Gdzie wyjechać w marcu na last minute? Oto najlepsze kierunki
W marcu dni w Polsce stają się coraz dłuższe, lecz pogoda wciąż potrafi być kapryśna – jednego dnia przypomina wiosnę, a następnego raczej późną jesień. To właśnie dlatego wiele osób zaczyna w tym czasie rozglądać się za krótkim wyjazdem w cieplejsze miejsca. Tym bardziej że w połowie miesiąca często pojawiają się atrakcyjne oferty lotów i wyjazdów last minute. Gdzie więc warto wybrać się teraz na spontaniczny urlop?
Choć statystyki pokazują, że marzec nie należy do najintensywniejszych miesięcy pod względem podróży Polaków, z danych Głównego Urzędu Statystycznego wynika, że w tym okresie i tak odbywa się zwykle około 3-5% wszystkich rocznych wyjazdów turystycznych. Oznacza to wciąż setki tysięcy podróży – szacunkowo od około 600 tysięcy do nawet ponad miliona. Wiele osób wykorzystuje ten czas na krótkie city breaki w europejskich miastach, inni natomiast decydują się na spontaniczny wyjazd do cieplejszych krajów. W połowie marca oferty last minute potrafią być szczególnie atrakcyjne, dlatego coraz więcej turystów traktuje ten miesiąc jako dobrą okazję do krótkiego, wiosennego urlopu. Gdzie zatem warto teraz wyjechać? Teneryfa w marcu, czyli słońce, wulkaniczne krajobrazy i brak tłumów Największa z Wysp Kanaryjskich od lat pozostaje jednym z najbardziej niezawodnych kierunków na spontaniczny wyjazd o każdej porze roku. W marcu panują tu bardzo komfortowe warunki pogodowe – temperatury często sięgają 23-25°C, a liczba słonecznych dni jest znacznie większa niż w wielu innych częściach Europy, dzięki czemu można połączyć wypoczynek na plaży z aktywnym zwiedzaniem wyspy. Teneryfa oferuje bowiem ogromną różnorodność krajobrazów – od czarnych, wulkanicznych plaż po zielone doliny i spektakularne formacje skalne w Parku Narodowym Teide. To właśnie tam znajduje się najwyższy szczyt Hiszpanii oraz jedne z najbardziej charakterystycznych krajobrazów archipelagu. Popularnym miejscem odwiedzanym przez turystów jest także Loro Park, czyli znany ogród zoologiczno-botaniczny, w którym można zobaczyć m.in. papugi, delfiny i orki. – Teneryfa to prawdziwy urlopowy raj o każdej porze roku, ale wiosną zachwyca najbardziej. Opadów jest już wtedy zdecydowanie mniej, jest też bardziej przystępnie cenowo i najważniejsze – nie ma tłumów, więc można wypoczywać w spokojnej i kameralnej atmosferze. Choć północ i południe wyspy różnią się od siebie krajobrazem i klimatem, każda z nich zachwyca – tłumaczy Alicja Kaźmierczak z biura podróży Itaka. Włochy wczesną wiosną i idealne warunki do zwiedzania miast Marzec to jeden z najbardziej niedocenianych momentów na podróż do Włoch. Temperatury są już znacznie łagodniejsze niż zimą, ale wciąż pozwalają komfortowo zwiedzać bez męczących upałów charakterystycznych dla letnich miesięcy. Historyczne centra miast, które w sezonie bywają przepełnione turystami, w tym czasie odzyskują spokojniejszy rytm. Rzym, Florencja czy Wenecja można odkrywać w znacznie bardziej kameralnej atmosferze, bez wielogodzinnych kolejek do najważniejszych muzeów. To także dobry moment na odwiedzenie mniej oczywistych miejsc, takich jak Genua czy mniejsze miasteczka Ligurii, gdzie życie toczy się wolniej, a lokalne restauracje i kawiarnie nie są jeszcze wypełnione turystami. W wielu regionach zaczyna być już widoczna wiosna. – Wszystko wtedy kwitnie – zwłaszcza na południu podziwiać można biało-różowe migdałowce, żółte mimozy oraz cytrynowe narcyzy – mówi Alicja Kaźmierczak. Dzięki temu marcowa podróż do Italii pozwala nie tylko zobaczyć istotne zabytki, ale także poczuć autentyczną atmosferę włoskiego życia. Kolumbia – tropikalna przygoda poza szczytem sezonu Kolumbia staje się coraz popularniejszym kierunkiem wśród osób poszukujących egzotycznych podróży, a marzec jest jednym z ciekawszych momentów na odwiedzenie tego kraju. Po zakończeniu wysokiego sezonu turystycznego w popularnych miejscach robi się spokojniej, co pozwala odkrywać atrakcje w bardziej komfortowych warunkach. Nad Morzem Karaibskim temperatury utrzymują się na poziomie około 25-30°C, dzięki czemu regiony takie jak Cartagena czy Santa Marta oferują idealne warunki do wypoczynku na plaży. Jednocześnie w innych częściach kraju można liczyć na bardziej umiarkowany klimat – na przykład w położonej wysoko Bogocie temperatury przypominają raczej europejską wiosnę. Kolumbia zachwyca ogromną różnorodnością krajobrazów – od tropikalnych plaż po górskie regiony kawowe w Andach. Warto odwiedzić słynny Park Narodowy Tayrona, gdzie dżungla spotyka się z karaibskimi plażami, a także rozważyć wyprawę do kolumbijskiej Amazonii, która zajmuje aż 40% terytorium kraju. – Marzec to pierwszy oddech po wysokim sezonie, który trwa od grudnia do lutego. W Kolumbii czuć już wtedy większą swobodę i mniejsze natężenie ruchu w popularnych kurortach. To idealna pora zarówno na plażowanie na rajskim wybrzeżu, w szczególności karaibskim na północy, jak i zwiedzanie – dodaje przedstawicielka biura podróży Itaka. Karaibskie plaże i stabilna pogoda na Dominikanie Dla osób marzących o prawdziwie tropikalnym wypoczynku jednym z najbardziej pewnych kierunków pozostaje Dominikana. Marzec przypada tu na okres pory suchej, co oznacza wysokie temperatury i stosunkowo niewielkie ryzyko opadów. W wielu regionach wyspy słońce świeci nawet przez 9 godzin dziennie, a woda w Morzu Karaibskim osiąga temperaturę około 26°C, co sprzyja zarówno kąpielom, jak i sportom wodnym. Najbardziej znane regiony turystyczne (Punta Cana czy Puerto Plata) przyciągają szerokimi, jasnymi plażami i ekskluzywnymi resortami. – Oprócz odpoczynku w luksusowych kurortach, przy dźwiękach merengue i bachaty oraz kosztowaniu lokalnej kuchni pełnej egzotycznych potraw warto również znaleźć czas na zwiedzanie – podkreśla Alicja Kaźmierczak. Podróżnicy mogą odkrywać tropikalne parki narodowe, odwiedzać wodospady w interiorze wyspy czy poznawać historię w kolonialnym centrum Santo Domingo – najstarszego miasta Nowego Świata. Popularną wycieczką jest również rejs na wyspę Saona, która słynie z krystalicznie czystej wody i palmowych plaż. Zanzibar w marcu, czyli egzotyczna wyspa w spokojniejszej atmosferze Zanzibar to kierunek, który od kilku lat cieszy się ogromną popularnością wśród turystów szukających egzotycznego wypoczynku. W marcu na wyspie zaczyna się cieplejszy okres związany z porą deszczową, jednak opady mają najczęściej charakter krótkich, intensywnych deszczy pojawiających się wieczorem lub w nocy. W ciągu dnia temperatury utrzymują się na poziomie około 30°C, dzięki czemu nadal można w pełni korzystać z uroków plaż i ciepłego Oceanu Indyjskiego. Zanzibar przyciąga turkusową wodą, białym piaskiem i bujną tropikalną roślinnością, ale także fascynującą historią i kulturą. Warto odwiedzić Stone Town, czyli historyczne centrum wpisane na listę UNESCO, którego wąskie uliczki kryją arabskie, indyjskie i afrykańskie wpływy. Popularne są również rejsy na Prison Island, gdzie żyją żółwie olbrzymie, a także wycieczki na plantacje przypraw, dzięki którym wyspa zyskała przydomek „Wyspy Korzennej”. – To doskonały czas na korzystanie z uroków wyspy, tylko teraz w atrakcyjniejszych cenach i bez tłumów. Plaże jak ze snu, błękit Oceanu Indyjskiego, niesamowita przyroda, klimatyczne i luksusowe hotele przy plaży – w tym miejscu łatwo się zakochać – twierdzi Alicja Kaźmierczak. Źródło: Itaka Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Tanzania robi się niebezpieczna. Turyści wyjeżdżający na safari powinni uważać
Tanzania od lat pozostaje jednym z najważniejszych kierunków safari na świecie, a liczba przyjezdnych stale rośnie – w samym 2024 roku kraj odwiedziło ponad 2 miliony turystów. Jednocześnie coraz częściej pojawiają się ostrzeżenia dotyczące bezpieczeństwa. Eksperci alarmują, że sytuacja w regionie ulega zmianie, a podróżni powinni zachować szczególną ostrożność.
Tanzania uchodzi za jedno z najpiękniejszych państw na świecie dla miłośników dzikiej przyrody. Takie miejsca, jak Serengeti, Kilimandżaro, Park Narodowy Tarangire czy krater Ngorongoro od lat przyciągają zarówno doświadczonych fotografów, jak i osoby, które marzą o swoim pierwszym safari. Wraz ze wzrostem liczby odwiedzających turystyka stała się jednym z filarów gospodarki kraju, a infrastruktura związana z wyjazdami w głąb sawanny rozwijała się dynamicznie. Dziś jednak ten obraz ulega zmianie. W ostatnim czasie eksperci zajmujący się bezpieczeństwem podróży coraz częściej podkreślają, że wyjazd do Tanzanii wymaga obecnie szczególnie uważnego przygotowania – zarówno logistycznego, jak i kulturowego. Region, który zachwyca swoją przyrodą, rządzi się również własnymi zasadami, a świadomość lokalnych realiów i przemyślana organizacja mogą mieć kluczowe znaczenie dla komfortu i spokoju podróży. Napięcia po wyborach w Tanzanii. Co warto wiedzieć? W Tanzanii w ostatnich tygodniach doszło do napięć po wyborach, które odbyły się pod koniec października 2025 roku. W części kraju wybuchły protesty i zamieszki, a władze – chcąc ograniczyć rozprzestrzenianie się informacji – na kilka dni wstrzymały lub spowolniły działanie internetu. Ograniczenia objęły również Zanzibar, mimo że tam sytuacja pozostawała spokojniejsza. Podróżni relacjonowali, że połączenia głosowe i komunikatory działały niestabilnie, a dostęp do sieci bywał całkowicie zablokowany. Na grupie „Polacy na Zanzibarze” jeden z internautów pisał: „Od czasu wyborów na Zanzibarze nie ma dostępu do internetu. Samoloty przylatują i odlatują normalnie, ale komunikatory nie działają”. Inna osoba z kolei dodawała: „Na wyspie wszystko jest spokojnie, ale na lądzie są zamieszki i wprowadzono godzinę policyjną. To nie pierwszy raz, pięć lat temu było podobnie”. W relacjach podróżnych pojawiały się też m.in. wzmianki o utrudnieniach w kursowaniu promów między Dar es Salaam a Zanzibarem, co wpływało na plany osób przemieszczających się między wyspą a stałym lądem. Skala trudności różniła się jednak w zależności od dnia i miejsca pobytu, co podkreśla dynamiczną i niejednoznaczną sytuację w kraju. Ważne komunikaty dla osób planujących safari w Tanzanii Polskie Ministerstwo Spraw Zagranicznych nie wydało dotąd odrębnego komunikatu odnoszącego się bezpośrednio do wydarzeń po wyborach, jednak w aktualnych zaleceniach dotyczących Tanzanii wskazuje na konieczność zachowania „szczególnej ostrożności”, zwłaszcza poza głównymi ośrodkami turystycznymi. Dużo bardziej stanowcze rekomendacje opublikował natomiast Departament Stanu USA, który 31 października podwyższył poziom ostrzeżenia dla Tanzanii do poziomu 3 („reconsider travel”). W komunikacie zwrócił uwagę na ryzyko zamieszek, przestępczości, aktów przemocy oraz możliwości wystąpienia incydentów o charakterze terrorystycznym – szczególnie w południowej części kraju, w regionie Mtwara. Departament Stanu podkreślił również realne zagrożenie wobec osób LGBTQ+, wskazując na udokumentowane przypadki zatrzymań, nękania i zastraszania, a także na ryzyko poddawania zatrzymanych tzw. inwazyjnym badaniom cielesnym, o których informowały już organizacje zajmujące się prawami człowieka. Co więcej, podróżnym zaleca się dokładne planowanie tras i środków transportu, a także przygotowanie wariantu awaryjnego powrotu lub zmiany miejsca pobytu, który nie będzie wymagał wsparcia służb konsularnych. W oficjalnych komunikatach podkreślono również konieczność unikania zgromadzeń i demonstracji oraz zwiększoną czujność w codziennych sytuacjach, szczególnie w większych miastach i podczas przejazdów między miejscowościami. Źródła: MZS, Fox News Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Gdzie na wakacje w październiku? Te miejsca zachwycają pogodą i atmosferą
Jesień nie musi oznaczać końca podróży – przeciwnie, to czas, gdy wiele miejsc pokazuje swoje najpiękniejsze oblicze. Październik sprzyja spokojnym wyjazdom bez tłumów, a temperatury w wielu krajach wciąż pozwalają cieszyć się słońcem i kąpielami w morzu.
Październik to idealny moment, by na chwilę uciec od szarości i deszczu, które coraz częściej zaglądają w polskie okna. Gdy dni stają się krótsze, a poranki chłodniejsze, wielu z nas zaczyna marzyć o odrobinie słońca, spokoju i nowych wrażeń. To właśnie teraz, gdy letni tłum ucichł, a ceny są bardziej przyjazne, podróże nabierają wyjątkowego uroku. Jesienny urlop może stać się nie tylko sposobem na złapanie oddechu, lecz także okazją do doładowania energii i spojrzenia na świat z innej perspektywy – tej cieplejszej, bardziej spokojnej i pełnej koloru. Gdzie zatem warto wyjechać w październiku? Zapytaliśmy o to ekspertów z biura podróży Itaka. Riwiera Turecka jesienią – ciepły kierunek na październikowy wypoczynek Październik w Turcji to czas, gdy lato wciąż trwa, ale bez uciążliwych upałów i tłumów turystów. Eksperci zgodnie podkreślają, że to jeden z najlepszych momentów, by odwiedzić Riwierę Turecką, rozciągającą się wzdłuż wybrzeża Morza Śródziemnego i częściowo Morza Egejskiego. Region ten słynie z piaszczystych plaż, krystalicznej wody i znanych kurortów, takich jak Antalya, Alanya, Belek, Side, Bodrum czy Fethiye. – Październik to ostatni miesiąc letniego sezonu turystycznego, więc najpopularniejsze atrakcje są mniej zatłoczone, a warunki pogodowe pozostają idealne – zauważają przedstawiciele Itaki. Temperatury w ciągu dnia utrzymują się na poziomie 25–28°C, a morze wciąż ma przyjemne 20–26°C. To idealny czas zarówno na wypoczynek na plaży, jak i na zwiedzanie – od teatru rzymskiego i świątyni Apollina w Side po grobowce w Fethiye czy pozostałości Mauzoleum w Halikarnasie, jednego z siedmiu cudów świata w Bodrum. Jesienny wyjazd do Turcji to również doskonała okazja do spokojnych wycieczek objazdowych i udziału w lokalnych atrakcjach, które o tej porze roku można poznawać bez pośpiechu i w bardziej kameralnej atmosferze. Dlaczego październik to najlepszy moment na odkrywanie greckich wysp? Jesienny wyjazd do Grecji to doskonały sposób na połączenie odpoczynku z odkrywaniem śródziemnomorskiego stylu życia. Gdy letni gwar powoli cichnie, a temperatury wciąż utrzymują się na poziomie 20–25°C, greckie wyspy pokazują swoje łagodniejsze, bardziej autentyczne oblicze. Nagrzana po lecie woda w Morzu Śródziemnym ma średnio 23°C, co sprzyja zarówno plażowaniu, jak i rejsom po zatokach. Jak podkreśla Itaka, „październik jest znakomitym wyborem na wypoczynek na greckich wyspach, które z uwagi na wielką popularność w miesiącach wysokiego sezonu są zwykle pełne turystów z całego świata”. To najlepszy moment, by zobaczyć prawdziwą Grecję – bez pośpiechu i tłumów, za to w łagodnym świetle jesiennego słońca. Niższe ceny hoteli i spokojniejsza atmosfera pozwalają w pełni cieszyć się śródziemnomorskim rytmem życia: smakować lokalne potrawy w tawernach, spacerować wąskimi uliczkami nadmorskich miasteczek i odkrywać miejsca, w których – jak mawiają Grecy – czas płynie inaczej. Takie wyspy, jak Kreta, Rodos, Kos, Korfu czy Zakynthos zachwycają nie tylko piaszczystymi plażami i turkusową wodą, lecz także starożytnymi zabytkami i historią, którą najlepiej poznaje się właśnie teraz, gdy słońce grzeje łagodniej, a Grecja odzyskuje spokój po intensywnym lecie. Wyspy Kanaryjskie w październiku przyciągają łagodnym klimatem i słońcem Jesień to czas, gdy Wyspy Kanaryjskie odzyskują swój spokojniejszy rytm, a pogoda wciąż zachęca do wypoczynku. Jak podaje Itaka, „październik to bardzo dobry miesiąc na wyjazd na Wyspy Kanaryjskie. Z jednej strony to okres po szczycie sezonu letniego, z drugiej – przed rozpoczęciem sezonu zimowego”. W ciągu dnia temperatura sięga 25–26°C, a noce pozostają przyjemnie ciepłe, około 20–21°C, co sprzyja zarówno plażowaniu, jak i aktywnemu zwiedzaniu wysp. Najcieplejsza o tej porze roku jest Fuerteventura, znana z szerokich plaż i doskonałych warunków do windsurfingu oraz kitesurfingu. Na Teneryfie można połączyć relaks na plaży z pieszymi wędrówkami po wulkanicznych terenach Parku Narodowego Teide. Gran Canaria, La Palma i Lanzarote przyciągają różnorodnością – od zielonych dolin i klifów po surowe krajobrazy pól lawy. Mniejsza liczba turystów w kurortach i na szlakach sprawia, że można w pełni docenić uroki archipelagu: łagodny klimat, wyjątkową przyrodę i piękną pogodę, która niezmiennie sprzyja wypoczynkowi. Marsa Alam i Marsa Matrouh – dwa oblicza jesiennego Egiptu Egipt pozostaje popularnym kierunkiem przez cały rok, a jesienią podróżowanie staje się tam szczególnie przyjemne. Jak podkreśla biuro podróży, „październik jest dobrym wyborem dla tych, którzy lubią wysokie temperatury i gwarantowaną pogodę”. W tym okresie temperatura powietrza sięga 28–32°C, a Morze Czerwone i Morze Śródziemne pozostają wyjątkowo ciepłe, sprzyjając kąpielom, snorkelingowi i nurkowaniu. To również czas, gdy największe atrakcje kraju (od piramid w Gizie po świątynie w Luksorze) można zwiedzać w bardziej komfortowych warunkach, bez uciążliwych upałów i tłumów. Dla miłośników wypoczynku nad wodą szczególnie polecane są dwa egipskie kurorty: Marsa Alam i Marsa Matrouh. Pierwszy z nich, położony nad Morzem Czerwonym, słynie z krystalicznie czystej wody, spektakularnych raf koralowych i szerokich, piaszczystych plaż. Z kolei Marsa Matrouh, leżąca nad Morzem Śródziemnym, oferuje jedne z najpiękniejszych plaż w Egipcie oraz stanowi doskonałą bazę wypadową do zwiedzania Kairu i Aleksandrii. Zanzibar w październiku kusi egzotyką i łagodnym klimatem Zanzibar od lat pozostaje jednym z najbardziej pożądanych kierunków wśród miłośników egzotyki. Wyspa przyciąga rajskimi plażami, intensywnymi barwami i niepowtarzalną kulturą, a jej mieszkańcy słyną z gościnności i ciepła. Październik to okres, w którym wciąż panują doskonałe warunki do wypoczynku — to końcówka długiej pory suchej, a po sporadycznych, krótkich opadach szybko wraca słońce i bezchmurne niebo. „Po przelotnych, sporadycznych opadach można w pełni korzystać ze słonecznej pogody i wypoczynku na plaży” – czytamy w rekomendacji biura podróży. Relatywnie niższe temperatury, utrzymujące się w granicach 28–30°C, stanowią atut dla osób marzących o egzotycznej podróży, ale unikających ekstremalnych upałów. To doskonały moment, by odkryć Stone Town, historyczne serce wyspy wpisane na listę UNESCO, odwiedzić farmy przypraw, z których słynie Zanzibar, lub wybrać się na Prison Island, gdzie można zobaczyć olbrzymie żółwie. Dzięki łagodniejszej pogodzie i mniejszej liczbie turystów wyspa jesienią oferuje pełen słońca, spokojny wypoczynek w rytmie, który pozwala naprawdę się zrelaksować. Źródło: National Geographic Polska Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Kara nie tylko za skąpy strój. Jakie jeszcze „niespodzianki” czekają na turystów odwiedzających Zanzibar?
Od pewnego czasu Zanzibar (głównie ze względu na mało restrykcyjną politykę tamtejszych władz wobec COVID-19) stał się jedną z najchętniej odwiedzanych destynacji w sezonie urlopowym. Jak się jednak okazuje, w turystycznym raju nie zawsze jest kolorowo. Na podróżnych czeka tutaj kilka niemiłych niespodzianek.
W tym artykule: Kara za zwiedzanie w skąpych strojach na Zanzibarze Jak zwiedzać Zanzibar? Zanzibar – czego nie wolno i na co należy uważać? Według oficjalnych danych w listopadzie 2020 roku Zanzibar odwiedziło blisko 30 000 turystów, głównie z Europy. Nie jest tajemnicą, że ta położona nad Oceanem Indyjskim wyspa swoją popularność zawdzięcza przede wszystkim postawie lokalnych władz, które sceptycznie podchodziły do jakichkolwiek obostrzeń covidowych wprowadzanych przez inne kraje. Zanzibar: wakacje na niezwykłej wyspie, która zachwyca kolorami Zanzibar. Itaka dla turystów poszukujących bajecznych miejsc na wakacyjny wypoczynek. Jeśli byłeś już wszędzie, a szukasz miejsca, gdzie po całym roku pracy naładujesz akumulatory, wczasy ... Zamiast za koronawirusa, miejscowi politycy wzięli się... za turystów. A konkretnie za ich półnagie ciała. O ile stroje kąpielowe są jak najbardziej akceptowalne na plaży, o tyle podróżni, którzy zwiedzają wyspę w samej bieliźnie przekraczają granicę dobrego smaku. Kara za zwiedzanie w skąpych strojach na Zanzibarze Minister turystyki Zanzibaru, Lela Muhamed Mussa, zapowiedziała na początku zeszłego roku, że liczne incydenty publicznej nagości skłoniły ją do zakazania podobnych zachowań. Od marca 2021 poruszanie się po wyspie w skąpych strojach może skończyć się grzywną w wysokości 2 tys. dolarów amerykańskich. Co ciekawe, karę zapłacą nie turyści, a przewodnicy i operatorzy wycieczek. Zdaniem pani minister to oni ponoszą odpowiedzialność za zachowanie przyjezdnych i egzekwowanie od nich przestrzegania zasad. – Szanujemy różnice między różnymi narodami i ludźmi, ale obowiązkiem gości jest zrozumienie praktyk kulturowych i kodeksu postępowania Zanzibaru przed przybyciem do tego kraju – podsumowała. Maroko otwiera granice. Kiedy odwiedzimy Marrakesz? Maroko to idealny kierunek na zimę. Już niedługo turyści z zagranicy znów będą mogli się tam wybrać. O czym warto pamiętać? Jak zwiedzać Zanzibar? Na oficjalnej stronie internetowej Zanzibaru w sekcji „Porady” widnieje zapis mówiący o tym, że noszenie strojów kąpielowych w miejscach publicznych jest nieakceptowalne. Wyjątki stanowią hotele i inne ośrodki wypoczynkowe. Przyjezdni muszą dodatkowo liczyć się z tym, że publiczne spożywanie alkoholu może urazić mieszkańców, podobnie jak okazywanie sobie uczuć na mieście. Mieszkańcom Zanzibaru zależy przede wszystkim na tym, żeby turyści uszanowali te zasady podczas zwiedzania Stone Town, dzielnicy, w której znajduje się wiele meczetów. Przypomnijmy, że muzułmanie stanowią większość na archipelagu. Lokalne władze podkreślają, że większość turystów stosuje się do obowiązujących zasad. Biorąc pod uwagę popularność, jaką cieszy się w ostatnich miesiącach Zanzibar, uznano jednak, że warto uczulić przyjezdnych na poszanowanie lokalnych zwyczajów. Większa liczba przyjezdnych to w końcu większa szansa na nasilenie się niepożądanych zachowań w miejscach publicznych. Zanzibar – czego nie wolno i na co należy uważać? Planujesz w najbliższym czasie wyjazd do Tanzanii? Jeśli tak, to przed daleką podróżą do Afryki warto zapoznać się ze specyfiką tego kraju, tamtejszą kulturą oraz obowiązującym prawem. Bowiem na karach za skąpe stroje się nie kończy. Jak już wspomnieliśmy, wśród mieszkańców Zanzibaru zdecydowaną większość stanowią muzułmanie. Region wręcz uchodzi za bastion radykalnego islamu (co ciekawe, w całej Tanzanii dominuje chrześcijaństwo). Dlatego od przyjezdnych wymaga się, by w czasie ramadanu, czyli miesiąca postu, manifestacyjnie nie spożywali posiłków lub napojów w miejscach publicznych. Warto pamiętać, że w tym okresie wiele restauracji czy kawiarni może być zamkniętych w ciągu dnia. Aby nie narazić się lokalnej społeczności, należy też uważać na to, co i kogo fotografujemy. Zanzibar to jedno z tych miejsc na świecie, gdzie warto wstrzymać się ze zdjęciami poza obiektami przeznaczonymi do wypoczynku. Islam wpływa także na kształt tamtejszego prawa. Zanzibar od 2004 roku uznaje wszelkie akty seksualne osób tej samej płci za nielegalne. Mężczyznom podejrzanym o skłonności homoseksualne grozi nawet 30 lat więzienia, a w najgorszym przypadku dożywocie. Z kolei lesbijkom „tylko” pięć lat więzienia lub kara grzywny. Różnica ma wynikać z faktu, że odnotowuje się zdecydowanie większą liczbę przypadków kontaktów męsko-męskich. Na Zanzibarze zabronione jest również posiadanie narkotyków oraz wywóz muszli, korali, kości słoniowej czy skór dzikich zwierząt. Źródło: gov.pl, zanzibartourism.go.tz, własne. Irak zastąpi Egipt? Kraj odwiedza coraz więcej turystów. Dlaczego? Liczba zagranicznych turystów odwiedzających Irak wzrosła kilkukrotnie. Co oferuje kraj, do niedawna kojarzony głównie z wojną?
O tym miejscu mówi się „najpiękniejsze na Ziemi”. Zanzibar to nie tylko piękne widoki
Wielu podróżników rozmawia z dziennikarzami naszej redakcji, a i my sami chętnie dzielimy się ulubionymi destynacjami. Niektóre nazwy pojawiają się częściej niż inne, a tej zawsze towarzyszy westchnienie zachwytu. Czym zachwyca Zanzibar?
W tym artykule: Co zjeść na Zanzibarze? Kiedy jechać na Zanzibar? Ile trwa lot na Zanzibar? Gdzie leży Zanzibar? Zanzibar – przydatne słówka w języku suahili „Nigdy nie widziałam piękniejszych plaż, co potwierdzają międzynarodowe rankingi, w których przoduje Zanzibar” – napisała niegdyś o tym miejscu nasza redaktor naczelna Agnieszka Franus. Turkusowa woda, błękitne niebo, złoto promieni słonecznych i zieleń palm to podstawowa paleta Zanzibaru. Nie brakuje tu jednak i innych odcieni. Żółtawy kwiat ylang-ylang, czyli jagodlin wonny (Cananga odorata) swoim zapachem natchnął twórców słynnych perfum Channel nr 5. Białe goździki to jeden z głównych produktów eksportowych wyspy, wraz z kilkoma odmianami pieprzu, cynamonem, kardamonem, imbirem, kurkumą i gałką muszkatołową. Bogactwo przypraw oczywiście przekłada się na setki smakowych odcieni lokalnej kuchni. Co zjeść na Zanzibarze? Kulinarny krajobraz Zanzibaru związany jest z jego historią. Wyspa była popularnym miejscem wśród kupców arabskich i perskich. Stacjonowali tu Portugalczycy, przegonieni następnie przez wojska sułtanatu Omanu. W XIX wyspę podzielili między siebie Brytyjczycy, Francuzi i Niemcy. Dzisiejsza kulinarna panorama wysypy jest pokłosiem tych zmian, znajdziecie w niej ślady grup, które zamieszkiwały wyspę. Tradycyjna afrykańska kuchnia? To na kontynencie. Ze względu na słońce warzywa i owoce mają tu wyjątkowy smak, a podróżnicy doradzają spróbować na przykład dojrzałej papai prosto z drzewa, podobnie jak mango czy bananów. Tego smaku nie da się porównać z konserwowanymi chemicznie produktami na naszych półkach sklepowych. Kiedy jechać na Zanzibar? Najlepszy czas, aby odwiedzić Zanzibar, przyda na sezon suchy, który przypada na cztery miesiące od czerwca do września. Zanzibar nadaje się jednak do wizyty właściwie przez cały rok. Temperatura w ciągu dnia raczej nie spada na wyspie do 28°C, a średnio sięga nawet 34°C. Szukający ciszy i spokoju powinni rezerwować bilety na listopad i grudzień. Na Zanzibarze jest wtedy stosunkowo mniej turystów, co przekłada się również na bardziej atrakcyjne ceny. Jest to sezon krótkich przelotnych deszczy, które nie są szczególnie uporczywe. Przeciwnie: dają miłe wytchnienie od codziennego upału. Pogoda jest wtedy i tak o wiele przyjemniejsza niż w Polsce. Największych opadów na Zanzibarze można spodziewać się w kwietniu i w maju. Najmniej pada w sierpniu i we wrześniu. Ile trwa lot na Zanzibar? Port lotniczy Zanzibar to jeden z największych portów lotniczych w Tanzanii. Zlokalizowane na Wyspie Unguja lotnisko jest oddalone od centrum miasta Zanzibar jakieś 5 kilometrów. Z Polski najłatwiej dolecieć na Zanzibar bezpośrednio samolotami czarterowymi. Taki lot będzie trwał do 8 godzin. Połączenia rejsowe wymagają przynajmniej jednej przesiadki. Regularnie z Warszawy można polecieć na Zanzibar liniami Kenya Airways przez Amsterdam i Nairobi. Lufthansa lata przez Frankfurt i Mombasę. Niestety obydwa połączenia trwają przynajmniej 15 godzin. Ceny lotów w dwie strony wahają się od 4000 zł do 6000 zł. Przez cały rok warto jednak promować na specjalne promocje. Sezonowych ofert szczególnie warto wyglądać u operatorów linii czarterowych. Gdzie leży Zanzibar? Zanzibar to archipelag 47 wysp na Oceanie Indyjskim u wybrzeży Tanzanii. Największa z wysp Unguja, na której zlokalizowane jest lotnisko, jest powszechnie nazywana Zanzibarem. Druga co do wielkości wyspa to Punba. Odwiedzając Zanzibar, warto skorzystać z okazji i wybrać się również na jedną z pobliskich wysp. Wyspa Changuu, zwana również Wyspą Więzienną, jest położona 6 km na zachód od Stone Town na Unguja. Dziś popularna atrakcja turystyczna, dawniej stanowiła więzienie dla zbuntowanych niewolników. Zanzibar – przydatne słówka w języku suahili Na Zanzibarze raczej bez większych problemów porozumiemy się po angielsku. Językiem urzędowym jest tu również suahili. Mieszkańcy wysp docenią, jeśli do codziennej komunikacji z lokalsami wpleciemy kilka słów w tym języku. Oto kilka podstawowych zwrotów rekomendowanych przez Katedrę Języków i Kultur Afryki Uniwersytetu Warszawskiego: Powitania i pozdrowienia: Jambo – Cześć Karibu – Zapraszam, proszę wejdź. Hujambo?– Jak się masz? Shikamoo – Przywitanie/pozdrowienie starszej osoby Mambo– Jak sprawy?’(trochę żargonowe – jak polskie „siema”) W suahili nie występuje klasyczne dzień dobry – zamiast tego można użyć: Habari za leo – Co dzisiaj słychać? Habari za asubuhi – Jak się masz z rana? Habari za jioni – Jak się masz wieczorem? Pożegnania: Kwa heri – Do widzenia Tutakutana kesho – Do jutra Usiku mwema – Dobrej nocy Madagaskar. Wyprawa na ósmy kontynent Madagaskar to największa wyspa Afryki, a zarazem czwarta co do wielkości na świecie. Potrafi zachwycić nie tylko malowniczymi krajobrazami, ale także niezwykłą florą i fauną. Nic więc dzi...
Zanzibar - wakacje na niezwykłej wyspie, która zachwyca kolorami
Zanzibar. Itaka dla turystów poszukujących bajecznych miejsc na wakacyjny wypoczynek. Jeśli byłeś już wszędzie, a szukasz miejsca, gdzie po całym roku pracy naładujesz akumulatory, wczasy na Zanzibarze są doskonałym wyborem.
Zanzibar według legendy powstał za przyczyną królowej Saby. "Obiecaj, że tu wrócisz" miało poprosić morze królową, kiedy ta odbywała po nim rejs. Jako gwarancję dotrzymania obietnicy piękna królowa upuściła do wody swój drogocenny naszyjnik z pereł. "To nie wystarczy" odpowiedziało morze. Saba wrzuciła więc do niego skrzynię pełną skarbów, która uderzając o dno, otworzyła się. Z tych właśnie klejnotów uformowały się rajskie wyspy archipelagu Zanzibar. W baśnie można wierzyć albo nie, ale Zanzibarowi nie sposób się oprzeć. Nigdy nie zapomnę nieprawdopodobnego błękitu Oceanu Indyjskiego oblewającego wyspy. Wody, która wygląda tak nierealnie, jakby ktoś rozpuścił w niej niebieską farbę. Zanzibar. Jeżeli kiedykolwiek istniał raj, to musiał wyglądać jak ta wyspa. Płynę dhow, tradycyjną drewnianą rybacką łodzią z żaglem. Dookoła nas suną inne łodzie, a co jakiś czas z toni wyrastają dzikie łachy piachu odsłonięte przez odpływ, na których organizowane są pikniki. Rejsy na Zanzibarze Nasze blue safari na Zanzibarze zaczęło się w miejscowości Fumba na południowym zachodzie wyspy, gdzie można wypożyczyć łódź wraz z załogą. To świetne rozwiązanie, bo teraz nie musimy się martwić ani o zimne napoje, ani o obiad, ani o bezpieczeństwo. Nie stanie się tak jak w filmie Ocean strachu, że ktoś zostanie w wodzie i pożrą go rekiny. Woda jest ciepła niczym zupa, a ocean jest tu tak krystalicznie czysty, że nawet z łodzi widzę leżące na dnie rozgwiazdy. Genes, nasz przewodnik po Zanzibarze, wypatruje delfinów. Jest bardzo przejęty ich brakiem. Większość organizatorów gwarantuje, że podczas ich rejsów szansa zobaczenia tych ssaków wynosi 90 proc. Zatoka Menai, po której pływamy, to rezerwat dla 350 gatunków bajecznie kolorowych ryb, takich jak: wargacze zwane papugorybami, błazenki, skrzydlice, ustniczki, płaszczki, ale też homary, mątwy, kraby, krewetki, gąbki, jeżowce, a nawet łagodne rekiny białe. To idealne miejsce do snorklowania, co można robić godzinami i nigdy nie mieć dosyć. Przy wyspie Kwale, która ma zaledwie 7 km², ale w czasie odpływu powiększa się dwukrotnie, cumujemy na obiad. Musimy pokonać kilkaset metrów odsłoniętej przez odpływ rafy koralowej, a potem Genes ma dla nas niespodziankę. To ukryty w zaroślach baobab. Powalony przez wiatr postanowił rosnąć w… poziomie. Nie wiadomo, ile olbrzym ma lat. Jedni dają mu kilka tysięcy i zapewniają, że jest najstarszym drzewem w Afryce Wschodniej. Inni, że 500 lat, czyli też niemało. Nic jednak nie przebije naszego obiadu. Na moim talerzu oprócz kalmarów i różnych gatunków ryb pojawił się bowiem wielki grillowany homar, a potem następny. Na deser dostajemy romantyczny rejs o zachodzie słońca po lagunach wyspy Kwale porośniętych mangrowcami. Błądzimy w nich obserwowani przez czaple i inne ptaki, które gniazdują w tej plątaninie gałęzi, korzeni i liści. Zanzibar i miasto z kamienia Zanzibar się uśmiecha od pierwszej chwili, od momentu wyjścia poza lotnisko. Zewsząd rozlega się Jambo – cześć, Karibu – zapraszam, Hakuna matata – nie ma problemu. Zanzibar jest roztańczony, rozśpiewany, żywy i energetyczny, jest kolorowy i niestety bardzo biedny, czego nie da się nie zauważyć. Po drodze do stolicy Stone Town mijamy mieszkańców siedzących, stojących, idących. Afryka z jednej strony nieustannie się przemieszcza – chodzi po wodę, zakupy, na pole do pracy. Albo siedzi w cieniu drzew, leży na trawie i śpi. Afryka nie żyje w domach, które udekorowane napisami reklamującymi coca-colę wyglądają na opuszczone. Ona spędza czas na zewnątrz. Je, bawi się, odpoczywa, sprzedaje i kupuje, gotuje i pierze. Większość mieszkańców Zanzibaru to muzułmanie, którzy żyją w poligamicznych związkach. Zgodnie z tradycją kobiety odsłaniają tylko twarze, zakrywają się od stóp do głów, ale mimo to wyglądają zachwycająco, lekko, jak kolorowe motyle. Są tajemnicze, kontakty ograniczają do uśmiechu. Co innego mężczyźni, ci zawsze są skłonni do rozmów. Zanzibar - gdzie na zakupy? Chodzimy po wąskich uliczkach Stone Town oplecionych dziesiątkami kabli. Pełno tu sklepików z lokalnym, bajecznie kolorowym rękodziełem. Kamienice mają misternie kute balkony, ażurowe okiennice. Dawni właściciele tych historycznych dziś domów, bogaci kupcy arabscy, rywalizowali ze sobą o to, który pobuduje wspanialszą rezydencję. Dlatego na Zanzibarze jest wiele zachwycających domów, do których prowadzą sławne, nawet kilkusetletnie drzwi. Masywne, wykonane ze szlachetnego drewna, rzeźbione, nabite mosiężnymi ćwiekami, z kołatkami i innymi detalami przykuwają uwagę. Dziś jest ich podobno 560, ale liczba ta z roku na rok się zmniejsza, bo podobają się też turystom, którzy wywożą je nielegalnie. Rzekomo miały chronić przed słoniami, problem polega jednak na tym, że na Zanzibarze słoni nie było. Owe drzwi były raczej oznaką statusu finansowego właściciela. A żyli tu ludzie bardzo bogaci, w XIX w. Stone Town uchodziło za jedno z najbogatszych miast świata. Dorobiło się na handlu między Azją, Afryką i Europą. Na Darajani Market, największym miejskim bazarze, niewiele się zmieniło od wieków. Wciąż kwitnie tu życie towarzyskie. Wymienia się informacje, spotyka przyjaciół. Bazar podzielony na sektory: tekstylny, warzywno-owocowy, korzenny z piramidami przypraw, przechodzi w mięsny i rybny, gdzie tasakami lub maczetami sprzedawcy patroszą, oprawiają, tną na kawałki świeże ryby i mięso. Niestety jest pewien mankament – cuchnie tu tak, że po minucie trzeba się ewakuować. Niewolnictwo na Zanzibarze Zanzibar był jednym z głównych punktów przerzutu niewolników – jego kres nastąpił wraz z opanowaniem wyspy przez Brytyjczyków w 1873 r. Upamiętnia to rzeźba przed anglikańską katedrą. Niewolników zdobywano w Afryce różnymi sposobami, jednych porywano, innych sprzedawali szefowie wiosek. Byli przetrzymywani w nieludzkich warunkach. Na jednego niewolnika, który dotarł do Ameryki, umierało czterech. Szacuje się, że przez niewolnictwo Afryka straciła 10 mln ludzi. Zwiedzam celę, w której trzymano niewolników, zanim wyruszyli w podróż do Nowego Świata. Mroczna, cuchnąca, ciasna, duszna wywołuje we mnie atak klaustrofobii. W jednym małym, pozbawionym okien pomieszczeniu zamykano nawet 70 osób, i to często na trzy dni. Jak wytłumaczył mi Genes, był to swego rodzaju test wytrzymałości, od którego zależała cena niewolnika. Kolejnym testem był pręgierz. Najdrożsi byli ci, którzy znosili najwięcej razów i nie krzyczeli. Zanzibar - zabawa po zachodzie słońca Po zachodzie słońca nad Zanzibarem senne, zmęczone upałem Stone Town ożywa. Zamienia się w imprezownię, w porcie roi się od sprzedawców oferujących grillowane owoce morza i słodkości, chłopaki urządzają zawody w skokach do wody, rodziny piknikują. Później można kontynuować zabawę w jednej z lokalnych dyskotek albo – tak jak robimy to my za namową Grzegorza Kępskiego, prezesa Africa Line, który od lat mieszka w Afryce – udać się do baru restauracji Livingstone. Doktor Livingstone mieszkał tu przez jakiś czas, zanim wyruszył na swoją ostatnią wyprawę na kontynent. Zamawiamy piwo, które sączymy na plaży z widokiem na ocean i niebo pełne gwiazd Zanzibar - wyspa smaków i zapachów Zieleń Zanzibaru oszałamia bujnością, jest nieokiełznana. Liście wielkie jak parasole, trawa wyższa od człowieka, palmy kokosowe obwieszone orzechami jak choinki, dżakfruty o rozmiarach arbuzów. Mam wrażenie, że cokolwiek spadnie na tę ziemię, natychmiast wykiełkuje. I zacznie pachnieć, bo powietrze na Zanzibarze pachnie tysiącami kwiatów i przyprawami. To podobno właśnie zapach skusił do przybicia do wybrzeży Zanzibaru portugalskich żeglarzy, którzy w XVI w. założyli tu swoje bazy. Stąd jego druga nazwa – Korzenna Wyspa. Plantacje zakładali tu już starożytni Persowie, a królewska rodzina miała swoje letnie rezydencje. Potem przyprawowy biznes rozwinęli sułtanowie Omanu. Dziś na Zanzibarze część plantacji, szczególnie tych państwowych, podupadła. Mohammed oprowadza nas po jednej z nich, położonej niedaleko miejscowości Kidichi w środku wyspy. – To wanilia, której kwiaty zapylane są ręcznie, a to drzewo cynamonowe. Powąchaj jego korę – zachęca. Podchodzi do kolejnej rośliny i zrywa jej owoc, rozpoławia go, odsłaniając pestkę z czerwoną siateczką. Pyta mnie, czy wiem, co to jest. Nie mam bladego pojęcia. – To gałka muszkatołowa. Po sproszkowaniu i dodaniu do potraw działa jak afrodyzjak, dlatego nie jedz jej, gdy męża nie ma w domu – śmieje się. I prowadzi mnie do drzewa, z którego zrywa małe kulki. – To goździki, nasz hit eksportowy. Dla mnie zapach goździków to zapach Zanzibaru, domu. Daje mi do powąchania piękny kwiat ylang-ylang, którego olejek eteryczny jest jednym ze składników słynnych perfum Chanel No. 5. Pokazuje mi też kolczasty owoc achiote. Z jego nasion wyrabia się czerwony barwnik – na dowód Mohammed maluje sobie usta i zachęca, żebyśmy poszli w jego ślady. Na koniec Mister Butterfly robi dla nas show. Wspina się na palmę kokosową, wysoką na jakieś 20 m, tak szybko, że zanim zdążyliśmy się zorientować, jest już na dole z kokosami i rozłupuje je dla nas maczetą. Na Zanzibarze dosłownie opychamy się owocami – dżakfrut smakuje jak połączenie ananasa i banana, rambutan przypomina liczi, a najpyszniejszy z pysznych jest guyabano, flaszowiec miękkociernisty. Pod zieloną kolczastą skórą ukrywa się smak truskawek, ananasa, kokosów i bananów. Cztery owoce w jednym. Plaże Zanzibaru Ostatni dzień na Zanzibarze. Wiatr przyjemnie wieje od oceanu. Rashid robi mi drinka mvua z białego rumu, likieru bananowego, soku pomarańczowego i ananasowego. A potem Zanzibar kiss: dżin, sok ananasowy z syropem truskawkowym. Idziemy wszyscy na hotelowe molo. Patrzę na plażę, której piasek ma kolor i konsystencję mąki. Jest szeroka i ciągnie się w nieskończoność. Nigdy nie widziałam piękniejszych plaż niż na Zanzibarze, co potwierdzają międzynarodowe rankingi, w których przoduje Zanzibar. Podobno tych najfantastyczniejszych jest 25, ale tych innych, równie pięknych, setki i tysiące. A co najważniejsze, na Zanzibarze każdy może tu znaleźć swoją plażę idealną i mieć ją tylko dla siebie. Jak w raju.
Sprawdź najpopularniejsze kierunki wakacji 2021 i wybierz coś dla siebie
Wszyscy z niecierpliwością wyczekują już początku sezonu urlopowego i wymarzonych podróży. Na świecie jest co prawda wiele pięknych miejsc do zwiedzenia, ale niektóre w ostatnim czasie cieszą się szczególną popularnością. Jakie destynacje będą na topie w nadchodzącym sezonie?
Nierzadko o popularności danych destynacji wśród urlopowiczów przesądzają internetowe i redakcyjne rankingi. Jakie miejsca bywały polecane przez najważniejsze podróżnice serwisy i redakcje w ostatnim czasie? Bali – rajska wyspa Jednym z najpopularniejszych kierunków w zbliżającym się sezonie urlopowym może być Bali – należąca do Indonezji wyspa, która została okrzyknięta najlepszą podróżniczą destynacją na świecie w plebiscycie Travellers Choice 2021, powstałym na podstawie ocen użytkowników serwisu TripAdvisor. Bali przyciąga turystów przede wszystkim wyjątkową przyrodą. Szczyty wygasłych wulkanów, tropikalna roślinność, malownicze jeziora, złote piaszczyste plaże i krystalicznie błękitna woda Oceanu Indyjskiego – to wymarzone okoliczności do błogiego wypoczynku. Znana na całym świecie jest góra Agung z malowniczymi widokami, półwysep Dharma Island z wyjątkowymi plażami oraz Banjar Hot Springs z gorącymi gejzerami. Oczywiście coś dla siebie znajdą tam również miłośnicy bardziej aktywnego urlopu. Na wyspie znajdują się liczone w tysiącach mistyczne świątynie, z których najsłynniejsze to Pura Belanjong i Pura Segara. Odwiedzić można rezerwat małp Sacred Monkey Forest Sanctuary, cudowną świątynię buddyjską Vihara Buddha Banjar, pałac książęcy Tirta Gangga oraz jedną z najsłynniejszych plantacji kawy na świecie – kopi luwak. Koszty wakacji na Bali mogą być bardzo różne. Za siedem noclegów w niewielkim pensjonacie tylko ze śniadaniem trzeba zapłacić około 1000 złotych, przy czym w takiej opcji podróżni we własnym zakresie organizują sobie przelot na wyspę. Za tygodniowe wczasy w czterogwiazdkowym hotelu z opcją all-inclusive i przelotem w obie strony trzeba zapłacić z kolei około 6500-7000 zł za osobę. Zanzibar – ulubiony kierunek celebrytów Niektóre osoby żartują, że polskiego celebrytę można częściej spotkać na plaży Zanzibaru niż na ulicy w Warszawie. Owszem, jest w tym sporo prawdy, bo wiele rodzimych gwiazd chwali się w sieci zdjęciami i relacjami z rajskich wakacji na Zanzibarze. Nie może to dziwić, bo ta „piękna wyspa” (takie właśnie jest znaczenie sformułowania „zanzibar” w języku arabskim) położona na Oceanie Indyjskim słynie z egzotycznej roślinności, piaszczystych plaż oraz bardzo przyjemnego klimatu. Zanzibar można odwiedzać właściwie przez cały rok (zdarzają się wyjazdy last minute nawet za 1900 zł za tydzień pobytu w hotelu i przelotem – zobacz więcej na www.fostertravel.pl/last-minute/zanzibar/). Na wybrzeżu temperatura przez większość miesięcy wynosi około 25-30 stopni, w centrum – około 20-25 stopni. W okresie największych upałów, od grudnia do marca, temperatura wody może wynosić nawet 30 stopni, a powietrza – 40 stopni. Warto jednak pamiętać, że ze względu na monsunowe wiatry, Zanzibar jest świetnym wyborem dla osób uprawiających sporty wodne. Urlopowiczów na Zanzibarze kuszą nie tylko plaże, sporty wodne, zabytki (m.in. znane na całym świecie Stone Town), ale także wyjątkowa tamtejsza kuchnia. Dominują w niej ryby, świeże owoce i warzywa, a także owoce morza, w tym gotowana w mleku kokosowym z dodatkiem curry i cynamonu ośmiornica. Ceny 7-dniowych wczasów na Zanzibarze są różne, w zależności od standardu hotelu, wybranej opcji wyżywienia, a nawet miejsca wylotu. Z reguły wynoszą one od 4000 do 6000 zł za osobę. Armenia i stolica starsza niż Rzym Udane wakacje nie muszą za każdym wiązać się z koniecznością podróży na drugi koniec świata. Bardzo ciekawą i o wiele bliższą destynacją jest Armenia – nie jest jeszcze bardzo oblegana przez turystów, więc docenią ją ci, którzy wolą spędzać urlop w mniejszym tłoku. A trzeba przyznać, że w Armenii jest co oglądać. Bardzo charakterystyczne dla tego kraju są tzw. chaczkary, czyli kamienne krzyże, spotykane niemalże na każdym rogu, rozstaju dróg i w każdym ogrodzie. Wyjątkową urodą cechują się także typowe dla Armenii świątynie, w tym katedra Zwartnoc czy katedra Grzegorza Oświeciciela, znajdujące się w Eczmiadzynie, czyli religijnym centrum kraju. Formalna stolica Armenii, czyli Erywań – założona w 782 r. p.n.e. – jest o 29 lat starsza od Rzymu, uznawanego powszechnie za kolebkę cywilizacji. Jest wyjątkową mieszanką starodawnych zabytków (m.in. słynne 300-metrowe Kaskady), pozostałości kilkudziesięciu lat komunizmu oraz nowoczesnych budynków typowych dla miasta aspirującego do miana europejskiej stolicy. Obowiązkowym punktem wycieczek po Armenii jest także Ararat – góra znana z biblijnej przypowieści o arce Noego. To tam miała zatrzymać się łódź, a ludzie i zwierzęta u jej podnóża stworzyć mieli podwaliny świata po potopie. W Armenii poleca się wypoczywać w trybie objazdowym – pozwoli to na lepsze poznanie zakątków tego jeszcze nie do końca odkrytego przez urlopowiczów kraju. Siedmiodniowa wycieczka objazdowa (przelot w obie strony, podróż autokarowa po kraju, śniadania i obiadokolacje) to koszt około 4000 od osoby. Jak widać, możliwości urlopowych jest wiele – zarówno w egzotycznych miejscach, jak i nieco bliższych destynacjach. A opinie ekspertów mogą pomóc wybrać najlepszy wakacyjny kierunek.
Wyprawa na szczyt Kilimandżaro. "Wpierw ból i mdłości. Potem - ulga i radość"
"Pole, pole", czyli "Spokojnie, spokojnie" – rzuca mój przewodnik Ambrose, kiedy za bardzo przyspieszam. - Już było tu paru takich, którzy chcieli za szybko skończyć. No i skończyli. Ale nie na szczycie, tylko w szpitalu.
Dlaczego to spokojne tempo jest takie ważne? To najlepsza metoda na aklimatyzację. Organizm musi przyzwyczaić się do wysokości, z którą na co dzień nie ma do czynienia. A to najłatwiej uzyskać przebywając na dużych wysokościach, a także wchodząc metodą „dwa kroki w przód, jeden w tył”. Trochę pod górę, trochę na dół. Dzięki temu hartowaniu jest szansa na skuteczną walkę z chorobą wysokościową. Chorobą, która jest w stanie rozłożyć najlepiej przygotowanego fizycznie i mentalnie, acz nonszalanckiego himalaistę. Na razie w wielkim skrócie i uproszczeniu: na Uhuru Peak, a więc na najwyższym ze szczytów pasma Kilimandżaro nasze płuca będą musiały zmierzyć się z powietrzem, w którym jest o 60 procent mniej tlenu niż na poziomie morza. Wstajemy kwadrans po 23. Jeszcze nie ruszyliśmy, a już czuję się wycieńczony, zły, zdenerwowany. Czuję, że najmniejszy drobiazg może wyprowadzić mnie z równowagi. To chyba najtrudniejszy moment całej wyprawy. Prawie nie odzywamy się do siebie. Piję okropnie słodką herbatę, połykam herbatniki - na zapas, bo kompletnie nie czuję głodu, i próbuję się skupić na tym, co najważniejsze. Ale przychodzi mi to z trudem. Tak jak i ubieranie się. Wkładam na siebie pięć warstw ubrań: podkoszulek, termiczna koszula, wełniany sweter, polar, wreszcie - zimowa kurtka z kapturem. Do tego termiczna bielizna i rajstopy pod narciarskimi spodniami, po dwie pary rękawic i skarpet i czapa z polaru pod kaptur! Kiedy zakładam latarkę - czołówkę okazuje się, że dokładnie w tej chwili żarówka postanawia skończyć swój ziemski żywot. Jestem wściekły, najchętniej rzuciłbym to wszystko w kąt. No, ładnie, ruszamy w środku nocy, a ja zostaję bez latarki. Jeszcze pół kilometra niżej pewnie jakoś bym to sobie wytłumaczył, może nawet bym z tego żartował. Ale w środku nocy na 4700 nie ma się już ochoty na żarty. Czuję irytację. Kilka minut po północy Ambrose rzuca ciche: „ready?”, wskazuje ręką szczyt i ruszamy. Pierwsze kilkadziesiąt minut marszu studzi moje emocje. Zamykam się w sobie, łapię rytm. Skupiam się na własnym organizmie, na tym, by równo ustawić nogę przed sobą, by wprowadzić do płuc odpowiednią dawkę tlenu, a potem pozbyć się CO2. Pomaga w tym potężna, wszechogarniająca cisza. Nocna cisza na Kili jest nieporównywalna z niczym. Jesteśmy daleko od jakiejkolwiek cywilizacji, nie ma już zwierząt, owadów. Nie słychać też ludzkich głosów. Jedynie od czasu do czasu słychać szmer spadającego kamienia. No i ten fantastyczny widok potężnego stożka oświetlonego przez Księżyc. Trasa początkowo wiedzie po gołych skałach, potem przechodzi w piarg. Robi się bardzo stromo, coraz trudniej postawić nogę przed sobą. Plecak z każdym krokiem podwaja swój ciężar, coraz bardziej rzuca mną na boki. Mam spore kłopoty, by utrzymać się w pionie. Poza tym wydaje mi się, że coraz bardziej zwalniam. Pojawia się panika. Mam głębokie przekonanie, że jeśli teraz stanę, nie będę w stanie zrobić ani jednego kroku dalej. Jeśli teraz się zatrzymam, to położę się i zasnę. A przecież nie doszliśmy nawet do granicy krateru! Piarg stopniowo przechodzi w głęboki śnieg. Ostatnie godziny marszu to już prawdziwa udręka. Jeszcze przed chwilą wydawało mi się, że cel jest na wyciągnięcie ręki, że to ledwie 100 metrów w górę. Ale jakie 100 metrów! Po raz drugi w czasie całego marszu przechodzi mi przez myśl, że wszystko się jeszcze może zdarzyć. Że organizm może tego nie wytrzymać. Że pęknę psychicznie. Każda kolejna większa skała na horyzoncie budzi nadzieję, że to już ten moment, że to już koniec. Ale takich skał jest kilkanaście. I nic. Wytężam wzrok, ale przed nami nie widać choćby zarysu drewnianego słupa z Uhuru. Minuty ciągną się w nieskończoność, czas płynie wolno, wolno, wolniej, najwolniej. Prawie tracę nadzieję. Po minięciu kolejnej skały, kolejnym rozczarowaniu nie chcę mi się już myśleć o tym, czy to już, czy jeszcze pięć czy dziesięć godzin marszu przed nami. Jest mi wszystko jedno. Jestem wykończony, zniszczony. W końcu docieramy do jakiejś śnieżnej „polany”. Ciemno, lekko mgła. Robię jeszcze dwa, może trzy kroki. Nie wierzę. Jest! Słup! Podchodzę bliżej. Jak święty Tomasz, muszę dotknąć, wsadzić palec. Congratulations. You Are Now At Uhuru Peak. Tanzania. 5895 AMSL. Africa’s Highest Point. World Highest Free Standing Mountain. One Of The Largest Volcanoes. Welcome” - czytam na czterech deskach przybitych do dwóch drewnianych słupów. Jest 5.34. Słońce wzejdzie dopiero za godzinę.
Miesiąc w Tanzanii kosztował mnie tyle co wakacje nad Bałtykiem.
Tanzania to jeden z najbardziej fascynujących krajów Czarnej Afryki. Wiem, brzmi jak tanie hasło reklamowe, ale tak faktycznie jest! Poza legendarnym szczytem Kilimandżaro, oferuje znakomite parki narodowe, na czele z ogromnym Serengeti, w których podziwiać można Wielką Piątkę, czyli: lwa, słonia, czarnego nosorożca, lamparta i bawołu. Przez kraj przebiegają Wielkie Rowy Afrykańskie, a w jego granicach można znaleźć ślady pierwszych człowiekowatych. Tuż obok zaś kusi wyspa Zanzibar, znana z przypraw, bajkowych plaż i lazurowego morza, w którym całe tygodnie czy miesiące spędzają nurkowie. Do tego kraj nie jest drogi, ale przy odrobinie zaangażowania i po poznaniu lokalnych trików można jeszcze zaoszczędzić. Sposoby na tanią Tanzanię i Zanzibar Poleć do Kenii Aby znaleźć najtańszy bilet, przed wylotem warto sprawdzić oferty do sąsiedniej i popularniejszej wśród turystów Kenii. Np. do Mombasy lata sporo niedrogich czarterów i zdarzają się propozycje samych przelotów (za blisko 2 tys. zł). Poza tym lot do stolicy Kenii, Nairobi, w niektórych przypadkach ma większy sens niż do Dar es Salaam – największego miasta w Tanzanii; np. wtedy, gdy naszym głównym celem jest Kilimandżaro. Nie daj się zmowom Zdarza się, że okoliczni przedsiębiorcy stosują coś w rodzaju zmów cenowych. Np. w Aruszy hotelowa pralnia zażyczyła sobie 150 zł za wypranie kilku ubrań (nocleg był dużo tańszy!). Okazało się, że wszyscy w okolicy życzą sobie podobnych pieniędzy. Przejechałem więc do innej dzielnicy. I, tak jak sądziłem, wyprałem wszystko za 40 zł. Podobnie jest w wielu innych punktach usługowych. Warto więc odwiedzić kilka, zanim podejmiemy decyzję. Uważaj na wodzów Fajny targ z rękodziełem znajduje się w Dar es Salaam, w dzielnicy Mwenge. Przez to, że jest w miejscu nieturystycznym, można tam kupić oryginalne pamiątki w dobrych cenach. Np. dużą drewnianą figurę Masajki za 70 zł. Odradzałbym kupowanie w wioskach masajskich. W jednej z nich asystent wodza proponował mi kupno za 60 zł noża, którego używał on, a wcześniej „jego ojciec i dziad”. Dość szybko jednak dostrzegłem prawie niewidoczne literki: „Made in China”. Postaw na dala-dala Dala-dala to tanie busiki pełniące funkcję miejskich autobusów. Przejazd w obrębie miasta kosztuje nie więcej niż złotówkę. Wprawdzie musimy pogodzić się z tym, że przez całą drogę będziemy przytuleni do innych, często mocno spoconych pasażerów, ale zapłacimy prawie nic, a do tego w takich warunkach rodzą się często nowe znajomości. Dużo wyższe są ceny taksówek, np. za przejazd z lotniska do centrum Dar es Salaam zapłacimy 60-70 zł. Sam zdobądź szczyt Aby wejść na Kilimandżaro, należy nawiązać kontakt z miejscową agencją turystyczną w okolicznych miastach: w Moshi lub Aruszy. Agenci załatwiają wszelkie pozwolenia i uiszczają opłaty w Parku Narodowym Kilimandżaro, organizują ekipę, w której są przewodnicy, kucharz i tragarze. Indywidualnych turystów, tzn. takich bez przewodnika, kucharzy i tragarza, władze parku zwyczajnie nie wpuszczają. Dlatego nie ma co próbować zdobyć Kilimandżaro na własną rękę. Koszt sześciodniowej wyprawy to zwykle 3-4 tys. zł. Na szczęście jest sposób, by tę wyprawę potanić i zapłacić jedyne 2,5 tys. zł. za pięć dni wspinaczki. Aby tak zejść z ceny, trzeba się dogadać z wieśniakami z Marangu, wsi położonej tuż przy wejściu do parku. Nie są to profesjonalni przewodnicy, ale lokalsi, którzy mają wstęp do parku. Mogą wypożyczyć też (sfatygowany) sprzęt wspinaczkowy, puchową kurtkę czy buty trekkingowe. Dzięki temu nie trzeba tych rzeczy brać z Polski. Nocuj z widokiem W Tanzanii można znaleźć nocleg za 40-60 zł, przy czym warto pamiętać, że cena za dwójkę jest zwykle tylko nieco wyższa od tej za jedynkę. Drożej jest na Zanzibarze, ale widoki za oknem nierzadko to w pełni rekompensują. Za miejsce w domku na plaży w Nungwi płaciłem ok. 90 zł. W środku były dziurawa umywalka i dość chybotliwe łóżko, ale gdy wychodziłem na ganek, miałem przed sobą obrazek, o jakim goście Hyattów mogą pomarzyć. Kup płytę... ...z lokalną muzyką. Ja w muzułmańskim Stone Town na Zanzibarze odkryłem dla siebie arabską w klimacie muzykę bashraf. Poza tym z Tanzanii nie sposób wrócić bez płyty z nieśmiertelnym – choć, fakt, kiczowatym – hitem wschodniej Afryki Jumbo, bwana! Tę piosenkę zna tu każde dziecko, śpiewana jest przez kierowców w trakcie safari i kelnerów. Krążki z Jumbo widziałem na ulicy za równowartość 3-6 zł, chociaż o oryginalność tych płyt raczej bym się obawiał. Maciej Wesołowski
"Zanzibar jak Polska lat 80". Subiektywne impresje Polaka, który mieszka na wyspie
Prowadząc profil "Polacy na Zanzibarze", często otrzymuję pytanie: jaki jest Zanzibar, jak go najlepiej poznać i zrozumieć? Zawsze powtarzam, że dużo łatwiej będzie nam go pojąć, jeśli przypomnimy sobie, jak wyglądało życie w Polsce lat 80 i 90 - pisze Wojtek vel "Polak na Zanzibarze"
Miejscowi Jeden telewizor w wiosce, siedzenie na ławce i obserwowanie otoczenia, zagraniczne towary niedostępne dla mieszkańców, a jednocześnie mniejszy konsumpcjonizm niż Europie czy USA. To jest Zanzibar. Mieszkańcy nie mają wielu dóbr, ale lubią swoje życie bez nich. W Jambiani, gdzie mieszkam i prowadzę działalność, wszyscy znają się bardzo dobrze. Spotykają się praktycznie codziennie i spędzają wiele godzin na rozmowach. A jak jest coś ciekawego do obejrzenia w telewizji to siadają wspólnie i oglądają telewizję.... Czy nie brzmi to znajomo? Czy nie pamiętamy tego z lat 80. w Polsce, gdy jeden sąsiad w bloku miał telewizor i wszyscy szli do niego oglądać mecz? Podobnie jest z żywnością. Żyje się skromnie, ale nie ma głodu. Tak jak było w Polsce: przysłowiowy schabowy tylko niedzielę. Dzieci To częsty temat na mojej stronie. Dzieci są zadbane, czyste, ale mają też potrzeby, na które nie stać rodziców. Często same składają zabawki, jak choćby żaglówki z kawałka drewna. Robią strzelnice, ustawiając butelki i rzucając w nie kamieniami. Mnóstwo radości dają im kolorowe przybory szkolne, zeszyty, kredki, ołówki. Myślę że wielu z nas pamięta takie czasy w Polsce. Też byliśmy łasi na różne podarki, a to od rodziny z przysłowiowych Niemiec, a to od wujków i cioć z zagranicy. Mimo niedostatków materialnych na Zanzibarze jest widoczne autentyczne szczęście. Grupki dzieci biegają razem, broją, śpiewają, grają w piłkę, składają żaglówkę, czy brudzą brudzą się w błocie przy oceanie. Tu widać uśmiechy, radość, otwartość – coś co uciekło, obawiam się, już na zawsze z Polski. Siedząc na tarasie w Jambiani, widzę często jak dzieci grają w piłkę i co ciekawe, zaczepiają turystów żeby pograli z nimi. Turyści z roczników, które znają lata 80 z autopsji, dają się wciągać w tę grę... Wojtek www.pilipili.pl www.polacynazanzibarze.pl
„Bliski, nie tak daleki Wschód”. Te czarno-białe fotografie nie przypominają pocztówek z egzotycznych kurortów. Są wyjątkowe
Dokumentalista, pracownik ONZ, fotograf rejestrował zmieniający się na skutek rewolucji systemowych świat arabski. Zmiany udało mu się uchwycić w architekturze, ludziach, w naturze.
ZOBACZ GALERIĘ >>> Adam Styp-Rekowski od ponad 11 lat pracuje na Bliskim Wschodzie i w Afryce Północnej nad wspieraniem procesów konstytucyjnych i rozwojem społeczeństwa obywatelskiego. Rejestruje zmieniający się na skutek rewolucji systemowych świat arabski. W architekturze, ludzkiej obecności, naturze od setek lat wdartej w miejsca jest zawarta historia i duch czasów. W następstwie zmian krajobrazu religijnego, społecznego, w tym ruchów wolnościowych, m.in. Arabskiej Wiosny 2011 roku, a także fundamentalistycznych ruchów islamskich, Północna Afryka i Bliski Wschód przeszły ponownie, jak wiele razy w historii, okres wstrząsów, które w niektórych wypadkach doprowadziły do wojen domowych. Tradycyjny świat, często niezmienny od stuleci, już odchodzi, a wojny i konflikty sprawiają, że dzieje się to jeszcze szybciej. Jednak ten świat wciąż tam jest, trzeba go tylko szukać, znajdywać w krajobrazie zwyczajnego życia i tego, co nas otacza. „Świetnie skadrowany obraz miejski” Adam Styp-Rekowski próbuje zatrzymać tradycyjny świat międzyludzkich spotkań, tradycji i pięknej architektury: ruin starożytnych cywilizacji, meczetów Syrii – starszych niż niejedno europejskie państwo czy libijskiego modernizmu z lat 20. XX wieku. Jego czarno-białe zdjęcia nie przypominają pocztówek z egzotycznego kurortu, ale świetnie skadrowany obraz miejski krajów Bliskiego Wschodu i Afryki Północnej: Algierii, Autonomicznego Regionu Kurdystanu Irackiego, Egiptu, Iraku, Iranu, Izraela, Jemenu, Jordanii, Kuwejtu, Libanu, Libii, Omanu i jego byłej kolonii – Zanzibaru, Palestyny, Syrii, Tunezji i Turcji. To miejsca, które zdają się coraz dalsze dla Europejczyków, głównie przez to, że tak naprawdę są nieznane, oceniane przez pryzmat stereotypów. Historia spoza kadru Prace Styp-Rekowskiego pochodzą z lat 2005–2016 i są rodzajem fotorejestracji fragmentu historii spoza kadru. Celem fotografa jest raczej prezentacja detalu, symbolu wydarzeń niż zdanie z nich pełnej relacji. Ta relacja jest przecież indywidualnym oglądem, odbiorem podyktowanym wiedzą i nastawieniem widza. Nie ma opowieści obiektywnej, aparat i używający go fotograf zawsze odciskają swoje piętno na pokazywanym obrazie. Adam Styp-Rekowski, wybierając fotografie ludzi i miejsc, świadków codziennych, zwyczajnych czynności, ale i gwałtownych zmian, stara się wyciszyć napięcie. Zauważa ulotne, a jednak uniwersalne chwile, na przykład bliskości w rodzinie (matka i córka przygotowujące piknik w czasie Nawroz – kurdyjskiego nowego roku), dziecięcej zabawy, scen na ulicy, rzemieślników przy pracy (szewc w irackim Erbilu), ale i momenty wspólnego protestu (protestant z kairskiego placu Tahrir odpoczywający na gąsienicach czołgu). Dzięki tej różnorodności możemy te sceny odnieść do współistnienia społecznego pod każdą szerokością geograficzną. „Skandalu nie będzie” Opowieści bliskowschodnie Styp-Rekowskiego pozwalają nam oderwać się od obliczonego na efekt szoku przekazu medialnego, którym jesteśmy atakowani w Europie. Doniesienia ze strefy wojny i fundamentalistycznych napięć mają przecież swoją retorykę. Wystawa, którą prezentujemy w Gdańskiej Galerii Fotografii, opowiada z estymą o ludziach i miejscach na Bliskim Wschodzie i w Północnej Afryce, tak czasem podobnych, ale jakże często różniących się od siebie bardziej niż wydawać by się to mogło z perspektywy Europy, w której nie brak krzywdzących stereotypów. Te miejsca i ludzie tworzą fascynującą mozaikę kultur, religii, historii, obyczajów i języków krajów postrzeganych jako odległe, a przecież nie tak wcale dalekich. Krajów o często odmiennej, a jednak przywiązanej do tradycji kulturze bycia wspólnotą i pragnieniu wolności w poczuciu więzi międzyludzkiej. Więzi, jaką dobrze byłoby stworzyć ponad granicami tak mocno dziś podzielonego świata. Wystawa „Bliski, nie tak daleki Wschód.” Wystawę prac Adama Styp-Rekowskiego „Bliski, nie tak daleki Wschód” będzie można obejrzeć od 17 grudnia 2016 do 20 stycznia 2017 w Muzeum Narodowym w Gdańsku (Gdańska Galeria Fotografii, Zielona Brama). Wystawa czynna: od wtorku do niedzieli, w godz. 10:00-17:00. Więcej: www.mng.gda.pl Adam Styp-Rekowski - gdańszczanin, obecnie mieszka w Tunezji, gdzie pracuje jako dyrektor tunezyjskiego biura organizacji Democracy Reporting International zajmującej się wspieraniem procesu wdrażania w życie konstytucji tunezyjskiej. Wcześniej, w latach 2012 – 2015 pracował w Libii, w ramach Programu Narodów Zjednoczonych ds. Rozwoju, gdzie był odpowiedzialny za projekt dotyczący wspierania procesu przygotowywania konstytucji. Od 2005 do 2012 roku zajmował się projektami związanymi z Irakiem, najpierw jako szef misji organizacji People in Need, a następnie w ramach Organizacji Narodów Zjednoczonych. W Iraku był odpowiedzialny za projekty dotyczące rozwoju społeczeństwa obywatelskiego i wspierania dla procesu konstytucyjnego. Przed wyjazdem na Bliski Wschód pracował jako szef misji Polskiej Akcji Humanitarnej w Czeczeni, a wcześniej także jako aplikant i asesor notarialny w Gdańsku. Jest absolwentem prawa na Uniwersytecie Gdańskim, posiada również tytuł European Master’s Degree in Human Rights and Democratisation, z uniwersytetu w Padwie i Uniwersytetu Roberta Schumana w Strasbourgu. Styp-Rekowski zaczął zajmować się fotografią pod koniec lat 1990. Interesuje go głównie fotografia scen ulicznych i życia codziennego. Jego prace były poprzednio prezentowane w Jordanii, Iraku, Libii i Wielkiej Brytanii. Od 2005 roku mieszka poza Polską na Bliskim Wschodzie i w Afryce Północnej w Jordanii, Iraku, Libii i Tunezji.
Tanzania: 5 miejsc, które trzeba zobaczyć
Miesiąc w Tanzanii kosztował mnie tyle co wakacje nad Bałtykiem - pisze Maciej Wesołowski. Co warto tutaj zobaczyć?
Tanzania to jeden z najbardziej fascynujących krajów Czarnej Afryki. Wiem, brzmi jak tanie hasło reklamowe, ale tak faktycznie jest! Poza legendarnym szczytem Kilimandżaro, oferuje znakomite parki narodowe, na czele z ogromnym Serengeti, w których podziwiać można Wielka Piątkę, czyli: lwa, słonia, czarnego nosorożca, lamparta i bawołu. Przez kraj przebiegają Wielkie Rowy Afrykańskie, a w jego granicach można znaleźć ślady pierwszych człowiekowatych. Tuż obok zaś kusi wyspa Zanzibar, znana z przypraw, bajkowych plaż i lazurowego morza, w którym całe tygodnie czy miesiące spędzają nurkowie. Do tego kraj nie jest drogi, ale przy odrobinie zaangażowania i po poznaniu lokalnych trików można jeszcze zaoszczędzić. 1. KILIMANDŻARO Fot. Shutterstock Najwyższy szczyt Afryki (5895 m n.p.m.). U jego stóp polował i pisał Hemingway. 2. SERENGETI Fot. Shutterstock Park narodowy, który słynie z gigantycznych migracji zwierząt. Raz do roku półtora miliona antylop, pół miliona gazel i 200 tys. zebr rusza stąd w stronę kenijskiego parku Masai Mara. 3. NGORONGORO Fot. Shutterstock Największa na świecie kaldera, czyli niecka w kraterze wygasłego wulkanu. Jego średnica dochodzi do 22 km. 4. STONE TOWN Fot. Shutterstock Stara część stolicy Zanzibaru. Tu urodził się Freddie Mercury, wokalista Queen. Tu też co roku w lutym organizowany jest znakomity festiwal muzyki afrykańskiej. 5. NUNGWI Fot. Shutterstock Mały raj na Zanzibarze. Białe plaże, lazurowe morze, cisza. Poza tym baza wypadowa dla nurków. 6. WĄWÓZ OLDUVAI Fot. Shutterstock To tu, według popularnej teorii, narodził się człowiek. Ślady obecności człowiekowatych pochodzą sprzed 2,6-2 mln lat.
Białe niczym mąka plaże oblewane turkusem Oceanu Indyjskiego, łódki unoszące się na falach, a do tego powietrze pachnące przyprawami...
To restauracja The Rock, czyli skała, która znajduje się w południowo wschodniej części wyspy na półwyspie Michamwi Pingwe, godzinę drogi od jej stolicy Zanzibaru - Stone Town. Jednak to nie menu, oparte na owocach morza, jest magnesem tego miejsca. Są nim widoki, którymi goście delektują się podczas posiłku. Białe niczym mąka plaże oblewane turkusem Oceanu Indyjskiego, łódki unoszące się na falach, a do tego powietrze pachnące przyprawami. Bo Zanzibar jest jednym ze światowych liderów w produkcji goździków, cynamonu, kardamonu i gałki muszkatołowej. Ale uwaga! W restauracji znajduje się zaledwie 12 stolików, więc o miejsce na romantyczną kolację trzeba trochę powalczyć.
Uczestnicy wyprawy Szpik Na Szczyt stanęli na szczycie Kilimandżaro (5 895 m n.p.m.) we wtorek 21 stycznia ok. godz. 7 rano. Najwyższą górę Afryki zdobyły trzy osoby po przeszczepie szpiku, siedmiu dawców szpiku wraz z Anną Czerwińską i czterech lekarzy transplantologów. Wyprawę Szpik Na Szczyt zorganizowali: Fundacja „Przeciwko Leukemii” i Medigen. Wschód słońca na Kilimandżaro wynagrodził nocne, siedmiogodzinne podejście na szczyt. Na „dachu Afryki” stanęło aż trzech pacjentów po przeszczepie szpiku: Marcin Bujniewicz, Izabela Malicka i Sławomir Piłat, udowadniając tym samym, że po pokonaniu choroby można żyć pełnią życia. Z grupy dawców szczyt zdobyli: Anna Czerwińska – pomysłodawczyni i patronka wyprawy, Michał Czernek, Anna Jawoszek, Krzysztof Kacprowski, Joanna Lipińska, Bogdan Nowosad i Paweł Szczepanik. Najwyższą górę Afryki zdobyła także grupa wybitnych profesorów – lekarzy transplantologów: Alicja Chybicka, Krzysztof Kałwak, Mirosław Markiewicz i Krzysztof Zawadzki. Wraz z nimi na szczyt weszło trzech wolontariuszy: Dariusz Załuski, Andrzej Marek Chmielowski i Jarosław Nestorowicz oraz reporterka patrona medialnego wyprawy. Zdobywców poprowadził na Kilimandżaro Tomasz Kobielski. Uczestnicy stanęli na szczycie we wtorek 21 stycznia około godziny 7 rano. Z ataku szczytowej zrezygnowały dwie osoby z grupy biorców szpiku: Zofia Marciniak i Paula Kałęka. W trakcie podejścia na szczyt wycofał się Robert Jędrych, który ze względu na drobny problem zdrowotny zdecydował wraz z lekarzami o zejściu do obozu piątego. Dla wszystkich uczestników, a w szczególności dla osób po przeszczepie szpiku, już dotarcie do Camp Barafu położonego na wysokości 4550 m n.p.m. było ogromnym sukcesem i wspaniałym przeżyciem. Wyprawa Szpik Na Szczyt wyruszyła 15 stycznia z Warszawy. Uczestnicy wchodzili na Kilimandżaro, pokonując drogę Machame w wersji 7-dniowego trekkingu, co zapewniło im optymalne warunki aklimatyzacji. Celem projektu Szpik Na Szczyt było nie tylko zdobycie „dachu Afryki”, ale także zwrócenie uwagi na problemy związane z transplantologią w Polsce i udowodnienie, że życie po przeszczepie szpiku może wyglądać tak samo, jak przed chorobą, a nawet lepiej. Uczestnicy wyprawy dedykują ją wszystkim osobom, które obecnie walczą z chorobą i które dzięki projektowi Szpik Na Szczyt mogą przekonać się, dlaczego warto walczyć. Pomysłodawczynią i jedną z uczestniczek wyprawy jest Anna Czerwińska polska himalaistka, zdobywczyni Korony Ziemi, a także dawczyni szpiku kostnego. Wyprawie patronuje również znana dziennikarka i podróżniczka Martyna Wojciechowska.
Szpik Na Szczyt – wyprawa na Kilimandżaro
Szpik Na Szczyt to pierwsza w historii Kilimandżaro wyprawa, w której wezmą udział osoby po przeszczepie szpiku, dawcy oraz grupa polskich lekarzy transplantologów
Wyprawa, której pomysłodawczynią jest wybitna himalaistka Anna Czerwińska, wyruszy już 15 stycznia 2014 r. Jej celem jest zdobycie tej góry (5 895 m n.p.m.) oraz zwrócenie uwagi na problemy osób chorych na białaczki. Celem projektu Szpik Na Szczyt jest zdobycie „dachu Afryki” i pokazanie codziennego "Kilimandżaro" wszystkich uczestników. Wyprawa daje nam możliwość zwrócenia uwagi na problemy osób chorych na białaczki, których sytuacja w ostatnim czasie znacznie się pogorszyła, głównie za przyczyną nowelizacji ustawy o przeszczepianiu tkanek i narządów. – mówi Monika Sankowska, przewodnicząca Fundacji „Przeciwko Leukemii”. Wyprawa ma udowodnić, że życie po przeszczepie szpiku może wyglądać tak samo, jak przed chorobą, że przeszczep daje życie i pozwala na zdobywanie kolejnych szczytów w życiu czy w pracy, a chorzy to ludzie, którzy mogą wejść na taki szczyt jak Kilimandżaro. Dlatego tak ważna jest pomoc chorym, którzy niestety po za walką z chorobą muszą walczyć z bezdusznością urzędników. – mówi Monika Sankowska. Pomysłodawczynią i patronką wyprawy jest Ania Czerwińska wybitna polska himalaistka, zdobywczyni sześciu ośmiotysięczników i Korony Ziemi, a także dawczyni szpiku kostnego. W miesiąc po oddaniu szpiku stanęła pod K2, drugiej co do wysokości góry świata. Jej zdjęcie spod szczytu obiegło wszystkie rejestry dawców szpiku na świecie. Wyprawie patronuje znana dziennikarka i podróżniczka Martyna Wojciechowska i Senator Profesor transplantolog Alicja Chybicka. Gdy udało mi się wreszcie zostać dawcą prawdziwym, tzw. zrealizowanym, natychmiast pomyślałam, że bardzo fajną rzeczą byłoby gdybym mogła zabrać w góry na wspólną wyprawę swoją biorczynię. Jeszcze wtedy nie znałam tej osoby. A Kilimandżaro przyszło mi do głowy dlatego, że góra ta jest postrzegana jako szczyt marzeń, swego rodzaju symbol. – Anna Czerwińska opowiada o tym, jak zrodziła się idea wyprawy. Powiedziałam o tym pomyśle Monice Sankowskiej z Fundacji „Przeciwko Leukemii” i postanowiłyśmy zrealizować go na większą skalę i zorganizować wyprawę, w której wezmą udział dawcy i biorcy szpiku. Dlaczego Kilimandżaro? To najwyższa góra Afryki, postrzegana przez wielu jako szczyt marzeń, jej zdobycie jest dużym osiągnięciem dla każdego. Wyprawa ma też na celu zintegrowanie środowisk transplantologów, dawców i biorców. Biorący w niej udział lekarze, na co dzień przygotowują pacjentów do transplantacji i przeszczepiają komórki macierzyste. Wśród uczestników wyprawy jest m.in. profesor Krzysztof Kałwak z Kliniki Transplantacji Szpiku, Onkologii i Hematologii Dziecięcej we Wrocławiu. Profesor ukończył kurs medycyny wysokogórskiej. Wspólnie z organizatorami wyprawy zadba o jej zaplecze medyczne. Uczestnicy wyprawy zostali zaszczepieni zgodnie z rekomendacjami międzynarodowymi, zapoznali się z profilaktyką i leczeniem objawów choroby wysokościowej. Sprawdzone zostały podstawowe cechy wydolnościowe, wykonano kontrolną spirometrię płuc, USG serca. Czy zdobędą szczyt? Zobaczymy. Może to zależeć od dyspozycji w danym dniu – mówi Profesor Krzysztof Kałwak. W wyprawie uczestniczy także Profesor Alicja Chybicka, kierownik Kliniki Transplantacji Szpiku, Onkologii i Hematologii Dziecięcej we Wrocławiu – hematolog promująca prozdrowotny tryb życia. Pani Profesor ukończyła we wrześniu b.r. maraton Wrocławski, a wcześniej startowała w półmaratonach. Od lat walczy o prawa małego pacjenta. Jest znana z bezkompromisowej walki o życie dzieci. Nad wyprawą od strony organizacyjnej czuwa Tomasz Kobielski – doświadczony alpinista i himalaista, a także świetny organizator wyjazdów i wypraw w najdalsze zakątki świata, jeden z najmłodszych zdobywców Korony Ziemi, właściciel agencji wyprawowej Adventure24.pl posiadającej wszelkie konieczne certyfikaty bezpieczeństwa. Wyprawy na Kilimandżaro prowadził już kilkadziesiąt razy. Dla wyprawy Szpik Na Szczyt wybraliśmy drogę Machame w wersji 7-dniowego trekkingu. Zapewnia to optymalne warunki aklimatyzacji, bezpieczeństwo i przy odrobinie szczęścia możliwość wejścia na szczyt dla wszystkich uczestników wyprawy. Każdy z członków grupy będzie miał szansę na odpowiedni odpoczynek, co mamy nadzieję zapobiegnie rozdzielaniu się grupy i umożliwi zrealizowanie jednego z założeń wyjazdu, to jest integracji i współpracy. Na drodze do szczytu zaplanowanych jest 5 obozów. Każdego dnia pokonujemy od 500 do 900, a w samym ataku szczytowym nawet ok 1400 metrów w pionie, więc mimo faktu, że góra nie jest trudna technicznie trzeba bardzo uważać na właściwą aklimatyzację do wysokości. Całość jest tak zorganizowana, że uczestnicy skupiają się przede wszystkim na wędrówce pod naszym okiem oraz doświadczonych lokalnych przewodników, natomiast obok działa całe zaplecze techniczne: tragarze, obsługa kuchenna i zaopatrzenie – zapowiada Tomasz Kobielski. Wyprawę organizuje Fundacja „Przeciwko Leukemii” – organizacja non-profit, która od 13 lat wspiera, pomaga i kompleksowo zajmuje się chorymi i ich rodzinami oraz prowadzi działalność edukacyjną (książki, filmy, wykłady) – propaguje wiedzę na temat nowotworów krwi i sposobów ich leczenia. Fundacja „Przeciwko Leukemii” stworzyła pierwszy w Polsce profesjonalny rejestr dawców szpiku ALF–PL3-MDR . To dawcy tego rejestru będą zdobywać Kilimandżaro. Wyprawie patronuje podmiot leczniczy Medigen zajmujący się doborem dawców do przeszczepu szpiku. To pacjenci Medigenu chcą zdobyć Kilimandżaro. To jedyny ośrodek w Polsce posiadający wszystkie akredytacje związane z badaniami HLA oraz doborami dawców szpiku (EFI, EMDIS, NMDP, WMDA, BMDW). Wyprawa planowana jest w dniach 15-26 stycznia 2014 roku. Więcej informacji o wyprawie: www.SzpikNaSzczyt.pl Fundacja „Przeciwko Leukemii”
Bi Kidude: co ja poradzę, że wciąż żyję?
Bi Kidude to legendarna wokalistka wykonująca powstałą w końcu XIX w. wschodnioafrykańską muzykę taarab. Popularna zwłaszcza w Tanzanii i Kenii, jest owocem inspiracji muzycznymi tradycjami Azji, Afryki, Bliskiego Wschodu i Europy. Bi Kidude ma około 100 lat, choć sama przyznaje, że nie zna dokładnej daty swojego urodzenia. Mimo pięknego wieku i faktu, że pali jak smok – pozostaje w doskonałej formie i na Zanzibarze wszędzie chodzi pieszo. Jest też propagatorką przedmałżeńskiego rytuału unyago.
National Geographic Polska: Bi Kidude, jakie są kobiety z Zanzibaru? Bi Kidude: Są przede wszystkim silne i chcą, żeby liczono się z ich zdaniem. A to bywa problemem, bo w moich stronach wciąż króluje islam, więc mężczyzna może wziąć za żonę nawet cztery kobiety. Taka jest tradycja muzułmańska. Zanzibarki się przeciw temu nie buntują? Żeby moc sobie pozwolić na cztery żony, trzeba mieć dużo pieniędzy, więc tak naprawdę rzadko spotyka się takie małżeństwa. Bardziej chodzi o to, że religia nakazuje, aby kobieta była we wszystkim posłuszna mężowi. Świat się zmienia, a wraz z nim również Zanzibarki, które powoli chcą o sobie decydować same. Ale tradycja jest bardzo ważna – ie zakładamy kusych sukienek, zakrywamy ramiona, prowadzimy dom. A żeby dobrze prowadzić dom, trzeba zwiedzieć wszystko o życiu małżeńskim. Co jest jeszcze ważne dla kobiet z pani stron? Kiedy kobieta jest zamężna, ma oparcie w mężu. A przynajmniej powinna je mieć. Ale kiedy go zabraknie, musi radzić sobie sama. Dlatego coraz więcej kobiet Afryki szuka zarobku, prowadzi sklepiki czy agroturystyczne środki. Chcą zarabiać, bo pieniądze dają siłę. A jaką rolę odgrywa seks? Seks jest częścią życia, ale nie każda osoba wie, jak się z nim obchodzić i jak go wykorzystać (śmiech). My mamy unyago. Co to takiego? To rytuał inicjacyjny dla kobiet, dzięki któremu poznają tajniki życia małżeńskiego. Uczymy młode kobiety, co je może spotkać, gdy mąż po ślubie zacznie egzekwować małżeńskie obowiązki. Bo relacje między nimi a ich mężami są fundamentem pod budowę dobrego małżeństwa i udanej rodziny, która w każdej kulturze jest ważna. Tylko trzeba pamiętać, żeby nie dać się zdominować mężczyźnie. By swoją seksualną siłę mądrze wykorzystać (śmiech). I unyago tego właśnie uczy? Unyago jest po to, by kobiecie było w życiu dobrze. Żeby ze świata dziecka wprowadzić ją w świat dorosłych. Aby o sprawach związanych z ciałem dowiedziała się w odpowiedni sposób i żeby nie okazywała zdziwienia, kiedy pierwszy raz w życiu zobaczy nagiego mężczyznę. Żeby się nie płoszyła podczas aktu miłości. Kiedy opanuje wszystkie sztuczki, zyska przewagę nad mężczyzną, choć on nie będzie zdawał sobie z tego sprawy. Wiele kobiet, które poddały się unyago, potem mówi, że stały się innymi osobami. A skąd wywodzi się rytuał? Unyago znane jest głownie w kulturze suahili. Nie wiadomo, kiedy dokładnie powstał, ale kobiety z Zanzibaru i niektórych regionów Kenii poddają się rytuałowi od wieków. Jak on wygląda? Jak dokładnie wygląda unyago, nie powinien wiedzieć żaden mężczyzna. Dlatego nie zdarza się, żeby był jego świadkiem. Gdyby tak się stało, okryłby się hańbą. Unyago jest wyłącznie dla kobiet i może być przeprowadzany tylko przez doświadczone mężatki. Ceremonia odbywa się w zamkniętym pomieszczeniu. Wchodząca w świat dorosłych dziewczyna musi najpierw pocałować stopy kobiety – mistrzyni ceremonii – takiej jak ja. Jest to wyrazem szacunku wobec jej mądrości oraz symbolem oddania się w jej ręce. Potem przebiera się ją w specjalną chustę kanga i zaczynamy lekcje. Pierwsza jest o tym, co to jest małżeństwo i na czym ono polega, druga – jak wygląda codzienne życie mężatki. Trzeci etap to edukacja seksualna – i tu często młode kobiety doznają szoku, bo wszystko pokazuje się im szczegółowo: pozycje seksualne, które miejsca na ciele kobiety są najbardziej podatne na przyjemność, jak zadowolić mężczyznę. Do tego etapu wykorzystuje się rożnego rodzaju pachnące specyfiki, którymi naciera się ciało kobiety. Potem przyszłe małżonki dowiadują się, jak dbać o higienę ciała, co dzieje się z nim podczas ciąży, menstruacji. Na koniec mówi się im, co zrobić, żeby dobrze żyć nie tylko z mężem, ale i jego rodzicami, a nawet sąsiadami. Jeśli rytuał odbywa się tuż przed ślubem, ciało kobiety przyozdabia się malunkami z henny i wypuszcza w objęcia przyszłego małżonka. Ceremonii towarzyszą śpiewy i gra na bębnach. No i nie ma w unyago tematów tabu – kobiety mogą dyskutować z nauczycielkami o wszystkim! Który etap rytuału jest najważniejszy i dlaczego? Najważniejsza jest edukacja seksualna. Dziewczyna dowiaduje się o swoim ciele takich rzeczy, któych nie nauczyła jej matka. Bo wiele jest kobiet, któe niekoniecznie miały dobre doświadczenia z pożycia małżeńskiego albo nigdy nie miały możliwości poddać się rytuałowi, bo ich własne matki nie były świadome, jak bardzo ważna jest inicjacja, lub po prostu nie miały na to pieniędzy. Bo na ceremonię unyago dziewczynę wprowadza matka. I to ona płaci. Młoda kobieta uczy się przede wszystkim, żeby być otwartą na poczynania męża, korzystać z nich i czerpać przyjemność. W jakim momencie życia kobiety odbywa się unyago? Właściwie może być dokonany w dowolnym momencie, ale nie wcześniej niż po skończeniu 12. roku życia, bo mniej więcej wtedy u dziewczynki pojawia się pierwsza menstruacja. Jednak zazwyczaj unyago odbywa się na krotko przed zamążpójściem. W dawnych czasach trwał nawet do trzech miesięcy. Dzisiaj zazwyczaj od trzech dni do tygodnia. A co na to religia? Kiedyś na pewno bardziej decydowała o tym, co wolno kobiecie, a czego nie. Kobiety wierne nakazowi islamu zakrywają chustą włosy, choć są i takie, które już ją zdjęły – w tym ja – i pragną żyć, jak im w duszy gra. Oczywiście, słyszałam pod swoim adresem mnóstwo epitetów o mojej rzekomej bezbożności, za co Bóg miał mnie pokarać, ale jak widać dożyłam setki i mam się dobrze (śmiech). Jeśli zawiązuję chustkę – a robię to fantazyjnie – to tylko po to, żeby uchronić głowę przed słońcem. Nie każdy mężczyzna traktuje dobrze swoją kobietę i tłumaczy potem swe zachowanie nakazami religii, dlatego podczas unyago uczymy je też, jak radzić sobie z „problematycznym” mężem. Bo często zdarza się, że mężowie chcą wymusić coś siłą lub decydować za kobietę. Jak ojciec? Ile miała pani lat, kiedy sprzedał panią za mąż? Jakieś 13 albo 15 lat – w czasach, kiedy się rodziłam, nie wydawano świadectw urodzenia, więc zawsze mówię, że było to mniej więcej. Nic nie wiedziałam o tym, że ojciec chce mnie wydać za mąż. Przyszli teściowie przychodzili do mojego rodzinnego domu a mnie do głowy nie przyszło, że badają, czy nadaję się na żonę dla ich syna. Nie byłam na to przygotowana. Dlatego uciekłam od pierwszego męża, chociaż nie był taki zły, no ale ja byłam przecież jeszcze dzieckiem. Podróżowałam po wybrzeżu ze swoim bębnem i śpiewałam. Tak zaczęłam zarabiać na życie. Ilu miała pani mężów? Mężów miałam dwóch, ale mężczyzn w moim życiu było więcej. Zawsze wierzyłam w to, że w życiu trzeba być przede wszystkim szczęśliwym, umieć się bawić i korzystać ze wszystkiego, co spotykamy na swojej drodze. Nie wszystkim moim mężczyznom podobało się, że publicznie zdejmuję chustę z włosów że palę papierosy, popijam alkohol i bywam żywiołowa i spontaniczna. No ale to był ich problem. Kiedy zaczęłam zarabiać na śpiewaniu, wielu z nich czerpało z tego korzyści, więc dochodzili do wniosku, że nie ma sensu mnie temperować. Choć byli i tacy, których duma cierpiała z tego powodu tak bardzo, że musiałam ich zostawić. Występuje pani i chodzi boso, dlaczego? Bo zawsze wydawało mi się, że kiedy człowiek zakłada buty, staje się słaby. A ja muszę być silna. Zaczęła pani śpiewać jako dziecko, prawda? Tak. Byłam jeszcze dziewczynką, kiedy usłyszałam Siti Bint Saadi śpiewającą taarab. Śpiewała tradycyjne zanzibarskie pieśni w języku suahili. Wiele z nich mowiło o zachowaniach seksualnych mężczyzn i wykorzystywaniu kobiet. Ta muzyka zawładnęła moją duszą i zaczęłam naśladować Siti. Pieśniom towarzyszy gra na bębnach – basowym vumi oraz o nieco wyższej tonacji msondo i kinganga. Mogę na nich grać godzinami. Taarab to muzyka, której powinno się przede wszystkim słuchać, a nie tańczyć na dyskotece, jak podobno niektórzy teraz robią, bo ona wnika w serce słuchającego. A czym jest dla pani śpiewanie? To całe moje życie, radość i siła w jednym, coś, dzięki czemu chyba tak naprawdę wciąż żyję. Zawsze powtarzam, że za każdym razem, gdy śpiewam, znów staję się nastolatką. Śpiewanie mnie po prostu porywa i często nie czuję upływu czasu, nie wiem, jak długo śpiewałam. A jeśli jeszcze widzę, że to, co robię, sprawia i innym radość, no to nie ma większego szczęścia. Na Zanzibarze w czasach mojej młodości nie było to dobrze postrzegane, mówiono mi, żebym się wstydziła, że to nie dla kobiety. Ale teraz jestem niejako ambasadorką swojego kraju, więc już się mnie zbyt często nie tyka. A co zrobić, żeby dożyć setki? (długi śmiech) Ja na to recepty nie mam – trzeba byłoby spytać Pana Boga. Dziećmi mnie nie obdarował, ale – jak widać – miał wobec mnie inne plany. Zdarza się, że organizatorzy zapraszają mnie na przeróżne festiwale i drżą, czy aby ja na pewno dożyję. A potem widzę ulgę na ich twarzach, kiedy o własnych siłach wysiadam z samolotu. No cóż, mam się dobrze, nic na to nie poradzę...
Bosa diva z Zanzibaru odkrywa tajemnicę afrykańskich kobiet
Unyago to coś więcej niż rdzenny afrykański rytuał. Ten pochodzący z Zanzibaru obrzęd jest jednym z najważniejszych momentów w życiu afrykańskiej kobiety. Jest ceremonią, w trakcie której młoda, niewinna dziewczyna uczy się być kobietą. Pełną godności, szacunku ? i siły. W trakcie Brave Festival, tajemnicę tej tradycji odkryje Bi Kidude – jedna z najstarszych, bo ponad 100 letnia kapłanka przedślubnego obrzędu inicjacji.
Nie będzie to pierwsza wizyta legendarnej zaklinaczki w Polsce. Bi Kidude, nazywana „bosą divą” odwiedziła już Brave Festival w 2010 roku, kiedy to podczas swojego koncertu zahipnotyzowała publiczność głosem i rozkochała w sobie festiwalowiczów. Tym razem laureatka nagrody Womax (World Music Expo) i jedna z najbardziej enigmatycznych przedstawicielek kultury Afryki przyjedzie do Polski, by ujawnić przed kobiecą częścią publiczności rytualny obrzęd unyago ­­- aktu inicjacji przedślubnej. Ograniczenie widzów tego magicznego spektaklu do kobiet nie jest przypadkowe, gdyż jak mówi sama Bi Kidude „Unyago odbywa się za zamkniętymi drzwiami tak, aby nikt, szczególnie mężczyzna nie mógł zobaczyć kobiet biorących w nim udział. Dla mężczyzny, który miałby podglądać to hańba”. Czym zatem dokładnie jest owy obrzęd? Jest pewną formą „instrukcji”, nauki mówiącej kobiecie jak powinna żyć z mężczyzną. To rytualny taniec, któremu towarzyszy gra na, afrykańskich bębnach i śpiew, poprzez który przekazuje się rady niezbędne kobiecie, zaczynającej dzielić swoje życie z mężczyzną. W zbiór tych porad wchodzą m.in. szczegóły dotyczące edukacji seksualnej, kwestii ubioru, higieny, gotowania, ale również sposób traktowania przyszłych teściów. Rytuał może trwać od jednego dnia do nawet trzech miesięcy, a kultywowany jest tylko na Zanzibarze, gdzie zachowano przekaz i tradycję tego obrzędu. Żeby zrozumieć i doświadczyć unyago trzeba być kobietą. Głównym celem rytuału jest zdobycie przez dziewczynę umiejętności odgrywania roli dorosłej kobiety, osiągnięcie dojrzałości płciowej. Dzięki uczestnictwu w obrzędzie doświadczonych kobiet, uzyskuje się niezbędną wiedzę na temat sztuki miłosnej, poznając jednocześnie metody uwodzenia, jak i obrony przed męską agresją lub wykorzystaniem. Teraz tę tajemnicę Bi Kidude przekazać chce kobietom goszczącym na Brave Festival. Swój rytuał zaprezentuje wraz z dwoma kobietami grającymi na bębnach oraz tancerką, Fatma Jumą. Bębny towarzyszące unyago to vumi (bęben basowy), msondo oraz kinganga (bębny o wyższej tonacji). Należy wspomnieć także, że Bi Kidude jest jedną z najlepszych bębniarek posługujących się wspomnianymi instrumentami, zrozumiałe jest więc, że nazywa się ją królową afrykańskiej muzyki Taarab. Rytuał dopełniają wykonane przez Bi Kidude w języku suahili obrzędowe pieśni. Spektakle Bi Kudude odbędą się 4 i 5 lipca. W programie Brave Festival zawsze obecny był kobiecy pierwiastek. Goście Festiwalu poznali już ceremonię Zikr – modlitwy z wąwozu Pankisi czy Muheme – tradycyjną muzykę kobiet z plemienia Wagago. W tym roku, ze względu na hasło przewodnie festiwalu - „Wtajemniczenia Kobiet”, wątek kobiecości w kulturze zdominuje program wydarzeń Ósma edycja Brave Festival odbędzie się we Wrocławiu, dniach 2-7 lipca 2012 roku. Cały dochód uzyskany dzięki Festiwalowi przekazywany jest na rzecz ROKPA International, międzynarodowej organizacji wspierającej dzieci w Nepalu, Tybecie i krajach Afryki. Więcej informacji na oficjalnej stronie festiwalu www.bravefestival.pl
Nungwi leży na północnym krańcu wyspy. Jest to wioska rybacka, która dzięki turystom przeistoczyła się w przytulny kurort. Mimo tego, nie zatraciła swojego pierwotnego charakteru.
Nazwa: Nungwi Państwo: Tanzania Długość: 2,5 km Lokalizacja: Nungwi Region: Zanzibar Akwen: Ocean Indyjski Podłoże: biały, drobny piasek Sezon: od lipca do marca Opalanie topless: nie Rafy koralowe: nie Sporty: snorkeling, nurkowanie, kajaki, żaglówki, kitesurfing, windsurfing, siatkówka, piłka nożna Ratownicy: nie Jak dotrzeć: Ze stolicy wyspy - miasta Zanzibar można dojechać samochodem, motocyklem albo autobusem (ok. 60 km). Droga bywa wyboista. Nungwi leży na północnym krańcu wyspy. Jest to wioska rybacka, która dzięki turystom przeistoczyła się w przytulny kurort. Mimo tego, nie zatraciła swojego pierwotnego charakteru. W miejscowości panuje kameralna atmosfera, która pozwala na doświadczenie lokalnego trybu życia i zachęca do wypoczynku na hamaku z dobrą książką i drinkiem w dłoni. Łatwo tu zapomnieć o miejskiej rzeczywistości do czego przyczyniają się również bardzo przyjaźnie nastawieni do turystów mieszkańcy. Ponieważ jest to jedna z kilku plaż na wyspie, gdzie w bezpośrednim sąsiedztwie nie występuje rafa koralowa, można tu pływać na pełnych falach. Nie trzeba przemierzać mil, żeby dotrzeć do głębszej wody, jak to ma miejsce na wschodnim wybrzeżu. Plaża jest dosyć wąska, ale odznacza się brakiem wodorostów, które spotyka się w wodach w innych miejscach na Zanzibarze. Kurort obfituje w plażowe domki (bungalowy) do wynajęcia, budowane w tradycyjnym afrykańskim stylu z dachem z makuti, a także kilka zlokalizowanych na świeżym powietrzu restauracji i barów, w których kwitnie życie nocne. Miejsce porastają bananowce, namorzyńce oraz palmy kokosowe. W wiosce znajduje się klinika oraz kilka sklepów i kawiarenek internetowych. Nungwi jest znane jako centrum wyrobu łodzi dhow (dau). Lokalni rzemieślnicy wciąż zajmują się ich budową. Domeną miejscowej ludności jest także łowienie ryb. Dzięki temu o zachodzie słońca można obserwować tradycyjne drewniane dhow, powracające z morza, a restauracje serwują świeże morskie przysmaki. Jedną z atrakcji wioski stanowi rezerwat żółwi, który założyli lokalni mieszkańcy. Trafiają tu ranne zwierzęta morskie, które po wyleczeniu są z powrotem wypuszczane do oceanu. Zwiedzający Nungwi turyści często składają dotację na rzecz rezerwatu. W Nungwi nie brakuje także szkół nurkowych. Mimo że w bezpośrednim sąsiedztwie plaży nie ma żadnych raf koralowych, można stąd udać się na ciekawe wyprawy nurkowe. Szczególnie warto polecić takie miejsca jak Atol Mnemba (gdzie można obserwować żółwie i często delfiny oraz rekiny wielorybie), Leven Bank - podwodna góra, 45 minut na północ od Nungwi czy Hunga Reefs. Ciekawa może okazać się także wycieczka na plantacje przypraw (spice tour). W Zanzibarze warto też m.in. zwiedzić miasto Stone Town, wioskę Kizimkazi oraz zobaczyć Jozani Forest gdzie można spotkać endemiczny gatunek małp Red Colobus. Zobacz także: Turcja - Iztuzu Turcja - Ölüdeniz Turcja - Patara Hiszpania - Playa de la Concha Hiszpania - Playa de las Catedrales Hiszpania - Playa del Sardinero Hiszpania - La Playa de Bolonia Hiszpania - Levante Hiszpania - Burriana Grecja - Mytros Grecja - Elafonisi Grecja - Navagio Grecja - Porto Katsiki Hiszpania - Las Teresitas Hiszpania - Playa Famara Bułgaria - Słoneczny Brzeg Bułgaria - Obzor Włochy - Cala Luna Włochy - San Vito Lo Capo Włochy - Viareggio Hiszpania - Aguas Blancas Grecja - Falasarna Bermudy - Horseshoe Bay Tajlandia - Maya Bay Tajlandia - Pattaya Bahamy - Pink Sands Beach Malta - Ramla il-Hamra Francja - Plage de Rondinara Francja - Plage de Saleccia Portugalia - Praia De São Rafael Grecja - Balos Maroko - Legzira Weź udział w dyskusji na temat Najpiękniejszych plaż na świecie
Bi Kidude - 100-letnia pieśniarka z Zanzibaru otworzy Brave Festival
W wieku ponad 100 lat popija drinki, pali cygara, flirtuje, tańczy i gra na bębnach. Przede wszystkim jednak śpiewa, buntując się przeciwko sytuacji społecznej, w szczególności tej dotyczącej kobiet w Afryce. Na Czarnym Lądzie Kidude stanowi już żywą legendę, w Polsce będziemy mogli zobaczyć ją podczas jedynego koncertu, 2. lipca we Wrocławiu, inaugurującego Brave Festival.
Bi Kidude - uznana za królową afrykańskiej muzyki taarab nazywana jest „bosą divą” i „zanzibarskaą babcią”. W swojej twórczości artystycznej buntuje się przeciwko sytuacji społecznej i często jest uznawana za postać wręcz kontrowersyjną. Pierwszy bunt w życiu artystki miał miejsce, gdy jako 13-latka uciekła od narzuconego jej siłą męża do Tanzanii. Podróżując po kraju, nierzadko boso, podejmowała się najróżniejszych zajęć: grała na bębnach, malowała henną, leczyła metodami naturalnymi i śpiewała. Z różnymi grupami muzycznymi zawędrowała aż nad Jezioro Wiktorii i Tanganikę. Muzyczna kariera Bi Kidude nabrała rozpędu w latach 20. ubiegłego wieku. Uczyła się wtedy od samej Siti Binti Saad, pionierki kobiecej sztuki muzycznej, która rozsławiła taarab w całej wschodniej Afryce. Poza twórczością muzyczną pieśniarka jest mocno zaangażowana w inną działalność rytualno-muzyczną, pełniąc rolę eksperta w dziedzinie unyago. Pod tą nazwą kryje się jedna z najważniejszych ceremonii w życiu młodych dziewcząt, stanowiąca przedślubną inicjację. Rytuał zamawiany jest przez matkę w momencie, kiedy jej córka zaczyna miesiączkować lub tuż przed jej zamążpójściem. Ma na celu przygotowanie jej do osiągnięcia dojrzałości płciowej i odgrywania roli dorosłej kobiety. Uczestniczące w całym wydarzeniu starsze, doświadczone kobiety wprowadzają ją w arkana sztuki miłosnej, ucząc przy tym, jak bronić się przed ewentualną męską agresją lub wykorzystaniem seksualnym. Biografia tej żywotnej artystki kwestionuje naszą zachodnią percepcję wieku, ale także postrzeganie kobiet w Islamie. Przez mieszkańców Afryki Wschodniej postawa Bi Kidude uznawana jest wręcz za buntowniczą. Po tym jak ściągnęła z głowy chustę, nigdy nie próbowała sprostać społecznym oczekiwaniom. Dobiegająca setki kobieta, która popija drinki, pali, flirtuje, tańczy i gra na bębnach to zjawisko niecodzienne. Poza koncertem inauguracyjnym, w trakcie Brave Festival zobaczymy także dokument As Old as My Tongue: legenda i życie Bi Kidude, ukazujący kulisy scenicznego życia Bi Kidude. Reżyser tego filmu Andy Jones tak wspomina jego tworzenie: - Towarzysząc jej nieustannie, poczynając od rodzinnego miasta Stone Town, a na salach Theatre de la Ville w Paryżu kończąc, staraliśmy się uchwycić przeróżne chwile: miłości, zazdrości i zmęczenia tej skromnej kobiety. Trzonem filmu są osobiste obserwacje zestawione z muzyką, poetyckim, ale i pełnym satyry taarabem oraz pierwotnymi rytmami unyago. W 2005 roku Bi Kidude otrzymała nagrodę Womax za twórczy dorobek życia. Ale artystka nie zamierza spoczywać na laurach. „Jak mogłabym przestać śpiewać? Kiedy śpiewam, czuję, jakbym na powrót miała 14 lat” – mówi. Bi Kudude. Stletnia pieśniarka z Zanzibaru - 02.07., godz. 19:00 - Centrum Sztuki Impart As Old as My Tongue: legenda i życie Bi Kidude - 03.07., godz. 16:00 - Kino Warszawa Sala NOT Więcej szczegółów na stronie: www.bravefestival.pl