Zamek Wielkiego Księcia Witolda to jedna z ulubionych destynacji Polaków. Jesienią i zimą jest równie zachwycający
Zamek w Trokach jawi się jako enklawa spokoju, zlokalizowana w pobliżu gwarnego Wilna. Historyczna warownia zachwyca wspaniałą architekturą, ale nie tylko. Równie fascynujące są same dzieje tego niezwykłego miejsca. Co warto wiedzieć o tej niezwykłej atrakcji? Poniżej przybliżamy historię wspaniałego zamku.
Spis treści: Bajkowy zamek na wodzie Historia zamku w Trokach Kiedyś twierdza i rezydencja, dziś atrakcja turystyczna Troki to nie tylko zamek Zamek słynący z wyjątkowej lokalizacji i niezwykłej architektury w przeszłości był warownią, chroniącą Wielkie Księstwo Litewskie przed krzyżakami i reprezentacyjną rezydencją książąt. Dziś jest największą atrakcją w podwileńskich Trokach – miejscem zachwycającym swoim pięknem i historią. Bajkowy zamek na wodzie Czerwone, gotyckie wieże trockiego zamku wynurzają się z tafli jeziora Galwe, którego lustro rozlewa się w zlokalizowanych w odległości około 28 km od Wilna Trokach. Okazała warownia wznosi się na wyspie i wraz z prowadzącym do jej bram drewnianym mostem i otaczającymi ją lasami Trockiego Parku Narodowego tworzy scenerię, przywodzącą na myśl ilustrację do baśniowej opowieści. Historia zamku w Trokach Dziś otoczenie zamku emanuje absolutnym spokojem, ale nie zawsze tak było. W przeszłości warownia w Trokach była świadkiem wielu burzliwych wydarzeń. Serce Wielkiego Księstwa Litewskiego Jedyny w Europie Wschodniej zamek na wyspie nie jest pierwszym, który powstał w Trokach. Wcześniej wzniesiono tam warownię na półwyspie, w 1375 roku. Powstała, gdy wielki książę litewski Kiejstut Giedyminowicz przeniósł stolicę swojego księstwa. Decyzja ta była podyktowana strategiczną koniecznością. Wielkie Księstwo Litewskie znajdowało się wówczas pod nieustanną presją ze strony zakonu krzyżackiego. Potężny zamek na półwyspie miał być linią obronną, chroniącą kraj przed najazdami, jednak w obliczu krzyżackiej potęgi, okazał się za słaby. W 1377 roku twierdza doznała poważnych zniszczeń. Jakby tego było mało, po zamordowaniu Kiejstuta stał się areną „bratobójczych” walk, między jego synem Witoldem a Władysławem Jagiełłą. Wspierany przez Krzyżaków Witold w 1383 roku zdobył zajętą przez Jagiełłę twierdzę. Wojnę zakończyła dopiero ugoda zawarta między stryjecznymi braćmi. Tym samym Jagiełło odzyskał Troki i stał się władcą Wielkiego Księstwa Litewskiego. Zamek na wyspie miał wzmocnić linię obrony W 1404 roku wielki książę zadecydował o budowie nowej warowni w Trokach. Zamek, który w zamierzeniu miał stanowić militarne wsparcie dla zlokalizowanej na półwyspie twierdzy, powstał na największej z trzech wysp jeziora Galwe. Prace trwały cztery lata. W tym czasie powstały dwa potężne, trzykondygnacyjne skrzydła i mierzący 35 metrów stołp, w którym mieściła się kaplica i część pomieszczeń mieszkalnych. Kluczowym elementem zamku był pałac książęcy z wewnętrznym dziedzińcem, otoczony drewnianymi galeriami. O ile w pierwszej fazie dominującym materiałem był kamień, to do rozbudowy zamku użyto czerwonej cegły. Warownia zyskała wówczas styl gotycki. W trzeciej fazie skupiono się na wzmocnieniu funkcji obronnej. Masywne mury zostały dodatkowo wzmocnione. W rogach zamku wzniesiono trzy baszty, w których mieściły się składy amunicji. Dobudowano galerie, umożliwiające prowadzenie ostrzału. Z czasem rola zamku uległa zmianie Upadek potężnej twierdzy jest datowany na XVII wiek, jednak jej powolny zmierzch rozpoczął się już dwa stulecia wcześniej. Bitwa pod Grunwaldem – wydarzenie, które ugruntowało potęgę Wielkiego Księstwa Litewskiego – złamała krzyżacką potęgę. Co za tym idzie, potężna obronna warownia w dużej mierze przestał być już potrzebna. Zamek został wówczas przekształcony w reprezentacyjną rezydencję książęcą i stał się centrum dyplomacji politycznego serca Wielkiego Księstwa Litewskiego. W jego murach przyjmowano posłów i koronowane głowy z całej Europy. W latach 1413–1430 sam Władysław Jagiełło gościł tam kilkanaście razy. Symbolicznym końcem tej epoki stała się śmierć Witolda. 27 października 1430 roku wielki książę zmarł w zamkowych murach. Zanim odszedł, przekazał Jagielle władzę wielkoksiążęcą. Upadek zamku W czasie, gdy rządy sprawowali Zygmunt Stary i jego następca, Zygmunt August, zamek przeszedł kolejne przebudowy, których celem było przystosowanie go do pełnienia funkcji letniej rezydencji. To właśnie wtedy gotycka twierdza zyskała wspaniały renesansowy styl. Jednak wkrótce miała obrócić się w ruinę. Toczone w XVII stuleciu wojny z Rosją i ze Szwecją znacząco pogorszyły kondycję obiektu. Zniszczony zamek został opuszczony. Przez kolejne lata niszczał, aż w XVIII wieku pozostały po nim jedynie resztki murów. Zamek na wyspie powstał z gruzów niczym Feniks z popiołów Pierwsze plany rekonstrukcji wspaniałej niegdyś twierdzy powstały już w XIX wieku. W 1822 roku Wincenty Smokowski przerysował trzynaście fragmentów malowideł, które zdobiły jedną z sal na pierwszym piętrze. 19 lat później opublikował ich opis na łamach „Athenaeum”, wileńskiego czasopisma literacko-naukowego. W 1888 roku Imperialna Komisja Archeologiczna udokumentowała przeszłość obiektu, jednak prace konserwatorskie rozpoczęły się dopiero w XX wieku. W 1905 roku władze carskie wyraziły zgodę na konserwację i częściowa odbudowę ruin. Gdy po I wojnie światowej Troki znalazły się w granicach II Rzeczypospolitej, ruiną zajął się Stanisław Lorentz, polski konserwator zabytków. W 1929 roku zadecydował o konieczności podjęcia natychmiastowych działań w celu zachowania istniejących pozostałości. Prace w dużej mierze sfinansował własnymi środkami. Żeby móc rozpocząć konserwację, zaciągnął pożyczkę na kwotę 10 tys. złotych w Banku Gospodarstwa Krajowego. Z uwagi na brak umożliwiającej rekonstrukcję ikonografii, Lorentz nie zdecydował się na odbudowę. Zakres prac miał mieć charakter typowo konserwatorski. To podejście uległo zmianie po jego ustąpieniu ze stanowiska. Następca Lorentza, Ksawery Piwocki, rozpoczął prace rekonstrukcyjne, które kontynuował następny konserwator, Witold Kieszkowski. Odbudowano wówczas południowo-wschodnią wieżę, przysklepienia piwnic i sali na pierwszym piętrze, a także zakonserwowano pozostałości pałacu książęcego. Po II wojnie światowej pracę rozpoczętą przez Polaków kontynuowali Litwini. Do 1956 roku nadbudowano mury zamku górnego, a do 1961 – odbudowano główną wieżę. Dolny zamek doczekał się rekonstrukcji w 1971 roku. Do 1984 roku wszystkie baszty i wieża bramna były już zadaszone. Co warte podkreślenia, konserwatorzy nie przywrócili renesansowego stylu obiektu. Zamiast tego zdecydowali się na wcześniejszy gotyk. Kiedyś twierdza i rezydencja, dziś atrakcja turystyczna Od 1962 roku w zamkowych murach mieści się Muzeum Historyczne w Trokach. W zbiorach placówki znajduje się około 400 tys. eksponatów, przedstawiających historię regionu. Główne ekspozycje są zlokalizowane w pałacu książęcym i kazamatach. W pałacowych komnatach prezentowane są wystawy poświęcone wielkim książętom litewskim, dziejom zamków (na wyspie i na półwyspie) i samego miasta. Można też podziwiać tam cenne znaleziska archeologiczne. Z kolei w szesnastu salach, znajdujących się na terenie dawnych koszarów, zgromadzono bogate zbiory sztuki użytkowej. Znajdują się tam między innymi zabytkowe meble i zegary, trofea myśliwskie i wspaniałe fajki. Należy podkreślić, że w zrekonstruowanych na wzór XV-wiecznych wnętrzach można podziwiać przede wszystkim zbiory z wieków od XVIII do XX. Ten historyczny dysonans wynika z kuratorskiej konieczności. Oryginalne wyposażenie zamku nie przetrwało stuleci zniszczeń. Można zatem powiedzieć, że muzeum pełni podwójną rolę. Sama budowla przedstawia historię średniowiecznej Litwy, ale ekspozycje są przykładami późniejszej sztuki użytkowej. Czy to wada? Niekoniecznie. Dzięki tej złożoności, muzeum oferuje podróż przez kilka epok. Wydarzenia kulturalne Warto wspomnieć, że zamek nie jest wyłącznie statycznym zabytkiem. Na jego dziedzińcach regularnie odbywają się historyczne inscenizacje, średniowieczne festiwale, jarmarki, koncerty i inne wydarzenia kulturalne. Troki to nie tylko zamek Średniowieczny zamek jest główną atrakcją Trok. Główną, ale nie jedyną. W mieście do dziś zachowało się dziedzictwo Karaimów, najmniejszej mniejszości etnicznej na Litwie. W oczy rzucają się przede wszystkim tradycyjne karaimskie domy – drewniane, kolorowe budowle z trzema oknami od frontu. Zgodnie z legendą, jedno jest przeznaczone dla Boga, drugie – dla księcia Witolda, a trzecie – dla domowników. Na uwagę zasługuje także kienesa, czyli drewniany, zbudowany na planie kwadratu i przykryty charakterystycznym łamanym dachem dom modlitwy. Przez pewien czas po II wojnie światowej trocka kienesa była jedyną funkcjonującą w Europie. Wizyta w Trokach nie byłaby kompletna bez spróbowania specjałów kuchni karaimskiej. Jej sztandarowym daniem są kibiny – pierogi z ciasta drożdżowego, nadziewane siekaną baraniną. Warto też wybrać się na drugi brzeg jeziora, by zwiedzić wspaniały Pałac Tyszkiewiczów w Zatoczu. Neoklasycystyczną budowlę otacza piękny, rozległy park. Inne atrakcje, które można podziwiać w okolicy, to między innymi: bazylika Nawiedzenia Najświętszej Maryi Panny z obrazem Matki Boskiej Trockiej – najważniejsza świątynia katolicka w mieście, ufundowana przez samego księcia Witolda. Obecny budynek jest rezultatem wielu przebudów i zawiera elementy gotyku i baroku; Karaimskie Muzeum Etnograficzne – miejsce to przedstawia tradycje i zwyczaje Karaimów. Można tam zobaczyć między innymi oryginalne stroje; stara poczta – piękna drewniana budowla z kolumnami. Obecnie mieści się tam siedziba dyrekcji Narodowego Parku Historycznego w Trokach. Nasz autor Artur Białek Dziennikarz i redaktor. Wcześniej związany z redakcjami regionalnymi, technologicznymi i motoryzacyjnymi. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o historii, kosmosie i przyrodzie, ale nie boi się żadnego tematu. Uwielbia podróżować, zwłaszcza rowerem na dystansach ultra. Zamiast wygodnego łóżka w hotelu, wybiera tarp i hamak. Prywatnie miłośnik literatury.
Jak katastrofa uratowała jeden z warszawskich cudów architektonicznych. To jedno z najpiękniejszych miejsc w stolicy
Arkady Kubickiego powstały w odpowiedzi na dwa problemy, które w XIX wieku trapiły Zamek Królewski – inżynieryjny i estetyczny. Nadwiślańskie tereny, spustoszone dwiema niszczycielskimi powodziami, wymagały pilnej interwencji. To właśnie ta kryzysowa sytuacja stała się impulsem, który sprowokował powstanie jednego z najwspanialszych dzieł polskiego klasycyzmu.
Spis treści: Katastrofa impulsem do działania Kubicki stworzył projekt genialny w swojej prostocie Funkcja arkad zmieniała się na przestrzeni lat Drugie życie arkad Wznoszące się ku sklepieniu potężne ceglane łuki ciągną się na długości 195 metrów, tworząc przestrzeń, która onieśmiela skalą i zachwyca surowym pięknem. To właśnie arkady Kubickiego – prawdziwa ceglana katedra inżynierii i sztuki. Określenie ich mianem zwykłego aneksu do zamku byłoby ogromnym nietaktem. Jakub Kubicki stworzył samodzielne arcydzieło, będące namacalnym wyrazem architektonicznego geniuszu. Katastrofa impulsem do działania W czasach Królestwa Kongresowego, Warszawa pozostawała miastem o niepewnym statusie politycznym, jednak wciąż z silnym poczuciem własnej tożsamości. Zamek Królewski, mimo że znajdował się pod rosyjską kuratelą, pozostawał najważniejszym symbolem polskiego dziedzictwa. To właśnie w tej rzeczywistości Warszawę nawiedził niszczycielski żywioł – dwie powodzie, pierwsza w 1813, a druga w 1816 roku. Woda spustoszyła nadwiślańskie tereny i doszczętnie zniszczyła wybudowaną u podnóża skarpy Oficynę Tarasową. Spadzisty brzeg Wisły został poważnie naruszony i zaczął zagrażać bezpieczeństwu Zamku. Kubicki stworzył projekt genialny w swojej prostocie Misję rozwiązania tego problemu powierzono generalnemu budowniczemu rządowemu, Jakubowi Kubickiemu. W tym miejscu należy jednak wspomnieć, że monumentalna budowla nigdy nie miała być samodzielnym elementem, a jedynie fragmentem planu przebudowy całej wschodniej elewacji Zamku Królewskiego. Niestety, z powodu braku funduszy nie udało się urzeczywistnić tej wizji. Realizowany od 1818 do 1827 roku projekt stanowił odpowiedź na kilka potrzeb. Po pierwsze, długie na 195 metrów i szerokie na 9,5 metra arkady miały być murem oporowym, wzmacniającym i stabilizującym skarpę wiślaną. Po drugie, miały być rozległym tarasem, łączącym nowo zaprojektowane Ogrody Królewskie. Miejscem spacerów, oferującym widok na Wisłę i prawobrzeżną część miasta. Po trzecie, miały rozwiązywać problem ruchliwej ulicy Bocznej. Zamiast ją likwidować, Kubicki postanowił ukryć ją wewnątrz swojej konstrukcji, tworząc w ten sposób elegancki tunel. Powstało dzieło wybitne Tworząc projekt arkad, Jakub Kubicki pełnymi garściami czerpał z najlepszych wzorców neoklasycyzmu. Styl nawiązujący budowli antycznej Grecji i Rzymu preferował harmonię, prostotę, ład i symetrię. To wszystko było doskonale widoczne w dziele Kubickiego. Rdzeń konstrukcji wykonano z cegły. Dzięki temu zabiegowi, arkady zyskały surowy, ale niepozbawiony ciepła charakter. Do wykonania najbardziej reprezentacyjnych elementów, jak choćby obramowania arkad i okien, gzymsu wieńczącego i boniowania, wykorzystano szlachetny piaskowiec. Kluczowe elementy architektoniczne Styl całej konstrukcji zdefiniowały dwa podstawowe elementy: potężne arkady – siedem masywnych, ażurowych łuków, których skala miała wzbudzać podziw; sklepienia krzyżowe – wsparte na potężnych filarach, osiągnęły rozpiętość 8,5 metra. We wnętrzu hali stworzyły wrażenie ogromnej, uporządkowanej i jakby niekończącej się przestrzeni. Kunszt projektanta podkreślały wspaniałe detale. Wschodnią elewację ozdobiono okrągłymi oknami, a całość zwieńczono elegancką balustradą. Należy wspomnieć, że Kubicki wykazał się niemałą innowacyjnością, tworząc na arkadach „zielony dach”. Na sklepieniach rozsypano grubą na około pół metra warstwę ziemi, na której posadzono krzewy ozdobne i drzewa. W ten sposób płynnie połączono architekturę z krajobrazem Ogrodów Królewskich. Funkcja arkad zmieniała się na przestrzeni lat Można powiedzieć, że arkady Kubickiego są metaforycznym lustrem, w którym na przestrzeni lat odbijały się losy państwa i narodu. Co kilka dekad funkcja budowli zmieniała się stosownie do panującej w kraju sytuacji politycznej. 1827–1831 Arkady miały być nie tylko konstrukcją wzmacniającą wiślaną skarpę, ale także zadaszonym pasażem wzdłuż Wisły. I rzeczywiście, przez pierwszych kilka lat obiekt spełniał swoją pierwotną funkcję publiczną. 1831–1918 Wszystko zmieniło się po upadku powstania listopadowego, gdy budynek został przejęty przez rosyjskie wojsko. W akcie symbolicznej dominacji otwarte arkady zostały zamurowane, a monumentalne wnętrze – podzielone ścianami działowymi. W ten sposób, wspaniałe dzieło przeistoczyło się w stajnie dla carskiego Pułku Czerkiesów. 1918–1939 Po odzyskaniu przez Polskę niepodległości, funkcja arkad niemal nie uległa zmianie. Niemal, bo carskie stajnie przekształcono w garaże dla samochodów rezydującego na Zamku prezydenta Rzeczypospolitej. 1939–1945 Podczas II wojny światowej, zamek królewski został ograbiony i wysadzony w powietrze przez niemieckiego okupanta. Znajdujące się u jego stóp arkady cudem przetrwały wojenną pożogę. 1945–1995 W powojennej rzeczywistości dla arkad nie było już miejsca w panteonie narodowych zabytków. Przez niemal pół wieku wspaniały niegdyś budynek pełnił funkcję magazynów – najpierw dla Zespołu Pieśni i Tańca Wojska Polskiego, później dla robotników pracujących przy odbudowie Zamku Królewskiego. Drugie życie arkad Długie lata zaniedbań doprowadziły do poważnej degradacji zabytkowej konstrukcji. Arkady utraciły swój dawny blask, a jakby tego było mało, niestabilna skarpa ponownie zaczęła zagrażać zamkowym fundamentom. Dla władz stało się jasne, że konstrukcja wymaga natychmiastowego ratunku. Zadanie przywrócenia arkad do życia powierzono Stanisławowi Fiszerowi. Remont, który w praktyce był ogromnym przedsięwzięciem inżynieryjnym, trwał 14 lat, do 2009 roku. Kluczową kwestią było ustabilizowanie skarpy poprzez wbudowanie za historycznymi murami potężnej żelbetowej konstrukcji, która była w stanie przyjąć napór gruntu i ochronić oryginalną cegłę. Fiszer przyjął filozofię „ochrony przez transformację”. Wprowadził do konstrukcji nowoczesne elementy, jak zamykające wnętrze tafle szkła, które nie zaburzają, a harmonijnie współistnieją z historycznym otoczeniem. Dziś arkady są tętniącym życiem centrum kultury, w którym odbywa się wiele prestiżowych wydarzeń. Nasz autor Artur Białek Dziennikarz i redaktor. Wcześniej związany z redakcjami regionalnymi, technologicznymi i motoryzacyjnymi. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o historii, kosmosie i przyrodzie, ale nie boi się żadnego tematu. Uwielbia podróżować, zwłaszcza rowerem na dystansach ultra. Zamiast wygodnego łóżka w hotelu, wybiera tarp i hamak. Prywatnie miłośnik literatury.
Weszłam nocą do zamku w Malborku – to, co zobaczyłam, zostanie ze mną na długo
Zamek w Malborku przyciąga nie tylko miłośników historii. Oświetlona nocą twierdza, duchy krzyżaków, Marianek i zrekonstruowana Madonna – to tylko część atrakcji, jakie czekają na turystów.
Spis treści: Odbudowana z ruin i legend – niezwykła historia zamku w Malborku Gdzie spotkasz Jagiellończyka i Marianek do Ciebie przemówi Bulwary, kajaki i duchy przeszłości – okolice Malborka z innej perspektywy Przed wizytą w Malborku – ceny, noclegi i rowerowe szlaki Popilnuj – proszę Marianka, brązową figurkę zawadiackiego rycerza uprawiającego najwyraźniej fitness na barierkach przed zamkowymi kasami. Pod opieką tej maskotki Malborka zostawiam rower i ruszam na nocne zwiedzanie 21-hektarowej, najpotężniejszej twierdzy gotyckiej średniowiecznej Europy wpisanej na listę światowego dziedzictwa UNESCO. Odbudowana z ruin i legend – niezwykła historia zamku w Malborku Zamek w Malborku robi wrażenie od pierwszego spojrzenia. Patrzę na gigantyczny, 8-metrowy posąg Madonny o migdałowych oczach odzianej w zdobne szaty – zdaje się wychodzić z zewnętrznej niszy prezbiterium kościoła NMP na Zamku Wysokim. – Jej postać w chwili powstania w 1340 r. uważana była za największą figurę średniowiecznej Europy. Przez 600 lat strzegła Marienburga nazwanego tak od patronki zakonu krzyżackiego. W 1945 r. zniszczyła ją, dużą część zamku i 80% Starego Miasta artyleria „wyzwolicielskiej” Armii Radzieckiej – opowiadają ubrani w białe płaszcze z czarnym krzyżem Bogusław Krauze i Piotr Topolski. To przewodnicy i członkowie Fundacji Mater Dei, spiritus movens powrotu zrekonstruowanej z tysięcy kawałków Matki Boskiej na swoje miejsce dopiero w 2016 r. Szklana mozaika wywołująca efekt połysku sprowadzona została z Wenecji, natomiast elementy pokryte złotem wykonane zostały w Gdańsku. Angażował się w to przedsięwzięcie nawet Bruno Plater, wówczas wielki mistrz działającego do dziś zakonu krzyżackiego, choć Malbork jako stolica państwa zakonnego był krócej w jego władaniu (1309–1457) niż potem w polskim (do rozbiorów, gdy przypadł Prusom). Krążę po oświetlonym reflektorami punktowymi zamku. Posiadał innowacyjny system ogrzewania podłogowego, starzy zakonnicy leczeni w tutejszym szpitalu-przytułku dostawali posiłki wcześniej niż sam wielki mistrz. Zastawiony stół pokazuje bogate menu rycerzy, czyli dietę średniowiecza: dziczyzna, ptactwo, wołowina, ryby, kasza, groch, ryż, bakalie i egzotyczne przyprawy. W refektarzu ze sklepieniem krzyżowo-żebrowym wspartym na jednym centralnie umieszczonym filarze mijam się z dyskretnym... duchem w brązowym habicie niosącym latarnię. Zza pięknych oryginalnych witraży słyszę niewidzialne gregoriańskie chóry. Bajka! Gdzie spotkasz Jagiellończyka i Marianek do Ciebie przemówi Zaopatrzona w mapy wyruszam spod zamku rowerem (świetne trasy dla jednośladów!). Cegły z ruin Starego Miasta powędrowały po wojnie do Warszawy w ramach propagandowej akcji nowej władzy „Cały naród buduje swoją stolicę”. Dlatego teraz tylko pojedyncze ocalałe budynki z czerwonej cegły prześwitują pomiędzy powojenną już zabudową. W sąsiadującej z zamkiem malborskiej farze, pieczołowicie odnowionej właśnie przez opiekujących się nią orionistów, podziwiam bezcenne, bogato złocone środkowe kwatery szaf ołtarzowych ze scenami Zwiastowania, Koronacji NMP i Bożego Ciała. Narratorem startującej przy zamku multimedialnej ścieżki edukacyjnej w odrestaurowanej części murów miejskich jest Marianek „gadający” z infokiosków. Zachwyca mnie odnowiona pięciokondygnacyjna Brama Garncarska dekorowana ostrołukowymi blendami. W centrum, na placu Miejskim otoczonym kawiarenkami, niemal galopuje mi naprzeciw Kazimierz Jagiellończyk na koniu, który w 1457 r. triumfalnym wjazdem do Malborka rozpoczął tu polskie panowanie. Wrażenie ruchu potęguje sąsiadująca z monumentem tańcząca fontanna. Jestem u wylotu ul. Kościuszki ze stylizowaną (tylko kształtem) na kamieniczki zabudową – to dawna Lang­strasse, gdzie natykam się na jedną z 24 tablic z funkcją fotoplastikonu z kodami QR. Czarno-białe fotografie w ten sposób poprowadzonej ścieżki historycznej odsyłają do wcześniejszych dziejów wybranych miejsc, które bliżej poznaję w pobliskim Muzeum Miasta Malborka zainstalowanym w jednej z najpiękniejszych, zachowanych XIX-wiecznych willi. Bulwary, kajaki i duchy przeszłości – okolice Malborka z innej perspektywy Zjeżdżam na wyremontowane przed kilkoma laty Bulwary nad Nogatem i sunę wygodną ścieżką rowerową z obfitością ławek i punktów panoramicznych w formie drewnianych podestów. Pstrykam selfie z kolejnym Mariankiem, który z kroniką miejską na kolanach przycupnął sobie nieopodal budki z książkami na wymianę. Mijam żółty budyneczek wypożyczalni sprzętu pływającego. Piramida błękitnych kajaków kusi wyprawą po Pętli Żuławskiej. Licząca aż 303 km droga wodna łączy ze sobą szlaki Wisły, Nogatu, Motławy, Pasłęki, Zalewu Wiślanego i Kanału Elbląskiego. Zostawiam za sobą zabudowania, a po prawej stronie, za płynącą stalowo-szarą rzeką, otwierają się przede mną płaskie niczym stół żyzne pola Żuław Wiślanych, rozległej doliny deltowej królowej polskich rzek. Kończy się wygodna ścieżka rowerowa i wpadam w leśny dukt. Odkryte łydki smagają pokrzywy – nie jeździ tu wiele osób, choć szlak jest oznakowany. Pozostałości fortyfikacji Festung Marienburg: betonowe punkty obserwacyjne, stanowiska ogniowe, schrony, znajdują się w większości poza nim, choć blisko. Wracam pod zamek. Rozparta na ławce na bulwarze chłonę z zachwytem filmowy zachód słońca rozlewający się paletą ciepłych barw nad Nogatem. Również ze względu na niego nie można Malborka „zaliczyć” w jeden dzień! Przed wizytą w Malborku – ceny, noclegi i rowerowe szlaki Zwiedzanie zamku w Malborku Trasy zwiedzania: historyczna, spacerowa, nocna Bilety: normalny: od 90 zł ulgowy: od 70 zł bilet łączony (Malbork, Sztum, Kwidzyn): dostępny Dzieci do lat 7: wstęp wolny Zniżki: m.in. Karta Dużej Rodziny, grupy zorganizowane Oficjalna strona zakupu biletów: bilety.zamek.malbork.pl Nocleg Hotel Grot (3*) – aktualnie od 199 zł za pokój jednoosobowy Hotel Dedal (2*) – od 165 zł za pokój jednoosobowy Warto wiedzieć 590-kilometrowy Szlak Kopernikowski łączy miejscowości związane z życiem astronoma (Warmia, Mazury, Pomorze, Kujawy) Rowerowy Szlak Zamków Gotyckich – rozpoczyna się w Malborku i ma 171,65 km Źródło: archiwum National Geographic Traveler, zamek.malbork.pl Nasza ekspertka Anna Kłossowska Dziennikarka z zawodu i zamiłowania. Zwiedza świat dalszy i bliższy, a potem opisuje swoje wrażenia na rozmaitych łamach. Współpracuje m.in. z magazynem PLL LOT Kaleidoscope, Travelerem, National Geographic. Wolny czas stara się spędzać aktywnie: rower, kajaki, a zimą narty. Lubi też nowe wyzwania z dozą adrenaliny. Dlatego wymyśliła i zorganizowała dla bardziej „usportowionych” czytelników Travelera konkurs Traveler Adventire Team, podczas którego musieli spróbować swych sił w nieznanych im dotąd dyscyplinach.
Zamek, o którym zapomniała Polska. Fredro pisał tu „Zemstę”?
Poziomem popularności nawet nie zbliża się do zamku Książ w Wałbrzychu czy słynnego Ogrodzieńca, mimo to zamek Kamieniec w Korczynie-Odrzykoniu potrafi zaskoczyć. Jak piszą turyści, aura tego miejsca jest „nie do podrobienia”.
Spis treści: Zamek Kamieniec i Aleksander Fredro – historia, która przetrwała upadek Rzeczypospolitej Lata PRL i kryzys lat 90. – trudna historia odbudowy zamku Kamieniec Zamek Kamieniec dziś – godziny otwarcia, bilety i opinie turystów Zamek Kamieniec w Korczynie-Odrzykoniu (województwo podkarpackie) spodoba się głównie miłośnikom dawnych ruin, legend i historii, którzy w trakcie wycieczek wolą unikać tłumów. Obiekt ten – w rankingu popularności – jest bowiem daleko w tyle za innymi turystycznymi perłami, takimi jak zamek w Malborku, Ogrodzieniec czy zamek Czocha. Zaskakuje jednak ciekawą historią i aurą tajemnicy. Zamek Kamieniec i Aleksander Fredro – historia, która przetrwała upadek Rzeczypospolitej Pierwsze wzmianki o zamku pochodzą z 1348 roku. Wówczas Kamieniec był własnością króla Kazimierza Wielkiego. Kilkadziesiąt lat później został podarowany przez Władysława Jagiełłę podkanclerzemu Klemensowi z Moskorzewa. To on rozbudował obiekt, który wkrótce stał się jego rezydencją. W kolejnych latach zamek się zmieniał, podobnie jak jego właściciele. Ostatecznie rola Kamieńca jako warowni i punktu strategicznego skończyła się w pierwszej połowie XVII w. „Podczas potopu szwedzkiego zamek poważnie ucierpiał i pomimo remontów podejmowanych przez kolejnych właścicieli, w połowie XVIII w. coraz bardziej chylił się ku upadkowi, a w 1786 roku był już zrujnowany” – czytamy na oficjalnej stronie poświęconej budowli. Przemiana zamku w ruinę symbolicznie wiązana jest z upadkiem Rzeczypospolitej. Jednocześnie coraz częściej obiekt zaczynał gościć w krainie sztuki; widok budowli pojawiał się na płótnach słynnych artystów. Jednym z nich był Jan Matejko. W 1860 roku stworzył cykl rejestrujący wygląd Odrzykonia. Warto zaznaczyć, że budowla jest także kojarzona z literaturą. W 1829 roku ówczesny kapitan armii napoleońskiej, hrabia Aleksander Fredro dzięki małżeństwu z Zofią Jabłonowską został właścicielem zamku odrzykońskiego. Lata PRL i kryzys lat 90. – trudna historia odbudowy zamku Kamieniec W okresie PRL-u rozpoczęto prace konserwatorskie obiektu. W roku 1952 zabezpieczono najbardziej zagrożone odcinki elewacji, prowadzono tam również badania archeologiczne. Z wieloetapowego projektu i planu modernizacji tylko część została wykonana. Prawdziwy kryzys nadszedł w 1990 roku, wówczas prace zostały wstrzymane decyzją wojewody. „Nastąpił trudny okres dla obiektu, faktycznie pozbawionego opieki właścicielskiej, skazanego na dewastację wandali i pseudoturystów. Zamek położony na granicy dwóch gmin: Korczyny i Wojaszówki, stał się problemem zarówno dla służb konserwatorskich, jak i władz samorządowych” – czytamy na stronie obiektu. Osiem lat później komisyjnie budowla została uznana za własność Skarbu Państwa i oddana mu w wieloletnią dzierżawę. Zamek Kamieniec dziś – godziny otwarcia, bilety i opinie turystów Obecnie tajemnicze ruiny zamku można zwiedzać codziennie w okresie od 25 kwietnia do 31 października w godz. 10:00 do 17:00. Poza sezonem obiekt jest niedostępny dla turystów indywidualnych z uwagi na trudne warunki terenowe oraz prowadzone prace konserwatorskie. Bilet wstępu umożliwiający zwiedzanie ruin zamku Kamieniec oraz interaktywnej sali tortur kosztuje 15 zł dla osoby dorosłej i 11 zł dla młodzieży szkolnej. Na miejscu organizowane są również kreatywne warsztaty dla dzieci z zakresu ceramiki. Biorąc pod uwagę opinie internautów zamieszczane w sieci, największym atutem tego miejsca jest aura tajemniczości i walory historyczne. „Kameralny zamek i piękne widoki”, „Bardzo ciekawy obiekt”, „Idealne miejsce pokazujące piękno historii i jej ulotne chwile” – czytamy w opiniach turystów. Źródło: zamekkamieniec.pl Nasza ekspertka Wiktoria Szydło Dziennikarka i miłośniczka dalekich wypraw rowerowych, okazjonalnie poetka. Z pasją pisze o ciekawych miejscach, zapomnianych szlakach oraz niestworzonych – i tych realnych – historiach.
Ten zamek był zamknięty przez 5 lat. Teraz zachwyca każdego, kto przekroczy jego próg
Powstał na zlecenie Wilhelma Zdobywcy ponad 900 lat temu. Po pięcioletnim remoncie na zamek w Norwich w Anglii powrócili turyści. Zamek ożył – mówią pierwsi zwiedzający, którzy czują jakby przenieśli sie do czasów średniowiecza.
To była jedna z największych inwestycji związanych z dziedzictwem historycznym w Wielkiej Brytanii w ostatnich latach. Na renowację zamku w Norwich wydano w przeliczeniu na złotówki ponad 130 mln złotych. Najbardziej dostępny zamek Wielkiej Brytanii Zamek w Norwich to imponująca budowla o bogatej i złożonej historii. Na przestrzeni wieków pełniła wiele różnych funkcji. Jest to jeden z największych i najlepiej zachowanych normandzkich zamków w Anglii. Teraz zamek ten stał się najbardziej dostępnym w Wielkiej Brytanii. Po remoncie turyści mogą wejść na wszystkie jego poziomy – od piwnic po dach, z którego można podziwiać spektakularne widoki. Jest to zasługą położenia twierdzy na największym w Anglii wzgórzu usypanym ręką człowieka. Muzealnicy starannie zaaranżowali wnętrza. Są odtworzone i umeblowane tak, aby oddać autentyczny klimat klimat życia w normańskim zamku królewskim. Oprócz tego, dzięki interaktywnym i immersyjnym instalacjom, zwiedzający mogą podziwiać spektakularne widoki na miasto. Spektakularna wystawa Gwoździem programu w czasie zwiedzania zamku jest nowa stała wystawa przygotowana przez współpracy z Muzeum Brytyjskim w Londynie. Znajduje się na niej ponad 900 średniowiecznych artefaktów – od podboju Normanów po panowanie Henryka VIII. Ekspozycję podzielono na trzy części poświęcone trzem kluczowym aspektom średniowiecznego społeczeństwa – chłopom, szlachcie i Kościołowi. Wśród najciekawszych zabytków są kunsztownie wykonane astrolabium, skarb odkryty niedawno przez detektorystów, ale też przedmioty znalezione w kanałach zamkowych. Zamek w Norwich i jego historia Zamek w Norwich początkowo pełnił funkcję rezydencji. Powstał na zlecenie Wilhelma Zdobywcy (1066–1087) po podboju Anglii przez Normanów. Ze względu na dużą skalę projektu budowlę ukończył jego syn, króla Henryk I w 1121 roku. Wapień do jego budowy pozyskano z Normandii. Zamek pełnił funkcję więzienia od początku XIII do końca XIX wieku. Jego bryła jest bardzo charakterystyczna. Zamek ma kształt dużego, prostokątnego, kamiennego obwarowania zwanego donżonem lub wieżą obronną. Zbudowany jest z jasnego wapienia, co nadaje mu solidny i ponadczasowy wygląd. Narożniki są wzmocnione przyporami. Średniowieczne miasto Norwich było drugim co do wielkości miastem miastem w Wielkiej Brytanii po Londynie. Stąd powstanie imponującego zamku nie powinno nikogo dziwić. Źródło: Norfolk Museums Service Nasz autor Szymon Zdziebłowski Dziennikarz naukowy i podróżniczy, z wykształcenia archeolog śródziemnomorski. Przez wiele lat był związany z Serwisem Nauka w Polsce PAP. Opublikował m.in. dwa przewodniki turystyczne po Egipcie, a ostatnio – popularnonaukową książkę „Wielka Piramida. Tajemnice cudu starożytności” o największej egipskiej piramidzie. Miłośnik niewielkich, lokalnych muzeów. Uwielbia długie trasy rowerowe, szczególnie te prowadzące wzdłuż rzek. Lubi poznawać nieznane zakamarki Niemiec, zarówno na dwóch kółkach, jak i w czasie górskiego trekkingu.
300 lat stał w ruinie. Dziś ten małopolski zamek zachwyca jak nigdy
Muszyna to malownicze miasteczko, przez lata kojarzone głównie z wodą mineralną. Dziś przyciąga także zamkiem, który po setkach lat wreszcie odzyskał dawny blask. Teraz jest dumą nie tylko Muszyny, ale całego regionu.
W tym artykule: Malowniczy zamek na szczycie góry Zamek w Muszynie – praktyczne informacje Zamek w Muszynie nagrodzony w plebiscycie Travelera Droga do zamku nie jest długa, choć ostre podejście może wywołać lekką zadyszkę. Idę wzdłuż potoku Szczawnik, od ulicy Zazamcze, wśród drzew i ich imponujących korzeni. Po drodze mijam kapliczkę Matki Bożej Królowej Polski, zwaną również kapliczką Matki Boskiej Dobrej Rady. Ufundował ją jeden z mieszkańców, któremu przyśniła się ponoć Maryja stojąca na skale. Czy coś wyprosił, nie wiem, ale widać miał za co dziękować. Uwielbiam takie cudowne historie, ale nie tylko. Zanim przyjechałam do odnowionej po kilkuset latach twierdzy, dobrze znałam już opowieść o jednym z mieszkańców zamku, niejakim Pawle z Przemankowa. Zważywszy na jego awanturniczy charakter, nic dziwnego, że przetrwała do naszych czasów. Postać jest jak najbardziej prawdziwa. Był bowiem biskupem, który służył jako kanclerz Bolesławowi V Wstydliwemu, księciu krakowskiemu (od 1243 r.) i sandomierskiemu (od 1232 r.). Wcale mu to nie przeszkodziło, a może wręcz pomogło, w porwaniu i zhańbieniu mniszki z klasztoru klarysek w Skale czy założeniu na zamku haremu. Jak było naprawdę, pewnie już się nie dowiemy. Za to plotki na pewno dodają pikanterii temu miejscu. Przypominam sobie je wszystkie, przechodząc przez drewniany most przerzucony nad suchą szosą, który prowadzi wprost na zamek. Malowniczy zamek na szczycie góry Jeszcze kilka lat temu zwiedzanie twierdzy było niemożliwe. Straszyły tu ruiny, duchy pewnie też, a resztki warowni były przez całe lata rozkradane. Patrzę z podziwem, jak kunsztownie odsłonięto fundamenty murów, pieczołowicie odbudowano basztę do wysokości trzech pięter i postawiono taras widokowy. To wisienka na torcie. Rozpościera się stąd obłędna panorama zarówno na miasto, zakole Popradu, jak i dalszą okolicę. Wyobrażam sobie, jak dobrze było widać stąd wroga, towary spławiane rzeką oraz szlak handlowy biegnący wzdłuż Popradu. Choć szczyt na górze Baszta (zwanej też Górą Zamkową) to zaledwie 527 m n.p.m., daję głowę, że średniowieczna warownia, którą tu postawiono w XVI w., spełniała wszystkie funkcje idealnej strażnicy. Patrzę z tarasu na malowniczą rzekę, która miękko wcina się w brzegi, na uzdrowisko Muszynę i okoliczne wzniesienia Beskidu Sądeckiego. Strach pomyśleć, że gdyby nie upór włodarzy miasta, warownia, która dziś króluje nad Muszyną, niszczałaby dalej. Na szczęście udało się jej przywrócić zapomniany blask, by mogła po 300 latach nie tylko zachwycać, ale też opowiadać historię. Jej szczegóły poznacie na każdym piętrze średniowiecznej fortecy, a także w południowej części, w miejscu dawnej letniej rezydencji biskupów krakowskich, gdzie znajduje się sala wystawiennicza. Warto posłuchać opowieści o wielowiekowej przeszłości zamku, a także poznać legendy o zakopanych tu skarbach. <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2025/04/AdobeStock631706234-1-f4a1709.jpeg" width="5464" height="3640" alt="Odbudowa zamku w Muszynie nie była łatwa. Nie zachowały się plany, ryciny czy obrazy, które jednoznacznie określałyby pierwotny wygląd warowni" title="Odbudowa zamku nie była łatwa. Nie zachowały się plany, ryciny czy obrazy, które jednoznacznie określałyby pierwotny wygląd warowni" /> Były na tyle żywe, że przez całe dziesięciolecia poszukiwacze plądrowali ruiny. Nic podobno nie znaleźli. Tak więc jeśli prawdą jest, że pewien muszyński starosta w czasie potopu szwedzkiego ukrył w lochach zamku skarb i nakazał go strzec skamieniałemu chłopcu i dziewczynce, to wciąż gdzieś jest. Zamek powstawał w XVI w. na szczycie Koziejówki, niedaleko innych wzniesień, choćby Wielkiego Łazka czy Nowińskiej Góry. Dziś grzbiet porośnięty jest gęstym lasem; jego zachodnie stoki wpadają do wód Szczawnika, wschodnie do Jastrzębika. Jastrzębik to nie byle jaki potok, słynie nie tylko z mineralnych właściwości, ale też z mofety. Za tą tajemniczą nazwą kryje się otwór, z którego niczym z brzucha ziemi wydobywają się gazy. Idę dalej, do źródełka obok łemkowskiej cerkwi, z którego można pić bogatą w szczawiany wodę. I z niej też słynie Muszyna, która zawsze wita mnie rześkim powietrzem i zapachem mchów porastających rzeczne brzegi i kamienie. Podobno to właśnie od nich swoją nazwę wzięła ta uzdrowiskowa miejscowość, w której leczy się m.in. choroby układu oddechowego. Mnie chyba jednak bardziej leczą tutaj drzewa i dobre opowieści. Zamek w Muszynie – praktyczne informacje Ci, którzy wybierają się na zamek autem, mogą skorzystać z bezpłatnych parkingów położonych wzdłuż rzeki Szczawnik. Stamtąd kierujemy się za znakami na zamkowe wzgórze. Ścieżka to dość strome 300-metrowe podejście, które pokonamy w 10 min. Na teren zamku nie można zabierać psów, wyjątek stanowi pies przewodnik. Zamek można zwiedzać od kwietnia do listopada. Ceny biletów: dzieci do 12. roku życia – bezpłatnie, bilet normalny – 10 zł, a ulgowy 6 zł. W Muszynie warto zobaczyć także Ogrody Sensoryczne, parki zdrojowe, pijalnie wód i rynek. Zamek w Muszynie nagrodzony w plebiscycie Travelera Przypomnijmy, że zamek w Muszynie został nagrodzony tytułem „Cudu Polski 2024” w plebiscycie magazynu National Geographic Traveler. Łącznie o miano „nowego cudu” walczyły trzy miejsca z woj. małopolskiego. Wśród nominowanych znalazła się także Brama w Gorce oraz Chochołów. Pełna lista zwycięzców plebiscytu Cuda Polski 2024: Dolnośląskie – Twierdza Srebrna Góra; Kujawsko-Pomorskie – Pałace w Ostromecku; Lubelskie – Chełmskie Podziemia Kredowe; Lubuskie – Park Dworski w Iłowej; Łódzkie – Centralne Muzeum Włókiennictwa z Łódzkim Parkiem Kultury Miejskiej; Małopolskie – Zamek w Muszynie; Mazowieckie – Wzgórze Tumskie w Płocku; Opolskie – Fabryka Robotów w Mosznej; Podkarpackie – Zamek w Łańcucie; Podlaskie – Prawosławny skit w Odrynkach; Pomorskie – Bory Tucholskie; Śląskie – Bielsko-Biała; Świętokrzyskie – Muzeum Archeologiczne w Wiślicy; Warmińsko-Mazurskie – Lidzbark Warmiński; Wielkopolskie – Pyzdry; Zachodniopomorskie – Darłowo. Źródło: National Geographic Traveler Polska
„Polski” Lancelot trafi do 3D. Archeolodzy dokumentują unikatowe malowidła
Najstarsze w Polsce zachowane drewniane stropy i średniowieczne malowidła z wizerunkiem sir Lancelota zostaną zdigitalizowane. Archeolodzy zaprezentowali szczegóły projektu badawczego w wieży z Siedlęcina. Być może uda się odkryć nieznane dotąd fragmenty polichromii.
To miejsce nie jest znane wielu osobom. Znajduje się nieco w cieniu bardziej potężnych zabytków, takich jak chociażby Zamek Książ. Tymczasem średniowieczna wieża w Siedlęcinie jest jednym z najbardziej unikatowych zabytków na terenie Polski. „Komiks” z legendarnym Lancelotem Największą atrakcją kamiennej wieży są polichromie z lat 1320-1330. Wykonali je artyści ze szwajcarsko-niemieckiego pogranicza. Na ścianie widać wiele postaci. Jest przedstawienie św. Krzysztofa niosącego Chrystusa. Ten święty był w średniowieczu jednym z patronów rycerzy. W tej epoce uważano, że każdy rycerz powinien być posłuszny swemu władcy, jak wspomniany św. Krzysztof. Ale to, co elektryzuje naukowców i pasjonatów historii, to przedstawienie widoczne na prawo od wizerunków świętego. Są to jedyne na świecie średniowieczne malowidła zachowane w miejscu wykonania, na których przedstawiono epizody z życia legendarnego sir Lancelota z Jeziora. Był on jednym z rycerzy Okrągłego Stołu. Widzimy Lancelota, który po różnych przygodach pokonał w pojedynku złego rycerza Tarkwina i uwolnił z niewoli kilku rycerzy króla Artura. W ten sposób zdobył uznanie innych rycerzy Okrągłego Stołu. Dalej widać prawdopodobnie Lancelota klęczącego przed królem Arturem. Z kolei w górnym pasie malowideł przedstawiony jest zamek Camelot i królowa Ginewra wraz z dwórkami. Na przejażdżkę zaprasza ją Lancelot w otoczeniu dworzan i rycerzy. Na innym malowidle widzimy Lancelota i Ginewrę trzymających się za ręce. Wieża w Siedlęcinie – pora na digitalizcję Naukowcy postanowili zdigitalizować całą wieżę, łącznie z jej malowidłami. – Dokumentacja cyfrowa objęła zarówno skaning laserowy 3D kilkoma rodzajami skanerów, jak i wysokiej rozdzielczości fotografię cyfrową oraz fotogrametrię – wyjaśnia prof. Radosław Palonka z Instytutu Archeologii UJ. Dołączył on do zespołu, który prowadzi badania w wieży od 2008 roku pod kierunkiem dr. Przemysława Nocunia z tego samego instytutu. Celem nowego przedsięwzięcia jest chęć udokumentowania obecnego stanu zachowania malowideł i wieży. Ale to nie wszystko. Dzięki zaawansowanemu oprogramowaniu cyfrowemu naukowcy liczą na dojrzenie fragmentów malowideł niewidocznych dziś gołym okiem. Docelowo, na podstawie skaningu laserowego, eksperci cyfrowo odtworzą nieistniejące już dziś elementy wieży, których obecność można wywnioskować na podstawie archiwaliów lub udokumentowanych śladów. Wieża w Siedlęcinie – to musisz wiedzieć Wieża mieszkalna w Siedlęcinie jest jednym z najlepiej zachowanych obiektów tego typu w Polsce. Wykonano ją z kamienia na planie zbliżonym do prostokąta o wymiarach 20 na 14,5 m. Jej fundatorem był Henryk I, książę jaworski. Posiadała sześć kondygnacji: piwnice, parter, trzy piętra mieszkalne oraz chodnik bojowy z krenelażem. Całość otoczono murem obronnym i fosą. Na przestrzeni stuleci ulegała przebudowom. – Stropy wewnątrz wieży są oryginalne. Dużo ciekawych informacji przyniosły nam ich badania dendrochronologiczne. Poznaliśmy nie tylko konkretne lata, ale nawet pory roku, w których ścinano drzewa wykorzystane w trakcie wznoszenia wieży – wskazuje dr Nocuń. I tak drewno użyte do budowy stropu nad parterem ścięto wiosną i latem 1313 roku, nad pierwszym piętrem na przełomie 1313 i 1314 roku, nad drugim piętrem – wiosną 1314, a nad trzecim piętrem już na przełomie 1314 i 1315 roku. Wieża pełniła funkcję rezydencji mieszkalnej. Posiadała także walory obronne, co było charakterystyczne dla tego typu budowli w średniowieczu. Zlokalizowano ją w strategicznym miejscu, przy przeprawie przez rzekę Bóbr. Był to też ważny punkt na szlaku komunikacyjnym biegnącym z Łużyc i Czech przez Kotlinę Jeleniogórską na północ, wzdłuż Bobru. Źródło: Uniwersytet Jagielloński Nasz autor Szymon Zdziebłowski Dziennikarz naukowy i podróżniczy, z wykształcenia archeolog śródziemnomorski. Przez wiele lat był związany z Serwisem Nauka w Polsce PAP. Opublikował m.in. dwa przewodniki turystyczne po Egipcie, a ostatnio – popularnonaukową książkę „Wielka Piramida. Tajemnice cudu starożytności” o największej egipskiej piramidzie. Miłośnik niewielkich, lokalnych muzeów. Uwielbia długie trasy rowerowe, szczególnie te prowadzące wzdłuż rzek. Lubi poznawać nieznane zakamarki Niemiec, zarówno na dwóch kółkach, jak i w czasie górskiego trekkingu.
Najpiękniejszy zamek w Polsce na prestiżowej liście – wiążą się z nim tajemnice II wojny światowej
Zamek Książ trafił na prestiżową listę Pomników Historii. Oprócz wspaniałych komnat i ogrodów kryje także system tuneli o nieznanym przeznaczeniu. Do dziś badacze próbują ustalić, jaki był powód ich wykonania w czasie II wojny światowej.
Spis treści: Książ na liście Pomników Historii Książ – wszystko, co musisz wiedzieć Zamek Książ jest jednym z najbardziej znanych i popularnych wśród turystów założeń obronnych w Polsce. Wrażenie robi nie tylko wspaniała architektura i usytuowanie pałacu, ale tez niezwykła historia, w której nie brakuje legend i tajemnic. Zamek ten wraz z przylegającym parkiem trafił właśnie na prestiżową listę Pomników Historii. Co to oznacza? Książ na liście Pomników Historii Pomnik Historii to jedna z pięciu form ochrony zabytków. Wpis na tę listę jest zarezerwowany dla zabytków nieruchomych o wyjątkowym znaczeniu dla dziedzictwa kulturowego Polski. Książ jest 133 lokalizacją, którą wpisano na tę listę. Znajdują się na niej m.in.: Zamek piastowski w Międzyrzeczu; Biskupin– rezerwat archeologiczny; Gdańsk – Twierdza Wisłoujście; Góra Św. Anny – komponowany krajobraz kulturowo-przyrodniczy; Kazimierz Dolny; Kraków – historyczny zespół miasta; Wrocław– Hala Stulecia; Żyrardów– XIX-wieczna Osada Fabryczna. Książ – wszystko, co musisz wiedzieć Zamek w Książu wzniesiony w latach 1288-92 dla księcia świdnicko-jaworskiego Bolka I zwanego Surowym. Należy do nielicznej grupy zachowanych zamków piastowskich. Na przestrzeni kilku stuleci twierdzę zamieszkiwało wiele rodzin szlacheckich, w tym potężny ród Hochbergów. To oni w latach 1509–1941 rozbudowali zamek. W XVIII wieku Konrad Ernest Maximilian von Hochberg zainicjował pierwszą wielką przebudowę zamku. Stworzono wtedy reprezentacyjne skrzydło barokowe. Podczas II wojny światowej Książ zajęli niemieccy okupanci. Hitlerowcy stworzyli pod zamkiem system tuneli. Ich zastosowanie do dziś jest owiane tajemnicą. Po II wojnie światowej Książ popadł w ruinę, został też wyrabowany przez Sowietów. Dopiero w latach 1956–1962 zamek został objęty ochroną przez Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków we Wrocławiu. Zabezpieczono drzwi i okna, co uniemożliwiło dalsze grabieże. Turyści mogą dziś poznawać zagadki Książa. Udostępniono dla nich liczne komnaty, tarasy i ogrody. Śmiałkowie mogą nawet wejść do części podziemnych tuneli. Zamek powoli ujawnia swoje tajemnice. Na przykład w ubiegłym roku udało się poznać twórcę zaginionych ogrodów wokół Książa. Źródła: Narodowy Instytut Dziedzictwa, Zamek Książ Nasz autor Szymon Zdziebłowski Dziennikarz naukowy i podróżniczy, z wykształcenia archeolog śródziemnomorski. Przez wiele lat był związany z Serwisem Nauka w Polsce PAP. Opublikował m.in. dwa przewodniki turystyczne po Egipcie, a ostatnio – popularnonaukową książkę „Wielka Piramida. Tajemnice cudu starożytności” o największej egipskiej piramidzie. Miłośnik niewielkich, lokalnych muzeów. Uwielbia długie trasy rowerowe, szczególnie te prowadzące wzdłuż rzek. Lubi poznawać nieznane zakamarki Niemiec, zarówno na dwóch kółkach, jak i w czasie górskiego trekkingu.
Turyści nie mogą uwierzyć, że to w Polsce. Ten zamek to hit Jury!
Zamek Rabsztyn, choć mniej znany niż Ogrodzieniec, to prawdziwa perła Jury Krakowsko-Częstochowskiej. Po kompleksowej rekonstrukcji, przyciąga nie tylko miłośników historii, ale też rodziny z dziećmi i fotografów. Sprawdź, co skrywa ten zaskakujący zabytek w Małopolsce.
Spis treści: Rabsztyn zamiast Ogrodzieńca? Ten zamek zyskuje popularność Zwiedzanie zamku Rabsztyn – ceny i atrakcje Co jeszcze zobaczyć w Rabsztynie? Zamek Ogrodzieniec to najbardziej znany klejnot Jury Krakowsko-Częstochowskiej, ale – jak się okazuje – jest ich więcej. Inne urokliwe ruiny ulokowane są na Wyżynie Krakowsko-Częstochowskiej, we wsi Rabsztyn w województwie małopolskim. Po kompleksowej rekonstrukcji całe otoczenie zaadaptowano na potrzeby masowego ruchu turystycznego. Rabsztyn zamiast Ogrodzieńca? Ten zamek zyskuje popularność Określenie dokładnej daty powstania zam­ku rabsztyńskiego i wskazanie fundatora tej budowli znacznie utrudnia brak dowodów w postaci znalezisk archeologicznych czy zapisków źródłowych. Pierwsza wzmianka o warowni pojawiła się pod ko­niec XIV wie­ku. Obecna forma obiektu jest wynikiem ciągłych przebudowań na przestrzeni kilku wielu wieków. Jak czytamy na stronie ZamkiPolskie.pl, pierwotnie nazwa Rabsztyn do­ty­czy­ła cha­rak­te­ry­stycz­nej ska­ły i zam­ku po­wsta­łe­go na jej szczy­cie. Dziś ta nazwa obej­mu­je ca­łą miej­sco­wość. Przez lata zamek stał opuszczony i pozbawiony opieki. Rozkwit nastąpił dopiero po przejęciu budowli przez gminę Olkusz. Zamek odgryzowano, odkryto w nim studnię oraz po­zo­sta­ło­ści łaź­ni i kuchni zamkowej. Jednocześnie trwały kompleksowe prace przy rekonstrukcji bramy wjazdowej, budowie nowego pawilonu wjazdowego czy odbudowie części murów zamku wysokiego wraz z wieżą. Po znacznej metamorfozie obiekt wraz z całą infrastrukturą dostosowano do potrzeb turystów. Zwiedzanie zamku Rabsztyn – ceny i atrakcje Obecnie zrekonstruowane ruiny wznoszące się nieopodal Olkusza kuszą miłośników legend, dawnych dziejów i... pojedynków. „Spotkasz tutaj rycerzy walczących w licznych turniejach. Ze szczytu widokowej wieży zobaczysz okazałą panoramę okolic Olkusza, a po inscenizacjach rycerskich potyczek odpoczniesz przy pysznej kawie” – zachęca turystów komunikat na oficjalnej stronie obiektu. Z tarasów widokowych usytuowanych na wieży głównej i wieży zamku średniego rozpościera się zapierający dech w piersi widok na rozległe wzniesienia urokliwej Jury Krakowsko-Częstochowskiej. Niektórzy decydują się również odwiedzić zamek, by na tle średniowiecznych murów zorganizować sesję fotograficzną. Opłata ustalana jest indywidualnie z zarządcą obiektu. Cennik biletów: Wtorek–piątek: bilet normalny 20 zł, ulgowy 15 zł Weekend: bilet normalny 25 zł, ulgowy 18 zł Przewodnik: 80 zł Audioguide: 5 zł Co jeszcze zobaczyć w Rabsztynie? W bezpośrednim sąsiedztwie zamku można zwiedzać rodzinny dom Antoniego Kocjana. Był on wybitnym konstruktorem szybowcowym i szefem wywiadu lotniczego AK, który odkrył tajemnice niemieckiej broni V1 i V2. Drewniany dom wybudowano w 1862 roku. Na zlecenie władz Olkusza budynek został rozebrany, a następnie przewieziony do Rabsztyna i zrekonstruowany. Źródło: Zamkipolskie.pl, zamekrabsztyn.pl Nasza ekspertka Wiktoria Szydło Dziennikarka i miłośniczka dalekich wypraw rowerowych, okazjonalnie poetka. Z pasją pisze o ciekawych miejscach, zapomnianych szlakach oraz niestworzonych – i tych realnych – historiach.
Biała dama z Kórnika to duch hrabiny Teofili Działyńskiej. Zjawa każdej nocy wychodzi z obrazu
Biała dama to postać, która od lat jest obecna w folklorze. Wiele osób zna przynajmniej jedną opowieść o odzianej w białe szaty zjawie, przechadzającej się po swoich dawnych włościach. Bezsprzecznie, najbardziej znanym straszydłem jest to, które nawiedza zamek w Kórniku. Kim była tamtejsza biała dama? Poniżej odpowiadamy na to pytanie.
Spis treści: Biała dama to nie jeden duch Kim była biała dama z Kórnika? Legenda o białej damie z Kórnika Legendy o duchach i upiorach towarzyszą wielu polskim zamkom i pałacom. Opowieści z dreszczykiem przyciągają turystów jak magnes opiłki żelaza i nic dziwnego. W końcu kto nie chciałby przeżyć przygody życia i na własne oczy zobaczyć „prawdziwą” istotę nie z tego świata? Widmowi rycerze, czarne psy, upiory okrutnych rządców – większość zamków ma swoją własną marę. Wśród opowieści o straszydłach szczególnie wyróżnia się postać białej zjawy, błąkającej się wśród zamkowych ruin lub po pałacowych komnatach. To właśnie ona – słynna biała dama. Biała dama to nie jeden duch O czym właściwie mowa? Wbrew pozorom, nie chodzi tu o jedną zjawę. Tym terminem określa się duchy kobiet, najczęściej pochodzących z arystokratycznych rodów. W legendach polskich widmowe postaci w białych sukniach najczęściej nawiedzają miejsca związane z ich życiem, w których wydarzyła się straszna historia. To właśnie tragiczna śmierć nie pozwala im zaznać spokoju i opuścić ziemskiego padołu. Białe damy nawiedzają między innymi: zamek w Bobolicach, gdzie zjawa w białej szacie – bratanica Krezów – pojawia się na kamiennym balkonie, zamek w Niedzicy, na którego dziedzińcu i w kaplicy pojawia się duch inkaskiej księżniczki Uminy, zamek w Chęcinach, w którym biała dama szuka ukrytego skarbu, zamek w Ogrodzieńcu, gdzie Olimpia, córka Seweryna Bonera, rzuciła się z wieży, gdy ojciec sprzeciwił się jej związkowi z ubogim rycerzem. Każda z tych opowieści może wywołać gęsią skórkę, jednak najstraszniejsza towarzyszy dawnej rodowej rezydencji Górków i Działyńskich, która wznosi się na niewielkiej wyspie w Kórniku. Kim była biała dama z Kórnika? Zamek ten rzekomo nawiedza duch hrabiny Teofili z Działyńskich, pierwszej wybitnej zarządczyni na kórnickich włościach. Córka Teresy Tarłówny i Zygmunta Działyńskiego urodziła się 28 grudnia 1714 lub 1715 roku. W 1732 roku poślubiła starostę łęczyckiego Stefana Szołdrskiego. Para doczekała się jednego dziecka – syna Feliksa. Gdy chłopiec miał rok, jego ojciec zmarł. Teofila przez długi czas nie myślała o ponownym zamążpójściu, a w okolicy aż huczało od plotek o płomiennych romansach wdowy. Podobno spotykała się ze swoim ogrodnikiem, a nawet z miejscowym proboszczem. Po raz drugi stanęła przed ołtarzem 1748 roku. Poślubiła starostę borzechowskiego Aleksandra Hilarego Potulickiego, jednak ich małżeństwo nie przetrwało próby czasu. Hrabianka podobno była rozczarowana drugim mężem, który upodobał sobie rozrzutne życie, a i on inaczej wyobrażał sobie związek z panią na zamku w Kórniku. Chciał przejąć kontrolę nad ziemiami należącymi do żony, ale nie udało mu się. Para rozstała się w 1754 roku. Dobra zarządczyni Poza Kórnikiem, do Teofili należał także szereg innych ziem, m.in. Bnin, Runowo, Czołowo, Mieczewo, Kamionki, Czmoń i Radzewo. Świetnie radziła sobie z zarządzaniem podległym jej majątkiem. Dbała nie tylko o własne kieszenie, ale także o dobrostan chłopów. Z jej inicjatywy powołano straż ogniową, wykopano studnię na rynku i wybudowano wiele ceglanych budynków. Chcąc zabezpieczyć domy mieszkańców, zarządziła budowę ceglanych kominów. Jedną z najważniejszych jej decyzji było zniesienie pańszczyzny na rzecz czynszu w formie płaconego przez chłopów podatku. Była otwarta na inne wyznania. Na jej włościach mogli swobodnie osiedlać się niemieccy i żydowscy osadnicy. Co więcej, mogli zakładać własne szkoły i budować świątynie. Teofila Działyńska zmarła 26 listopada 1790 roku. Po jej śmierci, Feliks Szołdrski zobowiązał proboszcza w Kórniku do cotygodniowego odprawiania mszy w intencji matki. Wkrótce po jego śmierci, gdy nikt już nie opłacał nabożeństw, zwyczaju tego zaniechano. Legenda o białej damie z Kórnika Tyle faktów, czas na opowieść o duchu hrabiny. W Kórniku do dziś krąży legenda o zjawie przechadzającej się po zamkowych komnatach. Biała dama ma być duchem hrabiny, który pokutuje za występek, którego dopuściła się za życia. Gdy pewnego dnia Kórnik nawiedził pożar, Teofila ulitowała się nad chłopami, którzy utracili dorobek, i przekazała im cegły niezbędne do budowy pieców. Miała pozyskać je z dawnego zamku myśliwskiego Górków. Zamku nawiedzanego przez złe duchy, pragnące ukrytego tam skarbu. Te w ramach kary miały nałożyć na hrabinę klątwę i skazać ją na wieczną tułaczkę po dawnej posiadłości. Odzyska wolność dopiero, gdy ktoś odnajdzie skarb. Istnieją także inne wersje tej opowieści. Te głoszą, że biała dama pojawia się jako duch opiekuńczy. Według innej opowieści, Teofila pokutuje za romanse i nocami błąka się, poszukując kolejnych kochanków. Co dzieje się na zamku w Kórniku? Podobno tuż przed północą Teofila Działyńska wychodzi z ram obrazu wiszącego w sali jadalnej. W postaci bezcielesnej, do białego rana błąka się po warowni. Zawsze towarzyszy jej czarny rycerz, który zajeżdża pod zamek na czarnym koniu. Gdy wstaje świt, hrabina wraca na obraz, a jej towarzysz rozpływa się w powietrzu. Nasz autor Artur Białek Dziennikarz i redaktor. Wcześniej związany z redakcjami regionalnymi, technologicznymi i motoryzacyjnymi. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o historii, kosmosie i przyrodzie, ale nie boi się żadnego tematu. Uwielbia podróżować, zwłaszcza rowerem na dystansach ultra. Zamiast wygodnego łóżka w hotelu, wybiera tarp i hamak. Prywatnie miłośnik literatury.
Zguba sprzed 600 lat. Ametyst godny księcia znaleziono w fosie zamku pod Opolem
Średniowieczny ametyst oprawiony w srebro wydobyto z dawnej fosy Zamku Kolno. Jak podkreślają archeolodzy, ta piękna ozdoba należała do kogoś ze szczytu ówczesnej hierarchii.
Spis treści Wyjątkowe znalezisko: cenny ametyst to przypadkowa zguba Symboliczna moc kamieni w średniowieczu Archeolodzy z Uniwersytetu Wrocławskiego znaleźli unikatowy ametyst oprawiony w srebro na terenie Zamku Kolno. Analiza wykazała że piękny przedmiot ma około 600 lat. Wyjątkowe znalezisko: cenny ametyst to przypadkowa zguba Według Lecha Marka, archeologa z Uniwersytetu Wrocławskiego i autora artykułu na temat znaleziska, ametyst był pierwotnie częścią większego przedmiotu – broszy lub diademu. Artefakt znaleziono w osadach nieistniejącej już dawnej fosy Zamku Kolno, w miejscowości Stare Kolnie w województwie opolskim. Średniowieczna biżuteria jest najczęściej znajdowana w skarbach lub w grobach – jak podkreślają Lech Marek i Beata Miazga z Uniwersytetu Wrocławskiego. Ten ametyst jednak odkryto w bardziej „codziennym” kontekście. Prawdopodobnie został zgubiony przez kogoś podróżującego do lub z Zamku Kolno. Artykuł opisujący odkrycie opublikowano w czasopiśmie „Antiquity”. Nie wiadomo, kto zgubił ten piękny kamień ani jak do tego doszło, ale badacze nie mają wątpliwości, że była to osoba ze szczytu ówczesnej hierarchii. Podobne klejnoty w podobnych oprawach znajdowano w luksusowej biżuterii tego okresu. Autorzy artykułu porównują ametyst między innymi z broszą ze Skarbu Średzkiego, czyli jednego z najcenniejszych znalezisk z podobnego okresu w Europie. Za pomocą spektroskopii udało się jednoznacznie zidentyfikować odkryty kamień jako ametyst. Natomiast analiza rentgenowska ujawniła, że metalowe elementy oprawy to złocone srebro. Symboliczna moc kamieni w średniowieczu Jak podkreśla Lech Marek, w średniowieczu wybór kamieni do biżuterii zawsze miał głębszy sens. Jeśli wierzono, że klejnot jest obdarzony nadprzyrodzonymi mocami, jego wartość rosła. Ametystom przypisywano m.in. moc ochrony przed truciznami, koszmarami czy ślepotą. Zamek Kolno powstał na początku XIII wieku jako warownia, książęca rezydencja i komora celna kontrolująca transport drewna. Jego pierwszym właścicielem był książę Bolesław III z Brzegu, który ostatecznie sprzedał posiadłość w 1317 roku. Po wojnach husyckich w XV wieku zamek podupadł i pozostaje ruiną do dziś. Województwo opolskie to region słynący z zamków. Wrocławscy archeolodzy rozpoczęli tam wykopaliska w 2010 roku. Wcześniej odkryli m.in. artefakty wojskowe i ceramikę typową dla XIV i XV wieku. Źródło: Antiquity Nasza autorka Magdalena Rudzka Dziennikarka „National Geographic Traveler" i „Kaleidoscope". Przez wiele lat również fotoedytorka w agencjach fotograficznych i magazynach. W National-Geographic.pl pisze przede wszystkim o przyrodzie. Lubi podróże po nieoczywistych miejscach, mięso i wino.
Ten zamek był perłą, która obróciła się w ruinę. Dziś to jedna z największych atrakcji regionu
Zamek w Janowcu to wspaniała rezydencja szlachecka. Imponował zarówno stylem architektonicznym, jak i nowoczesnymi rozwiązaniami. W swoim czasie przyćmił nawet wznoszącą się na Górze Zamkowej królewską warownię w Kazimierzu. Dziś budowla wybudowana na brzegu Wisły jest jedną z głównych atrakcji województwa lubelskiego. Poniżej przybliżamy historię tego wspaniałego zamku.
Spis treści: Od warowni, przez rodową rezydencję, po muzeum Zwiedzanie zamku w Janowcu Ciekawostki o zamku w Janowcu Nie jest łatwo wskazać drugą ruinę, która zachowałaby się do naszych czasów w tak dobrym stanie. W czasach swojej świetności, zamek w Janowcu był dobitnym wyrazem zamożności, ale także dobrego gustu właścicieli. Siedem wielkich sal, dziewięćdziesiąt osiem pokojów, marmurowe posadzki, ściany zdobione kunsztownymi malowidłami – takiej rezydencji nie powstydziłby się nawet król. Przez lata zamieszkiwały tam najznakomitsze rody. Później ten zamek w Lubelskiem zaczął popadać w ruinę. Dziś znajduje się tam muzeum. Od warowni, przez rodową rezydencję, po muzeum Budowla została wzniesiona z wielkim rozmachem. Nic dziwnego. W ten sposób fundatorzy zamku, pełniący najwyższe państwowe urzędy, chcieli podkreślić swój status. Początki zamku i Janowca Budowę zamku rozpoczął w 1508 roku Mikołaj Firlej herbu Lewart, na ziemskich dobrach na pograniczu powiatów lubelskiego i radomskiego, które późniejszy starosta kazimierski zakupił wraz z ojcem, Piotrem z Dąbrowicy. Na murach starej warowni, należącej do Janowskich, przez 18 lat powstawała bastejowa budowla o charakterze mieszkalno-obronnym, utrzymana w renesansowym stylu. W 1537 roku król nadał osadzie prawa miejskie i wyznaczył lokację Janowca w pobliżu zamku Firlejów. Podczas uroczystości lokacyjnej wspaniałą rezydencję odwiedził Zygmunt I Stary wraz z małżonką, królową Boną. Należy wspomnieć, że w tamtym czasie rodową siedzibą Firlejów wciąż pozostawał zamek w Dąbrowicy. Zmieniło się to dopiero w drugiej połowie XVI stulecia. Pierwsza przebudowa zamku 1 września 1553 roku zmarł Piotr Firlej, syn Mikołaja i współfundator zamku. Dobra janowieckie odziedziczył wówczas jego syn, Andrzej Firlej, późniejszy kasztelan lubelski. Cztery lata później zadecydował o przekształceniu warowni w luksusową rezydencję rodową. Pracami zajął się Santi Gucci, architekt włoskiego pochodzenia, który w Rzeczypospolitej cieszył się reputacją jednego z najzdolniejszych w swoim fachu. Pod jego kierunkiem zamek zyskał regularny układ. Wzdłuż murów obronnych dobudowano okazałe skrzydła mieszkalne, połączone arkadowymi krużgankami i zwieńczone attyką. Prace zakończyły się w latach 80. XVI stulecia. Nowi właściciele zamku w Janowcu Ostatnim właścicielem zamku z rodu Firlejów był Jan II, bratanek Andrzeja. Po jego śmierci, Barbara z Wielkich Kończyc (wdowa po Janie) wyszła za kasztelana chełmińskiego Jana Karola Dulskiego herbu Przegonia. Ich córka, Barbara Dulska, w 1614 roku wniosła dobra janowieckie w posagu rodzinie Tarłów herbu Topór. Nowi właściciele zadecydowali, że rezydencja zyska elementy wczesnobarokowe. Zamek został rozbudowany o część wschodnią, amfiladę i wieżę zachodnią. To właśnie za czasów Tarłów mury zewnętrzne zyskały biało-czerwone pasy, a elewacje – nieco karykaturalne malowidła przedstawiające żołnierzy, które w zamyśle miały nawiązywać do sztuki ludowej. W 1654 roku Barbara Tarłówna wyszła za Sebastiana Jerzego Lubomirskiego i wniosła zamek w posagu rodowi herbu Drużyna. Zamek w Janowcu po potopie szwedzkim W 1655 roku Szwedzi dokonali inwazji na Rzeczpospolitą. Potop szwedzki, jedna z ostatnich odsłon II wojny północnej, pozostawił po sobie ogromne zniszczenia. Potężnemu najazdowi nie oparł się też zamek w Janowcu. Wycofujące się wojska Karola Gustawa pozostawiły po sobie zgliszcza. Po wyjściu Szwedów, Lubomirscy, z pomocą holenderskiego architekta Tylmana z Gameren, przywrócili rezydencji utracony blask. Powstała wówczas kaplica z absydą na granicy zamkowych dziedzińców, część gospodarczą przebudowano na mieszkalną i wybudowano nowe pomieszczenia dla służby. Nieco później, gdy dobrami janowieckimi rządził Antoni Benedykt Lubomirski, skrzydło południowe zyskało rokokowe ozdoby okien. Upadek zamku Koniec panowania Lubomirskich w Janowcu przypadł na 1783 rok. Jerzy Marcin Lubomirski sprzedał klucz janowiecki wraz z zamkiem podkomorzemu krzemienieckiemu Mikołajowi Junoszy Piaskowskiemu. Rezydencja zaczęła wówczas podupadać. Magnat lekką ręką trwonił swój majątek i gdy nie było już czego wydawać, dokonał żywota w niszczejących murach. Po jego śmierci, dobra janowieckie zostały sprzedane rodzinie Osławskich z Krakowa. Po nich kolejnymi właścicielami byli: August Zawisza, Feliks Ćwirko-Gotycki i Paulina Wiktoria Zieleniewska. Niestety, po Lubomirskich żaden posiadacz rezydencji nie był szczególnie zainteresowany utrzymaniem jej w należytym stanie. Dla nich, zamek był przede wszystkim tanim źródłem solidnego budulca. Całe wyposażenie (łącznie z pokrywającymi ściany marmurami) zostało sprzedane, a wspaniała niegdyś budowla popadła w ruinę. Zamek w Janowcu w XX wieku W 1931 roku zamek w Janowcu został kupiony przez ostatniego prywatnego właściciela – warszawiaka Leona Kozłowskiego. Inwestor planował częściową odbudowę ruin, ale niewiele z tego wyszło. Wzniesiona przez Firlejów rezydencja popadała w dalszą ruinę. Zamek we współczesności W 1975 roku obiekt został zakupiony od Kozłowskiego przez Muzeum Nadwiślańskie w Kazimierzu Dolnym. Podjęto wówczas intensywne działania, zmierzające do zabezpieczenia rozpadających się ruin. Rozpoczęły się prace remontowo-budowlane, których celem była częściowa rekonstrukcja i dostosowanie zamku do potrzeb turystycznych. Przez pół wieku zamek w Janowcu pozostawał filią Muzeum Nadwiślańskiego. Obiekt ten odgrywa jednak ogromną rolę w dziedzictwie kulturowym regionu, a jako taki powinien mieć wyższy status. 1 stycznie 2025 roku placówkę przekształcono w samodzielną instytucję kultury – Muzeum Zamek w Janowcu. Zwiedzanie zamku w Janowcu Reorganizacja wymusiła czasowe zamknięcie obiektu, ale od lutego zamek znów jest dostępny dla zwiedzających. Poza szlachecką rezydencją, na zespół zamkowy składa się także zabytkowy park i skansen zabudowy dworskiej. W odbudowanych zamkowych wnętrzach eksponowana jest wystawa stała, której tematem są dzieje dóbr janowieckich. Od maja do października organizowane są wystawy czasowe. Dobrze zachowane ruiny warto odwiedzić nie tylko dla bogatej ekspozycji. Zamek sam w sobie stanowi niemałą atrakcję. Zrekonstruowane krużganki we wschodniej części dziedzińca prezentują się fantastycznie, podobnie zresztą jak odbudowany pałac północny i łączący się z wieżą apartament zachodni. Warto też zobaczyć odkryte tarasy budynku bramnego, z których rozpościera się wspaniała panorama doliny Wisły. Jakie atrakcje oferuje skansen? Odwiedzając Janowiec, w planie wycieczki warto uwzględnić także znajdujący się nieopodal zamku niewielki skansen. Można tam podziwiać między innymi pochodzący z drugiej połowy XVIII stulecia barokowy modrzewiowy dwór z Moniak, gdzie znajduje się stała wystawa wnętrz domu ziemiańskiego. Wymieniając atrakcje tego miejsca, nie sposób pominąć spichlerza z Podlodowa (gdzie eksponowane są między innymi łodzie transportowe i służące do połowu ryb na Wiśle), lamusa z woźnicą z Kurowa i stodoły z Wylągów. Każdy z tych obiektów jest datowany na XIX wiek. Ciekawostki o zamku w Janowcu Na koniec zostawiliśmy kilka ciekawych informacji na temat wspaniałej rezydencji w Janowcu. W 1606 roku na zamku w Janowcu pojednali się Zygmunt III Waza i Mikołaj Zebrzydowski, który w historii zapisał się nie tylko jako marszałek wielki koronny, ale także jako ten, który po śmierci Jana Zamoyskiego rozpoczął powstanie nazwane jego nazwiskiem – rokosz Zebrzydowskiego. Mierzący 121 na 71 m zamek w Janowcu należy do największych w Polsce. Zamek w Janowcu gościł wiele koronowanych głów. Poza Zygmuntem I Starym i Zygmuntem III, we wspaniałej rezydencji przebywali: Stefan Batory, Michał Korybut Wiśniowiecki, Maria Kazimiera de La Grange d’Arquien, August II Mocny, Stanisław Poniatowski i Piotr I Wielki. Według legendy, zamek nawiedza Czarna Dama. Duch Heleny Lubomirskiej podobno ukazuje się tam podczas pełni księżyca. Nasz autor Artur Białek Dziennikarz i redaktor. Wcześniej związany z redakcjami regionalnymi, technologicznymi i motoryzacyjnymi. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o historii, kosmosie i przyrodzie, ale nie boi się żadnego tematu. Uwielbia podróżować, zwłaszcza rowerem na dystansach ultra. Zamiast wygodnego łóżka w hotelu, wybiera tarp i hamak. Prywatnie miłośnik literatury.
Złota moneta z czasów cesarza Justyna II. Odkryto ją w bułgarskiej twierdzy
Archeolodzy odnaleźli rzadką monetę z VI wieku. Znajdowała się w starożytnych ruinach twierdzy Tuida w Sliwen w środkowej Bułgarii. Odkrycie rzuca nowe światło na znaczenie tej lokalizacji w czasach bizantyjskich.
Spis treści: Archeolodzy odnaleźli rzadką bizantyjską monetę Niezwykłe odkrycia w twierdzy Tuida Kim był Justyn II? Tuida to starożytna twierdza położona na wzgórzu Hisarlaka w bułgarskim Sliwen. Nie wiadomo dokładnie, kiedy została zbudowana, ale znana była już w czasach rzymskich. Przetrwała najazd Gotów w 378 r. n.e., ale została poważnie zniszczona podczas natarcia Hunów na ten region w V w. W czasach panowania cesarza Anastazjusza I, czyli w latach 491–518 została odbudowana. Jej koniec nastał dopiero pod koniec VI wieku, najprawdopodobniej w wyniku napadu Awarów i Słowian. Archeolodzy odnaleźli rzadką bizantyjską monetę To właśnie w tym miejscu archeolodzy z muzeum w Sliwen podczas najnowszych prac wykopaliskowych odnaleźli rzadką, złotą monetę. Początkowo badacze sądzili, że pochodzi z czasów cesarza Justyniana I Wielkiego, który panował w latach 527–565 n.e., ale po pracach konserwacyjnych i dokładnych analizach naukowcy doszli do wniosku, że została wybita w okresie panowania jego następcy, Justyna II. Na awersie monety widnieje popiersie cesarza, który w lewej dłoni trzyma kulę, a w prawej długie berło. Nad postacią znajduje się także inskrypcją, która głosi: „D N IVSTINVS P P AVG”, co oznacza dokładnie „Dominus Noster Justinus Perpetuus Augustus”, czyli po łacinie „Nasz Pan Justyn, zawsze August”. Z kolei na rewersie znajduje się napis: „Victoria AVGGG OS”. Archeolodzy uważają, że moneta najprawdopodobniej została wybita w Antiochii, tureckim mieście położonym nad rzeką Orontes, ok. 20 km od brzegu Morza Śródziemnego. W czasach antycznych było to jedno z najważniejszych centrów kulturalnych, handlowych, politycznych i religijnych regionu. Badacze podkreślają, że sygnatura OS na rewersie potwierdza, że moneta pochodzi z mennicy właśnie z ego miasta. Niezwykłe odkrycia w twierdzy Tuida – Odkrycie tej niezwykle rzadkiej monety z wizerunkiem Justyna II rzuca nowe światło na badania nad bizantyjską numizmatyką i historią gospodarczą regionu. Znalezisko podkreśla również znaczenie twierdzy Tuida jako ważnego punktu gospodarczego we wczesnym okresie bizantyjskim – napisali w oświaczeniu autorzy odkrycia. Co ciekawe, podczas najnowszych wykopalisk stanowisku archeologicznym odnaleziono już 23 monety z okresu od II do XIII wieku, co sugeruje, że twierdza mogła być wykorzystywana znacznie dłużej, niż dotychczas uważano, bo aż do późnego średniowiecza. Justyn II urodził się w 520 r. n.e. i żył 58 lat. Był cesarzem bizantyjskim panującym w latach 565–578. Urodził się w rodzinie o iliryjskim pochodzeniu, objął tron w trudnym okresie dla Bizancjum, które było wówczas osłabione kosztownymi wojnami i problemami gospodarczymi po rządach Justyniana I Wielkiego. W czasie swoich rządów władca próbował utrzymać ogromne terytorium cesarstwa. Kim był Justyn II? Justyn II początkowo odrzucił politykę płacenia danin sąsiednim ludom, co doprowadziło do wznowienia konfliktów z Persją Sasanidów. Wojna z Persją, która zaczęła się w 572 roku była katastrofalna dla cesarstwa bizantyjskiego. Persowie zdobyli ważne twierdze, takie jak Dara, co osłabiło wschodnie granice państwa. Na zachodzie z kolei cesarz zmagał się z najazdami Longobardów w Italii, co znacznie osłabiło finanse imperium. Cesarz miał bardzo ambitne plany, aby jego rządy prowadziły do dobrych reform i dobrobytu, ale podczas swojego panowania wielokrotnie podejmował błędne decyzje, które prowadziły do problemów wewnętrznych, również rozgrywek politycznych na jego własnym dworze. Po klęskach na froncie syryjskim u Justyna II rozwinęły się objawy choroby. Kronikarze opisywali, że cesarz narzekał na osłabienie mięśni, bóle kończyn i układu moczowego. Rozwinęły się także objawy choroby psychicznej. Miał słyszeć różne głosy, a także widzieć złe duchy, co wywoływało u niego ataki agresji. Opisy tych objawów sugerują dziś schizofrenię. Ze względu na swoje problemy zdrowotne Justyn zmuszony został przez swą żonę do wyznaczenia następcy, który pomógłby mu w sprawowaniu rządów. Nie wybrał jednak żadnego z krewnych, lecz generała Tyberiusza, prawą rękę Justyniana I Wielkiego. Źródło: Arkeonews Nasz autor Jakub Rybski Dziennikarz, miłośnik kina niezależnego, literatury, ramenu, gier wideo i dobrego rocka. Wcześniej związany z telewizją TVN24 i Canal+, obecnie pracuje w RMF FM. Zawodowo nie boi się podejmować żadnego tematu. Pisze przede wszystkim o archeologii i przyrodzie. Prywatnie bardzo zainteresowany polityką.
Transylwania to nie tylko legenda Drakuli. Czekają tu na was niezwykłe zamki
Ruszyliśmy śladami hrabiego Drakuli – ikony popkultury – a trafiliśmy do niezwykłej krainy. Transylwania urzeka architekturą i historią.
Spis treści: Autostop w Transylwanii Kopalnia w Turdzie Legenda Drakuli Zamek Râșnov Zamek Bran Transylwania – informacje praktyczne Co zobaczyć w Transylwanii Autostopem w Transylwanii? Z dwójką małych dzieci i wózkiem? Serio? Recepcjonista hotelu w pięknym, nasyconym secesją mieście Kluż-Napoka przytakuje i jeszcze raz stuka palcem w rozłożoną przed nami mapę. – Możecie oczywiście tłuc się autobusami przez pół dnia, ale jeśli chcecie dotrzeć do kopalni w Turdzie szybko i tanio, to po prostu złapcie stopa przy kwiaciarni Magnolia naprzeciwko opery. Wszyscy tak robią – dodaje. Autostop w Transylwanii Szczerze mówiąc, nie jesteśmy zachwyceni perspektywą stania z wystawionym kciukiem przy drodze w chłodny poranek, ale wygląda na to, że nie mamy wyjścia. Alternatywnie można byłoby wybrać się na drugi koniec miasta na dworzec autobusowy. Potem pojechać te kilkadziesiąt kilometrów do Turdy. A stamtąd znów dwoma autobusami dotrzeć do najsłynniejszej i najpiękniejszej kopalni soli w tej części świata. No to może jednak spróbujemy ten autostop. Pod kwiaciarnią Magnolia stoi już kilka osób w kolejce, jak na postoju taksówek. Co jakiś czas zatrzymują się samochody osobowe. Wsiadamy do dacii. Młody kierowca upycha składany wózek w bagażniku i ruszamy. Andrei przedstawia się i zasypuje nas pytaniami. Może podszlifować i tak całkiem niezły angielski. Po czterdziestu minutach wspólnej jazdy jesteśmy tak zaprzyjaźnieni, że gdy wysadza nas pod samą bramą kopalni, długo wzbrania się przed przyjęciem symbolicznych 10 lei (ok. 10 zł) – zwyczajowej tutaj opłaty za autostop. Kopalnia w Turdzie Według tradycji to Rzymianie – władcy Dacji – pierwsi zaczęli wykorzystywać tutejsze saliny. Ale dokumenty potwierdzające istnienie kopalni soli w Turdzie mamy dopiero z XI w. Dwa wieki później odnajdujemy wątek polski. Węgierska księżniczka Kunegunda (u nas bardziej znana jako św. Kinga), wybierając się za mąż za księcia Bolesława Wstydliwego, wrzuciła ponoć w Turdzie do szybu swój zaręczynowy pierścień, a wkrótce potem odnalazła go w bryle soli wydobytej w Wieliczce. Mniej romantyczna, ale bardziej pragmatyczna wersja tej samej legendy mówi, że węgierska księżniczka poprosiła ojca, króla Belę IV, by w drodze do Małopolski towarzyszyli jej górnicy z Turdy i pomogli „rozkręcić” kopalnie soli w Wieliczce i Bochni. Bo sól przez całe wieki oznaczała bogactwo. Wchodzimy do nowoczesnego budynku Salina Turda i zagłębiamy się w długi, poziomy szyb. Kilkadziesiąt metrów korytarza, potem skręt i nagle stajemy przed gigantyczną podziemną przestrzenią, która jest połączeniem kopalni i wesołego miasteczka. Windami można zjechać na najniższy poziom – minus 112 m. Ogromna komnata w formie dzwonu ma aż 90 m wysokości i 75 m szerokości. Dno kopalni pokryte jest solanką, po której pływają niewielkie łódki. Na nieco wyższym poziomie stoją: koło diabelskiego młyna, stoliki do ping-ponga, ławki, mała kawiarnia. Wokół spacerowicze, roześmiane dzieciaki i seniorzy wdychający drogocenne powietrze przesycone jodem i innymi cennymi pierwiastkami występującymi w soli kamiennej. Nic dziwnego, że kopalnia soli w Turdzie jest w pierwszej piątce najczęściej odwiedzanych miejsc w całej Transylwanii. Choć przecież nie sól rozsławiła tę krainę, tylko legenda o pewnym nieistniejącym hrabim. Legenda Drakuli Nie wiem, ile razy obejrzeliśmy z dziećmi „Hotel Transylwania”. Nic dziwnego, że nasz siedmioletni syn wypatruje wszędzie duchów, nietoperzy i dekadenckiego luksusu. Dopóki nocujemy w Klużu i Sibiu – iluzja jest pełna. Te wielkomiejskie perełki secesyjnej austro-węgierskiej architektury mogą służyć za dekoracje filmu grozy umiejscowionego na przełomie XIX i XX w. Pięknie odnowione fasady przywodzą na myśl Wiedeń czy Budapeszt. Ale zapuszczone podwórka kryją mroczne sekrety postsocjalistycznej Rumunii. Wystarczy jednak tylko wyjechać z miasta, żeby natychmiast wpaść w głęboką karpacką puszczę, a na horyzoncie zobaczyć ośnieżone skaliste szczyty. Za Târgu Mureş wjeżdżamy na tereny Seklerszczyzny – obszar zdominowany niegdyś przez walecznych węgierskich osadników, którzy przez kilka stuleci opierali się tureckiej inwazji. Wąska droga prowadzi do Sighişoary – miejscowości, która na zawsze zrosła się z postacią Drakuli. – Jak to nie był hrabią? – nasz syn unosi brwi. – I nie był wampirem? Nie zmieniał się nocą w nietoperza? Wspinamy się na wzgórze ponad Sighişoarą. Dawna cytadela to wpisany na listę UNESCO kompleks średniowiecznych uliczek, kościółek i cmentarz. Jedna z kamieniczek ma tablicę „Casa Draculei”, czyli dom Drakuli. W środku jest restauracja i małe muzeum. W tym domu przyszedł na świat Vlad Ţepeş zwany Drakulą. Piętnastowieczny hospodar mołdawski słynął z okrucieństwa, a szczególnie upodobał sobie nawlekanie na pal jeńców wojennych, podczas którego rozsiadał się w miejscu z dobrym widokiem i ucztował. Restauracja w domu Drakuli serwuje lokalne dania, podają tu świetną zupę ciorbă de burtă – czyli flaczki w śmietanie. Zamek Râșnov Pogranicze Transylwanii i imperium otomańskiego było przez wieki najbardziej niebezpiecznym regionem Europy. Na początku XIII w. ściągnięto tu nawet na pomoc Zakon Szpitala Najświętszej Marii Panny Domu Niemieckiego, ale Krzyżacy zdążyli zbudować tylko kilka zamków i umknęli. Węgrzy i osadnicy z Saksonii musieli sobie radzić sami z najazdami tatarskimi, a potem tureckimi. Nieopodal Braszowa, na wyniosłym wzgórzu dostrzegamy jeden z najbardziej niezwykłych zamków. Parkujemy auto na parkingu dla turystów w połowie góry. A do samej fortecy dojeżdżamy traktorem prowadzonym przez miejscowego górala, który w wolnych chwilach najmuje się do wożenia turystów. Dzieci są zachwycone przejażdżką. Râșnov, a właściwie Rosenauer Burg – jak nazwali fortecę sascy osadnicy, którzy ją zbudowali osiemset lat temu – to zamek „chłopski”. Nie ma tu kasztelu i podgrodzia, a zamiast tego wiele zagród i kamiennych rodzinnych domków. Gdy obce wojska najeżdżały wsie w dolinach, chłopi wraz z dobytkiem chronili się w górskim zamku, za wysokim murem. Wytrzymali niezliczone oblężenia. Poddali się tylko raz, w 1612 r., gdy janczarzy odkryli jedyne źródło wody nieopodal zamku. Kilka lat później tureccy jeńcy zostaną zmuszeni do wykopania głębokiej na 146 m studni i Râșnov nigdy już nie zawiedzie swoich obrońców. Chodzimy po tym niezwykłym miejscu, podziwiając obłędne widoki z zamkowych murów, a dzieci naciągają nas na zakupy w małych kramikach, które lokalni rzemieślnicy otworzyli w starych kamiennych domach. Można tu kupić zarówno zabawkowe łuki, strzały i drewniane miecze, jak i całkiem porządne kolczugi, koncerze, szyszaki i białą broń, która zachwyci członków niejednego współczesnego bractwa rycerskiego. Zamek Bran Kilkanaście kilometrów dalej stajemy przed zamkiem Bran, który wygląda dokładnie tak, jak powinna wyglądać siedziba hrabiego Drakuli. Liczbą wieżyczek, okienek, sekretnych przejść i balkoników może się ścigać z bajkowym zamkiem Ludwika Szalonego Neuschwanstein w Bawarii czy zachwycającym pałacem Chambord w dolinie Loary. Z czasów warowni krzyżackiej pozostało niewiele, za to przebudowa z lat 20. XX w. trafiła w gusta rumuńskiej królowej Marii. Trudno uwierzyć, żeby czeski architekt Karl Liman nie znał popularnej powieści grozy Brama Stokera „Drakula” z 1897 r., w której irlandzki pisarz popuścił wodze wyobraźni, opisując zamek hrabiego wampira. Dlatego Bran tak przypomina wizję irlandzkiego pisarza, który nigdy w Transylwanii nie był. Za to miłośnicy horrorów przybywają tu tłumnie. Przed bramą zamkową można się zaopatrzyć w wampirze zęby, silikonowe maski, a nawet gumową dłoń do złudzenia przypominającą okrwawiony kikut ręki. Dzieci są zachwycone. Niestety, dużo mniej im się podoba zamkowe muzeum, gdzie zgromadzono ciekawe, ale całkiem „zwyczajne” eksponaty związane z etnografią regionu i historią królowej Marii. Przewodnicy robią, co mogą, by podtrzymać zainteresowanie małych turystów. Otulają się podbitymi czerwienią płaszczami, w upiornym grymasie odsłaniają wampirze zęby i prowadzą do komnat poświęconych Władowi Palownikowi. To miejsce, które rozwiewa romantyczne mity, ale za to pozwala poznać całkiem sporo faktów, przy których powieść „grozy” Brama Stokera to bajka dla grzecznych dzieci. Wracamy na jarmark przed zamkiem. W zapadającym zmierzchu dzieci wypatrują cieni nietoperzy na bladej poświacie wschodzącego księżyca. Transylwania – informacje praktyczne Dojazd Do Transylwanii można dojechać samochodem (z Warszawy do Klużu-Napoki jest w zależności od trasy ok. 850–950 km) i pociągiem. My lecieliśmy z przesiadką na lotnisko w Klużu. Po mieście jeździliśmy komunikacją, a dalej – autostopem. Jedzenie W kuchni rumuńskiej królują ciorby, czyli gęste, sycące zupy. Niemal wszędzie spróbujemy ciorbă de burtă (flaczki ze śmietaną) lub ciorbă de peşte (zupa rybna). Dla wegetarian bezpieczniejsza będzie ciorbă de fasola (zupa fasolowa) lub ciorbă de legume (zupa jarzynowa). Popularnym daniem jest tocană de carne (gulasz mięsny) lub tocană de ciuperci (gulasz grzybowy). Smaczną przekąską są mititei – pikantne kiełbaski z mięsa mielonego. Popularnym dodatkiem jest mamałyga (kasza kukurydziana podawana z kwaśną śmietaną i bryndzą). Zakupy Poza makabrycznymi pamiątkami rodem z horroru o wampirach warto rozejrzeć się za elementami regionalnego stroju. W sklepach i domach towarowych w Transylwanii można niedrogo kupić piękne haftowane ludowe koszule. Karta EKUZ Zwłaszcza kiedy podróżujemy z dziećmi, pamiętajmy o karcie EKUZ, która uprawnia do bezpłatnej opieki medycznej. Co zobaczyć w Transylwanii Zamek Korwina w Hunedoarze Uważany za jeden z najbardziej tajemniczych zamków świata. Według legendy Wład Palownik, książę Wołoszczyzny, był tu więziony przez Jánosa Hunyadyego. Jest to jeden z największych zamków w Europie. Kościoły warowne Świątynie obronne to cenne zabytki i charakterystyczny element krajobrazu Siedmiogrodu. Najciekawsze zespoły to: Biertan, Câlnic, Dârjiu, Prejmer, Saschiz, Valea Viilor i Viscri. Sybin Założony przez saskich kolonistów Sybin w niczym nie przypomina chaotycznych rumuńskich miast. Jest uosobieniem niemieckiego porządku i gospodarności. Najważniejsze zabytki znajdują się w Górnym Mieście. Źródło: archiwum NG
Jeden z największych zamków w Polsce stoi właśnie tutaj. To chluba tego miasta
Wałbrzych nie bez przyczyny przyciąga uwagę turystów z różnych zakątków świata. Legenda o złotym pociągu to zaledwie wstęp do niezwykłej opowieści o mieście, które urzeka swoją historią, zabytkami i niepowtarzalnym klimatem.
W tym artykule: Podstawowe informacje o Wałbrzychu Z czego słynie Wałbrzych? Co warto zobaczyć w Wałbrzychu? Jak dojechać do Wałbrzycha? Zamek Książ i legenda o złotym pociągu stały się niekwestionowanymi symbolami nie tylko Wałbrzycha, ale i całego Dolnego Śląska. Idealnie wpisują się w tajemniczy i nieco zagadkowy charakter regionu. Podczas odkrywania okolicznych rejonów, warto zatrzymać się w Wałbrzychu na dłużej niż jeden dzień. Co warto zobaczyć na miejscu i jakie atrakcje czekają na turystów? Przeczytaj nasz redakcyjny przewodnik. Podstawowe informacje o Wałbrzychu Ulokowany w południowo-zachodniej części kraju Wałbrzych to miasto na prawach powiatu, które słynie z fantastycznego położenia na zboczach i dolinach Gór Wałbrzyskich. Jest drugim – tuż za Wrocławiem – największym miastem województwa dolnośląskiego, zamieszkiwanym przez blisko 100 tysięcy mieszkańców, z czego ponad 50 tys. stanowią kobiety. Ponadto jest jednym z najbardziej zielonych miast w Polsce. Pod względem powierzchni lasów, parków i terenów zieleni osiedlowej w stosunku do ogólnej powierzchni miasta zajmuje 8. miejsce w kraju. Powierzchnia Wałbrzycha wynosi 84,7 km kw., a przeciętna wysokość oscyluje w granicach 350–500 m n.p.m. Najwyższym punktem miasta jest Góra Borowa o wysokości 853 m n.p.m. Przez miasto przepływa rzeka Pełcznica, która spływa ze Srebrnego Źródła. Początki miasta sięgają już XII wieku, kiedy istniała tutaj leśna osada słowiańska. Jej mieszkańcy zajmowali się myślistwem oraz bartnictwem. W późniejszych latach był częścią Księstwa Wrocławskiego, a następnie Świdnicko-Jaworskiego. Na początku XIV w. Wałbrzych trafił w ręce rodu Schaffgotschów. W tym samym okresie zyskał także prawa miejskie (ok. 1400 rok). W 1738 roku stał się własnością Hochbergów, którzy na stałe zapisali się na kartach historii miasta. W latach 1975–98 Wałbrzych pełnił funkcję stolicy województwa wałbrzyskiego i był ważnym punktem na mapie Polski. Z czego słynie Wałbrzych? Legenda o złotym pociągu mocno wpłynęła na popularność Wałbrzycha, do którego chętnie przyjeżdżają turyści z całego świata. Miasto ma jednak do zaoferowania znacznie więcej. Przyciąga nie tylko poszukiwaczy skarbów czy pasjonatów historii. Od XIV wieku Wałbrzych staje się znany z górnictwa. Po pięciu stuleciach uznawany jest za potężny ośrodek przemysłu ciężkiego. Wybudowano blisko 200 km podziemnych tuneli oraz otwierano na ogromną skalę kopalnie węgla i koksownie. W 15 tutejszych placówkach pracowało blisko 20 tys. górników. Aż do roku 1990, gdy postanowiono je wszystkie zamknąć. W podobnym okresie zaczyn się budowa fabryki porcelany oraz huty szkła. W 1829 r. powstała fabryka porcelany „Krister” (obecnie „Krzysztof”), a w 1845 r. „Tielsch” (obecnie „Porcelana Wałbrzych”). Ich produkty eksportowane były na szeroką skalę i słyszał o nich cały świat. Trudno nie wspomnieć o księżnej Daisy. Jej postać, uroda oraz charakter sprawiły, że historie o Książu zaczynają się właśnie od niej. Naprawdę nazywała się Mary Theresa Olivia Cornwallis-West i pochodziła ze znanego, ale mało zamożnego rodu w Anglii. Ślub z Janem Henrykiem Hochbergiem podniósł jej status. Znakiem rozpoznawalnym Daisy były perły, z którymi została pochowana. Podczas wędrówek po Wałbrzychu na pewno dowiesz się więcej faktów na temat księżnej. Miłośnicy rekreacji i górskich przejażdżek mają do dyspozycji ponad 50 kilometrów malowniczych szlaków oraz 170 kilometrów tras rowerowych. Wskazówka od redakcji. Warto skorzystać z opcji Bilet Explore Wałbrzych, który pozwala nam zobaczyć aż 4 miejsca w korzystnej cenie. Dzięki temu biletowi zwiedzimy Zamek Książ, Palmiarnie, Muzeum Porcelany oraz Starą Kopalnię. I, co ważniejsze, nie musimy się spieszyć, ponieważ na jego wykorzystanie mamy aż 12 miesięcy od dnia zakupu. Co warto zobaczyć w Wałbrzychu? Stara Kopalnia Centrum Nauki i Sztuki w Wałbrzychu to fascynujące miejsce, które stało się jednym z najcenniejszych zabytków kultury technicznej na całym świecie. Obiekt otwarty został w 2014 roku po przeprowadzonej na ogromną skalę rewitalizacji dawnej „Juli” – kopalni węgla kamiennego. Dzisiaj nie tylko cieszy oko, ale także przez praktycznie cały rok zaprasza turystów na zwiedzanie swoich zakamarków z byłymi górnikami, którzy świetnie pamiętają i dzielą się własnymi przeżyciami oraz historiami. Warto przyjechać ze względu na unikatowe zabytki, bardzo interesujące oprowadzanie i przepiękne krajobrazy z 25-metrowej wieży widokowej na panoramę miasta i okolic. Wzniesiona została na wzór chłodni kominowej, która stała w tym samym miejscu. Podczas zwiedzania zobaczysz m.in. 2,5 km chodników podziemnych kopalni, maszynownie czy nadszybia. Dostępne są także nocne zwiedzania, dla osób lubiących dreszczyk emocji. Obiekt został okrzyknięty najpiękniejszym naziemnym kompleksem górniczym w Polsce. To nie tylko miejsce muzealne, ale także bogata oferta zajęć edukacyjnych, gier terenowych, wydarzeń kulturalnych czy artystycznych. Właśnie tutaj bije kulturalne serce miasta, a największe gwiazdy przyjeżdżają na swoje występy. Stara Kopalnia jest świetną bazą noclegową dla przyjezdnych turystów, którzy nastawiają się na eksplorację miasta i jego okolic. Oferuje komfortowe, przyjemne i bardzo schludne pokoje. Rano na miejscu serwowane są śniadania. Dodatkowo na terenie obiektu znajduje się restauracja Coolturalna Montownia, która serwuje pyszne „węgielki” na talerzu. Czyli czarne pierogi z łososiem i suszonymi pomidorami. Muzeum Porcelany Co prawda założone zostało dopiero w 2015 roku, jednak i tak posiada ponad stuletnie tradycje. W 1908 r. istniało początkowo jako Muzeum Starożytności Ziemi Wałbrzyskiej, by kilkanaście lat później przekształcić się w Muzeum Regionalne miasta. Nowoczesna placówka mieści się w murach pałacu Albertich i obecnie skupia się na eksponowaniu liczącej ponad 10 tys. elementów kolekcji śląskiej porcelany i nie tylko. Liczba robi wrażenie, tak samo jak eksponaty znajdujące się w środku. Muzeum to jedna z najbogatszych kolekcji historycznej porcelany z wiodących XIX-wiecznych manufaktur wałbrzyskich. Obok nich znajdziemy także wyroby z najważniejszych placówek europejskich, m.in. z Niemiec, Anglii, Francji czy Austrii. Dzięki Muzeum Porcelany poczujemy klimat dawnej mieszczańskiej rezydencji, poobcujemy ze sztuką malarstwa współczesnego, a ponadto zgłębimy temat polskiej ceramiki z lat 50. i 60. Właśnie przy tej ostatniej części można usłyszeć liczne komentarze zwiedzających w stylu „Ooo! Pamiętasz też taką mieliśmy”. Często organizowane są także fascynujące wystawy czasowe. Ponadto placówka w swojej ofercie posiada wachlarz kreatywnych warsztatów dla najmłodszych i nie tylko. Zamek Książ Niepodważalny symbol miasta, który rocznie odwiedzany jest przez ponad pół miliona turystów. To dzięki niemu miasto odwiedzali m.in. Izabela Czartoryska, Zygmunt Krasiński, car Mikołaj I Romanow oraz Winston Churchill. Oczywiście wybierając się do Wałbrzycha jest to swego rodzaju „must-see”. Dlaczego? Od lat był kluczowym punktem na mapie miasta, strzegł nawet w odległych czasach ważnej drogi handlowej z Czech na Śląsk. Ponadto jest pierwszym na Dolnym Śląsku i trzecim w Polsce pod względem wielkości zamkiem. Zapierająca dech w piersiach lokalizacja – na cyplu skalnym o wysokości 395 m n.p.m. – dodaje mu tylko niepowtarzalnego klimatu. O samym zamku pisaliśmy już wiele na łamach naszego serwisu. Nie każdy jednak wie, że jest też druga, mroczniejsza strona skrywana przez obiekt. W rozległych podziemiach Zamku Książ nadal nie została rozwiązana największa zagadka II wojny światowej – projektu „Riese”. Wiele teorii sprowadza się do głównej kwatery samego Adolfa Hitlera i ukrytych tam drogocennych skarbów. Prace, ze względu na zbliżającą się do Dolnego Śląska Armię Czerwoną, nigdy nie zostały dokończone. Do dzisiaj badacze prowadzą dyskusje na temat kompleksu „Riese” oraz jego przeznaczenia. Dobrze jest popuścić wodze fantazji, zwiedzając podziemne korytarze i opowiedzieć swoją historię. Legendarny złoty pociąg? Kto wie, co jeszcze mogło zostać ukryte w podziemiach zamku. Zamek lata świetności zawdzięcza szczególnie zamożnej i potężnej rodzinie Hochbergów, ale nie tylko. Współcześnie o jego kolejną młodość dba grupa ludzi, a na ich czele wyróżnia się Mateusz Mykytyszyn. Od ponad dekady piastuje stanowisko prezesa zarządu Fundacji Księżnej Daisy von Pless na Zamku Książ. Dzięki swojej pasji sprawia, że miejsce z roku na rok zyskuje na atrakcyjności. Działalność Mateusza wpływa na promocję Aglomeracji Wałbrzyskiej na całym świecie. Palmiarnia Kilkanaście minut spacerkiem i turyści zwiedzający zamek Książ mają możliwość odwiedzenia wzniesionej ponad 100 lat temu palmiarni. Była ona prezentem i wyrazem miłości Jana Henryka XV do swojej małżonki księżnej Daisy – ikony miasta. Pochłonęła olbrzymią sumę 7 miliona marek w złocie, ale czego się nie robi dla miłości. Obecnie w palmiarni można podziwiać ponad 250 gatunków roślin, poznając wszystkie strefy klimatyczne oraz kontynenty. Zobaczyć z bliska można m.in. bambusy, fikusy, eukaliptusy czy egzotyczne byliny. Co ciekawe, obiekt ten zachował się w swojej pierwotnej, historycznej postaci. Wyłożony został nawet zastygłą lawą pochodzącą z sycylijskiej Etny. Jest to jedyny ogród zimowy w Polsce, który stał się domem dla kilku zwierzaków. Żyją tam ryby, żółwie, pawie oraz lemury. Jak dojechać do Wałbrzycha? Koleje Dolnośląskie mają jedną z najbardziej rozbudowanych sieci spośród wszystkich regionalnych przewoźników w kraju. Dzięki temu bez problemu dostaniemy się do Wałbrzycha pociągiem. Podróż z Wrocławia trwa niewiele ponad godzinę. Dodajmy, że do Wałbrzycha bezpośrednio dostaniemy się także z Jeleniej Góry, Poznania, Krakowa, Gdańska czy Warszawy. Źródło: National Geographic Polska Nasz ekspert Filip Nowek Z wykształcenia dziennikarz, chociaż na co dzień zajmuje się komunikacją marketingową. Pasjonat podróżowania. Autor przewodników po europejskich krajach i ciekawostek o największych miastach świata. Prywatnie miłośnik tenisa i wypadów do kina.
Zamek w Stobnicy znów budzi kontrowersje. Czy budowa zostanie ukończona?
Zamek w Stobnicy to niezwykle kontrowersyjny obiekt, ale nie ze względu na architekturę, która wyraźnie wyróżnia się na tle współczesnych trendów. Czy ten niezwykły obiekt jest dostępny dla zwiedzających? Jaka jest jego historia? Spór prawny o budowę trwa.
W tym artykule: Zamek w Stobnicy: zwiedzanie Zamek w Stobnicy: bilety Zamek w Stobnicy: dojazd Zamek w Stobnicy: historia obiektu Największe kontrowersje wzbudza położenie budynku. Zamek w Stobnicy wzniesiono na skraju Puszczy Noteckiej, na obszarze Natura 2000. Łatwo można się domyślić, że takie położenie spotkało się z ogromną falą krytyki. Nie można jednak nie wspomnieć, że inwestycja ma też pokaźne grono zwolenników, głównie wśród mieszkańców wsi Stobnica i gminy Oborniki. Zamek Książ wybudowano w XIII wieku, podobnie jak zamek Czocha. W kolejnym stuleciu powstał zamek w Czersku, a w XV wieku ukończony został zamek w Liwie. W porównaniu z tymi warowniami i rezydencjami, zamek w Stobnicy to dosłownie młodzik, bo obiekt ten zaczęto wznosić w 2015 roku. To jeden z nielicznych współczesnych zamków w Polsce, przy czym należy podkreślić, że w tym przypadku, słowo „zamek” nie zostało użyte na wyrost. Obiekt w Stobnicy prezentuje typowo średniowieczny styl, przez co często jest porównywany do tak wspaniałych budowli, jak choćby zamek w Malborku. Zamek w Stobnicy: zwiedzanie Zamek w Stobnicy wznosi się na sztucznie usypanej wyspie, zlokalizowanej na skraju Puszczy Noteckiej. Ma 14 kondygnacji nadziemnych i jedną podziemną, jest też zaopatrzony w kilkudziesięciometrową wieżę. W pierwszej połowie 2022 roku znaczną część obiektu pokryto elewacją w kolorze piaskowym, co jeszcze bardziej upodobniło go do średniowiecznych warowni. Abstrahując od wszelkich kontrowersji związanych z położeniem inwestycji, trzeba przyznać, że zamek prezentuje się imponująco. Potężna bryła, która góruje nad zieloną linią wyznaczoną przez szczyty drzew Puszczy Noteckiej, zachęca do zwiedzenia tego niezwykłego budynku, jednak w tym temacie nie mamy dobrych informacji – na razie obiekt nie jest udostępniony dla zwiedzających i trudno powiedzieć, czy kiedykolwiek będzie można obejrzeć jego wnętrza lub przynajmniej obejrzeć z bliska potężną bryłę budynku. <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/zamek-w-stobnicy-opis-zwiedzanie-bilety-i-dojazd-historia-obiektu-fot-sz-archi-wikimedia-commons-cc-by-sa-4-0-6ccbf5e.jpeg" width="1280" height="720" alt="Zamek w Stobnicy: opis, zwiedzanie, bilety i dojazd, historia obiektu (Fot. SZ Archi, Wikimedia Commons, CC-BY-SA-4.0)" title="Zamek w Stobnicy: opis, zwiedzanie, bilety i dojazd, historia obiektu (Fot. SZ Archi, Wikimedia Commons, CC-BY-SA-4.0)" /> Prace budowlane w Stobnicy wciąż trwają, więc obiekt nie jest dostępny dla zwiedzających. Dostępu na ogromny teren inwestycji strzeże płot zaopatrzony w drut kolczasty. Na miejscu obecni są też pracownicy ochrony. Co jakiś czas, w okolicy zamku, jak i w samym obiekcie, pojawiają się amatorscy eksploratorzy, ale trzeba z całą stanowczością podkreślić, że każde z tych wejść jest nielegalne. Na razie okazały zamek można podziwiać wyłącznie z daleka. Zamek w Stobnicy: bilety Nie sposób stwierdzić, czy kiedykolwiek będą sprzedawane bilety wstępu na zamek w Stobnicy. Wynika to z faktu, że jak dotąd, inwestor (poznańska spółka D.J.T.) nie zdradził jego przeznaczenia. Plotki wskazują, że ma to być luksusowy apartamentowiec, choć nie brakuje też niepotwierdzonych informacji, według których zamek jest budowany z przeznaczeniem na luksusowy hotel. Ta teza wydaje się o tyle prawdopodobna, że obiekt jest położony na obszarze wyjątkowo atrakcyjnym pod względem turystycznym. W 2022 roku pojawiły się też doniesienia, że budynek będzie łączył funkcję apartamentowca z lokalami na sprzedaż z częścią hotelową. Nic jednak nie jest pewne i do czasu wydania oficjalnego oświadczenia w tej sprawie nie możemy być pewni, czy turyści będą mogli zwiedzić tą niezwykłą budowlę. Zamek w Stobnicy: dojazd Stobnica to niewielka wieś sołecka, położona w gminie Oborniki (województwo wielkopolskie). Chcąc dostać się na miejsce, najlepiej kierować się w stronę Obornik - z okolic Poznania drogą nr 92, następnie drogą ekspresową S11 i drogą nr 11. Od strony Piły, do obornik można dojechać drogą nr 11. Na miejscu należy wjechać na trasę prowadzącą z Obornik do Wronek, która przebiega wzdłuż Warty. Podkreślamy, zamek w Stobnicy można podziwiać tylko z pewnej odległości. Z poziomu gruntu widoczna jest tylko niewielka część bryły budynku, bo teren inwestycji jest odgrodzony od dostępnych ścieżek gęstym pasem lasu. Wejście na teren obiektu jest surowo wzbronione, więc wycieczka do Stobnicy może okazać się wielkim rozczarowaniem. Zamek w Stobnicy: historia obiektu O zamku w Stobnicy zrobiło się głośno w 2018 roku, kiedy inwestycja została upubliczniona. Jej historia zaczęła się jednak trzy lata wcześniej, gdy organ właściwy w tej sprawie – starosta obornicki – wydał pozwolenie na budowę. Kontrowersyjne położenie zamku w Stobnicy Pierwsze zdjęcia monumentalnego budynku zaczęły pojawiać się latem 2018 roku. Uwagę mediów i opinii publicznej przyciągnęła nie tylko oryginalna bryła wielkiego obiektu, która nasuwa jednoznaczne skojarzenia ze średniowiecznymi warowniami. Największe kontrowersje wzbudziło położenie inwestycji – zamek powstaje w Puszczy Noteckiej, na terenie Natura 2000. Ekolodzy podnosili wówczas, że tak duża inwestycja nie może być realizowana w tym miejscu. Zamek w Stobnicy pod lupą służb Centralne Biuro Antykorupcyjne już w 2018 roku zaczęło przyglądać się inwestycji prowadzonej w niewielkiej wsi w gminie Oborniki. Niebawem, sprawą zainteresowała się też prokuratura. Po pewnym czasie wystosowano akty oskarżenia wobec sześciu osób związanych ze sprawą. Jeden z najpoważniejszych dotyczył rozpoczęcia inwestycji budowlanej pomimo przepisów wynikających z objęcia tego obszaru programem ochrony przyrody Natura 2000. Mimo to wojewoda Łukasz Mikołajczyk nie zadecydował o cofnięciu pozwolenia na budowę. W konsekwencji, doprowadziło to do jego dymisji (pod koniec 2020 roku), o którą wnioskował minister Mariusz Kamiński. Decyzja o zdymisjonowaniu wojewody pozwalała przypuszczać, że budowa zamku zostanie wstrzymana. Nie można było wykluczyć, że zapadnie decyzja o konieczności wykonania rozbiórki obiektu, jednak prace na terenie inwestycji nie zostały wstrzymane. Decyzja o pozwoleniu na budowę uznana za nieważną Decyzję o pozwoleniu na budowę, która została wydana w 2015 roku, Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego uznał za nieważną dopiero w sierpniu 2021 roku. To działanie było dla inwestora równoznaczne z koniecznością zakończenia prac. Należy jednak podkreślić, że historia zamku w Stobnicy nie kończy się w tym miejscu. Kolejne zwroty akcji W lutym 2022 roku, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zadecydował o uchyleniu decyzji wydanej przez Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego. Na mocy tej decyzji, prace mogły zostać legalnie wznowione. W czerwcu 2022 roku Sąd Rejonowy w Obornikach umorzył postępowanie wobec trzech z sześciu oskarżonych w sprawie budowy obiektu (na mocy aktu oskarżenia wystosowanego przez prokuraturę pod koniec 2020 roku). Decyzja ta dotyczyła Pawła N., Dymitra N. i Waldemara S. W marcu 2025 r. nastąpił kolejny zwrot akcji. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargi kasacyjne dotyczące budowy. Wyrok NSA jest prawomocny. Oznacza to zatem, że pozwolenie na budowę jest ważne. Co dalej z zamkiem w Stobnicy? Inwestycja zdaje się powoli zmierzać ku końcowi. W połowie 2022 roku z zewnątrz budynek był już niemal kompletny. Nie wiadomo, na jakim etapie znajdują się prace wewnątrz obiektu. Z niepotwierdzonych informacji wynika, że koniec budowy jest planowany na 2025 rok. Jednak biorąc pod uwagę prawno-administracyjny galimatias, który towarzyszy tej inwestycji, trudno mówić o jakichkolwiek konkretach. Nasz ekspert Artur Białek Dziennikarz i redaktor. Wcześniej związany z redakcjami regionalnymi, technologicznymi i motoryzacyjnymi. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o historii, kosmosie i przyrodzie, ale nie boi się żadnego tematu. Uwielbia podróżować, zwłaszcza rowerem na dystansach ultra. Zamiast wygodnego łóżka w hotelu, wybiera tarp i hamak. Prywatnie miłośnik literatury.
Zamek Houska należy do najbardziej tajemniczych warowni. W jego murach żyje niepokojąca legenda
Zamek Houska, choć wygląda niepozornie, wśród turystów cieszy się niemałą popularnością. Nie stoi za nim ciekawa historia. Czym zatem przyciąga zwiedzających? Zainteresowanie wzbudzają przede wszystkim niepokojące legendy na temat tego miejsca. Mówi się, że renesansowy zamek jest nawiedzony.
Spis treści: Gdzie znajduje się zamek Houska? Historia zamku Houska Legenda o zamku Houska Zamek Houska został wzniesiony jako ośrodek administracyjny. Gdy stał się częścią majątku arystokracji, zaczął pełnić funkcję rezydencji. Dziś nie jest ani największą, ani najatrakcyjniejszą zabytkową warownią w Czechach. Nie ma tam zbyt wielu miejsc do zwiedzania. Turyści mogą wejść do zaledwie kilku pomieszczeń. Mimo to cieszy się niemałą popularnością. Czy to zasługa malowniczej lokalizacji? Częściowo, na pewno tak, choć jesteśmy przekonani, że zwiedzających przyciągają przede wszystkim niepokojące legendy, które wyrosły wokół tego miejsca. Podobno ten tajemniczy zamek powstał, by chronić nas przed piekielnymi demonami. Gdzie znajduje się zamek Houska? Houska to niewielka miejscowość w gminie Baltce. Od Pragi jest oddalona o około 50 km. To właśnie tam wznosi się jeden z najlepiej zachowanych zamków z czasów panowania Przemyślidów. Otoczony spokojnym lasem i skałami z piaskowca, jest jednym z najbardziej charakterystycznych obiektów architektonicznych na obszarze parku krajobrazowego Kokořínsko. Historia zamku Houska Renesansowy obecnie zamek najprawdopodobniej został wybudowany z rozkazu Przemysła Ottokara II w drugiej połowie XIII wieku. Warownia miała pełnić funkcję centrum administracyjnego, z którego zarządzano rozległymi dobrami królewskimi. Nie jest jasne, czy została wzniesiona jeszcze przed rozpoczęciem budowy zamku Bezděz. Podobieństwa architektoniczne wskazują, że oba zamki mogły być wybudowane w tym samym czasie. Pierwsza pisemna wzmianka na temat zamku, w której wymieniony został burgrabia Záviša ze Stružnicy pochodzi z 1291 roku. Ćwierć wieku później był własnością Hynka z Dubé, który wszedł w jego posiadanie po śmierci Przemysła Ottokara II. W rękach Berków z Dubé pozostał do 1432 roku, kiedy został sprzedany Janovi z Smiřic, jednemu z najmajętniejszych czeskich rycerzy. Gotycki zamek stał się renesansową rezydencją w XVI wieku, gdy stanowił własność rodziny Hrzánov. Wojnę trzydziestoletnią, podczas której znajdował się pod szwedzką kontrolą, zamek przetrwał w niemal nienaruszonym stanie. Po zakończeniu konfliktu wszystkie warownie, które służyły szwedzkim wojskom, miały zostać zniszczone z rozkazu Habsburgów. Wówczas zburzona została wczesnogotycka wieża, zabudowania gospodarcze i mury obronne, ale reszta przetrwała. Przez kolejne lata zamek służył rodowi Hofkirchen, a później – arystokracji z Kounic. Ostatnimi prywatnymi właścicielami byli Šimonkowie. Legenda o zamku Houska Dziś zamek Houska jest budowlą... trochę nijaką. Widać w nim elementy architektury gotyckiej i renesansowej, ale całość nie prezentuje się szczególnie imponująco. A jednak nie brakuje chętnych na zwiedzanie XIII-wiecznej warowni. Czemu zawdzięcza swoją popularność? Tajemnicze miejsca, owiane niepokojącą legendą, działają jak magnes na wielbicieli opowieści z dreszczykiem. Przykładów nie trzeba daleko szukać. Gdyby nie legenda o przybyszach z innej planety, Emilcin pewnie byłby jedną z wielu anonimowych wsi i nigdy nie przebiłby się do powszechnej świadomości. To samo można powiedzieć o zamku Houska. Gdyby nie mroczne opowiastki, z całą pewnością nie zyskałby takiego zainteresowania. Co „żyje” w murach średniowiecznego zamczyska? Podobno warownia nie została wybudowana w celach administracyjnych. Zamek Houska miał strzec bramy do piekła. Brama do piekła Zanim go zbudowano, na tamtejszym wzgórzu miała otworzyć się bezdenna szczelina. Wówczas, w okolicy pojawiły się dziwne istoty. Przypominały ludzi, ale miały też cechy zwierząt, a niektóre z nich były uskrzydlone. Piekielne kreatury dziesiątkowały stada zwierząt gospodarskich i wprawiały w przerażenie okolicznych mieszkańców. Trzeba było zapanować nad piekielnymi siłami. Wzniesiono więc zamek, a nad szczeliną postawiono kaplicę. Od tamtej pory piekielne siły przestały dawać o sobie znać. Przynajmniej poza zamkiem, bo za potężnymi murami miały dziać się straszne rzeczy. Według legendy, Ottokar II zapragnął zbadać ową szczelinę. Miał zaproponować kilku więźniom ułaskawienie, jeżeli ci zgodzą się na opuszczenie w otchłań. Po wyciągnięciu ich na powierzchnię, mieli opowiedzieć, co zobaczyli. Tylko jeden zszedł do zapadliska. Gdy wrócił, był całkowicie siwy i wydawało się, że przybyło mu kilkadziesiąt lat. Mężczyzna miał mamrotać niezrozumiale coś o nieludzkich istotach latających w mroku. Nieborak zmarł dwie doby później. Portal do przyszłości? Istnieje wiele niesamowitych relacji na temat tego miejsca. Jedna z ciekawszych pochodzi z XIX wieku, gdy na zamku wizytował Hynek Mácha. Poeta miał szukać w Housce inspiracji. Znalazł dziwy, o których mu się nie śniło. Jak głosi opowieść, coś wciągnęło jego duszę w mroczną otchłań. Potem znalazł się w Pradze, ale nie w takiej, którą znał. Poeta miał przenieść się do 2006 roku. Zobaczył wówczas wielkie domy, w których mieszkało wiele rodzin. Wspominał o dziwnych maszynach i o ruchomych obrazkach w skrzynkach. Nazistowski wątek Nie jest tajemnicą, że Hitler był gotów zrobić wszystko, by wygrać wojnę. Chciał nawet przeciągnąć na swoją stronę siły nieczyste. Podobno podczas II wojny światowej za zamkowymi murami III Rzesza prowadziła tajne eksperymenty, co dodatkowo dodaje pikanterii niesamowitym opowieściom na temat tego miejsca. Co straszy w zamkowych murach? Dziś część zamku jest dostępna do zwiedzania, a na dziedzińcu organizowane są koncerty i festyny. A co z niesamowitymi atrakcjami? Czy siły nieczyste na dobre opuściły to miejsce? Absolutnie nie. W okolicy można usłyszeć, że warownia wciąż jest zamieszkana przez przerażających lokatorów. Wieść niesie, że każdej nocy słychać tam udręczone jęki i odgłos uderzającego o ziemię ciała. Po zamku podobno przechadza się kolumna duchów skrępowanych wspólnym łańcuchem. Dusz nieszczęśników ma pilnować demoniczny czarny pies. Nasz autor Artur Białek Dziennikarz i redaktor. Wcześniej związany z redakcjami regionalnymi, technologicznymi i motoryzacyjnymi. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o historii, kosmosie i przyrodzie, ale nie boi się żadnego tematu. Uwielbia podróżować, zwłaszcza rowerem na dystansach ultra. Zamiast wygodnego łóżka w hotelu, wybiera tarp i hamak. Prywatnie miłośnik literatury.
Miejsce pełne intryg. Poznaj historię zamku z programu „The Traitors. Zdrajcy”
„The Traitors. Zdrajcy” to nie tylko emocjonująca gra, ale i wyjątkowa sceneria. Gdzie znajduje się tajemniczy zamek, który stał się areną rywalizacji między lojalnymi a tytułowymi zdrajcami?
W tym artykule: Gdzie kręcono „The Traitors. Zdrajcy”? Historia zamku Mielomont Zasady programu „The Traitors. Zdrajcy” Na antenę TVN powrócił kolejny sezon programu „The Traitors. Zdrajcy”. Widzowie ponownie mogą śledzić pełną napięcia rozgrywkę, której tłem jest majestatyczny zamek. Wraz z nowymi odcinkami pojawiają się pytania o jego lokalizację, a także historię. Dlatego spieszymy z odpowiedzią. Gdzie kręcono „The Traitors. Zdrajcy”? Zdjęcia do programu „The Traitors. Zdrajcy” realizowano na belgijskim zamku Mielmont w miejscowości Mazy. Dzięki swojej tajemniczej i majestatycznej atmosferze, średniowieczna budowla idealnie wpasowała się w klimat pełen intryg i niepewności. Jej początki sięgają 1125 roku. Przez wieki znana była pod różnymi nazwami, takimi jak Marlemont, Mierlemont czy Mellemont (słowo „merle” lub „marie” oznaczało ziemię użyźniającą). Strategiczne położenie na wzgórzu nad doliną rzeki Orneau sprawiło, że w XII wieku hrabia Namur, Gotfryd, zdecydował się wznieść tu warownię. Donżon, czyli główna wieża obronna, miał kluczowe znaczenie militarne. Kontrolował ważny szlak łączący Mons i Namur. Otoczony podwójnymi murami, był na tyle solidny, że w razie wojny mógł pomieścić całą garnizonową załogę. Jego nietypowy układ – czworobok o trzech prostych bokach – oraz wysokość (140 m n.p.m.) czyniły go trudnym do zdobycia. Przez kolejne stulecia zamek przechodził w ręce różnych arystokratycznych rodów – od de Merlemont w XII wieku, przez de Dave w XIV w., aż po rodzinę de Beauffort, która zarządzała nim od XIX w. Historia zamku Mielomont W XVI w. warownia zaczęła nabierać cech rezydencji. W latach 1564–1570 Hector de Dave rozbudował południowe skrzydło, zastępując most zwodzony dużymi oknami, które rozświetliły wnętrza. Okrągłe wieże po północnej i południowej stronie oraz wieża zachodnia powstały prawdopodobnie w tym samym okresie. Później, w XVII w., Agnès de Dave wraz ze swoim mężem François-Lamoralem de Sainte-Aldegonde dodali skrzydło wschodnie oraz imponującą wieżę bramną. Rok 1690 przyniósł kolejną zmianę właściciela – Charles Roose nabył Mielmont. Wkrótce potem, w 1692 r., podczas oblężenia Namur, Ludwik XIV umieścił tu Madame de Maintenon, co przyczyniło się do zmiany nazwy pobliskiej fontanny na Fontaine de Mme de Maintenon. Następnie Mielmont stał się siedzibą wojsk francuskich. W 1742 r. armia Ludwika XV pod dowództwem generała de Saxe wykorzystywała zamek jako bazę operacyjną. Podczas francuskiej inwazji na Belgię w 1792 r. Mielmont został splądrowany przez wojska, a jego mury przez lata popadały w ruinę. Dopiero w latach 70. XIX w. rozpoczęto gruntowną renowację. Marie-Elisabeth Roose de Baisy, ostatnia przedstawicielka rodu, poślubiła hrabiego Amédée de Beauffort. Ich potomkowie zarządzali okolicznymi ziemiami, pełniąc również wysokie funkcje publiczne, takie jak burmistrzowie Onoz czy przewodniczący Rady Kościelnej. Byli właścicielami młyna, farm Vaux i Falnuée, zamku Spy oraz licznych gospodarstw w Jemeppe-sur-Sambre. <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2025/03/TheTraitorss02E1gen20240916326-e1b458e.jpg" width="7008" height="4672" alt="Mielmont, gdzie realizowano „The Traitors. Zdrajcy”, to nie tylko malownicza sceneria, ale i miejsce o bogatej przeszłości" title="Mielmont, gdzie realizowano „The Traitors. Zdrajcy”, to nie tylko malownicza sceneria, ale i miejsce o bogatej przeszłości" /> Pod koniec XIX w. markiz Albert de Beauffort postanowił przekształcić zamek w swoją rezydencję. W latach 1870–1875 przeprowadził gruntowną modernizację budowli, a na zachodnim krańcu południowego skrzydła wzniesiono kaplicę neogotycką. Kolejne zmiany wprowadził hrabia Georges de Beauffort, który w 1923 r. całkowicie przebudował północne skrzydło. Do naszych czasów z pierwotnej budowli XII-wiecznej przetrwały m.in. kwadratowa bryła donżonu oraz fragmenty murów, w tym pozostałości latryny i podstawa zamurowanego łuku. Obecnie Mielmont pełni funkcję ekskluzywnego hotelu. Zasady programu „The Traitors. Zdrajcy” Program „The Traitors. Zdrajcy” jest inspirowany popularną grą „Mafia”. Uczestnicy zostają podzieleni na Lojalnych i Zdrajców. Ci drudzy potajemnie eliminują swoich przeciwników, a pozostali muszą ich zidentyfikować, zanim sami padną ofiarą spisku. Polska wersja popularnego show zadebiutowała w 2024, a w tym roku ruszył jej drugi sezon. Premierowe odcinki można oglądać w każdą niedzielę o 19:30 na antenie TVN oraz w serwisie Max. Źródła: mielmont.be; mat. prasowe TVN
Tower of London to jedna z największych atrakcji stolicy Anglii. Żona króla straciła tu głowę
Tower of London to miejsce, które przez wieki pełniło funkcję fortecy, więzienia, pałacu królewskiego oraz skarbca. Jego mury kryją wiele tajemnic, a zwiedzający mogą poznać historię Anglii, w tym mroczne i dramatyczne wydarzenia, do których tam dochodziło.
Spis treści: Tower of London – co to za miejsce? Tower of London – zwiedzanie Tower of London – bilety Rola Tower of London w historii Mieszkańcy i osadzeni w Tower of London Tower of London – ciekawostki Tower of London to, obok Big Bena i Pałacu Buckingham, jedno z najbardziej rozpoznawalnych miejsc w Londynie. Ta imponująca budowla, której historia liczy blisko tysiąc lat, przyciąga turystów z całego świata swoją bogatą przeszłością. Przez stulecia funkcje Tower of London zmieniały się wielokrotnie, co czyni to miejsce niezwykle fascynującym. Wycieczka po Tower of London z przewodnikiem to zdecydowanie to obowiązkowy punkt każdej wizyty w stolicy Wielkiej Brytanii, szczególnie dla miłośników historii i tajemnic. Tower of London – co to za miejsce? To kompleks zamkowy, który przez wieki pełnił wiele ról: od pałacu królewskiego, przez fortecę i więzienie, aż po skarbiec. Jego mury były świadkami jednych z najbardziej krwawych momentów w historii Anglii. Opowieści o wydarzeniach rozgrywających się na tym terenie do dziś budzą emocje. Początki Tower of London sięgają 1078 roku. Wtedy to Wilhelm Zdobywca nakazał budowę twierdzy na brzegu Tamizy, wkrótce po zwycięstwie w bitwie pod Hastings. Centralnym punktem kompleksu jest White Tower, majestatyczna biała wieża, która pierwotnie pełniła funkcję rezydencji królewskiej. Była też symbolem siły i władzy Wilhelma. White Tower to też jedna z pierwszych kamiennych budowli w Anglii, co dodatkowo podkreślało jej wyjątkowość. Przez kolejne wieki Tower of London rozbudowywano i dostosowywano do ówczesnych potrzeb monarchii. Z czasem twierdza stała się nie tylko militarnym bastionem, ale także miejscem przechowywania królewskich skarbów, a nawet... więzieniem. Najbardziej znani osadzeni to m.in. Guy Fawkes – organizator nieudanego spisku prochowego z 1605 roku – oraz Anna Boleyn, druga żona Henryka VIII. Tower of London – zwiedzanie Zwiedzanie Tower of London jest jak podróż przez historię nie tylko samej budowli, ale i miasta. W ramach zwiedzania turyści mogą odkrywać liczne wieże, w tym słynną White Tower będącą jednym z najlepiej zachowanych średniowiecznych budynków w Anglii. Poza White Tower zwiedzający mogą zajrzeć także między innymi do Bloody Tower, w której uwięzieni byli członkowie rodziny królewskiej czy Tower Green, gdzie przeprowadzono egzekucję m.in. Anne Boleyn. Bogatą historię Tower of London ukazują wystawy, w tym kolekcja Królewskich Klejnotów, gdzie przechowywane są najcenniejsze skarby Anglii, takie jak korona królewska, berło czy miecz ceremonialny. Zwiedzania zamku to również okazja do podziwiania panoramy Londynu przeciętego Tamizą. Tower of London – bilety Bilety na zwiedzanie Tower of London można kupić online lub bezpośrednio przy wejściu do zamku. Standardowy bilet dla dorosłych kosztuje około 30 funtów. Bilety dla dzieci i seniorów są tańsze. Warto pamiętać, że bilet obejmuje dostęp do wszystkich atrakcji na terenie zamku, w tym wystaw, wież oraz Królewskich Klejnotów. Aktualny cennik można znaleźć na oficjalnej stronie internetowej obiektu. Osoby, które planują zwiedzanie innych atrakcji Londynu, mogą rozważyć zakup London Pass. To specjalna karta turystyczna, która pozwala na zwiedzanie najważniejszych atrakcji Londynu w korzystnej cenie i często z pominięciem kolejek. Rola Tower of London w historii Tower of London odegrało kluczową rolę w historii Anglii, pełniąc przez wieki różnorodne funkcje. W średniowieczu był to nie tylko zamek królewski, ale również więzienie. Zamek pełnił także funkcje militarno-obronne. W czasach Tudorów Tower of London było również skarbcem królewskim. Przechowywano w nim cenne przedmioty, w tym koronę królewską. Mieszkańcy i osadzeni w Tower of London Jednym z najsłynniejszych „rezydentów” Tower of London był Thomas More, uwięziony za odmowę uznania Henryka VIII za głowę Kościoła Anglikańskiego. Jego proces i śmierć są uznawane za jedno z najbardziej dramatycznych wydarzeń w historii Anglii. Tower of London – ciekawostki Według legend Tower of London jest jednym z najbardziej nawiedzonych miejsc w Anglii. Wśród duchów, które rzekomo nawiedzają zamek, ma być m.in. duch Anne Boleyn. Podobno przechadza się po murach twierdzy, trzymając w dłoniach swoją ściętą głowę. Oto inne ciekawostki o Tower of London, jakie warto znać przed wycieczką do Anglii. Przed koronacją królewską monarchowie odwiedzali Tower of London w ramach tradycyjnej ceremonii . Był to rytuał, podczas którego przyszły władca spędzał noc w Tower, składając przysięgi lojalności wobec państwa i Kościoła Tower of London posiada jedną z największych na świecie kolekcji broni i zbroi, która przyciąga wielu miłośników historii militariów. W bogatej historii Tower of London pełniło także funkcję ogrodu zoologicznego. W XVII wieku monarchowie trzymali tam niezwykłe zwierzęta, w tym żółwie, które były prezentem od monarchów z Azji i Afryki. Yeomen Warders, znani także jako Beefeaters, to strażnicy Tower of London, którzy od wieków pełnią symboliczną rolę opiekunów tego miejsca. Ich pierwotnym zadaniem była ochrona więźniów i skarbów królewskich, ale dziś są oni przede wszystkim przewodnikami i żywymi ikonami historii Tower. Każdy Yeomen Warder musi mieć co najmniej 22-letni staż służby wojskowej. Źródło: National Geographic Polska Nasz autor Mateusz Łysiak Dziennikarz podróżniczy, rowerzysta, górołaz. Poza szlakiem amator kuchni włoskiej, popkultury i języka hiszpańskiego.
Z czego słynie Bled? Odkryj tajemnice najpiękniejszego miejsca w Słowenii
Bled to zdaniem wielu najpiękniejsze miejsce w Słowenii. Malownicze jezioro, wyspa z kościołem i majestatyczny zamek zachwycają turystów z całego świata.
Spis treści: Blejski Grad – najstarszy zamek Słowenii Dzwon pełen marzeń Z czego słynie Bled? Ciche i spokojne okolice Bledu Zdaniem wielu to najpiękniejsze miejsce w całej Słowenii. I nie tylko. O miasteczku Bled mówi się, że leży po słonecznej stronie Alp. Już chwilę po przyjeździe nie mamy co do tego żadnych wątpliwości. Świeci piękne słońce, a na niebie nie ma żadnej chmury. Wybierz się wspólnie z nami na spacer po tym niesamowitym miejscu. Blejski Grad – najstarszy zamek Słowenii Nie czekamy długo z wyruszeniem na ekscytującą przygodę. Schodzimy nad jezioro. Przy jego północnym brzegu, na 130-metrowym klifie wyrasta imponująca twierdza. Jej dostojna sylwetka, która odbija się w turkusowej tafli, wygląda bajkowo. Ruszamy skąpaną w zieleni ścieżką. Po kwadransie stajemy przed bramą z gotyckim łukiem i mostem zwodzonym. To najstarszy zamek w Słowenii. Blejski Grad ma dziś dwa dziedzińce, wokół których wznoszą się zamek dolny, gdzie niegdyś znajdowały się oficyny, oraz zamek górny, w którym mieściły się rezydencje. Łączą je oryginalne kamienne schody. Najpiękniejszym zabytkiem jest tu jednak kaplica z XVI w., pokryta podczas renowacji ok. 1700 r. barokowymi freskami. Obok ołtarza znajdują się malowidła dawnego zarządcy Bledu – niemieckiego cesarza Henryka II i jego żony Kunegundy. – To bardzo popularne miejsce na wesela i przyjęcia ślubne – wyjaśnia nasz przewodnik, gdy krążymy po zamieszkiwanych niegdyś przez notabli wnętrzach, w których znajduje się niewielkie, lecz przytulne muzeum z ekspozycją o historii regionu i samego zamku oraz interesującą kolekcją zbroi i mieczy. Mieści się tu również bardzo przyjemna piwniczka ze słoweńskimi winami. Z zamkowego wzgórza rozpościera się niezapomniany widok. Na pierwszym planie rozlewa się polodowcowe jezioro z niewielką wyspą pośrodku. Za nim wznoszą się pokryte lasem wzgórza, a dalej stalowe granie Alp Julijskich. W pogodny dzień, jak dziś, dostrzec można stąd najwyższy szczyt Słowenii – mityczny Triglav. Zwiedzamy dalej. Pierwotnie stała tu jedynie romańska wieża; potem, w roku 1004, cesarz niemiecki przekazał tę ziemię we władanie duchownym. Powstał gotycki zamek, który przez ponad 800 lat był siedzibą południowotyrolskich biskupów. Fortecę wielokrotnie rozbudowywano, była ona też dwukrotnie niszczona przez trzęsienia ziemi. Aż wreszcie, w XX w., po utworzeniu Jugosławii (wcześniej nazywanej królestwem SHS: Serbów, Chorwatów i Słoweńców), Bled stał się letnią rezydencją rodziny monarszej. Po II wojnie światowej chętnie przyjeżdżał tu też nowy przywódca kraju – Josip Broz-Tito, ze swoją rodziną. Tu zapraszał delegacje z całego świata. Bled odwiedził nawet cesarz Japonii. Dzwon pełen marzeń Schodzimy z zamkowego wzgórza nad brzeg jeziora. Okrążenie go nie jest wielkim wyzwaniem, ale zapewnia doskonały relaks. Przechodzimy na zachodnią stronę jeziora. Sponad lazurowej tafli wyrasta wysepka z kościołem, za nią jasna bryła zamku na wzgórzu, a dalej majestatyczne pasmo górskie. Przed nami na trawniku turyści urządzają pikniki. Wyspa, którą tak pięknie stąd widać, nosi tę samą nazwę co zamek i miasto. Stoi na niej kościół pod wezwaniem Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny. Dostać się tam można tradycyjną łódką zwaną pletną, którą wynająć można razem z wioślarzem albo samodzielnie. Po kwadransie spokojnego wiosłowania wspinamy się kamiennymi schodami pnącymi się od samego brzegu do bram kościoła. Z jego wnętrza dobiegają odgłosy bicia w dzwon. Melodia odbija się echem od otaczających jezioro gór i powraca na wyspę. – To najsłynniejszy dzwon w całej Słowenii – opowiada przewodnik. – Nie tylko ze względu na wiek (odlany został w 1534 r.), ale przede wszystkim z powodu swoich magicznych właściwości. Każdy, kto uderzy weń trzykrotnie i w myślach wypowie życzenie, pewny może być jego spełnienia. Kilkanaście minut w kolejce nie jest wysoką ceną za tak hojną obietnicę. Czekamy, obserwując, jak z zapałem tłuką w niego niemal wszyscy zwiedzający. Gdy wreszcie przychodzi czas na nas, z ochotą idziemy w ich ślady. Z czego słynie Bled? Po spacerze i wycieczce po jeziorze czas na coś słodkiego. Bled słynie z kremówek, czyli kremnych rezin zwanych także kremšnitami. Wykonane z kruchego ciasta wypełnionego kremem waniliowym i posypanego cukrem pudrem przypominają nasze napoleonki. Zna je każdy Słoweniec. Niektórzy podobno specjalnie przyjeżdżają do Bledu, by ich spróbować. – Sekret ich wyjątkowości tkwi we właściwej konsystencji kremu oraz delikatnym smaku i lekkości ciasta, przyrządzanego według przekazywanej od wielu lat receptury – dowiaduję się w Hotelu Park, gdzie przed ponad pół wiekiem wynaleziono przepis. Pochłaniamy olbrzymie porcje smakołyku. – Ciastko składa się z siedmiu warstw i przyrządzane jest zawsze w dniu serwowania – słyszę. Kremne reziny wprost rozpływają się w ustach, a solidna porcja sprawia, że na razie rezygnujemy z obiadu. Po posiłku czas na relaks. Bled znany jest także z geotermalnych źródeł. Woda z nich doprowadzona jest do basenów w okolicznych hotelach. Zawiera kwasy węglowe oraz naturalne sole magnezowe, żelazowe, fosforowe, manganowe i wapienne. Mam okazję przetestować ich działanie. Wraz z kuracjuszami zanurzam się w ciepłej, pełnej minerałów wodzie – i szybko muszę przyznać, że daje ona ukojenie. Ciche i spokojne okolice Bledu Następnego dnia wyruszamy 30 km na zachód od Bledu. Znajduje się tu Jezioro Bohinjskie. Zatrzymujemy się nad jego brzegiem. Tafla wody przypomina lustro, w którym odbijają się szczyty Alp Julijskich. Jest spokojniej i ciszej niż w uzdrowisku. Przed nami bezgłośnie suną kajaki. Nie ma hałaśliwych kuracjuszy, a większość ze spotkanych osób to miłośnicy sportów wodnych i wędrówek, którzy stąd wyruszają na trzy wierzchołki Triglava (2864 m n.p.m.) – najwyższej góry Słowenii. Tam, jak wierzyli Słowianie, mieszka trzygłowe bóstwo, które sprawuje władzę nad niebem, ziemią i światem podziemi. W okresie panowania Habsburgów pielgrzymki na szczyt były uważane za akt patriotyzmu. Również dziś, choć nikt już nie kwestionuje państwowości Słowenii, a sylwetka słynnej góry widnieje w jej herbie i na fladze narodowej, wspinaczka jest czymś więcej niż tylko wycieczką. Źródło: National Geographic Traveler
Zamek Wartburg to dla Niemców świętość i pomnik. Ale równie ciekawe są jego okolice
Liczący sobie blisko tysiąc lat zamek Wartburg zyskał nowe życie w pierwszej połowie XIX w. m.in. za sprawą Johanna Wolfganga Goethego. Dziś wciąż zachwyca swoją bogatą historią i wyjątkową atmosferą, przyciągając turystów z całej Europy.
W tym artykule: Historia zamku Wartburg Okolice zamku Wartburg Ścieżka w koronach drzew Turyngia – informacje praktyczne Wartburg to dla Niemców coś jak Wawel i Jasna Góra w jednym. Święte miejsce i symbol ich jedności – mówi mój polskojęzyczny przewodnik po blisko tysiącletnim zamczysku o nazwie, która Polakom kojarzy się przede wszystkim z brzydkim i niespecjalnie praktycznym samochodem z czasów NRD. Położona na stromym wzgórzu nad miastem Eisenach monumentalna budowla na szczęście w niczym go nie przypomina. Według legendy fortecę wzniesiono w 1067 r. na zlecenie grafa Ludwika Skoczka z rodu Ludowingów, który z czasem – od XII w. – zaczął rządzić całą Turyngią. To ów władca miał tu niegdyś zakrzyknąć: „Poczekaj, góro! (z niem.: Wart, berg!), ty będziesz moją twierdzą!” – mimo że teren ten należał wówczas do kogoś innego. Przebiegły Skoczek kazał więc nawieźć tu piachu i kamieni ze swoich włości i na nich postawił sobie okazały dom. Na późniejsze pytanie papieża odpowiedział już zgodnie z prawdą: „Tak, dom stanął na mojej ziemi”. Jednak obecny, późnoromański zamek datowany jest na rok 1170. Jego obecny kształt, a zwłaszcza wystrój wnętrz, nosi silne piętno XIX-wiecznej rekonstrukcji w duchu historyzmu. Wtedy to radykalni niemieccy patrioci na nowo odkryli go jako miejsce, które ma ogromny potencjał symboliczny. Ważną rolę odegrał tu m.in. Johan Wolfgang Goethe – uważany za najwybitniejszego poetę piszącego po niemiecku – który w 1815 r. dał impuls do stworzenia wartburskiego muzeum. Już wtedy zamek zyskał opinię jednego z niemieckich symboli narodowych. Nie przypadkiem to tutaj w 1817 r. odbył się tzw. Wartburgfest, który w 300-rocznicę rozpoczęcia reformacji zorganizowali patriotycznie nastawieni studenci. Historia zamku Wartburg O wyjątkowości Wartburga stanowi jego historia, w której nie brakuje znaczących dla narodu wydarzeń i postaci. Na przełomie XII i XIII w. tworzyli tu najwięksi minnesingerzy – liryczni śpiewacy, piewcy miłości i piękna będący germańską odpowiedzią na francuskich trubadurów. Kilka wieków później – dokładnie w 1845 r. – to ich losy staną się kanwą libretta opery Ryszarda Wagnera „Tannhäuser i wartburski turniej śpiewaczy”. W roku 1206 doszło tu do turnieju poetyckiego, w którym udział wzięli najwięksi z największych, w tym słynny Walther von der Vogelweide, Wolfram von Eschenbach (twórca eposu rycerskiego „Parsifal”) czy tytułowy Tannhäuser. Najgorszy z sześciu uczestników miał zostać skrócony o głowę. Choć ostatecznie do egzekucji nie doszło, kara ta spotkać miała Heinricha von Ofterdingen, który jako jedyny w swoich pieśniach nawinie sławił nie turyńskiego landgrafa, a księcia z Austrii. Niedługo później średniowieczny świat usłyszał o świętej Elżbiecie z Turyngii. Urodzona na Węgrzech jako córka króla Andrzeja II w roku 1211 została zaręczona z Ludwikiem IV, synem landgrafa Turyngii; miała wówczas zaledwie 4 lata. Od tego czasu jej życie związane było z Wartburgiem. Tu w 1221 r. odbył się ślub pary książęcej, tu dokonywały się cuda, których jakoby była sprawczynią. Dziś jej życie uwiecznione jest na efektownych zamkowych freskach. Zobaczyć można m.in., jak przyszła landgrafini przybywa na zamek, jak żegna małżonka wyruszającego na wyprawę krzyżową (na której zginie), jak pokornie zrzeka się korony, a swoje życie poświęca biednym i chorym, i wreszcie, jak przedwcześnie umiera, w wieku zaledwie 24 lat. Inny rozdział wartburskiej historii wiąże się z wielkim reformatorem religijnym Marcinem Lutrem. W roku 1521 r. na sejmie Rzeszy w Wormacji wypowiada on słynne słowa: „Odwołać nie mogę, chyba by mi kto z Pisma Świętego dowiódł, że błądziłem”. W efekcie jako heretyk zostaje ogłoszony banitą i wyjęty spod prawa – a to oznacza, że może zostać bezkarnie zamordowany. I zapewne tak by się stało, gdyby nie książę i elektor saski Fryderyk III Mądry, który kazał upozorować porwanie Lutra i potajemnie sprowadził go do Wartburga. Tu autor słynnych 95 tez spędził 10 miesięcy pod przybranym imieniem rycerza Jörga. Zapuścił brodę, a mnisi habit zamienił na ubrania świeckie. Odosobnienie sprzyjało pracy twórczej. Tutaj Luter przetłumaczył z greckiego na niemiecki Nowy Testament, pisał traktaty, studiował hebrajski i grecki, przekładał psalmy. Teraz na wartburskim zamku można odwiedzić pokój, w którym się ukrywał. A z niego przejść dalej, do miejsc, które na blisko rok stały się dla niego całym światem: do auli, kaplicy, jadalni, Sali Rycerskiej, Sali Trubadurów, Galerii Elżbiety czy Komnaty Landgrafa. W każdej z nich odnajdziemy ślady wielkiej lub małej historii. Okolice zamku Wartburg Gwoli ścisłości, dla Marcina Lutra nie była to pierwsza wizyta w tych okolicach. Jako młody, 15-letni chłopak został on wysłany na nauki do szkoły parafialnej w położonym pod zamkiem miasteczku Eisenach i spędził tam trzy lata (1498–1501). Zjeżdżam więc z twierdzy do 40-tysięcznego dziś miasta. Pamięć o mnichu reformatorze jest tu wciąż żywa, przy jednym ze skwerów stoi tu jego potężny pomnik, a na budynku dawnej szkoły wypatrzymy mural z jego portretem. Ale nie da się ukryć, że Eisenach to przede wszystkim miasto urodzenia – w 1685 r. – Jana Sebastiana Bacha. Podobizny genialnego organisty i wręcz już synonimu muzyki barokowej na najwyższym poziomie są tu wszędzie. Na pamiątkach, obrazach czy plakatach, na kubkach i filiżankach, na kocach i obrusach i wymalowane sprejem na przypadkowych murkach. Pojawia się on na postumentach i jako postać z klocków lego. W lokalnym muzeum urządzonym w domu Bachów można zobaczyć 250 eksponatów, w tym autograf muzyczny geniusza, a także posłuchać jego utworów na instrumentach z epoki. Idę do eklektycznego kościoła św. Jerzego, w którym ze względu na liczne przebudowy znajdziemy elementy gotyckie, renesansowe i barokowe. Można tu zobaczyć chrzcielnicę, którą wykorzystano podczas chrztu przyszłego kompozytora, a także tablicę, na której wypisano wszystkich miejscowych organistów od XVI w. W latach 1665–1797 byli to jedynie Bachowie. Nie ma wśród nich Jana Sebastiana, który w Eisenach spędził pierwsze 10 lat życia. Potem, po śmierci rodziców, przenosił się z miejsca na miejsce, by ostatecznie osiąść jako kantor w Lipsku. Choć równie dobrze mógł wówczas trafić na dwór Augusta II Mocnego w Warszawie. Jednak ówczesny król Polski i Litwy, a także elektor saski, ewidentnie nie docenił jego talentu. W przedsionku kościoła św. Jerzego stoi teraz czarny posąg, na którym Jan Sebastian wygląda bardziej jak mroczny rycerz albo lord Vader niż organista z nadwagą. Nie przypadkiem. Jak wyjaśnia mi szybko przewodnik, pomnik powstał w czasach nazistowskich, kiedy taka estetyka była jak najbardziej na miejscu. Warto wspomnieć, że w Eisenach trochę czasu (1708–1712 r.) spędził też inny wybitny twórca i wielki konkurent Bacha – Georg Philipp Telemann. Był kapelmistrzem na tutejszym dworze. A przyjechał tu po kilkuletnim pobycie w Polsce. Ścieżka w koronach drzew Po mocnych wrażeniach kulturalnych potrzebuję natury. Jadę do powstałego w 1997 r. Parku Narodowego Hainich, który rozciąga się na kształt trójkąta pomiędzy Eisenach, Mühlhausen i Bad Langensalza, na wschód od rzeki Werra. To jeden z ostatnich dziewiczych lasów Europy, zdominowany przez buki. Do ich podziwiania zbudowano tu szalenie atrakcyjną trasę spacerową w koronach drzew. Wspinam się na wysokość czwartego czy piątego piętra, a potem ruszam metalową kładką przed siebie. Niezwykła perspektywa sprawia, że zwyczajna wydawałoby się puszcza nabiera nowego kolorytu. Jesienne liście w wielu barwach układają się w przepiękną wirującą przed oczami mozaikę – poczucie bliskości i przynależności do świata przyrody jest tu wyjątkowo silne. Po przechadzce w koronach warto przespacerować się również trasą naziemną, jakich tu kilka, i przyjrzeć się monumentalnym pniom czy liściom od dołu. Poza bukami w parku jest sporo jesionów i grabów, są klony i lipy. Są też zwierzęta – Hainich chwali się zwłaszcza kilkoma gatunkami dzikich kotów, piętnastoma – nietoperzy, siedmioma – dzięciołów i ponad 500 chrząszczy. Niedawno się okazało, że występuje tu również rzadki szakal złocisty – choć szansa na zobaczenie tego zwierzęcia jest niestety wyjątkowo mała. Ale nawet jeśli nie spotkamy tu niezwykłej fauny ani egzotycznej flory, w parku Hainich możemy być pewni jednego – ciszy i spokoju. A to jest przecież dobro coraz bardziej luksusowe. Turyngia – informacje praktyczne Dojazd Z Polski najłatwiej dolecieć do Frankfurtu nad Menem, ewentualnie Berlina i stamtąd dojechać pociągiem lub wypożyczonym samochodem do Eisenach. Nocleg Villa Anna w Eisenach. Przepięknie położony na wzgórzach otaczających miasto butikowy hotel zapewnia wspaniały widok i dużą wygodę. Pension Michelangelo. Skromny, czysty i bardzo dobrze położony – tuż przy centrum – pensjonat. Jedzenie Leander im Thuringer Hof Eisenach. Elegancka restauracja w centrum Eisenach, nieopodal pomnika Marcina Lutra. Jest częścią dużego kompleksu hotelowego i specjalizuje się w kuchni tradycyjnej z Turyngii. Warto spróbować tutejszej zupy rybnej, a także gulaszu serwowanego z wielką turyńską kluską. Typowym daniem z Turyngii jest rolada wołowa z ciężkim sosem, czerwoną kapustą i kluską. Do tego dania podaje się zwykle pilznera lub czarne piwo. Inne popularne potrawy to rostbratwurst (pieczona kiełbasa z kiszoną kapustą i purée ziemniaczanym) oraz schmöllner mutzbraten (pieczona wieprzowina serwowana z musztardą, chlebem i kapustą). Spróbujcie też tutejszej zupy piwnej. Redakcja poleca Warto się wybrać na któryś z koncertów w auli zamku Wartburg. Najciekawszą opcją z repertuaru wydaje się opera „Tannhäuser”, której libretto wiąże się z tym miejscem. Źródło: National Geographic Traveler Nasz autor Maciej Wesołowski Redaktor prowadzący „National Geographic Traveler". Reporter. Autor książek, m.in.: „Szpagat w pionie. W drodze przez Indie" i „Cafe Macondo. Reportaże z Kolumbii"
Zamek Ryn przez stulecia służył Krzyżakom. Dziś mieści się w nim niezwykły hotel
W XIV wieku założycielem komturii był tu przyszły wielki mistrz zakonu krzyżackiego Konrad von Wallenrode. Tak, to właśnie on blisko 500 lat później zainspirował Adama Mickiewicza do napisana poematu „Konrad Wallenrod”. Oto niezwykły zamek Ryn.
Spis treści: Zamek Ryn – powstanie Architektura zamku Ryn Legenda o Białej Damie Bitwa pod Rynem Dalsza historia zamku Ryn Zamek Ryn dziś Dziś Ryn to niewielkie miasto na Mazurach, będące jednym z punktów na żeglarskim szlaku Wielkich Jezior Mazurskich. Nad miastem góruje potężna XIV-wieczny twierdza krzyżacka. To ona do dziś jest centralnym punktem na lokalnej mapie. Historia tego potężnego i urodziwego zamku sięga średniowiecza. I to czuje się niemal na każdym kroku podczas zwiedzania obiektu. Tajemnicza jest już brama wjazdowa i pierwszy korytarz. A potem jest jeszcze ciekawiej. Zamek Ryn – powstanie Zanim krzyżaccy inżynierowie wpadli na pomysł postawienia tu fortecy, tereny te porastała dziewicza Puszcza Galindzka. Pełna zwierzyny, urodzajna w rzeki i jeziora, zamieszkała przez bałtyjskie plemię Galindów, spokrewnione z Prusami czy Jaćwingami. I to tutaj pomiędzy jeziorami – Ołów i Ryńskim – zaplanowano tę ogromną budowlę. Pierwsze wzmianki o twierdzy w Rynie pochodzą z kroniki Wiganda z Marburga z 1377 roku. Można się z niej dowiedzieć, że budowę rozpoczęto już w drugiej dekadzie XIV wieku, zaś we wspomnianym roku 1377 zaczęto realizować drugą fazę projektu. Wtedy to wytyczono granice potężnych murów obwodowych zamku na rzucie prostokąta o wymiarach 44 x 52 m. Ściany miały grubość od 2,5 do 4,5 m. Początkowo wznoszono dwa skrzydła zamkowe: północno – wschodnie i południowo – wschodnie. Ich wewnętrzna szerokość wynosiła 17 metrów! Powstawało także monumentalne przedzamcze. Z pozostałych stron czworobok zamknięto kurtynowymi murami z nietypową kwadratową wieżą usytuowaną w zachodnim narożu. Prawdopodobnie w tym czasie mury obwodowe nie przekraczały wysokości drugiej kondygnacji, a skrzydło południowo-wschodnie wymurowano od parteru. Dodatkowo, mury obwodowe były wzmocnione na narożach ryzalitami w celu osadzenia wieżyczek na ich koronie. Pomieszczenia na parterze planowano pokryć drewnianymi stropami. Budowę zamku rozpoczęto na miejscu niewielkiego grodu Galindów, który stał tu w poprzednich stuleciach. Polecenie wydał wielki mistrz zakonu krzyżackiego Winrich von Kniprode. Ryn miał stać się siedzibą konwentu i bazą wypadową do ataków na Litwę. Zamek powstał na wzgórzu, a jezioro Ołów stanowiło jego naturalną fosę. Dzięki temu akwenowi osada otrzymała też swoją nazwę. Krzyżakom przypominał on rzekę Ren (Rhein) i usytuowane nad nią zamki. Według jednej z teorii stąd wzięła się nazwa Ryn. Obecnie zamek mieści się przy ryńskim placu Wolności i pełni funkcję hotelu. A jego architektura do dziś robi na turystach wielkie wrażenie. Architektura zamku Ryn W latach 1393–1525 zamek był siedzibą komturii (podstawowa jednostka administracyjno-terytorialno-wojskowa zakonów rycerskich, zarządzana przez komtura – komendanta). Inicjatorem powstanie komturii był znany każdemu polskiemu licealiście Konrad von Wallenrode (Konrad Wallenrod), późniejszy wielki mistrz Zakonu Krzyżackiego, a także tytułowy bohater poetyckiej powieści Adama Mickiewicza. Według poety Konrad musiał stawiać czoła fundamentalnym dylematom moralnym. Stał się wręcz archetypem szlachetnego zdrajcy. Komturem w Rynie został jego brat, Fryderyk. Po utworzeniu komturii podniesiono parterowe skrzydło południowo-wschodnie budując nad nowe pomieszczenia. W tym czasie oprócz funkcji militarnej zamek pełnił też rolę administracyjno-gospodarczą. To tutaj dostarczano m.in. w ryby, miód i mięso dzikich zwierząt, które następnie zaopatrywało rycerzy zakonnych w całych Prusach. W pierwszych latach XV wieku w pomieszczeniach zamkowych znajdowała się kuchnia, piekarnia, a także browar. W 1507 roku kronikarze wymieniają również poddasze, kaplicę, prochownię i zbrojownię. W latach 1515–1524 dochodzą do tego kapitularz, refektarz, dormitorium, izby pisarza i kucharza, łaźnia oraz pokój gościnny. Z czasem powstały tam także słodownia, piwnice z miodem, młyn zbożowy, prochownia, spichlerz oraz folusz (pomieszczenie, w którym obrabia się sukna). Najwyższa kondygnacja zajęta była przez ganki obronne. Z pierwszego piętra na wyższe piętra wiodły wewnętrzne schody w grubości muru, był tam również piętrowy krużganek. W przyziemiu utworzono wówczas trzy pomieszczenia, a na pierwszym piętrze urządzono kaplicę, która wyróżniała się charakterystycznymi oknami. Obok niej znajdował się kapitularz i mieszkanie komtura. Nad kaplicą znajdowała się zaś zbrojownia. Po klęsce Krzyżaków w bitwie pod Grunwaldem w 1410 roku prace modernizacyjne znacznie okrojono. Zasięg budowy ograniczono do czworokąta murów z jednym budynkiem gotyckim wzdłuż wschodniego boku. Czteroskrzydłowa, nieregularna bryła zamkowa z wydłużonym dziedzińcem pochodzi już z XVIII wieku. Według legendy zamek połączony jest z kryptą nieistniejącego już kościoła i pobliskim cmentarzem tajemniczymi lochami. Warto samemu sprawdzić, ile w tym prawdy. Legenda o Białej Damie Ważną postacią historyczną żyjącą na przełomie XIV i XV wieku, kojarzoną z zamkiem, jest Biała Dama; obecnie: jej duch. Za życia miała to być księżna Anna, żona księcia Witolda, brata Władysława Jagiełły i jego namiestnika na Litwie. Była ona córką księcia smoleńskiego Swiatosława Iwanowicza. Jakoby miała namawiać męża na sojusz Litwy z Krzyżakami – rzecz jasna, skierowany przeciwko Polsce. Z tego powodu oboje bywali na zamku w Rynie. Tam mieli knuć z wielkim mistrzem. Z czasem jednak rodzina księcia Witolda, a więc księżna z dziećmi, zaczęła być traktowana jako zakładnicy w sytuacji, gdy ważyły się najważniejsze decyzje lokalnej geopolityki – niedługo przed bitwą pod Grunwaldem. Ostatecznie, po licznych woltach, Witold pozostał wierny królowi polskiemu (i swojemu bratu jednocześnie). To rozsierdziło niemieckich zakonników. W ramach zemsty mieli oni zamurować bliskich księcia w ryńskich murach. W oficjalnej wersji Anna została jednak pochowana w Wilnie w roku 1418, a więc już po bitwie pod Grunwaldem, która na jakiś czas nieco ostudziła zapędy Krzyżaków. Warto dodać, że ryńska Biała Dama jest duchem dobrym, przynoszącym szczęście. Nie należy się więc obawiać żadnych krzywd z jej strony. Po prostu po zmroku księżna Anna przechadza się bo nobliwych komnatach i korytarzach w księżycowej poświacie. Bitwa pod Rynem 30 stycznia 1456 roku pod Rynem doszło do bitwy pomiędzy wojskiem krzyżackim a mazurskimi powstańcami ze Związku Pruskiego. Były to zbrojne hufce miejscowej ludności: tzw. wolnych oraz chłopów. Był to ich protest przeciwko uciskowi fiskalnemu, a także gwałtom i rabunkom, z jakich słynęli wówczas bracia zakonni. Fortecy nie pomogły wyjątkowo grube mury ani strategiczne położenie. W wyniku potyczki zamek został zdobyty, a większość z jego obrońców, głównie najemników, ale też kilku zakonników, mazurzy potopili w jeziorze Ołów. Posiłki krzyżackie wysłane do Rynu z okolic Barczewa i Olsztyna dotarły na miejsce już po bitwie. I krwawo rozprawiły się z powstańcami. Żołdacy krzyżaccy pod dowództwem Jerzego von Schliebena bez litości topili ich w okolicznych jeziorach i bagnach. Zamordowano w sumie ponad 500 chłopów, a 19 z nich trafiło do niewoli. W ręce Krzyżaków forteca trafiła ponownie rok później. Dalsza historia zamku Ryn W kolejnych wiekach wraz z zamkiem rozwijała się osada Ryn (podzamcze), która dała początek przyszłemu miastu. W końcu XV wieku podzamcze otrzymało prawo osiedla targowego, co bardzo przyczyniło się do jego rozwoju. W kolejnym wieku Ryn stal się centrum administracyjno-osiedleńczym. Po likwidacji Zakonu utworzono tu starostwo Prus Książęcych. Dalszy rozwój na wiele lat zahamował najazd Tatarów w połowie XVII wieku. Najeźdźcy część mieszkańców wzięli w jasyr, resztę wymordowali, pustosząc i paląc osadę. Ocalał jedynie zamek. Pół wieku później dzieła zniszczenia dokonała epidemia dżumy. Niektóre okoliczne wsie wyludniły się niemal całkowicie. Pozostali przy życiu mieszkańcy nierzadko wyjechali stąd na zawsze. Kolejna przebudowa zamku nastąpiła w 1525 roku. Kolejne już w XVII wieku, kiedy to chciano urządzić tutaj rezydencję myśliwską dla księcia Prus. Wtedy powstało skrzydło południowo-zachodnie z przejazdem bramnym i skrzydło północno-zachodnie. Zamek przechodził z rąk do rąk, aż w roku 1853 roku kupiony został przez rejencję gąbińską. Wtedy to gruntownie go wyremontowano i zaadaptowano na więzienie. W tym czasie był już otynkowany. Ryn otrzymał prawa miejskie w 1723 roku. Miało to ułatwić odbudowę i stanowić bodziec do dalszego rozwoju. Przybywającym tu osadnikom oferowano wiele przywilejów np. przyznawano bezpłatnie plac pod budowę domu, pokrywając jedną trzecią kosztów czy zezwalano na bezpłatny wyrąb drzew w okolicznych lasach. W drugiej połowie XVIII wieku zamek został opuszczony i wystawiony na licytację. Do połowy XIX wieku przechodził z rąk do rąk. W 1881 roku spłonął i w rezultacie został przebudowany w stylu neogotyckim – powstały wieżyczki i krenelaż (blanki) w narożach szczytów. Dobudowano także kilkukondygnacyjny budynek, tzw. nową izolatkę, zamykający dziedziniec zamku (skrzydło północno-wschodnie). Przebudowa trwała jeszcze na początku XX wieku. W czasie II wojny światowej w zamku funkcjonowało więzienie, w którym przetrzymywano jeńców polskich i rosyjskich, a potem także niemieckich. Zaraz po wojnie zlokalizowano tu magazyny i zakłady mechaniczne. Później w dawnej twierdzy mieściły się biura miejskich instytucji i placówki kulturalne. Zamek Ryn dziś W lipcu 2006 roku zamek przerobiono na 4-gwiazdkowy hotel. Do dyspozycji gości prawie 300 miejsc w 140 pokojach, z których 5 to luksusowo wyposażone apartamenty królewskie, a 20 to pokoje o podwyższonym standardzie. Część hotelowa została podzielona na cztery części: Zakonną, Rycerską, Myśliwską oraz Więzienną. Stylistyka wnętrz nawiązuje do dawnej architektury twierdzy, eksponując jednocześnie autentyczne fragmenty fresków, polichromii, gotyckich portali i sklepień. Zamkowa restauracja utrzymana w stylu gotyckim, mieści jednorazowo ponad 300 osób. W karcie goście znajdą przede wszystkim dania kuchni staropolskiej, szlacheckiej i europejskiej. Hotel szczyci się też nowoczesnym centrum konferencyjno-kongresowym, na które składa się 6 sal (z największą Salą Kongresową na 500 osób znajdującą się pod dziedzińcem zamkowym) oraz Biznes Centrum. Jest tu również kręgielnia, basen i strefa spa. Klimat tworzy też zadaszony dziedziniec. Nasz autor Maciej Wesołowski Redaktor prowadzący „National Geographic Traveler". Reporter. Autor książek, m.in.: „Szpagat w pionie. W drodze przez Indie" i „Cafe Macondo. Reportaże z Kolumbii"
W Poznaniu odkryto stół z rezydencji Hitlera. Jego rozmiary i stan zachowania robią wrażenie
Stół z historycznego wyposażenia Zamku Cesarskiego w Poznaniu, który w czasie II wojny światowej zaaranżowano na rezydencję Adolfa Hitlera, odnaleziono wśród mebli w zasobach poznańskiej uczelni. Jest to jeden z najbardziej okazałych sprzętów, jakie do dziś przetrwały z tamtego czasu.
Spis treści: „Recykling” mebli i odkrycie stołu z czasów II wojny światowej Co wiemy o stole z siedziby Hitlera? Zamek Cesarski w Poznaniu – wyjątkowy zabytek Wielkopolski Do interesujących odkryć o znaczeniu historycznym dochodzi czasem w sposób przypadkowy. Tak też było i tym razem. Naukowcy chcieli wytypować meble w starej siedzibie Collegium Iuridicum Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, które nadadzą się do nowych gmachów uczelni. „Recykling” mebli i odkrycie stołu z czasów II wojny światowej W tym roku prof. Piotr Korduba, dyrektor Instytutu Historii Sztuki na UAM, odwiedził na zaproszenie prof. Tomasza Nieboraka, dziekana Wydziału Prawa i Administracji UAM wnętrza dawnego Collegium Iuridicum przy ul. Św. Marcin, w celu ewentualnego wybrania mebli dla potrzeb przyszłej siedziby instytutu. Była to odpowiedź na podjętą przez IHS akcję „ratujmy nasz dizajn”. Polegającą na zabezpieczeniu i dalszym wykorzystywaniu ciekawych sprzętów i przedmiotów, które nadal znajdują się na wyposażeniu uczelni. A jednocześnie są doskonałymi przykładami polskiego wzornictwa XX wieku. I akcja przyniosła niespodziewany rezultat. W dawnym gabinecie pracowników Zakładu Prawa Międzynarodowego i Organizacji Międzynarodowych prof. Korduba ujrzał monumentalny stół. Od razu rzucił się naukowcowi w oczy i uznał, że może pochodzić z dawnego wyposażenia Zamku Cesarskiego w Poznaniu. <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/12/w1600-4a90b8f.jpg" width="1600" height="1067" alt="Stół wykonano w czasie II wojny światowej zapewne na terenie dzisiejszej Wielkopolski lub Ziemi Łódzkiej, czyli w ówczesnym Kraju Warty" title="Stół wykonano w czasie II wojny światowej zapewne na terenie dzisiejszej Wielkopolski lub Ziemi Łódzkiej, czyli w ówczesnym Kraju Warty" /> – Jego forma oraz dekoracja nawiązują do wystroju i wyposażenia zamku z czasów jego przebudowy w pierwszej połowie lat 40. XX wieku. Porównanie tego mebla z zachowanymi w zamku meblami, a także z archiwalnymi fotografiami nieistniejących już pomieszczeń przechowywanymi w Archiwum Państwowym w Poznaniu, nie pozostawiało wątpliwości dotyczących pochodzenia sprzętu – powiedział prof. Korduba. Co wiemy o stole z siedziby Hitlera? Przypuszczenia prof. Korduby na temat wielkiego stołu potwierdził historyk sztuki Janusz Pazder, który jest konsultantem CK Zamek ds. konserwatorskich. Udało się mu znaleźć archiwalny projekt stołu, którego kopia znajduje się w Zamku Cesarskim, a oryginał jest przechowywany w Architekturmuseum der Technische Universität Berlin. – Wiemy, że projekt mebla sporządzono 8 września 1942 r. w biurze projektowym Franza Böhmera. Zostało zapewne wykonany w którymś z warsztatów meblowych Kraju Warty i zalicza się do najbardziej okazałych sprzętów jakie do dziś przetrwały z tamtego czasu – zaznacza prof. Piotr Korduba. Franz Böhmer był odpowiedzialny za przebudowę cesarskiego zamku na siedzibę Adolfa Hitlera. Działo się to podczas II wojny światowej. Ciekawostką jest to, że ten niemiecki dyktator nigdy nie przestąpił progu poznańskiej rezydencji. Zlecenie na przebudowę trafiło do Böhmera od znanego dygnitarza nazistowskich Niemiec, Alberta Speera. Rektorka UAM prof. Bogumiła Kaniewska podjęła decyzję o przekazaniu stołu do Centrum Kultury Zamek. – To dobra praktyka: dawny mebel, który wskutek dziejowych zawirowań znalazł się w innym miejscu niż to, z którego pochodził, wraca – cieszy się prof. Piotr Korduba. Naukowiec podkreślił, że ze względu na swoje pochodzenie stół traktuje jako świadka historii, w którym odbiły się trudne losy XX wieku. Ten zabytek to element wspólnego, trudnego niemiecko-polskiego dziedzictwa kulturowego, które jest przedmiotem badań historycznych i historyczno-artystycznych na UAM, i z którym także CK Zamek codziennie się mierzy – zaznaczył. Zamek Cesarski w Poznaniu – wyjątkowy zabytek Wielkopolski Zamek Cesarski w Poznaniu wzniesiono w latach 1904–1910. Miała być to poznańska rezydencja cesarza niemieckiego Wilhelma II. Ciekawostką jest to, że budowla ta była ostatnią rezydencją monarszą wzniesioną w Europie. Cesarz był tu zaledwie parę razy na kilka dni. Uwagę zwraca neoromański styl fasady, nawiązujący do okresu rządów dynastii cesarzy Hohenstaufów. Głównym budulcem, z którego wykonano zamek jest cegła. Natomiast jej mury obłożono blokami piaskowca, pochodzącymi ze Śląska. Hitlerowcy dokonali sporo przebudów zamku. Częściowo się zachowały po dziś dzień. Dlatego pomieszczenia reprezentacyjne w stylu III Rzeszy stanowią często tło dla ekip filmowych. Obecnie budowla ta jest siedzibą Centrum Kultury Zamek, które oferuje różnorodne aktywności dla poznaniaków. Źródła: UAM, A. Mikos von Rohrschedt, 30 sposobów na Poznań, Poznań 2012 Nasz autor Szymon Zdziebłowski Dziennikarz naukowy, z wykształcenia archeolog śródziemnomorski. Przez wiele lat był związany z Serwisem Nauka w Polsce PAP. Opublikował m.in. dwa przewodniki turystyczne po Egipcie, a ostatnio – popularnonaukową książkę „Wielka Piramida. Tajemnice cudu starożytności” o największej egipskiej piramidzie.
To była kluczowa twierdza Krzyżaków. Dzięki georadarowi poznaliśmy jej sekrety
Zamek w Dzierzgoniu był niegdyś filarem Zakonu Krzyżackiego. Tutaj znajdowały się główne zapasy uzbrojenia, odzieży i żywności dla całego państwa. Najnowsze badania georadarowe wykryły nieznane konstrukcje, które stanowiły część tej niezwykle istotnej krzyżackiej twierdzy.
Spis treści: Zamek w Dzierzgoniu. Nowe badania Nieznane budynki i studnia – zamek w Dzierzgoniu zdradza swoje tajemnice Kluczowa rola dzierzgońskiej twierdzy Z Krzyżakami kojarzymy najczęściej potężny zamek w Malborku. Pasjonatom tego okresu nieobce są też twierdze zakonu zachowane w Grudziądzu, Gniewie czy w Kwidzynie. Tymczasem mało kto słyszał o zamku krzyżackim w Dzierzgoniu w województwie pomorskim. Zamek w Dzierzgoniu. Nowe badania Dziś po zamku pozostało niewiele. Jest to wzgórze z fragmentami murów odsłoniętymi w czasie wykopalisk przeprowadzonych w ostatnich dekadach. Obok nich znajduje się plac zabaw i XX-wieczna wieża ciśnień. Badaniami archeologicznymi nie objęto jednak całego zasięgu twierdzy. Nie jest więc jasne, jak zamek wyglądał, tym bardziej, że na jego temat zachowało się niewiele źródeł pisanych. Aby ostatecznie poznać rozplanowanie zamku i rozwikłać jego tajemnice, do działania przystąpił prof. Fabian Welc z Instytutu Archeologii UKSW w Warszawie, specjalista w zakresie badań georadarowych. – Wyniki przeprowadzonych profilowań geofizycznych okazały się zaskakujące i rzuciły zupełnie nowe światło na warownię dzierzgońską – przekazał National Geographic Polska prof. Welc. Jego zdaniem krzyżacki zamek w Dzierzgoniu pełnił funkcję jednego z najważniejszych ośrodków gospodarczych, logistycznych i politycznych średniowiecznej Europy. Twierdza była drugim, po zamku w Malborku, najważniejszym centrum logistycznym państwa zakonnego. W XIII wieku jego istnienie pozwoliło wojowniczym zakonnikom prowadzić kampanie wojenne zakończone całkowitym podporządkowaniem ziem Prusów. Jak wylicza naukowiec, w magazynach zamku dzierzgońskiego przechowywano tysiące ton zboża, broni i prochu. Zgodnie z przekazami historycznymi na należących do warowni folwarkach hodowano ponad 1200 koni, a w gospodarczych częściach przedzamcza działały stajnie, kuźnie, browary i spichrze. Większość śladów po tym ogromnym założeniu kryje się jednak dzisiaj pod ziemią. Nieznane budynki i studnia – zamek w Dzierzgoniu zdradza swoje tajemnice Archeolodzy coraz częściej przed przystąpieniem do wykopalisk korzystają z narzędzi, które umożliwiają im zajrzenie pod ziemię bez wbicia łopaty. Oprócz LiDAR-u, zdjęć lotniczych i satelitarnych, korzystają też z metod geofizycznych. Tak też było i w tym przypadku. Prof. Fabian Welc przebadał niemal całą dostępną powierzchnię dawnego zamku z pomocą georadaru (GPR). I dzięki temu dowiedzieliśmy się sporo na temat twierdzy. Udało się namierzyć kilka zupełnie nieznanych do tej pory monumentalnych budynków. Jeden z nich znajdował się w południowej części przedzamcza. Jej wymiary są imponujące: 40 na ok. 15 m. Budowla zorientowana jest pod kątem 90 stopni względem skrzydła północnego zamku. Prawdopodobnie była odseparowana od niego murem. – Otrzymane obrazy GPR o wyjątkowo dobrej rozdzielczości pozwalają także na wyróżnienie ścian działowych, dzielących budynek na poszczególne segmenty. Wygląda na to, że mamy dotyczenia z podpiwniczonym magazynem lub innym budynkiem gospodarczym, np. stajnią. Nie jest też wykluczone, że od południa do tego budynku przylegała wieża – mówi prof. Welc. Drugą budowlę, o wymiarach ok. 12 na 20 m, ekspert namierzył obok XX-wiecznej wieży ciśnień w szczytowej, południowej części wzgórza zamkowego. – Bazując na przekazach historycznych, możemy łączyć nowoodkrytą budowlę z magazynem określanym w źródłach historycznych jako bogaty skład szat i płótna lub zbrojownią. Potwierdzić te przypuszczania mogą jedynie przyszłe badania wykopaliskowe – uważa prof. Welc. Z kolei skanowanie wykonane na dziedzińcu zamku wysokiego, między reliktami obydwu skrzydeł, ujawniło anomalię o charakterystycznym koncentrycznym zarysie. Zdaniem badacza jest to najpewniej opisywania również w źródłach główna studnia zamkowa. Kluczowa rola dzierzgońskiej twierdzy Krzyżacy wznieśli pierwszy zamek w Starym Dzierzgoniu już w pierwszej połowie XIII wieku. Ta twierdza została zniszczona przez Prusów, kolejna była już znacznie potężniejsza. W latach 1247–1249 zamek odbudowano w nowej lokalizacji, na wzgórzu, u którego stóp rozwinęła się osada dająca początek dzisiejszemu Dzierzgoniowi. To tutaj, w 1249 roku, podpisano Ugodę Dzierzgońską, kończącą siedmioletnie powstanie pruskie. Wydarzenie to, odbywające się w obecności legata papieskiego (przyszłego papieża Urbana IV), nadało zamkowi szczególne znaczenie polityczne i religijne, czyniąc go jednym z filarów Zakonu na ziemiach pruskich. W XIV wieku zamek w Dzierzgoniu osiągnął szczyt swojej potęgi. Stał się siedzibą Wielkiego Szatniego, jednego z pięciu najwyższych urzędów państwa krzyżackiego. Wielki Szatni odpowiadał za zarządzanie zapasami zakonników. Kres tej ważnej twierdzy przyniósł rok 1454. Wówczas zbuntowani mieszczanie podpalili zamek, a to, co pozostało, spalili sami Krzyżacy, by uniemożliwić jego wykorzystanie przez przeciwnika. Dlatego do dziś po tej twierdzy pozostało niewiele, a jej pozostałości nie prezentują się tak ciekawie, jak innych najpiękniejszych zamków w Polsce. – Zdając sobie sprawę z dawnego znaczenia zamku w Dzierzgoniu, ironią historii jest to, iż obecnie pozostaje jedną z najmniej zbadanych i znanych twierdz Zakonu. Jednak dzięki naszym badaniom przywracamy go ponownie na mapę dziedzictwa architektonicznego naszego kraju – kończy prof. Welc. Źródło: National Geographic Polska Nasz autor Szymon Zdziebłowski Dziennikarz naukowy, z wykształcenia archeolog śródziemnomorski. Przez wiele lat był związany z Serwisem Nauka w Polsce PAP. Opublikował m.in. dwa przewodniki turystyczne po Egipcie, a ostatnio – popularnonaukową książkę „Wielka Piramida. Tajemnice cudu starożytności” o największej egipskiej piramidzie.
Nieznany zamek piastowski doceniony. Trafił na prestiżową listę
Zamek wzniesiony w czasach panowania króla Kazimierza Wielkiego w Międzyrzeczu trafił na listę pomników historii. Twierdza powstała na miejscu wcześniejszego warownego grodu słowiańskiego sprzed ponad tysiąca lat.
Spis treści: Zamek piastowski w Międzyrzeczu. Co o nim wiemy? Pomniki historii – jakie zabytki znajdują się na tej liście? Dzieje Międzyrzecza – wrota do Polski Oprócz zamku ostatniego z władców piastowskich na tronie polskim na liście pomników historii umieszczono w listopadzie również sąsiadujący z nim nowożytny dwór starostów międzyrzeckich z parkiem na dawnym podgrodziu. Zamek piastowski w Międzyrzeczu. Co o nim wiemy? Międzyrzecz leży w woj. lubuskim. Ze względu na przygraniczne położenie tego miasta na przestrzeni dziejów znajdował się tam jeden z najdalej na zachód wysuniętych grodów piastowskich. Murowaną twierdzę wzniesiono na wyspie grodowej u ujścia rzeki Paklicy do rzeki Obry w XIV w. Jej rozplanowanie dostosowano do warunków terenu. Jest dość nietypowe jak na twierdzę nizinną. Zamek postawiono na sztucznym wzniesieniu po dawnych obwałowaniach po grodzie słowiańskim. Mury przywodzą na myśl kształt podkowy. W kolejnych stuleciach było to miejsce licznych walk o utrzymanie zachodnich granic Polski. Zamek poważnie ucierpiał w 1520 roku podczas wojny polsko-krzyżackiej. Szturmowały go z pomocą artylerii wojska najemne wspierające krzyżaków. Obszar zamku i jego podgrodzia były również siedzibą regionalnej władzy administracyjnej: kasztelanii, a następnie starostwa niegrodowego. Budynek starostwa powstał obok ruin zamku w pierwszej połowie XVIII wieku. Z tym miejscem związane są słynne postaci ważne dla historii Polski. Wśród nich byli hetmani wielcy koronni: Jan Zamoyski, Stanisław Żółkiewski oraz Stanisław Jabłonowski. Twierdza odgrywała ponadregionalną rolę warowni w systemie obronnym I Rzeczypospolitej. Pomniki historii – jakie zabytki znajdują się na tej liście? Na prestiżowej liście najcenniejszych zabytków Polski znajduje się już 130 obiektów i założeń urbanistycznych. Decyzję o nadaniu zabytkowi statusu pomnika historii podejmuje prezydent na wniosek ministra kultury i dziedzictwa narodowego. Pomnik historii to jedna z pięciu form ochrony zabytków. Wpis na tę listę jest zarezerwowany dla zabytków nieruchomych o wyjątkowym znaczeniu dla dziedzictwa kulturowego Polski. Wśród miejsc wpisanych w Polsce na listę pomników historii są: Biskupin – rezerwat archeologiczny; Gdańsk – Twierdza Wisłoujście; Góra Św. Anny – komponowany krajobraz kulturowo-przyrodniczy; Kazimierz Dolny; Kraków – historyczny zespół miasta; Malbork – zespół zamku krzyżackiego; Ostrów Lednicki; Poznań – historyczny zespół miasta; Toruń – Stare i Nowe Miasto; Tyniec – zespół opactwa benedyktynów; Wieliczka – kopalnia soli; Wrocław – Hala Stulecia; Żyrardów – XIX-wieczna Osada Fabryczna. Dzieje Międzyrzecza – wrota do Polski Międzyrzecz może pochwalić się długą i bogatą historią. Wspomniał o nim już biskup i kronikarz Thietmar w „Kronice” w 1005 roku. Opisał wizytę w Międzyrzeczu cesarza Henryka II podczas wyprawy wojennej przeciwko Bolesławowi Chrobremu w 1005 r. Gród wymieniany jest także w średniowiecznych kronikach Gala Anonima i Jana z Czarnkowa. To w Międzyrzeczu znajdował się pierwszy w Polsce klasztor benedyktynów, o czym dowiadujemy się z żywotu św. Wojciecha, tzw. Pasji z Tegernsee z początku XI w. To stąd wywodzić miało się Pięciu Braci Męczenników. Byli to mnisi benedyktyńscy zamordowani na misji chrystianizacyjnej na terenach Polski w 1003 r. Od kilku lat na terenie Zespołu Muzealnego odbywa się coroczna Pielgrzymka Mężczyzn do sanktuarium Pierwszych Męczenników Polski. Międzyrzecz swoją rangę zawdzięczał usytuowaniu na skrzyżowaniu ważnych szlaków komunikacyjnych. To tędy biegły drogi z Gniezna do Magdeburga, ze Szczecina do Wrocławia. Przez wiele lat była to strażnica zachodniej granicy Polski. Po drugiej wojnie światowej Międzyrzecz powrócił w granice Polski. Budowle – zarówno starostwo, jak i pozostałości zamku – weszły w skład Muzeum Ziemi Międzyrzeckiej im. Alfa Kowalskiego. W kolekcji muzealnej znajdują się prawdziwe unikaty, m.in. najbogatsza w Polsce kolekcja portretów trumiennych. Źródło: Narodowy Instytut Dziedzictwa Nasz autor Szymon Zdziebłowski Dziennikarz naukowy, z wykształcenia archeolog śródziemnomorski. Przez wiele lat był związany z Serwisem Nauka w Polsce PAP. Opublikował m.in. dwa przewodniki turystyczne po Egipcie, a ostatnio – popularnonaukową książkę „Wielka Piramida. Tajemnice cudu starożytności” o największej egipskiej piramidzie.