Zamek św. Anioła to wieczny symbol Rzymu. Budowla przetrwała w niemal niezmienionej formie
Zamek św. Anioła jest prawdziwym symbolem. Trudno znaleźć inny obiekt, który tak płynnie przeszedłby przez tyle epok, zachowując swoją pierwotną formę i strukturę, mimo że na przestrzeni stuleci jego funkcja wielokrotnie ewoluowała. Tym samym stanowi dowód na to, że Rzym jest wieczny nie tylko z nazwy. Gdzie znajduje się ta niezwykła budowla? W jakim celu ją wzniesiono? Na te i inne pytania odpowiadamy poniżej.
Spis treści: Monumentalny grobowiec nad brzegiem rzeki Geneza budowli Skąd wzięła się nazwa? Twierdza papieży Podział funkcjonalny Zamku św. Anioła Ogień nad Tybrem Cylindryczny kolos, wznoszący się na prawym brzegu Tybru, skupia w sobie wszystkie warstwy historii Rzymu. Od monumentalnego mauzoleum cesarskiego, przez mroczną średniowieczną twierdzę, aż po luksusowe apartamenty papieskie i dzisiejsze muzeum narodowe – ta wyjątkowa budowla od dwóch tysiącleci jest świadkiem triumfów i tragedii, a to czyni ją jedną z tych atrakcji, które po prostu trzeba zobaczyć. Monumentalny grobowiec nad brzegiem rzeki Zamek św. Anioła jest zlokalizowany w rione Borgo, na prawym brzegu Tybru, niemal u samych wrót Watykanu. To strategiczne położenie sprawia, że monumentalna budowla wyraźnie dominuje nad okolicą, łącząc się z lewym brzegiem rzeki za pomocą Mostu św. Anioła – jednej z najbardziej zachwycających tego typu konstrukcji na świecie. W starożytności teren ten znajdował się poza właściwym miastem, co pozwalało na budowę monumentalnych grobowców. Dziś to ścisłe centrum turystycznego Rzymu – miejsce, gdzie echo historii łączy się z nowoczesnym rytmem miasta. Geneza budowli W II wieku n.e. cesarz Hadrian – wielki budowniczy i miłośnik architektury – postanowił wznieść dla siebie i swoich następców miejsce wiecznego spoczynku, które przyćmiłoby mauzoleum Augusta na Polu Marsowym. Prace nad budowlą, zwaną wówczas Mole Adriana, rozpoczęły się około 134–135 roku n.e. Władca nie zdążył zobaczyć finalnego efektu. Budowę sfinalizował w 139 roku jego następca, Antoninus Pius. Wtedy też przeniesiono tam prochy zmarłego cesarza i Sabiny, jego żony. Oryginalna konstrukcja była cudem antycznej inżynierii. Składała się z kwadratowej podstawy o boku około 86–89 metrów, na której wznosił się potężny cylinder o średnicy 64 i wysokości 20 metrów. Całość wieńczył ziemny nasyp z cyprysami, a na samym szczycie znajdowała się rzeźba z brązu, przedstawiająca Hadriana jako Heliosa, boga słońca powożącego kwadrygą. Wewnątrz spiralna rampa o długości 120 metrów prowadziła procesje do Sali Urn, gdzie spoczywały szczątki cesarzy aż do 217 roku n.e., kiedy to pochowano tu Karakallę. Od grobowca do castellum Realia panujące w schyłkowym imperium wymusiły przemianę mauzoleum w twierdzę. W 403 roku cesarz Honoriusz włączył budowlę w system Murów Aureliana, czyniąc z niej bastion broniący Rzymu od północnego zachodu. To właśnie wtedy budynek zyskał charakter obronny, tracąc wiele ze swoich antycznych ozdób. Marmurowe płyty i potężne posągi były zrzucane na głowy najeźdźców, jak w 537 roku, kiedy Wieczne Miasto oblegali Goci. To właśnie w tym okresie budowla zyskała miano castellum i stała się kluczem do panowania nad Rzymem. Kto posiadał zamek, ten kontrolował miasto. Skąd wzięła się nazwa? Nazwa budowli – „Zamek św. Anioła” – wiąże się z jednym z najbardziej sugestywnych wydarzeń w historii Rzymu. W 590 roku, gdy miasto dziesiątkowała epidemia dżumy, Grzegorz Wielki zorganizował procesję błagalną. Gdy pochód mijał mauzoleum Hadriana, papież miał ujrzeć na jego szczycie chowającego miecz do pochwy archanioła Michała. To rzekome wydarzenie zostało zinterpretowane jako znak końca zarazy. Na pamiątkę papieskiej wizji na szczycie budowli ustawiono figurę anioła. Obecna rzeźba z brązu, wykonana w 1753 roku przez Petera Antona von Verschaffelta, jest już szóstą. Poprzednie, wykonane z drewna lub marmuru, nie przetrwały próby czasu, ulegając zniszczeniu w następstwie uderzenia piorunów lub w trakcie wojen. Jedną z wcześniejszych wersji, dłuta Raffaello da Montelupo z 1544 roku, można do dziś podziwiać wewnątrz zamku, na Dziedzińcu Anioła. Barokowy przedsionek sacrum Mówiąc o zamku, nie można nie wspomnieć o prowadzącym do niego moście. Choć jego trzy środkowe przęsła pamiętają czasy Hadriana, to obecny wygląd zawdzięcza barokowej przebudowie, zleconej w 1669 roku przez papieża Klemensa IX. Gian Lorenzo Bernini zaprojektował dziesięć posągów aniołów niosących narzędzia Męki Pańskiej, tworząc tym samym duchową ścieżkę dla pielgrzymów zmierzających do grobu św. Piotra. Pełne dynamizmu i ekspresji anioły Berniniego są prawdziwym arcydziełem barokowej rzeźby. Każdy z nich trzyma inny atrybut, od korony cierniowej po gwoździe, a ich szaty zdają się falować na wietrze znad Tybru. Ciekawostką jest to, że dwa wykonane osobiście przez Berniniego oryginały – anioł z napisem INRI i anioł z koroną cierniową – zostały uznane za zbyt cenne, by mogły stać na zewnątrz. Papież nakazał przenieść je do kościoła Sant’Andrea delle Fratte, a na moście ustawiono ich kopie. Twierdza papieży W XIV stuleciu Zamek św. Anioła stał się integralną częścią watykańskiego systemu obronnego. Czując się zagrożeni przez rzymskie rody lub obce wojska, kolejni papieże zaczęli dostosowywać budowlę do swoich potrzeb rezydencjonalnych i militarnych. Kluczowym elementem tej symbiozy jest Passetto di Borgo – ufortyfikowany korytarz o długości ok. 800 metrów, łączący Pałac Apostolski z zamkiem. To właśnie tamtędy, w 1527 roku, papież Klemens VII uciekł przed żołnierzami Karola V podczas krwawego Sacco di Roma, znajdując bezpieczne schronienie w murach twierdzy. Renesansowi papieże nie szczędzili środków na dekorację swoich apartamentów. W czasie pontyfikatu Aleksandra VI Borgii czy Pawła III Farnese, w zamku powstały wnętrza, które olśniewają, a nawet onieśmielają przepychem fresków i stiuków. Sala Paolina, ozdobiona przez Perina del Vaga, jest uważana za jeden z najwspanialszych przykładów rzymskiego manieryzmu, łącząc tematykę biblijną z pochwałą wielkości rodu Farnese. Zamek jako więzienie Państwa Kościelnego Mimo renesansowego blichtru, zamek przez stulecia budził grozę jako jedno z najcięższych więzień w Rzymie. W jego kazamatach przetrzymywano heretyków, przeciwników politycznych papieży i awanturników. Warunki w lochach były nieludzkie. Niektóre cele były zaprojektowane w taki sposób, że więźniowie nie mogli w niej ani wyprostować się, ani wygodnie położyć. Najbardziej znani lokatorzy zamkowych lochów to między innymi: Giordano Bruno – wybitny filozof spędził tu lata przed procesem i egzekucją na stosie, Benvenuto Cellini – genialny rzeźbiarz i złotnik, który w swoich pamiętnikach barwnie opisał ucieczkę z zamku (podczas której złamał nogę, zsuwając się po prześcieradłach), a później powrót do jeszcze gorszej celi, Beatrice Cenci – młoda arystokratka, której tragiczny los i egzekucja przed zamkiem w 1599 roku za zabójstwo okrutnego ojca stały się symbolem oporu przeciwko tyranii; hrabia Cagliostro – XVIII-wieczny mag i okultysta, oskarżony o herezję i oszustwa. W zamkowej celi spędził kilka dni. Później został przeniesiony do twierdzy w San Leo. Podział funkcjonalny Zamku św. Anioła Od XX wieku zamek pełni funkcję muzealną. Współczesna trasa zwiedzania prowadzi przez 6 poziomów budowli, z których każdy ma skrajnie różny charakter: poziom 1. – to dromos, tzw. rdzeń rzymski. To właśnie tam znajduje się spiralna rampa Hadriana i Sala Urn; poziom 2. – to bastiony i fortyfikacje. Można tam podziwiać mury obronne, korytarze strzelnicze i skład broni; poziom 3. – to więzienia i magazyny. Na tę część składają się między innymi historyczne lochy i cele więzienne; poziom 4. – to dziedziniec i Sala Pańska. Poza zachwycającym Dziedzińcem Anioła, warto zobaczyć tam renesansowe apartamenty; poziom 5. – to apartamenty papieskie. To właśnie tam znajduje się Sala Paolina, Sala Amora i Psyche; poziom 6. – to biblioteka i skarbiec. Ogień nad Tybrem Kiedy najlepiej odwiedzić zamek? Najdogodniejszym terminem jest czerwiec, mimo panujących wówczas upałów. Od 1481 roku, 29. dnia tego miesiąca, w święto św. Piotra i Pawła, patronów Rzymu, na zamku odbywa się La Girandola – niesamowity pokaz sztucznych ogni. Tradycja ta została zapoczątkowana za papieża Sykstusa IV, a jej koncepcję czasami przypisuje się Michałowi Aniołowi. Nasz autor Artur Białek Współpracownik National-Geographic.pl. Wcześniej związany m.in. z redakcjami regionalnymi, technologicznymi i motoryzacyjnymi. Pisał dla tytułów takich jak: „Kulisy Powiatu”, „AndroidNow” (gdzie pełnił także funkcję redaktora naczelnego) i „Bezpieczna Podróż”. Z wykształcenia jest ekonomistą, ale bardziej z przypadku niż zamiłowania. Jego największą pasją są podróże, zwłaszcza do miejsc wysokich, stromych i skalistych. Niewiele brakuje mu do zdobycia Korony Gór Polski, ale jego ambicje sięgają dalej. Lepiej niż w otoczeniu betonu i wielkopłytowej zabudowy czuje się wśród drzew i gór, które są jego największą miłością (zaraz obok ekosystemów leśnych), a obiektyw jego aparatu woli architekturę zabytkową niż nowoczesną. Najbardziej interesuje go historia współczesna, jako ta najlepiej poznana i pozostawiająca najmniej znaków zapytania. Wszystkie zwierzęta uważa za równorzędnych mieszkańców Ziemi. Zgodnie ze swoimi zainteresowaniami, w „National-Geographic.pl” pisze przede wszystkim o przyrodzie i historii. Zagorzały przeciwnik betonozy. Prywatnie opiekun dwóch wspaniałych gryzoni.
Runął mur twierdzy w Chocimiu. Symbol chwały polskiego oręża zagrożony
Smutne wieści napłynęły z Ukrainy. Słynna twierdza w Chocimiu, będąca symbolem potęgi dawnej Rzeczypospolitej, uległa poważnemu uszkodzeniu. Doszło do nagłego osunięcia się części potężnych murów obronnych.
Twierdza w Chocimiu, położona na skalistym brzegu Dniestru w obwodzie czerniowieckim, ma niezwykle bogatą historię. Od 1387 roku Mołdawia, do której należał Chocim, była lennem Rzeczypospolitej. Zamek wielokrotnie zmieniał jednak właścicieli na przestrzeni wieków. Należał do Turków, Rosjan, Rumunów oraz Ukraińskiej SRR. Od 1991 roku znajduje się na terytorium niepodległej Ukrainy. Jest to jedna z najważniejszych budowli obronnych na dawnych Kresach. Chocim ściśle związany z polską historią Twierdza chocimska i jej otoczenie były miejscem dwóch kluczowych triumfów wojsk polskich. Odniosły one zwycięstwa w bitwach pod Chocimiem z wojskami tureckimi. Sukcesy te są uznawane za kluczowe triumfy Korony nad siłami Imperium Osmańskiego. W 1621 roku polskimi oddziałami dowodził hetman Jan Karol Chodkiewicz. W 1673 roku zwycięstwo odniósł tu przyszły król, hetman Jan Sobieski. Sukcesy te były związane z talentami wodzów oraz ogromny znaczeniem siły militarnej zamku. Choć twierdza w Chocimiu na przestrzeni wieków znajdowała się pod panowaniem różnych państw, takich jak Rosja czy Rumunia, to właśnie starcia z Turkami przyniosły jej największą sławę militarną. Głośny huk nad Dniestrem Niestety, historyczna konstrukcja nie wytrzymała próby czasu. Znaczna część wielkiego muru twierdzy nagle się osunęła. Nie jest to jednak efekt inwazji Rosjan, chociaż wiele innych zabytków Ukrainy zostało zniszczonych przez najeźdźców. Na szczęście w momencie zdarzenia nikt nie znajdował się w pobliżu. O zdarzeniu poinformował mer Chocimia, Andrij Dranczuk. Informacje przekazał za pośrednictwem mediów społecznościowych. Osunięcie określane jest przez lokalne władze jako bardzo znaczące. W sieci pojawiły się zdjęcia i nagrania dokumentujące skalę zniszczeń. Mur, który przetrwał wieki wojen, uległ siłom natury – obserwatorzy zwracają uwagę na to, że od lat był on nasiąknięty wodą. Szybka reakcja służb Władze miasta i pracownicy Państwowego Rezerwatu Historyczno-Architektonicznego „Forteca Chocimska” zareagowali natychmiastowo. Na miejscu zdarzenia pojawili się funkcjonariusze ukraińskich służb ratunkowych (DSNS). Teren wokół uszkodzonego fragmentu został ogrodzony. Wprowadzono ograniczenia dla grup turystycznych – dostęp do strefy zagrożonej jest obecnie niemożliwy. Sytuacja jest stale monitorowana, aby zapobiec dalszym osunięciom. Służby techniczne oceniają teraz stabilność pozostałych fragmentów murów obronnych. Dokumentacja i zabezpieczenie Specjaliści rozpoczęli już proces dokumentacji rozmiaru zniszczeń. O katastrofie oficjalnie poinformowano Ministerstwo Kultury Ukrainy oraz administrację obwodową. Ekspertyzy mają wyjaśnić dokładną przyczynę zawalenia się muru. Dokumentacja jest kluczowa dla uruchomienia procedur ratunkowych. W sprawę zaangażowani są wybitni historycy oraz inżynierowie budownictwa. Każdy element gruzowiska zostanie dokładnie skatalogowany przed podjęciem jakichkolwiek prac Apel o pomoc i przyszłość twierdzy Mer Chocimia zapowiedział determinację w walce o odbudowę zabytku. Obecnie trwają intensywne poszukiwania środków na sfinansowanie prac restauracyjnych. Potrzeby są ogromne ze względu na skalę uszkodzeń. Władze liczą na wsparcie ze strony rządu oraz organizacji międzynarodowych. Mer Chocimia Andrij Dranczuk wyraził jednak optymizm co do przyszłości fortecy. – Ze wszystkim sobie poradzimy – zadeklarował w swoim oświadczeniu. Źródła: Instytut Polski, Mer Chocimia Andrij Dranczuk Nasz autor Szymon Zdziebłowski Dziennikarz naukowy i podróżniczy, z wykształcenia archeolog śródziemnomorski. Przez wiele lat był związany z Serwisem Nauka w Polsce PAP. Opublikował m.in. dwa przewodniki turystyczne po Egipcie, a ostatnio – popularnonaukową książkę „Wielka Piramida. Tajemnice cudu starożytności” o największej egipskiej piramidzie. Miłośnik niewielkich, lokalnych muzeów. Uwielbia długie trasy rowerowe, szczególnie te prowadzące wzdłuż rzek. Lubi poznawać nieznane zakamarki Niemiec, zarówno na dwóch kółkach, jak i w czasie górskiego trekkingu.
Zamek Książ. Największy remont od pół wieku stał się faktem. Zobacz, co się zmieni
Czy Zamek Książ może stać się jeszcze piękniejszy? Właśnie ogłoszono ambitny plan renowacji, który zakłada powrót do barokowej kolorystyki i pierwotnych kształtów zabytkowych salonów. Oprócz spektakularnych zmian wizualnych obiekt doczeka się nowych wind, okien oraz rozwiązań proekologicznych.
Historia Zamku Książ to pasmo wielkich rozkwitów i bolesnych upadków. Założony pod koniec XIII wieku przez Bolka I Surowego, przez ponad 400 lat pozostawał w rękach potężnego rodu Hochbergów. To właśnie ta rodzina, szczególnie w okresie baroku i na początku XX wieku, nadała rezydencji jej dzisiejszy, majestatyczny kształt. Niestety, II wojna światowa i brutalna przebudowa dokonywana przez nazistowską organizację Todt doprowadziły do niemal całkowitego zniszczenia zabytkowych wnętrz. Renowacja oczekiwana od dekad W latach powojennych zamek był systematycznie plądrowany i dewastowany przez szabrowników. Stracił niemal 90% swojego historycznego wyposażenia. Teraz spółka zajmująca się zamkiem ogłosiła nową inwestycję, na którą pozyskano ponad 21 mln zł ze środków unijnych, a pozostałą kwotę wyłoży z własnych środków wypracowanych z turystyki. Całkowita wartość inwestycji w Zamku Książ wynosi blisko 33 mln zł. – To historyczny moment dla najważniejszego wałbrzyskiego zabytku, jakim jest Zamek Książ – mówi prezydent Wałbrzycha dr Roman Szełemej. Co się zmieni w Książu? Głównym celem projektu pod nazwą „Perła na szlaku śląskiego baroku” jest przywrócenie wnętrzom wyglądu z czasów księżnej Daisy, który został zatracony w wyniku wojennych i powojennych zniszczeń. Prace konserwatorskie obejmą serce zamku – wszystkie reprezentacyjne salony barokowe, w tym Salon Włoski, Gier, Chiński, Biały oraz Salę Maksymiliana. W planach jest m.in. zmiana kolorystyki Salonu Białego na historyczną czerwień oraz uzupełnienie kamiennej podłogi w Sali Maksymiliana. Metamorfozę przejdzie również unikatowy Buduar Daisy, który odzyska swój pierwotny, owalny kształt i zostanie w pełni wyposażony. Inwestycja obejmie też balkon przy Tarasie Orzechowym. Infrastruktura również ważna Książ doczeka się też remontu infrastruktury. Zaplanowano między innymi: wymianę wind, wymianę stolarki okiennej przy Czarnym Dziedzińcu, działania proekologiczne, w tym zwiększenie bioróżnorodności na punkcie widokowym. Zmiany nie tylko namacalne Realizacja projektu rozpoczęła się już w styczniu 2025 roku i potrwa pięć lat. W ramach projektu blask odzyskają nie tylko namacalne elementy zamku, ale też strona internetowa – powstanie nowa witryna. Poza tym planowane są działania edukacyjne i promocyjne, a nawet szkolenia dla pracowników. Zamek Książ ciągle jest obiektem zainteresowani i badań naukowców. Niedawno udało się ustalić nowe fakty na temat przylegającego do niego zaginionego ogrodu. Źródło: Zamek Książ Nasz autor Szymon Zdziebłowski Dziennikarz naukowy i podróżniczy, z wykształcenia archeolog śródziemnomorski. Przez wiele lat był związany z Serwisem Nauka w Polsce PAP. Opublikował m.in. dwa przewodniki turystyczne po Egipcie, a ostatnio – popularnonaukową książkę „Wielka Piramida. Tajemnice cudu starożytności” o największej egipskiej piramidzie. Miłośnik niewielkich, lokalnych muzeów. Uwielbia długie trasy rowerowe, szczególnie te prowadzące wzdłuż rzek. Lubi poznawać nieznane zakamarki Niemiec, zarówno na dwóch kółkach, jak i w czasie górskiego trekkingu.
Narodziny króla to dopiero początek. Pod zamkiem archeolodzy odkryli ślady sprzed 100 tysięcy lat
W murach tego zamku narodził się król, ale prawdziwe skarby archeolodzy odkryli w pieczarze znajdującej się pod spodem. Odkopano tam kości mamutów oraz dowody na obecność ludzi sprzed dziesiątków tysięcy lat. „Takie odkrycie zdarza się raz w życiu” – mówi badacz stanowiska.
Zamek Pembroke w Walii to miejsce narodzin Henryka Tudora, króla Anglii, który rządził królestwem od 1509 roku. Pod tą potężną budowlą znajduje się ogromna jaskinia Wogan. Dostać się do niej można przez spiralne schody prowadzące prosto z zamku. Przez bardzo długi czas uważano, że jaskinia jest po prostu pusta. Sądzono, że w czasie prac porządkowych epoce wiktoriańskiej usunięto cenne osady sprzed wieków. Panowało przekonanie, że nie pozostało tam nic wartościowego dla badaczy przeszłości. Archeolodzy pod zamkiem Niedawne badania pokazały, jak bardzo był to niesłuszny pogląd. Okazało się, że pod piaszczystym dnem pieczary kryją się nietknięte warstwy pełne niezwykłych zabytków. Wstępne wykopaliska prowadzone w latach 2021–2024 przyniosły zdumiewające rezultaty. Archeolodzy znaleźli szczątki zwierząt, które dziś nie występują w tej części świata. – Mimo ograniczonego zakresu dotychczasowych prac już teraz możemy stwierdzić, że jaskinia Wogan to miejsce doprawdy wyjątkowe. Mamy tu nie tylko niezwykle rzadkie dowody na obecność wczesnych Homo sapiens, ale także przesłanki wskazujące na jeszcze wcześniejsze osadnictwo, prawdopodobnie neandertalczyków – powiedział szef badań dr Rob Dinnis z Uniwersytetu w Aberdeen. – W całej Wielkiej Brytanii nie ma drugiego takiego stanowiska – takie odkrycie zdarza się raz w życiu – dodał archeolog. Największą sensację wywołały kości hipopotama. Zwierzę to żyło na terenie dzisiejszej Walii około 120 tysięcy lat temu. Był to okres między ostatnimi zlodowaceniami. Odkryto także kości mamuta oraz nosorożca włochatego. W jaskini spoczywały również szczątki reniferów i dzikich koni. Schronienie dla wielu pokoleń ludzi Jaskinia służyła za schronienie nie tylko dzikim zwierzętom. Naukowcy zidentyfikowali tam ślady bytowania ludzi z różnych epok. Odnaleziono niezwykle rzadkie dowody na obecność wczesnych przedstawicieli Homo sapiens, którzy bytowali w tym miejscu od 45 do 35 tysięcy lat temu. Badacze natrafili również na liczne narzędzia kamienne. Istnieją mocne przesłanki, że znacznie wcześniej jaskinię zajmowali neandertalczycy. Po ustąpieniu lodowca, około 11 500 lat temu, miejsce to zasiedlili łowcy-zbieracze. Jaskinia Wogan pozwala zatem śledzić historię ludzkości przez ponad 100 tysięcy lat, co jest ewenementem. Wielki projekt badawczy Te niezwykłe znaleziska dały asumpt do rozpoczęcia nowych badań. Uniwersytet w Aberdeen poprowadzi pięcioletnią, kompleksową eksplorację jaskini. Archeolodzy chcą teraz działać na znacznie większą skalę niż dotychczas. Wspiera ich Pembroke Castle Trust, a w projekcie wezmą udział badacze z całej Wielkiej Brytanii. Nowoczesne technologie w służbie archeologii Na potrzeby badań wykorzystywane są najnowsze osiągnięcia współczesnej nauki. Naukowcy skupią się także na badaniu kopalnego DNA. Pilotażowe testy potwierdziły, że materiał genetyczny zachował się w osadach. DNA znajduje się nie tylko w kościach, ale i w samym piasku na dnie jaskini. Pozwoli to zrekonstruować całe dawne ekosystemy i zrozumieć zmiany klimatu. Źródło: University of Aberdeen Nasz autor Szymon Zdziebłowski Dziennikarz naukowy i podróżniczy, z wykształcenia archeolog śródziemnomorski. Przez wiele lat był związany z Serwisem Nauka w Polsce PAP. Opublikował m.in. dwa przewodniki turystyczne po Egipcie, a ostatnio – popularnonaukową książkę „Wielka Piramida. Tajemnice cudu starożytności” o największej egipskiej piramidzie. Miłośnik niewielkich, lokalnych muzeów. Uwielbia długie trasy rowerowe, szczególnie te prowadzące wzdłuż rzek. Lubi poznawać nieznane zakamarki Niemiec, zarówno na dwóch kółkach, jak i w czasie górskiego trekkingu.
W sercu Polski stoją dziesiątki średniowiecznych warowni. To świetny pomysł na wiosenny weekend
Zamki na Mazowszu to propozycja kilku sprawdzonych tras weekendowych, które prowadzą przez historyczne warownie, pałace i romantyczne parki w okolicach Warszawy.
Spis treści: Zamek w Czersku – średniowieczna warownia nad Wisłą Zamek w Liwie – historia i muzeum w jednym miejscu Nieborów i Arkadia – pałac i romantyczny park Opinogóra, Guzów, Walewice – mniej oczywiste kierunki Mazowsze rzadko kojarzy się z zamkami, a jednak region oferuje zaskakująco dużo miejsc o bogatej historii. W przeciwieństwie do Dolnego Śląska nie znajdziemy tu dziesiątek monumentalnych twierdz, ale rozproszone po regionie warownie i rezydencje tworzą spójną propozycję krótkich wyjazdów. To właśnie na tej idei opiera się zestawienie tras – nie jako pełny katalog zabytków, lecz jako inspiracja do odkrywania mniej oczywistych miejsc. Warto jednak jasno zaznaczyć: nie wszystkie obiekty to klasyczne zamki. Część z nich to ruiny średniowiecznych warowni, inne to rezydencje magnackie lub pałace z późniejszych epok. Nasze zestawienie ma charakter inspiracyjny – pokazuje wybrane miejsca, a nie kompletną listę wszystkich zamków regionu. Zamek w Czersku – średniowieczna warownia nad Wisłą Jednym z najbardziej rozpoznawalnych obiektów jest zamek w Czersku, dawna siedziba książąt mazowieckich i jeden z najważniejszych punktów obronnych regionu w średniowieczu. Warownia została wzniesiona na przełomie XIV i XV wieku z inicjatywy księcia Janusza I Starszego i pełniła funkcję zarówno twierdzy obronnej, jak i ośrodka administracyjnego Mazowsza. Jej strategiczne położenie nad dawnym nurtem Wisły nie było przypadkowe – rzeka stanowiła naturalną barierę oraz ważny szlak handlowy. To obiekt o wyraźnie średniowiecznym charakterze, jednak dziś należy pamiętać, że: jest to trwała ruina, a nie w pełni zachowany zamek został udostępniony do zwiedzania pełni funkcję miejsca wydarzeń i rekonstrukcji historycznych Zamek wyróżnia się charakterystycznym układem trzech wież, które do dziś dominują nad okolicą. Zachowane fragmenty murów obronnych pozwalają wyobrazić sobie dawną skalę założenia, choć jego pierwotna forma była znacznie bardziej rozbudowana. Warto zwrócić uwagę, że obiekt był wielokrotnie przebudowywany i stopniowo tracił znaczenie militarne. Po włączeniu Mazowsza do Korony jego rola zaczęła maleć, a w kolejnych wiekach zamek popadł w ruinę. Mimo to do dziś zachował czytelny układ przestrzenny, który pozwala odtworzyć jego funkcje obronne. Mimo zachowanego jedynie fragmentarycznie układu murów i wież, miejsce przyciąga niepowtarzalną atmosferą oraz widokiem na dolinę Wisły. Szczególnie wyraźnie widać stąd, jak ważne było jego położenie strategiczne. Dziś zamek w Czersku to nie tylko zabytek, ale również żywa przestrzeń turystyczna. Organizowane są tu turnieje rycerskie, inscenizacje historyczne oraz wydarzenia plenerowe, które przybliżają realia średniowiecza. To jeden z najlepszych przykładów na Mazowszu, gdzie wartość historyczna łączy się z walorami krajobrazowymi, a ruiny nie tracą swojego znaczenia – wręcz przeciwnie, pozwalają lepiej poczuć autentyczny charakter miejsca. Zamek w Liwie – historia i muzeum w jednym miejscu Kolejnym punktem na trasie jest zamek w Liwie, który powstał w XV wieku jako warownia obronna strzegąca granicy między Mazowszem a ziemiami należącymi do Korony. Jego fundatorem był również książę Janusz I Starszy, który rozbudowywał system obronny regionu. Zamek pełnił funkcję strażnicy granicznej oraz punktu kontrolującego szlaki handlowe, co miało duże znaczenie gospodarcze i militarne. W kolejnych stuleciach obiekt był niszczony i odbudowywany, m.in. podczas wojen szwedzkich. Ostatecznie utracił swoje znaczenie militarne i stopniowo popadał w ruinę, zanim podjęto próby jego częściowej rekonstrukcji. Obecnie obiekt: jest częściowo zrekonstruowany pełni funkcję muzeum regionalnego stanowi przestrzeń wydarzeń historycznych i edukacyjnych Na szczególną uwagę zasługuje zachowana wieża gotycka, która jest najstarszym i najbardziej autentycznym elementem założenia. To wokół niej odtworzono część zabudowy, dzięki czemu odwiedzający mogą lepiej wyobrazić sobie dawny układ zamku. W przeciwieństwie do Czerska nie mamy tu do czynienia wyłącznie z ruiną – to raczej połączenie rekonstrukcji i oryginalnej substancji zabytkowej, które tworzy bardziej „czytelną” przestrzeń dla zwiedzających. Zamek w Liwie znany jest także z lokalnych legend, w tym opowieści o Żółtej Damie, która według przekazów pojawia się w murach warowni. Tego typu historie dodatkowo wzmacniają turystyczny charakter miejsca i przyciągają odwiedzających. Dziś obiekt pełni rolę centrum kulturalnego, gdzie organizowane są turnieje rycerskie, lekcje muzealne i wydarzenia plenerowe. To przykład miejsca, w którym historia została przystosowana do współczesnej turystyki, bez całkowitego zatarcia jego autentycznego charakteru. Nieborów i Arkadia – pałac i romantyczny park Nie wszystkie punkty na trasie to zamki. Jednym z najważniejszych jest pałac w Nieborowie, związany z rodem Radziwiłłów. Ta atrakcja Mazowsza należy do najlepiej zachowanych rezydencji arystokratycznych w tej części Polski. Obiekt powstał w XVII wieku i był wielokrotnie modernizowany, zachowując przy tym klasyczną formę rezydencji barokowej. Przez lata pełnił funkcję reprezentacyjnej siedziby magnackiej, a jego wnętrza do dziś wyróżniają się autentycznym wyposażeniem i historycznym układem pomieszczeń. To miejsce wyróżnia się: bardzo dobrym stanem zachowania klasyczną architekturą rezydencjonalną bogatą historią właścicieli Szczególnie istotna jest rola rodu Radziwiłłów, którzy przez długi czas rozwijali to założenie, dbając zarówno o architekturę, jak i otaczający krajobraz. Dzięki temu pałac zachował spójny charakter historyczny, rzadko spotykany w tego typu obiektach. Tuż obok znajduje się park romantyczny Arkadia, założony pod koniec XVIII wieku jako starannie zaplanowana przestrzeń inspirowana ideą sentymentalizmu i natury. Nie jest to klasyczny park pałacowy – to raczej kompozycja krajobrazowa pełna symboliki, ruin stylizowanych na antyczne oraz malowniczych budowli, takich jak Świątynia Diany. Arkadia została zaprojektowana jako miejsce refleksji i kontemplacji, co odróżnia ją od bardziej formalnych ogrodów. Spacer po jej terenie to doświadczenie, w którym natura i architektura przenikają się w przemyślany sposób. Całość – pałac w Nieborowie i park w Arkadii – tworzy jedno z najbardziej kompletnych założeń tego typu w Polsce. To miejsce, gdzie architektura, historia i krajobraz tworzą spójną całość, a jednocześnie pokazują różne oblicza dawnej kultury rezydencjonalnej. Opinogóra, Guzów, Walewice – mniej oczywiste kierunki Artykuł wskazuje również mniej oczywiste lokalizacje, które często są pomijane w popularnych zestawieniach, choć mają istotne znaczenie dla historii i kultury regionu. Wśród nich znajdują się: Opinogóra – związana z postacią Zygmunta Krasińskiego, jednego z najważniejszych poetów polskiego romantyzmu. Znajduje się tu neogotycki pałacyk oraz rozległy park krajobrazowy, a cały kompleks pełni dziś funkcję muzeum biograficznego. To miejsce wyróżnia się nie tylko architekturą, ale też silnym kontekstem literackim i intelektualnym. Guzów – przykład rozwoju rezydencji w XIX wieku, związany z rodziną Sobańskich, która odegrała istotną rolę w życiu gospodarczym i towarzyskim epoki. Pałac w Guzowie reprezentuje architekturę inspirowaną francuskim renesansem, a jego historia pokazuje przemiany majątków ziemiańskich w czasach uprzemysłowienia. Walewice – miejsce o znaczeniu historycznym i kulturowym, znane przede wszystkim jako rezydencja związana z Marią Walewską, postacią związaną z Napoleonem Bonaparte. Pałac otoczony jest klasycystycznym założeniem parkowym i stanowi przykład harmonijnej architektury dworskiej wkomponowanej w krajobraz. Choć określanie ich jako „nieznane perełki” bywa przesadą, to faktem jest, że są one rzadziej wybierane przez turystów niż najbardziej rozpoznawalne atrakcje Mazowsza. To właśnie w takich miejscach najlepiej widać inną stronę regionu – mniej oczywistą, spokojniejszą i bardziej związaną z historią elit, kulturą i codziennością dawnych rezydencji. Źródło: National Geographic Traveler Nasz ekspert Łukasz Załuski Od ponad 20 lat opowiada o świecie – jego historii, nauce i miejscach, do których warto wyruszyć z otwartą głową. Jest redaktorem naczelnym „National Geographic Polska” oraz National-Geographic.pl. Wcześniej kierował m.in. „Focusem”, „Focusem Historia” czy „Sekretami Nauki”, konsekwentnie rozwijając tematykę popularnonaukową i podróżniczą. Jest inicjatorem projektu pierwszej naukowej rekonstrukcji wizerunków władców z dynastii Jagiellonów. Po godzinach miłośnik gimnastyki sportowej, książek kryminalnych i europejskich stolic.
Bawaria pełna kontrastów: 4 pomysły na dzień poza Monachium
Bawaria zachwyca nie tylko Monachium. Wystarczy wsiąść do pociągu, by w ciągu kilku godzin znaleźć się w miejscu, które wygląda jak z baśni: pod alpejskim szczytem, nad krystalicznym jeziorem albo w średniowiecznym mieście o burzliwej historii. Oto cztery pomysły na jednodniową wycieczkę z Monachium, które pozwolą odkryć najpiękniejsze krajobrazy i najciekawsze miejsca południowych Niemiec.
Spis treści: Zamek Neuschwanstein – bajkowa wizja króla Ludwika II Lindau – wyspa na Jeziorze Bodeńskim Norymberga – miasto historii i pamięci Jezioro Königssee – alpejska cisza w Parku Narodowym Berchtesgaden Jak podróżować po Bawarii – Bayern Ticket Choć Monachium jest sercem Bawarii, to właśnie podróże poza stolicę regionu pozwalają odkryć jego prawdziwą różnorodność. W promieniu zaledwie kilkudziesięciu lub kilkuset kilometrów można zobaczyć bajkowe zamki, alpejskie jeziora, średniowieczne miasta i miejsca ważne dla historii Europy. Dzięki dobrze rozwiniętej sieci kolei regionalnej wiele z tych miejsc można odwiedzić podczas jednodniowej wycieczki, wracając wieczorem do Monachium. To sprawia, że Bawaria jest jednym z najbardziej atrakcyjnych regionów Europy dla osób, które chcą połączyć miejskie zwiedzanie z odkrywaniem natury i historii. Zamek Neuschwanstein – bajkowa wizja króla Ludwika II Jednym z najbardziej rozpoznawalnych symboli Niemiec jest zamek Neuschwanstein, położony w Alpach Bawarskich w pobliżu miejscowości Füssen, około 120 kilometrów od Monachium. Jego strzeliste wieże i romantyczna sylwetka sprawiają wrażenie, jakby został przeniesiony wprost z baśni. Budowę zamku rozpoczęto w 1869 roku na polecenie króla Ludwika II Bawarskiego, władcy znanego z zamiłowania do sztuki, muzyki i romantycznej architektury. Neuschwanstein miał być prywatną rezydencją monarchy i hołdem dla twórczości Richarda Wagnera, którego Ludwik II był wielkim mecenasem. Choć zamek nigdy nie został w pełni ukończony, szybko stał się jedną z największych atrakcji turystycznych Europy. Co roku odwiedza go ponad 1,3 miliona turystów, którzy przyjeżdżają tu z całego świata. Inspiracja dla Disneya Neuschwanstein jest powszechnie uznawany za inspirację dla zamku Śpiącej Królewny w Disneylandzie. Walt Disney odwiedził Bawarię w latach 50., a charakterystyczna sylwetka zamku stała się wzorem dla baśniowej architektury parków rozrywki. Najlepszy widok na budowlę rozciąga się z mostu Marienbrücke, zawieszonego nad wąwozem rzeki Pöllat. To właśnie stąd powstają najbardziej znane zdjęcia zamku. Lindau – wyspa na Jeziorze Bodeńskim Na południowo-zachodnim krańcu Bawarii, około 180 kilometrów od Monachium, znajduje się niezwykłe miasto Lindau. Jego historyczne centrum położone jest na wyspie na Jeziorze Bodeńskim (Bodensee) i połączone z lądem groblą oraz mostem. Jezioro Bodeńskie należy do największych jezior Europy Środkowej i leży na styku trzech państw: Niemiec, Austrii i Szwajcarii. Dzięki temu Lindau ma wyjątkową atmosferę miejsca, w którym spotykają się różne kultury i tradycje. Najbardziej charakterystycznym miejscem miasta jest port z latarnią morską i monumentalnym posągiem lwa bawarskiego, strzegącym wejścia do przystani. Widok Alp odbijających się w tafli jeziora sprawia, że Lindau uchodzi za jedno z najpiękniejszych miast regionu. Spacer po wyspie prowadzi przez wąskie średniowieczne uliczki, kolorowe kamienice i zabytkowe place, które przypominają o wielowiekowej historii handlu nad Jeziorem Bodeńskim. Norymberga – miasto historii i pamięci Około 170 kilometrów na północ od Monachium leży Norymberga – jedno z najważniejszych historycznie miast Niemiec. W średniowieczu była potężnym ośrodkiem handlowym i politycznym Świętego Cesarstwa Rzymskiego. Nad miastem góruje Zamek Cesarski (Kaiserburg), z którego rozciąga się panorama starówki pełnej gotyckich kościołów, mostów i kamienic. W XX wieku Norymberga zapisała się jednak w historii także z dużo mroczniejszych powodów. Miejsce nazistowskich zjazdów W latach 30. XX wieku miasto stało się głównym miejscem zjazdów partii nazistowskiej (Reichsparteitag). Na południowo-wschodnich obrzeżach Norymbergi powstał ogromny kompleks terenów zjazdowych NSDAP. Do dziś zachowały się monumentalne budowle, w tym niedokończona Hala Kongresowa, która obecnie mieści centrum dokumentacji poświęcone historii nazizmu. To jedno z najważniejszych miejsc pamięci w Niemczech, pokazujące mechanizmy propagandy i totalitaryzmu. Jednocześnie współczesna Norymberga jest tętniącym życiem miastem kultury, słynącym m.in. z najstarszego jarmarku bożonarodzeniowego w Niemczech – Christkindlesmarkt. Jezioro Königssee – alpejska cisza w Parku Narodowym Berchtesgaden Na południowym krańcu Bawarii, około 150–160 kilometrów od Monachium, znajduje się jedno z najbardziej malowniczych jezior w Niemczech – Königssee, czyli Jezioro Królewskie. Leży ono na terenie Parku Narodowego Berchtesgaden, jedynego parku narodowego w niemieckich Alpach. Utworzono go, aby chronić wyjątkowy krajobraz wysokogórski, obejmujący alpejskie doliny, lodowcowe jeziora i strome wapienne ściany. Königssee przypomina fiord – jest długie, wąskie i otoczone wysokimi górami, które niemal pionowo opadają do wody. Jezioro słynie z niezwykle czystej wody i wyjątkowej ciszy, ponieważ po jego powierzchni pływają wyłącznie elektryczne łodzie pasażerskie. Kościół św. Bartłomieja Najbardziej rozpoznawalnym miejscem nad jeziorem jest kościół pielgrzymkowy św. Bartłomieja z charakterystycznymi czerwonymi kopułami. Świątynia stoi na półwyspie otoczonym górami i jest jednym z najczęściej fotografowanych miejsc w całych Alpach Bawarskich. Rejs po jeziorze prowadzi również do punktów startowych licznych szlaków turystycznych, dzięki którym można odkrywać dziką przyrodę Parku Narodowego Berchtesgaden. Jak podróżować po Bawarii – Bayern Ticket Planowanie jednodniowych wycieczek po regionie ułatwia Bayern Ticket, czyli specjalny bilet kolejowy umożliwiający nielimitowane podróże regionalnymi pociągami i komunikacją publiczną w całej Bawarii przez jeden dzień. To rozwiązanie szczególnie popularne wśród turystów chcących zobaczyć kilka miejsc poza Monachium bez wynajmowania samochodu. Bilet obowiązuje w pociągach regionalnych (RB, RE, S-Bahn) oraz w wielu autobusach i tramwajach. W dni robocze można z niego korzystać od godziny 9:00 do 3:00 następnego dnia, a w weekendy – już od północy. Aktualnie cena Bayern Ticket wynosi około 29 euro dla jednej osoby, a każda kolejna osoba dopisana do biletu podnosi koszt o kilka euro. Maksymalnie z jednego biletu może korzystać do pięciu osób podróżujących razem, co sprawia, że jest to jedna z najtańszych opcji zwiedzania regionu. Źródło: Bavaria.Travel, Germany.Travel, National Geographic Traveler Nasz ekspert Łukasz Załuski Od ponad 20 lat opowiada o świecie – jego historii, nauce i miejscach, do których warto wyruszyć z otwartą głową. Jest redaktorem naczelnym „National Geographic Polska” oraz National-Geographic.pl. Wcześniej kierował m.in. „Focusem”, „Focusem Historia” czy „Sekretami Nauki”, konsekwentnie rozwijając tematykę popularnonaukową i podróżniczą. Jest inicjatorem projektu pierwszej naukowej rekonstrukcji wizerunków władców z dynastii Jagiellonów. Po godzinach miłośnik gimnastyki sportowej, książek kryminalnych i europejskich stolic.
Zamki jak z planu „Bridgertonów” w Polsce. W tych rezydencjach możesz przenocować
Pałace, zamki i dawne rezydencje arystokracji coraz częściej odzyskują dziś swoją funkcję, choć w zupełnie nowej odsłonie. Popularność kostiumowych produkcji – z netflixowymi serialami na czele – rozbudziła wyobraźnię widzów, którzy chcieliby choć na chwilę przenieść się do świata monumentalnych wnętrz, zabytkowych ogrodów i historycznych apartamentów. Okazuje się jednak, że aby poczuć atmosferę rodem z epoki, nie trzeba ograniczać się do zwiedzania muzeów. W których zamkach w Polsce można zatem nie tylko zajrzeć do środka, ale także spędzić noc?
W ostatnich latach ogromną popularność zdobyły m.in. serialowe produkcje kostiumowe, takie jak „Bridgertonowie”, a fani tłumnie odwiedzają miejsca związane z ich realizacją w Wielkiej Brytanii. Aby jednak poczuć podobny klimat, nie trzeba planować zagranicznej podróży. W całej Polsce historyczne rezydencje przechodzą obecnie procesy rewitalizacji, zyskując drugie życie jako wysokiej klasy obiekty hotelowe. Dzięki temu zabytkowa architektura łączona jest dziś z zapleczem SPA, restauracjami oraz nowoczesną infrastrukturą, umożliwiając gościom pobyt w przestrzeniach, które przez stulecia pozostawały niedostępne dla szerszej publiczności. Gdzie zatem można poczuć się jak w serialowej rezydencji? Zamki-hotele w Polsce. Nocleg w klimatycznych rezydencjach Zamki i pałace w Polsce coraz częściej przestają pełnić wyłącznie funkcję muzealną, a zaczynają działać jako w pełni rozwinięte obiekty hotelowe z zapleczem wellness, gastronomią oraz ofertą rekreacyjną. Jak wskazują eksperci Triverna.pl, segment historycznych rezydencji przechodzi wyraźną profesjonalizację – właściciele inwestują nie tylko w konserwację zabytków, lecz także w standard obsługi, dzięki czemu dawne siedziby arystokracji mogą dziś konkurować z hotelami klasy premium. Jak podkreśla Krzysztof Dębski, Chief Marketing Officer w Triverna.pl: „Segment obiektów historycznych jest dziś znacznie bardziej uporządkowany i świadomy jakości”, a rosnąca liczba takich miejsc łączy autentyczność architektury z nowoczesnym komfortem pobytu. Przykładem tej transformacji jest Zamek Kliczków na Dolnym Śląsku – największy funkcjonujący zamek-hotel w Polsce, malowniczo położony nad rzeką Kwisą i otoczony rozległymi Borami Dolnośląskimi. Jego historia sięga XIII wieku, a obecny neorenesansowy kształt zawdzięcza XIX-wiecznej przebudowie inspirowanej francuskimi rezydencjami. Dziś goście mogą nocować w apartamentach stylizowanych na dawne komnaty, korzystać z rozbudowanej strefy SPA, stadniny koni czy licznych tras spacerowych w otaczającym kompleks leśnym. Możliwość zwiedzania zamku z przewodnikiem – również po zmroku – dodatkowo wzmacnia wrażenie obcowania z żywą historią, a nie jedynie z hotelową rekonstrukcją. Z kolei Zamek Księża Góra w Karpaczu, wzniesiony pod koniec XIX wieku na jednym z karkonoskich wzgórz, przyciąga nie tylko monumentalną bryłą, lecz także lokalizacją zapewniającą panoramiczne widoki na pasmo Sudetów. Obiekt, który przez dekady pełnił funkcję pensjonatu i sanatorium, przeszedł gruntowną rewitalizację, dzięki czemu dziś łączy historyczną część willową ze strefą wellness, basenem i zapleczem zabiegowym. W efekcie pobyt w nim pozwala jednocześnie doświadczyć górskiego klimatu oraz atmosfery dawnej rezydencji wypoczynkowej, charakterystycznej dla przełomu XIX i XX wieku. Odmienny charakter oferuje Pałac Komierowo na Krajnie, czyli XVII-wieczna rezydencja otoczona parkami krajobrazowymi, lasami i stawami Krajeńskiego Parku Krajobrazowego, działająca dziś jako kameralny hotel butikowy. Starannie odrestaurowane wnętrza zachowały oryginalne detale architektoniczne, jednocześnie uzupełnione o nowoczesne udogodnienia, takie jak restauracja oparta na lokalnych produktach czy strefa relaksu. Położenie w pobliżu Borów Tucholskich oraz dostęp do tras pieszych i rowerowych sprawiają, że obiekt ten wpisuje się w rosnący trend slow travel, oferując wypoczynek w historycznej scenerii z dala od masowej turystyki. Historyczne hotele z duszą Na mapie Polski nie brakuje innych historycznych rezydencji, które przeszły kompleksową rewitalizację i dziś funkcjonują jako pełnoprawne obiekty hotelowe, łączące wielowiekowe dziedzictwo z zapleczem rekreacyjnym i wysokim standardem usług. Kolejnym z nich jest Zamek Ryn na Mazurach – XIV-wieczna warownia krzyżacka wzniesiona na polecenie wielkiego mistrza Winricha von Kniprode jako element systemu obronnego państwa zakonnego. Usytuowany strategicznie pomiędzy jeziorami Ryńskim i Ołów, zamek przez stulecia pełnił funkcje militarne i administracyjne, by po sekularyzacji państwa krzyżackiego przejść w ręce książąt pruskich. Dziś dawna twierdza została przekształcona w czterogwiazdkowy hotel, który zachował monumentalne wnętrza, sklepienia i krużganki, a jednocześnie oferuje nowoczesne SPA Księżnej Anny oraz zaplecze gastronomiczne, w tym restaurację wyróżnioną przez przewodnik Gault & Millau. W rezultacie pobyt w zamku łączy autentyczne doświadczenie historyczne z komfortem współczesnej turystyki wypoczynkowej. Podobną funkcję pełni dziś Hotel Krasicki w Lidzbarku Warmińskim, mieszczący się w gotyckim zamku biskupów warmińskich, którego początki sięgają drugiej połowy XIV wieku. Rezydencja ta przez wieki stanowiła centrum administracyjne Warmii, a jej mieszkańcami byli zarówno Mikołaj Kopernik (pełniący tu funkcję kanonika), jak i późniejszy prymas Polski Ignacy Krasicki. Zamek, będący jednym z najlepiej zachowanych przykładów architektury gotyckiej w północnej Polsce, łączy dziś funkcje muzealne i hotelowe. Rozbudowana strefa wellness, restauracje inspirowane regionalną kuchnią oraz możliwość zwiedzania historycznych wnętrz sprawiają, że narracja miejsca zostaje uzupełniona o funkcję wypoczynkową. Na Mazurach uwagę przyciąga również Pałac Mortęgi – kompleks pałacowo-folwarczny, którego historia sięga średniowiecznej osady rycerskiej z XIV wieku, a obecna forma architektoniczna została nadana w XVIII i XIX stuleciu. Otoczony parkiem w stylu angielskim pałac należał niegdyś do pruskich rodów ziemiańskich, zanim został przekształcony w czterogwiazdkowy hotel SPA. Współcześnie obiekt oferuje stadninę koni, zaplecze rekreacyjne i ofertę kulinarną opartą na lokalnych produktach. Z kolei Hotel Podewils w Krągu, mieszczący się w renesansowym zamku rycerskim z końca XV wieku, oferuje bardziej kameralne doświadczenie pobytu w zabytkowych wnętrzach. Warownia należała niegdyś do rodu von Podewils (jednej z najważniejszych rodzin szlacheckich Pomorza), a jej gotyckie piwnice i baszty do dziś zachowały oryginalny charakter obronny. Położenie nad Jeziorem Zamkowym, park krajobrazowy z dostępem do prywatnej plaży oraz zamkowa biblioteka i restauracja tworzą atmosferę historycznej posiadłości dostosowanej do współczesnych oczekiwań gości. Źródła: Triverna.pl, Narodowy Instytut Dziedzictwa Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Nie ma tu tłumów ani rekordowych szczytów. Jest za to cisza, lasy i ślady dawnych granic z Polską
Diana Phipps Sternberg wróciła do rodzinnego pałacu w Častolovicach, a jej historia to tylko jedna z wielu niezwykłości, które skrywają Góry Orlickie. W trzy dni odkryjesz tu więcej niż w niejednym zamku – tajemnice rodów, skarby, duchy i słodkie trumienki.
Spis treści: Nowe Miasto nad Metują – czeska perła pogranicza z bajkowym zamkiem Opočno Opočno – pałac pełen trofeów i kulinarnych osobliwości Zamek Potštejn – romantyczne ruiny, duch żołnierza i widoki bezcenne jak złoto Pałac w Častolovicach – pałac „naj”, który zachwyca wnętrzami i ogrodem Doudleba nad Orlicí – na koniec coś naprawdę wyjątkowego Góry Orlickie – jak zaplanować podróż To miał być szybki wypad. Zaledwie trzy dni i w miarę blisko. Po krótkim namyśle postawiliśmy na okolice Gór Orlickich, przy polsko-czeskiej granicy. Niemal w każdym miasteczku stoi tu jakiś pałac lub zamek, a te lubię najbardziej. Na trasie liczącej zaledwie 50 km naliczyłam ich kilkanaście. Każdy z nich ma ukryty skarb albo opowieść, która mrozi krew w żyłach. Poza tym – to była dodatkowa zachęta – Czesi dobrze karmią. O tym, że karmią również dowcipnie, miałam się dopiero przekonać. Nowe Miasto nad Metują – czeska perła pogranicza z bajkowym zamkiem Góry Orlickie leżą dokładnie przy polsko-czeskiej granicy. Po naszej stronie to kraina dzikości – idealne miejsce na kontemplowanie natury i długie wyprawy. U Czechów wygląda to nieco inaczej. Co prawda również zielono i pięknie, jednak turystyka dawno już oplotła okolicę komercyjnymi mackami, tworząc kokon z gospód, restauracyjek i atrakcji, które mają podkreślić walory zabytków. Równocześnie jest tu po prostu „czesko” – leniwie i bezstresowo. Mijam Kudowę-Zdrój, potem Nachod. Jadę dalej, do Nowego Miasta nad Metują, którego centralnym punktem jest rozległy rynek zamknięty od zachodu bryłą zamku… a może pałacu? W Czechach łatwo się pogubić, polski „pałac” to po czesku „zamek”, zaś prawdziwy zamek to „hrad”. Właściciele rezydencji w Nowym Mieście nad Metują nazywają ją zamkiem, a Polacy, nie mogąc się jakoś przyzwyczaić do myśli, że pałac może być tak potężny, zostali przy tej czeskiej nazwie. Przyznam się po cichu, że zamek w Nowym Mieście nad Metują, choć opisywany w przewodnikach jako perła pogranicza, był moim drugim wyborem. Dlaczego? Bo przede wszystkim uwielbiam tutejszy rynek. Otoczony kolorowymi kamieniczkami z podcieniami kryjącymi ten rodzaj tajemnicy, który odpowiada mi najbardziej. Tu odnalazłam małą cukiernię, w której podają jeden z najlepszych we wszechświecie punčový řez. To ciasto krojone w małe prostokąty, które składają się z kilku warstw nasączonych rumem, przełożonych dżemem porzeczkowym i zwieńczonych grubą warstwą lukru. Jedna z warstw řezu zawsze jest różowa, a to zawsze wprowadza w cukierkowy nastrój zwiedzania po czesku. Zresztą zamek w Nowym Mieście nad Metują wygląda trochę jak domek dla lalek. Piękna bryła, bogato urządzone wnętrza i przede wszystkim rozległe ogrody – wszystko jak w filmowej bajce o Arabeli, którą pamięta ten, kto w latach 80. był dzieciakiem. Już przy wejściu dowiaduję się, że wieża ma nazwę Maselnica. Maselnica?! – Nie przypomina pani ubijaka do masła? – pyta przewodnik. – Chyba nie… – naprawdę mam wątpliwości. Ale ta informacja utwierdza mnie w przekonaniu, że zabytki i jedzenie w jakiś magiczny sposób w Czechach muszą się łączyć. Zamek z windą Front pałacu wydaje mi dość surowy, ale już za bramą otacza mnie świat kolorów tak intensywnych, że aż niepasujących do arystokratycznych, wyważonych gustów. Sama budowla pochodzi z XVI w. , a na początku XX w. kupił ją dla swoich w synów czeski przemysłowiec Josef Bartoň. Tenże przedsiębiorca zawdzięczał majątek fabryce tekstyliów. Za zamek zapłacił w 1908 r. 2,3 mln koron czeskich – w tamtych czasach za taką sumę można było nabyć prawie 5 mln bochenków chleba. Ale zakup był dopiero początkiem inwestycji, Bartoň zatrudnił najlepszych fachowców i przebudował warownię na nowoczesny dom z windami, telefonem i centralnym ogrzewaniem. W ten sposób renesans i barok zmieszały się z secesją, art déco i kubizmem. Trzeba przyznać, że to mieszanka wybuchowa, a także pełna przepychu. Najbardziej jednak zazdroszczę tu im widoku z okien i… sufitów. Tutejsze sklepienia są wyjątkowo malownicze, pełne barw, w każdym pomieszczeniu wprowadzają w inny nastrój. Mimo licznych zakrętów dziejowych rezydencja wciąż należy do rodziny Bartoň; zresztą wiele czeskich zabytków jest w rękach prywatnych. Z zamku wychodzę jeszcze do ogrodów, które zostały zaaranżowane w północnej części kompleksu. Wędrując wśród zieleni, nie mogę się oprzeć nachalnym myślom o tym, ile musi kosztować utrzymanie takiego obiektu. Opočno – pałac pełen trofeuów i kulinarnych osobliwości Myślę, że podobne troski mieli właściciele zamku Potštejn, do którego jadę następnego dnia. To zaledwie 40 km od Nowego Miasta nad Metują. Po drodze zaglądam do Opočna, w którym stoi kolejny zjawiskowy pałac, tym razem bogaty w zbiory etnograficzne, włoską sztukę i ponad 2 tys. myśliwskich trofeów. Postanowiliśmy zostawić go na inny wypad, pod pałacem jemy tylko szybki obiad i na deser zamawiamy… pogrzeb na talerzyku. Rakvička se šlehačkou, czyli trumienka z ciasta, w której niczym nieboszczyk spoczywa bita śmietana, jest naprawdę intrygująca. Co prawda mój mąż zdążył już wcześniej połknąć dwa utopence, czyli dwóch topielców, ale nie liczyłam na to, że czeska pomysłowość kulinarna może sięgać aż po grób. – Na właścicielkę Opočna okoliczni chłopi mówili Zła albo Tłusta Manda, ale nasza trumienka nie ma z tym nic wspólnego – tłumaczy mi kelner nienaganną angielszczyzną. No tak, tutaj każda cegła ma jakąś historię. Po 30 minutach dostajemy szansę na zrzucenie „trumienkowych” kalorii. Wybieramy się na spacer. Niestety szybko się okazuje, że mają tu... aż dwie cukiernie. Ta Marečkova ma najdziwniejszy wystrój, jaki kiedykolwiek wdziałam. W toalecie wisi portret Lenina, a przy stolikach – piękny krucyfiks otoczony świętymi obrazkami. Zamek Potštejn – romantyczne ruiny, duch żołnierza i widoki bezcenne jak złoto Ekstrawagancja to zresztą drugie imię tej miejscowości – już w XVIII w. właściciel Potštejnu szukał skarbów i rzeczy tajemniczych. Koło punktu informacji turystycznej wchodzimy w lipową aleję, żeby skręcić przez mostek na wąską ścieżkę. Dookoła zielono, ruiny zamku górują nad okolicą. Dawniej niedostępne i wrogie, dzisiaj stały się romantycznym labiryntem murów, zaułków i korytarzy uwielbianym przez turystów. W roku 1747 rodzina Chamare, przedsiębiorców, którym miasteczko pod zamkiem zawdzięcza swój rozwój, zaczęła w tym miejscu szukać skarbu. W ruinach natrafili na blok kamienny z napisem SIGNATA INSTES CARITAS EXIRAT HOSTES. Te kilka słów sprawiło, że Potštejn zamienił się w jedno wielkie stanowisko archeologiczne. SIGNATA INSTES – czyli: „dbaj o znak”. Chamarowie byli przekonani, że to wskazówka do odkrycia złota. Badania ciągnęły się przez następne 35 lat, kontynuował je syn małżeństwa Chamarów – Jan. Pewnego dnia stanął nad tym, co udało mu się odkryć. Popatrzył na kilka ostróg, stare klucze, buty do końskiej jazdy, jakąś pieczęć i zniechęcony zakończył pracę. Nie wiedział tego, co wiedzą dzisiaj historycy. Skarbu nie było. Napis nie był niczym innym jak sentencją, która miała chronić zamek w średniowieczu, i w pełnym brzmieniu miałaby właśnie takie przesłanie. Ze szczytu góry roztacza się niesamowity widok na okolicę. Pogoda jest piękna, widoczność – doskonała. Przewodnik z zamku twierdzi, że choć skarbu nie ma, to podobno jest tu jakiś podziemny tunel i z całą pewnością duch jakiegoś żołnierza, który pojawia się na murach. Postanawiamy obejść je dookoła, co zajmuje nam prawie godzinę. Potężne mury Potštejnu uchodzą za jedne z najpiękniejszych w Czechach. Na deser wędrujemy dawną drogą krzyżową, którą ufundowała pani Chamare, gdy pojęła, że zmarnowała pół życia na szukanie nieistniejącego skarbu. Pałac w Častolovicach – pałac „naj”, który zachwyca wnętrzami i ogrodem Tak naprawdę nikt nie wie, ile w Czechach jest zamków i pałaców. Podobno najbardziej prawdopodobna liczba to 750. Niezniszczone przez II wojnę światową, jednak często upaństwowione po 1945 r., po latach powracały czasem do potomków dawnych właścicieli. Tak też się stało w Častolovicach. W późnorenesansowym pałacu, który powstał w latach 1588–1644 w miejscu pierwotnego zamku. W 1992 r. dom swojej rodziny odzyskała Diana Phipps Sternberg – Sternbergowie odegrali znaczącą rolę w historii Królestwa Czech. Nazwa ich rodu składa się z dwóch członów: stern – „gwiazda” i berg – „góra”. To właśnie gwiazdę – będąca również częścią ich herbu – widać w wielu zakątkach pałacu. Pierwsze wrażenie po przyjeździe to po prostu: wow! Z góry to kwadrat otaczający wewnętrzny dziedziniec. Przy wejściu informacje po angielsku, co w Czechach wcale nie jest takie częste. Častolovice mają na swojej liście kilka „naj”. W 2002 r. prezydent Czech Vaclav Havel tutaj zorganizował spotkanie Grupy Wyszehradzkiej – jego zdjęcie wisi w pałacu przy wejściu. Tutejsza sala książęca jest największą w Czechach, ma 300 m² powierzchni. Sławą cieszy się też galeria czeskich królów, wśród obrazów znajduje się np. ten z wizerunkiem Władysława II Jagiellończyka. Jeśli jeszcze dodać do tego, że warto tu urządzić wesele, bo przynosi to szczęście, pałacu nie mogłam ominąć. Wnętrza są oszałamiające, galera sztuki niezwykła, ale dla mnie największym atutem jest park. W angielskim stylu, zaprojektowany z oddechem, stawami, łąkami i bardzo tajemniczymi zakątkami. Zanurzam się w parkowy labirynt, ze stawu wychodzi właśnie straszliwy wodnik, ma długie włosy i wyszczerzone zęby. Bardziej przypomina Latającego Holendra z „Piratów z Karaibów” niż, jak brzmi opis z przewodnika, „głowę wodnego krasnoludka”. Dalej nad łąką wisi ważka, zza konarów wygląda człowiek drzewo. To dzieła sztuki współczesnych artystów. Sama zaś właścicielka pałacu jest miłośniczką róż, stąd ponad 200 gatunków tych kwiatów w ogrodach. Na początku czerwca roztaczają odurzający zapach. Podobają mi się również dźwięki. Park to sanktuarium ptaków, słychać je tu wszędzie. Choć to Czechy, taki klimat odnaleźć można chyba tylko w powieściach Jane Austin. Resztę dnia spędzam, kontemplując ten krajobraz. Bonusem jest doskonała kawa w zamkowej kawiarni. Doudleba nad Orlicí – na koniec coś naprawdę wyjątkowego Wracając do Polski, zaglądam jeszcze do Doudleby nad Orlicí. Tu również stoi renesansowy pałac ze sgraffito (technika polegająca na nakładaniu na siebie kolejnych warstw kolorowego tynku), które nie ma sobie równych w tej części Europy. Żaden element dekoracji nie pojawia się dwa razy. Ale to już zostawiamy sobie na następny raz. Wnętrza i detale mieszają się, ogrom informacji nieco przytłacza. Zwiedzanie obiektów, z których większość wygląda tak, jakby zatrzymał się w nich czas, może przyprawić o zawrót głowy. A takie atrakcje warto dozować. Czas wracać z salonów na ziemię. A tam, w typowej czeskiej gospodzie, czekają knedliki i kofola. Jadąc przez piękne Góry Orlickie, w lokalnym sklepie kupujemy komplet słodkich trumienek. Może to nie najlepsza pamiątka, ale za to jaka słodka! Góry Orlickie – jak zaplanować podróż Góry Orlickie najlepiej zwiedzać autem – z Polski to najszybsza opcja dojazdu, a dodatkowo warto zabrać rower, bo odległości między zamkami sprzyjają poruszaniu się na dwóch kółkach. Pociągi i FlixBusy bywają zbyt czasochłonne. Jeśli chodzi o noclegi, najlepiej zatrzymać się w samych zamkach lub tuż obok nich. W Nowym Mieście nad Metują, tuż przy pałacu, działa Hotel u Broucka, gdzie za pokój dwuosobowy zapłacimy od 300 zł. Grupy mogą rozważyć pobyt w drewnianej Roubence u Potoka w Výprachticach – 140-metrowy domek z trzema sypialniami kosztuje ok. 1,4 tys. zł za noc. Przy pałacu w Opočnie znajduje się domek letniskowy z opcją wynajmu pokoju – w tej sprawie należy kontaktować się bezpośrednio z pałacem (tel. +420 494 668 216, mail: opocno@npu.cz). W każdej z miejscowości czeka na turystów mała hospoda z pysznym piwem i knedlikami z mięsem – choć wegetarianie muszą liczyć się z ograniczonym wyborem, najczęściej kończy się na smażonym serze i sałatce. Osobiście polecam Restaurace Hruška w Bartošovicach przy polskiej granicy – to moje ulubione miejsce w regionie. Na coś słodkiego warto wpaść do cukierni Cukrárna Ing – Zdeněk Doleček w Letohradzie, a na doskonałą kawę – koniecznie do pałacowej kawiarni w Častolovicach. Warto pamiętać, że czeskie zabytki często są zamknięte zimą, a po sezonie godziny zwiedzania bywają skrócone. Zanim więc ruszycie w drogę, koniecznie sprawdźcie aktualny harmonogram wizyt i miejcie na uwadze czeskie nazwy miesięcy – np. maj to květen. Źródło: National Geographic Traveler Nasza ekspertka Joanna Lamparska Niestrudzona poszukiwaczka skarbów. Filolog klasyczny i archeolog sądowy, od lat pisze książki oraz realizuje programy o tajemnicach historii. Bierze udział w akcjach eksploracyjnych, a w swojej pracy dogłębnie zgłębiła trudną tematykę II wojny światowej. W „National Geographic” opowiada głównie o miejscach pełnych sekretów – zamkach, pałacach, a także o najpiękniejszych zakątkach Dolnego Śląska, z którym jest związana. Od 2025 roku prowadzi własny kanał HiHistory; jest również rozchwytywaną konsultantką przy zachodnich produkcjach filmów historycznych. Utworzyła fundację Projekt Historia. Prywatnie jest wielbicielką punczowego rzezia – najsłodszego ciastka w historii Czech.
Zamek na Hradczanach pamięta najdawniejsze początki Czech. Turyści z Polski go uwielbiają
Zamek na Hradczanach – rozległy kompleks pałaców, kościołów i fortyfikacji – wieńczy wzgórze niczym korona i od tysiąca lat góruje nad czeską Pragą. Mówimy tu o swoistym „mieście w mieście”, największym spójnym kompleksie zamkowym na świecie. Panorama tego niezwykłego obiektu, wpisanego na listę światowego dziedzictwa UNESCO, tworzy jeden z najbardziej ikonicznych widoków w Europie.
Spis treści: Tysiąc lat historii Zamku Praskiego Architektoniczna mozaika na Hradczanach Zamek na Hradczanach to nie tylko polityczne centrum, ale także atrakcja turystyczna Hradczany to miejsce absolutnie wyjątkowe, ale nie tylko ze względu na skalę czy wiek kompleksu zamkowego. W odróżnieniu od wielu innych historycznych warowni i rezydencji, które dziś są tylko muzeami lub wkomponowanymi w krajobraz malowniczymi ruinami, Zamek Praski nigdy nie przestał pełnić swojej pierwotnej funkcji. Był siedzibą czeskich książąt i królów, cesarzy rzymskich, a dziś jest oficjalną rezydencją i miejscem pracy prezydenta Republiki Czeskiej. To właśnie ta nieprzerwana ciągłość sprawia, że obiekt ten jest „żywym organizmem”, a nie „skamieniałym reliktem zamierzchłej przeszłości”. Tysiąc lat historii Zamku Praskiego Historia zamku na Hradczanach jest nierozerwalnie związana z historią państwa czeskiego. To sprawia, że dziś ten niezwykły obiekt jest czymś w rodzaju zwierciadła, w którym odbijają się okresy świetności i upadku, polityczne wstrząsy, ambicje władców i zmieniająca się pozycja Czech na mapie Europy. Pierwsze budowle na hradczańskim wzgórzu Początki zamku sięgają IX wieku, kiedy na wzgórzu nad Wełtawą powstało ufortyfikowane grodzisko. Skromne, drewniane konstrukcje, wzniesione z prawdopodobnie z polecenia Spitygniewa I, wyznaczały strategiczne miejsce, które miało stać się centrum przyszłego państwa. Pierwsze murowane zabudowania powstały tam w X wieku. Około 920 roku książę Wratysław I ufundował bazylikę św. Jerzego. Ta świątynia przetrwała do dziś i pozostaje jednym z najstarszych, najlepiej zachowanych i najcenniejszych obiektów na wzgórzu. Drewniany pałac książęcy ustąpił miejsca solidnej, romańskiej budowli z kamienia w XII stuleciu, w czasie panowania Sobiesława I. Pozostałości tej budowli, będącej jednoznacznym świadectwem ówczesnej potęgi Przemyślidów, wciąż można podziwiać w podziemiach Starego Pałacu Królewskiego. Czas panowania Karola IV Apogeum średniowiecznej świetności zamku na wzgórzu przypada na okres panowania Karola IV Luksemburskiego. Król Czech i cesarz rzymski miał ambicję uczynić Pragę wspaniałą stolicą cesarstwa, a zamek miał stać się jej symbolem. W 1344 roku położył kamień węgielny pod budowę monumentalnej katedry pw. św. Wita. Wzorowana na francuskich kościołach gotyckich, miała przyćmić wszystko, co wzniesiono w tej części Europy. O rozmachu królewskiej inwestycji niech świadczy fakt, że budowa katedry trwała niemal 600 lat. Równocześnie, Karol IV rozbudował pałac królewski w stylu gotyckim, dodając reprezentacyjne sale i arkady, które miały służyć nowej, imperialnej funkcji rezydencji. To właśnie jego działania ukształtowały gotycki charakter zamku i jego symboliczną rangę. Zamek w czasach Władysława Jagiellończyka Pierwsza połowa XV wieku upłynął pod znakiem wojen husyckich. Władcy musieli uporać się z poważnymi problemami politycznymi, więc kwestia rozbudowy zamku zeszła na dalszy plan. Pierwsze poważne inwestycje poczyniono dopiero pod koniec stulecia, w czasie panowania Władysława II Jagiellończyka. Król sprowadził do Czech najlepszych architektów, którzy pracowali pod przewodnictwem sławnego Benedykta Rejta. Powstała wówczas Sala Władysławowska, arcydzieło późnego gotyku, którego niezwykłe sklepienie i wielkie okna zapowiadały już nadejście nowej epoki – renesansu. Zamek w czasach Habsburgów W XVI wieku na czeskim tronie zasiedli Habsburgowie. To właśnie za ich panowania na Hradczany zawitał renesans w pełnej krasie. Ferdynand I wzbogacił zamek o prawdziwą perłę włoskiej architektury – belweder (Letni Pałac Królowej Anny). Założył też wspaniałe ogrody królewskie. 23 maja 1618 roku czas względnego spokoju został brutalnie przerwany. Tamtego dnia, do kancelarii w Starym Pałacu Królewskim wtargnęła grupa zbuntowanych czeskich szlachciców protestanckich. W akcie sprzeciwu wobec katolickiej polityki panujących Habsburgów, buntownicy wyrzucili przez okno dwóch cesarskich namiestników, Jarosława Borzitę i Wilhelma Slavatę, oraz sekretarza Fabriciusa. Ten dramatyczny czyn, który w historii zapisał się jako druga defenestracja praska, stał się iskrą zapalną, która wznieciła pożogę wojny trzydziestoletniej. Zamek nowożytny W 1620 roku protestanci ponieśli klęskę na Białej Górze, co ugruntowało władzę Habsburgów na kolejne stulecia. Zamek zaczął wówczas zyskiwać wyraźne elementy baroku. Największa transformacja nastąpiła w drugiej połowie XVIII stulecia, w czasie panowania cesarzowej Marii Teresy. Właśnie wtedy zamek zyskał w dużej mierze jednolitą, klasycystyczną fasadę, którą możemy podziwiać do dziś. W 1918 roku, po upadku monarchii austro-węgierskiej i powstaniu Czechosłowacji, nastąpił kolejny wielki zwrot w historii zamku na Hradczanach. Kompleks, który przez wieki stanowił symbol imperialnej władzy, trzeba było zaadaptować na potrzeby nowoczesnej demokratycznej republiki. Pierwszym prezydentem, który wprowadził się do zamku, był Tomáš Masaryk. W czasie jego rządów obiekt przekształcił się w nowoczesne centrum życia politycznego. Dziedzińce zostały przeprojektowane, podobnie jak ogrody i wnętrza. Powstała przestrzeń godna głowy nowego państwa, która jednak szanowała tysiącletnią historię wzgórza. Architektoniczna mozaika na Hradczanach Zamek na Hradczanach nie jest spójnym monolitem, wzniesionym w jednym stylu architektonicznym. To raczej artystyczny melanż, w którym kolejne epoki nie niszczyły dzieł poprzedników, a nadbudowywały je własnymi warstwami. Romańskie początki Najstarsze zachowane kamienne budowle na wzgórzu prezentują surowy, emanujący siłą styl romański. Jego najcharakterystyczniejszymi cechami są grube mury, niewielkie okna i półkoliste łuki – elementy podkreślające obronne i sakralne przeznaczenie wczesnośredniowiecznych budowli. Należą do nich: bazylika św. Jerzego, Czarna Wieża, fragmenty pałacu księcia Sobiesława. Wspaniałość gotyku Strzeliste łuki, systemy przypór i ogromne, wypełnione witrażami okna ta elementy charakterystyczne dla gotyku, które miały symbolizować potęgę Boga i władcy. Obiekty, które reprezentują ten styl, to: katedra św. Wita, Stary Pałac Królewski i Sala Władysławowska, Wieża Dalibora. Renesansowa elegancja Renesans wprowadził na wzgórzu harmonię, symetrię i inspirację antykiem. W tamtym czasie przestrzenie tworzono przede wszystkim z myślą o celach reprezentacyjnych i wypoczynkowych. Funkcja obronna schodziła na dalszy plan. Kluczowe obiekty, które reprezentują ten styl, to: Letni Pałac Królowej Anny, Złota Uliczka. Dramatyzm baroku Pełen przepychu barok odznaczył się na Hradczanach bogactwem dekoracji i monumentalnymi fasadami. Ten styl reprezentują: Pałac Lobkowicza, zamkowe dziedzińce przebudowane w czasie panowania Marii Teresy, Loreta (kompleks zabudowań sakralnych znajdujący się poza murami zamku, ale w jego sąsiedztwie). Zamek na Hradczanach to nie tylko polityczne centrum, ale także atrakcja turystyczna Księga Rekordów Guinnessa wymienia Zamek Praski jako największy kompleks zamkowy na świecie. Do dziś mieści się tam siedziba prezydenta Czech. Nie oznacza to jednak, że historyczne dziedzictwo nie jest dostępne dla każdego. Mówimy tu przecież o ważnym obiekcie muzealnym, przechowującym wiele zabytków i skarbów państwowych. Wśród najciekawszych atrakcji, które można zwiedzić, warto wymienić obiekty takie jak: katedra św. Wita ze wspaniałymi witrażami. To właśnie tam mieści się kaplica św. Wacława, której ściany są pokryte półszlachetnymi kamieniami i wspaniałymi freskami; Stary Pałac Królewski ze wspaniałą Salą Władysławowską i historycznym Oknem Defenestracji Praskiej; Złota Uliczka, czyli jeden z najbardziej urokliwych zakątków na zamku, gdzie w oczy rzucają się miniaturowe, kolorowe domki. Najsłynniejszym adresem na Złotej Uliczce jest nr 22, pod którym znajduje się dom, gdzie mieszkał i tworzył Franz Kafka; Bazylika i klasztor św. Jerzego, przy którym działa oddział Galerii Narodowej; Pałac Lobkowicza, w którym eksponowana jest jedna z najbogatszych prywatnych kolekcji sztuki w tej części Europy. Nasz autor Artur Białek Dziennikarz i redaktor. Wcześniej związany z redakcjami regionalnymi, technologicznymi i motoryzacyjnymi. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o historii, kosmosie i przyrodzie, ale nie boi się żadnego tematu. Uwielbia podróżować, zwłaszcza rowerem na dystansach ultra. Zamiast wygodnego łóżka w hotelu, wybiera tarp i hamak. Prywatnie miłośnik literatury.
Ten szkocki zamek nie należy do Wielkiej Brytanii. Od 170 lat jest prywatnym azylem monarchów
Balmoral, potężna, granitowa budowla o surowej sylwetce, przez ponad 170 lat był najcenniejszym i najbardziej prywatnym domem brytyjskiej rodziny królewskiej. Jednak pod rządami Karola III zamek wkroczył w nową erę. Po raz pierwszy w historii jego wnętrza zostały otwarte dla zwiedzających. Tą historyczną decyzją król przekształcił odosobnione schronienie w publiczną atrakcję. Jaka jest historia tego zachwycającego zamku? Na to i inne pytania odpowiadamy poniżej.
Spis treści: Imponująca posiadłość na imponującym terenie Od domku myśliwskiego do królewskiej posiadłości Doskonały przykład stylu Scottish Baronial Zwiedzanie zamku Balmoral Przed 2024 rokiem, zwiedzający mogli zobaczyć jedynie wspaniałe zamkowe ogrody, teren otaczający posiadłość i salę balową, gdzie eksponowane są królewskie stroje i bogata kolekcja akwareli. Dzięki bezprecedensowej decyzji króla w wybrane miesiące w sezonie jesiennym zwiedzający mogą wejść do prywatnych pomieszczeń. Bilety nie są tanie, a mimo to wyprzedają się jak świeże bułeczki. To potwierdza ogromne zainteresowanie rodziną królewską, jak i wspaniałą posiadłością. Trudno się temu dziwić, bo Balmoral przyciąga nie tylko wspaniałą architekturą, ale i ciekawą historią. Imponująca posiadłość na imponującym terenie Zamek Balmoral jest zlokalizowany w północno-wschodniej Szkocji, w hrabstwie Aberdeenshire, na południowym brzegu rzeki Dee. Znajduje się mniej więcej w połowie drogi między malowniczymi wioskami Ballater i Braemar. Zlokalizowany na wysokości około 280 metrów n.p.m., jest dosłownie zanurzony w sercu szkockich wyżyn. Park Narodowy Cairngorms Posiadłość jest zlokalizowana na terenie Parku Narodowego Cairngorms, największego tego typu obszaru w Wielkiej Brytanii. Tamtejszy krajobraz maluje się jako rozległe pustkowie, na którym znajdują się wrzosowiska, pięć z sześciu najwyższych szczytów Wielkiej Brytanii, stare lasy i rwące rzeki. To właśnie ta majestatyczna, niemal dzika sceneria, uwieczniona w poezji George’a Byrona, który spędził tam dzieciństwo, urzekła niegdyś królową Wiktorię i księcia Alberta. Surowe piękno tego regionu stało się fundamentem, na którym zbudowano królewską więź z tym miejscem. O ile krajobraz tego obszaru przedstawia się surowo, to w żadnym wypadku nie można nazwać go „jałowym”. Park jest schronieniem dla wielu gatunków szkockiej fauny, między innymi dla jelenia szlachetnego, wiewiórki rudej, głuszca czy orła przedniego. Od domku myśliwskiego do królewskiej posiadłości Historia posiadłości Balmoral rozpoczęła się jeszcze przed nastaniem czasów wiktoriańskich. Już w XIV wieku król Robert II Szkocki posiadał w tym miejscu domek myśliwski. W 1390 roku Sir William Drummond wzniósł tu pierwszy kamienny zamek. Na przestrzeni wieków posiadłość przechodziła w ręce potężnych rodów, w tym Gordonów i Farquharsonów. Najważniejszy rozdział w historii tego miejsca rozpoczął się wraz z przybyciem tam królowej Wiktorii i księcia Alberta. Podczas swoich pierwszych wizyt w Szkocji para królewska była tak uderzona pięknem wyżyn, że postanowiła znaleźć tam swój własny azyl. W 1848 roku wydzierżawili, a w 1852 roku ostatecznie kupili posiadłość Balmoral. W 1853 roku książę Albert zlecił architektowi Williamowi Smithowi z Aberdeen zaprojektowanie nowej, znacznie większej rezydencji. Sama królowa położyła kamień węgielny pod budowę, co było symbolicznym aktem tworzenia nowego domu od podstaw. Obecność rodziny królewskiej na stałe zmieniła tożsamość regionu. Dolina rzeki Dee, wcześniej znana po prostu jako Deeside, zyskała przydomek „Royal Deeside” (Królewska Dolina Dee). Miejsce żałoby i odosobnienia W 1861 roku książę zmarł nagłą śmiercią. Dla pogrążonej w żałobie królowej, posiadłość Balmoral stała się spokojnym schronieniem – miejscem, gdzie w odosobnieniu mogła przeżywać swój ból. To właśnie tam, na wzgórzu z widokiem na posiadłość, wzniosła monumentalny kopiec pamięci – Piramidę Księcia Alberta – jako trwały hołd dla ukochanego męża. Zamek pozostał w rękach rodziny królewskiej Po śmierci Wiktorii, zgodnie z jej wolą, Balmoral przechodził na kolejnych monarchów jako nieodłączna część dziedzictwa rodziny królewskiej. Posiadłość stała się miejscem letniego odpoczynku dla każdego kolejnego pokolenia – miejscem, gdzie można było odetchnąć od sztywnej etykiety dworskiej. Posiadłość miała szczególne znaczenie dla królowej Elżbiety II. Każdego lata spędzała tam kilka miesięcy. Co najważniejsze, uważała to miejsce za swój prawdziwy dom. To właśnie w murach ukochanego zamku odeszła 8 września 2022 roku, zamykając tym samym pewną epokę w historii monarchii i samego zamku. Doskonały przykład stylu Scottish Baronial Zamek Balmoral jest arcydziełem XIX-wiecznego stylu neogotyckiego, znanego jako Scottish Baronial. Styl ten był romantyczną reinterpretacją architektury szkockich wież mieszkalnych i zamków z okresu późnego średniowiecza i renesansu. Charakteryzuje się asymetrycznymi planami, skomplikowanymi liniami dachów, stożkowymi wieżyczkami (nazywanymi „pieprzniczkami”), schodkowymi szczytami i blankami, które miały nawiązywać do rycerskiej przeszłości. Balmoral jest uważany za kwintesencję i najdoskonalszy przykład stylu Scottish Baronial, a jego budowa znacząco przyczyniła się do popularyzacji tej estetyki w całej Szkocji i poza nią. Zamek, wpisany na listę zabytków kategorii A, wyróżnia się kilkoma kluczowymi cechami. Dominującym elementem jest wysoka na około 30 metrów wieża główna, determinująca zamkowy charakter budowli. Całość została wzniesiona z lokalnego, jasno-szarego granitu z Glen Gelder. To rozwiązanie sprawia, że zamek zdaje się „wyrastać” naturalnie z otaczającego ją krajobrazu. Książę Albert osobiście nadzorował projekt, wprowadzając liczne poprawki do planów Williama Smitha, co świadczy o jego głębokim zaangażowaniu w tworzenie tego miejsca. Finalnie powstał budynek, który funkcjonalnie jest wygodną wiktoriańską wiejską rezydencją, ale symbolicznie – romantycznym zamkiem na wyżynach. Zamkowe ogrody Rozwój ogrodów Balmoral rozpoczął się pod czujnym okiem księcia Alberta. W latach 20. XX wieku Maria Teck stworzyła tu ogród formalny. Książę Filip, małżonek królowej Elżbiety II, znacząco rozbudował ogród warzywny, którego plony do dziś zaopatrują królewską kuchnię podczas letnich pobytów. Z okazji złotego jubileuszu Elżbiety II w 2002 roku, wzniesiono Oranżerię Jubileuszową. Najnowszy wkład wniósł król Karol III, którego pasja do ogrodnictwa i zrównoważonego rozwoju jest powszechnie znana. Z jego inicjatywy powstał nowy Labirynt Ostu (Thistle Maze), a szczególny nacisk położono na uprawy organiczne, których produkty trafiają nie tylko na królewski stół, ale także do menu zamkowej restauracji. Zwiedzanie zamku Balmoral Oferta turystyczna królewskiej posiadłości jest doprawdy imponująca, tym bardziej, że mówimy tu przecież o posiadłości, która wciąż służy rodzinie królewskiej. Zamek Balmoral oferuje kilka opcji zwiedzania. Wariant podstawowy Najpopularniejszym wariantem jest zwiedzanie ogólne, w ramach którego turyści mogą zobaczyć: ogrody i tereny zielone, salę balową, wozownię i stajnie. Wycieczki odbywają się od kwietnia do początku sierpnia. Warto podkreślić, że psy są mile widziane w ogrodach i na terenie otaczającym posiadłość. Są jednak dwa warunki – czworonogi muszą mieć zapiętą smycz, a opiekunowie muszą pamiętać o sprzątaniu po swoich ulubieńcach. Wariant ekskluzywny Znacznie bogatszą opcją, pozwalającą zobaczyć więcej niż tylko salę balową, jest zwiedzanie z przewodnikiem. W tym wariancie zwiedzający w niewielkich grupach (liczących od 10 do 12 osób) są oprowadzani przez prywatne komnaty, używane przez rodzinę królewską, np. Green Drawing Room, Red Corridor, jadalnię, bibliotekę. Bilety są limitowane. W miesiącach, w których organizowane są wycieczki (najczęściej w sezonie jesiennym), do posiadłości może wejść tylko kilkadziesiąt osób dziennie. Wariant wycieczkowy Ciekawym wariantem jest ekspedycja. To coś dla miłośników przyrody, którzy chcą zobaczyć więcej niż tylko zamek. W tym miejscu należy bowiem wspomnieć, że posiadłość zajmuje obszar o powierzchni około 20 tys. hektarów i obejmuje najbardziej malownicze zakątki regionu. Zwiedzanie obejmuje trwającą około 2 godz. wyprawę samochodem terenowym po lasach i wrzosowiskach. Przewodnik opowiada o tamtejszej faunie i florze i zdradza tajniki zarządzania tak rozległym majątkiem. Zwiedzający mają okazję zobaczyć nie tylko zachwycający krajobraz szkockich wyżyn, ale także rzadkie gatunki ptaków. Źródło: BalmoralCastle.com Nasz autor Artur Białek Dziennikarz i redaktor. Wcześniej związany z redakcjami regionalnymi, technologicznymi i motoryzacyjnymi. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o historii, kosmosie i przyrodzie, ale nie boi się żadnego tematu. Uwielbia podróżować, zwłaszcza rowerem na dystansach ultra. Zamiast wygodnego łóżka w hotelu, wybiera tarp i hamak. Prywatnie miłośnik literatury.
Zamek Frydlant to pierwsze zamkowe muzeum w Europie Środkowej. Znajduje się blisko granicy z Polską
Zamek Frydlant jest niezwykłym połączeniem surowej, średniowiecznej warowni obronnej i eleganckiego, pełnego przepychu pałacu renesansowego. Tym, co wyróżnia go na tle wielu innych europejskich twierdz, jest niemal nienaruszony stan. W swojej historii wznoszący się nad Witką zamek nigdy nie został zniszczony ani splądrowany. Dzięki temu w jego wnętrzach do dziś można podziwiać oryginalne meble, dzieła sztuki i przedmioty codziennego użytku.
Spis treści: Perła Gór Izerskich Od wieży strażniczej do arystokratycznej rezydencji Architektura gotyku i renesansu Zwiedzanie zamku Frydlant Gotycko-renesansowa budowla jest jednym z najważniejszych zabytków w północnych Czechach. Zamek został wzniesiony jako obronna warownia. Z czasem, jego przeznaczenie uległo zmianie – z potężnej twierdzy stał się wystawną rezydencją magnacką. Dziś obiekt pełni funkcję muzealną. W tym miejscu należy podkreślić, że mówimy tu o pierwszym muzeum zamkowym w Europie Środkowej. Zamek Frydlant otworzył swe podwoje dla zwiedzających już na początku XIX wieku. Perła Gór Izerskich Zamek Frydlant jest usytuowany w północnej części Czech. Administracyjnie znajduje się w kraju libereckim, w granicach miasta Frydlant. Usytuowany na pograniczu Gór Izerskich i Pogórza Izerskiego, stanowi centralny punkt tzw. cypla frydlanckiego. Dla podróżujących z Polski obiekt ten jest łatwo dostępny. Od przejścia granicznego w Czerniawie-Zdroju ten wspaniały zamek jest oddalony o zaledwie 12 km. Budowla powstała na masywnej, bazaltowej skale, wznoszącej się na wysokość 334 m n.p.m., która góruje nad miastem i doliną rzeki Witki. Wybór takiej lokalizacji nie był przypadkowy. W średniowieczu, gdy powstawały pierwsze fortyfikacje, strome, niemal pionowe zbocza bazaltowego wzgórza stanowiły naturalną, niezwykle trudną do sforsowania barierę obronną. Od wieży strażniczej do arystokratycznej rezydencji Lokalne podania wskazują, że na skale, na której wzniesiono zamek, już w XI wieku istniała wieża strażnicza, strzegąca szlaku handlowego. Należy jednak podkreślić, że pierwsza pisemna wzmianka na temat zamku pochodzi z 1278 roku. Król czeski Przemysł Ottokar II sprzedał wówczas te dobra Rudolfowi von Biberstein. Budowę murowanej warowni rozpoczęto najprawdopodobniej w połowie XIII wieku. Ród Bibersteinów panował we Frydlancie przez niemal trzysta lat, rozbudowując pierwotną fortyfikację w potężny gotycki zamek. Zamek pod rządami Redernów W 1558 roku dobra frydlanckie stały się własnością rodu Redernów. Rozpoczęła się wówczas największa w historii warowni przebudowa. Priorytetem nowych właścicieli nie była wyłącznie obrona. Burzliwe średniowiecze dobiegło końca. Redernowie należeli do innej epoki – renesansu. Sprawni zarządcy i znani mecenasi sztuki chcieli stworzyć wspaniałą, reprezentacyjną rezydencję, która świadczyłaby o ich statusie i bogactwie. Na przełomie XVI i XVII wieku zlecili włoskiemu architektowi, Marco Spazzio di Lancio, budowę nowego renesansowego pałacu i kaplicy, które zostały harmonijnie dołączone do starej, gotyckiej części. Redernowie byli protestantami, a świadectwem ich wiary jest zachowany do dziś renesansowy ołtarz w zamkowej kaplicy, będący cennym zabytkiem z czasów przed wojną trzydziestoletnią. Terra felix W 1622 roku Albrecht von Wallenstein nabył dominium frydlanckie za 150 tys. guldenów. Zamek stał się wówczas centralnym punktem ogromnej machiny ekonomiczno-militarnej. Podczas gdy Europę pustoszyła wojna trzydziestoletnia, jego ziemie przeżywały okres prosperity. Zyskały wówczas miano Terra felix, czyli „szczęśliwej ziemi”. Rosnąca potęga i niezależność Wallensteina wzbudziły jednak nieufność cesarza Ferdynanda II. Oskarżony o zdradę, został zamordowany w Chebie w 1634 roku. Epoka Gallasów Po śmierci Wallensteina, cesarz przekazał dobra frydlanckie swojemu wiernemu generałowi – Maciejowi von Gallas. Jego potomkowie, a od 1759 roku linia Clam-Gallasów, władali zamkiem przez kolejne trzysta lat, aż do 1945 roku. To właśnie ten ród dokonał rzeczy bezprecedensowej. W 1801 roku Clam-Gallasowie otworzyli część zamkowych komnat dla zwiedzających, tworząc tym samym pierwsze w Europie Środkowej muzeum zamkowe. Ostatnie większe prace budowlane były realizowane w latach 60. XIX wieku, kiedy przebudowano skrzydło kasztelana. Narodowe dziedzictwo Na mocy dekretów Beneša, w 1945 roku zamek został przejęty przez rząd czechosłowacki. Dziś jest zarządzanym przez Narodowy Instytut Dziedzictwa zabytkiem kultury i pozostaje jednym z najchętniej odwiedzanych historycznych obiektów w Czechach. Od 1995 roku prowadzony jest szeroko zakrojony program renowacji, który przywraca komnatom ich dawny blask. Architektura gotyku i renesansu W architekturze zamku Frydlant wyraźnie uwidaczniają się wpływy dwóch epok. Najstarszą częścią kompleksu jest zamek górny, który zachował swój pierwotny, gotycki charakter. Jego architektura jest w pełni podporządkowana funkcji obronnej, o czym świadczą grube mury, blanki i wąskie otwory strzelnicze. Dominującym w tej części elementem jest potężna, cylindryczna wieża. Nieco wyżej mieści się renesansowy pałac, którego fasady zdobią wspaniałe dekoracje sgraffitowe. Ta wyrafinowana technika, polegająca na zdrapywaniu wierzchnich, wilgotnych warstw tynku w celu odsłonięcia warstwy o innym kolorze, tworzy bogate wzory. Prawdziwą perłą jest zamkowa kaplica św. Anny. Jej wnętrze skrywa dwa wspaniałe ołtarze. Pierwszy, renesansowy, pochodzi z czasów protestanckich Redernów. Drugi, barokowy, został ufundowany przez katolicki ród Gallasów. Zwiedzanie zamku Frydlant Dla zwiedzających udostępniono wszystkie największe skarby zamku – wspaniałe pomieszczenia, wypełnione oryginalnymi meblami, obrazami, porcelaną i tysiącami innych przedmiotów, tworzących autentyczny wystrój arystokratycznej rezydencji. Na szczególną uwagę zasługują: kuchnia zamkowa – doskonale zachowane pomieszczenie z XVIII wieku z oryginalnymi piecami kaflowymi i imponującą kolekcją miedzianych naczyń; sala rycerska – reprezentacyjna sala ozdobiona portretami właścicieli zamku i herbami rodowymi; zbrojownia – zgromadzono tam ogromną kolekcję, na którą składa się ponad 1000 sztuk broni myśliwskiej i wojskowej. Ekspozycje obejmują również unikatową kolekcję fajek, gabinet zarządcy dóbr, pokój dziecięcy, łazienkę zamkową oraz w pełni zachowany mundur austriackiego feldmarszałka Radetzky’ego. Źródło: National Geographic Traveler Nasz autor Artur Białek Dziennikarz i redaktor. Wcześniej związany z redakcjami regionalnymi, technologicznymi i motoryzacyjnymi. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o historii, kosmosie i przyrodzie, ale nie boi się żadnego tematu. Uwielbia podróżować, zwłaszcza rowerem na dystansach ultra. Zamiast wygodnego łóżka w hotelu, wybiera tarp i hamak. Prywatnie miłośnik literatury.
Na pograniczu województwa mazowieckiego leży Cud Polski. To spokojne, urocze miasteczko z legendą o miłości
Szydłowiec leży na skraju Mazowsza: w zasadzie bliżej mu do Kielc niż do Warszawy. Z tego powodu zostaje niekiedy pomijany przez turystów, a to wielki błąd – to miejsce z ogromnym potencjałem, którego serce stanowi piękny, XV-wieczny zamek. Teraz został Cudem Polski, więc ma szansę dowiedzieć się o nim więcej osób. A odwiedzić go z pewnością warto.
Niewielkie miasteczko z południowego skraju województwa mazowieckiego zostało wybrane „Cudem Polski 2025” w trakcie prestiżowego plebiscytu organizowanego rokrocznie przez „National Geographic Traveler”. Zabytki z pewnością przyczyniły się do sukcesu Szydłowca, ale szalę przechylił chyba… wyjątkowy, spokojny klimat miasta. Dlaczego warto odwiedzić Szydłowiec? Renesansowy zamek Szydłowieckich i Radziwiłłów Serce miasta stanowi uroczy, renesansowy zamek z XV wieku wzniesiony przez Stanisława Szydłowieckiego. Jest położony na sztucznej wyspie, otoczony parkiem i był niegdyś siedzibą rodów Szydłowieckich i Radziwiłłów, a później Anny z Zamoyskich Sapieżyny. Dla niego samego warto odwiedzić Szydłowiec. Budowla, wykonana z lokalnego szydłowieckiego piaskowca, przez wieki przeszła wiele przebudów i stała się świadkiem licznych legend, jak choćby tej o Białej Damie pojawiającej się nocą w zamkowych murach. Dziś mieści Szydłowieckie Centrum Kultury „Zamek” oraz unikatowe Muzeum Ludowych Instrumentów Muzycznych. Kościół św. Zygmunta z legendą o szczęściu w miłości Późnogotycki kościół św. Zygmunta, perła lokalnej architektury sakralnej, kryje w sobie cenne dzieła sztuki oraz tajemniczą legendę. Według miejscowej opowieści, każdy kto odwiedzi kościół i dotknie marmurowej rzeźby śpiącej niewiasty, będzie mieć zapewnione szczęście w miłości. Jeśli to na zakochaniu wam zależy to… już wiecie, gdzie jechać. To miejsce niezwykłe nie tylko dla pasjonatów historii, ale i dla romantyków. Kamieniołom Podkowiński Jedną z najnowszych atrakcji jest Kamieniołom Podkowiński, otwarty w 2025 roku. Miejsce to łączy funkcje edukacyjne i rekreacyjne – powstały tu ścieżki wspinaczkowe (via ferrata), tyrolka nad wodą, altany grillowe oraz wystawa poświęcona słynnemu szydłowieckiemu piaskowcowi, z którego powstały m.in. elementy elewacji Pałacu Kultury i Nauki w Warszawie. Kamieniołom stał się ważnym punktem dla miłośników adrenaliny, ale także edukacji geologicznej. Po pełnej emocji wspinaczce warto zrelaksować się także nad Zalewem Szydłowieckim. Krzywe Drzewo, czyli Drzewo Roku 2025 Nie tylko Cuda Polski: w 2025 roku szerokim echem odbił się sukces tzw. Krzywego Drzewa – 110-letniego wiązu szypułkowego rosnącego na wyspie przy zamku, który zdobył tytuł Polskiego Drzewa Roku 2025 w konkursie Klubu Gaja. Nietypowy kształt drzewa oraz kampania informacyjna uczyniły z niego jedną z najważniejszych atrakcji turystycznych miasta. Jak dojechać do Szydłowca? Do Szydłowca wygodnie dojedziemy samochodem, a cała podróż nie powinna zająć więcej niż 1,5 godziny: oczywiście jeśli jedziemy z Warszawy. Z Kielc czy Radomia jest jeszcze bliżej. Podobnie sprawa wygląda w przypadku pociągu – wtedy transport zajmie nam około 2 godzin. To sprawia, że Szydłowiec jest idealnym pomysłem na jednodniowy wypad lub weekendową przygodę. Będzie odrobina historii, będzie adrenalina, będą romantyczne chwile i relaks nad zalewem. Czego chcieć więcej? Sponsorem plebiscytu „Cudem Polski 2025” jest: Źródło: National Geographic Polska, PTTK Nasz autor Jonasz Przybył Redaktor i dziennikarz związany wcześniej m.in. z przyrodniczą gałęzią Wydawnictwa Naukowego PWN, autor wielu tekstów publicystycznych i specjalistycznych. W National Geographic skupia się głównie na tematach dotyczących środowiska naturalnego, historycznych i kulturowych. Prywatnie muzyk: gra na perkusji i na handpanie. Interesuje go historia średniowiecza oraz socjologia, szczególnie zagadnienia dotyczące funkcjonowania społeczeństw i wyzwań, jakie stawia przed nimi XXI wiek.
Czy wiecie, że na Podkarpaciu znajduje się perła renesansu? Posiadłość należąca do rodu Sapiehów została Cudem Polski
Zamek w Krasiczynie został Cudem Polski 2025 i nie ma się co dziwić, bo to wyjątkowy na skalę Polski zabytek renesansu. Ogromny i świetnie zachowany kompleks powoli staje się turystyczną perłą, a zwycięstwo w plebiscycie z pewnością mu w tym pomoże.
Malowniczo usytuowany nad Sanem zamek jest zachwycającą renesansową rezydencją, otoczoną jednym z najpiękniejszych parków w Polsce. Jego bogata historia zachwyca i jest kolejnym argumentem, by wybrać się na wycieczkę na Podkarpacie. Nic dziwnego, że zwyciężył w plebiscycie organizowanym przez „National Geographic Traveler”. Czemu Zamek Krasiczyn jest wyjątkowy? Odrobina historii Budowa zamku rozpoczęła się pod koniec XVI wieku z inicjatywy kasztelana przemyskiego Stanisława Krasickiego. Syn fundatora, Marcin Krasicki – znany mecenas sztuki – nadał rezydencji rozmach i prestiż, przekształcając ją z warownego zamku (takie budowle w XVI wieku, wraz z rozwojem broni prochowych, odchodziły już do lamusa) w reprezentacyjną siedzibę magnacką. Zamek w Krasiczynie powstał na planie czworoboku z czterema charakterystycznymi cylindrycznymi wieżami – Boską, Papieską, Królewską i Rycerską. Każda z nich symbolizuje inną wartość i zajmuje odpowiednie miejsce w przyjętym przez fundatorów porządku świata. Warto podziwiać ich przynajmniej za konsekwencję! Między basztami, po stronie wschodniej, wznosi się czworoboczna wieża zegarowa z wysokim hełmem. Kto urodził się w zamku w Krasiczynie? W zamku odbywały się nie tylko wydarzenia polityczne i dworskie, ale również te o wymiarze symbolicznym. Chociażby narodziny kardynała Adama Stefana Sapiehy, który był jednym z najważniejszych przedstawicieli rodu i duchownych Kościoła katolickiego w Polsce. To jest w zamku najbardziej wyjątkowe Wzrok w zamku przyciągają szczególnie dekoracje elewacji. Sgraffito, czyli technika polegająca na nakładaniu kilku warstw tynku i zeskrobywaniu ich w odpowiedni sposób, tworzy niezwykłe ornamenty o powierzchni aż… 7000 m2. Sgrafittowe zdobienia portretują m.in. polskich monarchów z rodu Wazów, w tym Zygmunta III (znanego z warszawskiej kolumny), Władysława IV czy Jana II Kazimierza. Park zamkowy rodziny Sapiehów z wyjątkową tradycją Było coś o historii, to teraz coś o przyrodzie. Otoczenie zamku to prawdziwy raj dla jej miłośników. Przyłączony do niego ogromny park o powierzchni 14,5 ha łączy w sobie elementy ogrodów geometrycznych z XVII wieku oraz nowsze nasadzenia. W parku rośnie ponad 200 gatunków drzew i krzewów – zarówno rodzimych, jak i egzotycznych. Szczególnie interesujący jest platan klonolistny, miłorząb dwuklapowy czy perukowiec podolski. Według tradycji, rodzina Sapiehów – właściciele zamku od XIX wieku – sadziła drzewa z okazji narodzin dzieci: dąb dla syna, lipę dla córki. Park słynie także z licznych legend: według jednej z nich, trzykrotne obejście wiekowego miłorzębu zapewnia spełnienie marzeń. Obiekt stanowi także siedlisko wielu gatunków ptaków, co dodatkowo wzbogaca doznania odwiedzających. Zwiedzanie zamku w Krasiczynie W programie zwiedzania zamku znajdziemy m.in. dziedziniec zamkowy, niezwykle bogato zdobioną kaplicę, gabinet myśliwski czy zlokalizowaną pod Basztą Boską kryptę (to dobre miejsce, prawda?). Jednymi z najciekawszych propozycji są wejście na Wieżę Zegarową oraz zwiedzanie sal tortur w głębokich podziemiach. Wyjątkowym przeżyciem jest także nocne zwiedzanie zamku z przewodnikiem-kamerdynerem. W klimacie świec i ogniska, uczestnicy mogą usłyszeć o tajemnicach i legendach zamku, a niekiedy nawet poczuć obecność Białej Damy, ducha znanego z lokalnych podań. Nie trzeba po nim wracać do domu: na terenie zamku znajduje się także klimatyczny hotel. Kiedy warto odwiedzić zamek Krasiczyn? Cud Polski z Podkarpacia zachwyca o każdej porze roku, a bogata oferta wydarzeń i możliwości noclegowe sprawiają, że to doskonały cel zarówno na weekendowy wyjazd rodzinny, jak i romantyczną podróż we dwoje. Warto zarezerwować zwiedzanie z wyprzedzeniem – zwłaszcza w sezonie turystycznym, gdy zainteresowanie zamkiem jest największe. Sponsorem plebiscytu „Cuda Polski 2025” jest: Źródła: National Geographic Polska, zabytek.pl, podkarpackie.eu Nasz autor Jonasz Przybył Redaktor i dziennikarz związany wcześniej m.in. z przyrodniczą gałęzią Wydawnictwa Naukowego PWN, autor wielu tekstów publicystycznych i specjalistycznych. W National Geographic skupia się głównie na tematach dotyczących środowiska naturalnego, historycznych i kulturowych. Prywatnie muzyk: gra na perkusji i na handpanie. Interesuje go historia średniowiecza oraz socjologia, szczególnie zagadnienia dotyczące funkcjonowania społeczeństw i wyzwań, jakie stawia przed nimi XXI wiek.
Zamek Wielkiego Księcia Witolda to jedna z ulubionych destynacji Polaków. Jesienią i zimą jest równie zachwycający
Zamek w Trokach jawi się jako enklawa spokoju, zlokalizowana w pobliżu gwarnego Wilna. Historyczna warownia zachwyca wspaniałą architekturą, ale nie tylko. Równie fascynujące są same dzieje tego niezwykłego miejsca. Co warto wiedzieć o tej niezwykłej atrakcji? Poniżej przybliżamy historię wspaniałego zamku.
Spis treści: Bajkowy zamek na wodzie Historia zamku w Trokach Kiedyś twierdza i rezydencja, dziś atrakcja turystyczna Troki to nie tylko zamek Zamek słynący z wyjątkowej lokalizacji i niezwykłej architektury w przeszłości był warownią, chroniącą Wielkie Księstwo Litewskie przed krzyżakami i reprezentacyjną rezydencją książąt. Dziś jest największą atrakcją w podwileńskich Trokach – miejscem zachwycającym swoim pięknem i historią. Bajkowy zamek na wodzie Czerwone, gotyckie wieże trockiego zamku wynurzają się z tafli jeziora Galwe, którego lustro rozlewa się w zlokalizowanych w odległości około 28 km od Wilna Trokach. Okazała warownia wznosi się na wyspie i wraz z prowadzącym do jej bram drewnianym mostem i otaczającymi ją lasami Trockiego Parku Narodowego tworzy scenerię, przywodzącą na myśl ilustrację do baśniowej opowieści. Historia zamku w Trokach Dziś otoczenie zamku emanuje absolutnym spokojem, ale nie zawsze tak było. W przeszłości warownia w Trokach była świadkiem wielu burzliwych wydarzeń. Serce Wielkiego Księstwa Litewskiego Jedyny w Europie Wschodniej zamek na wyspie nie jest pierwszym, który powstał w Trokach. Wcześniej wzniesiono tam warownię na półwyspie, w 1375 roku. Powstała, gdy wielki książę litewski Kiejstut Giedyminowicz przeniósł stolicę swojego księstwa. Decyzja ta była podyktowana strategiczną koniecznością. Wielkie Księstwo Litewskie znajdowało się wówczas pod nieustanną presją ze strony zakonu krzyżackiego. Potężny zamek na półwyspie miał być linią obronną, chroniącą kraj przed najazdami, jednak w obliczu krzyżackiej potęgi, okazał się za słaby. W 1377 roku twierdza doznała poważnych zniszczeń. Jakby tego było mało, po zamordowaniu Kiejstuta stał się areną „bratobójczych” walk, między jego synem Witoldem a Władysławem Jagiełłą. Wspierany przez Krzyżaków Witold w 1383 roku zdobył zajętą przez Jagiełłę twierdzę. Wojnę zakończyła dopiero ugoda zawarta między stryjecznymi braćmi. Tym samym Jagiełło odzyskał Troki i stał się władcą Wielkiego Księstwa Litewskiego. Zamek na wyspie miał wzmocnić linię obrony W 1404 roku wielki książę zadecydował o budowie nowej warowni w Trokach. Zamek, który w zamierzeniu miał stanowić militarne wsparcie dla zlokalizowanej na półwyspie twierdzy, powstał na największej z trzech wysp jeziora Galwe. Prace trwały cztery lata. W tym czasie powstały dwa potężne, trzykondygnacyjne skrzydła i mierzący 35 metrów stołp, w którym mieściła się kaplica i część pomieszczeń mieszkalnych. Kluczowym elementem zamku był pałac książęcy z wewnętrznym dziedzińcem, otoczony drewnianymi galeriami. O ile w pierwszej fazie dominującym materiałem był kamień, to do rozbudowy zamku użyto czerwonej cegły. Warownia zyskała wówczas styl gotycki. W trzeciej fazie skupiono się na wzmocnieniu funkcji obronnej. Masywne mury zostały dodatkowo wzmocnione. W rogach zamku wzniesiono trzy baszty, w których mieściły się składy amunicji. Dobudowano galerie, umożliwiające prowadzenie ostrzału. Z czasem rola zamku uległa zmianie Upadek potężnej twierdzy jest datowany na XVII wiek, jednak jej powolny zmierzch rozpoczął się już dwa stulecia wcześniej. Bitwa pod Grunwaldem – wydarzenie, które ugruntowało potęgę Wielkiego Księstwa Litewskiego – złamała krzyżacką potęgę. Co za tym idzie, potężna obronna warownia w dużej mierze przestał być już potrzebna. Zamek został wówczas przekształcony w reprezentacyjną rezydencję książęcą i stał się centrum dyplomacji politycznego serca Wielkiego Księstwa Litewskiego. W jego murach przyjmowano posłów i koronowane głowy z całej Europy. W latach 1413–1430 sam Władysław Jagiełło gościł tam kilkanaście razy. Symbolicznym końcem tej epoki stała się śmierć Witolda. 27 października 1430 roku wielki książę zmarł w zamkowych murach. Zanim odszedł, przekazał Jagielle władzę wielkoksiążęcą. Upadek zamku W czasie, gdy rządy sprawowali Zygmunt Stary i jego następca, Zygmunt August, zamek przeszedł kolejne przebudowy, których celem było przystosowanie go do pełnienia funkcji letniej rezydencji. To właśnie wtedy gotycka twierdza zyskała wspaniały renesansowy styl. Jednak wkrótce miała obrócić się w ruinę. Toczone w XVII stuleciu wojny z Rosją i ze Szwecją znacząco pogorszyły kondycję obiektu. Zniszczony zamek został opuszczony. Przez kolejne lata niszczał, aż w XVIII wieku pozostały po nim jedynie resztki murów. Zamek na wyspie powstał z gruzów niczym Feniks z popiołów Pierwsze plany rekonstrukcji wspaniałej niegdyś twierdzy powstały już w XIX wieku. W 1822 roku Wincenty Smokowski przerysował trzynaście fragmentów malowideł, które zdobiły jedną z sal na pierwszym piętrze. 19 lat później opublikował ich opis na łamach „Athenaeum”, wileńskiego czasopisma literacko-naukowego. W 1888 roku Imperialna Komisja Archeologiczna udokumentowała przeszłość obiektu, jednak prace konserwatorskie rozpoczęły się dopiero w XX wieku. W 1905 roku władze carskie wyraziły zgodę na konserwację i częściowa odbudowę ruin. Gdy po I wojnie światowej Troki znalazły się w granicach II Rzeczypospolitej, ruiną zajął się Stanisław Lorentz, polski konserwator zabytków. W 1929 roku zadecydował o konieczności podjęcia natychmiastowych działań w celu zachowania istniejących pozostałości. Prace w dużej mierze sfinansował własnymi środkami. Żeby móc rozpocząć konserwację, zaciągnął pożyczkę na kwotę 10 tys. złotych w Banku Gospodarstwa Krajowego. Z uwagi na brak umożliwiającej rekonstrukcję ikonografii, Lorentz nie zdecydował się na odbudowę. Zakres prac miał mieć charakter typowo konserwatorski. To podejście uległo zmianie po jego ustąpieniu ze stanowiska. Następca Lorentza, Ksawery Piwocki, rozpoczął prace rekonstrukcyjne, które kontynuował następny konserwator, Witold Kieszkowski. Odbudowano wówczas południowo-wschodnią wieżę, przysklepienia piwnic i sali na pierwszym piętrze, a także zakonserwowano pozostałości pałacu książęcego. Po II wojnie światowej pracę rozpoczętą przez Polaków kontynuowali Litwini. Do 1956 roku nadbudowano mury zamku górnego, a do 1961 – odbudowano główną wieżę. Dolny zamek doczekał się rekonstrukcji w 1971 roku. Do 1984 roku wszystkie baszty i wieża bramna były już zadaszone. Co warte podkreślenia, konserwatorzy nie przywrócili renesansowego stylu obiektu. Zamiast tego zdecydowali się na wcześniejszy gotyk. Kiedyś twierdza i rezydencja, dziś atrakcja turystyczna Od 1962 roku w zamkowych murach mieści się Muzeum Historyczne w Trokach. W zbiorach placówki znajduje się około 400 tys. eksponatów, przedstawiających historię regionu. Główne ekspozycje są zlokalizowane w pałacu książęcym i kazamatach. W pałacowych komnatach prezentowane są wystawy poświęcone wielkim książętom litewskim, dziejom zamków (na wyspie i na półwyspie) i samego miasta. Można też podziwiać tam cenne znaleziska archeologiczne. Z kolei w szesnastu salach, znajdujących się na terenie dawnych koszarów, zgromadzono bogate zbiory sztuki użytkowej. Znajdują się tam między innymi zabytkowe meble i zegary, trofea myśliwskie i wspaniałe fajki. Należy podkreślić, że w zrekonstruowanych na wzór XV-wiecznych wnętrzach można podziwiać przede wszystkim zbiory z wieków od XVIII do XX. Ten historyczny dysonans wynika z kuratorskiej konieczności. Oryginalne wyposażenie zamku nie przetrwało stuleci zniszczeń. Można zatem powiedzieć, że muzeum pełni podwójną rolę. Sama budowla przedstawia historię średniowiecznej Litwy, ale ekspozycje są przykładami późniejszej sztuki użytkowej. Czy to wada? Niekoniecznie. Dzięki tej złożoności, muzeum oferuje podróż przez kilka epok. Wydarzenia kulturalne Warto wspomnieć, że zamek nie jest wyłącznie statycznym zabytkiem. Na jego dziedzińcach regularnie odbywają się historyczne inscenizacje, średniowieczne festiwale, jarmarki, koncerty i inne wydarzenia kulturalne. Troki to nie tylko zamek Średniowieczny zamek jest główną atrakcją Trok. Główną, ale nie jedyną. W mieście do dziś zachowało się dziedzictwo Karaimów, najmniejszej mniejszości etnicznej na Litwie. W oczy rzucają się przede wszystkim tradycyjne karaimskie domy – drewniane, kolorowe budowle z trzema oknami od frontu. Zgodnie z legendą, jedno jest przeznaczone dla Boga, drugie – dla księcia Witolda, a trzecie – dla domowników. Na uwagę zasługuje także kienesa, czyli drewniany, zbudowany na planie kwadratu i przykryty charakterystycznym łamanym dachem dom modlitwy. Przez pewien czas po II wojnie światowej trocka kienesa była jedyną funkcjonującą w Europie. Wizyta w Trokach nie byłaby kompletna bez spróbowania specjałów kuchni karaimskiej. Jej sztandarowym daniem są kibiny – pierogi z ciasta drożdżowego, nadziewane siekaną baraniną. Warto też wybrać się na drugi brzeg jeziora, by zwiedzić wspaniały Pałac Tyszkiewiczów w Zatoczu. Neoklasycystyczną budowlę otacza piękny, rozległy park. Inne atrakcje, które można podziwiać w okolicy, to między innymi: bazylika Nawiedzenia Najświętszej Maryi Panny z obrazem Matki Boskiej Trockiej – najważniejsza świątynia katolicka w mieście, ufundowana przez samego księcia Witolda. Obecny budynek jest rezultatem wielu przebudów i zawiera elementy gotyku i baroku; Karaimskie Muzeum Etnograficzne – miejsce to przedstawia tradycje i zwyczaje Karaimów. Można tam zobaczyć między innymi oryginalne stroje; stara poczta – piękna drewniana budowla z kolumnami. Obecnie mieści się tam siedziba dyrekcji Narodowego Parku Historycznego w Trokach. Nasz autor Artur Białek Dziennikarz i redaktor. Wcześniej związany z redakcjami regionalnymi, technologicznymi i motoryzacyjnymi. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o historii, kosmosie i przyrodzie, ale nie boi się żadnego tematu. Uwielbia podróżować, zwłaszcza rowerem na dystansach ultra. Zamiast wygodnego łóżka w hotelu, wybiera tarp i hamak. Prywatnie miłośnik literatury.
Jak katastrofa uratowała jeden z warszawskich cudów architektonicznych. To jedno z najpiękniejszych miejsc w stolicy
Arkady Kubickiego powstały w odpowiedzi na dwa problemy, które w XIX wieku trapiły Zamek Królewski – inżynieryjny i estetyczny. Nadwiślańskie tereny, spustoszone dwiema niszczycielskimi powodziami, wymagały pilnej interwencji. To właśnie ta kryzysowa sytuacja stała się impulsem, który sprowokował powstanie jednego z najwspanialszych dzieł polskiego klasycyzmu.
Spis treści: Katastrofa impulsem do działania Kubicki stworzył projekt genialny w swojej prostocie Funkcja arkad zmieniała się na przestrzeni lat Drugie życie arkad Wznoszące się ku sklepieniu potężne ceglane łuki ciągną się na długości 195 metrów, tworząc przestrzeń, która onieśmiela skalą i zachwyca surowym pięknem. To właśnie arkady Kubickiego – prawdziwa ceglana katedra inżynierii i sztuki. Określenie ich mianem zwykłego aneksu do zamku byłoby ogromnym nietaktem. Jakub Kubicki stworzył samodzielne arcydzieło, będące namacalnym wyrazem architektonicznego geniuszu. Katastrofa impulsem do działania W czasach Królestwa Kongresowego, Warszawa pozostawała miastem o niepewnym statusie politycznym, jednak wciąż z silnym poczuciem własnej tożsamości. Zamek Królewski, mimo że znajdował się pod rosyjską kuratelą, pozostawał najważniejszym symbolem polskiego dziedzictwa. To właśnie w tej rzeczywistości Warszawę nawiedził niszczycielski żywioł – dwie powodzie, pierwsza w 1813, a druga w 1816 roku. Woda spustoszyła nadwiślańskie tereny i doszczętnie zniszczyła wybudowaną u podnóża skarpy Oficynę Tarasową. Spadzisty brzeg Wisły został poważnie naruszony i zaczął zagrażać bezpieczeństwu Zamku. Kubicki stworzył projekt genialny w swojej prostocie Misję rozwiązania tego problemu powierzono generalnemu budowniczemu rządowemu, Jakubowi Kubickiemu. W tym miejscu należy jednak wspomnieć, że monumentalna budowla nigdy nie miała być samodzielnym elementem, a jedynie fragmentem planu przebudowy całej wschodniej elewacji Zamku Królewskiego. Niestety, z powodu braku funduszy nie udało się urzeczywistnić tej wizji. Realizowany od 1818 do 1827 roku projekt stanowił odpowiedź na kilka potrzeb. Po pierwsze, długie na 195 metrów i szerokie na 9,5 metra arkady miały być murem oporowym, wzmacniającym i stabilizującym skarpę wiślaną. Po drugie, miały być rozległym tarasem, łączącym nowo zaprojektowane Ogrody Królewskie. Miejscem spacerów, oferującym widok na Wisłę i prawobrzeżną część miasta. Po trzecie, miały rozwiązywać problem ruchliwej ulicy Bocznej. Zamiast ją likwidować, Kubicki postanowił ukryć ją wewnątrz swojej konstrukcji, tworząc w ten sposób elegancki tunel. Powstało dzieło wybitne Tworząc projekt arkad, Jakub Kubicki pełnymi garściami czerpał z najlepszych wzorców neoklasycyzmu. Styl nawiązujący budowli antycznej Grecji i Rzymu preferował harmonię, prostotę, ład i symetrię. To wszystko było doskonale widoczne w dziele Kubickiego. Rdzeń konstrukcji wykonano z cegły. Dzięki temu zabiegowi, arkady zyskały surowy, ale niepozbawiony ciepła charakter. Do wykonania najbardziej reprezentacyjnych elementów, jak choćby obramowania arkad i okien, gzymsu wieńczącego i boniowania, wykorzystano szlachetny piaskowiec. Kluczowe elementy architektoniczne Styl całej konstrukcji zdefiniowały dwa podstawowe elementy: potężne arkady – siedem masywnych, ażurowych łuków, których skala miała wzbudzać podziw; sklepienia krzyżowe – wsparte na potężnych filarach, osiągnęły rozpiętość 8,5 metra. We wnętrzu hali stworzyły wrażenie ogromnej, uporządkowanej i jakby niekończącej się przestrzeni. Kunszt projektanta podkreślały wspaniałe detale. Wschodnią elewację ozdobiono okrągłymi oknami, a całość zwieńczono elegancką balustradą. Należy wspomnieć, że Kubicki wykazał się niemałą innowacyjnością, tworząc na arkadach „zielony dach”. Na sklepieniach rozsypano grubą na około pół metra warstwę ziemi, na której posadzono krzewy ozdobne i drzewa. W ten sposób płynnie połączono architekturę z krajobrazem Ogrodów Królewskich. Funkcja arkad zmieniała się na przestrzeni lat Można powiedzieć, że arkady Kubickiego są metaforycznym lustrem, w którym na przestrzeni lat odbijały się losy państwa i narodu. Co kilka dekad funkcja budowli zmieniała się stosownie do panującej w kraju sytuacji politycznej. 1827–1831 Arkady miały być nie tylko konstrukcją wzmacniającą wiślaną skarpę, ale także zadaszonym pasażem wzdłuż Wisły. I rzeczywiście, przez pierwszych kilka lat obiekt spełniał swoją pierwotną funkcję publiczną. 1831–1918 Wszystko zmieniło się po upadku powstania listopadowego, gdy budynek został przejęty przez rosyjskie wojsko. W akcie symbolicznej dominacji otwarte arkady zostały zamurowane, a monumentalne wnętrze – podzielone ścianami działowymi. W ten sposób, wspaniałe dzieło przeistoczyło się w stajnie dla carskiego Pułku Czerkiesów. 1918–1939 Po odzyskaniu przez Polskę niepodległości, funkcja arkad niemal nie uległa zmianie. Niemal, bo carskie stajnie przekształcono w garaże dla samochodów rezydującego na Zamku prezydenta Rzeczypospolitej. 1939–1945 Podczas II wojny światowej, zamek królewski został ograbiony i wysadzony w powietrze przez niemieckiego okupanta. Znajdujące się u jego stóp arkady cudem przetrwały wojenną pożogę. 1945–1995 W powojennej rzeczywistości dla arkad nie było już miejsca w panteonie narodowych zabytków. Przez niemal pół wieku wspaniały niegdyś budynek pełnił funkcję magazynów – najpierw dla Zespołu Pieśni i Tańca Wojska Polskiego, później dla robotników pracujących przy odbudowie Zamku Królewskiego. Drugie życie arkad Długie lata zaniedbań doprowadziły do poważnej degradacji zabytkowej konstrukcji. Arkady utraciły swój dawny blask, a jakby tego było mało, niestabilna skarpa ponownie zaczęła zagrażać zamkowym fundamentom. Dla władz stało się jasne, że konstrukcja wymaga natychmiastowego ratunku. Zadanie przywrócenia arkad do życia powierzono Stanisławowi Fiszerowi. Remont, który w praktyce był ogromnym przedsięwzięciem inżynieryjnym, trwał 14 lat, do 2009 roku. Kluczową kwestią było ustabilizowanie skarpy poprzez wbudowanie za historycznymi murami potężnej żelbetowej konstrukcji, która była w stanie przyjąć napór gruntu i ochronić oryginalną cegłę. Fiszer przyjął filozofię „ochrony przez transformację”. Wprowadził do konstrukcji nowoczesne elementy, jak zamykające wnętrze tafle szkła, które nie zaburzają, a harmonijnie współistnieją z historycznym otoczeniem. Dziś arkady są tętniącym życiem centrum kultury, w którym odbywa się wiele prestiżowych wydarzeń. Nasz autor Artur Białek Dziennikarz i redaktor. Wcześniej związany z redakcjami regionalnymi, technologicznymi i motoryzacyjnymi. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o historii, kosmosie i przyrodzie, ale nie boi się żadnego tematu. Uwielbia podróżować, zwłaszcza rowerem na dystansach ultra. Zamiast wygodnego łóżka w hotelu, wybiera tarp i hamak. Prywatnie miłośnik literatury.
Weszłam nocą do zamku w Malborku – to, co zobaczyłam, zostanie ze mną na długo
Zamek w Malborku przyciąga nie tylko miłośników historii. Oświetlona nocą twierdza, duchy krzyżaków, Marianek i zrekonstruowana Madonna – to tylko część atrakcji, jakie czekają na turystów.
Spis treści: Odbudowana z ruin i legend – niezwykła historia zamku w Malborku Gdzie spotkasz Jagiellończyka i Marianek do Ciebie przemówi Bulwary, kajaki i duchy przeszłości – okolice Malborka z innej perspektywy Przed wizytą w Malborku – ceny, noclegi i rowerowe szlaki Popilnuj – proszę Marianka, brązową figurkę zawadiackiego rycerza uprawiającego najwyraźniej fitness na barierkach przed zamkowymi kasami. Pod opieką tej maskotki Malborka zostawiam rower i ruszam na nocne zwiedzanie 21-hektarowej, najpotężniejszej twierdzy gotyckiej średniowiecznej Europy wpisanej na listę światowego dziedzictwa UNESCO. Odbudowana z ruin i legend – niezwykła historia zamku w Malborku Zamek w Malborku robi wrażenie od pierwszego spojrzenia. Patrzę na gigantyczny, 8-metrowy posąg Madonny o migdałowych oczach odzianej w zdobne szaty – zdaje się wychodzić z zewnętrznej niszy prezbiterium kościoła NMP na Zamku Wysokim. – Jej postać w chwili powstania w 1340 r. uważana była za największą figurę średniowiecznej Europy. Przez 600 lat strzegła Marienburga nazwanego tak od patronki zakonu krzyżackiego. W 1945 r. zniszczyła ją, dużą część zamku i 80% Starego Miasta artyleria „wyzwolicielskiej” Armii Radzieckiej – opowiadają ubrani w białe płaszcze z czarnym krzyżem Bogusław Krauze i Piotr Topolski. To przewodnicy i członkowie Fundacji Mater Dei, spiritus movens powrotu zrekonstruowanej z tysięcy kawałków Matki Boskiej na swoje miejsce dopiero w 2016 r. Szklana mozaika wywołująca efekt połysku sprowadzona została z Wenecji, natomiast elementy pokryte złotem wykonane zostały w Gdańsku. Angażował się w to przedsięwzięcie nawet Bruno Plater, wówczas wielki mistrz działającego do dziś zakonu krzyżackiego, choć Malbork jako stolica państwa zakonnego był krócej w jego władaniu (1309–1457) niż potem w polskim (do rozbiorów, gdy przypadł Prusom). Krążę po oświetlonym reflektorami punktowymi zamku. Posiadał innowacyjny system ogrzewania podłogowego, starzy zakonnicy leczeni w tutejszym szpitalu-przytułku dostawali posiłki wcześniej niż sam wielki mistrz. Zastawiony stół pokazuje bogate menu rycerzy, czyli dietę średniowiecza: dziczyzna, ptactwo, wołowina, ryby, kasza, groch, ryż, bakalie i egzotyczne przyprawy. W refektarzu ze sklepieniem krzyżowo-żebrowym wspartym na jednym centralnie umieszczonym filarze mijam się z dyskretnym... duchem w brązowym habicie niosącym latarnię. Zza pięknych oryginalnych witraży słyszę niewidzialne gregoriańskie chóry. Bajka! Gdzie spotkasz Jagiellończyka i Marianek do Ciebie przemówi Zaopatrzona w mapy wyruszam spod zamku rowerem (świetne trasy dla jednośladów!). Cegły z ruin Starego Miasta powędrowały po wojnie do Warszawy w ramach propagandowej akcji nowej władzy „Cały naród buduje swoją stolicę”. Dlatego teraz tylko pojedyncze ocalałe budynki z czerwonej cegły prześwitują pomiędzy powojenną już zabudową. W sąsiadującej z zamkiem malborskiej farze, pieczołowicie odnowionej właśnie przez opiekujących się nią orionistów, podziwiam bezcenne, bogato złocone środkowe kwatery szaf ołtarzowych ze scenami Zwiastowania, Koronacji NMP i Bożego Ciała. Narratorem startującej przy zamku multimedialnej ścieżki edukacyjnej w odrestaurowanej części murów miejskich jest Marianek „gadający” z infokiosków. Zachwyca mnie odnowiona pięciokondygnacyjna Brama Garncarska dekorowana ostrołukowymi blendami. W centrum, na placu Miejskim otoczonym kawiarenkami, niemal galopuje mi naprzeciw Kazimierz Jagiellończyk na koniu, który w 1457 r. triumfalnym wjazdem do Malborka rozpoczął tu polskie panowanie. Wrażenie ruchu potęguje sąsiadująca z monumentem tańcząca fontanna. Jestem u wylotu ul. Kościuszki ze stylizowaną (tylko kształtem) na kamieniczki zabudową – to dawna Lang­strasse, gdzie natykam się na jedną z 24 tablic z funkcją fotoplastikonu z kodami QR. Czarno-białe fotografie w ten sposób poprowadzonej ścieżki historycznej odsyłają do wcześniejszych dziejów wybranych miejsc, które bliżej poznaję w pobliskim Muzeum Miasta Malborka zainstalowanym w jednej z najpiękniejszych, zachowanych XIX-wiecznych willi. Bulwary, kajaki i duchy przeszłości – okolice Malborka z innej perspektywy Zjeżdżam na wyremontowane przed kilkoma laty Bulwary nad Nogatem i sunę wygodną ścieżką rowerową z obfitością ławek i punktów panoramicznych w formie drewnianych podestów. Pstrykam selfie z kolejnym Mariankiem, który z kroniką miejską na kolanach przycupnął sobie nieopodal budki z książkami na wymianę. Mijam żółty budyneczek wypożyczalni sprzętu pływającego. Piramida błękitnych kajaków kusi wyprawą po Pętli Żuławskiej. Licząca aż 303 km droga wodna łączy ze sobą szlaki Wisły, Nogatu, Motławy, Pasłęki, Zalewu Wiślanego i Kanału Elbląskiego. Zostawiam za sobą zabudowania, a po prawej stronie, za płynącą stalowo-szarą rzeką, otwierają się przede mną płaskie niczym stół żyzne pola Żuław Wiślanych, rozległej doliny deltowej królowej polskich rzek. Kończy się wygodna ścieżka rowerowa i wpadam w leśny dukt. Odkryte łydki smagają pokrzywy – nie jeździ tu wiele osób, choć szlak jest oznakowany. Pozostałości fortyfikacji Festung Marienburg: betonowe punkty obserwacyjne, stanowiska ogniowe, schrony, znajdują się w większości poza nim, choć blisko. Wracam pod zamek. Rozparta na ławce na bulwarze chłonę z zachwytem filmowy zachód słońca rozlewający się paletą ciepłych barw nad Nogatem. Również ze względu na niego nie można Malborka „zaliczyć” w jeden dzień! Przed wizytą w Malborku – ceny, noclegi i rowerowe szlaki Zwiedzanie zamku w Malborku Trasy zwiedzania: historyczna, spacerowa, nocna Bilety: normalny: od 90 zł ulgowy: od 70 zł bilet łączony (Malbork, Sztum, Kwidzyn): dostępny Dzieci do lat 7: wstęp wolny Zniżki: m.in. Karta Dużej Rodziny, grupy zorganizowane Oficjalna strona zakupu biletów: bilety.zamek.malbork.pl Nocleg Hotel Grot (3*) – aktualnie od 199 zł za pokój jednoosobowy Hotel Dedal (2*) – od 165 zł za pokój jednoosobowy Warto wiedzieć 590-kilometrowy Szlak Kopernikowski łączy miejscowości związane z życiem astronoma (Warmia, Mazury, Pomorze, Kujawy) Rowerowy Szlak Zamków Gotyckich – rozpoczyna się w Malborku i ma 171,65 km Źródło: archiwum National Geographic Traveler, zamek.malbork.pl Nasza ekspertka Anna Kłossowska Od blisko dwóch dekad (z przerwą) współpracuję z National Geographic Traveler, byłam nawet częścią redakcji magazynu. Na jego łamach piszę najczęściej o Bel Paese, Pięknym Kraju, czyli o Włoszech. Italii poświęciłam kilka moich przewodników. Są wśród nich bestsellerowe „Włochy, jakich nie znacie” opatrzone żółtą ramką i wyróżnione w konkursie Granice.pl Choć z wykształcenia jestem muzykiem i polonistką, dziennikarskie (studia podyplomowe polskie i francuskie) i włoskie pasje zaszczepił we mnie Dziadek, w międzywojniu korespondent IKC z Rzymu i Adwokat Świętej Roty Rzymskiej. Wcześniej pracowałam m.in. w Prawie i Gospodarce oraz Życiu Warszawy. Pilotuję wycieczki do Italii i oprowadzam Włochów po Warszawie. Prowadzę bloga https://italiannawdrodze.blogspot.com/ Uwielbiam antyk, podróże ad hoc, gotowanie i naturalnie espresso.
Zamek, o którym zapomniała Polska. Fredro pisał tu „Zemstę”?
Poziomem popularności nawet nie zbliża się do zamku Książ w Wałbrzychu czy słynnego Ogrodzieńca, mimo to zamek Kamieniec w Korczynie-Odrzykoniu potrafi zaskoczyć. Jak piszą turyści, aura tego miejsca jest „nie do podrobienia”.
Spis treści: Zamek Kamieniec i Aleksander Fredro – historia, która przetrwała upadek Rzeczypospolitej Lata PRL i kryzys lat 90. – trudna historia odbudowy zamku Kamieniec Zamek Kamieniec dziś – godziny otwarcia, bilety i opinie turystów Zamek Kamieniec w Korczynie-Odrzykoniu (województwo podkarpackie) spodoba się głównie miłośnikom dawnych ruin, legend i historii, którzy w trakcie wycieczek wolą unikać tłumów. Obiekt ten – w rankingu popularności – jest bowiem daleko w tyle za innymi turystycznymi perłami, takimi jak zamek w Malborku, Ogrodzieniec czy zamek Czocha. Zaskakuje jednak ciekawą historią i aurą tajemnicy. Zamek Kamieniec i Aleksander Fredro – historia, która przetrwała upadek Rzeczypospolitej Pierwsze wzmianki o zamku pochodzą z 1348 roku. Wówczas Kamieniec był własnością króla Kazimierza Wielkiego. Kilkadziesiąt lat później został podarowany przez Władysława Jagiełłę podkanclerzemu Klemensowi z Moskorzewa. To on rozbudował obiekt, który wkrótce stał się jego rezydencją. W kolejnych latach zamek się zmieniał, podobnie jak jego właściciele. Ostatecznie rola Kamieńca jako warowni i punktu strategicznego skończyła się w pierwszej połowie XVII w. „Podczas potopu szwedzkiego zamek poważnie ucierpiał i pomimo remontów podejmowanych przez kolejnych właścicieli, w połowie XVIII w. coraz bardziej chylił się ku upadkowi, a w 1786 roku był już zrujnowany” – czytamy na oficjalnej stronie poświęconej budowli. Przemiana zamku w ruinę symbolicznie wiązana jest z upadkiem Rzeczypospolitej. Jednocześnie coraz częściej obiekt zaczynał gościć w krainie sztuki; widok budowli pojawiał się na płótnach słynnych artystów. Jednym z nich był Jan Matejko. W 1860 roku stworzył cykl rejestrujący wygląd Odrzykonia. Warto zaznaczyć, że budowla jest także kojarzona z literaturą. W 1829 roku ówczesny kapitan armii napoleońskiej, hrabia Aleksander Fredro dzięki małżeństwu z Zofią Jabłonowską został właścicielem zamku odrzykońskiego. Lata PRL i kryzys lat 90. – trudna historia odbudowy zamku Kamieniec W okresie PRL-u rozpoczęto prace konserwatorskie obiektu. W roku 1952 zabezpieczono najbardziej zagrożone odcinki elewacji, prowadzono tam również badania archeologiczne. Z wieloetapowego projektu i planu modernizacji tylko część została wykonana. Prawdziwy kryzys nadszedł w 1990 roku, wówczas prace zostały wstrzymane decyzją wojewody. „Nastąpił trudny okres dla obiektu, faktycznie pozbawionego opieki właścicielskiej, skazanego na dewastację wandali i pseudoturystów. Zamek położony na granicy dwóch gmin: Korczyny i Wojaszówki, stał się problemem zarówno dla służb konserwatorskich, jak i władz samorządowych” – czytamy na stronie obiektu. Osiem lat później komisyjnie budowla została uznana za własność Skarbu Państwa i oddana mu w wieloletnią dzierżawę. Zamek Kamieniec dziś – godziny otwarcia, bilety i opinie turystów Obecnie tajemnicze ruiny zamku można zwiedzać codziennie w okresie od 25 kwietnia do 31 października w godz. 10:00 do 17:00. Poza sezonem obiekt jest niedostępny dla turystów indywidualnych z uwagi na trudne warunki terenowe oraz prowadzone prace konserwatorskie. Bilet wstępu umożliwiający zwiedzanie ruin zamku Kamieniec oraz interaktywnej sali tortur kosztuje 15 zł dla osoby dorosłej i 11 zł dla młodzieży szkolnej. Na miejscu organizowane są również kreatywne warsztaty dla dzieci z zakresu ceramiki. Biorąc pod uwagę opinie internautów zamieszczane w sieci, największym atutem tego miejsca jest aura tajemniczości i walory historyczne. „Kameralny zamek i piękne widoki”, „Bardzo ciekawy obiekt”, „Idealne miejsce pokazujące piękno historii i jej ulotne chwile” – czytamy w opiniach turystów. Źródło: zamekkamieniec.pl Nasza ekspertka Wiktoria Szydło Dziennikarka i miłośniczka dalekich wypraw rowerowych, okazjonalnie poetka. Z pasją pisze o ciekawych miejscach, zapomnianych szlakach oraz niestworzonych – i tych realnych – historiach.
Ten zamek był zamknięty przez 5 lat. Teraz zachwyca każdego, kto przekroczy jego próg
Powstał na zlecenie Wilhelma Zdobywcy ponad 900 lat temu. Po pięcioletnim remoncie na zamek w Norwich w Anglii powrócili turyści. Zamek ożył – mówią pierwsi zwiedzający, którzy czują jakby przenieśli sie do czasów średniowiecza.
To była jedna z największych inwestycji związanych z dziedzictwem historycznym w Wielkiej Brytanii w ostatnich latach. Na renowację zamku w Norwich wydano w przeliczeniu na złotówki ponad 130 mln złotych. Najbardziej dostępny zamek Wielkiej Brytanii Zamek w Norwich to imponująca budowla o bogatej i złożonej historii. Na przestrzeni wieków pełniła wiele różnych funkcji. Jest to jeden z największych i najlepiej zachowanych normandzkich zamków w Anglii. Teraz zamek ten stał się najbardziej dostępnym w Wielkiej Brytanii. Po remoncie turyści mogą wejść na wszystkie jego poziomy – od piwnic po dach, z którego można podziwiać spektakularne widoki. Jest to zasługą położenia twierdzy na największym w Anglii wzgórzu usypanym ręką człowieka. Muzealnicy starannie zaaranżowali wnętrza. Są odtworzone i umeblowane tak, aby oddać autentyczny klimat klimat życia w normańskim zamku królewskim. Oprócz tego, dzięki interaktywnym i immersyjnym instalacjom, zwiedzający mogą podziwiać spektakularne widoki na miasto. Spektakularna wystawa Gwoździem programu w czasie zwiedzania zamku jest nowa stała wystawa przygotowana przez współpracy z Muzeum Brytyjskim w Londynie. Znajduje się na niej ponad 900 średniowiecznych artefaktów – od podboju Normanów po panowanie Henryka VIII. Ekspozycję podzielono na trzy części poświęcone trzem kluczowym aspektom średniowiecznego społeczeństwa – chłopom, szlachcie i Kościołowi. Wśród najciekawszych zabytków są kunsztownie wykonane astrolabium, skarb odkryty niedawno przez detektorystów, ale też przedmioty znalezione w kanałach zamkowych. Zamek w Norwich i jego historia Zamek w Norwich początkowo pełnił funkcję rezydencji. Powstał na zlecenie Wilhelma Zdobywcy (1066–1087) po podboju Anglii przez Normanów. Ze względu na dużą skalę projektu budowlę ukończył jego syn, króla Henryk I w 1121 roku. Wapień do jego budowy pozyskano z Normandii. Zamek pełnił funkcję więzienia od początku XIII do końca XIX wieku. Jego bryła jest bardzo charakterystyczna. Zamek ma kształt dużego, prostokątnego, kamiennego obwarowania zwanego donżonem lub wieżą obronną. Zbudowany jest z jasnego wapienia, co nadaje mu solidny i ponadczasowy wygląd. Narożniki są wzmocnione przyporami. Średniowieczne miasto Norwich było drugim co do wielkości miastem miastem w Wielkiej Brytanii po Londynie. Stąd powstanie imponującego zamku nie powinno nikogo dziwić. Źródło: Norfolk Museums Service Nasz autor Szymon Zdziebłowski Dziennikarz naukowy i podróżniczy, z wykształcenia archeolog śródziemnomorski. Przez wiele lat był związany z Serwisem Nauka w Polsce PAP. Opublikował m.in. dwa przewodniki turystyczne po Egipcie, a ostatnio – popularnonaukową książkę „Wielka Piramida. Tajemnice cudu starożytności” o największej egipskiej piramidzie. Miłośnik niewielkich, lokalnych muzeów. Uwielbia długie trasy rowerowe, szczególnie te prowadzące wzdłuż rzek. Lubi poznawać nieznane zakamarki Niemiec, zarówno na dwóch kółkach, jak i w czasie górskiego trekkingu.
300 lat stał w ruinie. Dziś ten małopolski zamek zachwyca jak nigdy
Muszyna to malownicze miasteczko, przez lata kojarzone głównie z wodą mineralną. Dziś przyciąga także zamkiem, który po setkach lat wreszcie odzyskał dawny blask. Teraz jest dumą nie tylko Muszyny, ale całego regionu.
W tym artykule: Malowniczy zamek na szczycie góry Zamek w Muszynie – praktyczne informacje Zamek w Muszynie nagrodzony w plebiscycie Travelera Droga do zamku nie jest długa, choć ostre podejście może wywołać lekką zadyszkę. Idę wzdłuż potoku Szczawnik, od ulicy Zazamcze, wśród drzew i ich imponujących korzeni. Po drodze mijam kapliczkę Matki Bożej Królowej Polski, zwaną również kapliczką Matki Boskiej Dobrej Rady. Ufundował ją jeden z mieszkańców, któremu przyśniła się ponoć Maryja stojąca na skale. Czy coś wyprosił, nie wiem, ale widać miał za co dziękować. Uwielbiam takie cudowne historie, ale nie tylko. Zanim przyjechałam do odnowionej po kilkuset latach twierdzy, dobrze znałam już opowieść o jednym z mieszkańców zamku, niejakim Pawle z Przemankowa. Zważywszy na jego awanturniczy charakter, nic dziwnego, że przetrwała do naszych czasów. Postać jest jak najbardziej prawdziwa. Był bowiem biskupem, który służył jako kanclerz Bolesławowi V Wstydliwemu, księciu krakowskiemu (od 1243 r.) i sandomierskiemu (od 1232 r.). Wcale mu to nie przeszkodziło, a może wręcz pomogło, w porwaniu i zhańbieniu mniszki z klasztoru klarysek w Skale czy założeniu na zamku haremu. Jak było naprawdę, pewnie już się nie dowiemy. Za to plotki na pewno dodają pikanterii temu miejscu. Przypominam sobie je wszystkie, przechodząc przez drewniany most przerzucony nad suchą szosą, który prowadzi wprost na zamek. Malowniczy zamek na szczycie góry Jeszcze kilka lat temu zwiedzanie twierdzy było niemożliwe. Straszyły tu ruiny, duchy pewnie też, a resztki warowni były przez całe lata rozkradane. Patrzę z podziwem, jak kunsztownie odsłonięto fundamenty murów, pieczołowicie odbudowano basztę do wysokości trzech pięter i postawiono taras widokowy. To wisienka na torcie. Rozpościera się stąd obłędna panorama zarówno na miasto, zakole Popradu, jak i dalszą okolicę. Wyobrażam sobie, jak dobrze było widać stąd wroga, towary spławiane rzeką oraz szlak handlowy biegnący wzdłuż Popradu. Choć szczyt na górze Baszta (zwanej też Górą Zamkową) to zaledwie 527 m n.p.m., daję głowę, że średniowieczna warownia, którą tu postawiono w XVI w., spełniała wszystkie funkcje idealnej strażnicy. Patrzę z tarasu na malowniczą rzekę, która miękko wcina się w brzegi, na uzdrowisko Muszynę i okoliczne wzniesienia Beskidu Sądeckiego. Strach pomyśleć, że gdyby nie upór włodarzy miasta, warownia, która dziś króluje nad Muszyną, niszczałaby dalej. Na szczęście udało się jej przywrócić zapomniany blask, by mogła po 300 latach nie tylko zachwycać, ale też opowiadać historię. Jej szczegóły poznacie na każdym piętrze średniowiecznej fortecy, a także w południowej części, w miejscu dawnej letniej rezydencji biskupów krakowskich, gdzie znajduje się sala wystawiennicza. Warto posłuchać opowieści o wielowiekowej przeszłości zamku, a także poznać legendy o zakopanych tu skarbach. <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2025/04/AdobeStock631706234-1-f4a1709.jpeg" width="5464" height="3640" alt="Odbudowa zamku w Muszynie nie była łatwa. Nie zachowały się plany, ryciny czy obrazy, które jednoznacznie określałyby pierwotny wygląd warowni" title="Odbudowa zamku nie była łatwa. Nie zachowały się plany, ryciny czy obrazy, które jednoznacznie określałyby pierwotny wygląd warowni" /> Były na tyle żywe, że przez całe dziesięciolecia poszukiwacze plądrowali ruiny. Nic podobno nie znaleźli. Tak więc jeśli prawdą jest, że pewien muszyński starosta w czasie potopu szwedzkiego ukrył w lochach zamku skarb i nakazał go strzec skamieniałemu chłopcu i dziewczynce, to wciąż gdzieś jest. Zamek powstawał w XVI w. na szczycie Koziejówki, niedaleko innych wzniesień, choćby Wielkiego Łazka czy Nowińskiej Góry. Dziś grzbiet porośnięty jest gęstym lasem; jego zachodnie stoki wpadają do wód Szczawnika, wschodnie do Jastrzębika. Jastrzębik to nie byle jaki potok, słynie nie tylko z mineralnych właściwości, ale też z mofety. Za tą tajemniczą nazwą kryje się otwór, z którego niczym z brzucha ziemi wydobywają się gazy. Idę dalej, do źródełka obok łemkowskiej cerkwi, z którego można pić bogatą w szczawiany wodę. I z niej też słynie Muszyna, która zawsze wita mnie rześkim powietrzem i zapachem mchów porastających rzeczne brzegi i kamienie. Podobno to właśnie od nich swoją nazwę wzięła ta uzdrowiskowa miejscowość, w której leczy się m.in. choroby układu oddechowego. Mnie chyba jednak bardziej leczą tutaj drzewa i dobre opowieści. Zamek w Muszynie – praktyczne informacje Ci, którzy wybierają się na zamek autem, mogą skorzystać z bezpłatnych parkingów położonych wzdłuż rzeki Szczawnik. Stamtąd kierujemy się za znakami na zamkowe wzgórze. Ścieżka to dość strome 300-metrowe podejście, które pokonamy w 10 min. Na teren zamku nie można zabierać psów, wyjątek stanowi pies przewodnik. Zamek można zwiedzać od kwietnia do listopada. Ceny biletów: dzieci do 12. roku życia – bezpłatnie, bilet normalny – 10 zł, a ulgowy 6 zł. W Muszynie warto zobaczyć także Ogrody Sensoryczne, parki zdrojowe, pijalnie wód i rynek. Zamek w Muszynie nagrodzony w plebiscycie Travelera Przypomnijmy, że zamek w Muszynie został nagrodzony tytułem „Cudu Polski 2024” w plebiscycie magazynu National Geographic Traveler. Łącznie o miano „nowego cudu” walczyły trzy miejsca z woj. małopolskiego. Wśród nominowanych znalazła się także Brama w Gorce oraz Chochołów. Pełna lista zwycięzców plebiscytu Cuda Polski 2024: Dolnośląskie – Twierdza Srebrna Góra; Kujawsko-Pomorskie – Pałace w Ostromecku; Lubelskie – Chełmskie Podziemia Kredowe; Lubuskie – Park Dworski w Iłowej; Łódzkie – Centralne Muzeum Włókiennictwa z Łódzkim Parkiem Kultury Miejskiej; Małopolskie – Zamek w Muszynie; Mazowieckie – Wzgórze Tumskie w Płocku; Opolskie – Fabryka Robotów w Mosznej; Podkarpackie – Zamek w Łańcucie; Podlaskie – Prawosławny skit w Odrynkach; Pomorskie – Bory Tucholskie; Śląskie – Bielsko-Biała; Świętokrzyskie – Muzeum Archeologiczne w Wiślicy; Warmińsko-Mazurskie – Lidzbark Warmiński; Wielkopolskie – Pyzdry; Zachodniopomorskie – Darłowo. Źródło: National Geographic Traveler Polska Nasz ekspert Katarzyna Kachel Dziennikarka, redaktorka, terapeutka i trenerka oddechu, autorka książek. Absolwentka filologii polskiej, miłośniczka kina, jedzenia i podróży – zarówno tych bliskich, w głąb siebie, jak i dalszych. Stroni od głównych atrakcji turystycznych i luksusowych hoteli, nie przepada za poleceniami w stylu „Musisz to zobaczyć!”. Interesuje ją człowiek oraz pamięć miejsca; fascynują ją regiony pogranicza i przestrzenie nieoczywistych styku. Chętnie schodzi z utartych szlaków.
„Polski” Lancelot trafi do 3D. Archeolodzy dokumentują unikatowe malowidła
Najstarsze w Polsce zachowane drewniane stropy i średniowieczne malowidła z wizerunkiem sir Lancelota zostaną zdigitalizowane. Archeolodzy zaprezentowali szczegóły projektu badawczego w wieży z Siedlęcina. Być może uda się odkryć nieznane dotąd fragmenty polichromii.
To miejsce nie jest znane wielu osobom. Znajduje się nieco w cieniu bardziej potężnych zabytków, takich jak chociażby Zamek Książ. Tymczasem średniowieczna wieża w Siedlęcinie jest jednym z najbardziej unikatowych zabytków na terenie Polski. „Komiks” z legendarnym Lancelotem Największą atrakcją kamiennej wieży są polichromie z lat 1320-1330. Wykonali je artyści ze szwajcarsko-niemieckiego pogranicza. Na ścianie widać wiele postaci. Jest przedstawienie św. Krzysztofa niosącego Chrystusa. Ten święty był w średniowieczu jednym z patronów rycerzy. W tej epoce uważano, że każdy rycerz powinien być posłuszny swemu władcy, jak wspomniany św. Krzysztof. Ale to, co elektryzuje naukowców i pasjonatów historii, to przedstawienie widoczne na prawo od wizerunków świętego. Są to jedyne na świecie średniowieczne malowidła zachowane w miejscu wykonania, na których przedstawiono epizody z życia legendarnego sir Lancelota z Jeziora. Był on jednym z rycerzy Okrągłego Stołu. Widzimy Lancelota, który po różnych przygodach pokonał w pojedynku złego rycerza Tarkwina i uwolnił z niewoli kilku rycerzy króla Artura. W ten sposób zdobył uznanie innych rycerzy Okrągłego Stołu. Dalej widać prawdopodobnie Lancelota klęczącego przed królem Arturem. Z kolei w górnym pasie malowideł przedstawiony jest zamek Camelot i królowa Ginewra wraz z dwórkami. Na przejażdżkę zaprasza ją Lancelot w otoczeniu dworzan i rycerzy. Na innym malowidle widzimy Lancelota i Ginewrę trzymających się za ręce. Wieża w Siedlęcinie – pora na digitalizcję Naukowcy postanowili zdigitalizować całą wieżę, łącznie z jej malowidłami. – Dokumentacja cyfrowa objęła zarówno skaning laserowy 3D kilkoma rodzajami skanerów, jak i wysokiej rozdzielczości fotografię cyfrową oraz fotogrametrię – wyjaśnia prof. Radosław Palonka z Instytutu Archeologii UJ. Dołączył on do zespołu, który prowadzi badania w wieży od 2008 roku pod kierunkiem dr. Przemysława Nocunia z tego samego instytutu. Celem nowego przedsięwzięcia jest chęć udokumentowania obecnego stanu zachowania malowideł i wieży. Ale to nie wszystko. Dzięki zaawansowanemu oprogramowaniu cyfrowemu naukowcy liczą na dojrzenie fragmentów malowideł niewidocznych dziś gołym okiem. Docelowo, na podstawie skaningu laserowego, eksperci cyfrowo odtworzą nieistniejące już dziś elementy wieży, których obecność można wywnioskować na podstawie archiwaliów lub udokumentowanych śladów. Wieża w Siedlęcinie – to musisz wiedzieć Wieża mieszkalna w Siedlęcinie jest jednym z najlepiej zachowanych obiektów tego typu w Polsce. Wykonano ją z kamienia na planie zbliżonym do prostokąta o wymiarach 20 na 14,5 m. Jej fundatorem był Henryk I, książę jaworski. Posiadała sześć kondygnacji: piwnice, parter, trzy piętra mieszkalne oraz chodnik bojowy z krenelażem. Całość otoczono murem obronnym i fosą. Na przestrzeni stuleci ulegała przebudowom. – Stropy wewnątrz wieży są oryginalne. Dużo ciekawych informacji przyniosły nam ich badania dendrochronologiczne. Poznaliśmy nie tylko konkretne lata, ale nawet pory roku, w których ścinano drzewa wykorzystane w trakcie wznoszenia wieży – wskazuje dr Nocuń. I tak drewno użyte do budowy stropu nad parterem ścięto wiosną i latem 1313 roku, nad pierwszym piętrem na przełomie 1313 i 1314 roku, nad drugim piętrem – wiosną 1314, a nad trzecim piętrem już na przełomie 1314 i 1315 roku. Wieża pełniła funkcję rezydencji mieszkalnej. Posiadała także walory obronne, co było charakterystyczne dla tego typu budowli w średniowieczu. Zlokalizowano ją w strategicznym miejscu, przy przeprawie przez rzekę Bóbr. Był to też ważny punkt na szlaku komunikacyjnym biegnącym z Łużyc i Czech przez Kotlinę Jeleniogórską na północ, wzdłuż Bobru. Źródło: Uniwersytet Jagielloński Nasz autor Szymon Zdziebłowski Dziennikarz naukowy i podróżniczy, z wykształcenia archeolog śródziemnomorski. Przez wiele lat był związany z Serwisem Nauka w Polsce PAP. Opublikował m.in. dwa przewodniki turystyczne po Egipcie, a ostatnio – popularnonaukową książkę „Wielka Piramida. Tajemnice cudu starożytności” o największej egipskiej piramidzie. Miłośnik niewielkich, lokalnych muzeów. Uwielbia długie trasy rowerowe, szczególnie te prowadzące wzdłuż rzek. Lubi poznawać nieznane zakamarki Niemiec, zarówno na dwóch kółkach, jak i w czasie górskiego trekkingu.
Najpiękniejszy zamek w Polsce na prestiżowej liście – wiążą się z nim tajemnice II wojny światowej
Zamek Książ trafił na prestiżową listę Pomników Historii. Oprócz wspaniałych komnat i ogrodów kryje także system tuneli o nieznanym przeznaczeniu. Do dziś badacze próbują ustalić, jaki był powód ich wykonania w czasie II wojny światowej.
Spis treści: Książ na liście Pomników Historii Książ – wszystko, co musisz wiedzieć Zamek Książ jest jednym z najbardziej znanych i popularnych wśród turystów założeń obronnych w Polsce. Wrażenie robi nie tylko wspaniała architektura i usytuowanie pałacu, ale tez niezwykła historia, w której nie brakuje legend i tajemnic. Zamek ten wraz z przylegającym parkiem trafił właśnie na prestiżową listę Pomników Historii. Co to oznacza? Książ na liście Pomników Historii Pomnik Historii to jedna z pięciu form ochrony zabytków. Wpis na tę listę jest zarezerwowany dla zabytków nieruchomych o wyjątkowym znaczeniu dla dziedzictwa kulturowego Polski. Książ jest 133 lokalizacją, którą wpisano na tę listę. Znajdują się na niej m.in.: Zamek piastowski w Międzyrzeczu; Biskupin– rezerwat archeologiczny; Gdańsk – Twierdza Wisłoujście; Góra Św. Anny – komponowany krajobraz kulturowo-przyrodniczy; Kazimierz Dolny; Kraków – historyczny zespół miasta; Wrocław– Hala Stulecia; Żyrardów– XIX-wieczna Osada Fabryczna. Książ – wszystko, co musisz wiedzieć Zamek w Książu wzniesiony w latach 1288-92 dla księcia świdnicko-jaworskiego Bolka I zwanego Surowym. Należy do nielicznej grupy zachowanych zamków piastowskich. Na przestrzeni kilku stuleci twierdzę zamieszkiwało wiele rodzin szlacheckich, w tym potężny ród Hochbergów. To oni w latach 1509–1941 rozbudowali zamek. W XVIII wieku Konrad Ernest Maximilian von Hochberg zainicjował pierwszą wielką przebudowę zamku. Stworzono wtedy reprezentacyjne skrzydło barokowe. Podczas II wojny światowej Książ zajęli niemieccy okupanci. Hitlerowcy stworzyli pod zamkiem system tuneli. Ich zastosowanie do dziś jest owiane tajemnicą. Po II wojnie światowej Książ popadł w ruinę, został też wyrabowany przez Sowietów. Dopiero w latach 1956–1962 zamek został objęty ochroną przez Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków we Wrocławiu. Zabezpieczono drzwi i okna, co uniemożliwiło dalsze grabieże. Turyści mogą dziś poznawać zagadki Książa. Udostępniono dla nich liczne komnaty, tarasy i ogrody. Śmiałkowie mogą nawet wejść do części podziemnych tuneli. Zamek powoli ujawnia swoje tajemnice. Na przykład w ubiegłym roku udało się poznać twórcę zaginionych ogrodów wokół Książa. Źródła: Narodowy Instytut Dziedzictwa, Zamek Książ Nasz autor Szymon Zdziebłowski Dziennikarz naukowy i podróżniczy, z wykształcenia archeolog śródziemnomorski. Przez wiele lat był związany z Serwisem Nauka w Polsce PAP. Opublikował m.in. dwa przewodniki turystyczne po Egipcie, a ostatnio – popularnonaukową książkę „Wielka Piramida. Tajemnice cudu starożytności” o największej egipskiej piramidzie. Miłośnik niewielkich, lokalnych muzeów. Uwielbia długie trasy rowerowe, szczególnie te prowadzące wzdłuż rzek. Lubi poznawać nieznane zakamarki Niemiec, zarówno na dwóch kółkach, jak i w czasie górskiego trekkingu.
Turyści nie mogą uwierzyć, że to w Polsce. Ten zamek to hit Jury!
Zamek Rabsztyn, choć mniej znany niż Ogrodzieniec, to prawdziwa perła Jury Krakowsko-Częstochowskiej. Po kompleksowej rekonstrukcji, przyciąga nie tylko miłośników historii, ale też rodziny z dziećmi i fotografów. Sprawdź, co skrywa ten zaskakujący zabytek w Małopolsce.
Spis treści: Rabsztyn zamiast Ogrodzieńca? Ten zamek zyskuje popularność Zwiedzanie zamku Rabsztyn – ceny i atrakcje Co jeszcze zobaczyć w Rabsztynie? Zamek Ogrodzieniec to najbardziej znany klejnot Jury Krakowsko-Częstochowskiej, ale – jak się okazuje – jest ich więcej. Inne urokliwe ruiny ulokowane są na Wyżynie Krakowsko-Częstochowskiej, we wsi Rabsztyn w województwie małopolskim. Po kompleksowej rekonstrukcji całe otoczenie zaadaptowano na potrzeby masowego ruchu turystycznego. Rabsztyn zamiast Ogrodzieńca? Ten zamek zyskuje popularność Określenie dokładnej daty powstania zam­ku rabsztyńskiego i wskazanie fundatora tej budowli znacznie utrudnia brak dowodów w postaci znalezisk archeologicznych czy zapisków źródłowych. Pierwsza wzmianka o warowni pojawiła się pod ko­niec XIV wie­ku. Obecna forma obiektu jest wynikiem ciągłych przebudowań na przestrzeni kilku wielu wieków. Jak czytamy na stronie ZamkiPolskie.pl, pierwotnie nazwa Rabsztyn do­ty­czy­ła cha­rak­te­ry­stycz­nej ska­ły i zam­ku po­wsta­łe­go na jej szczy­cie. Dziś ta nazwa obej­mu­je ca­łą miej­sco­wość. Przez lata zamek stał opuszczony i pozbawiony opieki. Rozkwit nastąpił dopiero po przejęciu budowli przez gminę Olkusz. Zamek odgryzowano, odkryto w nim studnię oraz po­zo­sta­ło­ści łaź­ni i kuchni zamkowej. Jednocześnie trwały kompleksowe prace przy rekonstrukcji bramy wjazdowej, budowie nowego pawilonu wjazdowego czy odbudowie części murów zamku wysokiego wraz z wieżą. Po znacznej metamorfozie obiekt wraz z całą infrastrukturą dostosowano do potrzeb turystów. Zwiedzanie zamku Rabsztyn – ceny i atrakcje Obecnie zrekonstruowane ruiny wznoszące się nieopodal Olkusza kuszą miłośników legend, dawnych dziejów i... pojedynków. „Spotkasz tutaj rycerzy walczących w licznych turniejach. Ze szczytu widokowej wieży zobaczysz okazałą panoramę okolic Olkusza, a po inscenizacjach rycerskich potyczek odpoczniesz przy pysznej kawie” – zachęca turystów komunikat na oficjalnej stronie obiektu. Z tarasów widokowych usytuowanych na wieży głównej i wieży zamku średniego rozpościera się zapierający dech w piersi widok na rozległe wzniesienia urokliwej Jury Krakowsko-Częstochowskiej. Niektórzy decydują się również odwiedzić zamek, by na tle średniowiecznych murów zorganizować sesję fotograficzną. Opłata ustalana jest indywidualnie z zarządcą obiektu. Cennik biletów: Wtorek–piątek: bilet normalny 20 zł, ulgowy 15 zł Weekend: bilet normalny 25 zł, ulgowy 18 zł Przewodnik: 80 zł Audioguide: 5 zł Co jeszcze zobaczyć w Rabsztynie? W bezpośrednim sąsiedztwie zamku można zwiedzać rodzinny dom Antoniego Kocjana. Był on wybitnym konstruktorem szybowcowym i szefem wywiadu lotniczego AK, który odkrył tajemnice niemieckiej broni V1 i V2. Drewniany dom wybudowano w 1862 roku. Na zlecenie władz Olkusza budynek został rozebrany, a następnie przewieziony do Rabsztyna i zrekonstruowany. Źródło: Zamkipolskie.pl, zamekrabsztyn.pl Nasza ekspertka Wiktoria Szydło Dziennikarka i miłośniczka dalekich wypraw rowerowych, okazjonalnie poetka. Z pasją pisze o ciekawych miejscach, zapomnianych szlakach oraz niestworzonych – i tych realnych – historiach.
Biała dama z Kórnika to duch hrabiny Teofili Działyńskiej. Zjawa każdej nocy wychodzi z obrazu
Biała dama to postać, która od lat jest obecna w folklorze. Wiele osób zna przynajmniej jedną opowieść o odzianej w białe szaty zjawie, przechadzającej się po swoich dawnych włościach. Bezsprzecznie, najbardziej znanym straszydłem jest to, które nawiedza zamek w Kórniku. Kim była tamtejsza biała dama? Poniżej odpowiadamy na to pytanie.
Spis treści: Biała dama to nie jeden duch Kim była biała dama z Kórnika? Legenda o białej damie z Kórnika Legendy o duchach i upiorach towarzyszą wielu polskim zamkom i pałacom. Opowieści z dreszczykiem przyciągają turystów jak magnes opiłki żelaza i nic dziwnego. W końcu kto nie chciałby przeżyć przygody życia i na własne oczy zobaczyć „prawdziwą” istotę nie z tego świata? Widmowi rycerze, czarne psy, upiory okrutnych rządców – większość zamków ma swoją własną marę. Wśród opowieści o straszydłach szczególnie wyróżnia się postać białej zjawy, błąkającej się wśród zamkowych ruin lub po pałacowych komnatach. To właśnie ona – słynna biała dama. Biała dama to nie jeden duch O czym właściwie mowa? Wbrew pozorom, nie chodzi tu o jedną zjawę. Tym terminem określa się duchy kobiet, najczęściej pochodzących z arystokratycznych rodów. W legendach polskich widmowe postaci w białych sukniach najczęściej nawiedzają miejsca związane z ich życiem, w których wydarzyła się straszna historia. To właśnie tragiczna śmierć nie pozwala im zaznać spokoju i opuścić ziemskiego padołu. Białe damy nawiedzają między innymi: zamek w Bobolicach, gdzie zjawa w białej szacie – bratanica Krezów – pojawia się na kamiennym balkonie, zamek w Niedzicy, na którego dziedzińcu i w kaplicy pojawia się duch inkaskiej księżniczki Uminy, zamek w Chęcinach, w którym biała dama szuka ukrytego skarbu, zamek w Ogrodzieńcu, gdzie Olimpia, córka Seweryna Bonera, rzuciła się z wieży, gdy ojciec sprzeciwił się jej związkowi z ubogim rycerzem. Każda z tych opowieści może wywołać gęsią skórkę, jednak najstraszniejsza towarzyszy dawnej rodowej rezydencji Górków i Działyńskich, która wznosi się na niewielkiej wyspie w Kórniku. Kim była biała dama z Kórnika? Zamek ten rzekomo nawiedza duch hrabiny Teofili z Działyńskich, pierwszej wybitnej zarządczyni na kórnickich włościach. Córka Teresy Tarłówny i Zygmunta Działyńskiego urodziła się 28 grudnia 1714 lub 1715 roku. W 1732 roku poślubiła starostę łęczyckiego Stefana Szołdrskiego. Para doczekała się jednego dziecka – syna Feliksa. Gdy chłopiec miał rok, jego ojciec zmarł. Teofila przez długi czas nie myślała o ponownym zamążpójściu, a w okolicy aż huczało od plotek o płomiennych romansach wdowy. Podobno spotykała się ze swoim ogrodnikiem, a nawet z miejscowym proboszczem. Po raz drugi stanęła przed ołtarzem 1748 roku. Poślubiła starostę borzechowskiego Aleksandra Hilarego Potulickiego, jednak ich małżeństwo nie przetrwało próby czasu. Hrabianka podobno była rozczarowana drugim mężem, który upodobał sobie rozrzutne życie, a i on inaczej wyobrażał sobie związek z panią na zamku w Kórniku. Chciał przejąć kontrolę nad ziemiami należącymi do żony, ale nie udało mu się. Para rozstała się w 1754 roku. Dobra zarządczyni Poza Kórnikiem, do Teofili należał także szereg innych ziem, m.in. Bnin, Runowo, Czołowo, Mieczewo, Kamionki, Czmoń i Radzewo. Świetnie radziła sobie z zarządzaniem podległym jej majątkiem. Dbała nie tylko o własne kieszenie, ale także o dobrostan chłopów. Z jej inicjatywy powołano straż ogniową, wykopano studnię na rynku i wybudowano wiele ceglanych budynków. Chcąc zabezpieczyć domy mieszkańców, zarządziła budowę ceglanych kominów. Jedną z najważniejszych jej decyzji było zniesienie pańszczyzny na rzecz czynszu w formie płaconego przez chłopów podatku. Była otwarta na inne wyznania. Na jej włościach mogli swobodnie osiedlać się niemieccy i żydowscy osadnicy. Co więcej, mogli zakładać własne szkoły i budować świątynie. Teofila Działyńska zmarła 26 listopada 1790 roku. Po jej śmierci, Feliks Szołdrski zobowiązał proboszcza w Kórniku do cotygodniowego odprawiania mszy w intencji matki. Wkrótce po jego śmierci, gdy nikt już nie opłacał nabożeństw, zwyczaju tego zaniechano. Legenda o białej damie z Kórnika Tyle faktów, czas na opowieść o duchu hrabiny. W Kórniku do dziś krąży legenda o zjawie przechadzającej się po zamkowych komnatach. Biała dama ma być duchem hrabiny, który pokutuje za występek, którego dopuściła się za życia. Gdy pewnego dnia Kórnik nawiedził pożar, Teofila ulitowała się nad chłopami, którzy utracili dorobek, i przekazała im cegły niezbędne do budowy pieców. Miała pozyskać je z dawnego zamku myśliwskiego Górków. Zamku nawiedzanego przez złe duchy, pragnące ukrytego tam skarbu. Te w ramach kary miały nałożyć na hrabinę klątwę i skazać ją na wieczną tułaczkę po dawnej posiadłości. Odzyska wolność dopiero, gdy ktoś odnajdzie skarb. Istnieją także inne wersje tej opowieści. Te głoszą, że biała dama pojawia się jako duch opiekuńczy. Według innej opowieści, Teofila pokutuje za romanse i nocami błąka się, poszukując kolejnych kochanków. Co dzieje się na zamku w Kórniku? Podobno tuż przed północą Teofila Działyńska wychodzi z ram obrazu wiszącego w sali jadalnej. W postaci bezcielesnej, do białego rana błąka się po warowni. Zawsze towarzyszy jej czarny rycerz, który zajeżdża pod zamek na czarnym koniu. Gdy wstaje świt, hrabina wraca na obraz, a jej towarzysz rozpływa się w powietrzu. Nasz autor Artur Białek Dziennikarz i redaktor. Wcześniej związany z redakcjami regionalnymi, technologicznymi i motoryzacyjnymi. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o historii, kosmosie i przyrodzie, ale nie boi się żadnego tematu. Uwielbia podróżować, zwłaszcza rowerem na dystansach ultra. Zamiast wygodnego łóżka w hotelu, wybiera tarp i hamak. Prywatnie miłośnik literatury.
Zguba sprzed 600 lat. Ametyst godny księcia znaleziono w fosie zamku pod Opolem
Średniowieczny ametyst oprawiony w srebro wydobyto z dawnej fosy Zamku Kolno. Jak podkreślają archeolodzy, ta piękna ozdoba należała do kogoś ze szczytu ówczesnej hierarchii.
Spis treści Wyjątkowe znalezisko: cenny ametyst to przypadkowa zguba Symboliczna moc kamieni w średniowieczu Archeolodzy z Uniwersytetu Wrocławskiego znaleźli unikatowy ametyst oprawiony w srebro na terenie Zamku Kolno. Analiza wykazała że piękny przedmiot ma około 600 lat. Wyjątkowe znalezisko: cenny ametyst to przypadkowa zguba Według Lecha Marka, archeologa z Uniwersytetu Wrocławskiego i autora artykułu na temat znaleziska, ametyst był pierwotnie częścią większego przedmiotu – broszy lub diademu. Artefakt znaleziono w osadach nieistniejącej już dawnej fosy Zamku Kolno, w miejscowości Stare Kolnie w województwie opolskim. Średniowieczna biżuteria jest najczęściej znajdowana w skarbach lub w grobach – jak podkreślają Lech Marek i Beata Miazga z Uniwersytetu Wrocławskiego. Ten ametyst jednak odkryto w bardziej „codziennym” kontekście. Prawdopodobnie został zgubiony przez kogoś podróżującego do lub z Zamku Kolno. Artykuł opisujący odkrycie opublikowano w czasopiśmie „Antiquity”. Nie wiadomo, kto zgubił ten piękny kamień ani jak do tego doszło, ale badacze nie mają wątpliwości, że była to osoba ze szczytu ówczesnej hierarchii. Podobne klejnoty w podobnych oprawach znajdowano w luksusowej biżuterii tego okresu. Autorzy artykułu porównują ametyst między innymi z broszą ze Skarbu Średzkiego, czyli jednego z najcenniejszych znalezisk z podobnego okresu w Europie. Za pomocą spektroskopii udało się jednoznacznie zidentyfikować odkryty kamień jako ametyst. Natomiast analiza rentgenowska ujawniła, że metalowe elementy oprawy to złocone srebro. Symboliczna moc kamieni w średniowieczu Jak podkreśla Lech Marek, w średniowieczu wybór kamieni do biżuterii zawsze miał głębszy sens. Jeśli wierzono, że klejnot jest obdarzony nadprzyrodzonymi mocami, jego wartość rosła. Ametystom przypisywano m.in. moc ochrony przed truciznami, koszmarami czy ślepotą. Zamek Kolno powstał na początku XIII wieku jako warownia, książęca rezydencja i komora celna kontrolująca transport drewna. Jego pierwszym właścicielem był książę Bolesław III z Brzegu, który ostatecznie sprzedał posiadłość w 1317 roku. Po wojnach husyckich w XV wieku zamek podupadł i pozostaje ruiną do dziś. Województwo opolskie to region słynący z zamków. Wrocławscy archeolodzy rozpoczęli tam wykopaliska w 2010 roku. Wcześniej odkryli m.in. artefakty wojskowe i ceramikę typową dla XIV i XV wieku. Źródło: Antiquity Nasza autorka Magdalena Rudzka Dziennikarka „National Geographic Traveler" i „Kaleidoscope". Przez wiele lat również fotoedytorka w agencjach fotograficznych i magazynach. W National-Geographic.pl pisze przede wszystkim o przyrodzie. Lubi podróże po nieoczywistych miejscach, mięso i wino.
Ten zamek był perłą, która obróciła się w ruinę. Dziś to jedna z największych atrakcji regionu
Zamek w Janowcu to wspaniała rezydencja szlachecka. Imponował zarówno stylem architektonicznym, jak i nowoczesnymi rozwiązaniami. W swoim czasie przyćmił nawet wznoszącą się na Górze Zamkowej królewską warownię w Kazimierzu. Dziś budowla wybudowana na brzegu Wisły jest jedną z głównych atrakcji województwa lubelskiego. Poniżej przybliżamy historię tego wspaniałego zamku.
Spis treści: Od warowni, przez rodową rezydencję, po muzeum Zwiedzanie zamku w Janowcu Ciekawostki o zamku w Janowcu Nie jest łatwo wskazać drugą ruinę, która zachowałaby się do naszych czasów w tak dobrym stanie. W czasach swojej świetności, zamek w Janowcu był dobitnym wyrazem zamożności, ale także dobrego gustu właścicieli. Siedem wielkich sal, dziewięćdziesiąt osiem pokojów, marmurowe posadzki, ściany zdobione kunsztownymi malowidłami – takiej rezydencji nie powstydziłby się nawet król. Przez lata zamieszkiwały tam najznakomitsze rody. Później ten zamek w Lubelskiem zaczął popadać w ruinę. Dziś znajduje się tam muzeum. Od warowni, przez rodową rezydencję, po muzeum Budowla została wzniesiona z wielkim rozmachem. Nic dziwnego. W ten sposób fundatorzy zamku, pełniący najwyższe państwowe urzędy, chcieli podkreślić swój status. Początki zamku i Janowca Budowę zamku rozpoczął w 1508 roku Mikołaj Firlej herbu Lewart, na ziemskich dobrach na pograniczu powiatów lubelskiego i radomskiego, które późniejszy starosta kazimierski zakupił wraz z ojcem, Piotrem z Dąbrowicy. Na murach starej warowni, należącej do Janowskich, przez 18 lat powstawała bastejowa budowla o charakterze mieszkalno-obronnym, utrzymana w renesansowym stylu. W 1537 roku król nadał osadzie prawa miejskie i wyznaczył lokację Janowca w pobliżu zamku Firlejów. Podczas uroczystości lokacyjnej wspaniałą rezydencję odwiedził Zygmunt I Stary wraz z małżonką, królową Boną. Należy wspomnieć, że w tamtym czasie rodową siedzibą Firlejów wciąż pozostawał zamek w Dąbrowicy. Zmieniło się to dopiero w drugiej połowie XVI stulecia. Pierwsza przebudowa zamku 1 września 1553 roku zmarł Piotr Firlej, syn Mikołaja i współfundator zamku. Dobra janowieckie odziedziczył wówczas jego syn, Andrzej Firlej, późniejszy kasztelan lubelski. Cztery lata później zadecydował o przekształceniu warowni w luksusową rezydencję rodową. Pracami zajął się Santi Gucci, architekt włoskiego pochodzenia, który w Rzeczypospolitej cieszył się reputacją jednego z najzdolniejszych w swoim fachu. Pod jego kierunkiem zamek zyskał regularny układ. Wzdłuż murów obronnych dobudowano okazałe skrzydła mieszkalne, połączone arkadowymi krużgankami i zwieńczone attyką. Prace zakończyły się w latach 80. XVI stulecia. Nowi właściciele zamku w Janowcu Ostatnim właścicielem zamku z rodu Firlejów był Jan II, bratanek Andrzeja. Po jego śmierci, Barbara z Wielkich Kończyc (wdowa po Janie) wyszła za kasztelana chełmińskiego Jana Karola Dulskiego herbu Przegonia. Ich córka, Barbara Dulska, w 1614 roku wniosła dobra janowieckie w posagu rodzinie Tarłów herbu Topór. Nowi właściciele zadecydowali, że rezydencja zyska elementy wczesnobarokowe. Zamek został rozbudowany o część wschodnią, amfiladę i wieżę zachodnią. To właśnie za czasów Tarłów mury zewnętrzne zyskały biało-czerwone pasy, a elewacje – nieco karykaturalne malowidła przedstawiające żołnierzy, które w zamyśle miały nawiązywać do sztuki ludowej. W 1654 roku Barbara Tarłówna wyszła za Sebastiana Jerzego Lubomirskiego i wniosła zamek w posagu rodowi herbu Drużyna. Zamek w Janowcu po potopie szwedzkim W 1655 roku Szwedzi dokonali inwazji na Rzeczpospolitą. Potop szwedzki, jedna z ostatnich odsłon II wojny północnej, pozostawił po sobie ogromne zniszczenia. Potężnemu najazdowi nie oparł się też zamek w Janowcu. Wycofujące się wojska Karola Gustawa pozostawiły po sobie zgliszcza. Po wyjściu Szwedów, Lubomirscy, z pomocą holenderskiego architekta Tylmana z Gameren, przywrócili rezydencji utracony blask. Powstała wówczas kaplica z absydą na granicy zamkowych dziedzińców, część gospodarczą przebudowano na mieszkalną i wybudowano nowe pomieszczenia dla służby. Nieco później, gdy dobrami janowieckimi rządził Antoni Benedykt Lubomirski, skrzydło południowe zyskało rokokowe ozdoby okien. Upadek zamku Koniec panowania Lubomirskich w Janowcu przypadł na 1783 rok. Jerzy Marcin Lubomirski sprzedał klucz janowiecki wraz z zamkiem podkomorzemu krzemienieckiemu Mikołajowi Junoszy Piaskowskiemu. Rezydencja zaczęła wówczas podupadać. Magnat lekką ręką trwonił swój majątek i gdy nie było już czego wydawać, dokonał żywota w niszczejących murach. Po jego śmierci, dobra janowieckie zostały sprzedane rodzinie Osławskich z Krakowa. Po nich kolejnymi właścicielami byli: August Zawisza, Feliks Ćwirko-Gotycki i Paulina Wiktoria Zieleniewska. Niestety, po Lubomirskich żaden posiadacz rezydencji nie był szczególnie zainteresowany utrzymaniem jej w należytym stanie. Dla nich, zamek był przede wszystkim tanim źródłem solidnego budulca. Całe wyposażenie (łącznie z pokrywającymi ściany marmurami) zostało sprzedane, a wspaniała niegdyś budowla popadła w ruinę. Zamek w Janowcu w XX wieku W 1931 roku zamek w Janowcu został kupiony przez ostatniego prywatnego właściciela – warszawiaka Leona Kozłowskiego. Inwestor planował częściową odbudowę ruin, ale niewiele z tego wyszło. Wzniesiona przez Firlejów rezydencja popadała w dalszą ruinę. Zamek we współczesności W 1975 roku obiekt został zakupiony od Kozłowskiego przez Muzeum Nadwiślańskie w Kazimierzu Dolnym. Podjęto wówczas intensywne działania, zmierzające do zabezpieczenia rozpadających się ruin. Rozpoczęły się prace remontowo-budowlane, których celem była częściowa rekonstrukcja i dostosowanie zamku do potrzeb turystycznych. Przez pół wieku zamek w Janowcu pozostawał filią Muzeum Nadwiślańskiego. Obiekt ten odgrywa jednak ogromną rolę w dziedzictwie kulturowym regionu, a jako taki powinien mieć wyższy status. 1 stycznie 2025 roku placówkę przekształcono w samodzielną instytucję kultury – Muzeum Zamek w Janowcu. Zwiedzanie zamku w Janowcu Reorganizacja wymusiła czasowe zamknięcie obiektu, ale od lutego zamek znów jest dostępny dla zwiedzających. Poza szlachecką rezydencją, na zespół zamkowy składa się także zabytkowy park i skansen zabudowy dworskiej. W odbudowanych zamkowych wnętrzach eksponowana jest wystawa stała, której tematem są dzieje dóbr janowieckich. Od maja do października organizowane są wystawy czasowe. Dobrze zachowane ruiny warto odwiedzić nie tylko dla bogatej ekspozycji. Zamek sam w sobie stanowi niemałą atrakcję. Zrekonstruowane krużganki we wschodniej części dziedzińca prezentują się fantastycznie, podobnie zresztą jak odbudowany pałac północny i łączący się z wieżą apartament zachodni. Warto też zobaczyć odkryte tarasy budynku bramnego, z których rozpościera się wspaniała panorama doliny Wisły. Jakie atrakcje oferuje skansen? Odwiedzając Janowiec, w planie wycieczki warto uwzględnić także znajdujący się nieopodal zamku niewielki skansen. Można tam podziwiać między innymi pochodzący z drugiej połowy XVIII stulecia barokowy modrzewiowy dwór z Moniak, gdzie znajduje się stała wystawa wnętrz domu ziemiańskiego. Wymieniając atrakcje tego miejsca, nie sposób pominąć spichlerza z Podlodowa (gdzie eksponowane są między innymi łodzie transportowe i służące do połowu ryb na Wiśle), lamusa z woźnicą z Kurowa i stodoły z Wylągów. Każdy z tych obiektów jest datowany na XIX wiek. Ciekawostki o zamku w Janowcu Na koniec zostawiliśmy kilka ciekawych informacji na temat wspaniałej rezydencji w Janowcu. W 1606 roku na zamku w Janowcu pojednali się Zygmunt III Waza i Mikołaj Zebrzydowski, który w historii zapisał się nie tylko jako marszałek wielki koronny, ale także jako ten, który po śmierci Jana Zamoyskiego rozpoczął powstanie nazwane jego nazwiskiem – rokosz Zebrzydowskiego. Mierzący 121 na 71 m zamek w Janowcu należy do największych w Polsce. Zamek w Janowcu gościł wiele koronowanych głów. Poza Zygmuntem I Starym i Zygmuntem III, we wspaniałej rezydencji przebywali: Stefan Batory, Michał Korybut Wiśniowiecki, Maria Kazimiera de La Grange d’Arquien, August II Mocny, Stanisław Poniatowski i Piotr I Wielki. Według legendy, zamek nawiedza Czarna Dama. Duch Heleny Lubomirskiej podobno ukazuje się tam podczas pełni księżyca. Nasz autor Artur Białek Dziennikarz i redaktor. Wcześniej związany z redakcjami regionalnymi, technologicznymi i motoryzacyjnymi. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o historii, kosmosie i przyrodzie, ale nie boi się żadnego tematu. Uwielbia podróżować, zwłaszcza rowerem na dystansach ultra. Zamiast wygodnego łóżka w hotelu, wybiera tarp i hamak. Prywatnie miłośnik literatury.