Na pograniczu województwa mazowieckiego leży Cud Polski. To spokojne, urocze miasteczko z legendą o miłości
Szydłowiec leży na skraju Mazowsza: w zasadzie bliżej mu do Kielc niż do Warszawy. Z tego powodu zostaje niekiedy pomijany przez turystów, a to wielki błąd – to miejsce z ogromnym potencjałem, którego serce stanowi piękny, XV-wieczny zamek. Teraz został Cudem Polski, więc ma szansę dowiedzieć się o nim więcej osób. A odwiedzić go z pewnością warto.
Niewielkie miasteczko z południowego skraju województwa mazowieckiego zostało wybrane „Cudem Polski 2025” w trakcie prestiżowego plebiscytu organizowanego rokrocznie przez „National Geographic Traveler”. Zabytki z pewnością przyczyniły się do sukcesu Szydłowca, ale szalę przechylił chyba… wyjątkowy, spokojny klimat miasta. Dlaczego warto odwiedzić Szydłowiec? Renesansowy zamek Szydłowieckich i Radziwiłłów Serce miasta stanowi uroczy, renesansowy zamek z XV wieku wzniesiony przez Stanisława Szydłowieckiego. Jest położony na sztucznej wyspie, otoczony parkiem i był niegdyś siedzibą rodów Szydłowieckich i Radziwiłłów, a później Anny z Zamoyskich Sapieżyny. Dla niego samego warto odwiedzić Szydłowiec. Budowla, wykonana z lokalnego szydłowieckiego piaskowca, przez wieki przeszła wiele przebudów i stała się świadkiem licznych legend, jak choćby tej o Białej Damie pojawiającej się nocą w zamkowych murach. Dziś mieści Szydłowieckie Centrum Kultury „Zamek” oraz unikatowe Muzeum Ludowych Instrumentów Muzycznych. Kościół św. Zygmunta z legendą o szczęściu w miłości Późnogotycki kościół św. Zygmunta, perła lokalnej architektury sakralnej, kryje w sobie cenne dzieła sztuki oraz tajemniczą legendę. Według miejscowej opowieści, każdy kto odwiedzi kościół i dotknie marmurowej rzeźby śpiącej niewiasty, będzie mieć zapewnione szczęście w miłości. Jeśli to na zakochaniu wam zależy to… już wiecie, gdzie jechać. To miejsce niezwykłe nie tylko dla pasjonatów historii, ale i dla romantyków. Kamieniołom Podkowiński Jedną z najnowszych atrakcji jest Kamieniołom Podkowiński, otwarty w 2025 roku. Miejsce to łączy funkcje edukacyjne i rekreacyjne – powstały tu ścieżki wspinaczkowe (via ferrata), tyrolka nad wodą, altany grillowe oraz wystawa poświęcona słynnemu szydłowieckiemu piaskowcowi, z którego powstały m.in. elementy elewacji Pałacu Kultury i Nauki w Warszawie. Kamieniołom stał się ważnym punktem dla miłośników adrenaliny, ale także edukacji geologicznej. Po pełnej emocji wspinaczce warto zrelaksować się także nad Zalewem Szydłowieckim. Krzywe Drzewo, czyli Drzewo Roku 2025 Nie tylko Cuda Polski: w 2025 roku szerokim echem odbił się sukces tzw. Krzywego Drzewa – 110-letniego wiązu szypułkowego rosnącego na wyspie przy zamku, który zdobył tytuł Polskiego Drzewa Roku 2025 w konkursie Klubu Gaja. Nietypowy kształt drzewa oraz kampania informacyjna uczyniły z niego jedną z najważniejszych atrakcji turystycznych miasta. Jak dojechać do Szydłowca? Do Szydłowca wygodnie dojedziemy samochodem, a cała podróż nie powinna zająć więcej niż 1,5 godziny: oczywiście jeśli jedziemy z Warszawy. Z Kielc czy Radomia jest jeszcze bliżej. Podobnie sprawa wygląda w przypadku pociągu – wtedy transport zajmie nam około 2 godzin. To sprawia, że Szydłowiec jest idealnym pomysłem na jednodniowy wypad lub weekendową przygodę. Będzie odrobina historii, będzie adrenalina, będą romantyczne chwile i relaks nad zalewem. Czego chcieć więcej? Sponsorem plebiscytu „Cudem Polski 2025” jest: Źródło: National Geographic Polska, PTTK Nasz autor Jonasz Przybył Redaktor i dziennikarz związany wcześniej m.in. z przyrodniczą gałęzią Wydawnictwa Naukowego PWN, autor wielu tekstów publicystycznych i specjalistycznych. W National Geographic skupia się głównie na tematach dotyczących środowiska naturalnego, historycznych i kulturowych. Prywatnie muzyk: gra na perkusji i na handpanie. Interesuje go historia średniowiecza oraz socjologia, szczególnie zagadnienia dotyczące funkcjonowania społeczeństw i wyzwań, jakie stawia przed nimi XXI wiek.
Czy wiecie, że na Podkarpaciu znajduje się perła renesansu? Posiadłość należąca do rodu Sapiehów została Cudem Polski
Zamek w Krasiczynie został Cudem Polski 2025 i nie ma się co dziwić, bo to wyjątkowy na skalę Polski zabytek renesansu. Ogromny i świetnie zachowany kompleks powoli staje się turystyczną perłą, a zwycięstwo w plebiscycie z pewnością mu w tym pomoże.
Malowniczo usytuowany nad Sanem zamek jest zachwycającą renesansową rezydencją, otoczoną jednym z najpiękniejszych parków w Polsce. Jego bogata historia zachwyca i jest kolejnym argumentem, by wybrać się na wycieczkę na Podkarpacie. Nic dziwnego, że zwyciężył w plebiscycie organizowanym przez „National Geographic Traveler”. Czemu Zamek Krasiczyn jest wyjątkowy? Odrobina historii Budowa zamku rozpoczęła się pod koniec XVI wieku z inicjatywy kasztelana przemyskiego Stanisława Krasickiego. Syn fundatora, Marcin Krasicki – znany mecenas sztuki – nadał rezydencji rozmach i prestiż, przekształcając ją z warownego zamku (takie budowle w XVI wieku, wraz z rozwojem broni prochowych, odchodziły już do lamusa) w reprezentacyjną siedzibę magnacką. Zamek w Krasiczynie powstał na planie czworoboku z czterema charakterystycznymi cylindrycznymi wieżami – Boską, Papieską, Królewską i Rycerską. Każda z nich symbolizuje inną wartość i zajmuje odpowiednie miejsce w przyjętym przez fundatorów porządku świata. Warto podziwiać ich przynajmniej za konsekwencję! Między basztami, po stronie wschodniej, wznosi się czworoboczna wieża zegarowa z wysokim hełmem. Kto urodził się w zamku w Krasiczynie? W zamku odbywały się nie tylko wydarzenia polityczne i dworskie, ale również te o wymiarze symbolicznym. Chociażby narodziny kardynała Adama Stefana Sapiehy, który był jednym z najważniejszych przedstawicieli rodu i duchownych Kościoła katolickiego w Polsce. To jest w zamku najbardziej wyjątkowe Wzrok w zamku przyciągają szczególnie dekoracje elewacji. Sgraffito, czyli technika polegająca na nakładaniu kilku warstw tynku i zeskrobywaniu ich w odpowiedni sposób, tworzy niezwykłe ornamenty o powierzchni aż… 7000 m2. Sgrafittowe zdobienia portretują m.in. polskich monarchów z rodu Wazów, w tym Zygmunta III (znanego z warszawskiej kolumny), Władysława IV czy Jana II Kazimierza. Park zamkowy rodziny Sapiehów z wyjątkową tradycją Było coś o historii, to teraz coś o przyrodzie. Otoczenie zamku to prawdziwy raj dla jej miłośników. Przyłączony do niego ogromny park o powierzchni 14,5 ha łączy w sobie elementy ogrodów geometrycznych z XVII wieku oraz nowsze nasadzenia. W parku rośnie ponad 200 gatunków drzew i krzewów – zarówno rodzimych, jak i egzotycznych. Szczególnie interesujący jest platan klonolistny, miłorząb dwuklapowy czy perukowiec podolski. Według tradycji, rodzina Sapiehów – właściciele zamku od XIX wieku – sadziła drzewa z okazji narodzin dzieci: dąb dla syna, lipę dla córki. Park słynie także z licznych legend: według jednej z nich, trzykrotne obejście wiekowego miłorzębu zapewnia spełnienie marzeń. Obiekt stanowi także siedlisko wielu gatunków ptaków, co dodatkowo wzbogaca doznania odwiedzających. Zwiedzanie zamku w Krasiczynie W programie zwiedzania zamku znajdziemy m.in. dziedziniec zamkowy, niezwykle bogato zdobioną kaplicę, gabinet myśliwski czy zlokalizowaną pod Basztą Boską kryptę (to dobre miejsce, prawda?). Jednymi z najciekawszych propozycji są wejście na Wieżę Zegarową oraz zwiedzanie sal tortur w głębokich podziemiach. Wyjątkowym przeżyciem jest także nocne zwiedzanie zamku z przewodnikiem-kamerdynerem. W klimacie świec i ogniska, uczestnicy mogą usłyszeć o tajemnicach i legendach zamku, a niekiedy nawet poczuć obecność Białej Damy, ducha znanego z lokalnych podań. Nie trzeba po nim wracać do domu: na terenie zamku znajduje się także klimatyczny hotel. Kiedy warto odwiedzić zamek Krasiczyn? Cud Polski z Podkarpacia zachwyca o każdej porze roku, a bogata oferta wydarzeń i możliwości noclegowe sprawiają, że to doskonały cel zarówno na weekendowy wyjazd rodzinny, jak i romantyczną podróż we dwoje. Warto zarezerwować zwiedzanie z wyprzedzeniem – zwłaszcza w sezonie turystycznym, gdy zainteresowanie zamkiem jest największe. Sponsorem plebiscytu „Cuda Polski 2025” jest: Źródła: National Geographic Polska, zabytek.pl, podkarpackie.eu Nasz autor Jonasz Przybył Redaktor i dziennikarz związany wcześniej m.in. z przyrodniczą gałęzią Wydawnictwa Naukowego PWN, autor wielu tekstów publicystycznych i specjalistycznych. W National Geographic skupia się głównie na tematach dotyczących środowiska naturalnego, historycznych i kulturowych. Prywatnie muzyk: gra na perkusji i na handpanie. Interesuje go historia średniowiecza oraz socjologia, szczególnie zagadnienia dotyczące funkcjonowania społeczeństw i wyzwań, jakie stawia przed nimi XXI wiek.
Jak katastrofa uratowała jeden z warszawskich cudów architektonicznych. To jedno z najpiękniejszych miejsc w stolicy
Arkady Kubickiego powstały w odpowiedzi na dwa problemy, które w XIX wieku trapiły Zamek Królewski – inżynieryjny i estetyczny. Nadwiślańskie tereny, spustoszone dwiema niszczycielskimi powodziami, wymagały pilnej interwencji. To właśnie ta kryzysowa sytuacja stała się impulsem, który sprowokował powstanie jednego z najwspanialszych dzieł polskiego klasycyzmu.
Spis treści: Katastrofa impulsem do działania Kubicki stworzył projekt genialny w swojej prostocie Funkcja arkad zmieniała się na przestrzeni lat Drugie życie arkad Wznoszące się ku sklepieniu potężne ceglane łuki ciągną się na długości 195 metrów, tworząc przestrzeń, która onieśmiela skalą i zachwyca surowym pięknem. To właśnie arkady Kubickiego – prawdziwa ceglana katedra inżynierii i sztuki. Określenie ich mianem zwykłego aneksu do zamku byłoby ogromnym nietaktem. Jakub Kubicki stworzył samodzielne arcydzieło, będące namacalnym wyrazem architektonicznego geniuszu. Katastrofa impulsem do działania W czasach Królestwa Kongresowego, Warszawa pozostawała miastem o niepewnym statusie politycznym, jednak wciąż z silnym poczuciem własnej tożsamości. Zamek Królewski, mimo że znajdował się pod rosyjską kuratelą, pozostawał najważniejszym symbolem polskiego dziedzictwa. To właśnie w tej rzeczywistości Warszawę nawiedził niszczycielski żywioł – dwie powodzie, pierwsza w 1813, a druga w 1816 roku. Woda spustoszyła nadwiślańskie tereny i doszczętnie zniszczyła wybudowaną u podnóża skarpy Oficynę Tarasową. Spadzisty brzeg Wisły został poważnie naruszony i zaczął zagrażać bezpieczeństwu Zamku. Kubicki stworzył projekt genialny w swojej prostocie Misję rozwiązania tego problemu powierzono generalnemu budowniczemu rządowemu, Jakubowi Kubickiemu. W tym miejscu należy jednak wspomnieć, że monumentalna budowla nigdy nie miała być samodzielnym elementem, a jedynie fragmentem planu przebudowy całej wschodniej elewacji Zamku Królewskiego. Niestety, z powodu braku funduszy nie udało się urzeczywistnić tej wizji. Realizowany od 1818 do 1827 roku projekt stanowił odpowiedź na kilka potrzeb. Po pierwsze, długie na 195 metrów i szerokie na 9,5 metra arkady miały być murem oporowym, wzmacniającym i stabilizującym skarpę wiślaną. Po drugie, miały być rozległym tarasem, łączącym nowo zaprojektowane Ogrody Królewskie. Miejscem spacerów, oferującym widok na Wisłę i prawobrzeżną część miasta. Po trzecie, miały rozwiązywać problem ruchliwej ulicy Bocznej. Zamiast ją likwidować, Kubicki postanowił ukryć ją wewnątrz swojej konstrukcji, tworząc w ten sposób elegancki tunel. Powstało dzieło wybitne Tworząc projekt arkad, Jakub Kubicki pełnymi garściami czerpał z najlepszych wzorców neoklasycyzmu. Styl nawiązujący budowli antycznej Grecji i Rzymu preferował harmonię, prostotę, ład i symetrię. To wszystko było doskonale widoczne w dziele Kubickiego. Rdzeń konstrukcji wykonano z cegły. Dzięki temu zabiegowi, arkady zyskały surowy, ale niepozbawiony ciepła charakter. Do wykonania najbardziej reprezentacyjnych elementów, jak choćby obramowania arkad i okien, gzymsu wieńczącego i boniowania, wykorzystano szlachetny piaskowiec. Kluczowe elementy architektoniczne Styl całej konstrukcji zdefiniowały dwa podstawowe elementy: potężne arkady – siedem masywnych, ażurowych łuków, których skala miała wzbudzać podziw; sklepienia krzyżowe – wsparte na potężnych filarach, osiągnęły rozpiętość 8,5 metra. We wnętrzu hali stworzyły wrażenie ogromnej, uporządkowanej i jakby niekończącej się przestrzeni. Kunszt projektanta podkreślały wspaniałe detale. Wschodnią elewację ozdobiono okrągłymi oknami, a całość zwieńczono elegancką balustradą. Należy wspomnieć, że Kubicki wykazał się niemałą innowacyjnością, tworząc na arkadach „zielony dach”. Na sklepieniach rozsypano grubą na około pół metra warstwę ziemi, na której posadzono krzewy ozdobne i drzewa. W ten sposób płynnie połączono architekturę z krajobrazem Ogrodów Królewskich. Funkcja arkad zmieniała się na przestrzeni lat Można powiedzieć, że arkady Kubickiego są metaforycznym lustrem, w którym na przestrzeni lat odbijały się losy państwa i narodu. Co kilka dekad funkcja budowli zmieniała się stosownie do panującej w kraju sytuacji politycznej. 1827–1831 Arkady miały być nie tylko konstrukcją wzmacniającą wiślaną skarpę, ale także zadaszonym pasażem wzdłuż Wisły. I rzeczywiście, przez pierwszych kilka lat obiekt spełniał swoją pierwotną funkcję publiczną. 1831–1918 Wszystko zmieniło się po upadku powstania listopadowego, gdy budynek został przejęty przez rosyjskie wojsko. W akcie symbolicznej dominacji otwarte arkady zostały zamurowane, a monumentalne wnętrze – podzielone ścianami działowymi. W ten sposób, wspaniałe dzieło przeistoczyło się w stajnie dla carskiego Pułku Czerkiesów. 1918–1939 Po odzyskaniu przez Polskę niepodległości, funkcja arkad niemal nie uległa zmianie. Niemal, bo carskie stajnie przekształcono w garaże dla samochodów rezydującego na Zamku prezydenta Rzeczypospolitej. 1939–1945 Podczas II wojny światowej, zamek królewski został ograbiony i wysadzony w powietrze przez niemieckiego okupanta. Znajdujące się u jego stóp arkady cudem przetrwały wojenną pożogę. 1945–1995 W powojennej rzeczywistości dla arkad nie było już miejsca w panteonie narodowych zabytków. Przez niemal pół wieku wspaniały niegdyś budynek pełnił funkcję magazynów – najpierw dla Zespołu Pieśni i Tańca Wojska Polskiego, później dla robotników pracujących przy odbudowie Zamku Królewskiego. Drugie życie arkad Długie lata zaniedbań doprowadziły do poważnej degradacji zabytkowej konstrukcji. Arkady utraciły swój dawny blask, a jakby tego było mało, niestabilna skarpa ponownie zaczęła zagrażać zamkowym fundamentom. Dla władz stało się jasne, że konstrukcja wymaga natychmiastowego ratunku. Zadanie przywrócenia arkad do życia powierzono Stanisławowi Fiszerowi. Remont, który w praktyce był ogromnym przedsięwzięciem inżynieryjnym, trwał 14 lat, do 2009 roku. Kluczową kwestią było ustabilizowanie skarpy poprzez wbudowanie za historycznymi murami potężnej żelbetowej konstrukcji, która była w stanie przyjąć napór gruntu i ochronić oryginalną cegłę. Fiszer przyjął filozofię „ochrony przez transformację”. Wprowadził do konstrukcji nowoczesne elementy, jak zamykające wnętrze tafle szkła, które nie zaburzają, a harmonijnie współistnieją z historycznym otoczeniem. Dziś arkady są tętniącym życiem centrum kultury, w którym odbywa się wiele prestiżowych wydarzeń. Nasz autor Artur Białek Dziennikarz i redaktor. Wcześniej związany z redakcjami regionalnymi, technologicznymi i motoryzacyjnymi. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o historii, kosmosie i przyrodzie, ale nie boi się żadnego tematu. Uwielbia podróżować, zwłaszcza rowerem na dystansach ultra. Zamiast wygodnego łóżka w hotelu, wybiera tarp i hamak. Prywatnie miłośnik literatury.
Weszłam nocą do zamku w Malborku – to, co zobaczyłam, zostanie ze mną na długo
Zamek w Malborku przyciąga nie tylko miłośników historii. Oświetlona nocą twierdza, duchy krzyżaków, Marianek i zrekonstruowana Madonna – to tylko część atrakcji, jakie czekają na turystów.
Spis treści: Odbudowana z ruin i legend – niezwykła historia zamku w Malborku Gdzie spotkasz Jagiellończyka i Marianek do Ciebie przemówi Bulwary, kajaki i duchy przeszłości – okolice Malborka z innej perspektywy Przed wizytą w Malborku – ceny, noclegi i rowerowe szlaki Popilnuj – proszę Marianka, brązową figurkę zawadiackiego rycerza uprawiającego najwyraźniej fitness na barierkach przed zamkowymi kasami. Pod opieką tej maskotki Malborka zostawiam rower i ruszam na nocne zwiedzanie 21-hektarowej, najpotężniejszej twierdzy gotyckiej średniowiecznej Europy wpisanej na listę światowego dziedzictwa UNESCO. Odbudowana z ruin i legend – niezwykła historia zamku w Malborku Zamek w Malborku robi wrażenie od pierwszego spojrzenia. Patrzę na gigantyczny, 8-metrowy posąg Madonny o migdałowych oczach odzianej w zdobne szaty – zdaje się wychodzić z zewnętrznej niszy prezbiterium kościoła NMP na Zamku Wysokim. – Jej postać w chwili powstania w 1340 r. uważana była za największą figurę średniowiecznej Europy. Przez 600 lat strzegła Marienburga nazwanego tak od patronki zakonu krzyżackiego. W 1945 r. zniszczyła ją, dużą część zamku i 80% Starego Miasta artyleria „wyzwolicielskiej” Armii Radzieckiej – opowiadają ubrani w białe płaszcze z czarnym krzyżem Bogusław Krauze i Piotr Topolski. To przewodnicy i członkowie Fundacji Mater Dei, spiritus movens powrotu zrekonstruowanej z tysięcy kawałków Matki Boskiej na swoje miejsce dopiero w 2016 r. Szklana mozaika wywołująca efekt połysku sprowadzona została z Wenecji, natomiast elementy pokryte złotem wykonane zostały w Gdańsku. Angażował się w to przedsięwzięcie nawet Bruno Plater, wówczas wielki mistrz działającego do dziś zakonu krzyżackiego, choć Malbork jako stolica państwa zakonnego był krócej w jego władaniu (1309–1457) niż potem w polskim (do rozbiorów, gdy przypadł Prusom). Krążę po oświetlonym reflektorami punktowymi zamku. Posiadał innowacyjny system ogrzewania podłogowego, starzy zakonnicy leczeni w tutejszym szpitalu-przytułku dostawali posiłki wcześniej niż sam wielki mistrz. Zastawiony stół pokazuje bogate menu rycerzy, czyli dietę średniowiecza: dziczyzna, ptactwo, wołowina, ryby, kasza, groch, ryż, bakalie i egzotyczne przyprawy. W refektarzu ze sklepieniem krzyżowo-żebrowym wspartym na jednym centralnie umieszczonym filarze mijam się z dyskretnym... duchem w brązowym habicie niosącym latarnię. Zza pięknych oryginalnych witraży słyszę niewidzialne gregoriańskie chóry. Bajka! Gdzie spotkasz Jagiellończyka i Marianek do Ciebie przemówi Zaopatrzona w mapy wyruszam spod zamku rowerem (świetne trasy dla jednośladów!). Cegły z ruin Starego Miasta powędrowały po wojnie do Warszawy w ramach propagandowej akcji nowej władzy „Cały naród buduje swoją stolicę”. Dlatego teraz tylko pojedyncze ocalałe budynki z czerwonej cegły prześwitują pomiędzy powojenną już zabudową. W sąsiadującej z zamkiem malborskiej farze, pieczołowicie odnowionej właśnie przez opiekujących się nią orionistów, podziwiam bezcenne, bogato złocone środkowe kwatery szaf ołtarzowych ze scenami Zwiastowania, Koronacji NMP i Bożego Ciała. Narratorem startującej przy zamku multimedialnej ścieżki edukacyjnej w odrestaurowanej części murów miejskich jest Marianek „gadający” z infokiosków. Zachwyca mnie odnowiona pięciokondygnacyjna Brama Garncarska dekorowana ostrołukowymi blendami. W centrum, na placu Miejskim otoczonym kawiarenkami, niemal galopuje mi naprzeciw Kazimierz Jagiellończyk na koniu, który w 1457 r. triumfalnym wjazdem do Malborka rozpoczął tu polskie panowanie. Wrażenie ruchu potęguje sąsiadująca z monumentem tańcząca fontanna. Jestem u wylotu ul. Kościuszki ze stylizowaną (tylko kształtem) na kamieniczki zabudową – to dawna Lang­strasse, gdzie natykam się na jedną z 24 tablic z funkcją fotoplastikonu z kodami QR. Czarno-białe fotografie w ten sposób poprowadzonej ścieżki historycznej odsyłają do wcześniejszych dziejów wybranych miejsc, które bliżej poznaję w pobliskim Muzeum Miasta Malborka zainstalowanym w jednej z najpiękniejszych, zachowanych XIX-wiecznych willi. Bulwary, kajaki i duchy przeszłości – okolice Malborka z innej perspektywy Zjeżdżam na wyremontowane przed kilkoma laty Bulwary nad Nogatem i sunę wygodną ścieżką rowerową z obfitością ławek i punktów panoramicznych w formie drewnianych podestów. Pstrykam selfie z kolejnym Mariankiem, który z kroniką miejską na kolanach przycupnął sobie nieopodal budki z książkami na wymianę. Mijam żółty budyneczek wypożyczalni sprzętu pływającego. Piramida błękitnych kajaków kusi wyprawą po Pętli Żuławskiej. Licząca aż 303 km droga wodna łączy ze sobą szlaki Wisły, Nogatu, Motławy, Pasłęki, Zalewu Wiślanego i Kanału Elbląskiego. Zostawiam za sobą zabudowania, a po prawej stronie, za płynącą stalowo-szarą rzeką, otwierają się przede mną płaskie niczym stół żyzne pola Żuław Wiślanych, rozległej doliny deltowej królowej polskich rzek. Kończy się wygodna ścieżka rowerowa i wpadam w leśny dukt. Odkryte łydki smagają pokrzywy – nie jeździ tu wiele osób, choć szlak jest oznakowany. Pozostałości fortyfikacji Festung Marienburg: betonowe punkty obserwacyjne, stanowiska ogniowe, schrony, znajdują się w większości poza nim, choć blisko. Wracam pod zamek. Rozparta na ławce na bulwarze chłonę z zachwytem filmowy zachód słońca rozlewający się paletą ciepłych barw nad Nogatem. Również ze względu na niego nie można Malborka „zaliczyć” w jeden dzień! Przed wizytą w Malborku – ceny, noclegi i rowerowe szlaki Zwiedzanie zamku w Malborku Trasy zwiedzania: historyczna, spacerowa, nocna Bilety: normalny: od 90 zł ulgowy: od 70 zł bilet łączony (Malbork, Sztum, Kwidzyn): dostępny Dzieci do lat 7: wstęp wolny Zniżki: m.in. Karta Dużej Rodziny, grupy zorganizowane Oficjalna strona zakupu biletów: bilety.zamek.malbork.pl Nocleg Hotel Grot (3*) – aktualnie od 199 zł za pokój jednoosobowy Hotel Dedal (2*) – od 165 zł za pokój jednoosobowy Warto wiedzieć 590-kilometrowy Szlak Kopernikowski łączy miejscowości związane z życiem astronoma (Warmia, Mazury, Pomorze, Kujawy) Rowerowy Szlak Zamków Gotyckich – rozpoczyna się w Malborku i ma 171,65 km Źródło: archiwum National Geographic Traveler, zamek.malbork.pl Nasza ekspertka Anna Kłossowska Dziennikarka z zawodu i zamiłowania. Zwiedza świat dalszy i bliższy, a potem opisuje swoje wrażenia na rozmaitych łamach. Współpracuje m.in. z magazynem PLL LOT Kaleidoscope, Travelerem, National Geographic. Wolny czas stara się spędzać aktywnie: rower, kajaki, a zimą narty. Lubi też nowe wyzwania z dozą adrenaliny. Dlatego wymyśliła i zorganizowała dla bardziej „usportowionych” czytelników Travelera konkurs Traveler Adventire Team, podczas którego musieli spróbować swych sił w nieznanych im dotąd dyscyplinach.
Zamek, o którym zapomniała Polska. Fredro pisał tu „Zemstę”?
Poziomem popularności nawet nie zbliża się do zamku Książ w Wałbrzychu czy słynnego Ogrodzieńca, mimo to zamek Kamieniec w Korczynie-Odrzykoniu potrafi zaskoczyć. Jak piszą turyści, aura tego miejsca jest „nie do podrobienia”.
Spis treści: Zamek Kamieniec i Aleksander Fredro – historia, która przetrwała upadek Rzeczypospolitej Lata PRL i kryzys lat 90. – trudna historia odbudowy zamku Kamieniec Zamek Kamieniec dziś – godziny otwarcia, bilety i opinie turystów Zamek Kamieniec w Korczynie-Odrzykoniu (województwo podkarpackie) spodoba się głównie miłośnikom dawnych ruin, legend i historii, którzy w trakcie wycieczek wolą unikać tłumów. Obiekt ten – w rankingu popularności – jest bowiem daleko w tyle za innymi turystycznymi perłami, takimi jak zamek w Malborku, Ogrodzieniec czy zamek Czocha. Zaskakuje jednak ciekawą historią i aurą tajemnicy. Zamek Kamieniec i Aleksander Fredro – historia, która przetrwała upadek Rzeczypospolitej Pierwsze wzmianki o zamku pochodzą z 1348 roku. Wówczas Kamieniec był własnością króla Kazimierza Wielkiego. Kilkadziesiąt lat później został podarowany przez Władysława Jagiełłę podkanclerzemu Klemensowi z Moskorzewa. To on rozbudował obiekt, który wkrótce stał się jego rezydencją. W kolejnych latach zamek się zmieniał, podobnie jak jego właściciele. Ostatecznie rola Kamieńca jako warowni i punktu strategicznego skończyła się w pierwszej połowie XVII w. „Podczas potopu szwedzkiego zamek poważnie ucierpiał i pomimo remontów podejmowanych przez kolejnych właścicieli, w połowie XVIII w. coraz bardziej chylił się ku upadkowi, a w 1786 roku był już zrujnowany” – czytamy na oficjalnej stronie poświęconej budowli. Przemiana zamku w ruinę symbolicznie wiązana jest z upadkiem Rzeczypospolitej. Jednocześnie coraz częściej obiekt zaczynał gościć w krainie sztuki; widok budowli pojawiał się na płótnach słynnych artystów. Jednym z nich był Jan Matejko. W 1860 roku stworzył cykl rejestrujący wygląd Odrzykonia. Warto zaznaczyć, że budowla jest także kojarzona z literaturą. W 1829 roku ówczesny kapitan armii napoleońskiej, hrabia Aleksander Fredro dzięki małżeństwu z Zofią Jabłonowską został właścicielem zamku odrzykońskiego. Lata PRL i kryzys lat 90. – trudna historia odbudowy zamku Kamieniec W okresie PRL-u rozpoczęto prace konserwatorskie obiektu. W roku 1952 zabezpieczono najbardziej zagrożone odcinki elewacji, prowadzono tam również badania archeologiczne. Z wieloetapowego projektu i planu modernizacji tylko część została wykonana. Prawdziwy kryzys nadszedł w 1990 roku, wówczas prace zostały wstrzymane decyzją wojewody. „Nastąpił trudny okres dla obiektu, faktycznie pozbawionego opieki właścicielskiej, skazanego na dewastację wandali i pseudoturystów. Zamek położony na granicy dwóch gmin: Korczyny i Wojaszówki, stał się problemem zarówno dla służb konserwatorskich, jak i władz samorządowych” – czytamy na stronie obiektu. Osiem lat później komisyjnie budowla została uznana za własność Skarbu Państwa i oddana mu w wieloletnią dzierżawę. Zamek Kamieniec dziś – godziny otwarcia, bilety i opinie turystów Obecnie tajemnicze ruiny zamku można zwiedzać codziennie w okresie od 25 kwietnia do 31 października w godz. 10:00 do 17:00. Poza sezonem obiekt jest niedostępny dla turystów indywidualnych z uwagi na trudne warunki terenowe oraz prowadzone prace konserwatorskie. Bilet wstępu umożliwiający zwiedzanie ruin zamku Kamieniec oraz interaktywnej sali tortur kosztuje 15 zł dla osoby dorosłej i 11 zł dla młodzieży szkolnej. Na miejscu organizowane są również kreatywne warsztaty dla dzieci z zakresu ceramiki. Biorąc pod uwagę opinie internautów zamieszczane w sieci, największym atutem tego miejsca jest aura tajemniczości i walory historyczne. „Kameralny zamek i piękne widoki”, „Bardzo ciekawy obiekt”, „Idealne miejsce pokazujące piękno historii i jej ulotne chwile” – czytamy w opiniach turystów. Źródło: zamekkamieniec.pl Nasza ekspertka Wiktoria Szydło Dziennikarka i miłośniczka dalekich wypraw rowerowych, okazjonalnie poetka. Z pasją pisze o ciekawych miejscach, zapomnianych szlakach oraz niestworzonych – i tych realnych – historiach.
300 lat stał w ruinie. Dziś ten małopolski zamek zachwyca jak nigdy
Muszyna to malownicze miasteczko, przez lata kojarzone głównie z wodą mineralną. Dziś przyciąga także zamkiem, który po setkach lat wreszcie odzyskał dawny blask. Teraz jest dumą nie tylko Muszyny, ale całego regionu.
W tym artykule: Malowniczy zamek na szczycie góry Zamek w Muszynie – praktyczne informacje Zamek w Muszynie nagrodzony w plebiscycie Travelera Droga do zamku nie jest długa, choć ostre podejście może wywołać lekką zadyszkę. Idę wzdłuż potoku Szczawnik, od ulicy Zazamcze, wśród drzew i ich imponujących korzeni. Po drodze mijam kapliczkę Matki Bożej Królowej Polski, zwaną również kapliczką Matki Boskiej Dobrej Rady. Ufundował ją jeden z mieszkańców, któremu przyśniła się ponoć Maryja stojąca na skale. Czy coś wyprosił, nie wiem, ale widać miał za co dziękować. Uwielbiam takie cudowne historie, ale nie tylko. Zanim przyjechałam do odnowionej po kilkuset latach twierdzy, dobrze znałam już opowieść o jednym z mieszkańców zamku, niejakim Pawle z Przemankowa. Zważywszy na jego awanturniczy charakter, nic dziwnego, że przetrwała do naszych czasów. Postać jest jak najbardziej prawdziwa. Był bowiem biskupem, który służył jako kanclerz Bolesławowi V Wstydliwemu, księciu krakowskiemu (od 1243 r.) i sandomierskiemu (od 1232 r.). Wcale mu to nie przeszkodziło, a może wręcz pomogło, w porwaniu i zhańbieniu mniszki z klasztoru klarysek w Skale czy założeniu na zamku haremu. Jak było naprawdę, pewnie już się nie dowiemy. Za to plotki na pewno dodają pikanterii temu miejscu. Przypominam sobie je wszystkie, przechodząc przez drewniany most przerzucony nad suchą szosą, który prowadzi wprost na zamek. Malowniczy zamek na szczycie góry Jeszcze kilka lat temu zwiedzanie twierdzy było niemożliwe. Straszyły tu ruiny, duchy pewnie też, a resztki warowni były przez całe lata rozkradane. Patrzę z podziwem, jak kunsztownie odsłonięto fundamenty murów, pieczołowicie odbudowano basztę do wysokości trzech pięter i postawiono taras widokowy. To wisienka na torcie. Rozpościera się stąd obłędna panorama zarówno na miasto, zakole Popradu, jak i dalszą okolicę. Wyobrażam sobie, jak dobrze było widać stąd wroga, towary spławiane rzeką oraz szlak handlowy biegnący wzdłuż Popradu. Choć szczyt na górze Baszta (zwanej też Górą Zamkową) to zaledwie 527 m n.p.m., daję głowę, że średniowieczna warownia, którą tu postawiono w XVI w., spełniała wszystkie funkcje idealnej strażnicy. Patrzę z tarasu na malowniczą rzekę, która miękko wcina się w brzegi, na uzdrowisko Muszynę i okoliczne wzniesienia Beskidu Sądeckiego. Strach pomyśleć, że gdyby nie upór włodarzy miasta, warownia, która dziś króluje nad Muszyną, niszczałaby dalej. Na szczęście udało się jej przywrócić zapomniany blask, by mogła po 300 latach nie tylko zachwycać, ale też opowiadać historię. Jej szczegóły poznacie na każdym piętrze średniowiecznej fortecy, a także w południowej części, w miejscu dawnej letniej rezydencji biskupów krakowskich, gdzie znajduje się sala wystawiennicza. Warto posłuchać opowieści o wielowiekowej przeszłości zamku, a także poznać legendy o zakopanych tu skarbach. <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2025/04/AdobeStock631706234-1-f4a1709.jpeg" width="5464" height="3640" alt="Odbudowa zamku w Muszynie nie była łatwa. Nie zachowały się plany, ryciny czy obrazy, które jednoznacznie określałyby pierwotny wygląd warowni" title="Odbudowa zamku nie była łatwa. Nie zachowały się plany, ryciny czy obrazy, które jednoznacznie określałyby pierwotny wygląd warowni" /> Były na tyle żywe, że przez całe dziesięciolecia poszukiwacze plądrowali ruiny. Nic podobno nie znaleźli. Tak więc jeśli prawdą jest, że pewien muszyński starosta w czasie potopu szwedzkiego ukrył w lochach zamku skarb i nakazał go strzec skamieniałemu chłopcu i dziewczynce, to wciąż gdzieś jest. Zamek powstawał w XVI w. na szczycie Koziejówki, niedaleko innych wzniesień, choćby Wielkiego Łazka czy Nowińskiej Góry. Dziś grzbiet porośnięty jest gęstym lasem; jego zachodnie stoki wpadają do wód Szczawnika, wschodnie do Jastrzębika. Jastrzębik to nie byle jaki potok, słynie nie tylko z mineralnych właściwości, ale też z mofety. Za tą tajemniczą nazwą kryje się otwór, z którego niczym z brzucha ziemi wydobywają się gazy. Idę dalej, do źródełka obok łemkowskiej cerkwi, z którego można pić bogatą w szczawiany wodę. I z niej też słynie Muszyna, która zawsze wita mnie rześkim powietrzem i zapachem mchów porastających rzeczne brzegi i kamienie. Podobno to właśnie od nich swoją nazwę wzięła ta uzdrowiskowa miejscowość, w której leczy się m.in. choroby układu oddechowego. Mnie chyba jednak bardziej leczą tutaj drzewa i dobre opowieści. Zamek w Muszynie – praktyczne informacje Ci, którzy wybierają się na zamek autem, mogą skorzystać z bezpłatnych parkingów położonych wzdłuż rzeki Szczawnik. Stamtąd kierujemy się za znakami na zamkowe wzgórze. Ścieżka to dość strome 300-metrowe podejście, które pokonamy w 10 min. Na teren zamku nie można zabierać psów, wyjątek stanowi pies przewodnik. Zamek można zwiedzać od kwietnia do listopada. Ceny biletów: dzieci do 12. roku życia – bezpłatnie, bilet normalny – 10 zł, a ulgowy 6 zł. W Muszynie warto zobaczyć także Ogrody Sensoryczne, parki zdrojowe, pijalnie wód i rynek. Zamek w Muszynie nagrodzony w plebiscycie Travelera Przypomnijmy, że zamek w Muszynie został nagrodzony tytułem „Cudu Polski 2024” w plebiscycie magazynu National Geographic Traveler. Łącznie o miano „nowego cudu” walczyły trzy miejsca z woj. małopolskiego. Wśród nominowanych znalazła się także Brama w Gorce oraz Chochołów. Pełna lista zwycięzców plebiscytu Cuda Polski 2024: Dolnośląskie – Twierdza Srebrna Góra; Kujawsko-Pomorskie – Pałace w Ostromecku; Lubelskie – Chełmskie Podziemia Kredowe; Lubuskie – Park Dworski w Iłowej; Łódzkie – Centralne Muzeum Włókiennictwa z Łódzkim Parkiem Kultury Miejskiej; Małopolskie – Zamek w Muszynie; Mazowieckie – Wzgórze Tumskie w Płocku; Opolskie – Fabryka Robotów w Mosznej; Podkarpackie – Zamek w Łańcucie; Podlaskie – Prawosławny skit w Odrynkach; Pomorskie – Bory Tucholskie; Śląskie – Bielsko-Biała; Świętokrzyskie – Muzeum Archeologiczne w Wiślicy; Warmińsko-Mazurskie – Lidzbark Warmiński; Wielkopolskie – Pyzdry; Zachodniopomorskie – Darłowo. Źródło: National Geographic Traveler Polska
Najpiękniejszy zamek w Polsce na prestiżowej liście – wiążą się z nim tajemnice II wojny światowej
Zamek Książ trafił na prestiżową listę Pomników Historii. Oprócz wspaniałych komnat i ogrodów kryje także system tuneli o nieznanym przeznaczeniu. Do dziś badacze próbują ustalić, jaki był powód ich wykonania w czasie II wojny światowej.
Spis treści: Książ na liście Pomników Historii Książ – wszystko, co musisz wiedzieć Zamek Książ jest jednym z najbardziej znanych i popularnych wśród turystów założeń obronnych w Polsce. Wrażenie robi nie tylko wspaniała architektura i usytuowanie pałacu, ale tez niezwykła historia, w której nie brakuje legend i tajemnic. Zamek ten wraz z przylegającym parkiem trafił właśnie na prestiżową listę Pomników Historii. Co to oznacza? Książ na liście Pomników Historii Pomnik Historii to jedna z pięciu form ochrony zabytków. Wpis na tę listę jest zarezerwowany dla zabytków nieruchomych o wyjątkowym znaczeniu dla dziedzictwa kulturowego Polski. Książ jest 133 lokalizacją, którą wpisano na tę listę. Znajdują się na niej m.in.: Zamek piastowski w Międzyrzeczu; Biskupin– rezerwat archeologiczny; Gdańsk – Twierdza Wisłoujście; Góra Św. Anny – komponowany krajobraz kulturowo-przyrodniczy; Kazimierz Dolny; Kraków – historyczny zespół miasta; Wrocław– Hala Stulecia; Żyrardów– XIX-wieczna Osada Fabryczna. Książ – wszystko, co musisz wiedzieć Zamek w Książu wzniesiony w latach 1288-92 dla księcia świdnicko-jaworskiego Bolka I zwanego Surowym. Należy do nielicznej grupy zachowanych zamków piastowskich. Na przestrzeni kilku stuleci twierdzę zamieszkiwało wiele rodzin szlacheckich, w tym potężny ród Hochbergów. To oni w latach 1509–1941 rozbudowali zamek. W XVIII wieku Konrad Ernest Maximilian von Hochberg zainicjował pierwszą wielką przebudowę zamku. Stworzono wtedy reprezentacyjne skrzydło barokowe. Podczas II wojny światowej Książ zajęli niemieccy okupanci. Hitlerowcy stworzyli pod zamkiem system tuneli. Ich zastosowanie do dziś jest owiane tajemnicą. Po II wojnie światowej Książ popadł w ruinę, został też wyrabowany przez Sowietów. Dopiero w latach 1956–1962 zamek został objęty ochroną przez Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków we Wrocławiu. Zabezpieczono drzwi i okna, co uniemożliwiło dalsze grabieże. Turyści mogą dziś poznawać zagadki Książa. Udostępniono dla nich liczne komnaty, tarasy i ogrody. Śmiałkowie mogą nawet wejść do części podziemnych tuneli. Zamek powoli ujawnia swoje tajemnice. Na przykład w ubiegłym roku udało się poznać twórcę zaginionych ogrodów wokół Książa. Źródła: Narodowy Instytut Dziedzictwa, Zamek Książ Nasz autor Szymon Zdziebłowski Dziennikarz naukowy i podróżniczy, z wykształcenia archeolog śródziemnomorski. Przez wiele lat był związany z Serwisem Nauka w Polsce PAP. Opublikował m.in. dwa przewodniki turystyczne po Egipcie, a ostatnio – popularnonaukową książkę „Wielka Piramida. Tajemnice cudu starożytności” o największej egipskiej piramidzie. Miłośnik niewielkich, lokalnych muzeów. Uwielbia długie trasy rowerowe, szczególnie te prowadzące wzdłuż rzek. Lubi poznawać nieznane zakamarki Niemiec, zarówno na dwóch kółkach, jak i w czasie górskiego trekkingu.
Turyści nie mogą uwierzyć, że to w Polsce. Ten zamek to hit Jury!
Zamek Rabsztyn, choć mniej znany niż Ogrodzieniec, to prawdziwa perła Jury Krakowsko-Częstochowskiej. Po kompleksowej rekonstrukcji, przyciąga nie tylko miłośników historii, ale też rodziny z dziećmi i fotografów. Sprawdź, co skrywa ten zaskakujący zabytek w Małopolsce.
Spis treści: Rabsztyn zamiast Ogrodzieńca? Ten zamek zyskuje popularność Zwiedzanie zamku Rabsztyn – ceny i atrakcje Co jeszcze zobaczyć w Rabsztynie? Zamek Ogrodzieniec to najbardziej znany klejnot Jury Krakowsko-Częstochowskiej, ale – jak się okazuje – jest ich więcej. Inne urokliwe ruiny ulokowane są na Wyżynie Krakowsko-Częstochowskiej, we wsi Rabsztyn w województwie małopolskim. Po kompleksowej rekonstrukcji całe otoczenie zaadaptowano na potrzeby masowego ruchu turystycznego. Rabsztyn zamiast Ogrodzieńca? Ten zamek zyskuje popularność Określenie dokładnej daty powstania zam­ku rabsztyńskiego i wskazanie fundatora tej budowli znacznie utrudnia brak dowodów w postaci znalezisk archeologicznych czy zapisków źródłowych. Pierwsza wzmianka o warowni pojawiła się pod ko­niec XIV wie­ku. Obecna forma obiektu jest wynikiem ciągłych przebudowań na przestrzeni kilku wielu wieków. Jak czytamy na stronie ZamkiPolskie.pl, pierwotnie nazwa Rabsztyn do­ty­czy­ła cha­rak­te­ry­stycz­nej ska­ły i zam­ku po­wsta­łe­go na jej szczy­cie. Dziś ta nazwa obej­mu­je ca­łą miej­sco­wość. Przez lata zamek stał opuszczony i pozbawiony opieki. Rozkwit nastąpił dopiero po przejęciu budowli przez gminę Olkusz. Zamek odgryzowano, odkryto w nim studnię oraz po­zo­sta­ło­ści łaź­ni i kuchni zamkowej. Jednocześnie trwały kompleksowe prace przy rekonstrukcji bramy wjazdowej, budowie nowego pawilonu wjazdowego czy odbudowie części murów zamku wysokiego wraz z wieżą. Po znacznej metamorfozie obiekt wraz z całą infrastrukturą dostosowano do potrzeb turystów. Zwiedzanie zamku Rabsztyn – ceny i atrakcje Obecnie zrekonstruowane ruiny wznoszące się nieopodal Olkusza kuszą miłośników legend, dawnych dziejów i... pojedynków. „Spotkasz tutaj rycerzy walczących w licznych turniejach. Ze szczytu widokowej wieży zobaczysz okazałą panoramę okolic Olkusza, a po inscenizacjach rycerskich potyczek odpoczniesz przy pysznej kawie” – zachęca turystów komunikat na oficjalnej stronie obiektu. Z tarasów widokowych usytuowanych na wieży głównej i wieży zamku średniego rozpościera się zapierający dech w piersi widok na rozległe wzniesienia urokliwej Jury Krakowsko-Częstochowskiej. Niektórzy decydują się również odwiedzić zamek, by na tle średniowiecznych murów zorganizować sesję fotograficzną. Opłata ustalana jest indywidualnie z zarządcą obiektu. Cennik biletów: Wtorek–piątek: bilet normalny 20 zł, ulgowy 15 zł Weekend: bilet normalny 25 zł, ulgowy 18 zł Przewodnik: 80 zł Audioguide: 5 zł Co jeszcze zobaczyć w Rabsztynie? W bezpośrednim sąsiedztwie zamku można zwiedzać rodzinny dom Antoniego Kocjana. Był on wybitnym konstruktorem szybowcowym i szefem wywiadu lotniczego AK, który odkrył tajemnice niemieckiej broni V1 i V2. Drewniany dom wybudowano w 1862 roku. Na zlecenie władz Olkusza budynek został rozebrany, a następnie przewieziony do Rabsztyna i zrekonstruowany. Źródło: Zamkipolskie.pl, zamekrabsztyn.pl Nasza ekspertka Wiktoria Szydło Dziennikarka i miłośniczka dalekich wypraw rowerowych, okazjonalnie poetka. Z pasją pisze o ciekawych miejscach, zapomnianych szlakach oraz niestworzonych – i tych realnych – historiach.
Biała dama z Kórnika to duch hrabiny Teofili Działyńskiej. Zjawa każdej nocy wychodzi z obrazu
Biała dama to postać, która od lat jest obecna w folklorze. Wiele osób zna przynajmniej jedną opowieść o odzianej w białe szaty zjawie, przechadzającej się po swoich dawnych włościach. Bezsprzecznie, najbardziej znanym straszydłem jest to, które nawiedza zamek w Kórniku. Kim była tamtejsza biała dama? Poniżej odpowiadamy na to pytanie.
Spis treści: Biała dama to nie jeden duch Kim była biała dama z Kórnika? Legenda o białej damie z Kórnika Legendy o duchach i upiorach towarzyszą wielu polskim zamkom i pałacom. Opowieści z dreszczykiem przyciągają turystów jak magnes opiłki żelaza i nic dziwnego. W końcu kto nie chciałby przeżyć przygody życia i na własne oczy zobaczyć „prawdziwą” istotę nie z tego świata? Widmowi rycerze, czarne psy, upiory okrutnych rządców – większość zamków ma swoją własną marę. Wśród opowieści o straszydłach szczególnie wyróżnia się postać białej zjawy, błąkającej się wśród zamkowych ruin lub po pałacowych komnatach. To właśnie ona – słynna biała dama. Biała dama to nie jeden duch O czym właściwie mowa? Wbrew pozorom, nie chodzi tu o jedną zjawę. Tym terminem określa się duchy kobiet, najczęściej pochodzących z arystokratycznych rodów. W legendach polskich widmowe postaci w białych sukniach najczęściej nawiedzają miejsca związane z ich życiem, w których wydarzyła się straszna historia. To właśnie tragiczna śmierć nie pozwala im zaznać spokoju i opuścić ziemskiego padołu. Białe damy nawiedzają między innymi: zamek w Bobolicach, gdzie zjawa w białej szacie – bratanica Krezów – pojawia się na kamiennym balkonie, zamek w Niedzicy, na którego dziedzińcu i w kaplicy pojawia się duch inkaskiej księżniczki Uminy, zamek w Chęcinach, w którym biała dama szuka ukrytego skarbu, zamek w Ogrodzieńcu, gdzie Olimpia, córka Seweryna Bonera, rzuciła się z wieży, gdy ojciec sprzeciwił się jej związkowi z ubogim rycerzem. Każda z tych opowieści może wywołać gęsią skórkę, jednak najstraszniejsza towarzyszy dawnej rodowej rezydencji Górków i Działyńskich, która wznosi się na niewielkiej wyspie w Kórniku. Kim była biała dama z Kórnika? Zamek ten rzekomo nawiedza duch hrabiny Teofili z Działyńskich, pierwszej wybitnej zarządczyni na kórnickich włościach. Córka Teresy Tarłówny i Zygmunta Działyńskiego urodziła się 28 grudnia 1714 lub 1715 roku. W 1732 roku poślubiła starostę łęczyckiego Stefana Szołdrskiego. Para doczekała się jednego dziecka – syna Feliksa. Gdy chłopiec miał rok, jego ojciec zmarł. Teofila przez długi czas nie myślała o ponownym zamążpójściu, a w okolicy aż huczało od plotek o płomiennych romansach wdowy. Podobno spotykała się ze swoim ogrodnikiem, a nawet z miejscowym proboszczem. Po raz drugi stanęła przed ołtarzem 1748 roku. Poślubiła starostę borzechowskiego Aleksandra Hilarego Potulickiego, jednak ich małżeństwo nie przetrwało próby czasu. Hrabianka podobno była rozczarowana drugim mężem, który upodobał sobie rozrzutne życie, a i on inaczej wyobrażał sobie związek z panią na zamku w Kórniku. Chciał przejąć kontrolę nad ziemiami należącymi do żony, ale nie udało mu się. Para rozstała się w 1754 roku. Dobra zarządczyni Poza Kórnikiem, do Teofili należał także szereg innych ziem, m.in. Bnin, Runowo, Czołowo, Mieczewo, Kamionki, Czmoń i Radzewo. Świetnie radziła sobie z zarządzaniem podległym jej majątkiem. Dbała nie tylko o własne kieszenie, ale także o dobrostan chłopów. Z jej inicjatywy powołano straż ogniową, wykopano studnię na rynku i wybudowano wiele ceglanych budynków. Chcąc zabezpieczyć domy mieszkańców, zarządziła budowę ceglanych kominów. Jedną z najważniejszych jej decyzji było zniesienie pańszczyzny na rzecz czynszu w formie płaconego przez chłopów podatku. Była otwarta na inne wyznania. Na jej włościach mogli swobodnie osiedlać się niemieccy i żydowscy osadnicy. Co więcej, mogli zakładać własne szkoły i budować świątynie. Teofila Działyńska zmarła 26 listopada 1790 roku. Po jej śmierci, Feliks Szołdrski zobowiązał proboszcza w Kórniku do cotygodniowego odprawiania mszy w intencji matki. Wkrótce po jego śmierci, gdy nikt już nie opłacał nabożeństw, zwyczaju tego zaniechano. Legenda o białej damie z Kórnika Tyle faktów, czas na opowieść o duchu hrabiny. W Kórniku do dziś krąży legenda o zjawie przechadzającej się po zamkowych komnatach. Biała dama ma być duchem hrabiny, który pokutuje za występek, którego dopuściła się za życia. Gdy pewnego dnia Kórnik nawiedził pożar, Teofila ulitowała się nad chłopami, którzy utracili dorobek, i przekazała im cegły niezbędne do budowy pieców. Miała pozyskać je z dawnego zamku myśliwskiego Górków. Zamku nawiedzanego przez złe duchy, pragnące ukrytego tam skarbu. Te w ramach kary miały nałożyć na hrabinę klątwę i skazać ją na wieczną tułaczkę po dawnej posiadłości. Odzyska wolność dopiero, gdy ktoś odnajdzie skarb. Istnieją także inne wersje tej opowieści. Te głoszą, że biała dama pojawia się jako duch opiekuńczy. Według innej opowieści, Teofila pokutuje za romanse i nocami błąka się, poszukując kolejnych kochanków. Co dzieje się na zamku w Kórniku? Podobno tuż przed północą Teofila Działyńska wychodzi z ram obrazu wiszącego w sali jadalnej. W postaci bezcielesnej, do białego rana błąka się po warowni. Zawsze towarzyszy jej czarny rycerz, który zajeżdża pod zamek na czarnym koniu. Gdy wstaje świt, hrabina wraca na obraz, a jej towarzysz rozpływa się w powietrzu. Nasz autor Artur Białek Dziennikarz i redaktor. Wcześniej związany z redakcjami regionalnymi, technologicznymi i motoryzacyjnymi. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o historii, kosmosie i przyrodzie, ale nie boi się żadnego tematu. Uwielbia podróżować, zwłaszcza rowerem na dystansach ultra. Zamiast wygodnego łóżka w hotelu, wybiera tarp i hamak. Prywatnie miłośnik literatury.
Ten zamek był perłą, która obróciła się w ruinę. Dziś to jedna z największych atrakcji regionu
Zamek w Janowcu to wspaniała rezydencja szlachecka. Imponował zarówno stylem architektonicznym, jak i nowoczesnymi rozwiązaniami. W swoim czasie przyćmił nawet wznoszącą się na Górze Zamkowej królewską warownię w Kazimierzu. Dziś budowla wybudowana na brzegu Wisły jest jedną z głównych atrakcji województwa lubelskiego. Poniżej przybliżamy historię tego wspaniałego zamku.
Spis treści: Od warowni, przez rodową rezydencję, po muzeum Zwiedzanie zamku w Janowcu Ciekawostki o zamku w Janowcu Nie jest łatwo wskazać drugą ruinę, która zachowałaby się do naszych czasów w tak dobrym stanie. W czasach swojej świetności, zamek w Janowcu był dobitnym wyrazem zamożności, ale także dobrego gustu właścicieli. Siedem wielkich sal, dziewięćdziesiąt osiem pokojów, marmurowe posadzki, ściany zdobione kunsztownymi malowidłami – takiej rezydencji nie powstydziłby się nawet król. Przez lata zamieszkiwały tam najznakomitsze rody. Później ten zamek w Lubelskiem zaczął popadać w ruinę. Dziś znajduje się tam muzeum. Od warowni, przez rodową rezydencję, po muzeum Budowla została wzniesiona z wielkim rozmachem. Nic dziwnego. W ten sposób fundatorzy zamku, pełniący najwyższe państwowe urzędy, chcieli podkreślić swój status. Początki zamku i Janowca Budowę zamku rozpoczął w 1508 roku Mikołaj Firlej herbu Lewart, na ziemskich dobrach na pograniczu powiatów lubelskiego i radomskiego, które późniejszy starosta kazimierski zakupił wraz z ojcem, Piotrem z Dąbrowicy. Na murach starej warowni, należącej do Janowskich, przez 18 lat powstawała bastejowa budowla o charakterze mieszkalno-obronnym, utrzymana w renesansowym stylu. W 1537 roku król nadał osadzie prawa miejskie i wyznaczył lokację Janowca w pobliżu zamku Firlejów. Podczas uroczystości lokacyjnej wspaniałą rezydencję odwiedził Zygmunt I Stary wraz z małżonką, królową Boną. Należy wspomnieć, że w tamtym czasie rodową siedzibą Firlejów wciąż pozostawał zamek w Dąbrowicy. Zmieniło się to dopiero w drugiej połowie XVI stulecia. Pierwsza przebudowa zamku 1 września 1553 roku zmarł Piotr Firlej, syn Mikołaja i współfundator zamku. Dobra janowieckie odziedziczył wówczas jego syn, Andrzej Firlej, późniejszy kasztelan lubelski. Cztery lata później zadecydował o przekształceniu warowni w luksusową rezydencję rodową. Pracami zajął się Santi Gucci, architekt włoskiego pochodzenia, który w Rzeczypospolitej cieszył się reputacją jednego z najzdolniejszych w swoim fachu. Pod jego kierunkiem zamek zyskał regularny układ. Wzdłuż murów obronnych dobudowano okazałe skrzydła mieszkalne, połączone arkadowymi krużgankami i zwieńczone attyką. Prace zakończyły się w latach 80. XVI stulecia. Nowi właściciele zamku w Janowcu Ostatnim właścicielem zamku z rodu Firlejów był Jan II, bratanek Andrzeja. Po jego śmierci, Barbara z Wielkich Kończyc (wdowa po Janie) wyszła za kasztelana chełmińskiego Jana Karola Dulskiego herbu Przegonia. Ich córka, Barbara Dulska, w 1614 roku wniosła dobra janowieckie w posagu rodzinie Tarłów herbu Topór. Nowi właściciele zadecydowali, że rezydencja zyska elementy wczesnobarokowe. Zamek został rozbudowany o część wschodnią, amfiladę i wieżę zachodnią. To właśnie za czasów Tarłów mury zewnętrzne zyskały biało-czerwone pasy, a elewacje – nieco karykaturalne malowidła przedstawiające żołnierzy, które w zamyśle miały nawiązywać do sztuki ludowej. W 1654 roku Barbara Tarłówna wyszła za Sebastiana Jerzego Lubomirskiego i wniosła zamek w posagu rodowi herbu Drużyna. Zamek w Janowcu po potopie szwedzkim W 1655 roku Szwedzi dokonali inwazji na Rzeczpospolitą. Potop szwedzki, jedna z ostatnich odsłon II wojny północnej, pozostawił po sobie ogromne zniszczenia. Potężnemu najazdowi nie oparł się też zamek w Janowcu. Wycofujące się wojska Karola Gustawa pozostawiły po sobie zgliszcza. Po wyjściu Szwedów, Lubomirscy, z pomocą holenderskiego architekta Tylmana z Gameren, przywrócili rezydencji utracony blask. Powstała wówczas kaplica z absydą na granicy zamkowych dziedzińców, część gospodarczą przebudowano na mieszkalną i wybudowano nowe pomieszczenia dla służby. Nieco później, gdy dobrami janowieckimi rządził Antoni Benedykt Lubomirski, skrzydło południowe zyskało rokokowe ozdoby okien. Upadek zamku Koniec panowania Lubomirskich w Janowcu przypadł na 1783 rok. Jerzy Marcin Lubomirski sprzedał klucz janowiecki wraz z zamkiem podkomorzemu krzemienieckiemu Mikołajowi Junoszy Piaskowskiemu. Rezydencja zaczęła wówczas podupadać. Magnat lekką ręką trwonił swój majątek i gdy nie było już czego wydawać, dokonał żywota w niszczejących murach. Po jego śmierci, dobra janowieckie zostały sprzedane rodzinie Osławskich z Krakowa. Po nich kolejnymi właścicielami byli: August Zawisza, Feliks Ćwirko-Gotycki i Paulina Wiktoria Zieleniewska. Niestety, po Lubomirskich żaden posiadacz rezydencji nie był szczególnie zainteresowany utrzymaniem jej w należytym stanie. Dla nich, zamek był przede wszystkim tanim źródłem solidnego budulca. Całe wyposażenie (łącznie z pokrywającymi ściany marmurami) zostało sprzedane, a wspaniała niegdyś budowla popadła w ruinę. Zamek w Janowcu w XX wieku W 1931 roku zamek w Janowcu został kupiony przez ostatniego prywatnego właściciela – warszawiaka Leona Kozłowskiego. Inwestor planował częściową odbudowę ruin, ale niewiele z tego wyszło. Wzniesiona przez Firlejów rezydencja popadała w dalszą ruinę. Zamek we współczesności W 1975 roku obiekt został zakupiony od Kozłowskiego przez Muzeum Nadwiślańskie w Kazimierzu Dolnym. Podjęto wówczas intensywne działania, zmierzające do zabezpieczenia rozpadających się ruin. Rozpoczęły się prace remontowo-budowlane, których celem była częściowa rekonstrukcja i dostosowanie zamku do potrzeb turystycznych. Przez pół wieku zamek w Janowcu pozostawał filią Muzeum Nadwiślańskiego. Obiekt ten odgrywa jednak ogromną rolę w dziedzictwie kulturowym regionu, a jako taki powinien mieć wyższy status. 1 stycznie 2025 roku placówkę przekształcono w samodzielną instytucję kultury – Muzeum Zamek w Janowcu. Zwiedzanie zamku w Janowcu Reorganizacja wymusiła czasowe zamknięcie obiektu, ale od lutego zamek znów jest dostępny dla zwiedzających. Poza szlachecką rezydencją, na zespół zamkowy składa się także zabytkowy park i skansen zabudowy dworskiej. W odbudowanych zamkowych wnętrzach eksponowana jest wystawa stała, której tematem są dzieje dóbr janowieckich. Od maja do października organizowane są wystawy czasowe. Dobrze zachowane ruiny warto odwiedzić nie tylko dla bogatej ekspozycji. Zamek sam w sobie stanowi niemałą atrakcję. Zrekonstruowane krużganki we wschodniej części dziedzińca prezentują się fantastycznie, podobnie zresztą jak odbudowany pałac północny i łączący się z wieżą apartament zachodni. Warto też zobaczyć odkryte tarasy budynku bramnego, z których rozpościera się wspaniała panorama doliny Wisły. Jakie atrakcje oferuje skansen? Odwiedzając Janowiec, w planie wycieczki warto uwzględnić także znajdujący się nieopodal zamku niewielki skansen. Można tam podziwiać między innymi pochodzący z drugiej połowy XVIII stulecia barokowy modrzewiowy dwór z Moniak, gdzie znajduje się stała wystawa wnętrz domu ziemiańskiego. Wymieniając atrakcje tego miejsca, nie sposób pominąć spichlerza z Podlodowa (gdzie eksponowane są między innymi łodzie transportowe i służące do połowu ryb na Wiśle), lamusa z woźnicą z Kurowa i stodoły z Wylągów. Każdy z tych obiektów jest datowany na XIX wiek. Ciekawostki o zamku w Janowcu Na koniec zostawiliśmy kilka ciekawych informacji na temat wspaniałej rezydencji w Janowcu. W 1606 roku na zamku w Janowcu pojednali się Zygmunt III Waza i Mikołaj Zebrzydowski, który w historii zapisał się nie tylko jako marszałek wielki koronny, ale także jako ten, który po śmierci Jana Zamoyskiego rozpoczął powstanie nazwane jego nazwiskiem – rokosz Zebrzydowskiego. Mierzący 121 na 71 m zamek w Janowcu należy do największych w Polsce. Zamek w Janowcu gościł wiele koronowanych głów. Poza Zygmuntem I Starym i Zygmuntem III, we wspaniałej rezydencji przebywali: Stefan Batory, Michał Korybut Wiśniowiecki, Maria Kazimiera de La Grange d’Arquien, August II Mocny, Stanisław Poniatowski i Piotr I Wielki. Według legendy, zamek nawiedza Czarna Dama. Duch Heleny Lubomirskiej podobno ukazuje się tam podczas pełni księżyca. Nasz autor Artur Białek Dziennikarz i redaktor. Wcześniej związany z redakcjami regionalnymi, technologicznymi i motoryzacyjnymi. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o historii, kosmosie i przyrodzie, ale nie boi się żadnego tematu. Uwielbia podróżować, zwłaszcza rowerem na dystansach ultra. Zamiast wygodnego łóżka w hotelu, wybiera tarp i hamak. Prywatnie miłośnik literatury.
Najlepszy weekendowy trip w województwie mazowieckim. Te 3 relikty przeszłości znajdziecie w 1 miejscu
Planujecie wiosenny wypad weekendowy? Kochacie uroki polskich rejonów i nie chcecie wybierać się zbyt daleko? W Chlewiskach koło Szydłowca znajduje się perełka, która uchyli przed wami rąbek historii na pograniczu kilku wieków.
Niecałe 130 kilometrów od Warszawy znajduje się przepiękny kompleks, łączący w sobie walory historyczne, turystyczne i bioodnowy spa, który pozwoli nacieszyć umysł, duszę i ciało. Teren w Chlewiskach to nie tylko majestatyczny Pałac Odrowążów, ale także kilka reliktów historycznych, które zapadną wam w pamięci na długo. Zaplanujcie z nami weekend w województwie mazowieckim, dzięki któremu zgłębicie magię tego regionu. Studnia Dobiesława Odrowąża - relikt XV wieku Jednym z elementów posiadłości, który warto zwiedzić, jest studnia, której historia sięga połowy XV wieku. Została zbudowana pomiędzy 1460 a 1490 rokiem. Nazwano ją na cześć Dobiesława Odrowąża-Chlewickiego. Jej projekt przygotowano w oparciu o plan koła ze średnicą 180 cm. Jest głęboka na 13 metrów i pozwala na skorzystanie z wód o wyższej wartości mikrobiologicznej. To zasięg dalszy niż poziom wód gruntowych. Warto wspomnieć o surowcu, z którego została wykonana, gdyż to lokalny materiał. Przy jej budowie i projekcie wykorzystano łamany piaskowiec, który pochodził z lokalnych wyrobisk w niedalekiej odległości od Szydłowca. Spojenia wykonano z zaprawy wapienno-piaskowej, co wyróżnia cembrowinę wysoką jakością wykonania. View Burdaffi on the source website Baszta w Chlewiskach - relikt XVIII wieku Piętrowa konstrukcja, który stanowi idealny punkt widokowy na majestatyczny park Manor House SPA. Dobrze zlokalizowana baszta pozwala cieszyć się urokami szlacheckiej posiadłości, która jest okalana mazowieckimi krajobrazami. Ma ona gotycki wzór, a powstała jako integralna część sztucznych ruin w formie kamiennego ogrodzenia. Było ono zakończone kilkoma basztami, które miały utożsamiać gotycki wieżowy zamek. Jej unikalny charakter sprawił, że została zrekonstruowana w 2013 roku. Służyła kiedyś jako punkt widokowy z amboną strzelecką dawnego zwierzyńca. Od południowej strony przylegał do niej ogród owocowy wraz z oranżerią, który służył kojącym spacerom wśród natury. View Burdaffi on the source website Dworska lodownia na tyłach pałacowego wzgórza - relikt XIX wieku Dla wszystkich tych, których fascynują dworskie budynki, lodownia jest wyjątkowym miejscem. To tutaj, na przełomie XIX wieku składowano lód, który służył do izolowania i przedłużania terminu ważności wielu produktów spożywczych. Mieściła się ona na tyłach oficyny, gdzie front był skierowany w stronę ogrodu dzikiego. Została wykonana z kamienia, a jej wewnętrzna konstrukcja była wyposażona w szyb zapasowy, gdzie znajdowały się wspomniane zapasy lodu. Wbudowane cztery komory były częścią użytkową, które charakteryzują się kolebkami z cegieł. Konstrukcje ścian oraz sklepień były wzmacniane zaprawą wapienno-piaskową. Całość powstała na początku XIX wieku i stanowiła ważny element codziennego życia. Dziś mieści się tu Muzeum Rzeźb Bogów i Bożków Słowiańskich.
Jeden z największych zamków w Polsce stoi właśnie tutaj. To chluba tego miasta
Wałbrzych nie bez przyczyny przyciąga uwagę turystów z różnych zakątków świata. Legenda o złotym pociągu to zaledwie wstęp do niezwykłej opowieści o mieście, które urzeka swoją historią, zabytkami i niepowtarzalnym klimatem.
W tym artykule: Podstawowe informacje o Wałbrzychu Z czego słynie Wałbrzych? Co warto zobaczyć w Wałbrzychu? Jak dojechać do Wałbrzycha? Zamek Książ i legenda o złotym pociągu stały się niekwestionowanymi symbolami nie tylko Wałbrzycha, ale i całego Dolnego Śląska. Idealnie wpisują się w tajemniczy i nieco zagadkowy charakter regionu. Podczas odkrywania okolicznych rejonów, warto zatrzymać się w Wałbrzychu na dłużej niż jeden dzień. Co warto zobaczyć na miejscu i jakie atrakcje czekają na turystów? Przeczytaj nasz redakcyjny przewodnik. Podstawowe informacje o Wałbrzychu Ulokowany w południowo-zachodniej części kraju Wałbrzych to miasto na prawach powiatu, które słynie z fantastycznego położenia na zboczach i dolinach Gór Wałbrzyskich. Jest drugim – tuż za Wrocławiem – największym miastem województwa dolnośląskiego, zamieszkiwanym przez blisko 100 tysięcy mieszkańców, z czego ponad 50 tys. stanowią kobiety. Ponadto jest jednym z najbardziej zielonych miast w Polsce. Pod względem powierzchni lasów, parków i terenów zieleni osiedlowej w stosunku do ogólnej powierzchni miasta zajmuje 8. miejsce w kraju. Powierzchnia Wałbrzycha wynosi 84,7 km kw., a przeciętna wysokość oscyluje w granicach 350–500 m n.p.m. Najwyższym punktem miasta jest Góra Borowa o wysokości 853 m n.p.m. Przez miasto przepływa rzeka Pełcznica, która spływa ze Srebrnego Źródła. Początki miasta sięgają już XII wieku, kiedy istniała tutaj leśna osada słowiańska. Jej mieszkańcy zajmowali się myślistwem oraz bartnictwem. W późniejszych latach był częścią Księstwa Wrocławskiego, a następnie Świdnicko-Jaworskiego. Na początku XIV w. Wałbrzych trafił w ręce rodu Schaffgotschów. W tym samym okresie zyskał także prawa miejskie (ok. 1400 rok). W 1738 roku stał się własnością Hochbergów, którzy na stałe zapisali się na kartach historii miasta. W latach 1975–98 Wałbrzych pełnił funkcję stolicy województwa wałbrzyskiego i był ważnym punktem na mapie Polski. Z czego słynie Wałbrzych? Legenda o złotym pociągu mocno wpłynęła na popularność Wałbrzycha, do którego chętnie przyjeżdżają turyści z całego świata. Miasto ma jednak do zaoferowania znacznie więcej. Przyciąga nie tylko poszukiwaczy skarbów czy pasjonatów historii. Od XIV wieku Wałbrzych staje się znany z górnictwa. Po pięciu stuleciach uznawany jest za potężny ośrodek przemysłu ciężkiego. Wybudowano blisko 200 km podziemnych tuneli oraz otwierano na ogromną skalę kopalnie węgla i koksownie. W 15 tutejszych placówkach pracowało blisko 20 tys. górników. Aż do roku 1990, gdy postanowiono je wszystkie zamknąć. W podobnym okresie zaczyn się budowa fabryki porcelany oraz huty szkła. W 1829 r. powstała fabryka porcelany „Krister” (obecnie „Krzysztof”), a w 1845 r. „Tielsch” (obecnie „Porcelana Wałbrzych”). Ich produkty eksportowane były na szeroką skalę i słyszał o nich cały świat. Trudno nie wspomnieć o księżnej Daisy. Jej postać, uroda oraz charakter sprawiły, że historie o Książu zaczynają się właśnie od niej. Naprawdę nazywała się Mary Theresa Olivia Cornwallis-West i pochodziła ze znanego, ale mało zamożnego rodu w Anglii. Ślub z Janem Henrykiem Hochbergiem podniósł jej status. Znakiem rozpoznawalnym Daisy były perły, z którymi została pochowana. Podczas wędrówek po Wałbrzychu na pewno dowiesz się więcej faktów na temat księżnej. Miłośnicy rekreacji i górskich przejażdżek mają do dyspozycji ponad 50 kilometrów malowniczych szlaków oraz 170 kilometrów tras rowerowych. Wskazówka od redakcji. Warto skorzystać z opcji Bilet Explore Wałbrzych, który pozwala nam zobaczyć aż 4 miejsca w korzystnej cenie. Dzięki temu biletowi zwiedzimy Zamek Książ, Palmiarnie, Muzeum Porcelany oraz Starą Kopalnię. I, co ważniejsze, nie musimy się spieszyć, ponieważ na jego wykorzystanie mamy aż 12 miesięcy od dnia zakupu. Co warto zobaczyć w Wałbrzychu? Stara Kopalnia Centrum Nauki i Sztuki w Wałbrzychu to fascynujące miejsce, które stało się jednym z najcenniejszych zabytków kultury technicznej na całym świecie. Obiekt otwarty został w 2014 roku po przeprowadzonej na ogromną skalę rewitalizacji dawnej „Juli” – kopalni węgla kamiennego. Dzisiaj nie tylko cieszy oko, ale także przez praktycznie cały rok zaprasza turystów na zwiedzanie swoich zakamarków z byłymi górnikami, którzy świetnie pamiętają i dzielą się własnymi przeżyciami oraz historiami. Warto przyjechać ze względu na unikatowe zabytki, bardzo interesujące oprowadzanie i przepiękne krajobrazy z 25-metrowej wieży widokowej na panoramę miasta i okolic. Wzniesiona została na wzór chłodni kominowej, która stała w tym samym miejscu. Podczas zwiedzania zobaczysz m.in. 2,5 km chodników podziemnych kopalni, maszynownie czy nadszybia. Dostępne są także nocne zwiedzania, dla osób lubiących dreszczyk emocji. Obiekt został okrzyknięty najpiękniejszym naziemnym kompleksem górniczym w Polsce. To nie tylko miejsce muzealne, ale także bogata oferta zajęć edukacyjnych, gier terenowych, wydarzeń kulturalnych czy artystycznych. Właśnie tutaj bije kulturalne serce miasta, a największe gwiazdy przyjeżdżają na swoje występy. Stara Kopalnia jest świetną bazą noclegową dla przyjezdnych turystów, którzy nastawiają się na eksplorację miasta i jego okolic. Oferuje komfortowe, przyjemne i bardzo schludne pokoje. Rano na miejscu serwowane są śniadania. Dodatkowo na terenie obiektu znajduje się restauracja Coolturalna Montownia, która serwuje pyszne „węgielki” na talerzu. Czyli czarne pierogi z łososiem i suszonymi pomidorami. Muzeum Porcelany Co prawda założone zostało dopiero w 2015 roku, jednak i tak posiada ponad stuletnie tradycje. W 1908 r. istniało początkowo jako Muzeum Starożytności Ziemi Wałbrzyskiej, by kilkanaście lat później przekształcić się w Muzeum Regionalne miasta. Nowoczesna placówka mieści się w murach pałacu Albertich i obecnie skupia się na eksponowaniu liczącej ponad 10 tys. elementów kolekcji śląskiej porcelany i nie tylko. Liczba robi wrażenie, tak samo jak eksponaty znajdujące się w środku. Muzeum to jedna z najbogatszych kolekcji historycznej porcelany z wiodących XIX-wiecznych manufaktur wałbrzyskich. Obok nich znajdziemy także wyroby z najważniejszych placówek europejskich, m.in. z Niemiec, Anglii, Francji czy Austrii. Dzięki Muzeum Porcelany poczujemy klimat dawnej mieszczańskiej rezydencji, poobcujemy ze sztuką malarstwa współczesnego, a ponadto zgłębimy temat polskiej ceramiki z lat 50. i 60. Właśnie przy tej ostatniej części można usłyszeć liczne komentarze zwiedzających w stylu „Ooo! Pamiętasz też taką mieliśmy”. Często organizowane są także fascynujące wystawy czasowe. Ponadto placówka w swojej ofercie posiada wachlarz kreatywnych warsztatów dla najmłodszych i nie tylko. Zamek Książ Niepodważalny symbol miasta, który rocznie odwiedzany jest przez ponad pół miliona turystów. To dzięki niemu miasto odwiedzali m.in. Izabela Czartoryska, Zygmunt Krasiński, car Mikołaj I Romanow oraz Winston Churchill. Oczywiście wybierając się do Wałbrzycha jest to swego rodzaju „must-see”. Dlaczego? Od lat był kluczowym punktem na mapie miasta, strzegł nawet w odległych czasach ważnej drogi handlowej z Czech na Śląsk. Ponadto jest pierwszym na Dolnym Śląsku i trzecim w Polsce pod względem wielkości zamkiem. Zapierająca dech w piersiach lokalizacja – na cyplu skalnym o wysokości 395 m n.p.m. – dodaje mu tylko niepowtarzalnego klimatu. O samym zamku pisaliśmy już wiele na łamach naszego serwisu. Nie każdy jednak wie, że jest też druga, mroczniejsza strona skrywana przez obiekt. W rozległych podziemiach Zamku Książ nadal nie została rozwiązana największa zagadka II wojny światowej – projektu „Riese”. Wiele teorii sprowadza się do głównej kwatery samego Adolfa Hitlera i ukrytych tam drogocennych skarbów. Prace, ze względu na zbliżającą się do Dolnego Śląska Armię Czerwoną, nigdy nie zostały dokończone. Do dzisiaj badacze prowadzą dyskusje na temat kompleksu „Riese” oraz jego przeznaczenia. Dobrze jest popuścić wodze fantazji, zwiedzając podziemne korytarze i opowiedzieć swoją historię. Legendarny złoty pociąg? Kto wie, co jeszcze mogło zostać ukryte w podziemiach zamku. Zamek lata świetności zawdzięcza szczególnie zamożnej i potężnej rodzinie Hochbergów, ale nie tylko. Współcześnie o jego kolejną młodość dba grupa ludzi, a na ich czele wyróżnia się Mateusz Mykytyszyn. Od ponad dekady piastuje stanowisko prezesa zarządu Fundacji Księżnej Daisy von Pless na Zamku Książ. Dzięki swojej pasji sprawia, że miejsce z roku na rok zyskuje na atrakcyjności. Działalność Mateusza wpływa na promocję Aglomeracji Wałbrzyskiej na całym świecie. Palmiarnia Kilkanaście minut spacerkiem i turyści zwiedzający zamek Książ mają możliwość odwiedzenia wzniesionej ponad 100 lat temu palmiarni. Była ona prezentem i wyrazem miłości Jana Henryka XV do swojej małżonki księżnej Daisy – ikony miasta. Pochłonęła olbrzymią sumę 7 miliona marek w złocie, ale czego się nie robi dla miłości. Obecnie w palmiarni można podziwiać ponad 250 gatunków roślin, poznając wszystkie strefy klimatyczne oraz kontynenty. Zobaczyć z bliska można m.in. bambusy, fikusy, eukaliptusy czy egzotyczne byliny. Co ciekawe, obiekt ten zachował się w swojej pierwotnej, historycznej postaci. Wyłożony został nawet zastygłą lawą pochodzącą z sycylijskiej Etny. Jest to jedyny ogród zimowy w Polsce, który stał się domem dla kilku zwierzaków. Żyją tam ryby, żółwie, pawie oraz lemury. Jak dojechać do Wałbrzycha? Koleje Dolnośląskie mają jedną z najbardziej rozbudowanych sieci spośród wszystkich regionalnych przewoźników w kraju. Dzięki temu bez problemu dostaniemy się do Wałbrzycha pociągiem. Podróż z Wrocławia trwa niewiele ponad godzinę. Dodajmy, że do Wałbrzycha bezpośrednio dostaniemy się także z Jeleniej Góry, Poznania, Krakowa, Gdańska czy Warszawy. Źródło: National Geographic Polska Nasz ekspert Filip Nowek Z wykształcenia dziennikarz, chociaż na co dzień zajmuje się komunikacją marketingową. Pasjonat podróżowania. Autor przewodników po europejskich krajach i ciekawostek o największych miastach świata. Prywatnie miłośnik tenisa i wypadów do kina.
Zamek w Stobnicy znów budzi kontrowersje. Czy budowa zostanie ukończona?
Zamek w Stobnicy to niezwykle kontrowersyjny obiekt, ale nie ze względu na architekturę, która wyraźnie wyróżnia się na tle współczesnych trendów. Czy ten niezwykły obiekt jest dostępny dla zwiedzających? Jaka jest jego historia? Spór prawny o budowę trwa.
W tym artykule: Zamek w Stobnicy: zwiedzanie Zamek w Stobnicy: bilety Zamek w Stobnicy: dojazd Zamek w Stobnicy: historia obiektu Największe kontrowersje wzbudza położenie budynku. Zamek w Stobnicy wzniesiono na skraju Puszczy Noteckiej, na obszarze Natura 2000. Łatwo można się domyślić, że takie położenie spotkało się z ogromną falą krytyki. Nie można jednak nie wspomnieć, że inwestycja ma też pokaźne grono zwolenników, głównie wśród mieszkańców wsi Stobnica i gminy Oborniki. Zamek Książ wybudowano w XIII wieku, podobnie jak zamek Czocha. W kolejnym stuleciu powstał zamek w Czersku, a w XV wieku ukończony został zamek w Liwie. W porównaniu z tymi warowniami i rezydencjami, zamek w Stobnicy to dosłownie młodzik, bo obiekt ten zaczęto wznosić w 2015 roku. To jeden z nielicznych współczesnych zamków w Polsce, przy czym należy podkreślić, że w tym przypadku, słowo „zamek” nie zostało użyte na wyrost. Obiekt w Stobnicy prezentuje typowo średniowieczny styl, przez co często jest porównywany do tak wspaniałych budowli, jak choćby zamek w Malborku. Zamek w Stobnicy: zwiedzanie Zamek w Stobnicy wznosi się na sztucznie usypanej wyspie, zlokalizowanej na skraju Puszczy Noteckiej. Ma 14 kondygnacji nadziemnych i jedną podziemną, jest też zaopatrzony w kilkudziesięciometrową wieżę. W pierwszej połowie 2022 roku znaczną część obiektu pokryto elewacją w kolorze piaskowym, co jeszcze bardziej upodobniło go do średniowiecznych warowni. Abstrahując od wszelkich kontrowersji związanych z położeniem inwestycji, trzeba przyznać, że zamek prezentuje się imponująco. Potężna bryła, która góruje nad zieloną linią wyznaczoną przez szczyty drzew Puszczy Noteckiej, zachęca do zwiedzenia tego niezwykłego budynku, jednak w tym temacie nie mamy dobrych informacji – na razie obiekt nie jest udostępniony dla zwiedzających i trudno powiedzieć, czy kiedykolwiek będzie można obejrzeć jego wnętrza lub przynajmniej obejrzeć z bliska potężną bryłę budynku. <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/zamek-w-stobnicy-opis-zwiedzanie-bilety-i-dojazd-historia-obiektu-fot-sz-archi-wikimedia-commons-cc-by-sa-4-0-6ccbf5e.jpeg" width="1280" height="720" alt="Zamek w Stobnicy: opis, zwiedzanie, bilety i dojazd, historia obiektu (Fot. SZ Archi, Wikimedia Commons, CC-BY-SA-4.0)" title="Zamek w Stobnicy: opis, zwiedzanie, bilety i dojazd, historia obiektu (Fot. SZ Archi, Wikimedia Commons, CC-BY-SA-4.0)" /> Prace budowlane w Stobnicy wciąż trwają, więc obiekt nie jest dostępny dla zwiedzających. Dostępu na ogromny teren inwestycji strzeże płot zaopatrzony w drut kolczasty. Na miejscu obecni są też pracownicy ochrony. Co jakiś czas, w okolicy zamku, jak i w samym obiekcie, pojawiają się amatorscy eksploratorzy, ale trzeba z całą stanowczością podkreślić, że każde z tych wejść jest nielegalne. Na razie okazały zamek można podziwiać wyłącznie z daleka. Zamek w Stobnicy: bilety Nie sposób stwierdzić, czy kiedykolwiek będą sprzedawane bilety wstępu na zamek w Stobnicy. Wynika to z faktu, że jak dotąd, inwestor (poznańska spółka D.J.T.) nie zdradził jego przeznaczenia. Plotki wskazują, że ma to być luksusowy apartamentowiec, choć nie brakuje też niepotwierdzonych informacji, według których zamek jest budowany z przeznaczeniem na luksusowy hotel. Ta teza wydaje się o tyle prawdopodobna, że obiekt jest położony na obszarze wyjątkowo atrakcyjnym pod względem turystycznym. W 2022 roku pojawiły się też doniesienia, że budynek będzie łączył funkcję apartamentowca z lokalami na sprzedaż z częścią hotelową. Nic jednak nie jest pewne i do czasu wydania oficjalnego oświadczenia w tej sprawie nie możemy być pewni, czy turyści będą mogli zwiedzić tą niezwykłą budowlę. Zamek w Stobnicy: dojazd Stobnica to niewielka wieś sołecka, położona w gminie Oborniki (województwo wielkopolskie). Chcąc dostać się na miejsce, najlepiej kierować się w stronę Obornik - z okolic Poznania drogą nr 92, następnie drogą ekspresową S11 i drogą nr 11. Od strony Piły, do obornik można dojechać drogą nr 11. Na miejscu należy wjechać na trasę prowadzącą z Obornik do Wronek, która przebiega wzdłuż Warty. Podkreślamy, zamek w Stobnicy można podziwiać tylko z pewnej odległości. Z poziomu gruntu widoczna jest tylko niewielka część bryły budynku, bo teren inwestycji jest odgrodzony od dostępnych ścieżek gęstym pasem lasu. Wejście na teren obiektu jest surowo wzbronione, więc wycieczka do Stobnicy może okazać się wielkim rozczarowaniem. Zamek w Stobnicy: historia obiektu O zamku w Stobnicy zrobiło się głośno w 2018 roku, kiedy inwestycja została upubliczniona. Jej historia zaczęła się jednak trzy lata wcześniej, gdy organ właściwy w tej sprawie – starosta obornicki – wydał pozwolenie na budowę. Kontrowersyjne położenie zamku w Stobnicy Pierwsze zdjęcia monumentalnego budynku zaczęły pojawiać się latem 2018 roku. Uwagę mediów i opinii publicznej przyciągnęła nie tylko oryginalna bryła wielkiego obiektu, która nasuwa jednoznaczne skojarzenia ze średniowiecznymi warowniami. Największe kontrowersje wzbudziło położenie inwestycji – zamek powstaje w Puszczy Noteckiej, na terenie Natura 2000. Ekolodzy podnosili wówczas, że tak duża inwestycja nie może być realizowana w tym miejscu. Zamek w Stobnicy pod lupą służb Centralne Biuro Antykorupcyjne już w 2018 roku zaczęło przyglądać się inwestycji prowadzonej w niewielkiej wsi w gminie Oborniki. Niebawem, sprawą zainteresowała się też prokuratura. Po pewnym czasie wystosowano akty oskarżenia wobec sześciu osób związanych ze sprawą. Jeden z najpoważniejszych dotyczył rozpoczęcia inwestycji budowlanej pomimo przepisów wynikających z objęcia tego obszaru programem ochrony przyrody Natura 2000. Mimo to wojewoda Łukasz Mikołajczyk nie zadecydował o cofnięciu pozwolenia na budowę. W konsekwencji, doprowadziło to do jego dymisji (pod koniec 2020 roku), o którą wnioskował minister Mariusz Kamiński. Decyzja o zdymisjonowaniu wojewody pozwalała przypuszczać, że budowa zamku zostanie wstrzymana. Nie można było wykluczyć, że zapadnie decyzja o konieczności wykonania rozbiórki obiektu, jednak prace na terenie inwestycji nie zostały wstrzymane. Decyzja o pozwoleniu na budowę uznana za nieważną Decyzję o pozwoleniu na budowę, która została wydana w 2015 roku, Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego uznał za nieważną dopiero w sierpniu 2021 roku. To działanie było dla inwestora równoznaczne z koniecznością zakończenia prac. Należy jednak podkreślić, że historia zamku w Stobnicy nie kończy się w tym miejscu. Kolejne zwroty akcji W lutym 2022 roku, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zadecydował o uchyleniu decyzji wydanej przez Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego. Na mocy tej decyzji, prace mogły zostać legalnie wznowione. W czerwcu 2022 roku Sąd Rejonowy w Obornikach umorzył postępowanie wobec trzech z sześciu oskarżonych w sprawie budowy obiektu (na mocy aktu oskarżenia wystosowanego przez prokuraturę pod koniec 2020 roku). Decyzja ta dotyczyła Pawła N., Dymitra N. i Waldemara S. W marcu 2025 r. nastąpił kolejny zwrot akcji. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargi kasacyjne dotyczące budowy. Wyrok NSA jest prawomocny. Oznacza to zatem, że pozwolenie na budowę jest ważne. Co dalej z zamkiem w Stobnicy? Inwestycja zdaje się powoli zmierzać ku końcowi. W połowie 2022 roku z zewnątrz budynek był już niemal kompletny. Nie wiadomo, na jakim etapie znajdują się prace wewnątrz obiektu. Z niepotwierdzonych informacji wynika, że koniec budowy jest planowany na 2025 rok. Jednak biorąc pod uwagę prawno-administracyjny galimatias, który towarzyszy tej inwestycji, trudno mówić o jakichkolwiek konkretach. Nasz ekspert Artur Białek Dziennikarz i redaktor. Wcześniej związany z redakcjami regionalnymi, technologicznymi i motoryzacyjnymi. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o historii, kosmosie i przyrodzie, ale nie boi się żadnego tematu. Uwielbia podróżować, zwłaszcza rowerem na dystansach ultra. Zamiast wygodnego łóżka w hotelu, wybiera tarp i hamak. Prywatnie miłośnik literatury.
Zamek Ryn przez stulecia służył Krzyżakom. Dziś mieści się w nim niezwykły hotel
W XIV wieku założycielem komturii był tu przyszły wielki mistrz zakonu krzyżackiego Konrad von Wallenrode. Tak, to właśnie on blisko 500 lat później zainspirował Adama Mickiewicza do napisana poematu „Konrad Wallenrod”. Oto niezwykły zamek Ryn.
Spis treści: Zamek Ryn – powstanie Architektura zamku Ryn Legenda o Białej Damie Bitwa pod Rynem Dalsza historia zamku Ryn Zamek Ryn dziś Dziś Ryn to niewielkie miasto na Mazurach, będące jednym z punktów na żeglarskim szlaku Wielkich Jezior Mazurskich. Nad miastem góruje potężna XIV-wieczny twierdza krzyżacka. To ona do dziś jest centralnym punktem na lokalnej mapie. Historia tego potężnego i urodziwego zamku sięga średniowiecza. I to czuje się niemal na każdym kroku podczas zwiedzania obiektu. Tajemnicza jest już brama wjazdowa i pierwszy korytarz. A potem jest jeszcze ciekawiej. Zamek Ryn – powstanie Zanim krzyżaccy inżynierowie wpadli na pomysł postawienia tu fortecy, tereny te porastała dziewicza Puszcza Galindzka. Pełna zwierzyny, urodzajna w rzeki i jeziora, zamieszkała przez bałtyjskie plemię Galindów, spokrewnione z Prusami czy Jaćwingami. I to tutaj pomiędzy jeziorami – Ołów i Ryńskim – zaplanowano tę ogromną budowlę. Pierwsze wzmianki o twierdzy w Rynie pochodzą z kroniki Wiganda z Marburga z 1377 roku. Można się z niej dowiedzieć, że budowę rozpoczęto już w drugiej dekadzie XIV wieku, zaś we wspomnianym roku 1377 zaczęto realizować drugą fazę projektu. Wtedy to wytyczono granice potężnych murów obwodowych zamku na rzucie prostokąta o wymiarach 44 x 52 m. Ściany miały grubość od 2,5 do 4,5 m. Początkowo wznoszono dwa skrzydła zamkowe: północno – wschodnie i południowo – wschodnie. Ich wewnętrzna szerokość wynosiła 17 metrów! Powstawało także monumentalne przedzamcze. Z pozostałych stron czworobok zamknięto kurtynowymi murami z nietypową kwadratową wieżą usytuowaną w zachodnim narożu. Prawdopodobnie w tym czasie mury obwodowe nie przekraczały wysokości drugiej kondygnacji, a skrzydło południowo-wschodnie wymurowano od parteru. Dodatkowo, mury obwodowe były wzmocnione na narożach ryzalitami w celu osadzenia wieżyczek na ich koronie. Pomieszczenia na parterze planowano pokryć drewnianymi stropami. Budowę zamku rozpoczęto na miejscu niewielkiego grodu Galindów, który stał tu w poprzednich stuleciach. Polecenie wydał wielki mistrz zakonu krzyżackiego Winrich von Kniprode. Ryn miał stać się siedzibą konwentu i bazą wypadową do ataków na Litwę. Zamek powstał na wzgórzu, a jezioro Ołów stanowiło jego naturalną fosę. Dzięki temu akwenowi osada otrzymała też swoją nazwę. Krzyżakom przypominał on rzekę Ren (Rhein) i usytuowane nad nią zamki. Według jednej z teorii stąd wzięła się nazwa Ryn. Obecnie zamek mieści się przy ryńskim placu Wolności i pełni funkcję hotelu. A jego architektura do dziś robi na turystach wielkie wrażenie. Architektura zamku Ryn W latach 1393–1525 zamek był siedzibą komturii (podstawowa jednostka administracyjno-terytorialno-wojskowa zakonów rycerskich, zarządzana przez komtura – komendanta). Inicjatorem powstanie komturii był znany każdemu polskiemu licealiście Konrad von Wallenrode (Konrad Wallenrod), późniejszy wielki mistrz Zakonu Krzyżackiego, a także tytułowy bohater poetyckiej powieści Adama Mickiewicza. Według poety Konrad musiał stawiać czoła fundamentalnym dylematom moralnym. Stał się wręcz archetypem szlachetnego zdrajcy. Komturem w Rynie został jego brat, Fryderyk. Po utworzeniu komturii podniesiono parterowe skrzydło południowo-wschodnie budując nad nowe pomieszczenia. W tym czasie oprócz funkcji militarnej zamek pełnił też rolę administracyjno-gospodarczą. To tutaj dostarczano m.in. w ryby, miód i mięso dzikich zwierząt, które następnie zaopatrywało rycerzy zakonnych w całych Prusach. W pierwszych latach XV wieku w pomieszczeniach zamkowych znajdowała się kuchnia, piekarnia, a także browar. W 1507 roku kronikarze wymieniają również poddasze, kaplicę, prochownię i zbrojownię. W latach 1515–1524 dochodzą do tego kapitularz, refektarz, dormitorium, izby pisarza i kucharza, łaźnia oraz pokój gościnny. Z czasem powstały tam także słodownia, piwnice z miodem, młyn zbożowy, prochownia, spichlerz oraz folusz (pomieszczenie, w którym obrabia się sukna). Najwyższa kondygnacja zajęta była przez ganki obronne. Z pierwszego piętra na wyższe piętra wiodły wewnętrzne schody w grubości muru, był tam również piętrowy krużganek. W przyziemiu utworzono wówczas trzy pomieszczenia, a na pierwszym piętrze urządzono kaplicę, która wyróżniała się charakterystycznymi oknami. Obok niej znajdował się kapitularz i mieszkanie komtura. Nad kaplicą znajdowała się zaś zbrojownia. Po klęsce Krzyżaków w bitwie pod Grunwaldem w 1410 roku prace modernizacyjne znacznie okrojono. Zasięg budowy ograniczono do czworokąta murów z jednym budynkiem gotyckim wzdłuż wschodniego boku. Czteroskrzydłowa, nieregularna bryła zamkowa z wydłużonym dziedzińcem pochodzi już z XVIII wieku. Według legendy zamek połączony jest z kryptą nieistniejącego już kościoła i pobliskim cmentarzem tajemniczymi lochami. Warto samemu sprawdzić, ile w tym prawdy. Legenda o Białej Damie Ważną postacią historyczną żyjącą na przełomie XIV i XV wieku, kojarzoną z zamkiem, jest Biała Dama; obecnie: jej duch. Za życia miała to być księżna Anna, żona księcia Witolda, brata Władysława Jagiełły i jego namiestnika na Litwie. Była ona córką księcia smoleńskiego Swiatosława Iwanowicza. Jakoby miała namawiać męża na sojusz Litwy z Krzyżakami – rzecz jasna, skierowany przeciwko Polsce. Z tego powodu oboje bywali na zamku w Rynie. Tam mieli knuć z wielkim mistrzem. Z czasem jednak rodzina księcia Witolda, a więc księżna z dziećmi, zaczęła być traktowana jako zakładnicy w sytuacji, gdy ważyły się najważniejsze decyzje lokalnej geopolityki – niedługo przed bitwą pod Grunwaldem. Ostatecznie, po licznych woltach, Witold pozostał wierny królowi polskiemu (i swojemu bratu jednocześnie). To rozsierdziło niemieckich zakonników. W ramach zemsty mieli oni zamurować bliskich księcia w ryńskich murach. W oficjalnej wersji Anna została jednak pochowana w Wilnie w roku 1418, a więc już po bitwie pod Grunwaldem, która na jakiś czas nieco ostudziła zapędy Krzyżaków. Warto dodać, że ryńska Biała Dama jest duchem dobrym, przynoszącym szczęście. Nie należy się więc obawiać żadnych krzywd z jej strony. Po prostu po zmroku księżna Anna przechadza się bo nobliwych komnatach i korytarzach w księżycowej poświacie. Bitwa pod Rynem 30 stycznia 1456 roku pod Rynem doszło do bitwy pomiędzy wojskiem krzyżackim a mazurskimi powstańcami ze Związku Pruskiego. Były to zbrojne hufce miejscowej ludności: tzw. wolnych oraz chłopów. Był to ich protest przeciwko uciskowi fiskalnemu, a także gwałtom i rabunkom, z jakich słynęli wówczas bracia zakonni. Fortecy nie pomogły wyjątkowo grube mury ani strategiczne położenie. W wyniku potyczki zamek został zdobyty, a większość z jego obrońców, głównie najemników, ale też kilku zakonników, mazurzy potopili w jeziorze Ołów. Posiłki krzyżackie wysłane do Rynu z okolic Barczewa i Olsztyna dotarły na miejsce już po bitwie. I krwawo rozprawiły się z powstańcami. Żołdacy krzyżaccy pod dowództwem Jerzego von Schliebena bez litości topili ich w okolicznych jeziorach i bagnach. Zamordowano w sumie ponad 500 chłopów, a 19 z nich trafiło do niewoli. W ręce Krzyżaków forteca trafiła ponownie rok później. Dalsza historia zamku Ryn W kolejnych wiekach wraz z zamkiem rozwijała się osada Ryn (podzamcze), która dała początek przyszłemu miastu. W końcu XV wieku podzamcze otrzymało prawo osiedla targowego, co bardzo przyczyniło się do jego rozwoju. W kolejnym wieku Ryn stal się centrum administracyjno-osiedleńczym. Po likwidacji Zakonu utworzono tu starostwo Prus Książęcych. Dalszy rozwój na wiele lat zahamował najazd Tatarów w połowie XVII wieku. Najeźdźcy część mieszkańców wzięli w jasyr, resztę wymordowali, pustosząc i paląc osadę. Ocalał jedynie zamek. Pół wieku później dzieła zniszczenia dokonała epidemia dżumy. Niektóre okoliczne wsie wyludniły się niemal całkowicie. Pozostali przy życiu mieszkańcy nierzadko wyjechali stąd na zawsze. Kolejna przebudowa zamku nastąpiła w 1525 roku. Kolejne już w XVII wieku, kiedy to chciano urządzić tutaj rezydencję myśliwską dla księcia Prus. Wtedy powstało skrzydło południowo-zachodnie z przejazdem bramnym i skrzydło północno-zachodnie. Zamek przechodził z rąk do rąk, aż w roku 1853 roku kupiony został przez rejencję gąbińską. Wtedy to gruntownie go wyremontowano i zaadaptowano na więzienie. W tym czasie był już otynkowany. Ryn otrzymał prawa miejskie w 1723 roku. Miało to ułatwić odbudowę i stanowić bodziec do dalszego rozwoju. Przybywającym tu osadnikom oferowano wiele przywilejów np. przyznawano bezpłatnie plac pod budowę domu, pokrywając jedną trzecią kosztów czy zezwalano na bezpłatny wyrąb drzew w okolicznych lasach. W drugiej połowie XVIII wieku zamek został opuszczony i wystawiony na licytację. Do połowy XIX wieku przechodził z rąk do rąk. W 1881 roku spłonął i w rezultacie został przebudowany w stylu neogotyckim – powstały wieżyczki i krenelaż (blanki) w narożach szczytów. Dobudowano także kilkukondygnacyjny budynek, tzw. nową izolatkę, zamykający dziedziniec zamku (skrzydło północno-wschodnie). Przebudowa trwała jeszcze na początku XX wieku. W czasie II wojny światowej w zamku funkcjonowało więzienie, w którym przetrzymywano jeńców polskich i rosyjskich, a potem także niemieckich. Zaraz po wojnie zlokalizowano tu magazyny i zakłady mechaniczne. Później w dawnej twierdzy mieściły się biura miejskich instytucji i placówki kulturalne. Zamek Ryn dziś W lipcu 2006 roku zamek przerobiono na 4-gwiazdkowy hotel. Do dyspozycji gości prawie 300 miejsc w 140 pokojach, z których 5 to luksusowo wyposażone apartamenty królewskie, a 20 to pokoje o podwyższonym standardzie. Część hotelowa została podzielona na cztery części: Zakonną, Rycerską, Myśliwską oraz Więzienną. Stylistyka wnętrz nawiązuje do dawnej architektury twierdzy, eksponując jednocześnie autentyczne fragmenty fresków, polichromii, gotyckich portali i sklepień. Zamkowa restauracja utrzymana w stylu gotyckim, mieści jednorazowo ponad 300 osób. W karcie goście znajdą przede wszystkim dania kuchni staropolskiej, szlacheckiej i europejskiej. Hotel szczyci się też nowoczesnym centrum konferencyjno-kongresowym, na które składa się 6 sal (z największą Salą Kongresową na 500 osób znajdującą się pod dziedzińcem zamkowym) oraz Biznes Centrum. Jest tu również kręgielnia, basen i strefa spa. Klimat tworzy też zadaszony dziedziniec. Nasz autor Maciej Wesołowski Redaktor prowadzący „National Geographic Traveler". Reporter. Autor książek, m.in.: „Szpagat w pionie. W drodze przez Indie" i „Cafe Macondo. Reportaże z Kolumbii"
W Poznaniu odkryto stół z rezydencji Hitlera. Jego rozmiary i stan zachowania robią wrażenie
Stół z historycznego wyposażenia Zamku Cesarskiego w Poznaniu, który w czasie II wojny światowej zaaranżowano na rezydencję Adolfa Hitlera, odnaleziono wśród mebli w zasobach poznańskiej uczelni. Jest to jeden z najbardziej okazałych sprzętów, jakie do dziś przetrwały z tamtego czasu.
Spis treści: „Recykling” mebli i odkrycie stołu z czasów II wojny światowej Co wiemy o stole z siedziby Hitlera? Zamek Cesarski w Poznaniu – wyjątkowy zabytek Wielkopolski Do interesujących odkryć o znaczeniu historycznym dochodzi czasem w sposób przypadkowy. Tak też było i tym razem. Naukowcy chcieli wytypować meble w starej siedzibie Collegium Iuridicum Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, które nadadzą się do nowych gmachów uczelni. „Recykling” mebli i odkrycie stołu z czasów II wojny światowej W tym roku prof. Piotr Korduba, dyrektor Instytutu Historii Sztuki na UAM, odwiedził na zaproszenie prof. Tomasza Nieboraka, dziekana Wydziału Prawa i Administracji UAM wnętrza dawnego Collegium Iuridicum przy ul. Św. Marcin, w celu ewentualnego wybrania mebli dla potrzeb przyszłej siedziby instytutu. Była to odpowiedź na podjętą przez IHS akcję „ratujmy nasz dizajn”. Polegającą na zabezpieczeniu i dalszym wykorzystywaniu ciekawych sprzętów i przedmiotów, które nadal znajdują się na wyposażeniu uczelni. A jednocześnie są doskonałymi przykładami polskiego wzornictwa XX wieku. I akcja przyniosła niespodziewany rezultat. W dawnym gabinecie pracowników Zakładu Prawa Międzynarodowego i Organizacji Międzynarodowych prof. Korduba ujrzał monumentalny stół. Od razu rzucił się naukowcowi w oczy i uznał, że może pochodzić z dawnego wyposażenia Zamku Cesarskiego w Poznaniu. <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/12/w1600-4a90b8f.jpg" width="1600" height="1067" alt="Stół wykonano w czasie II wojny światowej zapewne na terenie dzisiejszej Wielkopolski lub Ziemi Łódzkiej, czyli w ówczesnym Kraju Warty" title="Stół wykonano w czasie II wojny światowej zapewne na terenie dzisiejszej Wielkopolski lub Ziemi Łódzkiej, czyli w ówczesnym Kraju Warty" /> – Jego forma oraz dekoracja nawiązują do wystroju i wyposażenia zamku z czasów jego przebudowy w pierwszej połowie lat 40. XX wieku. Porównanie tego mebla z zachowanymi w zamku meblami, a także z archiwalnymi fotografiami nieistniejących już pomieszczeń przechowywanymi w Archiwum Państwowym w Poznaniu, nie pozostawiało wątpliwości dotyczących pochodzenia sprzętu – powiedział prof. Korduba. Co wiemy o stole z siedziby Hitlera? Przypuszczenia prof. Korduby na temat wielkiego stołu potwierdził historyk sztuki Janusz Pazder, który jest konsultantem CK Zamek ds. konserwatorskich. Udało się mu znaleźć archiwalny projekt stołu, którego kopia znajduje się w Zamku Cesarskim, a oryginał jest przechowywany w Architekturmuseum der Technische Universität Berlin. – Wiemy, że projekt mebla sporządzono 8 września 1942 r. w biurze projektowym Franza Böhmera. Zostało zapewne wykonany w którymś z warsztatów meblowych Kraju Warty i zalicza się do najbardziej okazałych sprzętów jakie do dziś przetrwały z tamtego czasu – zaznacza prof. Piotr Korduba. Franz Böhmer był odpowiedzialny za przebudowę cesarskiego zamku na siedzibę Adolfa Hitlera. Działo się to podczas II wojny światowej. Ciekawostką jest to, że ten niemiecki dyktator nigdy nie przestąpił progu poznańskiej rezydencji. Zlecenie na przebudowę trafiło do Böhmera od znanego dygnitarza nazistowskich Niemiec, Alberta Speera. Rektorka UAM prof. Bogumiła Kaniewska podjęła decyzję o przekazaniu stołu do Centrum Kultury Zamek. – To dobra praktyka: dawny mebel, który wskutek dziejowych zawirowań znalazł się w innym miejscu niż to, z którego pochodził, wraca – cieszy się prof. Piotr Korduba. Naukowiec podkreślił, że ze względu na swoje pochodzenie stół traktuje jako świadka historii, w którym odbiły się trudne losy XX wieku. Ten zabytek to element wspólnego, trudnego niemiecko-polskiego dziedzictwa kulturowego, które jest przedmiotem badań historycznych i historyczno-artystycznych na UAM, i z którym także CK Zamek codziennie się mierzy – zaznaczył. Zamek Cesarski w Poznaniu – wyjątkowy zabytek Wielkopolski Zamek Cesarski w Poznaniu wzniesiono w latach 1904–1910. Miała być to poznańska rezydencja cesarza niemieckiego Wilhelma II. Ciekawostką jest to, że budowla ta była ostatnią rezydencją monarszą wzniesioną w Europie. Cesarz był tu zaledwie parę razy na kilka dni. Uwagę zwraca neoromański styl fasady, nawiązujący do okresu rządów dynastii cesarzy Hohenstaufów. Głównym budulcem, z którego wykonano zamek jest cegła. Natomiast jej mury obłożono blokami piaskowca, pochodzącymi ze Śląska. Hitlerowcy dokonali sporo przebudów zamku. Częściowo się zachowały po dziś dzień. Dlatego pomieszczenia reprezentacyjne w stylu III Rzeszy stanowią często tło dla ekip filmowych. Obecnie budowla ta jest siedzibą Centrum Kultury Zamek, które oferuje różnorodne aktywności dla poznaniaków. Źródła: UAM, A. Mikos von Rohrschedt, 30 sposobów na Poznań, Poznań 2012 Nasz autor Szymon Zdziebłowski Dziennikarz naukowy, z wykształcenia archeolog śródziemnomorski. Przez wiele lat był związany z Serwisem Nauka w Polsce PAP. Opublikował m.in. dwa przewodniki turystyczne po Egipcie, a ostatnio – popularnonaukową książkę „Wielka Piramida. Tajemnice cudu starożytności” o największej egipskiej piramidzie.
To była kluczowa twierdza Krzyżaków. Dzięki georadarowi poznaliśmy jej sekrety
Zamek w Dzierzgoniu był niegdyś filarem Zakonu Krzyżackiego. Tutaj znajdowały się główne zapasy uzbrojenia, odzieży i żywności dla całego państwa. Najnowsze badania georadarowe wykryły nieznane konstrukcje, które stanowiły część tej niezwykle istotnej krzyżackiej twierdzy.
Spis treści: Zamek w Dzierzgoniu. Nowe badania Nieznane budynki i studnia – zamek w Dzierzgoniu zdradza swoje tajemnice Kluczowa rola dzierzgońskiej twierdzy Z Krzyżakami kojarzymy najczęściej potężny zamek w Malborku. Pasjonatom tego okresu nieobce są też twierdze zakonu zachowane w Grudziądzu, Gniewie czy w Kwidzynie. Tymczasem mało kto słyszał o zamku krzyżackim w Dzierzgoniu w województwie pomorskim. Zamek w Dzierzgoniu. Nowe badania Dziś po zamku pozostało niewiele. Jest to wzgórze z fragmentami murów odsłoniętymi w czasie wykopalisk przeprowadzonych w ostatnich dekadach. Obok nich znajduje się plac zabaw i XX-wieczna wieża ciśnień. Badaniami archeologicznymi nie objęto jednak całego zasięgu twierdzy. Nie jest więc jasne, jak zamek wyglądał, tym bardziej, że na jego temat zachowało się niewiele źródeł pisanych. Aby ostatecznie poznać rozplanowanie zamku i rozwikłać jego tajemnice, do działania przystąpił prof. Fabian Welc z Instytutu Archeologii UKSW w Warszawie, specjalista w zakresie badań georadarowych. – Wyniki przeprowadzonych profilowań geofizycznych okazały się zaskakujące i rzuciły zupełnie nowe światło na warownię dzierzgońską – przekazał National Geographic Polska prof. Welc. Jego zdaniem krzyżacki zamek w Dzierzgoniu pełnił funkcję jednego z najważniejszych ośrodków gospodarczych, logistycznych i politycznych średniowiecznej Europy. Twierdza była drugim, po zamku w Malborku, najważniejszym centrum logistycznym państwa zakonnego. W XIII wieku jego istnienie pozwoliło wojowniczym zakonnikom prowadzić kampanie wojenne zakończone całkowitym podporządkowaniem ziem Prusów. Jak wylicza naukowiec, w magazynach zamku dzierzgońskiego przechowywano tysiące ton zboża, broni i prochu. Zgodnie z przekazami historycznymi na należących do warowni folwarkach hodowano ponad 1200 koni, a w gospodarczych częściach przedzamcza działały stajnie, kuźnie, browary i spichrze. Większość śladów po tym ogromnym założeniu kryje się jednak dzisiaj pod ziemią. Nieznane budynki i studnia – zamek w Dzierzgoniu zdradza swoje tajemnice Archeolodzy coraz częściej przed przystąpieniem do wykopalisk korzystają z narzędzi, które umożliwiają im zajrzenie pod ziemię bez wbicia łopaty. Oprócz LiDAR-u, zdjęć lotniczych i satelitarnych, korzystają też z metod geofizycznych. Tak też było i w tym przypadku. Prof. Fabian Welc przebadał niemal całą dostępną powierzchnię dawnego zamku z pomocą georadaru (GPR). I dzięki temu dowiedzieliśmy się sporo na temat twierdzy. Udało się namierzyć kilka zupełnie nieznanych do tej pory monumentalnych budynków. Jeden z nich znajdował się w południowej części przedzamcza. Jej wymiary są imponujące: 40 na ok. 15 m. Budowla zorientowana jest pod kątem 90 stopni względem skrzydła północnego zamku. Prawdopodobnie była odseparowana od niego murem. – Otrzymane obrazy GPR o wyjątkowo dobrej rozdzielczości pozwalają także na wyróżnienie ścian działowych, dzielących budynek na poszczególne segmenty. Wygląda na to, że mamy dotyczenia z podpiwniczonym magazynem lub innym budynkiem gospodarczym, np. stajnią. Nie jest też wykluczone, że od południa do tego budynku przylegała wieża – mówi prof. Welc. Drugą budowlę, o wymiarach ok. 12 na 20 m, ekspert namierzył obok XX-wiecznej wieży ciśnień w szczytowej, południowej części wzgórza zamkowego. – Bazując na przekazach historycznych, możemy łączyć nowoodkrytą budowlę z magazynem określanym w źródłach historycznych jako bogaty skład szat i płótna lub zbrojownią. Potwierdzić te przypuszczania mogą jedynie przyszłe badania wykopaliskowe – uważa prof. Welc. Z kolei skanowanie wykonane na dziedzińcu zamku wysokiego, między reliktami obydwu skrzydeł, ujawniło anomalię o charakterystycznym koncentrycznym zarysie. Zdaniem badacza jest to najpewniej opisywania również w źródłach główna studnia zamkowa. Kluczowa rola dzierzgońskiej twierdzy Krzyżacy wznieśli pierwszy zamek w Starym Dzierzgoniu już w pierwszej połowie XIII wieku. Ta twierdza została zniszczona przez Prusów, kolejna była już znacznie potężniejsza. W latach 1247–1249 zamek odbudowano w nowej lokalizacji, na wzgórzu, u którego stóp rozwinęła się osada dająca początek dzisiejszemu Dzierzgoniowi. To tutaj, w 1249 roku, podpisano Ugodę Dzierzgońską, kończącą siedmioletnie powstanie pruskie. Wydarzenie to, odbywające się w obecności legata papieskiego (przyszłego papieża Urbana IV), nadało zamkowi szczególne znaczenie polityczne i religijne, czyniąc go jednym z filarów Zakonu na ziemiach pruskich. W XIV wieku zamek w Dzierzgoniu osiągnął szczyt swojej potęgi. Stał się siedzibą Wielkiego Szatniego, jednego z pięciu najwyższych urzędów państwa krzyżackiego. Wielki Szatni odpowiadał za zarządzanie zapasami zakonników. Kres tej ważnej twierdzy przyniósł rok 1454. Wówczas zbuntowani mieszczanie podpalili zamek, a to, co pozostało, spalili sami Krzyżacy, by uniemożliwić jego wykorzystanie przez przeciwnika. Dlatego do dziś po tej twierdzy pozostało niewiele, a jej pozostałości nie prezentują się tak ciekawie, jak innych najpiękniejszych zamków w Polsce. – Zdając sobie sprawę z dawnego znaczenia zamku w Dzierzgoniu, ironią historii jest to, iż obecnie pozostaje jedną z najmniej zbadanych i znanych twierdz Zakonu. Jednak dzięki naszym badaniom przywracamy go ponownie na mapę dziedzictwa architektonicznego naszego kraju – kończy prof. Welc. Źródło: National Geographic Polska Nasz autor Szymon Zdziebłowski Dziennikarz naukowy, z wykształcenia archeolog śródziemnomorski. Przez wiele lat był związany z Serwisem Nauka w Polsce PAP. Opublikował m.in. dwa przewodniki turystyczne po Egipcie, a ostatnio – popularnonaukową książkę „Wielka Piramida. Tajemnice cudu starożytności” o największej egipskiej piramidzie.
Nieznany zamek piastowski doceniony. Trafił na prestiżową listę
Zamek wzniesiony w czasach panowania króla Kazimierza Wielkiego w Międzyrzeczu trafił na listę pomników historii. Twierdza powstała na miejscu wcześniejszego warownego grodu słowiańskiego sprzed ponad tysiąca lat.
Spis treści: Zamek piastowski w Międzyrzeczu. Co o nim wiemy? Pomniki historii – jakie zabytki znajdują się na tej liście? Dzieje Międzyrzecza – wrota do Polski Oprócz zamku ostatniego z władców piastowskich na tronie polskim na liście pomników historii umieszczono w listopadzie również sąsiadujący z nim nowożytny dwór starostów międzyrzeckich z parkiem na dawnym podgrodziu. Zamek piastowski w Międzyrzeczu. Co o nim wiemy? Międzyrzecz leży w woj. lubuskim. Ze względu na przygraniczne położenie tego miasta na przestrzeni dziejów znajdował się tam jeden z najdalej na zachód wysuniętych grodów piastowskich. Murowaną twierdzę wzniesiono na wyspie grodowej u ujścia rzeki Paklicy do rzeki Obry w XIV w. Jej rozplanowanie dostosowano do warunków terenu. Jest dość nietypowe jak na twierdzę nizinną. Zamek postawiono na sztucznym wzniesieniu po dawnych obwałowaniach po grodzie słowiańskim. Mury przywodzą na myśl kształt podkowy. W kolejnych stuleciach było to miejsce licznych walk o utrzymanie zachodnich granic Polski. Zamek poważnie ucierpiał w 1520 roku podczas wojny polsko-krzyżackiej. Szturmowały go z pomocą artylerii wojska najemne wspierające krzyżaków. Obszar zamku i jego podgrodzia były również siedzibą regionalnej władzy administracyjnej: kasztelanii, a następnie starostwa niegrodowego. Budynek starostwa powstał obok ruin zamku w pierwszej połowie XVIII wieku. Z tym miejscem związane są słynne postaci ważne dla historii Polski. Wśród nich byli hetmani wielcy koronni: Jan Zamoyski, Stanisław Żółkiewski oraz Stanisław Jabłonowski. Twierdza odgrywała ponadregionalną rolę warowni w systemie obronnym I Rzeczypospolitej. Pomniki historii – jakie zabytki znajdują się na tej liście? Na prestiżowej liście najcenniejszych zabytków Polski znajduje się już 130 obiektów i założeń urbanistycznych. Decyzję o nadaniu zabytkowi statusu pomnika historii podejmuje prezydent na wniosek ministra kultury i dziedzictwa narodowego. Pomnik historii to jedna z pięciu form ochrony zabytków. Wpis na tę listę jest zarezerwowany dla zabytków nieruchomych o wyjątkowym znaczeniu dla dziedzictwa kulturowego Polski. Wśród miejsc wpisanych w Polsce na listę pomników historii są: Biskupin – rezerwat archeologiczny; Gdańsk – Twierdza Wisłoujście; Góra Św. Anny – komponowany krajobraz kulturowo-przyrodniczy; Kazimierz Dolny; Kraków – historyczny zespół miasta; Malbork – zespół zamku krzyżackiego; Ostrów Lednicki; Poznań – historyczny zespół miasta; Toruń – Stare i Nowe Miasto; Tyniec – zespół opactwa benedyktynów; Wieliczka – kopalnia soli; Wrocław – Hala Stulecia; Żyrardów – XIX-wieczna Osada Fabryczna. Dzieje Międzyrzecza – wrota do Polski Międzyrzecz może pochwalić się długą i bogatą historią. Wspomniał o nim już biskup i kronikarz Thietmar w „Kronice” w 1005 roku. Opisał wizytę w Międzyrzeczu cesarza Henryka II podczas wyprawy wojennej przeciwko Bolesławowi Chrobremu w 1005 r. Gród wymieniany jest także w średniowiecznych kronikach Gala Anonima i Jana z Czarnkowa. To w Międzyrzeczu znajdował się pierwszy w Polsce klasztor benedyktynów, o czym dowiadujemy się z żywotu św. Wojciecha, tzw. Pasji z Tegernsee z początku XI w. To stąd wywodzić miało się Pięciu Braci Męczenników. Byli to mnisi benedyktyńscy zamordowani na misji chrystianizacyjnej na terenach Polski w 1003 r. Od kilku lat na terenie Zespołu Muzealnego odbywa się coroczna Pielgrzymka Mężczyzn do sanktuarium Pierwszych Męczenników Polski. Międzyrzecz swoją rangę zawdzięczał usytuowaniu na skrzyżowaniu ważnych szlaków komunikacyjnych. To tędy biegły drogi z Gniezna do Magdeburga, ze Szczecina do Wrocławia. Przez wiele lat była to strażnica zachodniej granicy Polski. Po drugiej wojnie światowej Międzyrzecz powrócił w granice Polski. Budowle – zarówno starostwo, jak i pozostałości zamku – weszły w skład Muzeum Ziemi Międzyrzeckiej im. Alfa Kowalskiego. W kolekcji muzealnej znajdują się prawdziwe unikaty, m.in. najbogatsza w Polsce kolekcja portretów trumiennych. Źródło: Narodowy Instytut Dziedzictwa Nasz autor Szymon Zdziebłowski Dziennikarz naukowy, z wykształcenia archeolog śródziemnomorski. Przez wiele lat był związany z Serwisem Nauka w Polsce PAP. Opublikował m.in. dwa przewodniki turystyczne po Egipcie, a ostatnio – popularnonaukową książkę „Wielka Piramida. Tajemnice cudu starożytności” o największej egipskiej piramidzie.
Zamek Czorsztyn jest prawdziwą ozdobą Pienin. Potężna warownia wspaniale komponuje się ze skalistym krajobrazem
Zamek Czorsztyn był kiedyś potężną twierdzą, w której gościli najznakomitsi monarchowie. Dziś po okazałej warowni pozostały już tylko malownicze ruiny, które wtapiają się w panoramę Pienin. Jaka jest historia tego miejsca? Czy warto zwiedzić zamek Czorsztyn? Poniżej odpowiadamy na te pytania.
Spis treści: Gdzie znajduje się zamek Czorsztyn? Działania ochronne Historia zamku Czorsztyn Zwiedzanie zamku Czorsztyn Pieniński Park Narodowy słynie ze wspaniałej przyrody ożywionej i nieożywionej, ale nie tylko. Nie można nie wspomnieć, że w jego granicach, nad samym Jeziorem Czorsztyńskim, wznoszą się malownicze ruiny ważnego obiektu historycznego. Mowa o monumentalnym zamku czorsztyńskim. Gdzie znajduje się zamek Czorsztyn? Ruiny dawnej twierdzy są położone w województwie małopolskim, w granicach gminy Czorsztyn, na terenie Pienińskiego Parku Narodowego. Zamek wznosi się na Zamkowej Górze (588 m n.p.m.). Znajduje się ok. 50 m powyżej tafli Jeziora Czorsztyńskiego, jednak przed zalaniem tego obszaru teren zamku przewyższał dno doliny o ok. 95 m. Działania ochronne Zamkowe ruiny harmonijnie komponują się z formacjami skalnymi, na których wniesiono twierdzę i wspaniale wpisują się w panoramę Dunajca. Już w 1921 roku Zamkowa Góra została objęta ochroną w ramach rezerwatu przyrody. 49 lat później ponownie utworzono na tym terenie rezerwat, administrowany przez PPN. Od 1996 roku obszar Zamkowej Góry znajduje się w granicach parku narodowego, jako uroczysko „Zamek Czorsztyn”. Konieczność prowadzenia działań ochronnych nie jest podyktowana wyłącznie walorami krajobrazowymi tego miejsca czy jego wartością historyczną i kulturową. Należy bowiem wspomnieć, ze w okolicy zamku siedliska mają rzadkie gatunki roślin, w tym pszonak pieniński – endemit zachodnich Pienin. Historia zamku Czorsztyn Nazwa „Czorsztyn” po raz pierwszy pojawiła się w dokumencie datowanym na 1303 rok, wystawionym przez sołtysa podolinieckiego Henryka. Wskazywała na charakterystyczny punkt orientacyjny. Akt starosądeckiej opatki Stronisławy, wystawiony w 1320 roku, pojawia się informacja o istniejącym w tym miejscu zamku „Wronin” (we fragmencie przywołującym dokument lokacyjny Kluszkowiec z 1307 roku). Wówczas był on własnością starosądeckiego zakonu klarysek. Najstarsze struktury miały formę drewniano-ziemnego umocnienia. Fundatorem twierdzy najprawdopodobniej był pani sądecka Kinga, żona Bolesława Wstydliwego. Początkowo warownia pełniła funkcję „zapory”, mającej zahamować węgierską ekspansję. Jest też prawdopodobne, że odegrała ważną rolę podczas działań osiedleńczych podejmowanych w niezamieszkanych wówczas Pieninach. Zamek Czorsztyn w królewskim posiadaniu Nie jest jasne, kiedy warownia znalazła się w królewskim posiadaniu. Czesław Deptuła twierdził, że przejęcie nastąpiło w 1292 roku, w czasie panowania Wacława II. Z kolei Piotr Stępień przedstawił opinię, że doszło do tego około 1320 roku, czyli w czasie, gdy Władysław Łokietek podporządkowywał sobie zamki Sądecczyzny. Pewne jest, że w 1348 roku zamek Czorsztyn był już zaliczany do dóbr królewskich. Zlokalizowana na niedostępnej skale twierdza strzegła nie tylko południowej granicy państwa. Warownia pozwalała też kontrolować ważne trakty handlowe i dyplomatyczne, w tym szlaki prowadzące do Krakowa i na Śląsk przez Nowy Targ, do Krakowa i Wojnicza przez Czchów i Nowy Sącz oraz trakt Via Magna, wiodący na Węgry. Zamek pełnił też funkcję komory celnej i głównego ośrodka administracyjnego klucza majątkowego, które Kazimierz Wielki skonfiskował klaryskom. Rozbudowa zamku Istotna rozbudowa zamku nastąpiła w czasie panowania Kazimierza III. Jest mało prawdopodobne, że działania te służyły umocnieniu granicy. Inwestycja miała najprawdopodobniej usprawnić komunikację między Krakowem a Budą. Zamek w czasie panowania Jagiellonów Pod koniec XIV i na początku XV wieku kluczem majątkowym, który w oficjalnych dokumentach był wymieniany jako dystrykt czorsztyński, w imieniu króla zarządzał burgrabia, podlegający wielkorządcy krakowsko-sandomierskiemu. W 1381 roku funkcję tę piastował książę opolski Bolko, a od 1400 do 1402 roku – Zaklika z Rudna. W czasie panowania Władysława Jagiełły zamek znalazł się w rękach starostów. W 1413 roku twierdza Czorsztyn została przekazana pod zastaw pożyczki opiewającej na 700 florenów. Pierwszym starostą niegrodowym był Abraham Czarny z Goszyc h. Gryf. Wówczas pełniący urząd burgrabia, który odpowiadał przed starostą, został de facto zdegradowany do funkcji dowódcy zamkowej załogi. W czasie panowania Kazimierza Jagiellończyka zamek Czorsztyn kolejny raz trafił pod zastaw. W 1452 roku starostą niegrodowym został Jakub Pieniążek z Witowic h. Jelita. Od 1462 do 1464 prawo do zamku miał Jakub Obulec z Bronocic h. Odrowąż. W kolejnych latach zamek przechodził w ręce kolejnych zastawników. Oblężenie zamku Czorsztyn W 1585 roku zamek przejął Jan Sienieński, prawdopodobnie najokrutniejszy starosta na tym terenie. Po śmierci starosty zarządcami zostali jego trzej synowie. 12 listopada 1598 roku, podczas ich nieobecności, starosta sieradzki Olbracht Łaski rozpoczął oblężenie twierdzy. Jaki był powód ataku? Nie wiadomo. Atakujący nie zdołali sforsować bram. By dostać się na dziedziniec, schwytali rodziny członków załogi i zagrozili ich wymordowaniem. Obrońcy twierdzy ustąpili. Starosta sieradzki zajął zamek i nakazał rozkraść jego dobra. Twierdza znajdowała się pod jego kontrolą do 26 marca 1599 roku. Panowanie Jana Baranowskiego 23 grudnia 1616 roku właścicielem klucza dóbr został Jan Baranowski, starosta praśnicki. Za jego czasów zamek Czorsztyn przeszedł dużą modernizację, zwiększającą jego obronność. Z polecenia starosty liczbę hakownic zwiększono do ośmiu. Zamek został też wyposażony w osiem śmigłownic, dziesięć rusznic i w działo spiżowe. Baranowski sprzyjał chłopom, jednak wobec sołtysów i mieszczan stosował politykę ucisku. Urzędników, którzy nie chcieli podporządkować się jego woli, usuwał ze stanowisk i zastępował swoimi ludźmi. W 1621 roku zarekwirował część gruntów mieszczańskich, a na zajętym terenie wyznaczył folwark. Dodatkowo obciążył mieszczan obowiązkiem odrabiania pańszczyzny. Zapoczątkowało to konflikt, który trwał wiele lat i który ściągnął kolejne represje na poddanych starosty. Ugoda została zawarta dopiero w 1636 roku. Ostatni starosta zamku Czorsztyn Ostatnim starostą niegrodowym był hrabia Józef Makary Potocki, który w 1763 roku wykupił dobra czorsztyńskie. W tamtym czasie zamek zaczynał już podupadać, a nowy zarządca nie dysponował środkami pozwalającymi przywrócić obiektowi dawną świetność. W 1770 roku Potocki wraz z innymi starostami Sądecczyzny złożył hołd Marii Teresie. W 1790 roku w zamek uderzył piorun. Spłonęły wówczas dachy, a chłopi zaczęli rozkradać kamień na budowę domów. Hrabia opuścił zamek i przeniósł się do dworu, który stanął nieopodal. Hrabia Potocki zmarł 31 maja 1797 roku. Wszystkie jego dobra odziedziczyła jego żona, Ludwika z domu Lubomirska. Po jej śmierci w 1811 roku całe starostwo zostało przejęte i zlikwidowane przez Austriaków. Upadek zamku W 1819 roku dominium czorsztyńskie nabył hrabia Jan Maksymilian Drohojowski. Tak jak jego poprzednik, nie miał środków na zabezpieczenie postępującej ruiny, tym bardziej na odbudowę warowni. Dopiero w 1900 roku Stanisław Drohojowski zlecił wykonanie prac konserwatorskich. Po II wojnie światowej dobra Drohojowskich zostały upaństwowione. Zwiedzanie zamku Czorsztyn Ruiny zamku w Czorsztynie są udostępnione do zwiedzania. Czy warto? Oczywiście, że tak. Próżno szukać tam stałych ekspozycji, poza wystawą znalezisk archeologicznych w kaplicy. Nie ma tam pieczołowicie odrestaurowanych wnętrz, z jakich słynie choćby zamek w Łańcucie. To zupełnie inny rodzaj atrakcji. Są tylko odrestaurowane fragmenty ruin i pozostałości świadczące o dawnej wielkości i znaczeniu tego miejsca, ale właśnie na tym polega urok zamku Czorsztyn. Poza tym, z poziomu warowni rozpościera się fantastyczny widok na Jezioro Czorsztyńskie, zamek Niedzica, Zaporę Czorsztyńską, Pieniny Spiskie i Tatry. Trasa zwiedzania rozpoczyna się przed najmłodszą częścią czorsztyńskiej warowni – zamkiem dolnym. Po pokonaniu kilku metalowych stopni wchodzi się do baszty Baranowskiego, skąd wąskie przejście prowadzi na zamkowy dziedziniec. Dalej można zobaczyć pozostałości zamkowej kuchni, piekarni i obrys okrągłej wieży. W części zwanej zamkiem górnym znajduje się taras widokowy, z którego rozpościera się fantastyczna panorama. Kiedyś nad tym poziomem górowało jeszcze jedno piętro, jednak nie zachowało się do naszych czasów. Nasz autor Artur Białek Dziennikarz i redaktor. Wcześniej związany z redakcjami regionalnymi, technologicznymi i motoryzacyjnymi. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o historii, kosmosie i przyrodzie, ale nie boi się żadnego tematu. Uwielbia podróżować, zwłaszcza rowerem na dystansach ultra. Zamiast wygodnego łóżka w hotelu, wybiera tarp i hamak. Prywatnie miłośnik literatury.
Zamek Bolków był najpotężniejszą twierdzą na Śląsku. Dziś w starych murach mieści się muzeum
Zamek Bolków, twierdza z 800-letnią historią, w czasach swojej świetności był najpotężniejszą warownią Dolnego Śląska. Pełnił ważną rolę w obronności księstwa i przez lata pozostawał niezdobyty. Jaka jest historia zamku Bolków? Jakie atrakcje skrywa średniowieczna warownia? Na te i inne pytania odpowiadamy poniżej.
Spis treści: Gdzie znajduje się zamek Bolków? Architektura zamku Bolków Historia zamku Bolków Zwiedzanie zamku Bolków Nie ulega wątpliwości, że pod względem liczebności atrakcji turystycznych Dolny Śląsk jest jednym z najciekawszych obszarów w Polsce. Jedną z wizytówek tego regionu są średniowieczne zamki. O ile tak znane obiekty, jak choćby zamek Książ czy zamek Czocha nie wymagają rekomendacji, to należy przypomnieć, że w granicach Dolnego Śląska znajdują się także inne, nieco mniej popularne warownie. Nie są tak tłumnie oblegane, jednak nie znaczy to, że nie zasługują na uwagę. Przykładem jest choćby zamek Bolków, czyli jeden z najważniejszych w regionie obiektów średniowiecznej architektury. Gdzie znajduje się zamek Bolków? Zamek Bolków znajduje się w województwie dolnośląskim, między Jelenią Górą a Świdnicą (w odległości około 80 kilometrów od Wrocławia). Budowlę wzniesiono na Zamkowym Wzgórzu (396 m n.p.m.), które z jednej strony opada łagodnym stokiem, a z drugiej – ostrym urwiskiem. Średniowieczna warownia góruje nad wypływającą z północno-zachodniego stoku Pustelnika Nysą Szaloną. Architektura zamku Bolków Zamek wybudowany z zielonych i czerwonych łupków krystalicznych diabalzaltowych i piaskowca został wzniesiony na nieregularnym planie. Dominującym elementem w umocnieniach jest wzniesiona na zieleńcowej skale potężna wieża zaostrzonym kształcie, której „dziób” został skierowany w stronę spodziewanego ataku. Prowadzi do niej umieszczony na wysokości dziewięciu metrów most zwodzony, łączący się z budynkiem mieszkalno-gospodarczym. Przy stołpie znajdowała się wykuta w skale cysterna. Wszystkie zabudowania i dziedziniec wewnętrzny otoczono murami obwodowymi. W swojej najwcześniejszej formie warownia w Bolkowie prezentowała typ zamku wyżynnego – wykorzystywała różnicę wzniesień w celach obronnych. W XIV wieku obiekt połączono z systemem obronnym miasta. W XVI stuleciu zamek zyskał styl renesansowy. Powstał wówczas nowy budynek mieszkalny, a już istniejące zabudowania zyskały dekorację sgraffitową. Mury zwieńczono attyką. Powstał zewnętrzny pierścień murów obronnych z bastejami. Wewnątrz umocnień powstały trzy dziedzińce – wewnętrzny, zewnętrzny i wielki. Do zamku prowadziła wielka basteja, zlokalizowana po stronie północno-wschodniej. Historia zamku Bolków Założycielem zamku w Bolkowie był Bolesław II Rogatka, zwany Łysym. Najstarsza wzmianka o tym obiekcie jest datowana na 1277 rok, gdy książę legnicki stwierdza castro nostro. Powstanie gotyckiej warowni przypada na czas panowania jego syna, Bolka I Surowego. W tym czasie budowla została otoczona masywnymi murami obronnymi z systemem bram. Wzniesiono też wtedy murowane zabudowania mieszkalne i najbardziej charakterystyczną część zamku – wieżę dziobową. Obiekt, który dziś mierzy 25 metrów wysokości, jest jedynym przykładem takiej budowli w Polsce. Jego charakterystyczne ukształtowanie miało zapewniać ochronę przed ostrzałem z armat. Bolko I rozbudował nie tylko twierdzę w Bolkowie, ale także pozostałe warownie kontrolujące przejścia z Czech na Śląsk drogą przez Sudety. Dzięki temu księstwo świdnicko-jaworskie aż do końca XIV stulecia utrzymało swoją niezawisłość. Najpotężniejsza twierdza na Śląsku W latach 1301–1368, gdy w księstwie panowali Bernard świdnicki i Bolko II Mały, zamek doczekał się dużej rozbudowy. W tym czasie wcześniejsza zabudowa została połączona w jeden budynek mieszkalny, który dziś nazywany jest Domem Gotyckim. Rozbudowy doczekały się umocnienia bramne i mury zewnętrzne. W południowym i południowo-wschodnim narożniku zamek został połączony z systemem fortyfikacji miejskich. Te zabiegi uczyniły warownię najpotężniejszą twierdzą na Śląsku. O potędze tego obiektu najlepiej świadczy fakt, że w trakcie późniejszych najazdów husyckich, podczas których zniszczone zostało całe miasto, twierdza nie upadła. Nic dziwnego, że przez około 100 lat zamek Bolków pełnił funkcję książęcego skarbca. Z okresu panowania Bernarda i Bolka II nie zachowało się zbyt wiele elementów architektonicznych. Do nielicznych należą zlokalizowane na parterze portale, wychodzące na dziedziniec dwudzielne okno (na wysokości trzeciej kondygnacji) i wewnętrzne okno w kształcie koniczyny. Zamek pod czeskimi rządami Bolko II Mały nie doczekał się potomstwa. W 1350 roku zdecydował się wydać Annę, swoją bratanicę (córkę Henryka II), za syna Karola IV. Jednocześnie zobowiązał się, że po swojej bezpotomnej śmierci przekaże ich potomstwu wszystkie swoje dobra (z zachowaniem odprawy wdowiej dla swojej żony, Agnieszki Habsburżanki). Umowa stała się nieaktualna, gdy zmarł cesarski potomek. Mimo to Karol IV podjął próbę pokojowego zawładnięcia dziedzictwem Bolka II. Zaproponował siebie jako kandydata do ręki Anny. Umowę ślubną zawarto w 1353 roku. Na mocy zawartych układów zamek wraz z całym księstwem świdnicko-jaworskim przeszedł pod władanie Korony Czeskiej. Rozbudowa zamku W XVI wieku zamek Bolków zyskał swój ostateczny kształt. W 1540 roku rozpoczęła się rozbudowa kierowana przez lombardzkiego architekta Jakuba Parra, syna sławnego Franciszka Parra. Powstał wtedy budynek mieszkalny, zwany Domem Niewiast. Z istniejącymi zabudowaniami, którym nadano renesansowy charakter, obiekt ten połączono krużgankiem. Rozbudowy doczekały się także zewnętrzne linie fortyfikacji, do których dobudowano nowe dziedzińce i basteje, przystosowane już do prowadzenia ostrzału z broni palnej. Elementy te połączono z dwiema basztami miejskimi. Po rozbudowie zamek zajmował obszar o powierzchni 7600 metrów kwadratowych. W tamtym czasie był jedną z największych tego typu budowli na Dolnym Śląsku. Dalsze dzieje zamku W 1703 roku zamek znalazł się w posiadaniu cystersów z Krzeszowa. W 1810 roku, po sekularyzacji zakonu twierdza przeszła na własność skarbu państwa pruskiego. Opuszczony obiekt powoli zaczął popadać w ruinę. W 1885 roku, za zgodą Rady Miasta, nastąpiła częściowa rozbiórka zamkowych murów. Pozyskany w ten sposób materiał przeznaczono na naprawę dróg Prace zabezpieczające podjęto dopiero w XX wieku. W 1922 roku odbudowano Dom Niewiast. Parter zagospodarowano na schronisko młodzieżowe. Piętro zostało oddane muzeum regionalnemu. Dalsze prace przerwał wybuch wojny. Wznowiono je dopiero w 1994 roku. Oblężenia zamku Bolków Twierdza w Bolkowie przetrwała wiele oblężeń. W 1345 roku wojska czeskie przypuściły cztery nieskuteczne szturmy. Zamek nie został zdobyty także podczas wojen husyckich. Dopiero w 1463 roku potężna forteca uległa pod naporem wojsk króla Jerzego z Podiebradów. Po zdobyciu zamku, czeski władca osadził na nim Jana z Czernej, który szybko zasłynął jako rozbójnik i grabieżca. Mieszczanom wsparcia udzieliły śląskie miasta. W 1468 roku zamek został zdobyty, a jego pan zawisł na wieży. W 1646 roku, podczas wojny trzydziestoletniej, broniony przez zaledwie 40 knechtów zamek został zdobyty przez Szwedów. W trakcie ostrzału artyleryjskiego oddano około 1800 strzałów, w wyniku czego warownia wyraźnie ucierpiała. Zwiedzanie zamku Bolków Zamek Bolków to atrakcja o dwóch obliczach. Z jednej strony mamy tam zamkowe muzeum (nie tak bogate i okazałe, jak choćby Muzeum Zamek w Łańcucie). Z drugiej – przygotowaną do zwiedzania częściową ruinę, jak zamek Czorsztyn czy zamek Olsztyn. Po minięciu bramy wchodzi się na zamkowy dziedziniec. Nie ma wyznaczonej trasy zwiedzania. Każdy może eksplorować obiekt dokładnie tak, jak chce. Najciekawszym obiektem jest zamkowa wieża, która dziś mierzy 25 metrów wysokości. Doskonale widać stamtąd niższe partie zamku i miasto Bolków, ale nie tylko. W zasięgu wzroku jest także wybudowany nieopodal zamek Świny. Muzeum Zamek Bolków XVI-wieczny Dom Niewiast został zaadaptowany do potrzeb ekspozycyjnych. Parter jest zarezerwowany na wystawy czasowe. Wystawa stała jest eksponowana w pomieszczeniu na piętrze. Można tam zobaczyć między innymi makiety ukazujące rozwój architektoniczny zamku Bolków i makietę zamku Świny. W zbiorach muzeum znajdują się także elementy uzbrojenia, portrety Bolka I i Bolka II i genealogia Piastów wraz z trójkątem heraldycznym. Nasz autor Artur Białek Dziennikarz i redaktor. Wcześniej związany z redakcjami regionalnymi, technologicznymi i motoryzacyjnymi. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o historii, kosmosie i przyrodzie, ale nie boi się żadnego tematu. Uwielbia podróżować, zwłaszcza rowerem na dystansach ultra. Zamiast wygodnego łóżka w hotelu, wybiera tarp i hamak. Prywatnie miłośnik literatury.
Zamek Olsztyn był potężnym orlim gniazdem. Do dziś zachowały się tylko ruiny niegdysiejszej twierdzy
Zamek Olsztyn jest wymieniany wśród największych atrakcji Jury Krakowsko-Częstochowskiej. Nic dziwnego. Malownicze ruiny, górujące nad miasteczkiem pod Częstochową, idealnie wpisują się w skalisty krajobraz tego obszaru. Gdzie znajduje się zamek Olsztyn? Jaka jest historia potężnej warowni? Na te i inne pytania odpowiadamy poniżej.
Spis treści: Gdzie znajduje się zamek Olsztyn? Jak wyglądał zamek w Olsztynie? Historia zamku Olsztyn Zwiedzanie zamku w Olsztynie koło Częstochowy Zamek w Olsztynie koło Częstochowy znosi się na skalnym wzgórzu, które było świadkiem wielu dziejowych wydarzeń. Historia tego miejsca zaczyna się w XIII wieku. W czasie panowania Kazimierza Wielkiego została rozbudowana i włączona do systemu obrony Małopolski. W XVII stuleciu zaczął podupadać, a dzieła zniszczenia dopełnili Szwedzi, gdy najechali Rzeczpospolitą. Gdzie znajduje się zamek Olsztyn? Ruiny zamku w Olsztynie wznoszą się w malowniczym obszarze Jury Krakowsko-Częstochowskiej. Położone w województwie śląskim miasto Olsztyn (powiat częstochowski) jest oddalone od Częstochowy o około piętnaście kilometrów. Jak wyglądał zamek w Olsztynie? Dziś po potężnej warowni zostały już tylko malownicze ruiny, pięknie wpisujące się w krajobraz tworzony przez jurajskie wapienie. Monumentalny obiekt nawet teraz imponuje swoim ogromem. Warto jednak podkreślić, że w czasach swojej świetności był znacznie większy. Zamek górny Na zamek górny składał się mierzący około 35 metrów stołp, zabudowania mieszkalne (dwa trzykondygnacyjne budynki i tzw. dom gotycki), dwa dziedzińce i cysterna z wodą. Wysoka wieża pełniła przede wszystkim funkcję obserwacyjną i obronną, ale nie tylko. Na najniższych poziomach trzymano więźniów, którzy w lochach mieli umrzeć śmiercią głodową. Do warowni prowadziła brama zlokalizowana po południowo-wschodniej stronie zamku górnego. Do dziś zachowały się jedynie fundamenty trzech filarów mostowych. Zamek dolny Zamek dolny znajdował się na wschód od górnego. Znajdowała się tam baszta, dziś znana jako Baszta Studzienna. Obiekt ten pełnił trzy funkcje: mieszkalną, gospodarczą i obronną. Do baszty przylegał dziedziniec z placem gospodarczym. Całość była otoczona murem o grubości ok. 200 cm. Podzamcze Na obszarze wysuniętego na południe podzamcza funkcjonowała między innymi zamkowa kuźnia. Odkryto tam także pozostałości dymarek, czyli dawnych pieców hutniczych. Na końcu podzamcza znalazła się niezbyt wysoka czworoboczna wieża. Tym co czyni ten obiekt wyjątkowym, jest grubość jego murów, dochodząca do 450 cm. Całość otaczał masywny mur obwodowy. Obok wieży znajdowała się brama, która była wykorzystywana do celów gospodarczych. Historia zamku Olsztyn Zamek Olsztyn był elementem tzw. Orlich Gniazd – systemu królewskich i prywatnych warowni i strażnic, broniących Małopolski przed Luksemburgami. System obronny składał się z 13 zamków królewskich, wspieranych przez 27 zamków prywatnych (na tej liście znajdował się między innymi zamek Tenczyn) i przez strażnice. Należy jednak podkreślić, że historia zamku Olsztyn sięga czasów przed władaniem Kazimierza Wielkiego. Pierwsze wzmianki o zamku Olsztyn Po raz pierwszy zamek Olsztyn (wówczas jeszcze zamek w Przemiłowicach) został wymieniony w 1306 roku, w aktach drugiego procesu Jana Muskaty, wytoczonego mu przez Jakuba Śliwę, arcybiskupa gnieźnieńskiego. Należy jednak podkreślić, że zamek istniał wcześniej, bo sam wspomniany dokument dotyczy wydarzeń datowanych na 1294 rok. Zamek Olsztyn w XIV wieku Potężna twierdza od początku wyróżniała się wybitnymi walorami obronnymi. W XIV stuleciu król Kazimierz Wielki zadecydował o jej rozbudowie, czyniąc zamek jednym z kluczowych elementów obronnych na śląsko-małopolskim pograniczu. W 1370 roku Władysław Opolczyk otrzymał ziemię wieluńską wraz z Olsztynem w lenno od Ludwika Węgierskiego. Do Korony zamek powrócił w 1391 roku, gdy Władysław Jagiełło zarządził oblężenie twierdzy. Służący królowi Spytek z Melsztyna zdobył ją w siedem dni. Zamek Olsztyn w XV wieku W następnym stuleciu do zamku głównego dobudowano dolny zamek. Warownia odegrała wówczas istotną rolę obronną. Stacjonujące tam oddziały skutecznie odpierały ataki prowadzone ze strony Śląska. Zamek Olsztyn w XVI wieku W 1552 roku miasto Olsztyn (prawa miejskie nadał Kazimierz Jagiellończyk, w 1488 roku) uzyskało przywilej na jarmarki i targi. Należy jednak podkreślić, że osada pod Częstochową nigdy nie odegrała ważnej roli. Główną przyczyną takiego stanu były nieurodzajne gleby, które nie wydawały obfitych plonów. W 1587 roku zamek był oblegany przez wojska Maksymiliana III. Na czele załogi stał Kasper Karliński, starosta olsztyński. Ludzie arcyksięcia uprowadzili syna dowódcy i wystawili go na pierwszą linię ognia. Chłopiec zginął, a twierdza została uszkodzona, ale obrona powiodła się. Upadek zamku Olsztyn Kolejny starosta olsztyński, Joachim Ociecki, zarządził odbudowę zamku. Gdy w 1613 roku obowiązki po nim przejął Mikołaj Wolski, warownia powoli zaczęła popadać w zapomnienie. Dla nowego starosty priorytetem było utrzymanie rezydencji w Krzepicach. W październiku 1655 roku Olsztyn został zaatakowany przez wyprawiające się na Częstochowę siły szwedzkie. Miasto zostało spalone, a zamek – zdobyty i zrujnowany. Po zakończeniu wojny nie nadawał się już do użytkowania. Gdy w 1722 roku rozpoczęła się budowa kościoła parafialnego, z dolnych partii niegdyś wspaniałej warowni zaczęto pozyskiwać budulec. Tak samo w XIX wieku postępowali chłopi. W rezultacie zamek Olsztyn stał się ruiną. Zwiedzanie zamku w Olsztynie koło Częstochowy Ruiny zamku w Olsztynie są udostępnione dla zwiedzających. Brama prowadząca do warowni jest zlokalizowana przy ulicy Zamkowej. Stamtąd należy udać się w prawo, do Wieży Sołtysiej, otwierającej podzamcze. Tam znajduje się brama gospodarcza, prowadząca do wieży, na której znajduje się platforma widokowa. Roztacza się stamtąd panorama na rezerwat „Sokole Góry” i wspaniałe jurajskie ostańce. Dalej trasa zwiedzania prowadzi częścią gospodarczą w kierunku północnym. Stamtąd dociera się do ruin zamku dolnego, gdzie zachowało się wejście do znajdującej się pod zamkiem górnym pieczary. Dalej trasa prowadzi na wschód, pod pozostałości dawnej bramy głównej. Kierując się na zachód, dotrze się do wyjścia głównego. Nasz autor Artur Białek Dziennikarz i redaktor. Wcześniej związany z redakcjami regionalnymi, technologicznymi i motoryzacyjnymi. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o historii, kosmosie i przyrodzie, ale nie boi się żadnego tematu. Uwielbia podróżować, zwłaszcza rowerem na dystansach ultra. Zamiast wygodnego łóżka w hotelu, wybiera tarp i hamak. Prywatnie miłośnik literatury.
Zamek księcia Henryka wznosi się w malowniczej okolicy. Widok z wieży zapiera dech w piersiach
Zamek księcia Henryka nie należy do najbardziej rozpoznawalnych obiektów historycznych Dolnego Śląska. Pod względem wymiarów i wieku nie może równać się ze średniowiecznymi warowniami, których nie brakuje w tym malowniczym regionie. Nie znaczy to jednak, że nie jest wart zainteresowania. Należy bowiem podkreślić, że mówimy tu o jednej z najpiękniej położonych atrakcji województwa dolnośląskiego. Jaka jest historia zamku księcia Henryka? Na to i inne pytania odpowiadamy poniżej.
Spis treści: Gdzie znajduje się zamek księcia Henryka? Charakterystyka zamku księcia Henryka Historia zamku księcia Henryka Zamek księcia Henryka jako atrakcja turystyczna Trasa do zamku księcia Henryka Dolny Śląsk jest krainą, gdzie obok siebie wyrastają malownicze ruiny średniowiecznych warowni i pieczołowicie odrestaurowane magnackie rezydencje. Monumentalny zamek Bolków, tajemniczy zamek Książ czy naznaczony burzliwymi dziejami ziem śląskich zamek Czocha – to tylko kilka przykładów. Wśród najsłynniejszych historycznych obiektów tej krainy ukrywa się prawdziwa perełka – zamek księcia Henryka. Gdzie znajduje się zamek księcia Henryka? Zamek księcia Henryka znajduje się we wsi Staniszów, blisko Marczyc i Sosnówki. Obszar ten znajduje się w granicach administracyjnych gminy Podgórzyn i powiatu karkonoskiego, w województwie dolnośląskim. Zabytkowa budowla wznosi się na górze Grodna (506 m n.p.m.), najwyższym wzniesieniu Wzgórz Łomnickich – niewielkiego pasma w centralnej części Kotliny Jeleniogórskiej. Charakterystyka zamku księcia Henryka Zamek księcia Henryka został wzniesiony na planie kwadratu, z cegły i dużych kamiennych bloków o nieregularnym kształcie. Zwartą bryłę budowli po stronie północno-wschodniej wieńczy okrągła wieża o wysokości 15 metrów. Po stronie północno-zachodniej znajduje się przypora. Ścianę północną i południową wieńczą trójkątne szczyty z blankami. Otwory okienne o różnych rozmiarach mają formę łuków Tudorów i łuków odcinkowych. Do wieży światło wpuszczają otwory szczelinowe. Z pierwotnego zamku zachowały się tylko ściany obwodowe i wieża (bez przekryć poziomych). W 2015 roku rozpoczęły się prace remontowe, w trakcie których odbudowano między innymi schody prowadzące na wieżę. Historia zamku księcia Henryka Zamek księcia Henryka nie ma tak długiej historii, jak większość twierdz Dolnego Śląska. Należy jednak podkreślić, że najstarsze dowody osadnictwa na górze Grodna są datowane na XIII wiek. W gniazdach wykutych na belki, które znajdują się w skałce zlokalizowanej na północ od obiektu, archeolodzy odnaleźli fragmenty naczyń ceramicznych z tego okresu. Sam zamek powstał jednak sześć stuleci później. Dzieje dóbr staniszowskich Zamek księcia Henryka wchodzi w skład kompleksu, którego dawnym centrum był pałac w Staniszowie. Dobra staniszowskie na przestrzeni lat przechodziły z rąk do rąk. W XVII wieku znajdowały się w posiadaniu rodzin von Reinbinitz, Mohrenthal i von Schmettow. 17 lipca 1784 roku Henrietta von Schmettow poślubiła hrabiego Henryka XXXVIII von Reuss. Jako wiano ślubne wniosła wszystkie odziedziczone po ojcu dobra na terenie Staniszowa. Żona hrabiego zmarła dwa lata później, w następstwie komplikacji poporodowych. Wówczas Henryk XXXVIII stał się dziedzicem rozległych posiadłości. Aż do 1945 roku dobra staniszowskie były w posiadaniu rodziny von Reuss. Budowa zamku Jaka jest geneza powstania zamku? Pan Staniszowa najprawdopodobniej pozazdrościł swoim sąsiadom, rodzinie Schaffgotschów, w których posiadaniu znajdował się zamek Chojnik. Na wzniesieniu, z którego rozpościerał się piękny widok, postanowił wznieść budowlę nawiązującą do gotyckiej architektury. W 1806 roku powstała neogotycka wieża, pełniąca funkcję schronu myśliwskiego. W 1841 roku, gdy dobra staniszowskie znajdowały się w posiadaniu księcia Heinricha XII, obiekt zyskał swój finalny kształt. Dobudowano wówczas pawilon myśliwski z tzw. salą rycerską i belwederem, którego kształt nawiązywał do zamkowego stołpu. Pałac przypominał średniowieczną ruinę, co było celowym zabiegiem. W XIX wieku panowała moda na neogotyk, który stanowił nostalgicznego upodobania do komponowania miejsc nastrojowych, nacechowanych poetycką symboliką. Zgodnie z życzeniem księcia Henryka, myśliwską rezydencję nazwano Heinrichsburg. Zamek księcia Henryka jako atrakcja turystyczna Mimo że obiekt na górze Grodna nigdy nie był prawdziwym zamkiem, zdecydowanie warto uwzględnić go w planie wycieczki po Dolnym Śląsku. Choćby po to, by móc zobaczyć niesamowity krajobraz, jaki rozpościera się z piętnastometrowej wieży. Jako punkt widokowy, zamek księcia Henryka sprawdza się doskonale. Ze szczytu wieży widać zachwycającą panoramę pasma Karkonoszy, od Śnieżki po Śnieżne Kotły. Wspaniałym elementem krajobrazu jest także sztuczne jezioro Sosnówka, zlokalizowane w południowej części Kotliny Jeleniogórskiej. Niepowtarzalny urok mają także widziane z tej perspektywy okoliczne miejscowości – Marczyce, Sosnówka i Podgórzyn. Romantyczny zamek myśliwski wspaniale wpisuje się w to malownicze otoczenie. Obok zamku znajdują się drewniane ławy i stoły. Znalazło się też miejsce, w którym można rozpalić ognisko. Trasa do zamku księcia Henryka Chcąc dojechać do zamku księcia Henryka, w Jeleniej Górze należy wjechać na drogę 336 z Karpacza do Szklarskiej Poręby. Podążając w kierunku zalewu Sosnówka, po około 9 km dotrzemy na miejsce. Szlaki turystyczne Do zamku księcia Henryka prowadzi kilka tras pieszych. Najczęściej wybierane są dwa warianty szlaku żółtego i szlak niebieski. Najkrótszym i jednocześnie najczęściej wybieranym wariantem jest szlak żółty od strony Sosnówki. Rozpoczyna się przy parkingu Złoty Widok Grill Bar. Prowadzi leśną ścieżką, na której nie napotyka się żadnych utrudnień. Idąc spokojnym tempem, do zamku dotrze się po około 20 minutach. Drugi wariant szlaku żółtego rozpoczyna się obok parkingu przy kościele w Staniszowie. Także ta trasa nie należy do wymagających, jednak jest nieco dłuższa. Do celu dociera się stamtąd po około 35 minutach. Szlak niebieski prowadzi z Marczyc. Idąc tą drogą, cel osiągnie się po około 20 minutach niespiesznego spaceru. Każdy, kto ma ochotę na nieco dłuższą wycieczkę, może wydłużyć szlak niebieski i rozpocząć wędrówkę w Cieplicach. Taka wyprawa potrwa około 90 minut. Nasz autor Artur Białek Dziennikarz i redaktor. Wcześniej związany z redakcjami regionalnymi, technologicznymi i motoryzacyjnymi. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o historii, kosmosie i przyrodzie, ale nie boi się żadnego tematu. Uwielbia podróżować, zwłaszcza rowerem na dystansach ultra. Zamiast wygodnego łóżka w hotelu, wybiera tarp i hamak. Prywatnie miłośnik literatury.
Gratka dla miłośników zamków. Całkowicie za darmo zwiedzisz najsłynniejsze polskie obiekty
„Darmowy Listopad” to niepowtarzalna okazja, by bezpłatnie zwiedzić najsłynniejsze polskie rezydencje królewskie i odkryć ich najcenniejsze zbiory. Pełną listę obiektów biorących udział w tegorocznej edycji znajdziesz poniżej.
W tym artykule: „Darmowy Listopad 2024” – lista obiektów, które zwiedzisz za darmo „Darmowy Listopad 2024” w rezydencjach królewskich Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego już po raz trzynasty zaprasza na „Darmowy Listopad”. W czasie trwania akcji najsłynniejsze polskie rezydencje królewskie oferują dostęp do swoich wyjątkowych zbiorów całkowicie za darmo. Poza wystawami stałymi i czasowymi uczestnicy będą mogli skorzystać z bogatego programu wydarzeń edukacyjnych, w tym warsztatów, spotkań i konferencji. „Darmowy Listopad 2024” – lista obiektów, które zwiedzisz za darmo W tym roku akcja „Darmowy Listopad” odbywa się po raz trzynasty, a jej hasło przewodnie „Królewskie widowisko” zachęca do odkrywania bogactwa polskich rezydencji królewskich. To jedyna taka okazja w roku, by bezpłatnie zwiedzić najważniejsze zabytki i cenne zbiory narodowe. W tegorocznej edycji udział biorą cztery wyjątkowe obiekty: Zamek Królewski w Warszawie, Muzeum Pałacu Króla Jana III w Wilanowie, Zamek Królewski na Wawelu, Muzeum Łazienki Królewskie. „Darmowy Listopad 2024” w rezydencjach królewskich W wybrane weekendy goście będą mogli nie tylko bezpłatnie zwiedzać wystawy, ale również uczestniczyć w fascynujących wydarzeniach, które przybliżą niezwykłe historie związane z każdym z obiektów. Sprawdź, co czeka na ciebie w kolejnych tygodniach. 9–10 listopada – Zamek Królewski w Warszawie Bezpłatne zwiedzanie Trasy Królewskiej z okazji symbolicznego zakończenia odbudowy Zamku Królewskiego. Uroczystości związane z odtworzeniem tronu króla Stanisława Augusta w Sali Tronowej będą uświetnione tematycznymi spacerami i warsztatami plastycznymi dla rodzin. 16–17 listopada – Muzeum Pałacu Króla Jana III w Wilanowie Weekend taneczno-teatralny, pełen warsztatów inspirowanych sztuką i kulturą pałacową. W programie m.in.: warsztaty „Zatańcz jak w Pałacu” dla rodzin, familijne zajęcia „Kamishibai – japoński teatr słowa i ilustracji”, warsztaty plastyczne „Kreska czyni cuda” z użyciem pióra i tuszu, oraz zajęcia narracyjne „Ilustracja mówi więcej niż tysiąc słów”, które przybliżą historię króla Jana III Sobieskiego i dębu Bartka. 23–24 listopada – Zamek Królewski na Wawelu Bezpłatny wstęp na II piętro zamku, gdzie zwiedzający mogą odkrywać Reprezentacyjne Komnaty Królewskie oraz wystawy „Niech żyje król! Koronacje Sasów na Wawelu” i „Arcydzieła z Kolekcji Lanckorońskich. Część 2”. Otwarte będą także podziemia Zamku z ekspozycjami „Wawel Zaginiony”, „Wawel Podziemny. Lapidarium” oraz wystawa „Wawel Odzyskany”. 29–30 listopada – Muzeum Łazienki Królewskie Z okazji 193. rocznicy powstania listopadowego muzeum zaprasza na spacery historyczne, międzypokoleniowe warsztaty „Widowiskowy Amfiteatr”, podczas których wspólnie powstanie haftowany obraz Amfiteatru w Łazienkach. W programie także spektakl „Didaskalia”, kuratorskie oprowadzanie po wystawie „Ikonosfera Wyspiańskiego. Noc Listopadowa” oraz warsztaty edukacyjne w Muzeum Łowiectwa i Jeździectwa – oddziale Muzeum Łazienki Królewskie. Bilety w ramach akcji „Darmowy Listopad” można nabyć bezpośrednio w kasach lub za pośrednictwem strony internetowej poszczególnych placówek. Szczegółowe informacje na temat tegorocznej edycji wydarzenia znajdziecie również w mediach społecznościowych Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Przypomnijmy, że pierwsza edycja akcji „Darmowy Listopad”, której organizatorem jest MKiDN, odbyła się w 2012 roku. Jej główny celem było zwiększenie dostępności do narodowych instytucji kultury oraz zachęcenie – przede wszystkim młodszego pokolenia – do odwiedzenia miejsc o szczególnym znaczeniu dla historii Polski. Od samego początku w wydarzeniu udział biorą wspomniane już rezydencje królewskie – Zamek Królewski na Wawelu, Zamek Królewski w Warszawie, Muzeum Łazienki Królewskie oraz Muzeum Pałacu Króla Jana III w Wilanowie. W 2020 r. ze względu na pandemię COVID-19 akcja „Darmowy Listopad” w całości zorganizowana była w formie online. Źródło: gov.pl Nasz ekspert Igor Szulim Od zawsze wiedziałem, co chcę robić w życiu. Dlatego z pasji i z wykształcenia jestem dziennikarzem. W National-Geographic.pl zajmuje się tematyką podróżniczą. Szczególnie bliskie są mi kraje niemieckojęzyczne. Po godzinach najchętniej spędzam czas na korcie tenisowym.
Lidzbark Warmiński uchodzi za perłę Warmii. Słynie nie tylko z pięknego zamku
Lidzbark Warmiński co roku przyciąga masę turystów z całego kraju. I trudno się temu dziwić, bowiem dawna stolica Warmii urzeka swoim kameralnym klimatem i w pełni zasłużenie została okrzyknięta jednym z 16 „Cudów Polski”.
Spis treści: Z czego słynie Lidzbark Warmiński? Międzynarodowa Sieć Miast Cittaslow Warmińskie dzyndzałki Lidzbark Warmiński – informacje praktyczne Halo! Czy Ziemia mnie słyszy?! Zaraz wypadniesz z orbity! – Nauczycielka z niepokojem patrzy na chłopca, któ­ry biegiem okrąża dziedziniec zam­ku w Lidzbarku Warmińskim. Brzdąc nie dość, że pędzi, to jeszcze wiruje wokół własnej osi! – Zwolnij, bo Księżyc za to­bą nie nadąża. – Kobieta spogląda litościwie na drugie­ go malca, który stara się sprostać roli ziemskiego sate­lity i obiega kolegę planetę. W komfortowej sytuacji jest tylko pucołowate Słońce, znieruchomiałe pośrod­ku placu. Upaćkane czekoladą promienieje na widok dostających kręćka kumpli. Ci po chwili tracą trajek­torię i wpadają w ramiona chichoczących gwiazd, ko­leżanek z klasy. – Brawa dla ciał niebieskich! – nauczy­cielka kończy astronomiczną inscenizację. – Gdyby Kopernik miał takich asystentów, nie po­trzebowałby astrolabium, żeby zgłębić tajniki układu heliocentrycznego. Sześć lat głowił się nad ruchem pla­net. Właśnie tu, w Lidzbarku Warmińskim. Nie wie­rzycie? Oto dowód! Kosmiczne symbole wydrapane na ścianie zamkowych krużganków! Plastyczny szkic do „De revolutionibus orbium coelestium”. Z czego słynie Lidzbark Warmiński? To niesprawiedliwe, Kopernik niszczył malowidła, a nam po ławkach pisać nie wolno! – krzywi się niedaw­ny Księżyc, spoglądając na orbitalne kręgi wyryte w zdo­bionym tynku. Celna uwaga! Dla konserwatorów zabyt­ków kopernikańskie graffiti to zbrodnia popełniona cyrklem na freskach z XIV w. Odsłonięte w 2010 r. z miejsca okrzyknięto unikatem w skali Europy. Spoglądam na świętych o zatartych obliczach (na­ukowcy pozostawili bez retuszu pierwotną tkankę ma­larską). Aureole im przygasły, ale humor wciąż dopisuje. Strojni w zdobne szaty suną radosnym korowodem, wiodąc mnie przez ceglane arkady do serca warowni. Mijam ociekającą złotem kaplicę, zbrojownię, kapitularz – monumentalne sale wsparte na filarach z gotlandzkiego wapienia i przesklepione gwiaździstym detalem. Skąd w ascetycznym gotyku Północy tak misterne zdobienia? – Lidzbarski zamek jest architektonicznym fenomenem! – spieszy z wyja­śnieniami przewodnik. – Z zewnątrz to modelowy przykład krzyżackiego zamku konwentualnego. Zwo­dzone mosty, baszty, fosa. A w środku wypchana kosztownościami rezydencja! Pancerna szkatuła, do któ­rej... Krzyżacy nie mieli klucza. Ten dzierżyła konkurencja, lokalni biskupi. Ale po kolei... – na mo­ment zawiesza głos, prowadząc mnie na wieżę z ba­jecznym widokiem na dudniące wstęgi Łyny i Symsar­ny, które przecinają malutki Lidzbark i giną w gęstwinie dębów i buków. – To szczątki prastarej puszczy, zielonej świątyni, w której Prusowie czcili siły przyrody – podejmu­je opowieść, spoglądając na zalesiony pejzaż. – Święte gaje wyrąbali Krzyżacy, przy okazji chrzcząc toporem rdzenną ludność. W 1250 r. z podbitych ziem wydzieli­li uposażenie dla nowo utworzonej diecezji. Tak naro­dziła się Warmia – kościelne państewko ze stolicą w Lidzbarku, rozciągające się od Zalewu Wiślanego aż po dzikie ostępy nieopodal Reszla. Jego władców wciąż można tu spotkać. Wszystkich, bez wyjątku! Międzynarodowa Sieć Miast Cittaslow Tu bródka w szpic, tam zawadiacki wąs, na głowach pudrowane peruki. Gdyby nie krzyże na piersiach, przysiągłbym, że z medalionów Wielkiego Refektarza spoglądają na mnie dworscy fircykowie, a niestatecz­ni biskupi. Po lewej Jan z Miśni, który w 1350 r. uczynił Lidz­bark stolicą Warmii (wcześniej była nią Orneta). Obok niego Henryk Sorbom, wsławiony przekształceniem zamku w rezydencję godną królów. Dalej autor pikant­nych erotyków – włoski poeta Piccolomini (późniejszy papież Pius II). Za nim Łukasz Watzenrode – wuj Kopernika, władający krainą, gdy ta była już księstwem pod skrzydłami Korony (po klęsce Krzyżaków w 1466 r.). I wreszcie książę poetów polskich – Ignacy Krasicki, ostatni biskup wolnej Warmii (w 1772 r. państewko wchłonęły zaborcze Prusy). To za jego sprawą o Lidzbarku z wypiekami na twarzach rozprawiano na dworach Europy. Że zwariowany du­chowny zbudował w mieście treibhaus (cieplarnię), gdzie zimą rosną poziomki, a obok niego teatr otoczo­ny rzeźbami godnymi Donatella. I te ogrody! Pełne fon­tann, rzeczułek, kanałów. Jak w Wenecji – nic, tylko wskoczyć do gondoli! Dziś musi mi wystarczyć kajak. Chwytam wiosło i niesiony nurtem Łyny kłaniam się mijanym sta­ruszkom. Dębom, bukom, klonom. Pomnikowe drybla­sy (pozostałość romantycznego ogrodu w stylu angielskim z XVIII w.) ciągną się wzdłuż bulwarów, ocieniając plątaninę ścieżek, amfiteatr i taras widoko­wy. Woda i liście szumią w kojącym duecie. Nieoczekiwanie wplata się weń melodia skrzypiec. Dostrzegam grupkę muzyków grających walca u stóp klasycystyczno­-barokowego pawilonu ogrodowego. – Niegdyś rosły tu róże i przezroczyste jabłka astra­chańskie, a dziś rozkwita kultura: poezja, rzeźba, ma­larstwo – opowiada Ewa Sporek, uczestniczka warsz­tatów muzycznych organizowanych cyklicznie pod dachem oranżerii. – Cóż, sztukę trzeba pielęgnować jak rośliny! – śmieje się i dodaje: – My robimy to w du­chu nieśpieszności. W końcu Lidzbark Warmiński na­leży do Cittàslow, Międzynarodowej Sieci Miast Do­brego Życia. Nasze idee? Harmonijny rozwój w zgodzie z przyrodą i lokalną tradycją. Spójrz na nasze logo! – Wskazuje ikonkę ze ślimakiem dźwigającym minia­turowe kamieniczki. – Moje miasto najlepiej zwiedza się w tempie winniczka. Warmińskie dzyndzałki Idę za radą. Obieram kurs na strzelistą wieżę XIV­-wiecznej kolegiaty pw. Świętych Apostołów Pio­tra i Pawła. Przechodzę przez gotycką Wysoką Bramę i znikam w wąwozach brukowanych uliczek starówki. Na lewo XIX­-wieczne kamienice wdzięczące się klasycystycznym detalem. Na prawo klasyka PRL­-u – to­porne bloki wzniesione na powojennych gruzach (mia­sto niemal w całości zdemolowała sowiecka artyleria). Szczęśliwie z pożogi 1945 r. ocalała perełka architektury protestanckiej na Warmii – drewniany kościół o smukłych arkadowych wieżach. Sypnął nań hojnie talarami sam król Prus – Fryderyk Wilhelm III. Niegdyś należał do ewangelików – dziś modlą się w nim wyznawcy prawosławia. U jego drzwi woń ka­dzidła miesza się z obłędnym zapachem plińców (plac­ków ziemniaczanych), unoszącym się z pobliskiej świą­tyni warmińskich przysmaków – restauracji Huba. Kosztuję tam dzyndzałków z hreczką (pierożków z kaszą gryczaną) w doborowym towarzystwie napo­leońskich żołnierzy – rekonstruktorów bitwy pod Lidzbarkiem (w 1807 r. na miejskich błoniach wojska Bonapartego starły się z siłami Prus i Rosji). Rankiem ćwiczą w huku wystrzałów, wdychając gryzące opary palonego prochu. A popołudniami inhalują się zdrową mgiełką lidzbarskich solanek. – Lada chwila miasto zyska status uzdrowiska! – mówią z dumą. Przekonują, że chlorkowo­sodowa woda z lokalnych jurajskich ujęć jest równie cenna, co zabytki. Świad­czą o tym imponujące inwestycje. Wędruję wzdłuż 100-­metrowej tężni spowitej jodko­wym obłoczkiem, zaglądam do groty solnej nad Żabim Stawem. W końcu kosztuję ciurkającej z kranu Wody Żywej. – Do dna! I na drugą nóżkę! – zachęca roześmia­ny kuracjusz, przekonując, że słonawy napitek zapew­nia nieśmiertelność. Jeden warunek: trzeba na zawsze pozostać w miasteczku. Żywot wieczny w Lidzbarku? Wniebowzięty spoglądam na kuszące basenami pobli­skie Termy Warmińskie, sunące Łyną kajaki, niknące w lesie ścieżki rowerowe. Taki raj to ja rozumiem! Lidzbark Warmiński – informacje praktyczne Nocleg Znajdujący się na przedzamczu Hotel Krasicki to zabytkowe wnętrza z gotyckim i barokowym detalem nawiązującym do wybitnych rezydentów lidzbarskiego zamku: Krasickiego i Kopernika. Od 475 zł, ze śniadaniem. Jedzenie Restauracja Huba nieopodal ratusza serwuje warmińską klasykę – zupę rybną z lanymi kluskami z dorsza (15 zł) czy jukę (schab nadziewany grzybami i warzywami, 46 zł). Zaś na smażoną sielawę czy miętusa warto wpaść do Neptuna – rybnego bistra w sercu starówki. Atrakcje Lidzbarka Warmińskiego Zamek Biskupów Warmińskich – jeden z najważniejszych gotyckich zabytków w Europie (w odróżnieniu od twierdzy w Malborku nie uległ zniszczeniu w czasie wojny) – jest dziś siedzibą Muzeum Warmińskiego. W jego zbiorach m.in. kolekcja sztuki gotyckiej oraz obrazy polskich malarzy I poł. XX w. (choćby Witkacego czy Jacka Malczewskiego). Bilety: 38/25 zł). Spacerując po starówce, zobaczymy drewnianą cerkiew prawosławną (dawny kościół ewangelicki zbudowany w latach 1818–1823), 4-piętrową Wysoką Bramę z XV w. oraz gotycką kolegiatę z 70-metrową wieżą zwieńczoną figurą św. Michała Archanioła. Przypominająca pałacyk klasycystyczno-barokowa oranżeria z XVIII w. jest pozostałością założenia parkowo-ogrodowego obsadzonego egzotyczną florą przez biskupa Ignacego Krasickiego. Przypomnijmy, że Lidzbark Warmiński został nagrodzony tytułem „Cudu Polski 2024” w plebiscycie magazynu National Geographic Traveler. Łącznie o miano „nowego cudu” walczyły trzy miejsca z woj. warmińsko-mazurskiego. Wśród nominowanych – oprócz dawnej stolicy Warmii – znalazły się także Mazurska Pętla Rowerowa oraz Kortosfera w Olsztynie. Pełna lista zwycięzców plebiscytu Cuda Polski 2024: Dolnośląskie – Twierdza Srebrna Góra; Kujawsko-Pomorskie – Pałace w Ostromecku; Lubelskie – Chełmskie Podziemia Kredowe; Lubuskie – Park Dworski w Iłowej; Łódzkie – Centralne Muzeum Włókiennictwa z Łódzkim Parkiem Kultury Miejskiej; Małopolskie – Zamek w Muszynie; Mazowieckie – Wzgórze Tumskie w Płocku; Opolskie – Fabryka Robotów w Mosznej; Podkarpackie – Zamek w Łańcucie; Podlaskie – Prawosławny skit w Odrynkach; Pomorskie – Bory Tucholskie; Śląskie – Bielsko-Biała; Świętokrzyskie – Muzeum Archeologiczne w Wiślicy; Warmińsko-Mazurskie – Lidzbark Warmiński; Wielkopolskie – Pyzdry; Zachodniopomorskie – Darłowo. Źródło: National Geographic Traveler.
Zamek Chojnik to jedna z największych atrakcji Karkonoszy. Skrywa mroczne sekrety
Zamek Chojnik to malownicza twierdza w sąsiedztwie złowrogiej Piekielnej Doliny. Jego klasyczny kształt przywodzi na myśl baśniowe zamki. Jednak twierdza skrywa mroczne sekrety. Na jej temat spisano krwawe legendy. Przedstawiamy historię tego niezwykłego miejsca w Karkonoszach. Warto je odwiedzić.
Spis treści: Historia Zamku Chojnik Zamek Chojnik. Kiedy i za ile zwiedzać? Ciekawostki na temat Zamku Chojnik Zamek Chojnik i legendy na jego temat Zamek Chojnik jest co prawda ruiną, ale całkiem dobrze zachowaną. Został częściowo zrekonstruowany. Niemal w całości zachowała się linia zewnętrznych murów obwodowych. Zamek Chojnik znajduje się w dzielnicy Sobieszów w Jeleniej Górze. Historia Zamku Chojnik Tak jak w przypadku wielu zamków, początki Zamku Chojnik zlokalizowanego na Dolnym Śląsku nikną w mroku przeszłości. Prawdopodobnie już w IX lub X wieku jakiś rodzaj założenia obronnego na szczycie góry Chojnik (627 m n.p.m.) wzniosło zachodniosłowiańskie plemię Bobrzan. Jednak pierwsze wzmianki pisane na jego temat pochodzą dopiero z bardziej dojrzałego okresu średniowiecza, bo z roku 1364. Historycy przypuszczają, że pierwsze zabudowana w XIV wieku powstały z inicjatywy księcia świdnickiego Bolka II Małego w latach 1353–64. Wówczas powstał górny zamek, w najwyższej części wzgórza. W drugiej połowie XIV wieku zamek stał się własnością rycerza Gotsche Schoffa II. Jego potomkowie rozbudowali go w 1 poł. XV w. o przedbramie i tzw. zamek dolny z zabudową wokół trójkątnego dziedzińca. Drugi pierścień wałów pojawił się w około 1530 roku. Dzięki temu twierdza uzyskała lepsze walory obronne. Zapewne wówczas drewniana zabudowa mieszkalna i gospodarcza wewnątrz zamku dolnego została zastąpiona murowaną. Dosyć szybko, bo już w drugiej połowie XVII w. zamek utracił znaczenie militarne. Wówczas przybywali do niego kuracjusze odwiedzający pobliskie uzdrowisko w Cieplicach. Od pierwszej połowy XIX wieku w murach zamkowych funkcjonowała gospoda dla strudzonych wspinaczką turystów. Przebudowy miały miejsce w czasie całej historii istnienia obiektu. Na przykład w 1860 r. przebudowano w stylu neogotyckim wnętrze bastei. Zaadaptowano j na schronisko oraz muzeum. Konserwacja i odbudowa miała miejsce wielokrotnie w minionym wieku. Zrekonstruowano część drewnianego ganku prowadzącego na wieżę. Zamek Chojnik. Kiedy i za ile zwiedzać? Zamek Chojnik jest dostępny dla zwiedzających. Od stycznia do marca jest otwarty w godzinach 10.00–16.00, od kwietnia do czerwca od godziny 10.00 do 17.00, od lipca do sierpnia od 9.00 do 17.00. We wrześniu i w październiku do zamku można wejść od godziny 10.00 do 17.00, a w listopadzie i grudniu – od godziny 10.00 do 16.00. Warto upewnić się, czy godziny nie uległy zmianie na oficjalnej stronie internetowej zamku. Ostatnie wejście możliwe jest na pół godziny przed zamknięciem. Wejście na zamek jest biletowane. Bilet normalny kosztuje 15 zł, ulgowy – 8 zł. Zamek Chojnik położony jest na terenie Karkonoskiego Parku Narodowego, co wiąże się z opłatą za wejście na jego teren. Opłata jednodniowa indywidualna wynosi 10 zł, a ulgowa 5 zł. Na zamek prowadzi kilka szlaków. Najbardziej uczęszczane są szlaki czarny (trudniejszy) i czerwony (łatwiejszy), które wiodą spod parkingu przy ul. Zamkowej w Sobieszowie. Marsz zajmuje ok. 30–45 minut. Ciekawostki na temat Zamku Chojnik Zamku Chojnik nigdy nie zdobyto, co świadczy o niezwykłych walorach obronnych twierdzy. Większość legend dotyczących zamku jest w jakiś sposób związana z Piekielną Doliną. 31 sierpnia 1675 roku Zamek Chojnik spłonął od uderzenia pioruna. Od tego momentu twierdza stała się malowniczą ruiną. W schronisku na terenie zamku nocował w 1956 roku ksiądz Karol Wojtyła (późniejszy papież Jan Paweł II). Był wówczas na wycieczce rowerowej ze studentami. Zamek Chojnik inspirował literatów. Na przykład w husyckiej trylogii Andrzeja Sapkowskiego była to siedziba rodu Schaffów. W sezonie letnim na zamku mają miejsce pokazy rzemiosła i walk sprzed lat. Na zamku od 1993 r. działa Bractwo Rycerskie Zamku Chojnik. Na Zamek Chojnik prowadzi ścieżka przyrodnicza z przystankami wyjaśniającymi zagadnienia środowiskowe. Zamek Chojnik i legendy na jego temat Legenda o Kunegundzie Kunegunda była okrutną i piękną córką kasztelana, zamieszkującą Zamek Chojnik. Szybko została osierocona, bo jej ojciec przyjął szaleńczy zakład – że objedzie konno zamkowe mury. Poniósł klęskę. Runął w przepaść Piekielnej Doliny. Kunegunda poprzysięgła, że poślubi śmiałka, któremu uda się konno objechać zamkowe mury. A że była atrakcyjna a zamek niezgorszy, wyzwania podjęło się wielu rycerzy. Wszyscy bez wyjątku skończyli marnie, spadając i roztrzaskując się w drobny mak w czeluści Piekielnej Doliny. Po wielu latach, gdy uroda kasztelanki nieco przygasła, a zamek zyskał złą sławę, pojawił się na nim przystojny młodzian. Kunegunda zachęcała go, by nie objeżdżał murów konno, ale od razu ją poślubił. Ten jednak nie baczył na jej błagania i podjął się karkołomnego wyzwana. I odniósł sukces! Gdy podjechał do zachwyconej kasztelanki, rzucił w nią swoją rękawicą i powiedział, że w ten sposób chciał pomścić śmierć licznych śmiałków, których zabiła pycha i duma Kunegundy. Następnie rycerz opuścił zamek. Kobieta urażona tym wydarzeniem rzuciła się w przepaść. Chociaż według innej wersji legendy resztę życia spędziła w klasztorze. Według jeszcze innej – rycerze okazał się być diabłem i porwał ją do piekła. Legenda o bohaterskiej obronie i tatarskich duchach W 1241 roku Tatarzy zostali pokonani w Bitwie pod Legnicą. Gdy wracali do swojego matecznika na wschodzie, postanowili ograbić Zamek Chojnik. Twierdzy bronił Baltazar Szafranek wraz ze swoją drużyną i ze strwożoną lokalną ludnością, która uciekła z pobliskich osad. Ówczesna twierdza nie była murowana. Zdawało się, że najeźdźcy ją zdobędą. Jednak zaciekłość obrońców przeważyła. Tatarzy odstąpili od oblężenia. Trupów najeźdźców było jednak sporo. Baltazar postanowił wyrzucać je z południowej ściany urwiska w przepaść ku dolinie. Nazwano ją ponoć wówczas piekielną i ta nazwa pozostała po dziś dzień. Przez kolejne stulecia dobiegać miały z niej odgłosy bitwy i jęki umierających wojów. Legenda o nieszczęśliwej miłości pazia Z okazji przybycia na Zamek Chojnik księcia i jego małżonki odbywały się turniej i uczty. Zwycięzców nagradzano. W pewnym momencie książę ogłosił nietypowy konkurs. Kto po zewnętrznej stronie baszty wejdzie na nią, będzie mógł wznieść winem toast na zdrowie księżnej, a puchar w nagrodę otrzyma z rąk księżniczki. Śmiałków było sporo, ale nikomu się to nie udało. Gdy już zabrakło chętnych zgłosił się paź Chyła. Be problemu, niczym zwinny alpinista wspiął się na wieżę. Wówczas zawołał, że kocha księżną i skrywał to uczucie długo. Po wypiciu wina ze złotego pucharu, który otrzymał z rąk swej miłości rzucił się w przepaść, ku Piekielnej Dolinie. Źródła: Oficjalna strona Jeleniej Góry Narodowy Instytut Dziedzictwa Oficjalna strona Zamku Chojnik Nasz autor Szymon Zdziebłowski Dziennikarz naukowy, z wykształcenia archeolog śródziemnomorski. Przez wiele lat był związany z Serwisem Nauka w Polsce PAP. Opublikował m.in. dwa przewodniki turystyczne po Egipcie, a ostatnio – popularnonaukową książkę „Wielka Piramida. Tajemnice cudu starożytności” o największej egipskiej piramidzie.
Zamek w Niepołomicach to miejsce z bogatą historią. Były tu chorągwie spod Grunwaldu i porodówka
Kazimierz Wielki rozpoczynał z tego miejsca anonimową podróż po chłopskich chatach. Władysław Jagiełło za to z niczym się nie krył i przywiózł tu pełno krzyżackich chorągwi zdobytych pod Grunwaldem. Stefan Batory ruszał stąd na dziką zwierzynę, Szwedzi wywieźli, co się da. Po II wojnie światowej miejsce to stało się najbardziej królewską porodówką w Polsce. To zamek w Niepołomicach – „mały Wawel”, oddalony o 25 kilometrów od Krakowa.
Spis treści: Zamek w Niepołomicach za czasów Kazimierza Wielkiego Czasy Jagiellonów Rozwój i upadek zamku Dzieje najnowsze „Zastał Niepołomice drewniane, a zastawił murowane”. Kazimierz Wielki przeszedł do historii nie tylko jako wybitny dyplomata i modernizator Polski, ale i jako budowniczy tutejszego zamku. Nie była to jeszcze perła renesansu. Za czasów ostatniego z Piastów na naszym tronie dominował tu gotyk. Sama warownia stanowiła zaś dla króla, podobnie jak i jego następców, punkt wypadowy do polowań w Puszczy Niepołomickiej, ale nie tylko. Zamek w Niepołomicach za czasów Kazimierza Wielkiego Legenda głosi, że Kazimierz właśnie stąd rozpoczynał swoje podróże incognito po miejscowych wioskach, aby lepiej poznać życie poddanych. Podczas jednej z takich wypraw zaszedł do jednej z najuboższych chat w okolicy, gdzie został jednak ugoszczony – jakże by inaczej – po królewsku. Jakiś czas później ponownie odwiedził chłopską rodzinę, tym razem w pełnym majestacie. W podziękowaniu za poczęstunek obdarował gospodarza ziemią, a jego małego synka woreczkiem dukatów. Czasy Jagiellonów Kazimierz gościł w Niepołomicach aż ośmiokrotnie, ale najlepsze zamek miał dopiero przed sobą. Władysław Jagiełło przedkładał jego pomieszczenia nad wawelskie salony. Nie bez powodu za pierwszego z Jagiellonów miejscowość doczekała się przydomka „druga stolica Polski”. Król objazdowy Niech przemówią zresztą liczby. Podczas panowania Jagiełły wystawiono tu 70 państwowych dokumentów. Sam władca blisko 50 razy ruszał z Niepołomic na polowania. Czy tutejsze lasy przywodziły mu na myśl puszcze litewskie, w cieniu których się wychował? Niewykluczone. W otoczeniu myśliwych nieraz występowała też królowa Jadwiga, najczęściej z sokołem na ramieniu. W związku z tym, że Jagiełło był „królem objazdowym” (łac. „rex ambulans”), jego pobyty w Niepołomicach, choć stosunkowo częste, nie mogły trwać długo. Zjeżdżał tu na dzień św. Marcina (11 listopada), uczestniczył w zjeździe panów koronnych i pod koniec miesiąca udawał się na Litwę. Bitwa pod Grunwaldem Opisując dzieje zamku i Niepołomic, nie sposób też nie wspomnieć o bitwie pod Grunwaldem. Dlaczego? Otóż jeden z największych triumfów polskiego, a w zasadzie polsko-litewskiego oręża, poprzedziły łowy zorganizowane przez króla Władysława w Puszczy Niepołomickiej (1409). W ten sposób władca zadbał o zapasy dla swoich rycerzy. Po grunwaldzkiej wiktorii czekała go kolejna wizyta w zamkowych progach. Wyjątkowa, bo Jagielle towarzyszyło liczne rycerstwo, a także wydarte nieprzyjacielowi chorągwie krzyżackie. Pobyt zwycięzców trwał do 25 listopada 1411 roku. Potem Władysław i jego wojowie wyruszyli do Krakowa, kończąc triumfalny pochód na Wawelu. Niepołomice chętnie odwiedzali również inni Jagiellonowie, zwłaszcza Zygmunt Stary i Zygmunt August. Za czasów ich panowania warownia diametralnie zmieniła swoje oblicze. Gotyk odszedł w niepamięć, a symbolem renesansowej przebudowy stały się arkady z krużgankami. Rozwój i upadek zamku „Mały Wawel” przyciągał także Stefana Batorego, choć stanowił głównie dla niego przystanek w drodze po grubego zwierza. Dla mieszkańców przyzamkowej osady miało to jednak mniejsze znaczenie. Najważniejszy był fakt, że rozkwitowi zamku towarzyszy rozwój gospodarczy okolicy (nowe browary, warsztaty i gospody). Niestety, w XVII wieku nad Niepołomicami zawisły czarne chmury. Gwoździem do trumny okazał się potop szwedzki. Najeźdźcy ogołocili zamkowe zabudowania do cna. Zabrali niemal wszystko, od mebli i obrazów, przez wyroby rzemiosła artystycznego i tkaniny, po myśliwskie trofea. Do czasu rozbiorów budowla nie odzyskała już dawnej świetności. Po upadku I Rzeczpospolitej znalazła się w zaborze austriackim. Austriakom służyła m.in. jako miejsce zakwaterowania urzędników i żołnierzy oraz szpital. Dzieje najnowsze Z kolei w XX wieku przeznaczenie zamku zmieniało się, jak w kalejdoskopie. Druga Rzeczpospolita? Mieściły się tu np. urząd pocztowy, nadleśnictwo, sąd i składnica kółek rolniczych. II wojna światowa? Na szczęście Niemcy nie obrócili królewskiej rezydencji w zgliszcza, choć przed nadejściem Armii Czerwonej zdążyli wysadzić podziemny skład amunicji. W efekcie zostały całkowicie zniszczone sklepienia piwniczne, ale mury zewnętrzne pozostały w większości nienaruszone. PRL? Komuniści zaadaptowali warownię na potrzeby społeczne. Zorganizowali tu pocztę, liceum, centralę telefoniczną, dom kultury, łaźnię miejską, a nawet izbę porodową i mieszkania komunalne. Kobiety ciężarne oraz lokatorzy zostali zatem swoistymi następcami królów, choć ich pobyt raczej nie odbywał się w królewskich warunkach. Obecnie w dawnej siedzibie Piastów i Jagiellonów znajduje się Muzeum Niepołomickie.