożytnymi wonnościami. Badacze z Uniwersytetu w Kordobie po raz pierwszy w historii zidentyfikowali skład chemiczny rzymskich perfum sprzed ponad 2000 lat. 4 lata t…

buteleczka-z-perfumami-6ff5793.jpg
width: 2500
height: 1667

Jakiego zapachu nie lubią koty? Ta wiedza pozwoli ci uchronić ulubieńca przed niepotrzebnym stresem
type: item
date: 2023-01-06T09:57:11.000Z
creator: Artur Białek
subject: National Geographic Site
subject: Przyroda
subject: Dom
subject: koty
subject: przyroda
subject: zapach
subject: zwierzęta
description: Wiedza na ten temat pozwala lepiej zrozumieć niektóre zachowania futrzaka, warto więc przyjrzeć się temu tematowi nieco bliżej. Jakich zapachów nie lubią koty? Poniżej odpowiadamy na to pytanie.
encoded: W tym artykule: Węch to jeden z najważniejszych kocich zmysłów Jak działa koci węch? Jakich zapachów nie lubią koty? Cytrusy Cebula Pieprz Czosnek Lawenda Ruta zwyczajna Geranium Ocet Cynamon Eukaliptus Papryka Naftalina Detergenty chemiczne Brudna kuweta Nie tylko psy, ale także koty są obdarzone wyśmienitym węchem. Natura obdarzyła je rozwiniętym zmysłem powonienia nie bez powodu, ale każdy właściciel sympatycznego mruczka powinien wiedzieć, że istnieją pewne zapachy, których jego pupil nie toleruje. Dla nikogo nie jest chyba tajemnicą, że koty są obdarzone świetnie rozwiniętymi zmysłami. Wzrok tych zwierząt jest znacznie czulszy od ludzkiego w warunkach niewielkiego natężenia światła, a do tego – obejmuje pole szersze aż o 20 stopni. Koci słuch rejestruje dźwięki o wysokiej częstotliwości, dochodzącej nawet do 64 Hz. Do tego należy doliczyć wyśmienity węch. Węch to jeden z najważniejszych kocich zmysłów Wszystkie te mechanizmy wykształciły się u kotów w toku ewolucji i nie zanikły po udomowieniu tych zwierząt. Nie można przecież zapomnieć, że sympatyczny mruczek, który całymi godzinami może leniwie wylegiwać się na kolanach swojego opiekuna, to wyśmienity drapieżnik, który potrafi przetrwać w najróżniejszych środowiskach. Wysokie zdolności adaptacyjne kotów to w dużej mierze zasługa ich węchu. O ile mruczki namierzają ofiarę przede wszystkim przy pomocy zmysłów wzroku i słuchu, to koci nos też uczestniczy w tym procesie. Futrzaki mają słabo rozwinięty zmysł smaku, więc o tym, co jest dla nich atrakcyjne i bezpieczne decydują na podstawie rejestrowanych bodźców zapachowych. Gdy węch kota zanika (np. pod wpływem rozwijającej się infekcji), zwierzę szybko traci apetyt. Największe koty domowe - TOP 7 wśród ras domowych Największe koty domowe bardziej niż potulnego mruczka przypominają dzikie zwierzęta, żyjące w egzotycznych zakątkach globu. Nie oznacza to jednak, że duże kociaki nie nadają się na towar... Już małe kocięta mają świetnie rozwinięty zmysł węchu. Zdolnoś…

jakiego-zapachu-nie-lubia-koty-fot-getty-images-2419e02.jpg
width: 724
height: 483

Naukowcy odkryli, że ludziom na całym świecie najbardziej podoba się ten sam zapach. Co nim jest?
type: item
date: 2022-04-05T13:27:21.000Z
creator: Magdalena Salik
subject: Historia
subject: National Geographic Site
subject: Nauka
subject: badania
subject: badania naukowe
subject: Kultura
subject: Lifestyle
subject: mózg
subject: zapach
description: Od czego zależy, czy dany zapach uznajemy za aromat czy za odór? Dotychczas uważano, że to przede wszystkim kwestia kultury, w której wyrośliśmy. Jednak naukowcy odkryli właśnie, że takie przekonanie jest błędne. Nasze preferencje zapachowe są uniwersalne.
encoded: W tym artykule: Skąd pochodzili uczestnicy badań? Jak badano preferencje zapachowe? Jaki jest najgorszy i najlepszy zapach na świecie? Co to jest zapach? Szwedzi kochają sfermentowane śledzie, mimo że dla innych nacji ich woń jest nieznośna. W ciepły letni wieczór mdły zapach owoców morza, jaki rozchodzi się w portowych dzielnicach miast na południu Europy, może być zapowiedzią wspaniałej kolacji – ale równie dobrze może przyprawić turystę o mdłości. Smród francuskich serów bywa wstępem do kulinarnej uczty tylko dla tych, którzy są już z nim dobrze zaznajomieni. Wydawałoby się, że nie ma nic bardziej związanego z kulturowymi przyzwyczajeniami niż nasze preferencje zapachowe. Zapachy stanowią często klucz do dawnych wspomnień, także tych z dzieciństwa. A to oznaczałoby, że to, co kochamy wąchać, zależy od tego, w jakiej kulturze wyrośliśmy. Odkryto kwiaty o zapachu padliny. Rosną tylko w jednym regionie Europy Europejscy naukowcy odkryli ostatnio nietypowy gatunek kwiatów. Już sam ich wygląd nie zachwyca, ale to zapach jest prawdziwym problemem. Roślina roznosi bowiem zapach rozkładających się cia... <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/50fb46c40099dce2ae9bd4447a014174e69f9db4-7285db8.jpeg" width="938" height="625" alt="Kwiaty Aristolochia microstoma wydzielają nieprzyjemny zapach przypominający padlinę (fot. za: Frontiers in Ecology and Evolution)" title="Kwiaty Aristolochia microstoma wydzielają nieprzyjemny zapach przypominający padlinę (fot. za: Frontiers in Ecology and Evolution)" /> Czy jednak tak jest faktycznie? Najprawdopodobniej nie. Zespół naukowców ze szwedzkiego Institutet Karolinska oraz Oksfordu udowodnił właśnie, że nasze zapachowe sympatie i antypatie są uniwersalne. Praca na ten temat została opublikowana w czasopiśmie naukowym „Current Biology”. Skąd pochodzili uczestnicy badań? By się przekonać, jakie zapachy podobają się pod różnymi szerokościami geograficznymi, naukowcy przeprowadzili testy z udziałem 235…

naukowcy-odkryli-ze-ludziom-na-calym-swiecie-najbardziej-podoba-sie-ten-sam-zapach-co-nim-jest-fot-getty-images-8355c23.jpeg
width: 2120
height: 1414

Jaki zapach lubią żółwie?
type: item
date: 2018-07-06T04:19:00.000Z
creator: redakcjang
subject: National Geographic Site
subject: Przyroda
subject: badania
subject: Edukacja
subject: natura
subject: nauka
subject: odkrycia
subject: Sport
subject: Travel
subject: Wolny czas
subject: zapach
subject: żółwie
description: Cynamon, jaśmin, cytryna kontra zwykła gleba. Morskie żółwie mają wśród ich aromatów swojego faworyta
encoded: Żółw morski Karetta w cyklu życiowym przemierza morza i oceany, nawigując za pomocą pola magnetycznego Ziemi. Naukowcy z Uniwersytetu Północnej Karoliny odkryli, że w orientacji pomaga także zmysł węchu, którym gady wyczuwają ląd. Dowiedli tego rozpylając nad dziesięcioma pływającymi żółwiami zapach ziemi z zatoki Sage Bay lub destylowanej wody. Gdy tylko wyczuły ziemię, wszystkie żółwie wystawiały głowy nad powierzchnię i pływały w ten sposób. Pozostawały natomiast obojętne na zapach wody. Aby upewnić się co do wyników eksperymentu, które opublikowali w magazynie "Marine Biology", Courtney S. Endres and Kenneth J. Lohmann z Wydziału Biologii wystawili też gady na działanie innych aromatów, m.in. cynamonu, jaśminu i cytryny. Żaden z żółwi nie wychylił wówczas głowy spod wody.

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/40dd64ae13f00fd4fcf7e54a34fef283623a2947-55cdd69.jpeg
width: 1000
height: 667

11/2010
type: item
date: 2010-11-17T22:00:00.000Z
creator: redakcja
subject: Magazyn
subject: Traveler
subject: zapach
description: Medytacja. Wyciszenie umysłu, który bombardowany informacjami w naszym „cywilizowanym” świecie chyba nigdy nie odpoczywa. Każdy tego potrzebuje, ale nie każdy ma taką świadomość. Ci, którzy tej trudnej sztuki spróbują, zazwyczaj już nie potrafią funkcjonować bez choćby chwilowego resetu głowy. Można wyjechać do indyjskiej aśramy, można dać się zamknąć w wilgotnym klasztorze, a bardziej doświadczonym wystarczy kawałek podłogi we własnym mieszkaniu. Ja daję odpocząć umysłowi w ruchu. Przede wszystkim w górach, podczas długich- przejść między obozami. Tak bardzo potrafię się skupić na wsłuchiwaniu się we własny organizm, zatopić się w kontemplowaniu głodu, pragnienia i wszelkich podstawowych funkcji życiowych, że staję się jednością z Naturą. Nie myślę wtedy o niczym, co zostawiłam za sobą, a tym bardziej nie obchodzą mnie sprawy, które są moją codziennością w Warszawie. Zawieszam się. Kiedy wracam do rzeczywistości, zazwyczaj Problemy Wielkiej Rangi już nimi nie są. Łapię dystans i ze świeżą głową zabieram się do pracy, żeby przygotować dla Was kolejne wydanie Travelera. Miłej lektury!PS. Pozdrowienia z Sahary. Tu też się dobrze odpoczywa. W ruchu, oczywiście! :-)
encoded: Spis treści: Fotoreportaż - Szamańskie pogotowie na telefon Poznaj to miejsce - Świąteczne jarmarki Tanie podróżowanie - Na narty. W Alpy i za grosze WYWIAD – Martyna Wojciechowska opowiada, dlaczego fajnie jest być kobietą TEMAT NUMERU - Podróż w głąb siebie Ścieżki, których nie ma na mapach PODRÓŻE Z GWIAZDAMI - Izrael. Ola Nieśpielak urzeczona wybuchową mozaiką kulturową PODRÓŻ ŻYCIA - W domu Wielkiego Brata Korea Północna – dziwny kraj bez samochodowych korków DOOKOŁA EUROPY - Dyskretny urok Węgier Kamperem do gorących źródeł MIASTO W 48 GODZIN - Bilbao. Najbardziej awangardowe i zadziorne miasto Europy ADVENTURE - Warto spróbować. Kaniony dla odważnych Poradnik Travelera - Wszyscy jesteśmy gadżeciarzami Felieton – Igor Zalewski Głąb czy w głąb

ng2-992e140.jpg
width: 600
height: 400

Dziwidło olbrzymie - śmierdzący powab
type: item
date: 2010-03-03T21:18:08.000Z
creator: Margaret G. Zackowitz
subject: National Geographic Site
subject: Przyroda
subject: Dom
subject: fotografia
subject: kwiaty
subject: nowy jork
subject: ogród botaniczny
subject: zapach
description: Wysoki na ponad 2 m kwiat dziwidła olbrzymiego (Amorphophallus titanum) wydziela zapach, który nikomu nie kojarzy się z kwiatem.
encoded: Odór gnijącego mięsa w naturze ma zwabiać chrząszcze z rzędu omarlicowatych (Silphidae). Jednak gdy w 1937 r. rozchodził się po New York Botanical Garden, zamiast owadów przyciągnął tłumy ludzi. Mimo troskliwej opieki i częstego przesadzania roślina nie chciała wcześniej zakwitnąć, choć jej 25-kilogramową bulwę przywieziono do ogrodu jeszcze w 1932 r. Przez pięć lat zrobiła się niemal dwa razy cięższa i… znienacka zakwitła. Ta sztuka udała się potem jeszcze tylko raz, w roku 1939. Od tego czasu żaden okaz A. titanum spośród pielęgnowanych w tutejszym ogrodzie nie odwdzięczył się kwiatem.

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/25e97287e4e6562a689a982bb52a859f74cd99ab-acbc2e9.jpeg
width: 1228
height: 1600

Zapach mężczyzny
type: item
date: 2009-05-04T03:45:00.000Z
creator: Redaktor National Geographic
subject: National Geographic Site
subject: Nauka
subject: zapach
description: Z najnowszych badań wynika, że męski pot pachnie nieco inaczej, kiedy mężczyzna jest pobudzony seksualnie. Autorka raportu, opublikowanego w styczniowym wydaniu „:The Journal of Neuroscience”, Denise Chen sugeruje, że kobiety, dla których zapach ciała ma znaczenie przy wyborze partnera, odróżniają także zapach potu „seksualnego”od neutralnego, choć nie są tego świadome, gdyż zapachy te pobudzają inną część ich mózgu.
encoded: Eksperyment mający to udowodnić przeprowadzono na heteroseksualnych panach – ochotnikach, którzy podczas oglądania filmu erotycznego trzymali pod pachami wchłaniające pot wkładki. Następnie wymienili je na nowe, oglądając film o neutralnej treści. Wkładki trzech mężczyzn, którzy byli najbardziej podnieceni erotyką filmu oraz dwie dodatkowe – neutralne, otrzymały do wąchania heteroseksualne panie, mające ocenić je pod względem intensywności zapachu oraz stopnia przyjemności, jaki w nich wzbudzają. W tym samym czasie uczeni monitorowali aktywność ich mózgów za pomocą rezonansu magnetycznego. Choć panie, obiektywnie rzecz biorąc, nic ciekawego nie wywąchały, to jednak pewne obszary ich mózgów zdecydowanie zareagowały na zapach potu podnieconych panów. Wiemy, że aktywne seksualnie zwierzęta kierują się zmysłem węchu. Czyżby dotyczyło to także ludzi? Wprawdzie Denise Chen, profesor psychologii na Rice University, podkreśla, że podwzgórze, odpowiedzialne za seksualne zachowania i motywacje, nie reagowało, to jednak inne obszary mózgu badanych pań potraktowały woń potu osoby podnieconej zupełnie inaczej niż pozostałe zapachy. Czyli jednak odgrywają one jakąś rolę w procesie komunikacji między ludźmi. Tekst: Agnieszka Budo

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/aa3b5ee2de15df88ff0fdc354859943df7bddc7e-0a26892.jpeg
width: 428
height: 500

Zapach Mumbaju
type: item
date: 2009-05-03T13:22:00.000Z
creator: Redaktor National Geographic
subject: National Geographic Site
subject: Nauka
subject: zapach
description: Potęga nuklearna, która nie posiada publicznych toalet! Na ulicach Bombaju, oficjalnie od 1996 roku Mumbaju, niepodzielnie panuje słodko-kwaśny smród, przedziwna mieszanka odchodów i szafranu. Miasto buzuje energią, nieustającym ruchem mas ludzkich, przelewających się jak lawa w różnych kierunkach, hałasem tak intensywnym, że nie słychać własnych myśli oraz wszechobecnym brudem i kurzem.
encoded: Gwałtownie się rozrasta i według prognoz statystycznych w 2020 roku liczba jego ludności przekroczy 20 milionów (obecnie 18). Stanowi niesamowitą mieszankę skrajnego ubóstwa i zaawansowanej technologii. W największej indyjskiej dzielnicy slumsów – Dharavi oraz ulokowanej tuż obok lotniska – Juhu, mieszka około miliona ludzi. Te dzielnice nędzy są tętniącymi życiem minimetropoliami. Rządzą się własnymi prawami, tkwią we własnych realiach a ich mieszkańcy posługują się Maharati, lokalnym dialektem hindi. Mieszkają razem i wzajemnie się wspierają, otoczeni licznymi sąsiadami oraz niezliczoną rzeszą braci, sióstr, ciotek, wujów i kuzynów. Ściśnięci na małej powierzchni są połączeni tak silnymi więzami społecznymi, że stanowią potężną siłę, oplecioną dodatkowo pajęczyną różnych gangsterskich powiązań. To najgęściej zaludnione i najbardziej chaotyczne miasto świata w bardzo wnikliwy sposób opisuje Gregory David Roberts w swej książce „Shantaram”. Ujawnia w niej swą namiętną miłość do Indii, a czyni to tak skutecznie, że zaraża nią nas, czytelników. Ambicję ukazania atmosfery i życia w slumsach Mumbaju miał też zdobywca 8 Oscarów, angielski film „Slumdog. Milioner z ulicy”. I prawie mu się udało ale jak wiecie prawie czyni wielką różnicę. Tekst: Agnieszka Budo

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/a6888f5e861c66fa93897af287707658f04d71d9-270dcf8.jpeg
width: 500
height: 334