„Tego procesu nie da się powstrzymać” – naukowcy załamani tym, co zostało z arktycznych rzek
Najnowsze zdjęcia z Alaski alarmują: niegdyś krystalicznie czyste strumienie i rzeki przybierają niepokojący, pomarańczowy kolor. Według badań przyczyną jest roztapiająca się wieczna zmarzlina, która uwalnia do wody toksyczne metale. To alarmujące wieści dla całego ekosystemu Arktyki, szczególnie ryb.
Ocieplenie klimatu, rozmrażające niegdyś stale zamarzniętą ziemię, wywołuje chemiczną reakcję łańcuchową. Do rzek na Alasce przedostają się toksyczne związki, które sieją spustoszenie w arktycznym ekosystemie. Toksyny spod lodu Sukcesywne ocieplanie się planety sprawa, że „wieczna” zmarzlina – warstwa stale zamarzniętej, arktycznej gleby – zaczyna się roztapiać. W wyniku tego toksyny trafiają prosto do niegdyś krystalicznych, a teraz bardzo zanieczyszczonych rzek. Jak to działa? Do wolnej od lodu gleby z łatwością przedostaje się woda i tlen. Te rozkładają skały bogate w siarczki i tak powstaje żrący kwas siarkowy, który wypłukuje z kamieni metale wprost do rzeki: ląduje tam między innymi aluminium, żelazo, miedź czy kadm. Przykładem jest rzeka Salmon na Alasce, która przypomina kwaśne, górnicze ścieki. Z tym, że w okolicy nie ma ani jednej kopalni. Zmiany klimatyczne, które widać gołym okiem Jak czytamy w badaniu opublikowanym czasopiśmie „Proceedings of the National Academy of Sciences”, stężenia toksyn mogą w znaczących sposób szkodzić organizmom wodnym. – Pracuję i podróżuję po Górach Brooksa od 1976 roku, a ostatnie zmiany w ukształtowaniu terenu i składzie chemicznym wody są naprawdę zdumiewające – donosi David Cooper, naukowiec z Colorado State University i współautor badania, które analizowało skalę skażenia. Chociaż skupiało się ono głównie na rzece Salmon, to podobnie sprawa ma się w kilkudziesięciu innych arktycznych potokach. Woda trująca dla ryb Chociaż w niewielkich ilościach metale nie są toksyczne, poziom skażenia przekracza wszelkie dostępne progi. Zmętniona żelazem woda dodatkowo ogranicza ilość światła przedostającego się na dno rzeki, zabijając larwy owadów – podstawę diety łososi i innych ryb, z których znane są arktyczne potoki. Ryby te są szczególnie ważne dla wielu lokalnych, rdzennych społeczności. Bez nich ich przetrwanie jest zagrożone. Czy możemy coś z tym zrobić? – Gdy już się rozpocznie, procesu tego nie da się powstrzymać – mówi Tim Lyons, biogeochemik z Uniwersytetu Kalifornijskiego. Wskazuje, że jest to kolejna nieodwracalna zmiana spowodowana ociepleniem planety. Jedyną rzeczą, która może powstrzymać przebiegający na naszych oczach proces chemiczny, który dewastuje rzeki, jest regeneracja wiecznej zmarzliny. Ta utrzymałaby ponownie toksyny w ryzach. – Niewiele jest na Ziemi miejsc tak nietkniętych, jak te rzeki na Alasce. Ale nawet tutaj, z dala miast i autostrad, ślad globalnego ocieplenia jest niewątpliwy. Nie oszczędza żadnego miejsca – konstatuje smutno Lyons. Źródło: PNAS, Science Nasz autor Jonasz Przybył Redaktor i dziennikarz związany wcześniej m.in. z przyrodniczą gałęzią Wydawnictwa Naukowego PWN, autor wielu tekstów publicystycznych i specjalistycznych. W National Geographic skupia się głównie na tematach dotyczących środowiska naturalnego, historycznych i kulturowych. Prywatnie muzyk: gra na perkusji i na handpanie. Interesuje go historia średniowiecza oraz socjologia, szczególnie zagadnienia dotyczące funkcjonowania społeczeństw i wyzwań, jakie stawia przed nimi XXI wiek.
Herbata jak filtr. Jej liście mają zaskakujące właściwości
To świetna wiadomość dla miłośników herbaty. Napar ten skutecznie oczyszcza wodę. Liście herbaty przechwytują takie metale ciężkie jak ołów czy kadm.
Spis treści: Herbata jak filtr Czy herbata jest wyjątkowa? Jak parzyć herbatę (i którą), by filtrowała najlepiej Herbata to napój tak stary, jak pierwsze cywilizacje. Jej kolebką są Chiny. Prawdopodobnie była tam znana już w pierwszej połowie III tysiąclecia p.n.e. Herbata przygotowywana jest z młodych liści i pąków liściowych krzewu herbacianego Camellia sinensis. Co ciekawe, dawniej uważano ją za lekarstwo i była spożywana głównie przez chorych. Dopiero z czasem upowszechniła się jako codzienny napój. Tymczasem najnowsze badania potwierdzają, że herbata rzeczywiście ma korzystny wpływ na zdrowie. Herbata jak filtr Naukowcy z Northwestern University w USA opublikowali właśnie na łamach „ACS Food Science & Technology” wnioski z badań, które opierały się na… parzeniu herbaty. Oczywiście to był ich pierwszy etap. Kolejny polegał na analizach specjalistycznych. Ekspertom udało się wykazać, że herbata w czasie parzenia w naturalny sposób pochłania takie metale ciężkie jak ołów i kadm. Jony metali ciężkich przyklejają się lub są absorbowane na powierzchni liści herbaty. Tam też pozostają „uwięzione” do momentu wyrzucenia do śmieci zużytej torebki lub liści herbaty. Czy herbata jest wyjątkowa? – Nie sugerujemy, aby wszyscy zaczęli używać liści herbaty jako filtra do wody – mówi jeden z autorów badania, Vinayak Dravid z Northwestern University. Jak wyjaśnia, celem badania było zmierzenie zdolności herbaty do adsorpcji metali ciężkich. – Określając ilościowo ten efekt, nasza praca podkreśla nierozpoznany potencjał spożycia herbaty, który biernie przyczynia się do zmniejszenia narażenia na metale ciężkie w populacjach na całym świecie – dodaje. Ale czy fakt wchłaniania metali ciężkich przez parzoną herbatę oznacza, że jej liście są wyjątkowe? W ocenie współautora artykułu, Benjamina Shindela, raczej nie. – Mają one wysoce efektywną powierzchnię aktywną, co jest użyteczną właściwością dla materiału adsorbującego. To sprawia, że liście herbaty szybko uwalniają aromaty smakowe do wody. Ale wyjątkowe jest to, że herbata jest najczęściej spożywanym napojem na świecie – zauważa Shindel. I wskazuje, że filtrowanie wody za pomocą herbaty jest po prostu praktyczne, bo jak mówi – wystarczy wrzucić liście do wody i zaparzyć je, a one w sposób naturalny usuną metale ciężkie. Nie trzeba robić nic więcej. Jak parzyć herbatę (i którą), by filtrowała najlepiej Naukowcy wzięli na warsztat (a w zasadzie na czajnik) różne rodzaje herbat. Były to zarówno prawdziwe herbaty: czarna, zielona, oolong i biała, a także takie napary jak rumianek czy rooibos. Okazało się, że typ torebki ma znaczenie. Naukowcy odkryli, że torebki bawełniane i nylonowe pochłaniały tylko niewielkie ilości zanieczyszczeń. Z kolei herbata w torebkach celulozowych działała bardzo dobrze. Porównując różne odmiany herbaty, naukowcy ustalili, że rodzaj herbaty i stopień zmielenia odgrywają niewielką rolę w pochłanianiu zanieczyszczeń. Drobno zmielone liście herbaty, zwłaszcza czarnej, adsorbowały nieco więcej jonów metali niż całe liście. – Kiedy liście herbaty są przetwarzane na czarną herbatę, marszczą się, a ich pory otwierają się. Te pomarszczenia i pory zwiększają powierzchnię. Rozdrobnienie liści również zwiększa powierzchnię, zapewniając jeszcze większą zdolność wiązania – wyjaśnił Shindel. Czas parzenia odegrał najbardziej znaczącą rolę w zdolności liści herbaty do adsorpcji jonów metali. Im dłuższy czas parzenia, tym więcej zanieczyszczeń było pochłanianych. Na podstawie eksperymentów naukowcy szacują, że przygotowanie herbaty może usunąć około 15% ołowiu z wody pitnej. Szacunki te dotyczą tylko standardowego kubka herbaty i torebki parzonej przez trzy do pięciu minut. Ale parzenie herbaty przez dłuższy czas lub nawet przez całą noc – jak w przypadku mrożonej herbaty – może odfiltrować większość metali ciężkich. Źródło: ACS Food Science & Technology Nasz autor Szymon Zdziebłowski Dziennikarz naukowy, z wykształcenia archeolog śródziemnomorski. Przez wiele lat był związany z Serwisem Nauka w Polsce PAP. Opublikował m.in. dwa przewodniki turystyczne po Egipcie, a ostatnio – popularnonaukową książkę „Wielka Piramida. Tajemnice cudu starożytności” o największej egipskiej piramidzie.
Mikroplastik w próbkach archeologicznych sprzed 2 tysięcy lat. Może zagrażać zabytkom
W próbkach ziemi pobranych w czasie badań archeologicznych prowadzonych nawet ponad 40 lat temu znajduje się mikroplastik. To ustalenie zaskoczyło naukowców. Obecność mikroplastiku może zagrażać zabytkom.
W tym artykule: Mikroplastik – nowe zagrożenie? Plastik w próbkach archeologicznych Czy zabytki są zagrożone? Plastik jest wszechobecny. Gdy sortujemy śmieci w domu, najszybciej zapełnia się kubeł właśnie z plastikiem. Odpadki tego typu znajdowane są dosłownie wszędzie: na szczytach ośmiotysięczników, rzekach czy w lasach. Mikroplastik – nowe zagrożenie? W ostatnich latach szczególnie dużo mówi się o mikroplastiku. Czyli bardzo małych fragmentach plastiku, które w różny sposób odrywają się od przedmiotów z tego tworzywa. Z najnowszych badań wynika, że można je znaleźć zarówno w żywności, w kosmetykach, potencjalnie dziewiczych rejonach planety, a nawet w kosmosie. Uczeni alarmują, że jest to zjawisko coraz bardziej niepokojące. Wiele wskazuje na to, że mikroplastik negatywnie wpływa na nasze zdrowie. Jak wygląda mikroplastik? Najczęściej trudno go dostrzec. To bardzo małe cząsteczki plastiku o wielkości od 1 μm (jedna tysięczna milimetra) do 5 mm. Pochodzą one z wielu różnych źródeł. Powstają z większych kawałków plastiku, które się rozpadły lub granulek żywicy używanych w produkcji tworzyw sztucznych. Plastik w próbkach archeologicznych Brytyjscy naukowcy dowodzą na łamach czasopisma „Science of the Total Environment”, że mikroplastik obecny jest nawet w archeologicznych próbkach gleby. Analizy wykonali eksperci z angielskich Uniwersytetów w Yorku i Hull przy wsparciu organizacji York Archaeology. Badacze zidentyfikowali mikrodrobiny plastiku zarówno w niedawno pobranych osadach, jak i w tym pozyskanych ponad 40 lat temu. Osady poddane badaniu położone były na głębokości ponad siedmiu metrów, w próbkach pochodzących z pierwszego lub początku drugiego wieku naszej ery i wydobytych pod koniec lat 80. XX wieku. To pierwsze dowody na tego typu zanieczyszczenie. Do tej pory udało się zidentyfikować 16 różnych typów polimerów. – Czujemy, że to ważny moment, potwierdzający to, czego powinniśmy byli się spodziewać. Czyli że to, co wcześniej uważano za nieskazitelne depozyty archeologiczne, doskonałe do zbadania, jest w rzeczywistości zanieczyszczone tworzywami sztucznymi. Dotyczy to również depozytów pobranych i przechowywanych w późnych latach 80. – podkreślił prof. John Schofield z Wydziału Archeologii Uniwersytetu w Yorku. Czy zabytki są zagrożone? Według powszechnie przyjętej doktryny konserwatorskiej, najlepiej jest pozostawić dużą część stanowiska archeologicznego w postaci nietkniętej, gdyż pozostałości na przykład w postaci drewnianych domostw dobrze zachowują się pod ziemią. Doskonale, gdy jest duża wilgotność gleby, tak jak w Biskupinie. Wówczas mamy szansę wydobyć świetnie zachowane relikty z surowców organicznych. Mikroplastik jest już nawet w powietrzu! Do tej pory mówiono głównie o problemie mikroplastiku obecnego w wodzie. Teraz okazuje się, że mikro cząsteczki plastiku są obecne również w powietrzu. – Myślimy o mikroplastiku jako o bardzo nowoczesnym zjawisku, ponieważ tak naprawdę słyszymy o nim dopiero od 20 lat. Profesor Richard Thompson ujawnił w 2004 roku, że jest on powszechny w naszych morzach. Zaczęło się to od lat 60. wraz z powojennym boomem w produkcji tworzyw sztucznych – zauważa dyrektor York Archaeology, David Jennings. Tymczasem, jak podkreśla Jennings, nowe badanie pokazują, że cząsteczki przeniknęły do osadów archeologicznych i, podobnie jak w przypadku oceanów, prawdopodobnie działo się to w podobnym okresie. Mikroplastk znaleziono na przykład w próbkach gleby pobranych i zmagazynowanych w 1988 r. w Wellington Row w Yorku. Brytyjscy badacze zwracają uwagę w publikacji, że mikroplastik przenikający w głąb ziemi może stanowić zagrożenie dla substancji zabytkowej i przyczynić do jej szybszego rozkładu. Na razie ustalono, że dziedzictwo archeologiczne zawiera takie toksyczne składniki. W jakim stopniu zanieczyszczenie mikroplastikiem zagraża samym zabytkom i czy wpływa na analizy pozyskanych sedymentów (na przykład określenie ich wieku)? Tego badacze będą próbowali dowiedzieć się w kolejnych ekspertyzach. – Obecność mikrodrobin plastiku może i będzie zmieniać skład chemiczny gleby, potencjalnie wprowadzając pierwiastki, które spowodują rozkład szczątków organicznych – ostrzega David Jennings. Źródło: Science of the Total Environment. Nasz ekspert Szymon Zdziebłowski Dziennikarz naukowy, z wykształcenia archeolog śródziemnomorski. Przez wiele lat był związany z Serwisem Nauka w Polsce PAP. Opublikował m.in. dwa przewodniki turystyczne po Egipcie, a ostatnio – popularnonaukową książkę „Wielka Piramida. Tajemnice cudu starożytności” o największej egipskiej piramidzie.
Zanieczyszczenie światłem nasila się. Polskie niebo w nocy bywa jaśniejsze niż za dnia
Nocne niebo w Polsce w cale nie jest ciemne. W 2022 roku było ono średnio o blisko 150 proc. jaśniejsze niż niebo naturalne, a w miastach – kilka tysięcy razy jaśniejsze. Zanieczyszczenie światłem sięga nawet parków narodowych, zwłaszcza tych sąsiadujących z aglomeracjami.
W tym artykule: Zanieczyszczenie światłem w Polsce Przyczyny zanieczyszczenia światłem Dlaczego światło może być szkodliwe? Jak walczyć z zanieczyszczeniem światłem? Światło wywołuje pozytywne skojarzenia. Jest ono przecież wrogiem ciemności i mroku. Okazuje się jednak, że jego nadmiar może być szkodliwy, zwłaszcza w nocy. Świat od kilku dekad zmaga się z coraz większym zanieczyszczeniem światłem. Zanieczyszczenie światłem w Polsce Niedawno ukazał się nakładem Centrum Badań Kosmicznych PAN raport przygotowany przez grupę ekspercką Light Pollution Think Tank. To pierwszy taki dokument w Polsce, który kompleksowo diagnozuje stopień zanieczyszczenia światłem w naszym kraju. Co z niego wynika? – W 2022 roku naturalne nocne niebo nad Polską już nie występowało wcale. Bliskie ideałowi było tylko nad Bieszczadami – zaledwie o 6 proc. jaśniejsze niż niebo wolne od zanieczyszczenia światłem. Nad dużymi miastami to pojaśnienie wynosiło już kilka tysięcy procent – mówi cytowany w informacji prasowej główny redaktor raportu, dr hab. Andrzej Kotarba z Centrum Badań Kosmicznych PAN. Dodaje, że w przypadku Warszawy, Krakowa, czy Poznania w 2022 roku niebo zawsze było jaśniejsze, niż powinno być po zmroku. – W tych miastach prawdziwa noc nigdy nie nastała – zaznacza dr Kotarba. Przyczyny zanieczyszczenia światłem Autorzy raportu zauważają, że na masową skalę modernizowane jest oświetlenie publiczne. Latarnie przy drogach czy chodnikach są oczywiście pożądane, ale instalowane często w sposób bezrefleksyjny. Moc LED-ów jest za duża, obudowy latarń kierują snop światła na boki lub w górę. Poza tym barwa „żarówek” jest zbyt zimna (powinna być bursztynowa, ciepła). – Niska świadomość społeczna zanieczyszczenia światłem w połączeniu z niekontrolowanym rozświetleniem nocy każą przypuszczać, że diagnozowany problem będzie się nasilał – uważają autorzy dokumentu. Dlaczego światło może być szkodliwe? Na zjawisko zwracają uwagę nie tylko zaniepokojeni astronomowie, którzy mają utrudnione obserwacje ciał niebieskich. Ale też biolodzy czy lekarze. Okazuje się, że niepożądane światło nocą zakłóca rytm dobowy u ludzi. Może to prowadzić do osłabienia układu odpornościowego, a nawet wzrostu zachorowań na raka. Zbyt silne światło to też zagrożenie dla kierowców, którzy mogą zostać po prostu oślepieni przez za mocne LED-y czy tablicę reklamową. Nadmiar sztucznego światła jest szkodliwy również dla zwierząt i roślin. Jak walczyć z zanieczyszczeniem światłem? Autorzy raportu uważają, że należy uwzględnić światło w definicji emisji. A co za tym idzie, przypisać mu normy emisji w zgodzie ze współczesnym stanem wiedzy naukowej na temat negatywnych skutków zanieczyszczenia światłem. Skoro są normy emisji zanieczyszczenia powietrza, to dlaczego nie miałoby być podobnych norm związanych ze światłem? Aż 96,8 % polskiego nieba jest zanieczyszczone światłem! To źle wpływa na nasze zdrowie Zanieczyszczenie światłem nieba może wywoływać zaburzenia snu, nastroju i metabolizmu. W CBK PAN powstają właśnie interaktywne mapy, które mają uświadomić wszystkim mieszkańcom miast, ... Tymczasem światło w polskim systemie prawnym nie jest interpretowane jako zagrożenie. Obowiązujące przepisy nie odzwierciedlają problemu nadmiarowego światła albo ograniczają się jedynie do rekomendacji i zaleceń, które nie są obligatoryjne. Ochrona naturalnej nocy miała charakter nieformalny i wynikała z działań oddolnych. Eksperci optują też za opracowaniem i wdrożeniem krajowej polityki zrównoważonego oświetlenia, która racjonalizowałaby użytkowanie publicznych i prywatnych instalacji oświetleniowych. Przyczyniłoby się to do redukcji zanieczyszczenia światłem w gminach nim dotkniętych i ochroniła przed degradacją naturalne środowisko nocy. Zanieczyszczenie światłem nie jest monitorowane przez żadną z państwowych służb. W ostatnich latach to niekorzystne zjawisko obserwowane jest przez badaczy z uczelni i instytucji naukowych oraz przez organizacje pozarządowe. Źródło: Light Pollution Think Tank. Nasz ekspert Szymon Zdziebłowski Dziennikarz naukowy, z wykształcenia archeolog śródziemnomorski. Przez wiele lat był związany z Serwisem Nauka w Polsce PAP. Opublikował m.in. dwa przewodniki turystyczne po Egipcie, a ostatnio – popularnonaukową książkę „Wielka Piramida. Tajemnice cudu starożytności” o największej egipskiej piramidzie.
Zanieczyszczenie światłem to poważny problem nie tylko dla astronomów. Szkodzi ono także ludziom
Zanieczyszczenie światłem jest nie tylko bolączką dla astronomów prowadzących obserwacje gwiazd. Niepotrzebne sztuczne światło używane nocą źle wpływa na zachowania dzikich zwierząt i degraduje zdrowie ludzi. Co musisz wiedzieć o zanieczyszczeniu światłem?
W tym artykule: Czym jest zanieczyszczenie światłem? Rodzaje zanieczyszczenia światłem Dlaczego zanieczyszczenia światłem jest szkodliwe? Jak walczyć z zanieczyszczeniem świetlnym? Chcesz się wyspać i cieszyć się zdrowiem? Wyłącz światło Problem nadmiernego nocnego oświetlenia narasta Na co dzień mamy do czynienia z różnego rodzaju zanieczyszczeniami środowiska, które dotyczą powietrza, wody czy gleby. Wśród nich są pył, chemikalia, czy hałas. Ale czy światło może być niekorzystne? Przecież światło, w przeciwieństwie do mroku, wywołuje pozytywne skojarzenia. Czym jest zanieczyszczenie światłem? Zanieczyszczenie światłem (ang. light pollution) jest zaburzaniem nocnego środowiska naturalnego światłem emitowanym przez człowieka, głównie w postacie oświetlenia zewnętrznego. Mowa tu m.in. o latarniach, halogenach czy neonach. Nie oznacza to, że każde oświetlenie zewnętrzne należy uznać za generujące zanieczyszczenie świetlne. Takie zjawisko występuje tylko wtedy, kiedy sztuczne światło stosowane jest w sposób niewłaściwy. Rodzaje zanieczyszczenia światłem Eksperci wskazali na kilka kategorii zanieczyszczenia światłem. Wśród nich te są najważniejsze: smog świetlisty – mamy z nim do czynienia, gdy oświetlenie zewnętrzne emitowane jest ku niebu, ku górze. Następne jest rozpraszane przez chmury, mgły i cząsteczki zanieczyszczające atmosferę. Smog świetlisty widoczny jest w postaci łuny, którą można zaobserwować w miastach i na wsiach. olśnienie – bywa, że zewnętrzne źródła świata, np. LED-owe latarnie są zbyt silne, a ich światło zbyt rażące. Taka nadmierna jasność przyczynia się do powstawania kontrastów, które powodują nocą dyskomfort dla oczu obserwator– przyczynia się do wypadków drogowych. światło niepożądane – takim terminem określa się światło, które przedostaje się przez okna domów i mieszkań. W ten sposób przyczynia się do zaburzania snu. Dlaczego zanieczyszczenia światłem jest szkodliwe? Ciemność jest potrzebna nie tylko zwierzętom, ale też ludziom. Nie chodzi jedynie o możliwość oglądania pięknego rozgwieżdżonego nieba, ale też o zdrowie. Oto głównie problemy związane z nadmiarem sztucznego światła nocą: zdrowie ludzi – niepożądane światło nocą zakłóca rytm dobowy u ludzi. Jest to istotna medyczna przyczyna zmniejszonej produkcji melatoniny (hormon, dzięki któremu czujemy się senni), osłabienia układu odpornościowego, wzrostu zachorowań na raka; obserwacje astronomiczne – świetlisty smog powoduje, że w niektórych obszarach po prostu nie widać gwiazd i innych ciał niebieskich. Zjawisko to coraz bardziej przeszkadza nie tylko amatorom astronomii, ale też profesjonalnym obserwatorom; bezpieczeństwo na drodze – zjawisko olśnienia, spowodowane np. przez rażącą tablicę reklamową może doprowadzić do wypadku. dobrostan zwierząt – zdaniem naukowców nadmiar sztucznego światła jest szkodliwy m.in. dla ptaków. Dezorientuje migrujące ptaki. Bywa że, gdy te wpadną w snop światła, nie potrafią się z niego wydostać. Stwierdzono mniejszy poziom melatoniny u bocianów, gniazdujących w Zielonej Górze. Hormon ten odpowiada nie tylko za sen, ale też nawigację u tych zwierząt, zatem mogą mieć trudność z trafieniu do gniazd; rośliny – niektóre rośliny rosnące obok latarń mają zaburzone cykle życiowe i przestają kwitnąć. To z kolei może spowodować, że nie zostaną zapylone. Jak walczyć z zanieczyszczeniem świetlnym? Wbrew pozorom rozsądne gospodarowanie światłem jest bardzo proste. Wymaga jednak świadomych działań i przestrzegania kilku prostych zasad. Przy okazji można zaoszczędzić na zużyciu energii elektrycznej. świeć tam, gdzie jest to konieczne – nie wszystkie miejsca wymagają oświetlenia. Dlatego przy wyborze ustawienia latarni lub halogenu zastanów się dwa razy; obudowa latarni – korzystaj z takich obudów światła zewnętrznego, które kierują snop światła ku ziemi. Nie montuj „kul światła”, które powodują, że światło emitowane jest ku górze. Zwróć uwagę, by światło nie padało na elewacje budynków – tam światło nie jest potrzebne!; kolor światła – zwłaszcza w przypadku oświetlenie LED-owego pamiętaj, by wybrać ciepłą barwę (bursztynową) zamiast białej;. moc lampy – lampy LED-owe „kuszą”, by użyć większej mocy, bo przecież i tak pobierają niewiele energii. Zastanów się, czy lampa naprawdę musi tak mocna; elementy dodatkowe – by światło nie padało na elewacje budynków, warto posadzić między źródłem światła a domem drzewa. Drzewa ograniczają też rozproszenie wtórne światła, dzięki czemu ograniczone jest zjawisko smogu świetlistego. Chcesz się wyspać i cieszyć się zdrowiem? Wyłącz światło Jako kluczowy element walki z zanieczyszczeniem świetlnym można wskazać na zdrowie. Prawdziwą plagą jest obecnie bezsenność. Być może wiele osób nie zdaje sobie sprawy z tego, że ważne jest to, by spać w pokoju, w którym jest ciemno. Jest to związane z melatoniną, hormonem snu, który obniża ciśnienie krwi, poziom glukozy i temperaturę ciała. Są to istotne czynniki odpowiedzialne za spokojny sen. Melatoninę wydziela gruczoł zwany szyszynką, ale dzieje się to, gdy jest ciemno. Hormon ten odpowiada za pracę zegara biologicznego i regulujące rytmy dobowe, między innymi snu i czuwania. Tego hormonu jest mniej, gdy wpatrujemy się w ekran monitora lub telefonu komórkowego, które dodatkowo emitują niebieskie światło o krótkiej długości fal. Warto używać wieczorową porą filtrów światła niebieskiego. Sztuczne oświetlenie, które może docierać do sypialni z zewnątrz, przez okna, ale też znajdujące się w pokoju, nienaturalnie podnosi w nocy poziom kortyzolu, co zakłóca sen. Dodatkowe światło zaburza funkcjonowanie naszego zegara biologicznego. Nie tylko obniża jakość snu, ale też może prowadzić do nadwagi i otyłości. Taki wniosek wynika m.in. z badań przeprowadzonych na dużej grupie osób w Wielkiej Brytanii. Dlaczego Księżyc świeci? Jak to się dzieje, że nasz naturalny satelita potrafi przyćmić swoim blaskiem gwiazdy? Dlaczego Księżyc świeci? Ponieważ jego powierzchnia odbija światło pochodzące ze Słońca. A pomimo faktu, że czasami wydaje się świecić bardzo jasno, Księżyc odbija zaledwie od trzech... Problem nadmiernego nocnego oświetlenia narasta Coraz częściej dyskutuje się i działa w kierunku ograniczenia zanieczyszczeń powietrza. W ostatnich latach w Polsce rozpoczęła się debata publiczna na temat smogu i jego konsekwencji dla życia ludzi. Jednak ciągle niewiele osób zdaje sobie sprawę z zagrożenia związanego z nadmiarem światła nocną porą. – Zanieczyszczenie sztucznym oświetleniem w skali świata przyrasta w błyskawicznym tempie. Szacuje się, że tylko w USA jest to ok. 6 proc. rocznie. Pora zacząć więc bić na alarm – stwierdziła w rozmowie z portalem Nauka w Polsce emerytowana profesor Wydziału Biologii Uniwersytetu Warszawskiego, Krystyna Skwarło-Sońta. Źródła: 1. red. Sze-leung Cheung, Zanieczyszczenie światłem, Polskie Towarzystwo Astronomiczne 2019 2. Projekt Wygasz 3. Ciemne niebo 4. Nauka w Polsce - PAP Nasz ekspert Szymon Zdziebłowski Dziennikarz naukowy, z wykształcenia archeolog śródziemnomorski. Przez wiele lat był związany z Serwisem Nauka w Polsce PAP. Opublikował m.in. dwa przewodniki turystyczne po Egipcie, a ostatnio – popularnonaukową książkę „Wielka Piramida. Tajemnice cudu starożytności” o największej egipskiej piramidzie.
Woda w weneckim kanale przybrała nienaturalnie zielony kolor. Władze miasta szukają winnych
Mieszkańcy Wenecji zauważyli w niedzielę rano tajemniczą, zieloną ciecz w Wielkim Kanale, niedaleko mostu Rialto. Władze szukają odpowiedzialnych za ten incydent, a aktywiści nie przyznają się do winy. Czy substancja jest niebezpieczna dla zdrowia?
W tym artykule: Współczesne problemy Wenecji Tajemnicza zielona ciecz w weneckim kanale Aktywiści zwracają uwagę na problemy naszej planety Wenecja to jeden z najbardziej turystycznych regionów Włoch. Miasto położone w lagunie na licznych bagnistych wyspach przyciąga niepowtarzalną atmosferą, wspaniałą architekturą i infrastrukturą oraz słynnym karnawałem i festiwalem filmowym. Nic dziwnego zatem, że obszar znalazł się na liście światowego dziedzictwa UNESCO, a odwiedzający słoneczną Italię chcą zobaczyć to magiczne miejsce. Współczesne problemy Wenecji Chociaż włoskie miasto na wodzie zachwyca niezapomnianymi widokami oraz kusi wycieczkami gondolą wzdłuż wąskich kanałów, region zmaga się ze swoimi problemami. Po pierwsze – Wenecja tonie. Eksperci twierdzą, że rocznie poziom wody podwyższa się o kilka milimetrów. Szacuje się, że pod koniec XXI wieku zabytkowa zabudowa ma znaleźć się nawet pół metra pod wodą. Władze postanowiły, że w mieście powstanie specjalny system śluz, który ma kontrolować tę sytuację. Innym problemem Wenecji są częste powodzie. Ulice są wówczas zatapiane, a domy zalewane, co jest szczególnie uciążliwe dla mieszkańców. Z drugiej strony, jak nie nadmiar wody, to susza. Globalne ocieplenie od wielu lat daje o sobie znać i w okresie letnim kanały niemalże całkowicie wysychają. Gondolierzy muszą wówczas udać się na przymusowy urlop, a turyści są niepocieszeni. Nie mogą kursować wówczas również taksówki wodne, pogotowie, a także promy. Naukowcy zwracają uwagę, że prowadzi to również do dramatycznej sytuacji flory i fauny regionu. Tajemnicza zielona ciecz w weneckim kanale W niedzielę na listę zmartwień Wenecjan trafiła nowa udręka. Woda w Wielkim Kanale (wł. Canale Grande) zmieniła kolor na fluorescencyjny zielony. Rano mieszkańców powitał widok wielkiej fosforyzującej plamy, która spowodowała niemałą konsternację. – Rano w Canale Grande pojawiła się plama fosforyzującej zielonej cieczy, zgłoszona przez niektórych mieszkańców w pobliżu mostu Rialto. Prefekt zwołał pilne spotkanie z policją w celu zbadania pochodzenia cieczy – poinformował na Twitterze Luca Zaia, prezydent regionu Veneto. Regionalna agencja ochrony środowiska pobrała próbki wody. Ustaliła, że tajemnicza ciecz nie jest trująca i nie zagraża zdrowiu. Wenecja po raz pierwszy od 500 lat otwiera jeden z najbardziej tajemniczych zabytków. Co to takiego? Od XVI wieku nikt go nie widział od środka. Chodzi o budynek, który znajduje się na Placu św. Marka. Teraz właściciele postanowili w końcu udostępnić zabytek zarówno dla mieszkańców, j... Luca Zaia uważa, że ktoś celowo wypuścił substancję do kanału. prawdopodobnie była to forma happeningu lub protestu. Prezydent zaznacza jednak, że obawia się, iż precedens stanie się pożywką dla przyszłych wandali, którzy mogą chcieć pójść tą samą drogą. – Niepokoi mnie ryzyko ewentualnej rywalizacji, jeśli chodzi o takie gesty. Mogą stać się zachętą dla osób szukających rozgłosu – dodaje Zaia. Aktywiści zwracają uwagę na problemy naszej planety Miejski radny Andrea Pegoraro od razu wskazał winnych twierdząc, że za incydentem stoją aktywiści klimatyczni. Jednak żaden aktywista nie przyznał się do zanieczyszczenia kanału. Co ciekawe, zaledwie tydzień wcześniej grupa Ultima Generazione (Ostatnie Pokolenie) wlała do fontanny di Trevi w stolicy Włoch czarny płyn z węgla drzewnego. Z kolei na początku maja inni działacze na rzecz ekologii wlali czarną substancję do fontanny Czterech Rzek na Piazza Navona. Podobnie było w przypadku fontanny Barcaccia u stóp Schodów Hiszpańskich. Portal CNN przypomina, że to nie pierwszy raz, gdy woda w kanale weneckim przybrała zielony kolor. W 1968 roku argentyński artysta Nicolás García Uriburu wlał do kanału barwnik o nazwie fluoresceina. To organiczny związek chemiczny, który w roztworach zasadowych wykazuje zielonożółtą fluorescencję. Do incydentu doszło w trakcie słynnego Biennale w Wenecji. Uriburu chciał wówczas zwrócić uwagę całego świata na problemy związane z ekologią, a także na fakt, jak człowiek zanieczyszcza naturę. Źródło: CNN Nasz ekspert Jakub Rybski Dziennikarz, miłośnik kina niezależnego, literatury, ramenu, gier wideo i dobrego rocka. Wcześniej związany z telewizją TVN24 i Canal +. Zawodowo nie boi się podejmować żadnego tematu, prywatnie bardzo zainteresowany polityką. Autor bloga na Instagramie "Mini Podróże".
Bakterie naprawdę zjadają plastik. Czy to rozwiąże nasz problem z odpadami zanieczyszczającymi oceany?
Bakterie są w stanie rozłożyć plastik zanieczyszczający morskie ekosystemy. Po raz pierwszy wykazano to w laboratorium, w serii zaplanowanych eksperymentów.
W tym artykule: Czy bakterie zjadają plastik? Bakterie produkują dwutlenek węgla z plastiku To nie jest rozwiązanie problemu plastiku w oceanach Zakrętki od butelek, słomki, reklamówki, opakowania po żywności, kubki i talerze. To plastikowe śmieci, które najczęściej trafiają do oceanów. Międzynarodowa Unia Ochrony Przyrody (International Union for Conservation of Nature, IUCN) podaje, że co roku na całym świecie produkujemy 300 mln ton plastiku. 14 milionów ton jest wyrzucanych do oceanów. Niestety, ta liczba się nie zmniejsza. Szacuje się, że do połowy tego wieku ilość plastiku w oceanach będzie większa od ilości ryb. Co gorsza, plastik zbiera się tam, gdzie szczególnie zagraża morskiemu życiu. Cztery lata temu naukowcy zwrócili uwagę, że gromadzi się na powierzchni oceanów w miejscach, gdzie spędzają pierwsze dni życia młode rybki. Na spokojnych wodach służącym rybom za żłobki plastiku jest nawet siedem razy więcej niż ryb. Czy bakterie zjadają plastik? Co można z tym zrobić? To pytanie zadała sobie Maaike Goudriaan, doktorantka z Królewskiego Holenderskiego Instytutu Badań Morskich (Royal Netherlands Institute for Sea Research, NIOZ). 1000 rzek odpowiada za 80 proc. plastiku trafiającego do oceanów. Najwięcej z Azji Zespół naukowców z Holandii i Niemiec stworzył listę 1000 rzek na całym świecie, które przenoszą do oceanów najwięcej tworzyw sztucznych. Rocznie to od 0,8 mln do 2,7 mln ton odpadów. <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/jednym-z-krajow-najbardziej-dotknietych-kryzysem-zwiazanym-z-odpadami-sa-indie-fot-getty-images-624b518.jpeg" width="938" height="528" alt="Jednym z krajów najbardziej dotkniętych kryzysem związanym z odpadami są Indie (fot. Getty Images)" title="Jednym z krajów najbardziej dotkniętych kryzysem związanym z odpadami są Indie (fot. Getty Images)" /> Jej uwagę przykuła bakteria Rhodococcus ruber. – Wiedzieliśmy, że w naturze bakteria ta tworzy na plastiku tzw. biofilm, czyli cienką warstwę komórek. Zmierzono również, że ilość plastiku znajdującego się pod biofilmem zmniejsza się – opowiada Goudriaan. Pozwalało to przypuszczać, że bakteria Rhodococcus ruber rozkłada plastik. Naukowczyni postanowiła wykazać to w laboratorium. Bakterie produkują dwutlenek węgla z plastiku Specjalnie na potrzeby eksperymentów Goudriaan zamówiła plastik, w którego skład wchodził węgiel C-13. Ten stabilny izotop węgla – rzadszy niż zwykły węgiel, czyli C-12 – wykorzystywany jest m.in. w spektrometrii masowej. W tym przypadku posłużył do wykazania, że bakterie są w stanie rozbić cząsteczki plastiku i uwolnić wchodzący w ich skład węgiel. Goudriaan umieściła przygotowany plastik w wodzie morskiej. Następnie oświetliła próbkę promieniami UV. Wiadomo, że promieniowanie UV powoduje rozpad plastiku na mniejsze fragmenty. To właśnie tak powstaje mikroplastik (drobinki plastiku poniżej 5 mm średnicy) i nanoplastik (plastik mniejszy od 10 nm). Te drobinki są często połykane przez morskie organizmy. Tak przygotowanym plastikiem zajęły się następnie bakterie Rhodococcus ruber. Wkrótce okazało się, że na powierzchni zbiornika zaczął zbierać się dwutlenek węgla. W jego skład wchodził izotop węgla C13. Wskazywało to, że pochodzi on z rozłożonego plastiku. To nie jest rozwiązanie problemu plastiku w oceanach – Po raz pierwszy udowodniliśmy eksperymentalnie, że bakterie faktycznie rozkładają plastik na dwutlenek węgla i inne cząsteczki – skomentowała Maaike Goudriaan. Dodała, że Rhodococcus ruber są najpewniej w stanie rozłożyć jeden procent dostępnego plastiku rocznie. Zmutowane bakterie "jedzą" plastik. Naukowcy: i to w kilka godzin Nieznane dotąd enzymy zmutowanych bakterii potrafią rozbić tworzywa sztuczne do prostych elementów, z których można potem zrobić nowe butelki wysokiej jakości. Spośród 100 tys. kandydató... Czy to oznacza, że mikroorganizmy trawiące plastik rozwiążą problem zanieczyszczenia oceanów? Niestety nie. – Nasze doświadczenia wykazały jedynie, że proces rozkładu plastiku przez bakterie jest co do zasady możliwy – mówi Goudriaan. – Nie wyjaśniają jednak zagadki, co się dzieje z plastikiem w wodzie morskiej. Jeśli zacznie się śledzić wszystkie zanieczyszczenia, jakie do niej trafiają, wiele z nich znika. Częściowo mogłaby to wyjaśniać działalność bakterii trawiących plastik. Ale tylko częściowo – dodaje badaczka. Czy i w jakim tempie plastik może być rozkładany w naturze? By odpowiedzieć na te pytania, zdaniem Goudriaan konieczne są dalsze eksperymenty. – Mam nadzieję, że ostatecznie uda się policzyć, ile dokładnie plastiku trawią bakterie. Jednak, by rozwiązać problem zanieczyszczenia oceanów, lepsze od usuwania plastiku jest zapobieganie wrzucaniu go do wody. A to możemy zrobić tylko my, ludzie – mówi badaczka. Eksperymenty Maaike Goudriaan zostały opisane w artykule opublikowanym w czasopiśmie „Marine Pollution Bulletin”. Źródła: EurekAlert, Marine Pollution Bulletin, IUCN. Nasz ekspert Magdalena Salik Dziennikarka naukowa i pisarka, przez wiele lat sekretarz redakcji i zastępczyni redaktora naczelnego magazynu „Focus". Wcześniej redaktorka działu naukowego „Dziennika. Polska, Europa, Świat”. Pasjami czyta i pisze, miłośniczka literatury popularnonaukowej i komputerowych gier RPG. Więcej: magdalenasalik.wordpress.com
Starożytne miasta Majów były bardzo toksyczne. Naukowcy wyjaśniają, czym dokładnie zostały zatrute
Badacze odkryli, że ziemia, którą zamieszkiwali Majowie, została przed laty poważnie zatruta rtęcią. Co więcej, tak bardzo, że do dziś stanowi potencjalne niebezpieczeństwo. Jak zatem doszło do zatrucia gleby tym groźnym pierwiastkiem?
W tym artykule: Większość miast Majów była zanieczyszczonych rtęcią Dlaczego Majowie tak chętnie korzystali z rtęci? Czy rtęć była pośrednią przyczyną problemów cywilizacji Majów? Dlaczego rtęć jest szkodliwa? Cywilizacja Majów nie przestaje zaskakiwać i wciąż jest pełna tajemnic. Z każdym kolejny odkryciem naukowym badacze wiedzą coraz więcej o majańskiej tradycji, historii i zwyczajach. Zaledwie w lipcu tego roku opublikowano badania, które wykazały, że przyczyną upadku tej starożytnej cywilizacji były dotkliwe konsekwencje zmian klimatycznych. Większość miast Majów była zanieczyszczonych rtęcią Okazuje się jednak, że nie były to jedyne problemy dawnych mieszkańców Ameryki Środkowej. W artykule opublikowanym na łamach czasopisma naukowego „Frontiers in Environmental Science” naukowcy opisują, jak Majowie doprowadzili do zanieczyszczenia ziemi rtęcią. To, co najbardziej niepokoi badaczy to fakt, że w niektórych miejscach zatrucie jest tak duże, że wciąż stanowi zagrożenie dla zdrowia. Autorzy badań przeanalizowali tereny większości Mezoameryki, którą zamieszkiwali Majowie. To Meksyk, Gwatelama, Belize, Salwador i Honduras. Archeolodzy zwracają uwagę na to, że we wszystkich dawnych ośrodkach kultury i miastach Majów odnajdowano m.in. naczynia wypełnione rtęcią oraz artefakty pomalowane cynobrem. Badacze twierdzą, że między 250 a 1100 r. n.e. ludność ta bardzo często używała rtęci oraz produktów, które ją zawierała. Dlaczego Majowie tak chętnie korzystali z rtęci? – Zanieczyszczenie środowiska rtęcią zwykle występuje we współczesnych obszarach miejskich lub krajobrazach przemysłowych. Trudno wyjaśnić odkrycie rtęci, która występuje tak głęboko w ziemi, na której przed laty istniały miasta Majów. Musieliśmy skupić się na dogłębnej archeologicznej analizie regionu, aby określić, w jaki sposób na przestrzeni wieków, Majowie używali rtęci – twierdzi dr Duncan Cook, profesor geografii na Australijskim Uniwersytecie Katolickim i główny autor odkrycia. Ludzki ślad na dnie największej głębiny. Zanieczyszczenie rtęcią odkryte w Rowie Mariańskim W najgłębszej części Oceanu Spokojnego, w Rowie Mariańskim, odkryto toksyczne zanieczyszczenie rtęcią spowodowane przez człowieka. Naukowcy z Chin i USA do pobrania próbek z dna głębin w... <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/zanieczyszczenie-rtecia-spowodowane-jest-glownie-przez-dzialalnosc-czlowieka-fot-getty-images-8e79ae2.jpeg" width="933" height="700" alt="Zanieczyszczenie rtęcią spowodowane jest głównie przez działalność człowieka (fot. Getty Images)" title="Zanieczyszczenie rtęcią spowodowane jest głównie przez działalność człowieka (fot. Getty Images)" /> Badacze podkreślają, że starożytni Majowie używali rtęci zarówno do celów dekoracyjnych, jak i podczas rytuałów np. pogrzebowych. Uczeni odkryli, że zazwyczaj korzystano z zawierającego rtęć cynobru. Ale niektóre rzadkie zapisy archeologiczne wykazują, że korzystano także z płynnej formy pierwiastka, która jest najbardziej niebezpieczna. Takie przypadki odnotowano m.in. w Quiriqua w Gwatemali, El Paraiso w Hondurasie oraz w meksykańskim Teotihuacán. Czy rtęć była pośrednią przyczyną problemów cywilizacji Majów? Autorzy zwracają uwagę, że to pierwsze tak duże badania, w których dokonano przeglądu wszystkich danych, które dotyczą stężenia rtęci w glebie na stanowiskach archeologicznych Majów. Okazało się, że poziom zanieczyszczenia był największy w okresie klasycznym ich historii. Co więcej, dotyczy to prawie wszystkich stanowisk z wyjątkiem jednego. Stężenia wahają się od 0,016 ppm w Actuncan w Belize do 17,16 ppm w Tikal w Gwatemali. Naukowcy zaznaczają przy tym, że minimalny próg zatrucia wynosi już 1 ppm. Naukowcy sugerują, że rtęć, która była składnikiem m.in. majańskich farb, które pokrywały tarasy, podłogi i ceramiki mogła przez lata zostać „wypłukana”, a następnie przedostała się do gleby. – Czerwony barwnik cynobru był wartościową, a nawet świętą substancją dla Majów. Ci ludzie nie zdawali sobie sprawy z tego, jak śmiertelnie niebezpieczna jest rtęć – twierdzi dr Nicholas Dunning, współautor badania i profesor na Uniwersytecie Cincinnati. Badacze uważają, że rtęć, którą wykorzystywali Majowie, mogła być wydobywana z północnych i południowych regionów Mezoameryki, a następnie transportowana do reszty kraju. Naukowcy zastanawiają się teraz, czy tak duża ilość rtęci, która jest niezwykle niebezpieczna dla zdrowia i życia, mogła być pośrednią przyczyną kryzysów lub problemów społeczno-kulturowych cywilizacji Majów. Dlaczego rtęć jest szkodliwa? Rtęć jest pierwiastkiem chemicznym z grupy metali przejściowych. Jest jedynym metalem, który występuje w normalnych warunkach w stanie ciekłym. Rtęci używali już Rzymianie m.in. do ługowania piasków rzecznych, w celu wydobycia z nich srebra i złota. W czasach średniowiecznych alchemicy próbowali stworzyć złoto poprzez połączenie siarki z rtęcią. Należy jednak pamiętać, że jest to metal, który w dużym stężeniu jest niezwykle niebezpieczny dla człowieka. Zatrucie może prowadzić do skutków przewlekłych, takich jak: uszkodzenie ośrodkowego układu nerwowego nerek i wątroby, upośledzenie wzroku i słuchu, paraliż, w najgorszym wypadku może dojść nawet do śmierci. Źródło: Frontiers in Environmental Science
Zanieczyszczenie plastikiem naszej planety postępuje
Obecne tempo globalnej emisji plastiku do środowiska może wywołać skutki, których nie będziemy w stanie odwrócić - przekonuje nowe badanie. Według autorów, zanieczyszczenie plastikiem jest globalnym zagrożeniem, a działania mające na celu drastyczne zmniejszenie emisji plastiku do środowiska są „racjonalną odpowiedzią”.
W tym artykule: Plastikowe śmieci są już wszędzie Kolejny problem - wietrzenie plastiku Potencjalny punkt krytyczny nieodwracalnych szkód środowiskowych Plastikowe śmieci są już wszędzie Plastik znajduje się wszędzie na naszej planecie: od pustyń i szczytów górskich po głębokie oceany i arktyczne śniegi. Według stanu na rok 2016, szacunki dotyczące globalnej emisji plastiku do światowych jezior, rzek i oceanów wahały się od 9 do 23 milionów ton metrycznych rocznie, przy czym podobna ilość jest corocznie emitowana na lądzie i zanieczyszcza na nim wszystko od gleb po całe ekosystemy. Oczekuje się, że te liczby wzrosną prawie dwukrotnie do 2025 r., jeśli spełnią się scenariusze zakładające utrzymanie się obecnych tendencji. „Użycie plastiku jest głęboko zakorzenione w naszym społeczeństwie i wszędzie plastik przedostaje się do środowiska, nawet w krajach o dobrej infrastrukturze gospodarki odpadami" - mówi Matthew MacLeod, profesor Uniwersytetu Sztokholmskiego i główny autor badania. Twierdzi on, że stopień zanieczyszczenia plastikiem ma tendencję wzrostową, mimo że w ostatnich latach znacznie wzrosła świadomość naukowców i społeczeństwa na temat zanieczyszczenia plastikiem. Rozbieżność ta nie jest zaskakująca dla Mine Tekman, doktorantki w Instytucie Alfreda Wegenera w Niemczech i współautorki badania, ponieważ zanieczyszczenie plastikiem to nie tylko problem środowiskowy, ale także polityczny i ekonomiczny. Uważa ona, że obecnie oferowane rozwiązania, takie jak recykling i technologie oczyszczania, nie są wystarczające i że musimy zająć się problemem u jego podstaw. „Świat promuje rozwiązania technologiczne w zakresie recyklingu i usuwania plastiku ze środowiska. Jako konsumenci wierzymy, że gdy odpowiednio posegregujemy nasze plastikowe śmieci, to w magiczny sposób wszystkie zostaną poddane recyklingowi. Technologicznie, recykling plastiku ma wiele ograniczeń, a kraje, które mają dobrą infrastrukturę, eksportują swoje plastikowe odpady do krajów o gorszej infrastrukturze. Zmniejszenie emisji wymaga zdecydowanych działań, takich jak ograniczenie produkcji pierwotnego plastiku, aby zwiększyć wartość plastiku pochodzącego z recyklingu, oraz zakaz eksportu odpadów plastikowych, chyba że do kraju z lepszym systemem recyklingu" - mówi Tekman. Kolejny problem - wietrzenie plastiku Tworzywa sztuczne gromadzą się w środowisku, gdy emitowane ilości przekraczają te, które są usuwane przez inicjatywy oczyszczania i naturalne procesy środowiskowe, co następuje w wieloetapowym procesie zwanym wietrzeniem. „Wietrzenie plastiku zachodzi w wyniku wielu różnych procesów, a my przeszliśmy długą drogę w ich zrozumieniu. Ale wietrzenie stale zmienia właściwości plastikowych zanieczyszczeń, co otwiera pole do zadawania kolejnych pytań" - mówi Hans Peter Arp, badacz z Norweskiego Instytutu Geotechnicznego (NGI) i profesor Norweskiego Uniwersytetu Nauki i Technologii (NTNU), który jest również współautorem badania. "Degradacja jest bardzo powolna i nie jest skuteczna w zatrzymywaniu akumulacji, więc narażenie na zwietrzały plastik będzie się tylko zwiększać" - mówi Arp. Plastik jest zatem „słabo odwracalnym zanieczyszczeniem", zarówno z powodu jego ciągłej emisji, jak i trwałości w środowisku. Szczególnie zagrożone są odległe środowiska, jak wyjaśnia współautorka pracy, Annika Jahnke, badaczka z Centrum Helmholtza do Badań nad Środowiskiem (UFZ) i profesor na Uniwersytecie RWTH Aachen: „W odizolowanych od siedlisk ludzkich środowiskach(co jednak nie chroni ich niestety przed zanieczyszczeniem), plastikowe śmieci nie mogą być usunięte przez sprzątanie, a wietrzenie dużych plastikowych przedmiotów nieuchronnie spowoduje wytworzenie dużej liczby mikro- i nanoplastycznych cząstek, jak również wypłukiwanie substancji chemicznych, które zostały celowo dodane do plastiku i innych substancji chemicznych, które odrywają się od polimerowych struktur plastiku. Tak więc, plastik w środowisku jest podlegającym ciągłym zmianom problemem o rosnącej złożoności i mobilności. To, gdzie się gromadzi i jakie skutki może wywołać, jest trudne, a może nawet niemożliwe do przewidzenia." Potencjalny punkt krytyczny nieodwracalnych szkód środowiskowych Oprócz szkód środowiskowych, które zanieczyszczenia plastikowe mogą powodować same z siebie poprzez fakt, iż zaplątują się w nie zwierzęta i inne toksyczne efekty które są z nimi związane, mogą one również działać w połączeniu z innymi tzw. „stresorami” środowiskowymi w odległych obszarach, i wywoływać szeroko zakrojone, a nawet globalne skutki. Nowe badania przedstawiają szereg hipotetycznych przykładów takich następstw, w tym zaostrzenie zmian klimatycznych z powodu zakłócenia globalnego obiegu węgla w ekosystemie, a także utratę bioróżnorodności w oceanach, gdzie zanieczyszczenia plastikowe działają jako dodatkowy stresor. Oprócz tego, ogromnym problemem jest też postępująca utrata siedlisk wielu gatunków, spowodowana zmianami temperatury wody. Biorąc to wszystko pod uwagę, autorzy uważają, że zagrożenie, że emitowany dziś plastik może wywołać w przyszłości trudne do odwrócenia skutki na globalną skalę, jest przekonującą motywacją do podjęcia działań i to o skali dostosowanej do potrzeb a nie woli politycznej. „W tej chwili obciążamy środowisko coraz większymi ilościami słabo odwracalnych zanieczyszczeń plastikowych. Jak dotąd nie widzimy powszechnych dowodów na negatywne konsekwencje, ale jeśli wietrzenie plastiku wywoła naprawdę rozległy efekt, prawdopodobnie nie będziemy w stanie go odwrócić" - ostrzega MacLeod. „Koszt zignorowania nagromadzenia trwałych zanieczyszczeń plastikowych w środowisku może być ogromny. Racjonalnym posunięciem jest jak najszybsze działanie w celu ograniczenia emisji plastiku do środowiska. Musimy to zrobić dla naszego własnego dobra"
1000 rzek odpowiada za 80 proc. plastiku trafiającego do oceanów. Najwięcej z Azji
Zespół naukowców z Holandii i Niemiec stworzył listę 1000 rzek na całym świecie, które przenoszą do oceanów najwięcej tworzyw sztucznych. Rocznie to od 0,8 mln do 2,7 mln ton odpadów.
Wcześniejsze badania nad zanieczyszczeniem mórz i oceanów wykazały, że ogromna ilość plastiku wytworzonego przez człowieka przedostaje się do oceanów za pośrednictwem rzek. Choć inne badania mówiły o 100 kluczowych rzekach, nowa analiza, przeprowadzona w ramach projektu The Ocean Cleanup, wskazuje, że aż 1000 z nich odpowiada za transport 80 proc. wszystkich tworzyw sztucznych, jakie trafiają do oceanów w ciągu roku. Autorów badania zaskoczył fakt, że małe rzeki miejskie okazały się największym źródłem zanieczyszczeń. Naukowcy stworzyli też mapę przedstawiającą ujścia tych najbardziej zanieczyszczonych rzek. Najwięcej z nich znajduje się na południowym wybrzeżu Azji oraz w Ameryce Południowej. Wiatr i deszcz znoszą śmieci do rzek W ramach tych nowych badań naukowcy podjęli próbę znalezienia głównych czynników decydujących o tym, które z rzek stają się kanałami transportowymi dla odpadów. Postanowili prześledzić drogę tworzyw sztucznych od miejsca ich wykorzystania do oceanu. Dzięki temu odkryli, że decydujące są: wiatr i opady, które przenoszą tworzywa sztuczne z obszarów lądowych do wód; sposób użytkowania ziemi i jej ukształtowanie (niektóre rodzaje terenu mogą ułatwić przemieszczanie tworzyw sztucznych przez siły natury) oraz odległość od morza czy oceanu, czyli dystans, jaki muszą pokonać plastikowe odpady, aby dostać się do wód. View oEmbed on the source website Co oczywiste, głównym czynnikiem wpływającym na prawdopodobieństwo przedostania się tworzyw sztucznych do oceanu okazało się ostatnie ze wspomnianych uwarunkowań. W badaniu stwierdzono, że tworzywa używane w pobliżu oceanu lub w pobliżu nieodległych od niego rzek mają większą „szansę” wypłynąć na szerokie wody. W każdej próbce owoców morza badacze znaleźli plastik Naukowcy z Australii kupili w sklepie po kilka sztuk 5 różnych typów owoców morza i przebadali je na obecność mikroplastiku. Posłużono się metodą pozwalającą jednocześnie identyfikowa.. Małe rzeki – wielki problem Tak zidentyfikowane czynniki – czyli warunki pogodowe, ukształtowanie terenu i odległość od linii brzegowej – posłużyły naukowcom do oszacowania, które rzeki mogą nieść ze sobą najwięcej zanieczyszczeń. Wcześniejsze badania przyniosły dowody na to, że większość tworzyw sztucznych wrzucanych do oceanu pochodzi z kilku dużych systemów rzecznych. Nowe dowody sugerują, że sprawa jest o wiele bardziej skomplikowana. Naukowcy zbadali tysiące systemów rzecznych, analizując ich cechy geologiczne, bliskość zamieszkałych obszarów oraz dystans od zaludnionych rejonów rzek do ich ujścia. Dzięki temu odkryli, że bardzo dużo plastikowych odpadów trafia do oceanów także za pośrednictwem mniejszych rzek. Twoje dżinsy zanieczyszczają ocean. W wodach Arktyki znaleziono mikrowłókna Podczas prania dżinsowej odzieży do wody przedostają się tysiące mikrowłókien. Jedna para spodni w trakcie jednego prania uwalnia ich niemal 56 000. To poważny problem, bo naukowcy właśni... „Odpady z tworzyw sztucznych w coraz większym stopniu gromadzą się w środowisku morskim. Dane dotyczące rozmieszczenia i ilościowego określenia źródeł rzecznych, wymagane do opracowania skutecznych środków łagodzących, są ograniczone” - napisali autorzy w podsumowaniu badania. Mają nadzieję, że ich ustalenia pozwolą opracować nowe rozwiązania, które ograniczą ilość trafiającego do oceanu plastiku. Mikroplastik w oceanie i na talerzu Opublikowane w 2020 roku badania wykazały, że obecnie mikroplastik można znaleźć w każdej próbce mięsa ryb i owoców morza. Co więcej – próbki mikroplastiku, pochodzącego najpewniej z odzieży, znaleziono w wodach Arktyki i na szczycie Mount Everestu. Mikroplastik spada na nas także z nieba – razem z deszczem. Zanieczyszczenie globalnych wód mikroplastikiem i odpadami z tworzyw sztucznych wydaje się problemem nie do rozwiązania. Część ekspertów uważa, że jedyne, co nam zostało, to ograniczanie strat. Niestety mimo coraz liczniejszych badań potwierdzających, że mikroplastik jest wszędzie, politycy i przedsiębiorcy nadal bezczynnie przyglądają się rozwojowi sytuacji. Naukowcy stworzyli „bio-plastik”. W pełni biodegradowalny w ciągu godzin Zespół pod kierunkiem profesor Ting Xu ogłosił, że z powodzeniem stworzył materiał, który może prawie całkowicie ulegać biodegradacji w łatwych do osiągnięcia warunkach, jak wysoka te... <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/placeholder-57f1130.jpg" width="600" height="400" alt="Plastikowe śmieci są regularnie wyrzucane na plaże na całym świecie. Tu Kedonganan na Bali w Indonezji (fot. Putu Sayoga / Bloomberg via Getty Images)" title="Plastikowe śmieci są regularnie wyrzucane na plaże na całym świecie. Tu Kedonganan na Bali w Indonezji (fot. Putu Sayoga / Bloomberg via Getty Images)" /> źródło: Phys.org
Naukowcy stworzyli „bio-plastik”. W pełni biodegradowalny w ciągu godzin
Zespół pod kierunkiem profesor Ting Xu ogłosił, że z powodzeniem stworzył materiał, który może prawie całkowicie ulegać biodegradacji w łatwych do osiągnięcia warunkach, jak wysoka temperatura lub zanurzenie w wodzie.
Zanieczyszczenia plastikiem jest jednym z największych problemów środowiskowych. Zgodnie z badaniami z 2015 roku, w światowych wodach pływa blisko 150 milionów ton plastikowych odpadów, a najnowsze szacunki pokazują, że w 2040 roku będzie to już 600 mln ton. Każdego roku do mórz i oceanów trafia średnio 8 mln ton plastiku. Recykling i odzyskiwanie tworzyw sztucznych to wciąż nasz pięta Achillesowa. Naukowcy od dawna szukają rozwiązania, które pozwoli skutecznie walczyć z plastikowymi odpadami, a nadzieją na sukces jest najnowszy wynalazek naukowców z Uniwersytetu Kalifornijskiego w Berkeley w Stanach Zjednoczonych. Zespół pod kierunkiem profesor Ting Xu ogłosił, że z powodzeniem stworzył materiał, który może prawie całkowicie ulegać biodegradacji w łatwych do osiągnięcia warunkach, jak wysoka temperatura lub zanurzenie w wodzie. Aby stworzyć innowacyjny materiał, naukowcy osadzili specjalne cząsteczki w tworzywie sztucznym wykonanym z biodegradowalnych polimerów - polilaktydu (inaczej polikwasu mlekowego, PLA) i polikaprolaktonu (PCL). Polimery te są już powszechnie stosowane w kompostowalnych tworzywach sztucznych. Zastosowane „specjalne cząsteczki” to enzymy, które mają zdolność degradacji tworzywa sztucznego i przekształcania go w kwas mlekowy, o ile zostaną spełnione odpowiednie warunki. Enzymy zostały otoczone polimerami, a następnie umieszczone we włóknach plastiku. Nie zmieniły one właściwości materiału, który nadal mógł być stosowany tak, jak zwykły poliestrowy plastik. Ale gdy wystawimy „nowy plastik” materiał na działanie ciepła i wody – ulegnie on niemal całkowitej biodegradacji. Autorzy badań podają, że powstały w ten sposób zmodyfikowany PLA w temperaturze 50°C uległ degradacji w ciągu sześciu. W przypadku PCL potrzebna była temperatura 40°C, a rozkład trwał dwa dni. Metoda ta umożliwia biodegradację 98 procent plastiku i nie pozostawiła opadów w postaci cząsteczek mikroplastiku. – Ludzie są obecnie przygotowani do przejścia na biodegradowalne polimery w jednorazowych tworzywach sztucznych, ale jeśli okaże się, że stwarza to więcej problemów niż daje zysku, polityka może się cofnąć. Zasadniczo możemy powiedzieć, że jesteśmy na dobrej drodze. Możemy rozwiązać problem polegający na tym, że tworzywa sztuczne jednorazowego użytku nie są biodegradowalne – wyjaśnia starsza autorka badań, profesor Ting Xu. Zespół zapewnia również, że zmodyfikowany poliester nie ulega degradacji w niskich temperaturach ani podczas krótkich okresów zawilgocenia. Oznacza to, że np. odzież z tego materiału mogłaby być bezpiecznie prana w niskich temperaturach, nie zaszkodziłby jej także pot. Podobnie bezpiecznie powinno być przechowywanie napojów w opakowaniach ze zmodyfikowanych tworzyw. Aby to zbadać naukowcy przechowywali próbki stworzonych tworzyw w temperaturze pokojowej przez trzy miesiące. Produkt praktycznie nie uległ zmianie. Ocean jak wielki zlew dla mikroplastiku. 14 mln ton opadło na dno Wiemy ile plastiku wpada do oceanów, wiemy też mniej więcej ile unosi się na jego powierzchni. Naukowcy odnajdywali śmieci z tworzyw sztucznych w najbardziej niedostępnych miejscach jak Antar... Badacze sprawdzili też, czy możliwe jest kompostowanie nowych tworzyw w wodzie. – Okazuje się, że zwykłe kompostowanie to za mało. Ludzie chcą kompostować odpady w swoim domu bez brudzenia rąk, chcą kompostować w wodzie, więc musieliśmy to zbadać – wyjaśnia Xu. Do sprawdzenia tej właściwości naukowcy użyli zwykłej ciepłej wody z kranu. Okazało się, że wystarczy podgrzać ją do odpowiedniej temperatury, a w naczyniu z wodą umieścić odpady z nowego tworzywa. Mogą rozłożyć się nawet w ciągu 36 godzin. Xu i jej zespół badają teraz zastosowanie tej metody modyfikacji w innych rodzajach tworzyw sztucznych. Chcą także opracować metodę większej kontroli nad poziomem biodegradowalności tak, aby plastik mógł częściowo ulegać biodegradacji, a resztę można było poddać recyklingowi. – Milenialsi powinni o tym pomyśleć i rozpocząć debatę, która zmieni sposób, w jaki komunikujemy się z Ziemią. Spójrz na wszystkie zmarnowane rzeczy, które wyrzucamy: ubrania, buty, elektronikę. Odbieramy zasoby Ziemi w szybszym tempie, niż możemy je zwrócić – podsumowuje Xu. Źródło: IFL Science
Polskie miasta w czołówce rankingu śmiertelności z powodu smogu. Najwyżej Górny Śląsk
Ponad tysiąc europejskich miast obejmują badania, które ukazały się w prestiżowym czasopiśmie The Lancet. Autorzy analizy oszacowali dla każdego z nich śmiertelność spowodowaną panującym tam zanieczyszczeniem powietrza. Niestety, Polska w rankingu ma mocną reprezentację.
W tym artykule: Włochy i Czechy wysoko Czas na zmianę norm Początek wielkiej analizy Badanie zawiera ranking europejskich miast o najwyższych wskaźnikach śmiertelności przypisywanych każdemu z dwóch badanych zanieczyszczeń powietrza: drobnemu pyłowi zawieszonemu (PM2,5) i dwutlenkowi azotu (NO2). Projekt badawczy był prowadzony przez Barcelona Institute for Global Health (ISGlobal) we współpracy z naukowcami ze Szwajcarskiego Instytutu Zdrowia Publicznego (Swiss TPH) oraz Uniwersytetu w Utrechcie. Wyniki pokazują, że co roku można by zapobiec odpowiednio 51000 (w przypadku zanieczyszczenia PM2,5) i 900 (NO2) przedwczesnym zgonom, gdyby wszystkie analizowane miasta osiągnęły poziomy tych zanieczyszczeń zgodne z normami zalecanymi przez Światową Organizację Zdrowia (WHO). Jeszcze więcej żyć można by ocalić, gdyby wszystkie badane miasta pod względem jakości powietrza dorównały najmniej zanieczyszczonemu miastu na liście. Wtedy liczby te sięgnęłyby odpowiednio 125 000 i 79 000. W pierwszej 10. miast o najwyższej śmiertelności z powodu PM2,5 są aż trzy lokacje z Polski – Górnośląski Związek Metropolitalny (2564-1739 możliwych do uniknięcia zgonów), Jastrzębie-Zdrój (102-71 zgonów) i Rybnik (164-113 zgonów). Dalej wcale nie jest lepiej – w pierwszej 50. polskie miasta zajmują łącznie aż 16 miejsc. Wśród nich: Żory, Warszawa, Radom, Kraków, Łódź, Lublin, Opole, Bielsko-Biała, Zgierz, Kielce, Tomaszów Mazowiecki, Częstochowa i Piotrków Trybunalski. W przypadku zanieczyszczenia NO2 sytuacja wygląda lepiej. Wśród pierwszych 50 państw znajduje się „tylko” Warszawa – na 24. miejscu. Włochy i Czechy wysoko – Zaobserwowaliśmy dużą zmienność wyników dla różnych analizowanych miast. Najwyższe wskaźniki śmiertelności związane z NO2, toksycznym gazem związanym głównie z ruchem samochodowym, stwierdzono w dużych miastach w krajach takich jak Hiszpania, Belgia, Włochy i Francja – skomentował wyniki Sasha Khomenko, główny autor badania ISGlobal. – W przypadku pyłu PM2,5 miasta o największej śmiertelności znajdowały się we włoskiej Dolinie Padu, południowej Polsce i wschodnich Czechach. Dzieje się tak dlatego, że pył zawieszony jest emitowany nie tylko przez pojazdy silnikowe, ale także przez inne źródła spalania, w tym przemysł, ogrzewanie gospodarstw domowych, spalanie węgla i drewna – dodał Khomenko. Najwyższy odsetek naturalnej śmiertelności, który można przypisać drobnemu pyłowi zawieszonemu, wynosił 15% w mieście Brescia (w rankingu brana jest pod uwagę liczba zgonów w odniesieniu do liczby mieszkańców, a nie liczba bezwzględna). Jeśli chodzi o dwutlenek azotu, najwyższy odsetek - do 7% śmiertelności naturalnej - stwierdzono w madryckim obszarze metropolitalnym. Na drugim końcu rankingu znajdują się miasta o najniższych wskaźnikach śmiertelności spowodowanej zanieczyszczeniem powietrza. Tu prym wiodą miasta północnoeuropejskie, zarówno w rankingu PM2,5, jak i NO2. Czas na zmianę norm – To pierwsze badanie oceniające śmiertelność spowodowaną zanieczyszczeniem powietrza na poziomie miast w Europie. Nasze ustalenia potwierdzają dowody sugerujące, że nie ma bezpiecznego progu narażenia, poniżej którego zanieczyszczenie powietrza jest nieszkodliwe dla zdrowia. Sugerują również, że obecnie obowiązujące prawodawstwo europejskie nie zapewnia wystarczającej ochrony zdrowia ludzi – powiedział Mark Nieuwenhuijsen, starszy autor badania i dyrektor Inicjatywy Urbanistyki, Środowiska i Zdrowia w ISGlobal. Wskazał, że wyniki badania pokazują, że maksymalne dopuszczane stężenie NO2 i PM2 powinno zostać zrewidowane przez prawo. – Mamy nadzieję, że władze lokalne będą mogły wykorzystać te dane do wdrożenia polityki planowania miejskiego i transportowego, mającej na celu poprawę zdrowia ludzi – powiedział Nieuwenhuijsen. Początek wielkiej analizy Badanie stanowi część projektu ISGlobal Ranking of Cities i jest pierwszym z serii analiz wpływu różnych czynników środowiskowych związanych z życiem miejskim na zdrowie, w tym zanieczyszczenia powietrza, hałasu, dostępu do terenów zielonych, efektów wysp ciepła itp. W badaniu zastosowano metodologię ilościowej oceny wpływu na zdrowie, która porównuje obecne poziomy zanieczyszczenia powietrza w miastach z dwoma alternatywnymi scenariuszami zakładającymi poprawę jakości powietrza. Opierając się na najnowszych dowodach naukowych dotyczących związku między poziomem zanieczyszczenia powietrza a śmiertelnością, naukowcy obliczyli wpływ, jaki oba scenariusze redukcji zanieczyszczenia powietrza miałyby na obciążenie śmiertelnością. Połączono trzy modele matematyczne, aby określić średnie poziomy każdego zanieczyszczenia w każdym mieście, przyjmując wartości z 2015 roku jako punkt odniesienia i porównując je z danymi z 2018 roku. Aby przeprowadzić porównania miast, badacze przypisali każdemu miastu wskaźnik obciążenia śmiertelnością. Wskaźnik obliczono za pomocą algorytmu, który wziął pod uwagę śmiertelność, procent rocznych przedwczesnych zgonów, którym można było zapobiec, oraz utracone lata życia dla każdego zanieczyszczenia powietrza. Pełny ranking znajdziecie na oficjalnej stronie gromadzącej wyniki badań – tutaj.
Pandemia COVID-19 szkodzi środowisku. Dlaczego tak się dzieje?
Mimo, że powietrze jest czystsze w wyniku globalnej izolacji, bardziej zanieczyszczona przyszłość buduje się w czasie, gdy my nie patrzymy.
Popularne stwierdzenie, że pandemia COVID-19 jest "dobra dla środowiska", że przyroda odradza się, podczas gdy ludzkość pozostaje w domu, przemawia do wielu ludzi, którzy próbują znaleźć jakieś pozytywne strony globalnej tragedii. Rzeczywistość może jednak nie spełniać takich nadziei. Korzyści, które dla wielu osób były początkowo krzepiące (od czystszego powietrza po śpiew ptaków, w końcu słyszalny, gdy samochody i samoloty ucichły), zawsze miały charakter tymczasowy. A wraz z rozluźnieniem zakazów, zaczęły zanikać. Teraz niektórzy eksperci obawiają się, że światu grozi ryzyko przyszłości z większym ruchem ulicznym, większym zanieczyszczeniem i zmianami klimatycznymi, które postępują szybciej niż kiedykolwiek. Jest za wcześnie, by wiedzieć, czy ten ponury scenariusz się spełni, ale niepokojące sygnały pojawiają się na całym świecie. Na początku kwietnia, gdy niemal cały świat się zatrzymał, dzienna emisja dwutlenku węgla na świecie spadła o 17 procent w porównaniu z rokiem ubiegłym. Jednak od 11 czerwca nowe dane pokazują, że jest ona tylko o około 5 proc. niższa niż w tym samym momencie w 2019 r., choć normalna aktywność nie została jeszcze w pełni wznowiona. View oEmbed on the source website – Wciąż mamy te same samochody, te same drogi, te same gałęzie przemysłu, te same domy – mówi Corinne Le Quéré, profesor zmian klimatycznych na Uniwersytecie Anglii Wschodniej w Wielkiej Brytanii i główna autorka pierwotnego badania i jego późniejszej aktualizacji. – Więc kiedy tylko restrykcje zostaną zniesione, wrócimy do miejsca, w którym byliśmy – dodaje. Mówi ona, że "ryzyko jest bardzo wysokie", że teraz produkcja węgla może wzrosnąć powyżej poziomu sprzed pandemii, "zwłaszcza, że robiliśmy to w przeszłości, nie tak dawno temu". Podczas kryzysu finansowego w latach 2007-08, zanieczyszczenie środowiska i emisje spadły, ale potem wróciły do normy. Sygnały wskazujące na brudną odbudowę w Chinach Jako pierwszy kraj, który zamknął się po uderzeniu wirusa i jeden z pierwszych, który ponownie się otworzył, doświadczenie Chin oferuje podgląd na to, co może się zdarzyć gdzie indziej. Znaczna poprawa jakości powietrza, obserwowana wraz z zatrzymaniem produkcji i transportu w lutym i marcu, obecnie zniknęła. Gdy fabryki zaczęły nadrabiać stracony czas, zanieczyszczenie środowiska wróciło na początku maja do poziomu sprzed koronawirusa, a w niektórych miejscach na krótko je przewyższyło, choć od tamtej pory nieco spadło. Tymczasem urzędnicy prowincji, spragnieni ożywienia gospodarczego, które towarzyszy każdej budowie, dają zielone światło ogromnej liczbie nowych elektrowni węglowych, mówi Lauri Myllyvirta, główny analityk helsińskiego Center for Research on Energy and Clean Air, które przekazało dane o zanieczyszczeniu z Chin. Jak ostrzegają eksperci, jeśli nowe elektrownie zaczną działać, to w przyszłości będzie to skutkować poważnymi problemami zdrowotnymi i klimatycznymi, ponieważ taka infrastruktura jest wykorzystywana od wielu lat. – Nagle wydaje się dużo więcej pozwoleń – mówi Myllyvirta. Dodaje też, że jeśli świat ma uniknąć najbardziej katastrofalnych scenariuszy klimatycznych, Chiny muszą zwiększyć swoje inwestycje w czystą energię, a nie w węgiel. – To jest bardzo niepokojące – dodaje. Zanieczyszczający "odważniejsi niż kiedykolwiek" W samym środku pandemii i wynikającej z niej implozji gospodarczej, przemysły takie jak paliwa kopalne, tworzywa sztuczne, linie lotnicze i samochodowe walczą o zyski. Niektóre rządy, a w szczególności Stany Zjednoczone, przychylają się do wniosków firm o dofinansowanie, wycofanie regulacji prawnych i inne specjalne korzyści. – Istnieje poważne ryzyko, że stanowiące źródła zanieczyszczeń środowiska przemysły mogą wyjść z tego kryzysu mocniejsze i potencjalnie przynoszące większe zyski niż kiedykolwiek – mówi Lukas Ross, starszy analityk polityczny w grupie interesu Friends of the Earth. Jedną z gałęzi przemysłu, która zgarnia ogromne ilości gotówki jest branża paliwowa i gazowa. Agresywny lobbing firm przynosi im miliardy dolarów z funduszy publicznych przeznaczonych na złagodzenie skutków pandemii, mówi Ross, który napisał dwa raporty na temat tych działań. View oEmbed on the source website Pomoc obejmuje zmiany podatkowe korzystne dla branży, ulgi w opłatach licencyjnych płaconych przez firmy zajmujące się wierceniem lub wydobyciem na terenach publicznych, a także dostęp do programu Main Street Lending realizowanego przez Rezerwę Federalną w wysokości 600 miliardów dolarów. Program ten "został już specjalnie zmodyfikowany zgodnie z wymaganiami przemysłu naftowego i gazowego" – dodaje Ross. Przemysł wydobywczy, który od lat przynosi straty, jest jednym z tych, które proszą o pomoc. – Oznacza to nie tylko ryzyko dla klimatu w zakresie wspierania tych upadających firm, ale także dla podatników, którzy są proszeni o poniesienie ciężaru ich ratowania – stwierdza Ross. Amerykański Instytut Naftowy twierdzi, że reprezentowane przez niego firmy z branży paliwowej nie szukają specjalnych przywilejów, ale korzystają z programów, które mają pomóc wszystkim sektorom przetrwać burzę gospodarczą. Zmiany podatkowe i inicjatywy pożyczkowe "mają zastosowanie do wszystkich przedsiębiorstw, od producentów i sprzedawców detalicznych po restauracje i producentów energii, doświadczających trudności finansowych" – mówi Scott Lauermann, rzecznik grupy. Wsparcie finansowe jest jednak uzupełnieniem intensywnych działań na rzecz zmiany przepisów, które administracja Trumpa kontynuowała w czasie pandemii. Oprócz wielu innych posunięć, administracja skutecznie zawiesiła egzekwowanie przepisów dotyczących zanieczyszczenia powietrza i wody, ograniczyła uprawnienia stanów do blokowania projektów energetycznych oraz zawiesiła wymóg przeprowadzenia inspekcji środowiskowych i zasięgania opinii społeczności w odniesieniu do nowych kopalń, rurociągów, autostrad i innych projektów. "Szczerze mówiąc, przez cały kwiecień była to niemalże praca na pełen etat", aby nadążyć za wszystkimi świadczeniami na rzecz przemysłu, opisuje Amy Westervelt, dziennikarka i prowadząca podcast Drilled, która je śledzi. Administracja mogła i tak dążyć do wielu zmian, ale "to, co widzimy, jest po prostu mniej nachalne niż to, co by dostali", gdyby pandemia nie pochłaniała większości uwagi, mówi Amy Westervelt. Kolejne zmartwienie to ruch uliczny. Ponieważ w transporcie publicznym trudno jest utrzymać dystans społeczny, a wielu podróżnych prawdopodobnie unika go ze strachu przed zarażeniem się wirusem, miasta mogą po pandemii zmierzać w kierunku samochodowej apokalipsy, jak ostrzega jedna ze stron internetowych z wiadomościami na temat transportu. W Chinach ruch wraca do poziomu sprzed pandemii, mimo że wiele osób będzie dopiero wracać do pracy i podróżować, mówi Myllyvirta. I podczas gdy miasta na całym świecie spieszą się z rozbudową ścieżek rowerowych, aby przenieść wzmożony ruch z metra, pociągów i autobusów "to czy pojawią się w najbliższym czasie, stanowi duży znak zapytania" - dodaje. Wolna amerykanka w Amazonii W Brazylii nielegalne wyręby przyśpieszyły niszczenie amazońskich lasów deszczowych, podczas gdy koronawirus niszczy naród. Według danych satelitarnych agencji badań kosmicznych INPE, w kwietniu 2020 r. wycięto o 64 procent więcej drzew, niż w tym samym miesiącu ubiegłego roku. Chociaż rok 2019 był największym rokiem wylesiania od ponad dekady. Prezydent Jair Bolsonaro od dawna opowiada się za większą komercyjną eksploatacją Amazonii. W ostatnich miesiącach osoby zajmujące się nielegalnym wyrębem lasów, górnicy i hodowcy napotykają na niewielkie utrudnienia ze strony organów ścigania, gdy zajmują tereny publiczne. "Możesz robić w Amazonii, co chcesz i nie zostaniesz ukarany" - mówi Ane Alencar, dyrektor naukowy IPAM Amazônia, naukowej organizacji non-profit. Urzędnicy używają pandemii "jako zasłony dymnej, odwracającej uwagę", aby umożliwić dalsze zniszczenia. Amazonia, w tym jej rdzenna ludność, jest jednym z najbardziej dotkniętych przez COVID-19 terenów w kraju, który stał się światowym epicentrum tej choroby. Teraz oba kryzysy narastające w tym kraju mogą się połączyć. Oczyszczona roślinność jest zazwyczaj podpalana od lipca, kiedy już wyschnie, a powstający gęsty dym powoduje gwałtowny wzrost problemów z sercem i płucami. Ubiegłoroczne pożary były druzgocące, ale tym razem, przy tak dużej ilości ściętej i czekającej na spalenie roślinności i szalejącej chorobie dróg oddechowych, niebezpieczeństwa są jeszcze groźniejsze. Oprócz wpływu spadku powierzchni lasów deszczowych na klimat, dym może pogłębić cierpienia pacjentów chorujących na COVID-19 i jeszcze bardziej zwiększyć obciążenie szpitali już zmagających się z pandemią, dodaje Alencar. "Jakie będą ich priorytety?" Nawet w takich miejscach jak Europa, gdzie przywódcy nie naciskają na całkowite uchylenie przepisów dotyczących ochrony środowiska, wciąż trwający kryzys zdrowotny i gospodarczy może odwrócić uwagę przywódców od wolniej postępującej katastrofy związanej ze zmianami klimatu, która w zeszłym roku w końcu przeniosła się na wyższy szczebel rozmów politycznych, kiedy strajki młodzieżowe zwróciły uwagę na naglący problem - mówi Åsa Persson, dyrektor ds. badań w Stockholm Environment Institute. "Jakie będą ich priorytety?", pyta. Czy rządy będą starały się wspierać gospodarkę poprzez wzmacnianie starych, zanieczyszczających środowisko gałęzi przemysłu, czy też uwzględnią apele o "zielony bodziec" i wykorzystają fundusze naprawcze do tworzenia miejsc pracy w sektorach, takich jak czysta energia i wydajność energetyczna? Ross twierdzi, że podział tych ogromnych kwot w sposób, który poprowadzi świat w kierunku niskoemisyjnej przyszłości, a także zajęcie się nierównościami rasowymi i gospodarczymi, które ujawniła pandemia, pozwoliłby na uzyskanie o wiele większej niż kilka miesięcy temu redukcji emisji. "Nie będziemy mieli więcej okazji, by to zrobić" - mówi. "Nie możemy sobie pozwolić na odbudowę starego statusu quo." Autor: Beth Gardiner Źródło: NationalGeographic.com: Why COVID-19 will end up harming the environment
Urzędnicy z Krakowa zbierają na walkę ze smogiem. Pomóc mają specjalne rośliny
Co najmniej 5 tys. zł chce zebrać miasto Kraków, w ramach akcji crowdfundingowej, na zakup roślin pyłochwytnych. Do zebranej kwoty Urząd Miasta Krakowa dołoży sumę trzy razy wyższą, czyli 15 tys. zł, co da łącznie 20 tys. zł.
Zakupione rośliny, które według ekspertów pochłaniają zanieczyszczenia na powierzchni 10 m kw, trafią do zainteresowanych akcją przedszkoli i szkół. „Taka inicjatywa miałaby dwie istotne zalety – mieszkańcy mogliby czynnie włączyć się w walkę o czyste powietrze, a wspólne działanie wzmocniłoby funkcjonowanie społeczeństwa obywatelskiego” – powiedział radny Krakowa i koordynator akcji Łukasz Wantuch na konferencji prasowej w poniedziałek. 5 tys. zł to zakładana minimalna kwota zebrana podczas akcji crowdfundingowej. Jeżeli np. krakowianie wpłacą łącznie 10 tys. zł, to Urząd Miasta Krakowa dołoży 30 tys. zł, co da łącznie 40 tys. zł na zakup roślin pyłochwytnych. Jak mówił radny, koszt rośliny pyłochwytnej (pyłolubnej) w doniczce to 40-50 zł, koszt sadzonki w doniczce – ok. 5 zł. Przykładowo za 20 tys. zł można by zakupić ok. 4 tys. sadzonek. Do roślin pyłochwytnych (pyłolubnych) należą m.in. dracena odwrócona, paproć, figowiec benjamina. „Kraków byłby pierwszym miastem Polsce, które przy udziale urzędu miasta włączyłoby się w ideę crowdfundingu” – ocenił Wantuch. Nazwę portalu crowdfundingowego oraz link do akcji miasto poda prawdopodobnie za kilka tygodni. „Póki co szukamy portalu crowdfundingowego, który zaoferuje nam najlepsze warunki. Z naszej strony portal taki będzie mógł liczyć na promocję w oficjalnych mediach miejskich” – powiedział radny. Kraków od kilku lat jest liderem wśród polskich miast w walce ze smogiem. Zgodnie z szacunkami krakowskiego magistratu w 2016 r. w mieście wymieniono 4,2 tys. pieców węglowych i kotłów. Dla porównania – we Wrocławiu było to 1511, w Katowicach - 509, w Poznaniu – 343, a Rzeszowie – 11. Kraków przeznaczył na ten cel z PONE (Programu Ograniczenia Niskiej Emisji) 63 mln zł, Wrocław – 11,5 mln zł, Katowice – 4,1 mln zł, Poznań – 1,1 mln zł, a Rzeszów – 199 tys. zł. Źródło: PAP
To nie wygląda dobrze. Chińskie zanieczyszczenia to problem nas wszystkich
Zanieczyszczenie powietrza w Chinach od dawna spędza sen z powiek wielu naukowcom. Niestety nie jest prawdą to, że tylko mieszkańcy tamtej części świata muszą się z nim mierzyć.
Zanieczyszczenia zawsze powstają lokalnie, by za chwilę stać się problemem wszystkich, bez względu na sojusze, granice, oceany. Jakie naprawdę są zasięg i prędkość przemieszczających się powietrznych brudów? Zainteresowali się tym badacze z Holandii i USA i prześledzili szlak ozonu powstałego u źródła, w Chinach, będących światowym liderem w produkcji gazów cieplarnianych. Przy wykorzystaniu obrazów satelitarnych naukowcy odkryli, że chiński ozon przewędrował przez Pacyfik do zachodniego wybrzeża USA. Stopień szkodliwości zanieczyszczeń zależy od tego, na jakiej znajduje się wysokości. Większość ozonu (gazu, który najłatwiej zlokalizować) utrzymuje się blisko ziemi. Jego gruba warstwa źle wpływa na rozwój roślin i oddychanie zwierząt. Ozon może przemieścić się do troposfery, gdzie wpływa na tworzenie się efektu cieplarnianego, ale także rozbija substancje zanieczyszczające powietrze. Wznosząc się wyżej, do stratosfery, gaz ten chroni naszą planetę przed promieniowaniem. – Chcemy ludziom uświadomić, że lokalna emisja zanieczyszczeń ma efekt globalny. Rujnuje ona działania podejmowane w innych częściach świata – wyjaśnia ekspert Willem Verstraeten. Tekst: Daniel Stone
80 procent Amerykanów nie widzi już Drogi Mlecznej. To przez światło miast
Nowy atlas nieba pokazuje wzrost zanieczyszczenia świetlnego. Co to znaczy i co z tego dla nas wynika?
Galaktyka Drogi Mlecznej - ten strumień gwiazd lecący przez bardzo ciemne nocne niebo - od zarania dziejów była źródłem inspiracji. Starożytni Egipcjanie postrzegali ją jako kałużę krowiego mleka, a z kolei w mitologii indyjskiej galaktyczne ramię w kształcie łuku było porównywane z delfinem przepływającym przez niebo. Niezliczeni naukowcy, filozofowie i artyści, w tym Galileusz, Arystoteles i Vincent Van Gogh, widzieli w tej galaktyce swoją muzę. Nowy atlas nocnego nieba na świecie pokazuje, że ponad 80 procent lądów na naszej planecie – i 99 procent populacji Stanów Zjednoczonych i Europy – ma nad sobą niebo tak przepełnione sztucznym światłem, że Droga Mleczna staje się praktycznie niewidoczna. Fabio Falchi, badacz we włoskim Instytucie Nauki i Techniki Zanieczyszczeń Świetlnych w Thiene, ogłosił w zeszły piątek ukazanie się nowego pomiaru, który mierzy jakość nocnego nieba dla każdego regionu świata. Atlas powstał przy użyciu 35 tysięcy obserwacji naziemnych i sześciu miesięcy zbierania danych w 2014 roku przy pomocy satelity Suomi National Polar-orbiting Partnership (NPP). Atlas jest aktualizacją publikacji z 2001 roku i pokazuje najciemniejsze i najjaśniejsze miejsca planety w ostrym kontraście. Niedobrze wypada Singapur, gdzie panuje wieczny półmrok, a cała populacja żyje pod niebem tak jasnym, że oczy nigdy nie mogą się do końca przyzwyczaić do nocnego widzenia, nie mówiąc już o dostrzeżeniu Drogi Mlecznej. W Kuwejcie, Katarze i Zjednoczonych Emiratach Arabskich sytuacja jest prawie tak samo zła. Z drugiej strony ponad 75 procent populacji Czadu, Republiki Środkowoafrykańskiej i Madagaskaru żyje pod prawie nieskazitelnym niebem, albo w miejscach gdzie światło w tle stanowi mniej niż jeden procent całej jasności nieba. Z analizy Falchiego wynika też, że mieszkańcy Azorów mają przywilej żyć najdalej od miejsca z nienaruszonym niebem – musieliby podróżować ponad 1700 kilometrów, do zachodniej Sahary, by doświadczyć tak ciemnego krajobrazu jak u naszych przodków (chyba, że wypłyną na ocean). - Przy pierwszym atlasie podejrzewaliśmy, co się dzieje, ale te liczby i tak są szokujące – mówi Falchi. – Straciliśmy kontakt z naszymi korzeniami, a przecież literatura, filozofia, nauka, religia – wszystkie są związane z kontemplacją nocnego nieba. Nowe pokolenie nie jest już w stanie docenić jego piękna. Współautorem badania jest Dan Duriscoe, naukowiec w Dywizji Dźwięków Natury i Nocnego Nieba w amerykańskim National Park Service. Duriscoe pracował tam przez 36 lat i zbierał pomiary światła w parkach narodowych od 1994 roku. Na wschodnim wybrzeżu USA, poza kilkoma rozsianymi miejscami w Zachodniej Wirginii, Pensylwanii i Nowej Anglii, bardzo trudno jest znaleźć miejsce z dobrym widokiem na gwiazdy. - Ludzie mogli się cieszyć widokiem gwiaździstego nieba kilkadziesiąt lat temu, teraz musieliby się udać do Utah, Doliny Śmierci albo Yellowstone, gdzieś z dala od domu – wyjaśnia Duriscoe. – Wzrasta społeczna świadomość rzadkości tego zjawiska, za którego podziwianie będzie trzeba płacić […]. Ochrona naturalnych cykli Swego czasu miejsca z dużymi teleskopami, jak Obserwatorium Palomar w pobliżu San Diego w Kalifornii, szczyciły się wysiłkami, by chronić nocne niebo. Taka postawa w ciągu ostatnich kilkudziesięciu lat raczej zanikła – zauważa Duriscoe. Teraz kiedy powstaje coraz więcej badań o negatywnych dla ludzi skutkach nadmiernej ekspozycji na światło, pojawił się wzrost zainteresowania walką z 24-godzinnym aktywnym trybem życia. Falchi osobiście próbował w swoim otoczeniu zmienić podejście do zewnętrznego oświetlenia. Jako aktualny przewodniczący organizacji non-profit walczącej o ciemne niebo CieloBuio, pod koniec lat 90. organizował akcje, by wprowadzić reformy oświetlenia w Lombardii – regionie, w którym żyje i pracuje. Dzięki kontrolowaniu typów nowych opraw oświetleniowych i limitach intensywności świateł na danych obszarach, poziom zanieczyszczenia świetlnego w regionie pozostaje taki sam od 2000 roku, pomimo podwojenia liczby nowych świateł. Choć podobne prawa funkcjonują teraz w większości Włoch, to nadal dopiero początek – podkreśla Falchi. - To nie wystarczy do kontrolowania zanieczyszczenia świetlnego, służy raczej do powstrzymania jego wzrostu – dodaje. – W przypadku prawie wszystkich pozostałych substancji zanieczyszczających – chemicznych, drobnocząsteczkowych, tlenku węgla i innych - wykresy pokazują ich spadek w ciągu ostatnich 20 lat. Teraz musimy również zmniejszyć zanieczyszczenie pochodzące od światła. Pełna wersja artykułu znajduje się tutaj. Tekst: Michelle Z. Donahue Źródło: National Geographic News Zobacz przygodę ekipy Traveler Adventure Team w Szwajcarii! Tym razem kamera towarzyszy im podczas zjazdu z góry First. View oEmbed on the source website
Aż 96,8 % polskiego nieba jest zanieczyszczone światłem! To źle wpływa na nasze zdrowie
Zanieczyszczenie światłem nieba może wywoływać zaburzenia snu, nastroju i metabolizmu. W CBK PAN powstają właśnie interaktywne mapy, które mają uświadomić wszystkim mieszkańcom miast, jak bardzo zanieczyszczone niebo ma nad swoją głową.
Zanieczyszczenie świetlne to wyemitowane w złym kierunku światło, padające nie tylko na zamierzony cel np. chodnik, ulicę, ale również ściany budynków, drzewa, trawniki. Nawet 60 proc. światła z typowych, nieosłoniętych lamp jest wysyłane właśnie w niewłaściwą stronę. Takie światło jest rozpraszane w atmosferze i powoduje jej „świecenie”, czyli tzw. łunę miejską. Z tego powodu często jedynym ciałem niebieskim, które nocą mogą zobaczyć mieszkańcy dużych miast jest Księżyc. To jednak nie jedyny problem wywołany zanieczyszczeniem światła. "Sztuczne światło zaburza gospodarkę hormonalną zwierząt, zwłaszcza wytwarzanie melatoniny - substancji odpowiedzialnej za synchronizację wewnętrznego zegara biologicznego. W przypadku ludzi ekspozycja na nocne światło może prowadzić do: zaburzeń snu, metabolizmu - w efekcie otyłości, zaburzeń nastroju - w tym manii i depresji, a nawet zwiększyć ryzyko wystąpienia nowotworu" - wyjaśnia dr Andrzej Kotarba z Centrum Badań Kosmicznych PAN. Bariery nie do przejścia Zanieczyszczenie światłem to także problem dla dzikich zwierząt. Niektóre ptaki i insekty zwabione światłem zostają uwięzione w „strefach światła”, krążąc wokół lamp tak długo, aż padają z wycieńczenia. Sztuczne światło zaburza również system nawigacji i orientacji zwierząt migrujących. Dla innych gatunków oświetlone drogi stają się barierami nie do przejścia. Szacunki wykonane za pomocą danych satelitarnych i modeli komputerowych sugerują, że niebo zanieczyszczone światłem występuje nad 18 proc. lądów na Ziemi, na których zamieszkuje 63 proc. ludności naszej planety. W Europie aż 66 proc. ludności żyje pod zaśmieconym światłem nocnym niebem. Z kolei w Polsce zanieczyszczone światłem jest 96,8 proc. nieba. "Niezanieczyszczone są jedynie miejsca najbardziej odludne - tam gdzie jest najdalej od miast: Karpaty i Sudety" - mówi PAP dr Kotarba. Polska w ostatnich dekadach pojaśniała Tak duży procent zanieczyszczenia nieba światłem w Polsce może jednak wynikać ze stosowanych dotąd metod pomiaru. Dane dotyczące zanieczyszczenia światłem w Polsce to bowiem wycinki danych globalnych, opracowanych dziesięć lat temu, a uzyskanych technikami obserwacyjnymi, wywodzącymi się z lat 70. a nawet 60. "Trochę zawyżyły one obszar, na którym występuje zanieczyszczenie światłem. Obecnie może się okazać, że kilka ciemnych miejsc na niebie uda się znaleźć też w północno-wschodniej Polsce - zaznacza rozmówca PAP. Z drugiej strony w ostatnich dekadach Polska +pojaśniała+ w efekcie rozwoju gospodarczego. Może się też okazać, że już nawet w Karpatach i Sudetach trudno o niezanieczyszczone niebo”. Pierwsza w historii taka mapa Polski Naukowcy z Centrum Badań Kosmicznych PAN zamierzają więc zbadać aktualne zróżnicowanie zaśmiecenia nocnego nieba w Polsce. Przygotują m.in. interaktywną mapę oraz model komputerowy wyliczający jasność nocnego nieba. "Wykorzystamy dane satelitarne z nowszych instrumentów, np. meteorologicznych, ale też zdjęcia wykonywane przez astronautów Międzynarodowej Stacji Kosmicznej. Ponadto w Polsce zainstalujemy co najmniej dziesięć czujników, które będą mierzyły sztuczne rozświetlenie nieba. Chcemy zobaczyć jak te dane zgadzają się z danymi satelitarnymi i modelami" - opisuje dr Kotarba. Zebrane w ten sposób informacje umożliwią opracowanie pierwszej w historii wysokorozdzielczej mapy źródeł nocnego światła w Polsce. Naukowcy przygotują też model komputerowy, do którego "włożą" zebrane dane, dzięki czemu będą mogli modelować rozprzestrzenianie tego zjawiska oraz określić jasność nieba w każdym miejscu w Polsce. "Będzie można np. sprawdzić co by było, gdybyśmy na jakiejś ulicy zmienili oświetlenie. Zobaczymy czy to się przełoży i w jakim stopniu na zanieczyszczenie nieba światłem w tym miejscu" - wyjaśnia rozmówca PAP. Efektem programu będzie też interaktywna mapa Polski, dzięki której każdy będzie mógł dowiedzieć się w jak bardzo zanieczyszczonym przez światło środowisku żyje. "Każdy będzie mógł najechać kursorem na miejsce, w którym mieszka i zobaczyć, czy problem zanieczyszczenia światłem u niego występuje i z jakim natężeniem. Później będzie można np. iść z takim wynikiem np. do władz gminy i poprosić radnych, aby postarali się o mniej szkodliwe oświetlenie" - zaznacza dr Kotarba. Na początek wielkie miasta, potem cały kraj Mapy będzie można stosować też do różnych celów naukowych. "Będzie można np. opracowywać nowe mapy szlaków migracyjnych zwierząt, uwzględniając właśnie parametr zanieczyszczenia światłem" - opisuje badacz. Strona internetowa, na której znajdzie się interaktywna mapa, będzie ogólnodostępna, a publikacje na ten temat umieszczane w otwartym dostępie. Projekt ma być gotowy za pięć lat. Pierwsze mapy eksperymentalne dla niektórych miast - przede wszystkim Warszawy, Trójmiasta, Wrocławia, Poznania - powinny pojawić się już za dwa lata. Z kolei pełna mapa dla całej Polski - po trzech latach. Wtedy naukowcy rozpoczną modelowanie komputerowe. Projekt "Źródła zanieczyszczenia światłem w Polsce (ang. Light Pollution Sources in Poland - LiPS)" dofinansowało Narodowe Centrum Nauki w programie Sonata Bis. Źródło: <a href="http://%C5%9Awiat%C5%82em%20zanieczyszczone%20jest%20nawet%2096,8%20proc.%20nieba%20nad%20Polsk%C4%85,%20co%20w%20konsekwencji%20mo%C5%BCe%20wywo%C5%82ywa%C4%87%20zaburzenia%20snu,%20nastroju%20i%20metabolizmu.%20Dzi%C4%99ki%20interaktywnym%20mapom,%20kt%C3%B3re%20powstaj%C4%85%20w%20CBK%20PAN,%20ka%C5%BCdy%20dowie%20si%C4%99,%20jak%20bardzo%20zanieczyszczone%20niebo%20ma%20nad%20swoj%C4%85%20g%C5%82ow%C4%85.%20%20%20Zanieczyszczenie%20%C5%9Bwietlne%20to%20wyemitowane%20w%20z%C5%82ym%20kierunku%20%C5%9Bwiat%C5%82o,%20padaj%C4%85ce%20nie%20tylko%20na%20zamierzony%20cel%20np.%20chodnik,%20ulic%C4%99,%20ale%20r%C3%B3wnie%C5%BC%20%C5%9Bciany%20budynk%C3%B3w,%20drzewa,%20trawniki.%20Nawet%2060%20proc.%20%C5%9Bwiat%C5%82a%20z%20typowych,%20nieos%C5%82oni%C4%99tych%20lamp%20jest%20wysy%C5%82ane%20w%C5%82a%C5%9Bnie%20w%20niew%C5%82a%C5%9Bciw%C4%85%20stron%C4%99.%20Takie%20%C5%9Bwiat%C5%82o%20jest%20rozpraszane%20w%20atmosferze%20i%20powoduje%20jej%20%E2%80%9E%C5%9Bwiecenie%E2%80%9D,%20czyli%20tzw.%20%C5%82un%C4%99%20miejsk%C4%85.%20%20Z%20tego%20powodu%20cz%C4%99sto%20jedynym%20cia%C5%82em%20niebieskim,%20kt%C3%B3re%20noc%C4%85%20mog%C4%85%20zobaczy%C4%87%20mieszka%C5%84cy%20du%C5%BCych%20miast%20jest%20Ksi%C4%99%C5%BCyc.%20To%20jednak%20nie%20jedyny%20problem%20wywo%C5%82any%20zanieczyszczeniem%20%C5%9Bwiat%C5%82a.%20%22Sztuczne%20%C5%9Bwiat%C5%82o%20zaburza%20gospodark%C4%99%20hormonaln%C4%85%20zwierz%C4%85t,%20zw%C5%82aszcza%20wytwarzanie%20melatoniny%20-%20substancji%20odpowiedzialnej%20za%20synchronizacj%C4%99%20wewn%C4%99trznego%20zegara%20biologicznego.%20W%20przypadku%20ludzi%20ekspozycja%20na%20nocne%20%C5%9Bwiat%C5%82o%20mo%C5%BCe%20prowadzi%C4%87%20do:%20zaburze%C5%84%20snu,%20metabolizmu%20-%20w%20efekcie%20oty%C5%82o%C5%9Bci,%20zaburze%C5%84%20nastroju%20-%20w%20tym%20manii%20i%20depresji,%20a%20nawet%20zwi%C4%99kszy%C4%87%20ryzyko%20wyst%C4%85pienia%20nowotworu%22%20-%20wyja%C5%9Bnia%20dr%20Andrzej%20Kotarba%20z%20Centrum%20Bada%C5%84%20Kosmicznych%20PAN.%20%20Zanieczyszczenie%20%C5%9Bwiat%C5%82em%20to%20tak%C5%BCe%20problem%20dla%20dzikich%20zwierz%C4%85t.%20Niekt%C3%B3re%20ptaki%20i%20insekty%20zwabione%20%C5%9Bwiat%C5%82em%20zostaj%C4%85%20uwi%C4%99zione%20w%20%E2%80%9Estrefach%20%C5%9Bwiat%C5%82a%E2%80%9D,%20kr%C4%85%C5%BC%C4%85c%20wok%C3%B3%C5%82%20lamp%20tak%20d%C5%82ugo,%20a%C5%BC%20padaj%C4%85%20z%20wycie%C5%84czenia.%20Sztuczne%20%C5%9Bwiat%C5%82o%20zaburza%20r%C3%B3wnie%C5%BC%20system%20nawigacji%20i%20orientacji%20zwierz%C4%85t%20migruj%C4%85cych.%20Dla%20innych%20gatunk%C3%B3w%20o%C5%9Bwietlone%20drogi%20staj%C4%85%20si%C4%99%20barierami%20nie%20do%20przej%C5%9Bcia.%20%20Szacunki%20wykonane%20za%20pomoc%C4%85%20danych%20satelitarnych%20i%20modeli%20komputerowych%20sugeruj%C4%85,%20%C5%BCe%20niebo%20zanieczyszczone%20%C5%9Bwiat%C5%82em%20wyst%C4%99puje%20nad%2018%20proc.%20l%C4%85d%C3%B3w%20na%20Ziemi,%20na%20kt%C3%B3rych%20zamieszkuje%2063%20proc.%20ludno%C5%9Bci%20naszej%20planety.%20W%20Europie%20a%C5%BC%2066%20proc.%20ludno%C5%9Bci%20%C5%BCyje%20pod%20za%C5%9Bmieconym%20%C5%9Bwiat%C5%82em%20nocnym%20niebem.%20Z%20kolei%20w%20Polsce%20zanieczyszczone%20%C5%9Bwiat%C5%82em%20jest%2096,8%20proc.%20nieba.%20%22Niezanieczyszczone%20s%C4%85%20jedynie%20miejsca%20najbardziej%20odludne%20-%20tam%20gdzie%20jest%20najdalej%20od%20miast:%20Karpaty%20i%20Sudety%22%20-%20m%C3%B3wi%20PAP%20dr%20Kotarba.%20%20Tak%20du%C5%BCy%20procent%20zanieczyszczenia%20nieba%20%C5%9Bwiat%C5%82em%20w%20Polsce%20mo%C5%BCe%20jednak%20wynika%C4%87%20ze%20stosowanych%20dot%C4%85d%20metod%20pomiaru.%20Dane%20dotycz%C4%85ce%20zanieczyszczenia%20%C5%9Bwiat%C5%82em%20w%20Polsce%20to%20bowiem%20wycinki%20danych%20globalnych,%20opracowanych%20dziesi%C4%99%C4%87%20lat%20temu,%20a%20uzyskanych%20technikami%20obserwacyjnymi,%20wywodz%C4%85cymi%20si%C4%99%20z%20lat%2070.%20a%20nawet%2060.%20%20%22Troch%C4%99%20zawy%C5%BCy%C5%82y%20one%20obszar,%20na%20kt%C3%B3rym%20wyst%C4%99puje%20zanieczyszczenie%20%C5%9Bwiat%C5%82em.%20Obecnie%20mo%C5%BCe%20si%C4%99%20okaza%C4%87,%20%C5%BCe%20kilka%20ciemnych%20miejsc%20na%20niebie%20uda%20si%C4%99%20znale%C5%BA%C4%87%20te%C5%BC%20w%20p%C3%B3%C5%82nocno-wschodniej%20Polsce%20-%20zaznacza%20rozm%C3%B3wca%20PAP.%20Z%20drugiej%20strony%20w%20ostatnich%20dekadach%20Polska%20+poja%C5%9Bnia%C5%82a+%20w%20efekcie%20rozwoju%20gospodarczego.%20Mo%C5%BCe%20si%C4%99%20te%C5%BC%20okaza%C4%87,%20%C5%BCe%20ju%C5%BC%20nawet%20w%20Karpatach%20i%20Sudetach%20trudno%20o%20niezanieczyszczone%20niebo%E2%80%9D.%20%20Naukowcy%20z%20Centrum%20Bada%C5%84%20Kosmicznych%20PAN%20zamierzaj%C4%85%20wi%C4%99c%20zbada%C4%87%20aktualne%20zr%C3%B3%C5%BCnicowanie%20za%C5%9Bmiecenia%20nocnego%20nieba%20w%20Polsce.%20Przygotuj%C4%85%20m.in.%20interaktywn%C4%85%20map%C4%99%20oraz%20model%20komputerowy%20wyliczaj%C4%85cy%20jasno%C5%9B%C4%87%20nocnego%20nieba.%20%20%22Wykorzystamy%20dane%20satelitarne%20z%20nowszych%20instrument%C3%B3w,%20np.%20meteorologicznych,%20ale%20te%C5%BC%20zdj%C4%99cia%20wykonywane%20przez%20astronaut%C3%B3w%20Mi%C4%99dzynarodowej%20Stacji%20Kosmicznej.%20Ponadto%20w%20Polsce%20zainstalujemy%20co%20najmniej%20dziesi%C4%99%C4%87%20czujnik%C3%B3w,%20kt%C3%B3re%20b%C4%99d%C4%85%20mierzy%C5%82y%20sztuczne%20roz%C5%9Bwietlenie%20nieba.%20Chcemy%20zobaczy%C4%87%20jak%20te%20dane%20zgadzaj%C4%85%20si%C4%99%20z%20danymi%20satelitarnymi%20i%20modelami%22%20-%20opisuje%20dr%20Kotarba.%20Zebrane%20w%20ten%20spos%C3%B3b%20informacje%20umo%C5%BCliwi%C4%85%20opracowanie%20pierwszej%20w%20historii%20wysokorozdzielczej%20mapy%20%C5%BAr%C3%B3de%C5%82%20nocnego%20%C5%9Bwiat%C5%82a%20w%20Polsce.%20%20Naukowcy%20przygotuj%C4%85%20te%C5%BC%20model%20komputerowy,%20do%20kt%C3%B3rego%20%22w%C5%82o%C5%BC%C4%85%22%20zebrane%20dane,%20dzi%C4%99ki%20czemu%20b%C4%99d%C4%85%20mogli%20modelowa%C4%87%20rozprzestrzenianie%20tego%20zjawiska%20oraz%20okre%C5%9Bli%C4%87%20jasno%C5%9B%C4%87%20nieba%20w%20ka%C5%BCdym%20miejscu%20w%20Polsce.%20%22B%C4%99dzie%20mo%C5%BCna%20np.%20sprawdzi%C4%87%20co%20by%20by%C5%82o,%20gdyby%C5%9Bmy%20na%20jakiej%C5%9B%20ulicy%20zmienili%20o%C5%9Bwietlenie.%20Zobaczymy%20czy%20to%20si%C4%99%20prze%C5%82o%C5%BCy%20i%20w%20jakim%20stopniu%20na%20zanieczyszczenie%20nieba%20%C5%9Bwiat%C5%82em%20w%20tym%20miejscu%22%20-%20wyja%C5%9Bnia%20rozm%C3%B3wca%20PAP.%20%20Efektem%20programu%20b%C4%99dzie%20te%C5%BC%20interaktywna%20mapa%20Polski,%20dzi%C4%99ki%20kt%C3%B3rej%20ka%C5%BCdy%20b%C4%99dzie%20m%C3%B3g%C5%82%20dowiedzie%C4%87%20si%C4%99%20w%20jak%20bardzo%20zanieczyszczonym%20przez%20%C5%9Bwiat%C5%82o%20%C5%9Brodowisku%20%C5%BCyje.%20%22Ka%C5%BCdy%20b%C4%99dzie%20m%C3%B3g%C5%82%20najecha%C4%87%20kursorem%20na%20miejsce,%20w%20kt%C3%B3rym%20mieszka%20i%20zobaczy%C4%87,%20czy%20problem%20zanieczyszczenia%20%C5%9Bwiat%C5%82em%20u%20niego%20wyst%C4%99puje%20i%20z%20jakim%20nat%C4%99%C5%BCeniem.%20P%C3%B3%C5%BAniej%20b%C4%99dzie%20mo%C5%BCna%20np.%20i%C5%9B%C4%87%20z%20takim%20wynikiem%20np.%20do%20w%C5%82adz%20gminy%20i%20poprosi%C4%87%20radnych,%20aby%20postarali%20si%C4%99%20o%20mniej%20szkodliwe%20o%C5%9Bwietlenie%22%20-%20zaznacza%20dr%20Kotarba.%20%20Mapy%20b%C4%99dzie%20mo%C5%BCna%20stosowa%C4%87%20te%C5%BC%20do%20r%C3%B3%C5%BCnych%20cel%C3%B3w%20naukowych.%20%22B%C4%99dzie%20mo%C5%BCna%20np.%20opracowywa%C4%87%20nowe%20mapy%20szlak%C3%B3w%20migracyjnych%20zwierz%C4%85t,%20uwzgl%C4%99dniaj%C4%85c%20w%C5%82a%C5%9Bnie%20parametr%20zanieczyszczenia%20%C5%9Bwiat%C5%82em%22%20-%20opisuje%20badacz.%20Strona%20internetowa,%20na%20kt%C3%B3rej%20znajdzie%20si%C4%99%20interaktywna%20mapa,%20b%C4%99dzie%20og%C3%B3lnodost%C4%99pna,%20a%20publikacje%20na%20ten%20temat%20umieszczane%20w%20otwartym%20dost%C4%99pie.%20%20Projekt%20ma%20by%C4%87%20gotowy%20za%20pi%C4%99%C4%87%20lat.%20Pierwsze%20mapy%20eksperymentalne%20dla%20niekt%C3%B3rych%20miast%20-%20przede%20wszystkim%20Warszawy,%20Tr%C3%B3jmiasta,%20Wroc%C5%82awia,%20Poznania%20-%20powinny%20pojawi%C4%87%20si%C4%99%20ju%C5%BC%20za%20dwa%20lata.%20Z%20kolei%20pe%C5%82na%20mapa%20dla%20ca%C5%82ej%20Polski%20-%20po%20trzech%20latach.%20Wtedy%20naukowcy%20rozpoczn%C4%85%20modelowanie%20komputerowe.%20%20Projekt%20%22%C5%B9r%C3%B3d%C5%82a%20zanieczyszczenia%20%C5%9Bwiat%C5%82em%20w%20Polsce%20(ang.%20Light%20Pollution%20Sources%20in%20Poland%20-%20LiPS)%22%20dofinansowa%C5%82o%20Narodowe%20Centrum%20Nauki%20w%20programie%20Sonata%20Bis.">PAP
Bogatsi trują bardziej! Połowę zanieczyszczeń azotem generują zaledwie cztery kraje
USA, Chiny, Indie i Brazylia są odpowiedzialne za 46 proc. światowych emisji azotu - wynika z pierwszych badań globalnego śladu azotowego, obejmujących 188 krajów. Wyniki przedstawia "Nature Geoscience".
Aby ocenić skalę, w jakiej poszczególne kraje biorą udział w emisjach azotu, naukowcy stworzyli pojęcie "krajowy ślad azotowy". Oznacza ono ilość azotu (również w postaci związków - takich, jak tlenki azotu, amoniak czy jony azotanowe), emitowanego podczas produkcji, konsumpcji i transportu różnych dóbr wykorzystywanych w danym kraju - niezależnie od tego, gdzie te dobra powstały. Ślad ten zbadali naukowcy z University of Sydney w Australii, Yokohama National University i Kyushu University w Japonii. W ramach pracy zestawili oni dane z globalnych baz danych nt. emisji, dane nt. handlu krajowego oraz międzynarodowego, i wykorzystali model globalnego cyklu azotu. Dzięki temu dla 188 krajów obliczyli ślad azotowy - wielkość obrazującą sumę emisji amoniaku, tlenków azotu i tlenku diazotu trafiających do atmosfery, a także azotu, jaki prawdopodobnie trafia do cieków wodnych. Każdy emituje po 100 kg Emisje azotu w różnych krajach, w przeliczeniu na głowę jednego mieszkańca, wahają się od ponad 100 kg rocznie dla państw bogatych (jak Hong Kong czy Luksemburg), do niespełna 7 kg dla krajów rozwijających się, np. Papui Nowej Gwinei, Wybrzeża Kości Słoniowej czy Liberii. Przyczyną 46 proc. emisji globalnych jest konsumpcja w Chinach, Indiach, USA i Brazylii. Mniej więcej jedna czwarta globalnego śladu azotowego ma związek z dobrami, które produkowane są w jednym kraju, a konsumowane w drugim. Kraje rozwinięte są odpowiedzialne za emisje związane z konsumpcją dóbr, które produkowane są poza ich granicami - w krajach rozwijających się. Chodzi np. o produkty zwierzęce, wysoko przetworzone pokarmy oraz usługi i dobra (tkaniny i gotowe ubrania), których wytworzenie wymaga dużego nakładu energii. Produkujesz? Eksportujesz? Trujesz! Jeśli chodzi o emisję azotu, największymi eksporterami netto emisji są z reguły kraje rozwijające się, które eksportują produkty rolnicze, żywność i tekstylia. Bycie eksporterem netto emisji oznacza, że emisje azotu danego kraju są większe, niż wynikałoby z potrzeb rynku wewnętrznego. Nadwyżka emisji wiąże się z zagranicznym popytem na określone towary. "Znaczący importerzy netto azotu to niemal wyłącznie gospodarki rozwinięte" - podkreśla jedna z autorów opracowania, Arunima Malik z University of Sydney, cytowana na stronie swojej uczelni. Japonia i inne kraje rozwinięte "importują" azot, kupując produkowane w Chinach ubrania, a także mięso z USA i Australii. Wielka Brytania, Niemcy, Włochy i Francja "importują" i "eksportują" duże ilości azotu, handlując żywnością. Import azotu przez Hong Kong wiąże się głównie ze sprowadzaniem do tego kraju produktów rolnych, zwłaszcza roślinnych. W kraju tym brakuje ziemi, by zaspokoić potrzeby związane z hodowlą bydła i uprawami. Duża część emisji azotu w krajach rozwijających się, takich jak Chiny, Indie, Pakistan i Tajlandia, to konsekwencja produkcji tkanin i ubrań na eksport. Wśród krajów bogatych wyjątki stanowią potęgi przemysłu rolnego, eksportujące duże ilości azotu w produktach zwierzęcych - Australia, Nowa Zelandia i Argentyna. "Kraje o wysokim dochodzie są odpowiedzialne za ponad 10 razy większe emisje, niż kraje najuboższe" - zauważa Malik. Zagraniczny popyt na dobra jest przyczyną lokalnego zanieczyszczenia azotem - zaznaczają autorzy badania. Zanieczyszczenie staje się coraz większym problemem, ponieważ choć azot występuje w przyrodzie w sposób naturalny, to równocześnie coraz więcej się go też produkuje - zauważa prof. Manfred Lenzen z University of Sydney. Za ogromną większość emisji azotu do wód i atmosfery odpowiada rolnictwo, transport oraz produkcja energii, a nawet produkcja ścieków. Spośród 189 000 mln kg azotu emitowanego na świecie w 2010 r. aż 161 000 mln kg pochodziło z rolnictwa i przemysłu, natomiast 28 000 mln kg wyemitowali konsumenci - informują autorzy badania. Emisje azotu nie są obojętne dla zdrowia ludzi oraz dla ekosystemów. Źródło: PAP oraz Nature
Zamknięto szkoły w Sarajewie! Wolontariusze rozdają maski
Potężne zanieczyszczenie powietrza na Bałkanach w połączeniu z utrzymującą się mgłą! A do tej pory oczy świata zwrócone były głównie na Chiny. Z powodu wysokiego zanieczyszczenia powietrza w połączeniu z mgłą władze Sarajewa zamknęły w środę szkoły, a wolontariusze rozdają maski osobom, które mimo wszystko zmuszone są poruszać się po mieście.
Szkoły zostały zamknięte po tym, jak przez ponad miesiąc z zaledwie 2-3-dniową przerwą utrzymywała się w stolicy Bośni i Hercegowiny gęsta mgła. To najdłuższy od dziesięcioleci okres mglistej pogody w tym 300-tysięcznym mieście. Od kilku dni samoloty nie lądują na miejscowym lotnisku, co zresztą o tej porze roku zdarza się tu dość często. Nie mogą latać nie tylko samoloty: mieszkańcy Sarajewa robią zdjęcia ptakom, które chodzą bezradnie po chodnikach i jezdniach i nie mogą wzbić się w powietrze z powodu złej widoczności. Źródło: PAP
Dobiegł końca rejs Fundacji Nasza Ziemia realizowany w ramach kampanii Sprzątanie Świata – Polska 2014
W sobotę 2. sierpnia, po trzech tygodniach żeglowania po Szlaku Wielkich Jezior jacht pod żaglami projektu „Wpłyń na czyste Mazury” dopłynął do ostatniego portu na swojej trasie. Od startu rejsu 13 lipca przedstawiciele Fundacji Nasza Ziemia i wolontariusze odwiedzili blisko 30 portów, w których promowali odpowiedzialną turystykę i badali świadomość ekologiczną turystów. Posprzątali także wyspę Czarci Ostrów na Śniardwach, gdzie zebrali ponad 1500 litów śmieci. Oficjalne zakończenie rejsu odbyło się w sobotę 2 sierpnia w Rucianem – Nidzie, ale projekt trwa nadal i wciąż można wziąć udział w konkursie na Ekoturystę. Rejs był elementem 21. edycji kampanii „Sprzątanie świata – Polska”, przebiegającej w tym roku pod hasłem „Turysto! Szanuj środowisko!”. 13 lipca z Węgorzewa wyruszył pierwszy ekologiczny rejs Fundacji Nasza Ziemia. Rejs Szlakiem Wielkich Jezior Mazurskich był akcją promującą zmianę postaw wobec środowiska w czasie wypoczynku. W czasie rejsu przedstawiciele Fundacji Nasza Ziemia i wolontariusze prowadzili działania edukacyjne i informacyjne, a także angażowali turystów do aktywnego działania na rzecz ochrony środowiska. Pod hasłem „Wpłyń na czyste Mazury”, załoga odwiedziła wszystkie najważniejsze porty i opłynęła jeziora: Mamry, Kirsajty, Dargin, Dobskie, Kisajno, Tajty, Niegocin, Boczne, Jagodne, Szymon, Kotek Wielki, Tałtowisko, Tałty, Mikołajskie, Śniardwy, kanały: Szymoński, Mioduński, Grunwaldzki, Tałcki, zat. Łabap, zat. Sztynorcką. "Rejs Wpłyń na czyste Mazury tak naprawdę dopiero rozpoczął bardzo ważną dyskusję - wokół ochrony środowiska i odpowiedzialnej turystyki. Spotykaliśmy się ze słowami wsparcia i niezwykle życzliwym odbiorem naszych działań - zarówno wśród załóg jachtów pływających po Mazurach, jak i wśród turystów, którzy odwiedzali nas w portach i na edukacyjnych wydarzeniach towarzyszących. Teraz czas na podsumowanie wyników ekosondy i zebranie najważniejszych wniosków z naszych działań." - mówi Krzysztof Rogulski, Kierownik rejsu. Jak wpływaliśmy na czyste Mazury? „Pod wspólna banderą!” dla czystych Mazur Od początku trwania rejsu przyłączyło się do niego ponad 150 załóg łodzi pływających Szlakiem Wielkich Jezior. Część z nich pływa na specjalnie wyposażonych w materiały edukacyjne łodziach firmy Ahoj Czarter – partnera projektu. Pozostali chętni otrzymywali niebieską banderę projektu, po podpisaniu deklaracji, zobowiązującej, między innymi, do zrzucania ścieków tylko w miejscach do tego przeznaczonych oraz dbania o to, żeby odpady z jachtów trafiały do właściwych pojemników do segregacji. Sprzątanie wyspy Czarci Ostrów We wtorek 29 lipca, odbyła się akcja sprzątania wyspy Czarci Ostrów na jeziorze Śniardwy, jednej z najbardziej tajemniczych wysp na Szlaku Wielkich Jezior Mazurskich. W sprzątaniu mógł wziąć udział każdy, komu bliska jest idea czystych Mazur. Ekipa rejsu, pracownicy Nadleśnictwa Pisz oraz wolontariusze zebrali razem kilkanaście worków pełnych różnorodnych odpadów - to ponad 1500 litrów! Wśród odpadów zebrano głównie papiery po nieczystościach, stare buty, butelki, miski i puszki. „Jak na tak małą powierzchnię, jaką ma wyspa, to bardzo duża ilość odpadów. Niestety, wciąż największym problemem, jeśli chodzi o zanieczyszczenia brzegów jezior są fekalia. Nie można mówić o czystych Mazurach, nie poruszając tego tematu. To wyzwanie dla nas, dla samorządów i turystów - jak racjonalnie rozwiązać kwestię pozbywania się tego rodzaju nieczystości w sposób nieszkodzący środowisku i nam samym.” - mówi Małgorzata Izdebska, koordynator projektu „Wpłyń na czyste Mazury”. Ekosonda W czasie rejsu załoga prowadziła badanie ankietowe postaw i świadomości turystów i żeglarzy w zakresie ochrony środowiska. Jest to wspólna inicjatywa Fundacji i kampanii 7 cudów Mazur. Dotychczas zebrane wyniki dają do myślenia: • blisko połowa (45%) ankietowanych na pytanie: Czy Pani/Pana zdaniem turyści odwiedzający Mazury dbają o ochronę środowiska odpowiedziała „NIE” • większość ankietowanych wskazała: biwaki, sporty motorowodne, żeglarstwo, jako aktywności, które mają potencjalnie największy negatywny wpływ na środowisko • ankietowani wskazywali także na brak kultury dbania o dobro wspólne, lenistwo, egoizm oraz brak odpowiedniej edukacji ekologicznej, jako przyczyny zanieczyszczenia wód i zaśmiecenia Mazur. Badanie będzie prowadzone przez 7 Cudów Mazur do końca sierpnia, wyniki zostaną zebrane i opublikowane w końcowym raporcie, w weekend Sprzątania świata 20 – 21 września. Pilotażowe badania i obserwacje wody Podczas Rejsu prowadzone były obserwacje i terenowe badania stanu wody. Zbadano między innymi jeziora: Dargin, Kisajno, Niegocin, Boczne, Tałty oraz Ryńskie. Oznaczenia fizyczno - chemiczne w jez. Niegocin, Boczne oraz Tałty były zbliżone i wykazywały bezpieczny poziom biogenów (związków azotu i fosforu). W wodach jeziora Dargin zaobserwowano zwiększony zakwit glonów. Taka sytuacja może być spowodowana przez zjawisko eutrofizacji, które prowadzi do nadmiernego rozwoju organizmów i „zakwitu” wody. W jeziorze Ryńskim zostały lekko przekroczone związki fosforu, których nawet niewielka ilość prowadzi do przyspieszenia eutrofizacji. Mazurska Wstęga Wielkim zainteresowaniem cieszyła się Mazurska Wstęga. Na wielkim pasie błękitnego materiału można było stworzyć własny obrazek, z dedykacją dla czystych Mazur. Happening prowadzili załoganci rejsu. Sympatię dla Mazur deklarowali młodsi i starsi z różnych zakątków Polski i nie tylko (na wstędze podpisali się też turyści z Niemiec). W czasie finałowego wydarzenia w Rucianem – Nidzie, wstęga została przekazana 7 Cudom Mazur, które we współpracy z Fundacją Ocean Marzeń kontynuować będą działania edukacyjne wśród żeglarzy i turystów w czasie wakacji. Karta ekoturysty Rejs dobiegł końca, ale wciąż trwa ostatni element projektu „Wpłyń na czyste Mazury” - konkurs dla ekoturystów! Każdy, kto wypożyczy jacht w firmie Ahoj Czarter, jeszcze do końca sierpnia może wziąć udział w konkursie, dla ekoturystów. Czarterujący otrzymują Kartę ekoturysty, na której mogą zbierać potwierdzenia zrzutu ścieków w sposób legalny, a jeśli zbiorą minimum 3 pieczątki będą mogli wziąć udział w konkursie. Szczegóły konkursu na www.naszaziemia.pl i w Ahoj Czarter. "Kampania Wpłyń na czyste Mazury nie kończy się wraz z rejsem. Lepiej znamy i rozumiemy lokalne problemy, dowiedzieliśmy się też, jakie są oczekiwania turystów oraz jakie możliwości oferuje tutejsza infrastruktura. Poradniki "Turysto! Szanuj środowisko!" cieszą się dużym zainteresowaniem. Rozdaliśmy około 150 bander załogom, które zadeklarowały szerzyć dalej nasze idee - głównie poprzez własny przykład. Wszystko wskazuje na to, że współpracując możemy bardzo dużo zrobić dla Mazur, które są naszym wspólnym dobrem. A to dopiero początek." – mówi Małgorzata Izdebska, koordynator projektu Wpłyń na czyste Mazury. Rejs był osią tegorocznego – turystycznego – Sprzątania świata, którego finał odbędzie się tradycyjnie już w trzeci weekend września (20-21.09). Informacje odnośnie planowanych obchodów akcji będą pojawiały się na bieżąco na stronie www.naszaziemia.pl. Relacje z rejsu można było śledzić na bieżąco na Facebooku, gdzie teraz będą publikowane informacje na temat wyników konkursu i wniosków z rejsu. www.facebook.com/wplynnaczystemazury
„Czyste Góry Czyste Szlaki” - akcja sprzątania szlaków
„Czyste Góry Czyste Szlaki” to cykl akcji turystyczno-edukacyjnych o wymiarze ekologicznym prowadzonych przez Klub Podróżników Śródziemie z Krakowa
W ramach projektu Klub zaplanował na 2013 rok 8 spotkań, podczas których uczestnicy będą sprzątali górskie szlaki oraz informowali innych turystów i mieszkańców o tym, dlaczego na szlakach nie ma koszy na śmieci i jakie niebezpieczeństwa są z tym związane. Pierwsze sprzątanie szlaków odbędzie się w dniach 6-7 kwietnia w paśmie Baraniej Góry. Na 20-21.04 zaplanowany jest piknik ekologiczny w Ojcowskim Parku Narodowym. Kolejne akcje odbędą się w maju w Karkonoszach, w czerwcu w Gorcach, w lipcu w Tatrach, w sierpniu na Babiej Górze, a we wrześniu w Pieninach i Bieszczadach. Projekt jest kontynuowany w oparciu o udane akcje w roku ubiegłym, których kulminacją były „Czyste Tatry”, podczas których w jeden dzień zebrano ponad 1,5 tony śmieci! W całym 2012 r. w sprzątaniu szlaków wzięło udział ponad 1150 osób, które na szlakach poza akcją w Tatrach, zebrały 170 worków śmieci. Wszystkie akcje górskie prowadzone są przez pasjonatów wyłącznie non-profit. Organizatorzy zapraszają do udziału wszystkich, nie tylko pasjonatów górskich wędrówek. Więcej informacji oraz kalendarz akcji na stronie organizatora: www.klubpodroznikow.com
Pierwszy ekologiczny Marsz Bałtycki na odcinku Słowińskiego Parku Narodowego odbywa się pod hasłem ochrony różnorodności Morza Bałtyckiego. Aby podkreślić wagę problemu utraty bioróżnorodności na terenie wybrzeża, we wtorek 24 lipca, w Czołpinie odbędzie się konferencja prasowa „Bałtyk tez może być bioróżnorodny!”, podczas której zespół Marszu Bałtyckiego przedstawi dotychczasowe wyniki prowadzonych obserwacji przyrodniczych.
Na terenie Słowińskiego Parku Narodowego zachowany jest naturalny, niezmieniony charakter polskiego wybrzeża, a sam Park jest jednym z partnerów merytorycznych kampanii Międzynarodowe Sprzątanie Bałtyku i m.in. z jego pracownikami konsultowane były zasady prowadzonej w trakcie marszu inwentaryzacji przyrodniczej. Przez cały czas trwania Pierwszego Ekologicznego Marszu Bałtyckiego, który wystartował w poniedziałek 16 lipca z Międzyzdrojów, Zespół Fundacji Nasza Ziemia i Fundacji Sprzątanie Świata – Polska prowadzi inwentaryzację wybranych elementów środowiska przyrodniczego. Inwentaryzacji podlega m.in. kidzina, czyli martwe szczątki organiczne wyrzucone przez morze na brzeg. Oprócz glonów i roślin morskich stanowiących główną część kidziny, w jej skład mogą wchodzić m. in. martwe ryby, meduzy, muszle oraz bursztyny. W kidzinie żerują różne gatunki bezkręgowców żywiących się martwą materią organiczną. Na tych bezkręgowcach z kolei żerują ptaki, głównie siewkowe, np.: mewa śmieszka, mewa srebrzysta, mewa pospolita, rybitwy, biegusy i wiele innych. Kidzina jest więc bardzo ważnym elementem ekosystemu plaż bałtyckich. Poza inwentaryzacją kidziny zespół prowadzi także obserwacje ptaków oraz trzech gatunków roślin słonolubnych (solanki kolczystej i honkenii piaskowej, rukwieli nadmorskiej). Do tej pory zaobserwowane zostały mewy śmieszki, srebrzyste, pospolite, kormorany, łabędzie, biegusy zmienne, biegusy krzywodziobe, rybitwy rzeczne, rybitwy białoczelne, pliszki siwe, kuliki wielkie, ostrygojady, kaczki morskie, sieweczki obrożne i bieliki. Ostatnim elementem obserwacji jest inwentaryzacja napotkanych na drodze martwych zwierząt – ptaków, ssaków morskich (i ich szczątków), ew. również ryby i meduzy. Dotychczasowe obserwacje wykazały brak badanych roślin na plażach chętniej odwiedzanych przez turystów. Również występowanie kidziny jest sporadyczne. Na odcinku od Międzyzdroje – Gąski zespół marszu zaobserwował tylko jedno jej skupisko. Poza inwentaryzacją Marsz ma na celu edukację i informowanie o potrzebie i sposobach ochrony różnorodności biologicznej wybrzeża. Kampania Międzynarodowe Sprzątanie Bałtyku została zainicjowana 6 lat temu, aby działać na rzecz ochrony Morza Bałtyckiego przed zanieczyszczeniami, ale z uwagi na rosnącą wagę innych problemów w tym roku charakter i zakres naszych działań uległ zmianie. Kampania odbywa się pod hasłem „Bałtyk też może...” i ma otwartą formę, która pomaga poruszyć wiele tematów jednocześnie – zarówno zanieczyszczenie wody jak i potrzebę ochrony bioróżnorodności i odbudowy bałtyckich zasobów ryb. Marsz Bałtycki na trasie Międzyzdroje – Hel organizowany jest po raz pierwszy. Finał Pierwszego Ekologicznego Marszu Bałtyckiego odbędzie się 28 lipca w Helu. 29 lipca na Targu Węglowym w Gdańsku podsumujemy całą Kampanię.
Wiemy, że dwutlenek węgla przyczynia się do ocieplania klimatu, ale z badań Marka Z. Jacobsona z Uniwersytetu Stanforda wynika, że jego rosnące stężenie ma bardziej bezpośredni wpływ na nasze życie.
Zwłaszcza jeśli mieszkamy w dużym mieście. Na takich obszarach tworzą się bowiem „bąble” o podwyższonej zawartości CO2. Niczym pod kopułą temperatura lokalnie się podnosi. W wyższej temperaturze rośnie z kolei stężenie pyłów, a także ozonu, który choć w stratosferze chroni nas przed zabójczym promieniowaniem, przy gruncie działa szkodliwie. Jako cząsteczka bardzo reaktywna może prowadzić to tworzenia wielu innych niebezpiecznych związków chemicznych. Co gorsze, z badań Jacobsona wynika, że w miarę upływu czasu dochodzi do stabilizacji powietrza wewnątrz miejskiego bąbla. Zwiększenie wymiany z sąsiednimi obszarami staje się możliwe dopiero przy naprawdę silnych wiatrach, co jeszcze podwyższa lokalne poziomy szkodliwych związków. Taka „miejscowość” zanieczyszczeń stawia pod znakiem zapytania zasadność proponowanych obecnie rozwiązań, których celem jest tylko ogólne zmniejszenie emisji gazów cieplarnianych, bez wdawania się w geograficzne szczegóły ich pochodzenia. I tak Jacobson wykazał np., że w rejonie Los Angeles z powodu zanieczyszczenia powietrza umiera więcej ludzi, niż wynikałoby to z wyliczeń biorących pod uwagę tylko ogólny (krajowy), a nie lokalny poziom CO2. Tymczasem w myśl proponowanych regulacji za tonę dwutlenku węgla wypuszczoną w powietrze nad pustynią w Newadzie trzeba by zapłacić dokładnie tyle samo co za tonę wprowadzoną do atmosfery np. w centrum Nowego Jorku. Szacuje się, że co roku w samych Stanach Zjednoczonych z powodu zanieczyszczenia powietrza umiera nawet 100 tys. osób.
Pod koniec ubiegłego roku Międzynarodowa Agencja Energetyczna (IEA) wystąpiła z oświadczeniem, że do 2020 r. świat powinien zbudować 100 dużych elektrowni przechwytujących emitowany dwutlenek węgla, a następnie do 2030 r. – kolejnych 850.
Idea przechwytywania i magazynowania dwutlenku węgla znalazła się w głównym nurcie polityki energetycznej, choć wciąż pozostaje jedynie na papierze i jest lekceważona, jako zbyt droga i niewykonalna na dużą skalę. Wzięła się z pomysłu, który powstał 10 lat temu i nazwany został sekwestracją. Polegał na założeniu, by dwutlenek węgla z elektrowni „uwięzić” pod ziemią. Miał wtedy swoich zwolenników, ale również dyskwalifikowano go, jako metodę, wymagającą ogromnych nakładów finansowych. I w tym momencie pojawia się niebezpieczna dla przyszłych pokoleń alternatywa. Manipulowanie klimatem! Dlaczego? Bo techniki inżynierii pogodowej okazują się o wiele tańsze niż walka z globalnym ociepleniem poprzez ograniczanie emisji, inwestowanie w odnawialne źródła energii czy cena za stopniową rezygnację z paliw kopalnych. Tańsze, ale czy bezpieczniejsze? Tekst: Agnieszka Budo