Lód przejął polskie miasta. Jak zima nadaje nowy kształt miejskim przestrzeniom?
Okazuje się, że mróz, który od tygodni trawi polski krajobraz, nadaje nowe funkcje dobrze nam znanym powierzchniom. Zamarznięte rzeki i zbiorniki wodne stały się tymczasowo dostępne dla spacerowiczów i amatorów zimowych aktywności. Eksperci ostrzegają jednak, że wejście na lód wiąże się z poważnym zagrożeniem dla zdrowia i życia
W trakcie tegorocznej zimy wiele polskich zbiorników wodnych pokryło się lodem, co umożliwiło wykonywanie aktywności, które w poprzednich latach były niemożliwe. Dla wielu jeziora, rzeki czy kanały stały się łyżwiarskimi torami, miejscami spotkań czy po prostu terenami spacerowymi. Za tymi niewątpliwie unikatowymi doznaniami kryje się jednak niebezpieczny precedens, przed którym ostrzegają służby porządkowe Lodowy szał na Motławie W ostatnich dniach internet obiegło nagranie przedstawiające mieszkańców Gdańska spacerujących po głównej miejskie rzece – Motławie. Lód pokrył m.in. najbardziej reprezentacyjny fragment rzeki znajdujący się u stóp słynnego zabytkowego Żurawia portowego. Tłumy ruszyły do gdańskiego śródmieścia, chcąc zobaczyć jedną z najważniejszych atrakcji Trójmiasta w zupełnie nowym anturażu. Niestety, w tym przypadku nie skończyło się na spacerach wzdłuż nadrzecznych bulwarów – duża część osób zeszła na pokrywę lodową i zaczęła spacerować bezpośrednio po Motławie. Wielu spacerowiczów posunęło się o krok dalej, wykorzystując lodową taflę nie tylko jako przestrzeń do spacerów. Zamarznięta Motława zaczęła pełnić funkcję prowizorycznego toru łyżwiarskiego, z którego chętnie korzystały liczne grupy amatorów tego sportu. Co więcej, na rzekę wchodziły również osoby poruszające się na rowerach, a nawet spacerujące z dziecięcymi wózkami. Służby apelują o rozwagę Choć widok zamarzniętej Motławy robi wrażenie, służby porządkowe apelują, by rzekę podziwiać wyłącznie z wysokości bulwarów. Na antenie „TVN24” ratownik medyczny Ariel Szczotok podkreślał, że lód pokrywający gdańską rzekę nie jest w żaden sposób kontrolowany, co sprawia, że wejście na jego powierzchnię wiąże się z bardzo dużym ryzykiem. Zagrożenie to rośnie wraz z liczbą osób spacerujących po lodzie. Warto dodać, że śródmiejski odcinek Motławy osiąga głębokość około trzech metrów, co oznacza, że wpadnięcie do lodowatej wody praktycznie nie daje szans na samodzielne wydostanie się na powierzchnię. „Rozumiem, że temperatury są niskie i jest to fantastyczne zjawisko pojeździć na łyżwach czy przejść na drugą stronę, do tej pory niedostępną inaczej niż mostem. Niemniej jednak apeluję w imieniu całego naszego środowiska: pomyślmy dwadzieścia razy, zanim wejdziemy na lód” – apelował ratownik w trakcie wywiadu emitowanego przez „TVN24”. Hokej na lodzie w Warszawie Wszechobecny lód stał się również atrakcyjną scenerią dla miłośników innej zimowej dyscypliny sportu – hokeja. Tego typu aktywność pojawiła się w jednym z warszawskich parków, gdzie grupa entuzjastów przygotowała prowizoryczne „boisko” do treningów. Na Kamionkowskich Błoniach Elekcyjnych, graniczących z jednym z największych stołecznych terenów zielonych – Parkiem Skaryszewskim – powstał dziki plac do uprawiania tej zespołowej dyscypliny sportu. Oddolna inicjatywa prowadzona przez grupę „Hokejowy Kamionek” zrzesza pasjonatów hokeja, którzy chcą amatorsko trenować grę na łyżwach. Ze względu na krótki zimowy dzień rozgrywki odbywają się najczęściej w weekendy. Warto zaznaczyć, że głębokość stawu, na którym utworzono lodowe boisko, jest zdecydowanie mniejsza niż w przypadku rzek, takich jak Motława w Gdańsku. Mimo to uczestnicy powinni zachować szczególną ostrożność — wytrzymałość lodowej pokrywy nie jest bowiem w żaden sposób kontrolowana. Chodniki jak do curlingu Lód nie tylko umożliwia wejście w miejsca na co dzień trudno dostępne, lecz także znacząco ogranicza poruszanie się w wielu częściach Polski. Większość polskich miast od tygodni zmaga się z problemem oblodzonych chodników, które ze względu na swoją śliskość stają się niebezpieczne dla pieszych. Nieodśnieżone i nieposypane ciągi komunikacyjne są szczególnym utrapieniem dla osób starszych, rodziców prowadzących wózki dziecięce oraz osób z niepełnosprawnościami ruchowymi. Sytuacja wyjątkowo poważnie wygląda w Szczecinie. Praca Kliniki Ortopedii Uniwersyteckiego Szpitala Klinicznego nr 1 musiała zostać czasowo wstrzymana z powodu rekordowej liczby pacjentów. W ciągu jednej doby na tamtejszy SOR trafiło 167 osób, z czego 20 wymagało pilnych interwencji chirurgicznych. Niezadowolenie mieszkańców Szczecina związane ze złym stanem chodników dokumentuje również galeria zdjęć opublikowana przez portal „GS24.pl”. Fotografie przesłane przez internautów pokazują ciągi komunikacyjne, których pokonanie stało się wyjątkowo trudne. Niektórzy autorzy zdjęć podeszli do sprawy z humorem — na jednym ze szczecińskich chodników umieszczono nawet parę trenującą curling. Choć sport ten, wymyślony w Szkocji, w Polsce wciąż nie jest szczególnie popularny, obecne warunki sprawiają, że miejskie chodniki zaczynają przypominać lodowe tory sportowe. Niestety dla osób, które nie uprawiają tej dyscypliny, takie „boiska” oznaczają przede wszystkim realne zagrożenie dla zdrowia. Źródła: GS24.pl, Onet, TVN24 Nasz autor Olaf Kardaszewski Absolwent Instytutu Stosowanych Nauk Społecznych na Uniwersytecie Warszawskim. Obecnie student magisterskiego kierunku Studiów Miejskich na tej samej uczelni. Interesuje się społecznymi i kulturowymi aspektami zmieniającego się świata, o czym chętnie pisze w swoich pracach. Współprowadzący projekt „Podziemna Warszawa” w National Geographic Polska. Uwielbia podróże, w trakcie których zawsze stara się obejrzeć mecz lokalnej drużyny piłkarskiej.
„Zegar zagłady” znów przesunięty. Według naukowców do końca ludzkości pozostało 85 „sekund”
Już nie 89, a 85 symbolicznych sekund dzieli nas od zagłady ludzkości według naukowców z amerykańskiego Bulletin of the Atomic Scientists. Stworzony przez nich w 1947 roku „zegar zagłady” ma ostrzegać przed zagrożeniami, jakie sami sobie zgotowaliśmy, w tym zbrojeniami nuklearnymi i zmianami klimatycznymi.
27 stycznia 2026 roku tzw. Zegar Zagłady (Doomsday Clock) został ustawiony na czas 85 sekund do północy, która symbolizuje moment, gdy Ziemia stanie się niezdatna do zamieszkania. Decyzja podjęta przez naukowców wynika z braku wystarczającego postępu w walce z zagrożeniami, takimi jak ryzyko nuklearne, kryzys klimatyczny oraz tzw. technologie destabilizujące. Co grozi zagładą ludzkości i dlaczego naukowcy nas ostrzegają? Naukowcy zwrócili szczególną uwagę na wygasający 4 lutego 2026 układ o redukcji zbrojeń strategicznych między USA a Rosją, co może doprowadzić do ponownego „wyścigu zbrojeń”. Wskazali też na liczne konflikty zbrojne z udziałem państw posiadających broń atomową, w tym wojnę w Ukrainie oraz starcia na Bliskim Wschodzie i w dalszych rejonach Azji. Poza tym wymienili zagrożenia związane z biologią syntetyczną oraz dezinformacją, w czym coraz wyraźniejszy udział mają technologie sztucznej inteligencji. Przedstawiciele organizacji podkreślają jednak, że skoro to ludzie stworzyli te zagrożenia, mają oni również moc ich ograniczenia poprzez poważne zaangażowanie władz na wszystkich szczeblach. Historia Zegara Zagłady Został on stworzony w 1947 roku, przez grupę badaczy znaną jako Chicago Atomic Scientists, uczestniczących wcześniej w Projekcie Manhattan. Pierwotnie symbol ten miał ostrzegać przed wyścigiem zbrojeń nuklearnych między USA a Związkiem Radzieckim. Na początku Zegar ustawiono na 23:53, a północ miała symbolizować zagładę ludzkości. Do dziś czas na zegarze był zmieniany już 27 razy, odzwierciedlając zmiany w poziomie globalnego bezpieczeństwa. Jeszcze w 2021 roku był ustawiony na 100 sekund przed północą. Najdalej od katastrofy – aż 17 minut – ludzkość znajdowała się w 1991 roku, po zakończeniu zimnej wojny i podpisaniu traktatu START I. W 2007 roku zakres monitorowanych zagrożeń rozszerzono o zmiany klimatyczne, a w późniejszych latach dodano także technologie zakłócające i zagrożenia biologiczne. Od 2020 roku czas Zegara zaczęto podawać w sekundach zamiast w minutach, co miało podkreślić narastające zagrożenie. Obecnie o ustawieniu wskazówek decyduje Rada ds. Nauki i Bezpieczeństwa (Science and Security Board) w konsultacji z Radą Sponsorów, w skład której wchodzi ośmiu laureatów Nagrody Nobla z różnych dziedzin, w tym m.in. chemik Roald Hoffmann, fizycy Brian Schmidt, Frank Wilczek i Jerome Friedman czy biochemik Richard Roberts. Źródło: CNN, Bulletin of the Atomic Scientists Nasza autorka Magdalena Rudzka Dziennikarka „National Geographic Traveler" i „Kaleidoscope". Przez wiele lat również fotoedytorka w agencjach fotograficznych i magazynach. W National-Geographic.pl pisze przede wszystkim o przyrodzie. Lubi podróże po nieoczywistych miejscach, mięso i wino.
Najgroźniejszy ptak świata: czy zasłużył na swoją złą sławę? Nowe fakty o gigancie z lasów deszczowych
Czy kazuar to naprawdę najniebezpieczniejszy ptak na świecie? Jego ataki są niezwykle rzadkie, ale przyczyniły się do nadania mu etykiety zabójcy. Jednak dziś to on jest w opałach. Największym zagrożeniem dla przetrwania kazuarów jest utrata siedlisk i działalność człowieka.
Spis treści: Współczesny dinozaur z lasów deszczowych Jak kazuary zyskały złą sławę? Kazuar: troskliwy ojciec Bohaterowie mitów i ekosystemów Kazuary znikają. Jak je chronić? Kazuary mierzą ponad półtora metra wysokości, potrafią biec z prędkością do 50 km/godz. i skakać na wysokość dwóch metrów. Ważą do 80 kg i posiadają ostre jak brzytwa szpony o długości 12 centymetrów, a ich potężne kopnięcie może łamać kości, uszkadzać narządy wewnętrzne, a nawet być śmiertelne. Dwa odnotowane w historii przypadki śmierci ludzi sprawiły, że ptak ten trafił do Księgi Rekordów Guinnessa jako „najniebezpieczniejszy na świecie”. Współczesny dinozaur z lasów deszczowych Naukowcy twierdzą jednak, że skupianie się na ich potencjalnej agresji przysłania fakt, jak ważne są one dla nauki, historii i równowagi ekosystemów. Kazuary, podobnie jak większość współczesnych ptaków, są bezpośrednimi potomkami teropodów (dwunożnych dinozaurów), a ich hełmiasta narośl na głowie wybitnie przypomina prehistorycznych przodków. Jak mówi Todd Green, paleontolog z New York Institute of Technology, badanie tych ptaków działa niczym wehikuł czasu, pomagając paleontologom wyobrazić sobie, jak mogły zachowywać się wymarłe dinozaury. Jak kazuary zyskały złą sławę? Allen Sheather z Cassowary Recovery Team uważa, że przez ponad 30 lat pracy z tymi ptakami błędnie je ocenialiśmy. Twierdzi on, że kazuary to ptaki bardzo ciekawskie, co bywa mylnie interpretowane jako agresja. Już podczas II wojny światowej ostrzegano żołnierzy stacjonujących w Nowej Gwinei, aby trzymali się od nich z daleka. Sheather wspomina jedno ze swoich spotkań z kazuarem: ptak podszedł do niego, gdy pracował przy domu – jedynie go obserwował, podniósł kilka owoców i odszedł. W historii odnotowano tylko dwa śmiertelne ataki kazuarów na ludzi: w 1926 roku w Australii (nastolatek zaatakował ptaka kijem) oraz w 2019 roku na Florydzie (właściciel ptaka w niewoli). Badanie 150 ataków w Queensland wykazało, że w większości przypadków ptaki broniły jedzenia, młodych, jaj lub czuły się osaczone. Co kluczowe, w 75% przypadków ludzie wcześniej dokarmiali te ptaki, co zmienia ich naturalnie płochliwe zachowanie i sprawia, że zaczynają kojarzyć ludzi z pokarmem, podchodząc do domów i samochodów. Kazuar: troskliwy ojciec W porównaniu do krokodyli (zabijających tysiąc osób rocznie) czy hipopotamów (500 osób), kazuary z dwoma odnotowanymi zgonami od 1926 roku stanowią minimalne zagrożenie. Co ciekawe, ptaki te mają unikatową dynamikę rodzinną. To ojcowie zajmują się wychowywaniem potomstwa, wysiadują jaja i opiekują się młodymi przez nawet 18 miesięcy. Troskliwość samców zainspirowała Beverly McWilliams, autorkę książki dla dzieci „Cassowary Dad” (Tata kazuar). – Kazuary są opiekuńczymi i zaangażowanymi ojcami. Można wręcz uznać, że są najbardziej oddanymi ojcami w naturze. – mówi McWilliams. Bohaterowie mitów i ekosystemów W mitologii rdzennych ludów Nowej Gwinei dwunogie i rzadko latające kazuary są często postrzegane jako istoty łączące świat ludzi i zwierząt, a nawet jako bohaterowie opowieści o stworzeniu świata. Jeden z mitów opowiada o tym, że kazuary przekształciły się w pierwszych ludzi. Ptaki te są tematem tradycyjnych pieśni i ceremonii. Stanowiły też cenne źródło mięsa, kości i piór wykorzystywanych do tworzenia rytualnych ozdób. Według niektórych badań kazuary prawdopodobnie także udomowiono. W lasach deszczowych Oceanii kazuary odgrywają kluczową rolę jako tzw. gatunek zwornikowy. Roznoszą nasiona roślin w swoich odchodach na duże odległości, co sprzyja wzrostowi nowej roślinności. Niektóre rośliny, jak rzadkie drzewo Ryparosa kurrangii, są wręcz uzależnione od tych ptaków. Nasiona, które przeszły przez układ pokarmowy kazuara, kiełkują w 92% przypadków, podczas gdy bez jego pomocy wskaźnik ten wynosi zaledwie 4%. Kazuary służą również paleontologom jako „żywe modele” do badania zmysłów i mobilności dinozaurów z ery mezozoicznej. Kazuary znikają. Jak je chronić? Mimo groźnego wizerunku, to ludzie są większym zagrożeniem dla kazuarów niż one dla nas. W Australii kazuary południowe są zagrożone wyginięciem – na wolności pozostało ich mniej niż 5000 sztuk. Głównymi zagrożeniami są utrata siedlisk, kolizje z samochodami oraz ataki psów. Ze względu na to, że ptaki te żyją do 50 lat i późno osiągają dojrzałość płciową, każda strata osobnika ma ogromny wpływ na całą populację. Rząd stanu Queensland wprowadził lepsze oznakowanie dróg, aby zapobiegać kolizjom z kazuarami, oraz programy edukacyjne dla właścicieli psów. Tymczasem organizacje non profit, takie jak Rainforest Rescue, pracują nad odtwarzaniem i ponownym łączeniem fragmentów lasów deszczowych, aby poprawić warunki siedliskowe. – Jedną z rzeczy, z których jestem szczególnie dumny, jest to, że udało nam się ustabilizować istniejącą populację – mówi Allen Sheather. Inne australijskie organizacje ekologiczne, takie jak Community for Coastal and Cassowary Conservation oraz Kuranda Conservation, koncentrują się na edukacji lokalnej społeczności, rekultywacji terenów (np. sadzeniu drzew) oraz rehabilitacji rannych kazuarów. – Te ptaki są po prostu absolutnie wspaniałe – podsumowuje Todd Green. Źródło: National Geographic Nasza autorka Magdalena Rudzka Dziennikarka „National Geographic Traveler" i „Kaleidoscope". Przez wiele lat również fotoedytorka w agencjach fotograficznych i magazynach. W National-Geographic.pl pisze przede wszystkim o przyrodzie. Lubi podróże po nieoczywistych miejscach, mięso i wino.
Rozszalałe niedźwiedzie w Japonii. Dlaczego coraz częściej atakują ludzi?
Niedźwiedzie zabiły w tym w Japonii roku rekordową liczbę ludzi. Kolejne ofiary są zaginione, a wielkie drapieżniki coraz śmielej poczynają sobie w Kraju Kwitnącej Wiśni. To jednak nie ich krwiożercza natura powoduje, że muszą zbliżać się ludzkich sadyb.
Głodne niedźwiedzie coraz częściej wkraczają do miast, o czym boleśnie przekonują się mieszkańcy Japonii. Niedobory pożywienia zmuszają je do drastycznych kroków. Rekordowa ilość zabitych przez niedźwiedzie Japońskie ministerstwo środowiska podaje, że 2025 rok jest rekordowym pod względem liczby osób zabitych przez niedźwiedzie. Przynajmniej 7 osób straciło przez nie życie, a ponad 100 zostało rannych. Wielu innych Japończyków uznaje się za zaginionych, a kilka ciał wciąż czeka na stwierdzenie przyczyny zgonu. Nieoficjalne informacje mówią jednak o śladach pazurów. 8 października w prefekturze Iwate odnaleziono ciało 70-letniego mężczyzny z widocznymi śladami ataku niedźwiedzia. Jego śmierć sprawiła, że pobity został poprzedni rekord – w 2023 roku za sprawą tych dużych drapieżników zginęło 6 osób, a 213 zostało rannych. Rok się jednak jeszcze nie skończył. Czemu niedźwiedzie atakują ludzi? Eksperci przypominają, że niedźwiedzie nie atakują ludzi dla zabawy. Najczęściej są bardzo przestraszone, a zbliżają się do miast czy wiosek za sprawą głodu. Wycinanie drzew i zmiany klimatu sprawiają, że brakuje im pokarmu, np. żołędzi. Wzrastająca temperatura wpływa również na rytm ich hibernacji. To sprawia, że drapieżniki są rozdrażnione i bardzo głodne, przez co także agresywne i zdeterminowane do znalezienia pożywienia. Niedźwiedź w supermarkecie Niedźwiedzie atakują nie tylko w lasach. Na początku października dorosły niedźwiedź mierzący 1,4 metra wtargnął do supermarketu w regionie Gunma na północ od Tokio. Zranił 70 i 60-latka, rozpaczliwie próbując znaleźć wyjście z budynku. Zwierzę do sklepu prawdopodobnie ściągnął zapach jedzenia – udał się bezpośrednio na dział rybny, niszcząc szklaną gablotę. Zainteresował go także stos awokado, który doszczętnie zniszczył. W sklepie znajdowało się około 40 osób. O sytuacji wypowiedział się Hiroshi Horikawa, przedstawiciel sieci handlowej, do której należy supermarket. Twierdzi, że chociaż sklep mieści się w terenach górzystych, to nigdy wcześniej nie zdarzyło się, by niedźwiedzie choćby się do niego zbliżyły. Wielkie drapieżniki w Japonii W Japonii żyją dwa gatunki niedźwiedzi: niedźwiedzie himalajskie i niedźwiedzie brunatne. Te drugie mogą ważyć pół tony, są szybsze od człowieka i spotkamy je głównie na północnej wyspie Hokkaido. Oba przedstawiciele rodziny niedźwiedziowatych sprawiają kłopot nie tylko lokalnej ludności: ostatnio drapieżnik zaatakował hiszpańskiego turystę na przystanku autobusowym w malowniczej wiosce Shirakawa-go w centrum kraju. Chociaż co roku w Japonii odstrzeliwuje się tysiące niedźwiedzi, to starzejące się japońskie społeczeństwo sprawia, że spada liczba myśliwych. Jeśli nic się nie zmieni, to nasilające się ataki na ludzi mogą sprawić, że władze będą zmuszone do podjęcia drastycznych kroków. Źródło: The Japan Times, phys.org, AFP Nasz autor Jonasz Przybył Redaktor i dziennikarz związany wcześniej m.in. z przyrodniczą gałęzią Wydawnictwa Naukowego PWN, autor wielu tekstów publicystycznych i specjalistycznych. W National Geographic skupia się głównie na tematach dotyczących środowiska naturalnego, historycznych i kulturowych. Prywatnie muzyk: gra na perkusji i na handpanie. Interesuje go historia średniowiecza oraz socjologia, szczególnie zagadnienia dotyczące funkcjonowania społeczeństw i wyzwań, jakie stawia przed nimi XXI wiek.
Przez niego zamknięto plaże. „Niebieski smok” zaskoczył Hiszpanów
Zjawiskowy morski ślimak pojawił się w kilku nadmorskich kurortach Hiszpanii, zmuszając władze do zakazu kąpieli. Choć mierzy nie więcej niż 3 cm i wygląda bajkowo, potrafi boleśnie poparzyć.
W ubiegłym tygodniu kilka hiszpańskich plaż musiało zostać zamkniętych z powodu niezwykłego morskiego gościa – tzw. „niebieskiego smoka” (Glaucus atlanticus). Te jaskrawoniebieskie ślimaki są rzadko spotykane w basenie Morza Śródziemnego. A ponieważ potrafią parzyć podobnie do meduz, wywołały niemałą sensację. Niezwykła biologia niebieskiego smoka Nazywane także morskimi jaskółkami, wyglądają bajkowo, ale kontakt z nimi może być niebezpieczny. Same w sobie nie produkują jadu, ale gromadzą go, „kradnąc” toksyczne substancje ze zwierząt które zjadają – głównie żeglarzy portugalskich i meduz. To niejedyna osobliwość w ich biologii. Ich jaskrawoniebieskie ciało widziane z góry, jest tak naprawdę brzuchem, a nie grzbietem. Poruszają się do góry nogami, z otworem gębowym skierowanym ku górze. Dzięki gazom zgromadzonym w układzie pokarmowym unoszą się na powierzchni oceanu, dryfując razem z prądami morskimi. Dotknięcie niebieskiego smoka może wywołać reakcje podobne jak przy poparzeniu przez meduzy: zaczerwienienie, ból, nudności, wymioty, a nawet groźną reakcję alergiczną. Jak wiele ślimaków, smoki są obojnakami. Jednak wymieniają materiał genetyczny podczas kopulacji. Muszą podczas tego aktu uważać, by dotykać się tylko „bezpiecznymi” częściami ciała – w przeciwnym razie mogłyby poparzyć siebie nawzajem. Niebieskie smoki to ślimaki nagoskrzelne, nie posiadające muszli. Gdzie się pojawił niebieski smok i dlaczego właśnie teraz? W Hiszpanii pojawiły się w kilku miejscach: na plażach w Kadyksie, Vivers i La Línea de la Concepción (Andaluzja), La Garita i Famara na Lanzarote (Wyspy Kanaryjskie) oraz w Guadarmar del Segura w prowincji Alicante. Władze zarządziły wywieszenie czerwonych flag i zakaz kąpieli. Ostrzegły też, by nie dotykać zwierząt wyrzuconych na piasek, gdyż ich jad nadal może powodować oparzenia. Dlaczego w tym roku tak licznie trafiły do Hiszpanii, pozostaje zagadką. Zwykle żyją w cieplejszych wodach i dużo dalej od brzegu. Naukowcy podejrzewają, że ich coraz częstsze wizyty w basenie Morza Śródziemnego mają związek ze zmianami klimatu i ocieplaniem się wód. Migracja obcych gatunków (np. skrzydlicy) to coraz poważniejszy problem w regionie. Źródła: Science Alert, El Pais Nasza autorka Magdalena Rudzka Dziennikarka „National Geographic Traveler" i „Kaleidoscope". Przez wiele lat również fotoedytorka w agencjach fotograficznych i magazynach. W National-Geographic.pl pisze przede wszystkim o przyrodzie. Lubi podróże po nieoczywistych miejscach, mięso i wino.
Jak bronić się przed prądem wstecznym? Ta wiedza może uratować życie
Zrozumienie, na czym polega prąd wsteczny i jak się przed nim chronić, powinno stanowić podstawę wiedzy każdego plażowicza. Pływanie wyłącznie w miejscach wyznaczonych i nadzorowanych przez ratowników to pierwsza linia obrony przed tym niewidocznym zagrożeniem. Jednak to właśnie świadomość i opanowanie w chwili kryzysu często decydują o tym, czy skończy się na tragedii.
Spis treści: Czym są prądy wsteczne i dlaczego są tak groźne? Prąd wsteczny: jak reagować, by przeżyć? Każdego roku – zarówno w Polsce, jak i krajach na całym świecie – odnotowuje się setki utonięć. Choć wiele z nich to efekt lekkomyślności, jak np. kąpiele pod wpływem alkoholu czy przecenianie własnych możliwości, to nie wszystkie tragedie są wynikiem błędnych decyzji. Otóż jedną z wyjątkowo niebezpiecznych przyczyn śmiertelnych wypadków w wodzie są prądy wsteczne – często niewidoczne dla oka zjawiska, które mogą zaskoczyć nawet doświadczonych pływaków. Jak je rozpoznać i co zrobić, gdy porwą człowieka? Czym są prądy wsteczne i dlaczego są tak groźne? Prąd wsteczny, znany również jako prąd strugowy, to silny, wąski nurt, który odprowadza nagromadzoną wodę z powrotem w kierunku otwartego morza. Wbrew pozorom nie występuje wyłącznie na burzliwych i niebezpiecznych plażach – może pojawić się wszędzie tam, gdzie fale rozbijają się o brzeg, nawet na pozornie spokojnych odcinkach wybrzeża. – Prądy wsteczne mogą utworzyć się na każdej plaży, na której występuje falowanie. Fale wypychają wodę na ląd, a następnie grawitacja ściąga ją z powrotem. W określonych miejscach ten proces tworzy skoncentrowany strumień cofającej się wody, który może błyskawicznie porwać człowieka daleko od brzegu – wyjaśniał Chris Brewster z United States Lifesaving Association w rozmowie z Fox News. Prąd wsteczny może osiągać prędkość nawet 2,5 metra na sekundę – to tempo, z którym nie jest w stanie konkurować nawet doświadczony pływak. Jak wyjaśniał Greg Dusek, główny oceanograf amerykańskiej Narodowej Służby Oceanicznej (NOAA), zjawisko to najczęściej występuje w miejscach naturalnych obniżeń dna morskiego, a także w pobliżu falochronów, pomostów i innych konstrukcji hydrotechnicznych. Właśnie w tych lokalizacjach cofająca się woda się koncentruje, tworząc wąski, lecz silny strumień, który może błyskawicznie porwać człowieka w głąb morza. Należy jednak pamiętać, że choć prąd wsteczny bywa trudny do zauważenia gołym okiem, jego obecność może sygnalizować kilka charakterystycznych cech: ciemniejszy odcień wody, spieniona powierzchnia, wiry unoszące piasek oraz linie piany lub wodorostów przesuwające się w stronę otwartego morza. – Właśnie te subtelne różnice w barwie, strukturze i ruchu wody mogą być sygnałem ostrzegawczym – podkreślał Dusek. Prąd wsteczny: jak reagować, by przeżyć? Z danych United States Lifesaving Association wynika, że aż 81,9% wszystkich interwencji ratowników na plażach dotyczy właśnie prądów wstecznych. To ten typ zagrożenia najczęściej zaskakuje kąpiących się. W momencie, gdy zaczynają odczuwać silny, cofający nurt, reagują instynktownie i próbują dopłynąć bezpośrednio do brzegu. Ta strategia jednak rzadko przynosi rezultat. – Większość osób nie zdaje sobie sprawy z tego, że zostali porwani przez prąd, dopóki nie zauważą, że mimo wysiłku nie przybliżają się do brzegu. Wówczas próbują płynąć jeszcze intensywniej, ale bez skutku. Pojawia się panika, a wyczerpanie organizmu następuje bardzo szybko. To właśnie ten mechanizm często prowadzi do utonięcia – tłumaczył Chris Brewster z United States Lifesaving Association. W takich sytuacjach kluczowe jest zachowanie spokoju i rezygnacja z bezpośredniej walki z nurtem. Co jest najskuteczniejszą strategią? Zamiast płynąć bezpośrednio do brzegu – co może prowadzić do wyczerpania – należy unosić się na wodzie i przeczekać, aż osłabnie działanie prądu. Gdy tylko pojawi się możliwość, najlepiej odpłynąć w bok, równolegle do linii brzegowej, by wydostać się ze strefy silnego nurtu. Dopiero wtedy można bezpiecznie wrócić na plażę. – Nie próbuj walczyć z prądem, bo i tak nie wygrasz. Postaraj się zrelaksować i pozwolić wodzie się przez chwilę prowadzić. Kiedy nadarzy się okazja, odpłyń w bok, a dopiero potem wracaj do brzegu – radził Brewster. Źródła: Fox News, Polski Instytut Rozwoju Kultury Fizycznej i Sportu Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Pasażer oświadczył, że jego laptop to bomba. Samolot musiał lądować awaryjnie
Kilka minut po starcie jeden z pasażerów wypowiedział zdanie, które natychmiast postawiło załogę w stan najwyższej gotowości. Samolot zawrócił, a sprawą zajęło się FBI.
Spis treści: „Mój laptop to bomba”. Alarmujące słowa pasażera samolotu Samolot został zawrócony, a mężczyzna zatrzymany przez służby Allegiant Air wznowiła opóźniony lot. Pasażerowie otrzymali rekompensaty Mimo zaawansowanych procedur bezpieczeństwa i dokładnej kontroli bagażowej, zagrożenia bombowe wciąż stanowią realne ryzyko dla ruchu lotniczego. Co pewien czas pojawiają się sytuacje, w których piloci są zmuszeni do przerwania lotu, by zapewnić bezpieczeństwo pasażerom i załodze. Do takiego zdarzenia doszło niedawno w USA w samolocie linii Allegiant Air. W wyniku alarmującej wypowiedzi jednego z pasażerów maszyna została zawrócona, a podróż przerwana. „Mój laptop to bomba”. Alarmujące słowa pasażera samolotu 27-letni Taj Malik Taylor siedział w ostatnim rzędzie samolotu Allegiant Air, który leciał z międzynarodowego lotniska St. Pete-Clearwater (Floryda) do regionalnego lotniska Roanoke-Blacksburg (Wirginia). Według oświadczenia FBI, tuż po starcie Taylor zwrócił się do współpasażera słowami: „Mój laptop to bomba”. Zeznania świadków potwierdzają, że osoby siedzące w pobliżu zapytały go, co dokładnie miał na myśli. Taylor miał wówczas unieść obudowę swojego laptopa i kilkakrotnie powtórzyć, że urządzenie jest bombą. W oświadczeniu biura szeryfa hrabstwa Pinellas podano: „Pasażer natychmiast powiadomił stewardesy. Detektywi twierdzą, że kilku innych świadków na pokładzie samolotu również słyszało, jak Taylor zeznawał, że ma bombę”. Jego słowa zaniepokoiły podróżnych, a personel pokładowy niezwłocznie podjął działania zgodne z obowiązującymi procedurami bezpieczeństwa. Samolot został zawrócony, a mężczyzna zatrzymany przez służby W odpowiedzi na zgłoszenie możliwego zagrożenia piloci podjęli decyzję o natychmiastowym zawróceniu samolotu. – Allegiant nie akceptuje żadnych form niebezpiecznych zachowań, dlatego podjęto decyzję o zawróceniu. Maszyna bezpiecznie wylądowała, a na lotnisku czekali już funkcjonariusze organów ścigania, którzy zatrzymali pasażera – przekazał rzecznik linii lotniczych w oświadczeniu dla USA Today. Służby potraktowały zgłoszenie jako poważne zagrożenie i bezzwłocznie rozpoczęły dochodzenie. Kiedy pies policyjny przeszukał bagaż podejrzanego, nie znalazł jednak żadnych materiałów wybuchowych. Później w trakcie przesłuchania Taylor przyznał, że niedawno opuścił ośrodek zdrowia psychicznego. Według oświadczenia władz, powiedział również, że „wziął leki poprzedniego wieczoru” i obecnie „odczuwa brak jasności umysłu”. Federalne Biuro Śledcze (FBI) poinformowało, że podejrzany został oskarżony o fałszywe zgłoszenie zagrożenia bombowego. Grozi mu kara grzywny w wysokości do 25 tysięcy dolarów, 5 lat pozbawienia wolności lub obie sankcje jednocześnie. Allegiant Air wznowiła opóźniony lot. Pasażerowie otrzymali rekompensaty Po zakończeniu tzw. czynności operacyjnych i całkowitym przeszukaniu maszyny, pozostali pasażerowie oraz członkowie załogi opuścili pokład. Po kilku godzinach opóźnienia samolot wznowił podróż i dotarł do Roanoke około godziny 20:00, czyli z pięciogodzinnym opóźnieniem względem planowanego czasu lądowania. Linie Allegiant Air wyraziły ubolewanie z powodu zaistniałego incydentu. „Przepraszamy za niedogodności, jakie spotkały naszych pasażerów, i dziękujemy za ich cierpliwość. W ramach gestu dobrej woli przekażemy vouchery o wartości 100 dolarów na każdą trasę, możliwe do wykorzystania przy przyszłych rezerwacjach” – poinformowano w oficjalnym komunikacie przewoźnika. Źródło: USA Today Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Ciekawostki o pszczołach. Czy po ich wyginięciu ludzkość naprawdę czeka zagłada? To bardziej skomplikowane
Poziom wiedzy Polaków na temat pszczół jest niski – wynika z badań. Dlatego przygotowaliśmy dla was mało znane ciekawostki o pszczołach. Co warto wiedzieć o tych pożytecznych owadach?
W tym artykule: Ciekawostki o zapylaniu Ciekawostki o pszczelarstwie Ciekawostki o miodzie i innych produktach pszczelich Praktyczne ciekawostki o pszczołach Wszyscy wiedzą, że pszczoły są małe i brązowe. Błąd! Entomolodzy znają ponad 5700 gatunków tych pożytecznych owadów, a niektóre z nich kolorami nie ustępują motylom. Jednak nas najbardziej interesuje z reguły pszczoła miodna (Apis mellifera). To jej poświęcone są najczęściej ciekawostki o pszczołach. Ciekawostki o zapylaniu Głównym dobrem, jakie otrzymujemy od pszczół nie jest miód, a zapylanie. Rola pszczół jako zapylaczy jest ważna dla ogrodników, sadowników i rolników. A więc także dla wszystkich konsumentów. „Jeśli znikną pszczoły, człowiekowi pozostaną tylko cztery lata życia” – te słowa miał wypowiedzieć sam Albert Einstein. Jest to jednak podwójna nieprawda, bo wielki fizyk nigdy czegoś takiego nie mówił, a ludzkość w takiej sytuacji poradziłaby sobie. Jednak bez tych pożytecznych owadów rolnictwo wpadłoby w głęboki kryzys, a wiele warzyw i owoców zniknęłoby z naszych stołów. W latach 70. XX wieku polskie pasieki zaczęły nagle ginąć. W krótkim czasie liczba rodzin pszczoły miodnej spadła z ponad 2 mln do 700 tys. To była sprawka przybyłego z Azji pasożytniczego pajęczaka: roztocza Varroa destructor. Wysysa on hemolimfę (owadzi odpowiednik krwi) z larw i dorosłych osobników. Choroba, zwana warrozą, prowadzi do ginięcia rodzin pszczelich w ciągu roku, najwyżej dwóch-trzech. Pszczelarze nauczyli się jednak leczyć owady ze swoich pasiek. Gdyby jednak pszczoły wymarły, nie nastąpiłaby zagłada ludzkości. Funkcję zapylania kwiatów przejęłyby trzmiele, pszczolinki, miesierki, murarki i inne gatunki dzikich pszczół. Pszczoły na razie nie wymierają, ale też nie mają lekko. Badania wykazały, że w ciągu ostatnich 50 lat średnia długość życia pszczoły skróciła się aż o połowę. Ciekawostki o pszczelarstwie Ostateczny dowód na inteligencję owadów. Dwie pszczoły same odkręciły butelkę Wystarczyło zaledwie 10 sekund, by filmik, na którym dwie pszczoły odkręcają butelkę, stał się viralem. Nie brakuje jednak komentarzy, że nagranie zostało sfabrykowane. <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/ostateczny-dowod-na-inteligencje-owadow-dwie-pszczoly-same-odkrecily-butelke-fot-getty-images-a92cd86.jpeg" width="938" height="625" alt="Ostateczny dowód na inteligencję owadów. Dwie pszczoły same odkręciły butelkę (fot. Getty Images)" title="Ostateczny dowód na inteligencję owadów. Dwie pszczoły same odkręciły butelkę (fot. Getty Images)" /> Kto wynalazł pszczelarstwo? Ludzie nauczyli się podbierać miód pszczołom wiele tysięcy lat temu. Najstarszy dowód podbierania miodu odkryto w jaskini Araña pod hiszpańską Walencją. To datowane na VII–VI tysiąclecie p.n.e. malowidło naskalne przedstawiające postać, która wspina się na skałę lub drzewo, by wybrać z gniazda miód. Pszczelarstwo ma tradycje sięgające starożytnego Egiptu. Najstarsze ule zbudowane przez ludzi opisywane były już 2400 lat przed naszą erą. Od samego początku chodziło o to, by ludzie mogli możliwie łatwo podbierać pracowitym owadom ich zapasy miodu. W dawnej Polsce miód był bardzo ceniony. Kradzież miodu i zniszczenie pszczelej rodziny karano śmiercią przez powieszenie. Bartnicy cieszyli się wyjątkowymi przywilejami. Nigdy nie zostali sprowadzeni do statusu chłopów pańszczyźnianych, pozostali ludźmi wolnymi. Przez tysiące lat procesu udomawiania hodowcy selekcjonowali pszczoły pod kątem produkcji tej słodkiej substancji. W efekcie owady te potrafią dziś wytworzyć jej znacznie więcej niż potrzebują do przetrwania. Jedna pszczela rodzina jest w stanie wytworzyć średnio 29 kg miodu w ciągu roku, magazynowanego w zbudowanych z wosku plastrach. W naturalnych warunkach plastry wcale nie są jednolite i uporządkowane. Pszczoły budują je tak, aby jak najlepiej wykorzystać przestrzeń swego gniazda, które może być ulokowane np. w dziupli drzewa. Dlatego plastry są pozaginane i mają różną grubość. Pszczoły dbają jednak o to, by zostawić między nimi wystarczająco dużo pustej przestrzeni, dzięki której mogą bez przeszkód poruszać się po całym gnieździe. Uzyskanie miodu z naturalnych plastrów było bardzo trudne. Pierwsi pszczelarze niejednokrotnie niszczyli całe kolonie w czasie zbiorów. Dlatego zaczęły powstawać ule, które dawały ludziom lepszy dostęp do środka gniazda i pozwalały na wyjęcie jego fragmentów bez uszkadzania całości. Dopiero pod koniec XVIII wieku zaczęły pojawiać się pierwsze konstrukcje z ramkami, które można było swobodnie wyjmować i wkładać do ula. Ułatwiło to pracę pszczelarzom i sprawiło, że pszczoły mogły pracować bez większych zakłóceń. Ciekawostki o miodzie i innych produktach pszczelich Sekretne życie pszczół. Zdjęcia z drzewa ukazują ich wewnętrzny świat Przeprowadzony przez fotografa eksperyment z gniazdem dzikich pszczół pozwolił uzyskać niespotykane zdjęcia ukazujące , jak te owady bronią się, grzeją, chłodzą i utrzymują kontakty sp... <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/1-rurkowatymi-jezyczkami-pszczoly-miodne-z-langen-w-niemczech-siorbia-wode-by-zaniesc-ja-do-gniazda-gdzie-zostanie-uzyta-do-klimatyzacji-633d14c.jpeg" width="938" height="687" alt="1. Rurkowatymi języczkami pszczoły miodne z Langen w Niemczech siorbią wodę, by zanieść ją do gniazda, gdzie zostanie użyta do klimatyzacji." title="1. Rurkowatymi języczkami pszczoły miodne z Langen w Niemczech siorbią wodę, by zanieść ją do gniazda, gdzie zostanie użyta do klimatyzacji." /> Miód jest najbardziej cenionym produktem pszczelim. Warto jednak pamiętać, że ludzie wykorzystują też inne produkty pszczele. Należą do nich pyłek, wosk czy propolis. Produkować miód potrafi wiele owadów, takich jak trzmiele czy osy. Jednak to pszczoły, zwłaszcza te „udomowione” przez człowieka robią to na tyle wydajnie, by opłacało się zabierać im część produkcji. Pszczela rodzina jest na tyle duża, że potrafi przetrwać zimę. U innych owadów społecznych zimuje z reguły jedynie płodna samica, która na wiosnę zakłada kolonię „od zera”. Aby przetrwać chłody, pszczoły muszą robić duże zapasy miodu i właśnie dzięki temu możemy z niego skorzystać także my. Nie tylko kwiaty są ważnym źródłem nektaru dla pszczół. Dzięki drzewom powstają wartościowe odmiany miodu, np. lipowy czy akacjowy. Miododajne są też kasztanowce, klony, jarzębiny i wierzby. Ceniony przez smakoszy miód spadziowy też ma związek z drzewami. Spadź to zbierana przez pszczoły słodka wydzielina niektórych owadów, żerujących na drzewach liściastych lub iglastych. Miód spadziowy jest ciemny i długo zachowuje płynność. Jesienią 2012 roku w Ribeauvillé we Francji pszczoły wyprodukowały niebieski miód. Jak do tego doszło? Owady szukały pożywienia w fabryce przetwarzającej odpady z produkcji drażetek M&M’s. Francuscy pszczelarze mieli potem problemy ze sprzedażą kolorowych miodów. Propolis, czyli kit pszczeli, jest lekarstwem cenionym nie tylko przez ludzi. Pszczoły też potrafią go same sobie aplikować, gdy wykryją, że ich ul został zaatakowany przez chorobotwórcze grzyby. W takiej sytuacji produkują go aż o 45 proc. więcej. Praktyczne ciekawostki o pszczołach Nowoczesne pestycydy uszkadzają układ nerwowy pszczół tak bardzo, że owady zataczają się jak pijane W pomysłowym badaniu naukowcy pokazali, jaki wpływ wywierają na pszczoły nowoczesne pestycydy. Uszkadzają one układ nerwowy owadów do tego stopnia, że pszczoły nie potrafią iść prosto i... <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/nowoczesne-pestycydy-uszkadzaja-uklad-nerwowy-pszczol-tak-bardzo-ze-owady-zataczaja-sie-jak-pijane-fot-creative-touch-imaging-ltd-nurphoto-via-getty-images-fe3a361.jpeg" width="938" height="626" alt="Nowoczesne pestycydy uszkadzają układ nerwowy pszczół tak bardzo, że owady zataczają się jak pijane (fot. Creative Touch Imaging Ltd./NurPhoto via Getty Images)" title="Nowoczesne pestycydy uszkadzają układ nerwowy pszczół tak bardzo, że owady zataczają się jak pijane (fot. Creative Touch Imaging Ltd./NurPhoto via Getty Images)" /> Pszczoły to owady żyjące blisko nas. Dlatego czasem dochodzi do bliższych kontaktów z nimi. Wówczas warto znać poniższe ciekawostki o pszczołach. Uczulenie na jad owadów jest groźne dla życia. Może doprowadzić do tzw. wstrząsu anafilaktycznego, objawiającego się problemami z oddychaniem, spadkiem ciśnienia krwi i obrzękami. Taka reakcja może pojawić się błyskawicznie po użądleniu i wymaga fachowej pomocy medycznej. Uczulające działanie może mieć jad wielu owadów: os, szerszeni, a nawet tropikalnych mrówek. Jednak najgroźniejsze dla alergików są niestety pszczoły. Te pożyteczne skądinąd owady zostawiają w skórze żądło, z którego jeszcze przez jakiś czas może sączyć się jad. Pszczoły nie atakują ludzi, jeśli nie zostaną sprowokowane, np. przez osobę zbliżającą się zbytnio do ula. Dlatego jeśli taki owad brzęczy nam nad głową, najlepiej zachować spokój i powoli się wycofać. Paniczne wymachiwanie rękami może natomiast sprowokować atak. Jak zadbać o to, by w ogrodzie pojawiły się dzikie, łagodne pszczoły, takie jak murarki ogrodowe (Osmia rufa)? Składają one jaja w otworach w ścianach i deskach lub pustych łodygach roślin. Wejście do takiego gniazda zamykają za pomocą gliny – stąd ich nazwa. Domek dla murarek można przygotować, zbijając z desek niewielką skrzyneczkę i wypełniając jej wnętrze kawałkami bambusowych rurek mających co najmniej 10 cm długości. Od przodu taką konstrukcję należy zabezpieczyć stalową siatką. Dzięki temu ochronimy gniazda przed owadożernymi ptakami. Oczywiście oczka siatki muszą być na tyle duże, by przeszła przez nie pszczoła. Jak jeszcze można pomóc chronić pszczoły? Jeśli masz działkę, taras albo balkon, możesz obsiać swoją małą oazę różnorodnymi roślinami kwitnącymi. Najlepiej takimi gatunkami, które kwitną wymiennie, ponieważ są one wyjątkowo lubiane przez owady.
25 kilometrów tropem lwa. Świat ludzi i wielkich kotów
Tam, gdzie kolidują ze sobą interesy lwów i ludzi, cierpią obie strony.
Paleolityczne malowidła zwierząt w Jaskini Chauveta w południowej Francji dowodzą, że 30 tys. lat temu lwy zamieszkiwały Europę. Istnieją też doniesienia, że na terytoriach dzisiejszych Syrii, Turcji, Iraku i Iranu występowały jeszcze w XIX, a nawet w początkach XX w. W ciągu długich dziejów wycofywania się gatunku tylko Afryka pozostawała niezmiennie jego matecznikiem. Ale i to się zmieniło. Z nowych badań wynika, że lwy znikły na 80 proc. powierzchni swego afrykańskiego zasięgu. Nikt nie wie, ile ich jest dziś w Afryce, bo dziko żyjące koty trudno policzyć. Jako prawdopodobną wymienia się liczbę 35 tys. Specjaliści są zgodni co do jednego: w ostatnich dekadach liczebność gatunku zmniejszyła się radykalnie. Przyczyn jest wiele – fragmentacja siedlisk, kłusownictwo, omyłkowe chwytanie się lwów we wnyki, wypieranie populacji dzikich zwierząt, na które koty polują, choroby, zabijanie lwów (w tym trucie) przez rolników, rytualne łowy (tradycyjny obrzęd inicjacyjny Masajów) oraz polowania dewizowe. Wyniki najnowszych badań naukowców z różnych instytucji pokazują, że lwy żyją dziś w 67 różnych obszarach (zob. mapę na s. 86–87). Największe i najmniej zagrożone z tych miejsc zasługują na nazwę mateczników. Natomiast najmniejsze obszary, na których żyją niewielkie, izolowane populacje, są na dłuższą metę skazane na zagładę. Innymi słowy środowisko lwów afrykańskich to archipelag wyspowych ostoi, z których duża część ma nikłe szanse przetrwania. Jak tej tendencji zaradzić, jak wstrzymać wykonanie wyroku? Niektórzy specjaliści są zdania, że należy skupić wysiłki na największych matecznikach, takich jak ekosystem Serengeti (rozciągający się po obu stronach granicy kenijsko-tanzańskiej), ekosystem Sealous (południowo-wschodnia Tanzania), Ruaha-Rungwa (zachodnia Tanzania), Okawango-Hwange (Botswana i Zimbabwe), transgraniczny obszar chroniony Greater Limpopo na styku terytoriów Mozambiku, Zimbabwe i RPA, do którego należy też Park Krugera. W tych pięciu ekosystemach żyje połowa wszystkich lwów Afryki, a w każdym z nich populacja lwów jest genetycznie zróżnicowana i żywotna. Craig Packer zaproponował radykalną metodę wzmocnienia ochrony w tych matecznikach: ogrodzić je płotem, przynajmniej w niektórych miejscach. Jego zdaniem postawienie ogrodzenia z siatki i zatrudnienie ludzi do patrolowania i konserwacji płotu byłoby najlepszym sposobem wykorzystania pieniędzy na ochronę lwów, bo ograniczyłoby wkraczanie na tereny chronione hodowców bydła i ich trzód, a także kłusowników. Działałoby też w drugą stronę, bo nie pozwalałoby lwom na zapuszczanie się na pastwiska i obszary zaludnione. Inni eksperci stanowczo sprzeciwiają się takiemu rozwiązaniu. Pomysł ze stawianiem płotów jest sprzeczny z panującymi od 30 lat poglądami na ochronę gatunków, które podkreślają wagę utrzymywania połączeń między rozczłonkowanymi siedliskami i populacjami zwierząt. Packer zna te poglądy, więc nawet on nie postuluje przegradzania żadnego ważnego korytarza łączącego siedliska czy szlaku wędrówek zwierząt. Ale weźmy pod uwagę taki przykład, jak sytuacja na zachodnim skraju ekosystemu Serengeti, gdzie rezerwat łowiecki Maswa graniczy z terenami rolniczymi plemienia Sukuma. Z lotu ptaka widać granicę obszarów chronionych jako wyraźną linię podkreśloną czerwoną gliniastą drogą. Na wschód od niej leżą zielone wzgórza pokryte lasami akacjowymi i bujną sawanną, bo Maswa to właściwie dalszy ciąg Parku Narodowego Serengeti. Na zachód od drogi, na terenach zamieszkanych przez Sukuma, widzi się ciągnącą się kilometrami mozaikę pól bawełny i zbóż, zaprzęgi wołów ciągnących pługi przez pylistą glebę, zalane pola ryżowe, stłoczone stada krów w zagrodach. Postawiony wzdłuż takiej granicy płot, zdaniem Packera, nie zaszkodziłby wcale, a wiele poprawił. Przypadek jest szczególny, ale wystarczający do rozpętania ożywionej dyskusji. Inna kontrowersja to polowania dewizowe. Czy prowadzą one do spadku liczebności populacji wskutek nieodpowiedzialnego odstrzału? Czy też pozwalają zarabiać na lwach, dostarczając pieniędzy gospodarce, zarówno w skali lokalnej, jak i krajowej, i dając zachętę do ochrony terenów i nierabunkowego korzystania ze środowiska? Odpowiedź brzmi: to zależy. Od miejsca, od tego, czy strzela się do starych samców, czy do młodych, od uczciwości zarówno organizatorów polowań, jak i władz odpowiedzialnych za ochronę przyrody. Z pewnością dochodzi do nadużyć: są kraje, gdzie koncesje na polowania wydaje się za łapówki, gdzie wydaje się tych koncesji zbyt wiele, takie gdzie niewiele pieniędzy dociera do lokalnych społeczności, które przecież ponoszą główny koszt życia wśród lwów. Ale na przykład w rezerwacie łowieckim Maswa – gdzie polowania są skrupulatnie kontrolowane we współpracy z fundacją Friedkina, organizacją dobroczynną wspierającą ochronę przyrody – wprowadzenie zakazu polowań byłoby nonsensem. Inne kontrowersje wywołuje stosowana szeroko w RPA praktyka polowań na lwy rozmnażane w niewoli, wypuszczane następnie do ogrodzonych lasów prywatnych. W RPA w ubiegłym roku działały 174 ośrodki hodowli lwów, w których przebywało łącznie ponad 3,5 tys. tych zwierząt. Zwolennicy tych instytucji podkreślają, że branża ma korzystny wpływ na ochronę lwów, bo zaspokaja popyt na polowania dla trofeów, zmniejszając presję myśliwych na populacje naturalne, a ponadto podtrzymuje różnorodność genetyczną gatunku, co może mieć wielkie znaczenie w przyszłości. Inni zwracają uwagę, że takie ośrodki zmniejszają fundusze na ochronę przyrody np. w Tanzanii, bo pozwalają za mniejsze pieniądze umieścić głowę lwa nad kominkiem. Podsumowując: ochrona lwów to przedsięwzięcie skomplikowane i pełne współzależności, które wymaga współpracy nie tyle transgranicznej, ile wręcz światowej, a także multidyscyplinarnej. Ochrona przyrody zaczyna się na poziomie lokalnym, wśród ludzi, dla których groźne lwy to nie wyidealizowane marzenie, ale codzienna rzeczywistość. Do takich ludzi należy grupa Masajów zamieszkująca obszary przy granicy Parku Narodowego Amboseli na krzaczastych równinach południowej Kenii. Od 2007 r. program o nazwie „Strażnicy lwów” zatrudnia wojowników masajskich – młodych mężczyzn, dla których rytualne zabicie lwa zwane olamayio było tradycyjnym obowiązkiem w ramach obrzędu inicjacji – by zamiast lwy zabijać, stali się ich obrońcami. Mężczyźni ci otrzymują przeszkolenie w obsłudze urządzeń telemetrycznych i nawigacji GPS i za wynagrodzeniem codziennie śledzą lwy, zapobiegając ich atakom na bydło. Ostatnio spędziłem dzień z jednym z nich, imieniem Kamunu. Nosił naszyjnik z paciorków i kolczyki, a owinięty był w czerwoną szatę shuka; u pasa dyndały mu masajski sztylet i telefon komórkowy. Opowiedział mi, że w sumie zabił pięć lwów, wszystkie w ramach obrzędu olamayio, ale już nie będzie tego robił. Przekonał się, że lew żywy jest cenniejszy od martwego – przynosi pieniądze z turystów i z zarobków strażnika lwów. Odbyliśmy długą wycieczkę przez zarośla akacjowe i wyschnięte koryta rzek; Kamunu podążał tropem lwa, a ja za nim. Przewędrowaliśmy tak jakieś 25 km. Rano tropiliśmy pojedynczego samca; Kamunu rozpoznał go jako jednego z tych, co sprawiają kłopoty. Gdy spotkaliśmy długi rząd krów z dzwonkami zmierzający do wodopoju pod opieką kilku chłopców masajskich, Kamunu ostrzegł ich przed lwem. Koło południa natknęliśmy się na inny świeży trop. To była lwica z dwójką młodych. Zauważyliśmy wygniecione przez nią w trawie legowisko pod krzakiem. Podążaliśmy zygzakiem po jej śladach, aż weszliśmy w zagajnik kolczastych balsamowców. Zarośla gęstniały, Kamunu zachowywał się bardzo cicho. Zatrzymaliśmy się. Widziałem tylko zieleń i pylistą glebę. – Są bardzo blisko – wyjaśnił mi. – To dobre miejsce. W okolicy nie ma zwierząt hodowlanych. Nie będziemy podchodzić bliżej, żeby ich nie niepokoić. – Nie, nie niepokójmy ich – zgodziłem się skwapliwie. – Myślę, że tu są bezpieczne – wyjaśnił. Nie o wszystkich afrykańskich lwach da się to powiedzieć, ale dobrze, że przynajmniej o niektórych. David Quammen, 2013
Chcesz zobaczyć "prawdziwe oblicze" kraju? Lepiej sprawdź czy nie grozi ci tam prawdziwe niebezpieczeństwo
Masz dość hoteli, kurortów i chciałbyś zobaczyć prawdziwe życie w egotycznym kraju? Zanim wyruszysz zastanów się dokąd jedziesz by twoja podróż nie zakończyła się kłopotami, albo nawet tragedią. Łukasz Szozda, ekspert i autor szkoleń z zakresu bezpieczeństwa, opowiada nam o tym jak oceniać zagrożenia.
Mamy dość drinków z palemką i basenu, chcemy zobaczyć prawdziwy świat i poczuć się jak reporterzy. Jak dobrać destynacje do swoich możliwości, ocenić zagrożenie? Po pierwsze musimy zdać sobie sprawę, że w chwili wyjazdu zmienimy środowisko na takie, którego nie znamy i w którym będziemy postrzegani jako obcy. Aby sobie to zwizualizować wyobraźmy sobie arabskiego turystę, ubranego w tradycyjny strój, z czapką basebolową, na przykład Lecha Poznań, w bieszczadzkiej wsi. Spróbujmy sobie uzmysłowić wszystkie uczucia, którymi obdarzą go lokalni mieszkańcy. Tak lub podobnie, będą nas postrzegać mieszkańcy „prawdziwego” kraju, do którego się udamy. Ich nastawienie do nas będzie zależne od wielu czynników, w tym od tego jak często mają do czynienia z obcokrajowcami. Chwila, w której pogodzimy się, że będziemy obcymi, na obcej ziemi wraz z wyzwaniami jakie to za sobą niesie jesteśmy gotowi do następnego kroku. Po drugie musimy dokonać trzeźwej oceny samego siebie. Jeżeli nigdy nie podróżowaliśmy „z plecakiem po dziczy”, mamy znaczną nadwagę, większość czasu spędzamy siedząc, a sport do dla nas jeden mecz w tygodniu z kolegami przed telewizorem, to wybierzmy na początek „bliższą dzicz” - rumuńską wieś, skandynawski outdoor itp. To miejsca gdzie zahartujemy organizm, sprawdzimy się, a przy odpowiednim przygotowaniu w sytuacji „awarii” szybko otrzymamy stosowaną pomoc. Po trzecie sprawdźmy, co o danym kraju powie nam internet i serwisy informacyjne, a następnie odwiedźmy stronę ministerstwa spraw zagranicznych i zobaczmy, czy podróż do wybranego kraju nie jest przypadkiem odradzana. Od razu warto zaznaczyć, że kraj to pojemne słowo. Często możemy bez problemów udać się w jeden region tego samego państwa, podczas gdy na jego drugim końcu zagrożenie dla bezpieczeństwa może być bardzo poważne. Takie potwierdzenie jest niezwykle ważne również ze względu na ubezpieczenie podróżne. Kiedy już wiemy, że miejsce do którego chcemy się udać jest uznawane przez władze RP za relatywnie spokojne zaczynamy przygotowania. Musimy do takiej podróży przygotować siebie, rodzinę oraz to co chcemy ze sobą zabrać. Tutaj nie powinno być drogi na skróty. Znam osoby udające się samotnie w odległe rejony świata, na dosyć ekstremalne wyprawy. Przygotowania do takich wyjazdów zabierają im jednak miesiące. Miesiące czytania blogów, przewodników, map, portali internetowych oraz gromadzenia właściwego sprzętu. Nie należy również zapominać o szczepieniach, odpowiednich dokumentach, kontaktach na miejscu itp. Zawsze również, należy zaplanować działanie na wypadek jeżeli coś pójdzie nie tak jakbyśmy chcieli. Zawsze wyruszając powinniśmy wiedzieć gdzie jedziemy i nie mówimy tu o nazwie państwa. Historia, kultura, obyczaje, sytuacja społeczno–ekonomiczna i polityczna, prawo są czymś co o kraju w którym mieszkamy mamy wiedzę i dlatego unikamy dużej części kłopotów. Ta wiedza nam jest jeszcze bardziej potrzebna jeżeli planujemy podróż poza 5 gwiazdkowe hotele czy miejsca w których turystów jest więcej niż mieszkańców. Czy powinniśmy dawać znać od razu, że jesteśmy z innego kraju, czy próbować wtapiać się w tłum? Dlaczego? Generalnie obcy, ludzie nie stąd - „outlanderzy” zawsze zostaną dostrzeżeni przez lokalną społeczność. Tym bardziej, że jako turyści będziemy na danym obszarze tylko przez tydzień lub dwa więc wtapianie się w tłum nie ma sensu. Ważne jest natomiast, aby żeby ze swoją innością nie „wkraczać z butami” do lokalnego życia, tradycji, kultury. Wtedy tolerancja dla naszej inności może się zakończyć bardzo szybko. Nasze działania mogą również mieć konsekwencje w dłuższym okresie, w stosunku do cudzoziemców, którzy przybędą w to samo miejsce po nas. Pozostanie turystą nie jest trudne, a jak można wtopić się w tłum? Jak wspominałem wtopienie się w tłum jest bardzo trudne a czynienie tego na siłę – np. ubieranie się w lokalne stroje - może również być źle zrozumiane przez lokalną społeczność. Załóżmy jednak, że po prostu chcemy mniej zwracać uwagę na siebie w trakcie przejazdu przez miejsce gdzie nie jesteśmy pewni ciepłego przyjęcia. Pomijając przypadki skrajne, gdzie nasz kolor skóry lub brak tradycyjnego stroju zdradzą natychmiast kim jesteśmy, to należy wtedy zwrócić uwagę na miejscowych, kolory i rodzaj ubrań w jakie się ubierają. Dla przykładu ciemnowłosy Europejczyk w ciemnych spodniach, koszuli z długim rękawem i swetrze nie zwróci na siebie uwagi w wielu bliskowschodnich stolicach. To co nas natomiast zawsze wyróżnia to turystyczne gadżety – aparaty, tablety, plecaki turystyczne, jasne stroje i ciemne okulary. Czy istnieją zachowania, na które powinniśmy szczególnie uważać, by nie zrazić do siebie miejscowych? Każda kultura jest trochę inna więc nie ma wspólnego mianownika. Należy jednak być szczególnie wyczulonym na miejscowe nazywam je „tabu”. Czyli zachowania i zwyczaje – bardzo negatywnie postrzegane, o których miejscowi nam nie powiedzą, że istnieją. Dotyczą one najczęścier relacji rodzinnych, damsko - męskich lub rodzic – dziecko. Wiedza o tym, że nie należy dotykać głowy dziecka, nie podawać ręki mężczyźnie jeżeli się jest kobietą jest właśnie tym co powinniśmy uzyskać kiedy przygotowujemy się do wyprawy. Właśnie takich pułapek powinniśmy szczególnie intensywnie szukać. Najlepszym źródłem są tutaj osoby z naszego kręgu kulturowego, które w danym rejonie spędziły dużo czasu. Rozmawiał Błażej Grygiel Więcej o Outlander dowiecie się na ich stronie.
Groźny olbrzym na dnie Bałtyku. Może zagrozić całemu życiu w morzu
Ma 179 metrów długości, leży na dnie Zatoki Gdańskiej, a na swoim pokładzie może mieć blisko 1,5 miliona litrów paliwa. Niemiecki tankowiec FRANKEN stanowi ogromne zagrożenie dla bałtyckiego ekosystemu, tym bardziej, że wrak statku jest w coraz gorszym stanie. Jeżeli dojdzie do wycieku znajdującego się na nim paliwa, to Bałtyk czeka katastrofa ekologiczna.
Działać trzeba już, bo morskie środowisko FRANKENOWI nie służy. Zwłaszcza, że zatopiony w 1945 roku przez radzieckie wojska statek znajduje się pod wodą od 73 lat. Biorąc pod uwagę postępującą korozję kadłuba (szacuje się, że z każdym rokiem ubywa z niego 0,1 mm stali) można zakładać, że już wkrótce tankowiec może zawalić się pod własnym ciężarem. Efektem będzie niekontrolowany wyciek paliwa ze zbiorników i skażenie wód Bałtyku. Zagrożona jest cała Zatoka Gdańska wraz z plażami od Piasków po Hel (ok 80 km pasa nadmorskiego). Będzie to katastrofa nie tylko dla przyrody, lecz także dla mieszkańców i całego nadbałtyckiego przemysłu turystycznego. ZOBACZ GALERIĘ Z WYPRAWY NA ZATOPIONY STATEK - > By nie dopuścić do realizacji tego scenariusza Fundacja MARE wraz z Instytutem Morskim w Gdańsku prowadzą projekt, którego głównym celem jest zredukowanie negatywnego wpływu ewentualnego wycieku na bałtycki ekosystem. Ważną częścią działań była ekspedycja badawcza na wraku FRANKENA z udziałem statku badawczego r/v IMOR oraz m/y Litoral z bałtyckiej bazy nurkowej. Głównym celem przedsięwzięcia było oszacowanie ilości paliwa na tankowcu, ocena stanu wraku i zebranie danych niezbędnych do opracowania planu jego oczyszczenia. Zobacz reportaż video Fundacji MARE z ekspedycji badawczej na wraku FRANKENA: View oEmbed on the source website To właśnie dzięki ekspedycji wiemy, że na FRANKENIE może znajdować się nawet 1,5 miliona litrów paliwa, a on sam jest bliski zawalenia się pod własnym ciężarem. Okazało się też, że część paliwa zdążyła już wydostać się ze zbiorników, doprowadzając do skażenia obszaru wokół statku. W pobranych stamtąd próbkach normy dla niektórych toksycznych substancji zostały przekroczone nawet kilkaset razy. Na podstawie wyników ekspedycji badawczej pod kierunkiem dr. inż. Benedykta Haca z Instytutu Morskiego w Gdańsku opracowany został wstępny plan oczyszczenia wraku niemieckiego tankowca. Biorąc pod uwagę ilość zbiorników na jego pokładzie i konieczność dotarcia do tych najtrudniej dostępnych, koszt całej operacji oszacowano na około 20 milionów euro. Nie jest to mała kwota, jednak pamiętajmy, że koszty usuwania skutków skażenia będą wielokrotnie wyższe. Fundacja MARE wraz z Instytutem Morskim w Gdańsku chcą zainteresować sprawą FRANKENA opinię publiczną, rządzących i biznes. W ramach kampanii ZATRZYMAJ WYCIEK ROPY. RATUJ BAŁTYK planują zebrać jak najwięcej podpisów pod apelem o sfinansowanie operacji oczyszczenia wraku. Każdy, kto będzie chciał wyrazić poparcie dla akcji może zrobić to na stronie www.fundacjamare.pl. Tam też znajduje się raport z ekspedycji i materiały dotyczące FRANKENA i jego historii. Warto nadmienić, że cały projekt ma charakter pilotażowy, a jego wyniki mają pomóc w oczyszczeniu innych znajdujących się na dnie Bałtyku obiektów podwodnych – poza FRANKENEM jest ich około 20 tysięcy. Akcji patronuje National Geographic.
Walka o koale. Czy Australia zdoła je ocalić?
Reportaż o ratowaniu pięknych i wyjątkowych stworzeń.
Jest druga nad ranem. Koala zaczepia się o drut kolczasty na ogrodzeniu jak więzień, który próbuje uciec z zakładu Karnego. W domu Megan Aitken w Burpengary, przedmieściu Brisbane, dzwoni telefon. 42-letnia Aitken prowadzi ochotniczą organizację, która ratuje koale przed zaskakująco rozległą gamą zagrożeń. Jeszcze zanim dyspozytor podał jej adres, działaczka zdążyła narzucić ubranie na piżamę. Kiedy dociera na miejsce, inne ochotniczki, Jane Davies i Sandra Peachey, już tam są. Sierść koali zaczepiła się o drut kolczasty. Po drugiej stronie ogrodzenia rosną eukaliptusy, blade jak duchy. – Najwyraźniej próbował dostać się do drzew – mówi Aitken, po czym, stojąc w snopach świateł samochodu, naciąga grube skórzane rękawice. Pomimo wyglądu milutkich pluszaków koale potrafią bowiem zażarcie bronić się przed schwytaniem. Warczą, drapią i gryzą. Aitken ma blizny, które są tego dowodem. Davies narzuca na zwierzę koc – żeby je uspokoić, ale też ochronić się przed pazurami i zębami. Peachey otwiera drzwiczki, Aitken zaś chwyta przez koc czarnonose stworzenie, wyplątuje je z kolców i wrzuca do klatki. – Dobra robota, miłe panie! – woła. Patrząc na schwytanego przed chwilą koalę, Aitken rozważa następny problem. Gdyby zwierzak był chory albo ranny, ratowniczki zawiozłyby go do szpitala dla dzikich zwierząt w Beerwah, o 40 minut jazdy na północ. Ale ten osobnik jest zdrowy, więc zgodnie z przepisami muszą wypuścić go na wolność gdzieś w pobliżu, gdyż koale zamieszkują określony teren i żerują wciąż na tych samych drzewach. Tyle że to jest Deception Bay, gęsto zaludnione przedmieście. W świetle latarek kobiety studiują plan miasta. – To cały problem – mówi Aitken. – Dla koali pozostało tak niewiele miejsca. W końcu ratowniczki zabierają zwierzę do parku Boama. To kawałek otwartego terenu ciągnący się aż do plaży. W ciemnościach taszczą klatkę między drzewami i stawiają pod eukaliptusem o szarej korze. Cofając się, otwierają pokrywę. Koala mknie w górę po pniu i znika. – Powodzenia, maluszku – mówi Aitken. Samo powodzenie nie wystarczy. Koala, milusieńki symbol Australii i jedno z najbardziej kochanych zwierząt na naszej planecie, przeżywa kryzys. Przed ponad 200 laty, nim osiedlili się tutaj Europejczycy, mierzący 2500 km pas eukaliptusowych lasów na wschodnim wybrzeżu zamieszkiwało 10 mln tych zwierząt. Ponieważ intensywnie polowano na nie dla futer, w południowej części obszaru nieomal wyginęły. W stanie Queensland na północy w samym 1919 r. zabito około miliona koali. Po ostatnim sezonie polowań, w 1927 r., pozostało kilkadziesiąt tysięcy. Przez następne pół wieku liczebność gatunku powoli wzrastała, po części dzięki przesiedlaniu zwierząt na tereny, na których je wybito. Potem zaczęła dawać się we znaki urbanizacja, a wraz z nią znikanie siedlisk i zagrożenia w postaci psów i samochodów. Od roku 1990, kiedy Australię zamieszkiwało około 430 tys. koali, ich liczba ostro spadła. Aktualne szacunki populacji są bardzo różne – działacze ochrony przyrody oceniają, że jest ich zaledwie 44 tys., zaś agencje rządowe mówią aż o 300 tys. Podczas przeprowadzonego ponad 10 lat temu badania Wybrzeża Koali, liczącego 37500 ha regionu w południowo-wschodniej części stanu Queensland, ich liczbę oszacowano na 6200 osobników. Dziś uważa się, że jest ich około 2000. – Koale zaplątują się w płoty i umierają, są zagryzane przez psy, przejeżdżane przez pojazdy albo giną po prostu dlatego, że jakiś właściciel domu wycina kilka eukaliptusów na swojej posesji – mówi Deidré de Villiers z Departamentu Zarządzania Środowiskiem i Zasobami stanu Queensland. Przez 15 lat 38-letnia de Villiers tropiła koale, monitorowała ich populacje, badając przyczyny spadku liczebności, i opracowywała wytyczne zmierzające do rozwoju budownictwa bardziej przyjaznego dla tych zwierząt. De Villiers twierdzi, że koale i ludzie mogą koegzystować w miejskim środowisku, jeśli deweloperzy wykażą większą wrażliwość, wprowadzając takie środki, jak ograniczenia prędkości na ulicach, pozostawianie zielonych korytarzy dla ruchu koali, no i chroniąc eukaliptusy. Choroby, zwłaszcza chlamydioza, to kolejna poważna kwestia – mówi weterynarz Jon Hanger pracujący w Królewskim Towarzystwie Walki z Okrucieństwem wobec Zwierząt. Hanger stwierdził, że w niektórych populacjach dzikich koali ponad 50 proc. samic nie może mieć potomstwa. Geneza chlamydiozy jest nieznana, ale prowadzi ona do zmian w układzie moczowo-płciowym i w oczach, a jest przenoszona przez kopulację, w trakcie porodów i walk samców. Dla koali chlamydioza jest często śmiertelna. – Populacje koali, które kiedyś były stabilne, wymierają – mówi Hanger winiący za ten stan rzeczy miejscowe władze. – Queensland nie podjął żadnych działań mogących ograniczyć ten spadek. Musi się w to włączyć rząd federalny, wpisując koale na listę gatunków zagrożonych wyginięciem. Jego zdaniem taki krok mógłby ocalić resztki niezbędnego koalom środowiska. Hanger wchodzi też w skład zespołu badawczego opracowującego szczepionkę przeciw chlamydiozie. Dla Deidré de Villiers trudne położenie koali jest sprawą osobistą. Ludzie odwiedzający jej dom w Loganholme na południe od Brisbane przekonują się, że ta kobieta, która w dzień jest szanowaną badaczką koali, po pracy staje się dla nich przybraną matką. – Ruby nadal sypia w koszyku, przytulając swego pluszowego misia – mówi. Koala leży w trzcinowym koszu piknikowym niczym niemowlę w kołysce. – Została uratowana z psiegopyska. Chcesz ją potrzymać? Wyjmuje Ruby i podaje mi ją. Ostre jak igły pazurki wbijają mi się w szyję i twarz. Krzywię się, a de Villiers, która ma na rękach całą masę zadrapań, wybucha śmiechem. – Ona lubi trzymać coś wszystkimi łapkami – wyjaśnia. Z wargi cieknie mi krew, więc oddaję zwierzątko. De Villiers delikatnie umieszcza Ruby na gałęzi w kojcu stojącym w jadalni. Jej towarzyszka Luna śpi w zagięciu tej samej gałęzi. Przez drzwi wychodzące na taras widać drugi, większy kojec, a za domem znajduje się zagroda pełna drzew. De Villiers opiekuje się pięcioma misiami jednocześnie. Ruby jest cicha, Luna ma łaskotki, Tia lubi skakać, Mr. T jest swawolny, a Munchie powściągliwy. Co drugi dzień de Villiers ścina i zbiera na pobliskiej plantacji liście eukaliptusa, główne pożywienie koali. W ciągu minionych 12 lat odchowała ponad 60 osobników. – Ruby musi trafić do szpitala – mówi. – Ma infekcję dróg oddechowych i jej stan się nie poprawia. Następnego dnia de Villiers zabiera ją więc do Australijskiego Szpitala-Zoo dla Dzikich Zwierząt. Ruby dostaje środki uspokajające i znieczulające.Przez wprowadzoną do dróg oddechowych rurkę będzie otrzymywać tlen i lekarstwa. – Ma paskudne zapalenie płuc – mówi Amber Gillett, 30-letnia weterynarz. – To może być zabójcze, zwłaszcza dla młodego osobnika. Podczas gdy de Villiers głaszcze wciąż nieprzytomną Ruby, Gillett przepłukuje płuca koali solą fizjologiczną i pobiera próbkę, która trafia do laboratorium. – W przypadku zapalenia płuc u młodych koali odnosimy sukces w 70 proc. Przypadków – ocenia Gillett, kiedy Ruby jedzie na prześwietlenie. – Myślę, że tej maleńkiej się uda. Następnego dnia Ruby znów jest w domu i siedząc wraz z Luną w kojcu, wraca do zdrowia. Jakiś czas później rankiem de Villiers wyrusza do lasu w pobliżu jeziora Samsonvale, na północny zachód od Brisbane, by złapać Tee Vee, dziką koalę, którą monitoruje od ponad roku. Departament Zarządzania Środowiskiem i Zasobami przesiedlił kilka koali na terytorium Tee Vee i badaczka obserwowała wpływ tego faktu na miejscową populację. Używając odbiornika z anteną, maszeruje przez busz. W końcu udaje się jej odebrać słaby sygnał z nadajnika na obroży koali. Idzie w jego stronę poprzez wzniesienia i wąwozy, podczas gdy sygnały akustyczne stają się coraz głośniejsze. – Widzę ją – mówi wreszcie de Villiers. Szara bryła wielkości piłki do koszykówki jest uczepiona gałęzi eukaliptusa dokładnie nad nią. Schwytanie koali w koronie drzewa nie jest proste. Najpierw wystrzeliwuje się z procy kłębek sznurka, ponad gałęzią w pobliżu zwierzęcia. To może wymagać kilku prób. Do sznurka przywiązuje się linę wspinaczkową, którą następnie przeciąga się nad gałęzią i przymocowuje napiętą do ziemi. Potem o drzewo opiera się 10-metrową drabinę. Ktoś musi na nią wejść, a następnie powoli wspiąć się po linie, niosąc tyczkę z „flagą”, niczym cyrkowy artysta występujący na trapezie. Tym kimś jest oczywiście de Villiers. Zapięta w uprząż jak do skałkowej wspinaczki wdrapuje się na drzewo. Dyndając na gałęzi, macha zwierzęciu nad głową kawałkiem materiału przyczepionego do końca tyczki. Irytuje tym stworzenie, które zaczyna chybotliwie zsuwać się w dół po pniu. Lecz Tee Vee, jak twierdzi de Villiers, to „zadziorny urwis”. W połowie drogi w dół przechodzi na jakąś gałąź i zręcznie przeskakuje na inne drzewo. Cała zabawa rozpoczyna się od nowa. Cofając się po raz drugi, jakieś sześć metrów nad ziemią, przerażona Tee Vee skacze w powietrze, spada na ziemię i zostaje złapana w koc, chociaż piszczy, drapie i gryzie jak mały rosomak. Podawszy jej środek uspokajający, de Villiers mierzy długość ciała koali, szerokość czaszki, stopień zużycia zębów, ocenia jedwabistość sierści. – Ona chyba ma młode – mówi nagle de Villiers, po czym wsuwa palec do wnętrza torby koali, otwiera ją i delikatnie wyjmuje 10-centymetrowe, ślepe, nagie stworzonko, które ma już uformowane, ostre jak brzytwa pazurki. De Villiers sprawnie bada noworodka i torbę, szukając oznak choroby lub innych anomalii, po czym łagodnie wsuwa małą istotkę z powrotem do torby śpiącej matki. – Dopóki wciąż trafiają się zdrowe maleństwa, jest nadzieja – mówi. Mark Jenkins, 2012
Uważajcie na żmije! Właśnie romansują, lepiej im nie przeszkadzać
Na przełomie kwietnia i maja, częściej niż zwykle, w lasach Podkarpacia; m.in. w Bieszczadach i Beskidzie Niskim, można spotkać żmije. "Gady te mają wtedy okres godowy" – powiedział PAP rzecznik Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych w Krośnie Edward Marszałek.
Przypomniał, że żmija zygzakowata jest jedynym jadowitym wężem żyjącym w Polsce i w związku z tym budzi powszechny strach. "Tak naprawdę liczba ukąszeń przez nią jest niewielka. Każdego roku wiele gadów ginie z rąk wystraszonych turystów" - dodał. Leśnicy zalecają jednak, żeby podczas wycieczek do lasu zakładać solidne i wysokie buty, które w zasadzie zabezpieczają przed ukąszeniami. "Spotkanie z tym egzotycznym dla przyjezdnych gatunkiem jest realne i należy zachować ostrożność. Leśnicy oznaczyli niektóre tzw. żmijowiska, by zwiększyć czujność spacerujących po lesie. W takich miejscach warto wytężyć uwagę " - mówił Marszałek. Zwrócił jednocześnie uwagę, że "żmija jest stworzeniem pożytecznym, pełniącym ważną rolę w naturze". Jej ulubionym środowiskiem są polanki, podmokłe lasy, stosy kamieni na pograniczu pól i lasów, zwłaszcza w okolicach górzystych. Doskonałym miejscem rozrodu dla tych gadów mogą być przydomowe ogródki skalne, gdzie szczeliny między kamieniami stanowią schronienie, a z kolei warstwy trocin czy kory stwarzają im dobre warunki termiczne. "Swoje ofiary żmija ocenia pod kątem własnych możliwości pokarmowych. Nigdy nie ukąsi ona człowieka, jeśli ten nie da jej powodu ku temu; atakuje zazwyczaj odruchowo, gdy nie ma możliwości ucieczki" – powiedział Marszałek. Ukąszenie żmii nie boli. Pozostają po nim dwa niewielkie ślady od zębów jadowych. Dopiero po 15-20 minutach zaczyna się ból i zawroty głowy. Jad żmii działa głównie na układ nerwowy. Dorosły, zdrowy człowiek powinien ukąszenie przeżyć bez większych komplikacji, choć niebezpieczne mogą być ukąszenia w twarz i szyję, z uwagi na szybkie przemieszczenie się jadu w krwiobiegu. Mogą one być rzeczywistym zagrożeniem życia dzieci, jako że toksyczność jadu jest odwrotnie proporcjonalna do wagi ciała ofiary. Jeśli dojdzie do ukąszenia, należy szybko podać antytoksynę w zastrzyku. Jad tego gada jest też niebezpieczny dla osoby będącej pod wpływem alkoholu. Na Podkarpaciu żyją trzy odmiany barwne żmij: brązowe, srebrzyste i czarne. Ich wspólną cechą rozpoznawczą jest zygzak na grzbiecie (tzw. wstęga kainowa) i znak "x" na głowie. Źródło: PAP
Czy lwy podzielą los tygrysów szablozębnych? Są powody do obaw
Wielkim kotom, takim jak lwy afrykańskie, zaczyna w naturze brakować pożywienia, podobnie jak kiedyś kotom szablozębnym - alarmują naukowcy na łamach czasopisma ”Ecography”. Ostrzegają, że bez szybkiej interwencji drapieżniki te wyginą, tak jak ich przodkowie z ostatniej epoki lodowej.
Zespół naukowców z Uniwersytetu Sussex, Uniwersytetu Oksfordzkiego i szwedzkich uniwersytetów w Aarhus i Goeteborgu przyjrzał się czynnikom, które doprowadziły do wyginięcia fauny w ostatniej epoce lodowej, szukając analogii z obecną sytuacją gatunków wielkich kotów. Badacze wykorzystali do analizy nową ogólnoświatową bazę danych o diecie kotowatych, FelidDiet. Obliczyli, że w naturze pozostało średnio jedynie 25 proc. zwierzyny, na którą polowali przedstawiciele wymarłej megafauny. Większość gatunków, którymi żywiły się tamte drapieżniki dawno wyginęła – zresztą częściowo przy udziale ludzi. Zdaniem naukowców właśnie masowe znikanie gatunków będących ofiarami wielkich drapieżników było głównym czynnikiem, który przyczynił się do wymarcia tych zwierząt. Czy podobny los czeka obecnie żyjące wielkie koty? Badacze uważają, że już się tak dzieje. Wraz ze znikaniem zwierzyny łownej, kolejne gatunki drapieżników stają przed szybko rosnącym ryzykiem wyginięcia. Z analizy naukowców wynika, że w naturze pozostało tylko 39 proc. zwierzyny łownej afrykańskich lwów oraz tylko 37 proc. gatunków, na które polują pantery sundajskie, zamieszkujące Borneo i Sumatrę. "Nasze badanie pokazuje wprost, że jeśli zwierząt, na które polują wielkie koty, będzie ubywać w takim tempie, to lwom, tygrysom, lampartom i gepardom grozi (wyginięcie – przyp. PAP)” – potwierdza jeden z autorów badania, dr Chris Sandom z Uniwersytetu Sussex. Naukowiec uważa, że powinniśmy wyciągnąć wnioski z wydarzeń ostatniej epoki lodowej i "zmusić pilnie rządy do ochrony zarówno wielkich kotów, jak i ich zwierzyny łownej”. Prof. David Macdonald z Uniwersytetu Oksfordzkiego przypomina z kolei, że bez wymierania zwierząt – w którym miał udział człowiek – w plejstocenie, w większości miejsc na Ziemi istniałoby dziś od jednego do pięciu więcej gatunków kotowatych. W Europie Zachodniej pozostał tylko jeden reprezentant większych kotów: ryś euroazjatycki. Zdaniem badaczy zamieszkiwałyby ją jeszcze co najmniej trzy duże kotowate, gdyby przetrwały mniejsze gatunki, na które mogłyby polować. Źródło: PAP
Nasze wnuki mogą ich NIGDY nie zobaczyć. Naukowcy alarmują: Gepardy są bliskie wymarcia
Na wolności pozostało już tylko 7100 osobników tego gatunku. Naukowcy alarmują, aby gepardy zostały uznane za gatunek zagrożony.
Najszybszy ssak na świecie pędzi w stronę zagłady. W ciągu następnych 15 lat i tak już niewielka populacja gepardów, może spaść o 53%. „To naprawdę ryzykowne” mówi Luke Hunter, przewodniczący organizacji ochrony wielkich kotów Panthera. „ To bardzo postępujący zanik gatunku” dodaje. Według najnowszych badań, które opublikowano podczas obrad National Academy of Science, na wolności pozostało 7100 gepardów. To oznacza, że w ciągu ostatnich 40 lat populacja w Afryce skurczyła się o połowę. Jakby tego było mało, terytorium tych drapieżników zmniejszył się o 91% w stosunku do swojej pierwotnej powierzchni. Dawniej można je było spotkać na niemal całym obszarze Afryki i w dużej części Azji. Obecnie występują w zaledwie sześciu krajach czarnego lądu: Angoli, Namibi, Zimbabwe, Botswanie, RPA i w Mozambiku. Mniej niż 50 gepardów żyje w Iranie. Opierając się na wynikach badań, naukowcy ubiegają się o zmianę statusu ochrony gepardów z „wrażliwy” (ang. vulnerable) na „zagrożony” (ang. endangered). „Kiedy liczba dużych drapieżników spada w takim tempie, prawdopodobieństwo wymarcia jest bardzo duże” mówi Hunter. Podwójny cios Co nie jest zaskoczeniem, działalność człowieka może być głównym powodem tak dramatycznej sytuacji gepardów. Podobnie jak inne drapieżniki, gepardy muszą mierzyć się z przekształcaniem ich naturalnego środowiska na tereny przeznaczone pod uprawę oraz do hodowli zwierząt. Gepardy są narażone na ataki ze strony rolników, którzy bronią swoich zwierząt, zaznacza Hunter. To nie koniec zagrożeń ze strony człowieka. Gepardy padają ofiarą wypadków drogowych i kłusownictwa. „Te koty dostają od nas podwójny cios: zabijamy je bezpośrednio oraz poprzez polowanie na gatunki, które są ich pożywieniem” mówi Hunter. Kolejnym zagrożeniem jest nielegalny handel młodymi. Zwłaszcza na bliskim wschodzie gepardy są traktowane jak zwierzęta domowe. Naukowcy ostatnią deską ratunku „Część gepardów żyje w rezerwatach, gdzie występuje mniej zagrożeń i podlegają one ochronie” mówi dyrektor naukowy Stowarzyszenia Zoologii w Londynie, Sarah Durant. Problem polega na tym, że podczas liczenia osobników okazało się, że 2/3 z nich żyje poza rezerwatami z powodu migracji tych zwierząt. „ Nie zdołamy zgromadzić więcej gepardów w rezerwatach… osiągnęliśmy maksymalną gęstość występowania tych kotów,” mówi Durant. „Kluczem do przetrwania jest ochrona tych osobników, które żyją poza rezerwatami”. Zespół naukowy na czele z Phantera, Stowarzyszeniem Zoologii w Londynie oraz ze Stowarzyszeniem Ochrony Dzikiej Przyrody mają nadzieję, że wyniki ich badań staną się bodźcem do intensywniejszych działań na rzecz ochrony tych niezwykłych zwierząt. Źródło: National Geographic News Tłumaczenie: Paweł Sadowski
Nie strzelać do nietoperzy! Dramatyczny apel do rządu na Mauritiusie
Do naszej redakcji dotarł dramatyczny apel Polaka pracującego w organizacji Ecosystem Restoration Alliance Indian Ocean. Rząd zezwolił tam na odstrzał gatunku, który prawnie podlega ochronie
Nietoperze z gatunku Pteropus niger mają status VU według międzynarodowej klasyfikacji gatunków zagrożonych. Oznacza to pierwszy stopień zagrożenia. W ubiegłym roku rząd Mauritiusa wydał zgodę na odstrzał tysięcy zwierząt. Według Ryszarda Oleksego z organizacji ERA (Ecosystem Restoration Alliance Indian Ocean) to aż 30 tysięcy, jedna trzecia populacji. Zabite osobniki to często samice, które miały młode, które bez ich pomocy są skazane na śmierć, zatem liczba mogła być wiele większa. W tym roku tamtejszy rząd znów wydał pozwolenie na odstrzał zwierząt. Obecnie, według danych ERA, populacja gatunku to około 62 tysiące osobników. Decyzja rządu pozwala na ponowne zmniejszenie jej o 1/3. - Nietoperz ten żywi się wyłącznie owocami i ze względu na to postrzegany jest jako szkodni w sadach owocowych (szczególnie mango i litchi) - tłumaczy Oleksy. Już rok temu organizacja, zresztą nie jako jedyna, oficjalnie protestowała przeciwko odstrzałowi. Gatunkowi nie tylko grozi człowiek, jego naturalnym wrogiem są huragany pustoszące ten region. Według aktywistów działania rządu i myśliwych sprawiają, że w najbliższej przyszłości nie uda się obronić tego gatunku przed zupełnym wyginięciem. Byłoby to dużą stratą dla regionu, ponieważ owocożerne ssaki sprzyjają rozwojowi rośli rozsiewając ich nasiona oraz są ważnym elementem łańcucha pokarmowego przyrody na Mauritiusie. Więcej informacji znajdziecie tutaj.
Amerykanie boją się terrorystów - widać to po tym jak planują podróże. A Polacy? Mamy wyniki badań
Z najnowszych badań wynika, że większość obywateli USA myśląc o podróży ma w tyle głowy mapę zagrożeń. Polacy natomiast zmieniają swoje nawyki, ostatnie wakacje pokazały, że wolimy pozostać w kraju.
Z badania „Allianz Travel Insurance Vacation Confidence Indeks in the US”, wynika, że 86% Amerykanów obawia się podczas wyjazdu wakacyjnego zagrożenia atakami terrorystycznymi. Z badania wynika, że prawie 25% Amerykanów odwołała, opóźniła, zmieniła lub ponownie rozważyła swoje plany przed wyjazdem na wakacje. Regiony, które Amerykanie uważają za najbardziej narażone na ataki to Bliski Wschód (75%), Europa (66%), Afryka (63%). Po ostatnich atakach w Istambule, Izraelu, Paryżu i Brukseli 22% Amerykanów twierdzi, że strach przed kolejnymi atakami terrorystycznymi wpłynął na ich wakacyjne plany. 6% respondentów odwołało wyjazd wakacyjny, 5 % zmieniło miejsce pobytu, 4% datę wyjazdu, 4% rodzaj transportu, 4% wycieczki fakultatywne, 3% zakwaterowanie, a 3% wykupiło ubezpieczenie. Najwięcej zmian podczas podróży do Europy Amerykanie, którzy zmienili swoje wakacyjne plany w większości planowali podróż do Europy (42%), następnie Azji (29%), Ameryki Łacińskiej (26%), Australii i w rejon Południowego Pacyfiku (26%), na Środkowy Wschód (22%) oraz do Afryki (21%). - Pomimo tak dużej liczby zmian podczas letnich podróży do Europy analiza rezerwacji lotów pokazała wzrost liczby osób podróżujących na ten kontynent o 10%. – dodaje Vincent Luna, Allianz Worldwide Partners. Polacy najbardziej obawiają się zamieszek i zamachów Tegoroczne badania „Plany wakacyjne Polaków w 2016 roku” przeprowadzone przez Mondial Assistance pokazują, że także nad Wisłą widać niepokoje wśród turystów. Przekładało się to na wybór miejsca wypoczynku. Najwięcej respondentów obawiało się zamieszek i zamachów terrorystycznych, odpowiednio 16 i 23%. Polacy obawiają się również konsekwencji kryzysu migracyjnego. Najpopularniejszym przed rokiem krajem, do którego wyjazd zadeklarowała największa liczba Polaków, była Grecja. W tym roku spadła ona na czwartą pozycję, zaledwie 10% respondentów chciało tam jechać. Wakacje w Grecji planowało spędzić 10% Polaków. Gwałtownie spadła także ilość rezerwacji podróży do Turcji po próbie zamachu stanu na terenie tego kraju. - W tegorocznym sezonie urlopowym wyjazd zagraniczny zadeklarowało nieco ponad 4,5 mln osób, to aż o 367 tysięcy mniej niż w 2015 r. - wyniki badania komentuje Piotr Ruszowski, dyrektor sprzedaży i marketingu w Mondial Assistance. Źródło: Mondial Assistance
Ten człowiek postanowił samodzielnie uratować cały gatunek motyli. Możesz mu pomóc w bardzo prosty sposób
Wystepujący w Kalifornii motyl z gatunku paziowatych jest na granicy wyginięcia z powodu zanieczyszczenia środowiska i wzrastającej temperatury na planecie. Młody amerykański biolog Timothy Wong próbuje go uratować.
Naukowiec zbudował obok swojego domu specjalną szklarnię, w której stara się stworzyć warunki sprzyjające dla motyli. Dowiedział się także, że potrzebują one do życia konkretnej rośliny - Aristolochia californica. Nie tylko udało mu się ją zdobyć (uzyskać szczep od zaprzyjaźnionego ogrodu botanicznego), ale także rozmnożyć. Trzy lata po rozpoczęciu prac naukowiec chwali się rezultatami: w pojedynkę przywraca do życia gatunek skazany na wymarcie. Zobacz jak piękne są motyle Battus philenor! Teraz zbiera fundusze na rozwój swojego projektu sprzedając koszulki z kalifornijskim motylem. Internauci mogą dołożyć się do jego projektu kupując sobie jedną z nich. Warto także zajrzeć na jego Instagram, bo oprócz bycia naukowcem, Wong jest także utalentowanym fotografem.
Samce są ospałe, samice nie mają ochoty. Co zabija rybią miłość? Nie zgadniesz
Zakwaszenie oceanu powoduje problemy z rozmnażaniem u ryb. Obserwacje pewnego gatunku ryb pokazują niepokojące wyniki.
Nowe badania sugerują, że rosnące zakwaszenie oceanów może zakłócać rozmnażanie się ryb – informuje pismo "Royal Society Proceedings B”. Globalnie podwyższony poziom dwutlenku węgla w atmosferze powoduje zakwaszenie wód. Naukowcy zbadali skomplikowane zachowania godowe wargacza pawiookiego (Symphodus ocellatus), pospolitej ryby śródziemnomorskiej. Okazało się, że w zakwaszonej wodzie niektóre samce mogą mieć mniej potomstwa. Natomiast inne zachowania związane z tarłem nie zmieniały się pod wpływem zakwaszenia. Istnieją trzy różne typy samców wargacza, które konkurują, aby stać się ojcami. Dominujące samce budują gniazda i zapewniają ochronę, podczas gdy „satelitarne” pomagają dominującym w zamian za dostęp do części jaj. Są też samce trzeciego sortu („sneakers”), które kręcą się koło gniazda i próbują skorzystać z chwili nieuwagi dominującego samca. Naukowcy filmowali i studiowali złożone zachowania oraz interakcje samców w podwodnych okolicach wulkanicznych u południowych wybrzeży Włoch, gdzie do wody przenika dwutlenek węgla. Obserwowany tam poziom zakwaszenia odpowiada globalnemu poziomowi spodziewanemu pod koniec tego stulecia. Jak się okazało, w zakwaszonej wodzie dominujące samce miały o dwie trzecie mniejsze szanse na tarło. Naukowcy uważają, że podwyższony poziom CO2 może obniżać zdolność dominujących osobników do podejmowania szybkich decyzji. "Dominujące samce muszą znaleźć kompromis pomiędzy odstraszaniem intruzów a wabieniem samic na tarło" - powiedział prof. Marco Milazzo z Uniwersytetu w Palermo, który kierował badaniami. - „Nie stają się głupsze, ale wolniej podejmują decyzje”. Jednak chociaż dominujące samce miały mniej okazji do tarła, badania genetyczne wykazały, że zwiększyły swoje szanse na spłodzenie potomstwa z 38 proc. na obszarach o niższym poziomie emisji CO2 do 58 proc. w obszarach o wyższym poziomie. Prof. Milazzo uważa, że zmiany z zakwaszeniu wody mogą wpływać na jakość spermy innych samców – możliwe, że odrębności genetyczne sprawiają, że plemniki są mniej lub bardziej podatne na wpływ zakwaszenia. Autorzy określają zachodzące zmiany jako “subtelne, ale ważne z punktu widzenia ekologii”. Wcześniej zaobserwowano, że zakwaszenie zmniejsza zdolność mięczaków do wytwarzania muszli. Jednak dopiero dalsze, ukierunkowane badania mogą dać całościowy obraz skutków zakwaszenia oceanów. Źródło: PAP Zobacz kolejny odcinek naszego serialu "Warto spróbować" - tym razem nasza reporterka rusza na tor rowerowy!
Ostrzeżenie dla Wielkiej Brytanii. Zmiany klimatyczne stworzą efekt domina
Zmiany klimatu mogą spowodować niebezpieczny efekt domina - ostrzega brytyjska organizacja Comitee on Climate Change w swoim nowym raporcie. Zawarto w nim ostrzeżenia przed możliwymi zniszczeniami infrastruktury w Wielkiej Brytanii - informuje BBC News.
Raport przygotowany przez 80 ekspertów liczy 2000 stron. Wnioski dotyczące powiązania zniszczeń infrastruktury ze zmianami klimatu zostały oparte na najnowszych badaniach. Według raportu powodzie mogą spowodować zniszczenie mostów – a wraz z nimi również sieci elektrycznej, gazowej i informatycznej. Zwrócono również uwagę na degradację najżyźniejszych gleb i zwiększenie liczby zgonów wśród osób starszych z powodu wysokich temperatur (aż do 7000 w 2050 r.). Jak donosi komitet, Wielka Brytania nie jest przygotowana na konsekwencje zmian klimatycznych. Jeżeli rząd nie dotrzyma obietnic o zmniejszeniu emisji szkodliwych substancji – w lecie w Londynie - w ramach najgorszego scenariusza - może dojść do temperatur na poziomie 48 st. C. „Może tu wystąpić cały wachlarz problemów – mówi szef komitetu, prof. Sir John Krebs – Na przykład z powodu powodzi paliwo może nie dojechać do elektrowni. Powódź może także zniszczyć mosty, a jeżeli są one powiązane z infrastrukturą komunikacyjną czy kablami elektrycznymi - to one także przestaną funkcjonować”. Ocenia się, że ceny żywności wzrosną. Z powodu nadmiernej eksploatacji najlepsze gleby powoli przestaną być zdatne do użytku. Jeżeli rolnicy nie zaczną lepiej nią gospodarować, 85 proc. gleb torfowych zniknie w nadchodzących dekadach. Wśród 60 zagrożeń wymieniano również m.in. braki w zaopatrzeniu w wodę publiczną. Oprócz zagrożeń, w raporcie wyszczególniono szanse związane ze zmianą klimatu: np. cieplejsze zimy będące szansą na zmniejszenie liczby zgonów. „Musimy upewnić się, że Wielka Brytania będzie w stanie poradzić sobie z konsekwencjami zmian klimatu, dlatego inwestujemy w systemy przeciwpowodziowe, rozwijamy dalekosiężne plany ochrony środowiska (...)” – zapewnia rzecznik rządu. Źródło: PAP Człowiek kontra ośmiotysięcznik. Zobacz co powiedział Andrzej Bargiel, Człowiek Roku National Geographic, podczas Gali Travelerów w Warszawie! View oEmbed on the source website
10 największych zagrożeń dla naszej planety. Przypominamy na Dzień Ziemi
Coroczny Dzień Ziemi to doskonała okazja by przypomnieć co możemy zrobić dla naszej planety. Oczywiście jeśli będziemy szukali najprostszych rozwiązań, odpowiedź jest prosta: zniknąć. Ale jeśli ludzkość jednak będzie chciała sama sobie pomóc, co powinna zrobić? Odpowiadamy.
Udało się! Przywrócili przyrodzie zagrożony wyginięciem gatunek
Zagrożony gatunek koralowca Acropora palmata, wchodzący w skład rafy koralowej na Karaibach, udało się wyhodować w warunkach laboratoryjnych do momentu osiągnięcia przez organizmy dojrzałości płciowej. Przy okazji okazało się, że koralowce tego gatunku zyskują zdolność rozmnażania się po zaledwie czterech latach.
​Sukcesem zakończyła się hodowla w warunkach sztucznych zagrożonego gatunku koralowca. Naukowcy zastosowali nowatorską metodę zapłodnienia in vitro. Wyniki badań ogłoszona na łamach „Bulletin of Marine Science”. Koralowce reprezentują archaiczną grupę zwierząt, żyją w wodach morskich pod postacią polipów, tworząc rozległe kolonie. Z nagromadzonych szkieletów koralowców powstają rafy koralowe. Acropora palmata należy do gatunków krytycznie zagrożonych, a przy tym jest jednym z głównych koralowców budujących rafę Karaibów. Tworzy rafę na płytkich, przybrzeżnych wodach, osłaniając wybrzeża od sztormów i wysokich fal. Ze względu na swą silnie rozgałęzioną budowę, stanowi schronienie na niezliczonych gatunków organizmów morskich. W ostatnich dekadach jego liczebność w regionie dramatycznie spadła, nawet o 80-90 proc. Koralowce tego gatunku rozmnażają się raz lub dwa razy w ciągu roku, najczęściej w kilka dni po sierpniowej pełni Księżyca. Wypuszczają wtedy do wody komórki rozrodcze. Dotychczas koralowce rozmnażano poprzez wycinanie części rafy i tworzenie mniejszych ogrodów koralowych. Tym razem jednak naukowcy z międzynarodowego zespołu pobrali z wody komórki rozrodcze koralowców w specjalne delikatne „siatki”, a następnie dokonali zapłodnienia in vitro. Zarodki pojawiają się w ciągu kilku dni. Pływając w wodzie szukają gruntu, na którym mogłyby osiąść. W tym wypadku podłoże zostało specjalnie przygotowane w laboratorium. Po zagnieżdżeniu się w podłożu koralowce rosną, tworząc kolejne części kolonii. Jak zapowiadają badacze, następnym krokiem będzie analiza, w jaki sposób ten laboratoryjny sukces można zastosować do odbudowy najmocniej zdegradowanych fragmentów karaibskiej rafy. Źródło: PAP
Komety i planetoidy trafiają w naszą planetę z dużą nieregularnością i zależnie od swej wielkości powodują zniszczenia różnego stopnia. Astrologowie, biorąc to pod uwagę, opracowali czterostopniową skalę, klasyfikującą te kosmiczne pociski.
Tak więc sprawca katastrofy lokalnej ma średnicę około 50 metrów i energię około 10 megaton trotylu – może unicestwić duże miasto. Sprawca katastrofy regionalnej ma już średnicę 100 metrów i energię 100 megaton, wystarczającą do zniszczenia całego kontynentu. Sprawca katastrofy globalnej ma średnicę 1 kilometra, a jego energia – 100000 megaton – zniszczy przynajmniej połowę globu. Natomiast sprawca masowej zagłady to obiekt o średnicy co najmniej 10 kilometrów i energii 100 milionów megaton. Jego uderzenie będzie oznaczać apokalipsę. Wygaśnie wszelkie życie a Ziemia pogrąży się na długi czas w ciemności. Według rachunku prawdopodobieństwa planetoida o kilometrowej średnicy uderza w Ziemię co 100 tysięcy lat, a mniejsza, podobna do meteorytu tunguskiego, co 100 lat. Właśnie minęło 100 lat od uderzenia tego ostatniego, które miało miejsce w 1908 roku. Tekst: Agnieszka Budo