Ostatnia podróż dziedzica fortuny. Michael Rockefeller zaginął na terenach łowców głów i kanibali
W 1961 roku młody Michael Rockefeller wyruszył w głąb dzikiej Papui, by gromadzić bezcenną sztukę plemienną dla nowojorskiego muzeum. Jego wyprawa zakończyła się tragicznie u Wybrzeża Kazuarin, gdzie po katastrofie łodzi ślad po nim na zawsze zaginął. Przez dekady spekulowano o utonięciu lub ataku rekina, jednak relacje świadków z wiosek Asmatów rzucają na tę sprawę znacznie mroczniejsze światło.
W tym artykule: Zaginiony milioner Kim są Asmatowie? Najniebezpieczniejszy region świata Kim są kanibale Kto zjadł Rockefellera? Michael Rockefeller, świeżo upieczony absolwent wydziału antropologii Uniwersytetu Harvarda, wyruszył w 1961 roku do Papui na zlecenie ojca. Nelson Rockefeller, burmistrz Nowego Jorku, polecił mu zgromadzić kolekcję sztuki plemiennej dla ufundowanego przez rodzinę nowojorskiego Metropolitan Museum of Art. Po kilku miesiącach spędzonych w Dolinie Baliem Michael pojechał na południe wyspy ku wybrzeżu Morza Arafura. To tereny plemienia Asmatów, które cieszyło się opinią najbardziej wyrafinowanych rzeźbiarzy Oceanii, ale także łowców głów i kanibali. Wcześniej do kolekcji Rockefellerów trafiały przypadkowe dzieła sztuki z Papui, zbierane przez oficerów wojska, urzędników kolonialnych i nielicznych misjonarzy. Ustalenie pochodzenia tych eksponatów było często niemożliwe. Dlatego Michael postanowił zrobić coś, czego nikt przed nim nie dokonał – dotrzeć do samego źródła. Ruszył do „jądra ciemności”. Przez kilka miesięcy podróżował po asmackich wsiach, zbierając i dokumentując sztukę oraz wowipitsj (rzeźbiących w drewnie). Potem wypłynął w stronę Wybrzeża Kazuarin. 17 listopada 1961 roku, kilka kilometrów od brzegu, wzburzone fale przewróciły kilkunastometrowy katamaran. Na pokładzie był Michael Rockefeller i holenderski antropolog Rene Wassing oraz lokalni przewodnicy, którzy od razu popłynęli wpław po pomoc. Ta jednak nie nadchodziła. Po dwóch dniach dryfowania łódź oddaliła się 20 km do brzegu. Zniecierpliwiony Michael postanowił popłynąć do brzegu wpław. Był młody, silny i wierzył, że w kilkanaście godzin dotrze do celu. Na wszelki wypadek obwiązał się liną, do której przytroczone były dwa kanistry po paliwie. Wczesnym rankiem ruszył w stronę majaczącego na horyzoncie lądu. Po kilkudziesięciu minutach zniknął towarzyszom z oczu i ślad po nim zaginął. Zaginiony milioner Dzisiaj, w dobie telefonów komórkowych, GPS i łączności satelitarnej, trudno wyobrazić sobie taką sytuację. Jednak ponad pół wieku temu mimo wyznaczenia nagrody i zorganizowania trwającej wiele miesięcy akcji poszukiwawczej, w którą zaangażowały się setki osób, nie udało się trafić na ślad zaginionego antropologa. Mnożyły się spekulacje – nikt nie chciał uwierzyć, że Michael Rockefeller po prostu utonął w płytkich przybrzeżnych wodach. Badania DNA dawnych Polinezyjczyków rzucają światło na zasięg ich podróży Niezwykle szeroki zasięg podróży jakie odbywali wcześni polinezyjscy podróżnicy morscy został odwzorowany w nowym badaniu genetycznym Bardziej prawdopodobne wydawało się, że padł ofiarą rekina lub jednego z potężnych słonowodnych krokodyli różańcowych, wówczas często spotykanych w tych wodach. Sugerowano też, że antropolog w otoczeniu tubylców zaszył się w głębi dżungli, niczym Kurtz, bohater „Jądra ciemności” Josepha Conrada, albo zginął z rąk kanibali. Żaden z wariantów nie znalazł jednak potwierdzenia w faktach i w 1964 roku Michael Rockefeller został uznany za zmarłego. Przez dekady jego legenda przyciągała do Papui awanturników i łowców przygód. Ponoć pod koniec lat 70. rodzina Rockefellerów wynajęła prywatnego detektywa, któremu w jednej z wiosek Asmatów udało się wymienić silnik do łodzi za trzy czaszki białych. Miejscowi utrzymywali, że to szczątki jedynych trzech białych, jakich zabito i zjedzono w tym rejonie. Czy jedna z nich należała do zaginionego antropologa i czy znalazca otrzymał ćwierć miliona dolarów nagrody za jej przywiezienie do Stanów Zjednoczonych – nie wiadomo. Rockefellerowie nigdy nie potwierdzili ani nie zdementowali tych pogłosek. Wzmianki o śmierci Rockefellera pojawiają się we wspomnieniach Tobiasa Schneebauma, kolekcjonera sztuki, który spędził pod koniec lat 70. wiele miesięcy na terenach Asmatów, żyjąc wśród miejscowych i kontynuując pracę Michaela. Ponoć w jednej ze wsi Schneebaum spotkał wojowników, którzy przyznali się do udziału w zabiciu i zjedzeniu białego antropologa. Biorąc pod uwagę kultywowane przez Asmatów tradycje, wersja ta wydawała się wielce prawdopodobna. Kim są Asmatowie? Jako pierwszy Asmatów opisał James Cook w dzienniku z wyprawy w 1770 roku. Jego okręt zakotwiczył u ujścia rzeki Kuti. Dwie łodzie pełne ludzi wyruszyły na poszukiwanie źródła słodkiej wody. Marynarze natknęli się na flotyllę dłubanek wypełnionych uzbrojonymi wojownikami – doszło do potyczki, w której od strzał zginęło 20 ludzi Cooka. Przez następne stulecia nieprzyjazny teren, uciążliwy klimat i ponura sława bezlitosnych łowców głów skutecznie zniechęcały kogokolwiek do prób nawiązania kontaktu i wypraw w ten rejon. Pierwsi misjonarze dotarli tu dopiero na przełomie lat 40. i 50. XX wieku. Zastali wsie pogrążone w permanentnej wojnie. Administracja holenderska podjęła próby pacyfikacji łowców głów z południa wyspy, na terenach plemion Marind-Anim i Asmat powstały posterunki wojskowe. Uczestnicy wypraw po głowy byli sądzeni i karani, jednakże jurysdykcja władz kolonialnych sięgała zaledwie kilka mil od posterunku. Chcesz zobaczyć prawdziwy koniec świata? Jedź na Papuę! Oto 6 sposobów, jak zrobić to tanio - Traveler Jest jednym z ostatnich dzikich miejsc. Zaskakuje egzotyczną przyrodą i niezwykłymi tradycjami. Znamy sposoby, jak zwiedzić to miejsce (i przy okazji nie zbankrutować). Do początku lat 60. XX wieku tereny te znajdowały się pod kontrolą holenderską jako część Holenderskich Indii Wschodnich. Dzisiaj wsie położone na wybrzeżu Morza Arafura należą do Indonezji. Mają stały kontakt ze światem – w większości umieszczono posterunki wojska i policji indonezyjskiej, a obok wsi Asmatów wyrastają osady Indonezyjczyków przesiedlonych z Jawy i Sulawesi. Najniebezpieczniejszy region świata Południe Nowej Gwinei to jeden z najmniej przyjaznych ludziom rejonów świata. Od stóp Gór Śnieżnych po brzeg Morza Arafura ciągnie się kilkusetkilometrowej szerokości pas bagnistej nizinnej dżungli, poprzecinanej gęstą siecią rzek o mętnej wodzie, i błotnistych kanałów zamieszkanych przez krokodyle różańcowe. Codziennie słone wody przypływu wdzierają się dziesiątki kilometrów w głąb lądu. Nie ma tu żadnych dróg, nie da się uprawiać ziemi. Do osad położonych w zasięgu pływów Morza Arafura, przylepionych do błotnistych brzegów rzek i strumieni, można dotrzeć przez kilka godzin w ciągu doby, kiedy poziom wody jest na tyle wysoki, że wydrążone w pniach drzew łodzie nie utykają w błocie. Przez resztę czasu wsie są odcięte od świata. Ludzie skazani są na to, co uda im się złowić w morzu i rzekach oraz to, co zrodzi nieprzyjazna dżungla. A ta wbrew pozorom rodzi niewiele – półdzikie banany, sago i dziki tytoń – często w miejscach oddalonych o wie-le godzin drogi łodzią od wsi. Zdobywanie jedzenia zajmuje dużo czasu, wsie sprawiają przez większą część dnia wrażenie całkowicie wyludnionych. Ich mieszkańcy koczują w dżungli w pobliżu gajów palm sagowych lub na terenach łowieckich. Osady liczą na ogół kilkanaście lub kilkadziesiąt domów, skupionych wokół jeu – stojącego frontem do brzegu długiego domu mężczyzn. Jeu jest sercem wspólnoty – odbywają się tam wszystkie przygotowania do ceremonii i obrzędów. Do domu wstęp mają tylko mężczyźni – śpią tam, rzeźbią lub po prostu chronią się przed upałem i kobietami, palą tytoń. Każdy z klanów zamieszkujących wioskę ma w długim domu (lub w jednym z kilku długich domów, jeśli wieś jest większa) swoje palenisko, strzeżone przez rzeźby wyobrażające przodków. Nad paleniskiem przechowywane są należące do klanu przedmioty ceremonialne: bębny, maski i zdobyte w czasie wypraw wojennych głowy. Asmaci wyprawiali się po nie od zawsze, a w bardziej oddalonych od cywilizacji wspólnotach obyczaj ten był w skrytości kultywowany do niedawna. Jeszcze kilka czy kilkanaście lat temu zdarzało się, że ludzie znikali bez wieści, a po pewnym czasie w jednej z sąsiednich wsi pojawiały się nowe trofea. Świeżo zdobyta głowa była niezbędnym rekwizytem rytuałów inicjacyjnych, a liczba zdobytych głów stanowiła o statusie społecznym mężczyzny. Kim są kanibale Wyprawom wojennym i zdobywaniu głów towarzyszył kanibalizm. Aczkolwiek mocno osadzony w obrzędach i ceremoniach, miał on w tym rejonie bardzo prozaiczne podłoże. Ludzkie mięso stanowiło istotne uzupełnienie diety ubogiej w białko zwierzęce – człowiek, obok przypominających strusie nielotnych kazuarów, krokodyli i dzikich świń, był w dżungli Nowej Gwinei podstawową zwierzyną łowną. Ciała zabitych wrogów były ćwiartowane i sprawiane wedle reguł przekazywanych z pokolenia na pokolenie. Mięso z odciętych kończyn i trzewi po upieczeniu w ogniu mieszano z mąką z sago. Tak powstawał święty chleb, którym częstowano wszystkich uczestników uczty. Wszyscy też nacierali się krwią zabitego zmieszaną z popiołem z opalonych z głowy włosów. Dzięki temu mogli się z nim zjednoczyć. Z upieczonej głowy zdejmowano skórę. Ciosem kamiennej siekiery wybijano w czaszce otwór, od tego momentu siekiera nosiła imię zabitego. Przez otwór liściem palmy można było wygrzebać mózg – zmieszany z mąką sagową i upieczony w liściu był zarezerwowany dla starszyzny. Czaszka pozbawiona żuchwy (na wszelki wypadek, gdyby zmarły postanowił chcieć się zemścić) ozdabiana była plecionką z paciorków i nasion, piórami, i wieszana nad paleniskiem jako trofeum potwierdzające status społeczny zabójcy. Kanibalizm praktykowała większość mieszkańców Nowej Gwinei. Choć zakazany i surowo tępiony przez władze indonezyjskie, okazał się tak głęboko zakorzeniony w kulturze i wierzeniach, że niektóre plemiona żyjące w głębi interioru – jak chociażby Korowajowie – kultywują go do dziś. To właśnie opowieści o kanibalach przyciągają w ten nieprzyjazny rejon turystów. W dzisiejszych czasach biali mogą czuć się względnie bezpiecznie – wszystko wskazuje, że w całym XX w. w regionie zaginęło zaledwie kilku przybyszów z zewnątrz. Kto zjadł Rockefellera? Kilka lat temu zafascynowany legendą Rockefellera amerykański reporter Carl Hoffman zaczął zgłębiać archiwalne materiały dotyczące okoliczności śmierci i poszukiwań zaginionego antropologa. Badania skłoniły go do wyprawy w poszukiwaniu ostatnich żyjących świadków tamtych wydarzeń. W 2012 r. wyruszył do Papui Zachodniej, by odsłonić skrywaną przez dwa pokolenia ponurą tajemnicę. Podróżując śladami antropologa dotarł do ostatnich żyjących w zagubionej wśród bagien wiosce świadków zdarzeń. Miejscowi potwierdzili najbardziej przerażającą wersję ostatnich chwil Rockefellera – przedstawiając dziennikarzowi osobliwą inscenizację śmierci. Fascynująca relacja z podróży i poszukiwań ukazała się kilka miesięcy temu w książce pod tytułem „Savage Harvest”. Okazało się, że po kilkunastu godzinach w wodzie, wyczerpany do granic sił Michael Rockefeller dopłynął do brzegu. Tam czekało na niego osiem długich łodzi z kilkudziesięcioma wojownikami ze wsi Otsjanep. Pech chciał, że kilka lat wcześniej holenderski patrol w ramach pacyfikacji zabił kilku mieszkańców tej osady. Teraz nadarzyła się okazja, by zabić kogoś z plemienia białych, podnosząc swój status społeczny i wykazując się wobec kuzynów i krewnych odwagą. Jak relacjonuje Hoffman, wojownik o imieniu Pep, nie zastanawiając się długo, wbił ostrze włóczni w brzuch białego. Towarzysze pomogli mu wciągnąć Rockefellera do łodzi. Powiosłowali w stronę małej zatoczki, gdzie zgodnie z odwiecznymi prawidłami dopełnili obrzędu, ćwiartując i zjadając ciało. W ten sposób na pewien czas przywrócili zachwianą, ulotną równowagę. Czy opisana w książce historia zamyka sprawę? Wersja Hoffmana wydaje się wiarygodna i osadzona w realiach rejonu. Niestety nie ma twardych dowodów – można domniemywać, że jedna z trzech czaszek białych przywiezionych przez detektywa była w istocie czaszką Rockefellera. Mogłyby potwierdzić to badania DNA, ale tu ruch należy do rodziny Rockefellerów. Śmierć Michaela była dla nich, zwłaszcza dla siostry antropologa, olbrzymią traumą, trudno się więc dziwić, że nie chcą już drążyć sprawy i pozostawili książkę bez komentarza.
Dlaczego największe ryby świata znikają bez śladu. Zagadka rozwiązana
Naukowcy połączyli siły, aby lepiej zrozumieć zagrożenie, przed jakim stoją rekiny wielorybie. „Mamy obowiązek chronić jeden z najpiękniejszych i najbardziej zachwycających gatunków na świecie”.
Spis treści: Rekiny wielorybie giną niezauważone – winne mogą być statki towarowe Jak to możliwe, śmierć rekinów wielorybich pozostaje niezauważona? Jak można chronić rekiny wielorybie? Zderzenia ze statkami to jeden z najpoważniejszych czynników zagrażających rekinom wielorybim – największym rybom na świecie. Choć przez lata uważano, że ich liczebność spada z powodu połowów lub zmian klimatu, nowe badania pokazują, że to właśnie działalność człowieka na morzach i oceanach prowadzi do ich cichego wymierania. Rekiny wielorybie giną niezauważone – winne mogą być statki towarowe W ramach nowego badania ponad 75 naukowców połączyło siły, by dokładnie określić, zagrożenie dla rekinów wielorybich stanowi ruch statków. Zwierzęta te żyją w ciepłych wodach tropikalnych i subtropikalnych oceanów na Ziemi – w tym w Oceanach Indyjskim, Spokojnym i Atlantyckim. Badacze stworzyli mapę tzw. konstelacji rekinów wielorybich – miejsc, w których te ryby najczęściej się gromadzą. Nazwa pochodzi od gwiaździstego wzoru na ich grzbietach. Zebrane dane z 26 krajów zestawiono z informacjami o pozycjach dużych statków, dostarczonymi przez organizację non-profit Global Fishing Watch, która wykorzystuje technologię, by zwiększać przejrzystość wykorzystania oceanów. Okazało się, że największe zagrożenie występuje w rejonach o intensywnym ruchu morskim, m.in. u wybrzeży Ekwadoru, Meksyku, Malezji, Filipin, Omanu, Seszeli i Tajwanu. Choć nie wiadomo, ile rekinów ginie, ich bliskość do tras żeglugowych sugeruje, że liczby mogą być znaczne – tłumaczy główna autorka badania dr Freya Womersley, badaczka z University of Southampton w Wielkiej Brytanii. – Po raz pierwszy udało nam się odwzorować większość konstelacji rekinów wielorybich na całym świecie, dzięki współpracy całej społeczności badaczy tego gatunku – podkreśla dr Freya Womersley. Wieloryby, takie jak wale biskajskie, muszą wynurzać się na powierzchnię, by oddychać, co czyni je szczególnie podatnymi na kolizje ze statkami. Rekiny wielorybie, choć osiągają nawet 10 metrów długości, nie potrzebują powietrza, ale spędzają około połowy czasu przy powierzchni, żywiąc się planktonem. – Dane zebrane z oznakowanych rekinów wielorybich z całego świata pokazują, jak wiele czasu spędzają w strefach wysokiego ryzyka – mówi dr Michael Heithaus, ekolog zajmujący się rekinami z Florida International University. Eksperci podkreślają, że w obliczu globalnego wzrostu żeglugi morskiej konieczne jest podjęcie natychmiastowych działań. Obecnie w oceanach pływa ponad 100 tys. statków towarowych, a do 2050 roku ta liczba może wzrosnąć nawet o 1200 procent. Jak to możliwe, śmierć rekinów wielorybich pozostaje niezauważona? Dlaczego zgony rekinów wielorybich umykają naszej uwadze? Głównym powodem jest brak dowodów. – Ciała ssaków morskich unoszą się na wodzie lub są wyrzucane na brzeg, więc problem jest bardziej widoczny – tłumaczy dr Freya Womersley. Rekiny jednak mają ujemną pływalność, co oznacza, że po śmierci opadają na dno oceanu. To sprawia, że skala szkód wyrządzanych przez duże statki rekinom wielorybim może być poważnie niedoszacowana. Wiele osobników, które zderzyły się z mniejszymi jednostkami, nosi widoczne blizny. – Rekiny wielorybie są duże i dość odporne, więc jeśli doznają urazu, który nie zagraża życiu, często potrafią się zregenerować – mówi dr Heithaus. – Ale jeśli zostaną uderzone przez ogromny statek, nie mają szans na przeżycie. Nie wiadomo, czy liczba zabitych osobników wpływa już na ogólną populację gatunku. Każdego roku ponad 400 rekinów gromadzi się u wybrzeży meksykańskiego półwyspu Jukatan, a niemal 500 osobników zidentyfikowano u wybrzeży Madagaskaru. – Staramy się złożyć tę układankę kawałek po kawałku, zanim będzie za późno, by uratować gatunek – podkreśla dr Womersley. Jak można chronić rekiny wielorybie? Istnieją już dwie sprawdzone metody, które skutecznie zapobiegają kolizjom statków ze ssakami morskimi: zmniejszenie prędkości jednostek oraz zmiana tras żeglugowych. Jak podkreśla dr Womersley, rządy, sektor morski, naukowcy i organizacje pozarządowe mogą wykorzystać tę wiedzę, by wspólnie chronić rekiny wielorybie. Na przykład w ramach symulacji ruchu statków badanie wykazało, że zmniejszenie prędkości o 75% wydłuża czas podróży zaledwie o 5%, a jednocześnie znacząco zwiększa szanse, że kapitanowie zauważą rekina i zdołają go ominąć. Inna symulacja pokazała, że zmiana trasy statku wokół kluczowych siedlisk była jeszcze mniej uciążliwa – czas podróży wzrósł tylko o 0,5%, czyli średnio zaledwie o 2,4 godziny na jednostkę. Dr Michael Heithaus był zaskoczony, jak niewielkie zmiany mogą mieć ogromne znaczenie dla ochrony gatunku, a przy tym nie wpływają negatywnie na przemysł żeglugowy. – To sytuacja, w której zyskuje i przyroda, i człowiek, bez konieczności ponoszenia dużych kosztów – mówi. Dodaje, że ludzie są zwykle skłonni wprowadzać drobne zmiany, jeśli mają one realny wpływ, zwłaszcza w przypadku tak wyjątkowego gatunku jak rekin wielorybi, który generuje miliony dolarów rocznie dla lokalnych społeczności dzięki ekoturystyce. Womersley zaznacza, że skuteczne mogłoby być również wyznaczenie stref, do których statki nie miałyby wstępu – czasowo, sezonowo lub w momencie, gdy w danym miejscu pojawi się określona liczba rekinów. To rozwiązanie mogłoby poprawić bezpieczeństwo nie tylko dla rekinów wielorybich, ale także dla wielu innych morskich gatunków. Przykładem może być wschodnie wybrzeże USA, gdzie w określonych porach roku obowiązują limity prędkości, mające chronić zagrożone wyginięciem wale biskajskie północnoatlantyckie. – Mamy obowiązek chronić jeden z najpiękniejszych i najbardziej fascynujących gatunków na świecie, który żyje na Ziemi miliony lat – znacznie dłużej niż człowiek – podsumowuje dr Womersley. Źródło: National Geographic, Global Fishing Watch, University of Southampton Nasz autor Łukasz Załuski Redaktor naczelny „National Geographic Polska” i National-Geographic.pl. Dziennikarz podróżniczy i popularnonaukowy z 20-letnim stażem. Wcześniej odpowiedzialny m.in. za magazyny „Focus”, „Focus Historia” i „Sekrety Nauki”. Uważny obserwator zmieniającego się świata i nowych trendów podróżniczych. Inicjator projektu pierwszej naukowej rekonstrukcji wizerunków władców z dynastii Jagiellonów. Miłośnik tenisa, książek kryminalnych i europejskich stolic.
Złoty Pociąg z nowym tropem? Do sieci trafiło emocjonalne oświadczenie
Złoty Pociąg znów rozgrzewa wyobraźnię poszukiwaczy i internautów. Po latach milczenia eksploratorzy ujawniają nowy trop. Czy tym razem tajemnica Dolnego Śląska zostanie rozwiązana?
Spis treści: Poszukiwania Złotego Pociągu – czy to przełom? Gdzie jest Złoty Pociąg? Nadzieje i krytyka Niemal każdy kraj na świecie ma swoje lokalne legendy o skarbach. Niektóre sięgają czasów średniowiecza, inne czerpią z nieco nowszej historii. Tak jest na przykład ze Złotym Pociągiem. Rzekomo wagony wypełnione kosztownościami nadal są ukryte gdzieś na Dolnym Śląsku. Co jakiś czas legenda składu ożywa. To zasługa przede wszystkim pasjonatów historii i poszukiwaczy skarbów. W ostatnich dniach o Złotym Pociągu znów jest głośno. To dlatego, że grupa eksploratorów działająca pod nazwą „Złoty Pociąg 2025” otrzymała zgodę Lasów Państwowych na przeprowadzenie pierwszego etapu poszukiwań w rejonie otuliny Książańskiego Parku Krajobrazowego. Poszukiwania Złotego Pociągu – czy to przełom? W najnowszym oświadczeniu opublikowanym w nocy z 17 na 18 lipca przedstawiciel grupy podpisujący się inicjałem M. zapewnia o „bezbłędności” przeprowadzonych badań radiestezyjnych, dzięki którym miało udać się zlokalizować przebieg tunelu i miejsce ukrycia legendarnego składu. Eksplorator utrzymuje, że Złoty Pociąg opuścił Wrocław w lutym 1945 roku i został ukryty przez więźniów obozu pod nadzorem nazistów. Brak dokumentacji tłumaczy tajnością operacji. W swoim emocjonalnym oświadczeniu M. odnosi się też do wcześniejszej krytyki dotyczącej nierealistycznych rozmiarów wagonów (cztery metry szerokości i wysokości). Jak tłumaczy, wszystkie dane miały charakter szacunkowy, a każda liczba była poprzedzona słowem „około”. Mimo że eksploratorzy chwalą się uzyskaniem zgody Lasów Państwowych na pierwsze, nieinwazyjne działania, nie wszystko przebiega gładko. Ostatecznie wniosek o możliwość odsłonięcia tunelu został odrzucony przez Nadleśnictwo Świdnica ze względu na lokalizację w obrębie chronionego obszaru przyrodniczego. Grupa „Złoty Pociąg 2025” zapowiada jednak dalsze rozmowy i wypracowanie kompromisu, który pozwoli na kontynuowanie prac bez naruszenia środowiska. Gdzie jest Złoty Pociąg? Nadzieje i krytyka Z entuzjazmem eksploratorów nie zgadzają się niektórzy eksperci. Andrzej Daczkowski, redaktor naczelny miesięcznika „Odkrywca”, przypomina, że nie istnieją żadne niemieckie dokumenty potwierdzające istnienie takiego pociągu. – Jeśli naprawdę istniałby tunel, w którym ukryto skład z czasów wojny, powinien być widoczny w badaniach georadarowych – podkreśla Daczkowski. Joanna Lamparska, badaczka tajemnic Dolnego Śląska, zwraca uwagę, że większość historii na temat Złotego Pociągu opiera się na relacjach z drugiej ręki i miejskich legendach. – To bardziej mit niż fakt historyczny – przypominała już w 2015 roku. Warto też pamiętać, że wspominana przez poszukiwaczy radiestezja jest uważana za pseudonaukę. Grupa „Złoty Pociąg 2025” nie zamierza się poddawać. Eksploratorzy zapowiadają opublikowanie dokumentacji, gdy „przyjdzie na to czas”. Na razie kontynuują promocję projektu w mediach społecznościowych pomimo krytyków zarzucających im brak przejrzystości czy rzetelnych danych. Część internautów uważa również, że komunikaty eksploratorów są podawane w przesadnie emocjonalnym tonie. Nie zanosi się jednak na to, żeby brak twardych dowodów osłabił legendę Złotego Pociągu. Niezależnie od tego, czy pod Wałbrzychem faktycznie spoczywa pancerny skład pełen kosztowności, zainteresowanie tematem przyciąga turystów i badaczy. Na razie ten fenomen można uznać za niematerialną atrakcję już i tak zjawiskowego Dolnego Śląska. Źródło: Wałbrzych dla Was Nasz autor Mateusz Łysiak Dziennikarz podróżniczy, rowerzysta, górołaz. Poza szlakiem amator kuchni włoskiej, popkultury i języka hiszpańskiego.
Największa kapsuła czasu na świecie zostanie otwarta. Co w niej ukryto?
Motocykl, samochód, listy i… bikini. To tylko niektóre z tysięcy przedmiotów, które miały przetrwać pół wieku. Czy największa kapsuła czasu rzeczywiście skrywa skarby?
Spis treści: Największe kapsuła czasu na świecie Co znajduje się w środku? Stany Zjednoczone słyną poniekąd z tego, że wszystko mają największe (w szczególności w Teksasie), to tyczy się nie tylko burgerów czy samochodów, ale też kapsuł czasu. W Seward (stan Nebraska) ma znajdować się największy tego typu obiekt na świecie. To ważący 45 ton betonowy skarbiec. W środku znajdują się tysiące przedmiotów z lat 70. Kapsuła ma zostać otwarta 4 lipca 2025 roku, a więc równo 50 lat po jej zamknięciu. Kapsułę wybudował Harold Keith Davisson, miejscowy sklepikarz. Jak podkreśla jego córka, Trish Johnson, pragnął, by jego wnuki „wiedziały, jak wyglądało jego życie w 1975 roku”. Największe kapsuła czasu na świecie Przypomnijmy, że kapsuła czasu to pojemnik – fizyczny lub cyfrowy – który służy do przechowywania wybranych przedmiotów, dokumentów i zapisów z myślą o przyszłych pokoleniach. Dzieło Amerykanina spełnia więc swoje założenie. I choć zostało wpisane do Księgi Rekordów Guinnessa jako „największa kapsuła czasu świata”, tytuł nadal wzbudza kontrowersje. Władze Uniwersytetu Oglethorpe zakwestionowały rekord, twierdząc, że uczelniana krypta jest większa. Davisson nie pozostał dłużny i odpowiedział, stawiając kolejną, jeszcze większą kapsułę w formie betonowej piramidy, na szczycie pierwotnego skarbca. Ostatecznie Guinness wycofał się z przyznawania tytułu „największej kapsuły czasu”, ale kapsuła Davissona nadal uchodzi za największy tego typu obiekt na świecie. Jest ich oczywiście znacznie więcej. Wśród najbardziej znanych kapsuł czasu najczęściej są wymieniane: Krypta Cywilizacji na Uniwersytecie Oglethorpe w stanie Atlanta. Została zamknięta w 1940 roku i ma zostać otwarta dopiero w 8113 roku. Westinghouse Time Capsules, zakopane podczas Wystawy Światowej w Nowym Jorku w 1939 i 1965 roku. Mają zostać otwarte w 6939 roku. Kapsuły czasu NASA, m.in. Złote Płyty Voyager z 1977 roku – wysłane poza Układ Słoneczny jako przesłanie ludzkości do cywilizacji pozaziemskich. Co znajduje się w środku? Według rodziny Davissona i dokumentacji z lat 70., w kapsule znajduje się ponad 5000 przedmiotów. Są to zarówno codzienne akcesoria (bikini czy męskie kąpielówki), jak i pełnowymiarowy motocykl i nowiutki wówczas Chevrolet Vega. W zeszłym roku podczas tzw. próby generalnej otwarto górną część piramidy. Po sześciu godzinach kruszenia betonu ekipa natrafiła na listy i Toyotę Corollę z lat 70. zachowaną w zaskakująco dobrym stanie. Właściwa, oryginalna kapsuła nie została jeszcze otwarta. Wiadomo jedynie, że dostęp do niej może wymagać dalszego wyburzania struktury. Davisson przewidział to przed swoją śmiercią w 1999 roku. Uprzedził bliskich, że może być konieczne mechaniczne usunięcie części konstrukcji. Niektórzy spekulowali, że kapsuła została zapełniona niesprzedanym towarem ze sklepu Davissona, ale jego córka stanowczo temu zaprzecza. Otwarcie kapsuły czasu w Seward zaplanowano na 4 lipca. To Dzień Niepodległości Stanów Zjednoczonych. Przewiduje się, że wydarzenie przyciągnie historyków, miłośników retro oraz media z całego świata. Źródło: IFL Science Nasz autor Mateusz Łysiak Dziennikarz podróżniczy, rowerzysta, górołaz. Poza szlakiem amator kuchni włoskiej, popkultury i języka hiszpańskiego.
Czeka cię przeprowadzka? Matematycy rozwiązali dla ciebie 60-letni problem przesunięcia sofy
Ta zagadka czekała na rozwiązanie od lat 60. poprzedniego wieku. Dotyczy kwestii, która trapiła większość z nas przynajmniej raz w życiu. Czy kanapa, którą trzeba wnieść np. na trzecie piętro, zmieści się na zakręcie schodów? Problem, opisany matematycznie, najprawdopodobniej został właśnie wyjaśniony.
Spis treści: Kto wymyślił problem przesunięcia sofy? Największa sofa z problemu Mosera Nowy dowód opracowany w Korei Matematyka bywa uważana za dziedzinę naukową mocno oderwaną od rzeczywistości. Niekiedy jednak jest wprost przeciwnie. Czy sformułowanie – problem przesunięcia sofy – nie brzmi znajomo? To matematyczna zagadka, która jak najbardziej odnosi się do naszego codziennego życia. Wyobraźmy sobie, że jesteśmy na korytarzu w bloku. Jego szerokość wynosi metr. By dotrzeć do drzwi mieszkania, musimy minąć zakręt, ustawiony dokładnie pod kątem prostym. Zastanawiamy się właśnie nad zakupem nowej sofy i chcemy, by była jak największa. Pytanie brzmi: w jakim kształcie musi być sofa, by udało nam się z nią zmieścić na zakręcie korytarza? Kto wymyślił problem przesunięcia sofy? Problem musiał dręczyć wiele osób, przynajmniej od kiedy zaczęto budować bloki z długimi i pokręconymi korytarzami. Po raz pierwszy został formalnie opisany w 1966 roku. Wymyślił go Leo Moser, kanadyjski naukowiec, który urodził się w Wiedniu. Zagadka okazała się dla matematyków atrakcyjna – już dwa lata później pierwszą propozycję jej rozwiązania podał Brytyjczyk John Hammersley. Przede wszystkim Hammersley opisał optymalny kształt sofy. By dała się przesunąć przez korytarz i równocześnie była jak największa, powinna przypominać półkulę z prostym tyłem i półkolistym wycięciem na nogi. Taki kształt najbardziej odpowiada słuchawce analogowego telefonu. Naturalnie jest to rozwiązanie matematyczne, a nie ergonomiczne. Sofę w takim kształcie dałoby się przysunąć do ściany, jednak gdyby usiadło na niej kilka osób, stukałyby się nogami. Największa sofa z problemu Mosera Hammersley policzył również, jak duża mogłaby być jego sofa. Przyjmując, że szerokość korytarza to jedna jednostka (np. jeden metr), sofa Hammersleya miałaby powierzchnię 2,2074. Konkretnie było to tzw. największe z dolnych ograniczeń dla zbioru rozwiązań tego problemu. Ćwierć wieku później domowym umeblowaniem w ujęciu matematycznym zajął się Joseph Gerver z Rutgers University. Gerver popracował nieco nad kształtem sofy, wprowadzając subtelne zmiany. Zaokrąglił np. wewnętrzne rogi „mebla” i wyznaczył kilkanaście obszarów zaokrąglonych na różne sposoby. Wyliczył, że maksymalna powierzchnia sofy wynosiłaby 2,2195. Ten wynik uznawano za najlepsze na razie rozwiązanie problemu Mosera. Nowy dowód opracowany w Korei Ale czy faktycznie jest to najlepsze rozwiązanie? Na to pytanie odpowiedział właśnie Jineon Baek z koreańskiego Yonsei University. Odpowiedź dla kształtu Gervera jest pozytywna, ma sto stron i została opublikowana na serwisie preprintów naukowych arXiv.org. Czy to zamyka problem? Niekoniecznie. Dowód Beaka zostanie teraz skrupulatnie zbadany przez innych matematyków, którzy będą szukać w nim uchybień. Poza tym, nawiasem mówiąc, kanapa w kształcie słuchawki telefonu to rozwiązanie zaledwie jednej z odmian problemu Mosera. Co by było, gdy na naszym korytarzu, po pierwszym zakręcie w prawo, pojawił się kolejny, w lewo? Wówczas optymalna sofa wyglądałaby zupełnie inaczej. Jak? Odpowiedź dał Dan Romik – jego „kanapa” wygląda jak poniżej. Źródła: phys.org, ScienceAlert Nasza autorka Magdalena Salik Dziennikarka i pisarka, przez wiele lat sekretarz redakcji i zastępczyni redaktora naczelnego magazynu „Focus". Wcześniej redaktorka działu naukowego „Dziennika. Polska, Europa, Świat”. Autorka powieści z gatunku fantastyki naukowej, ostatnio wydała „Płomień” i „Wściek”. Więcej: magdalenasalik.wordpress.com
Archeolodzy odnaleźli olbrzymi, prawie 2-metrowy gliniany garnek. Jego zastosowanie pozostaje zagadką
W Kirgistanie odkryto starożytne naczynie, które przypominało olbrzymi garnek. Dziwaczny zabytek miał ok. 1,75 m wysokości i mógł powstać ponad 2500 lat temu.
W tym artykule: Olbrzymie naczynie przypominające słoik odkryte w Kirgistanie Artefakt może pochodzić z mało znanej kultury z epoki żelaza „Odkrycie jest świadectwem długiej historii Kirgistanu” W mieście Uzgen, na południu Kirgistanu w Kotlinie Fergańskiej, naukowcy z Narodowej Akademii Nauk Republiki Kirgiskiej prowadzili wykopaliska archeologiczne. Badania rozpoczęły się w drugiej połowie lutego. Po niespełna 10 dniach prac badacze natknęli się na wyjątkowe znalezisko. Odnaleźli olbrzymie gliniane naczynie, które przypominało słój, garnek lub urnę. Olbrzymie naczynie przypominające słoik odkryte w Kirgistanie Nienaturalnie wielki artefakt miał ok. 1,75 metra wysokości. Znajdował się ponad 2 metry pod ziemią. Datowanie radiowęglowe wykazało, że pochodzi z okresu pomiędzy VII a IV wiekiem p.n.e. Archeolodzy wydobyli naczynie i przetransportowali je do Muzeum Archeologicznego w Uzgen. W oświadczeniu napisali, że było w niemal nienaruszonym stanie. – Po dokładnym oczyszczeniu tego niesamowitego artefaktu czeka nas teraz dalsze badanie w ramach naszego projektu. W przeszłości odkryliśmy już fragmenty podobnych naczyń glinianych, które wskazują na kulturę Shoro-Bashat. To świadczy o bogatym historycznym dziedzictwie regionu – powiedział Turarbek Abdyrahmanov, kirgiski archeolog i kierownik wykopalisk. Artefakt może pochodzić z mało znanej kultury z epoki żelaza Uzgen wspomniane było już w chińskich kronikach z II wieku p.n.e. Jednak jego wcześniejsza historia jest dużo mniej znana. Archeolog wyjaśnił, że miała znajdować się tu starożytna osada ludu, który prowadził tryb życia częściowo koczowniczy. Abdyrahmanov podkreślił, że region należał również do strefy wczesnych kontaktów Jedwabnego Szlaku. Główny okres rozwoju siedliska przypadał na IV–I wiek p.n.e. Wybierasz się do Kirgistanu? Sprawdź, co warto wiedzieć przed podróżą Kirgistan to, zdaniem redakcji National Geographic Traveler, podróżniczy hit! O kulturze Shoro-Bashat wiadomo niewiele. Archeolodzy twierdzą, że jej centrum znajdowało się między Uzgen a Jalal-Abad. Siedlisko zajmowało obszar ok. 70 hektarów i było otoczone 3-kilometrowym wałem obronnym. W przeszłości zidentyfikowano tu miejsce kultu i praktyk religijnych, a także cytadelę o wymiarach 250 na 300 metrów. „Odkrycie jest świadectwem długiej historii Kirgistanu” – Kultura Shoro-Bashat prawdopodobnie rozwijała się równolegle z kulturami koczowniczymi Kairakkum i Eilatan, które datowane są na XI–III w. p.n.e., a także z kulturą osiadłą Chust. Uważamy, że kultura Shoro-Bashat była osiadłą kulturą rolniczą – twierdzi Mars Boranbaev, archeolog i współautor odkrycia. Miejsce wykopalisk zlokalizowane jest w pobliżu rejonu Kyzyl-Oktiabr, gdzie trwają prace nad projektem obwodnicy. – To region, który cechuje naprawdę duży potencjał historyczny. Wzmożone badania archeologiczne prowadzono w nadziei znalezienia większej liczby starożytnych artefaktów – komentował Abdyrahmanov. – Mamy nadzieję, że kolejne odkrycia rzucą nowe światło na mało znaną historię tego obszaru – dodał archeolog. – Gliniane naczynie jest świadectwem starożytnych kultur, które niegdyś rozwijały się na kirgiskich ziemiach. To dowód na to, że nasza historia jest fascynująca i wciąż pełna tajemnic – podsumował. Przyszłe badania mają wyjaśnić, do czego służył ten enigmatyczny artefakt. Źródło: <a href="https://www.thearchaeologist.org/blog/a-significant-ancient-large-clay-pot-was-unearthed-undamaged-near-an-ongoing-road-construction-site-in-uzgen#:~:text=MAIN%20PAGE-,A%20significant%20ancient%20large%20clay%20pot%20was%20unearthed%20undamaged%20near,road%20construction%20site%20in%20Uzgen.&text=During%20recent%20archaeological%20excavations%20in,impressive%20height%20of%201.75%20meters." rel="nofollow noopener" target="_blank">The Archeologist. Nasz ekspert Jakub Rybski Dziennikarz, miłośnik kina niezależnego, literatury, ramenu, gier wideo i dobrego rocka. Wcześniej związany z telewizją TVN24 i Canal +. Zawodowo nie boi się podejmować żadnego tematu, prywatnie bardzo zainteresowany polityką. Autor bloga na Instagramie "Mini Podróże".
Tych zagadkowych skamieniałości sprzed pół miliarda lat nie pozostawił żywy organizm. Co to może być?
Sto lat temu w południowo-wschodniej części Stanów Zjednoczonych natrafiono na nietypowe skamieniałości. Długo uważano, że to prehistoryczne gąbki. Jednak teraz pojawiły się dowody wskazujące, że tych śladów nie pozostawił żaden żywy organizm.
W tym artykule: Czy to są żywe organizmy? Jak badano nietypowe skamieniałości Jak powstały skamieniałości z Georgii? To nie są skamieniałości żywych organizmów Wyglądają jak napuchnięte gwiazdy zrobione z kamienia. Albo dobrze wypieczone bułki, którym piekarz próbował nadać oryginalny kształt. Albo trójwymiarowe skamieniałości rozgwiazd z wyjątkowo grubymi ramionami. Opisane wyżej twory odkryto pod koniec XIX wieku w amerykańskim stanie Georgia. W skałach tworzących Formację Conasauga natknął się na nie Charles Walcott. Paleontolog uznał, że ma do czynienia ze skamieniałymi parzydełkowcami. Później wysuwano inne hipotezy. Dziwne kamienne odciski z Georgii miały być prehistorycznymi robakami. Albo najstarszymi rozgwiazdami. Albo meduzami. Ostatecznie nadano im nazwę Brooksella alternata i uznano za skamieniałe gąbki z kambru. Czyli sprzed około 500 mln lat. Czy to są żywe organizmy? Nie wszyscy zgadzali się jednak z tym wyjaśnieniem. Pojawiła się teoria, że dziwne odciski to gazowe bąble uwięzione w skałach. To było pierwsze wytłumaczenie zakładające, że Brooksella alternata nie mają nic wspólnego z żywymi organizmami. Teraz pojawiła się druga taka hipoteza. W czasopiśmie naukowym „PeerJ” ukazał się artykuł grupy naukowców z Uniwersytetu Georgii. Pod kierunkiem paleontolożki Sally Walker przeprowadzili oni szczegółowe badania skamieniałości Brooksella alternata z Formacji Conasauga. Uczeni doszli do wniosku, że mają do czynienia nie z pozostałościami życia kambryjskiego, ale z czymś zupełnie innym. Jak badano nietypowe skamieniałości – Brooksella alternata zaintrygowały mnie z powodu swojego kształtu. W przeciwieństwie do większości skamieniałości, wyglądały jak trójwymiarowe spuchnięte ciasto – opowiada Sally Walker. Tymczasem organizmy takie jak gąbki po milionach lat pozostawiają po sobie ślady całkowicie płaskie. – Tak jakby ktoś przejechał je na drodze – dodaje naukowczyni. By wyjaśnić zagadkę, naukowcy wykonali obrazowanie 3D potencjalnych gąbek i przeprowadzili ich analizę chemiczną. Tomografia komputerowa i mikrotomografia komputerowa „nie dostarczyły żadnych dowodów, że Brooksella alternata to gąbki” – napisali badacze w swoim artykule. Jak powstały skamieniałości z Georgii? Wcześniej przypuszczano, że w Formacji Conasauga znaleziono gąbki szklane (zwane też gąbkami sześciopromiennymi). To gromada morskich zwierząt mogących przybierać różne kształty: kielichów, drzew, dzbanów czy właśnie gwiazd. Ich spikule – czyli igły tworzące szkielet – są krzemionkowe. Jednak szczegółowe porównanie z nimi Brooksella alternata wykazało istnienie wielu poważnych różnic. – Odkryliśmy, że Brooksella alternata nie mają cech charakterystycznych gąbek szklanych – wyjaśniają badacze w swojej pracy. – Brakowało im zwłaszcza opalizujących spikul, z których zbudowane jest ciało tych gąbek – dodali. To nie koniec różnic. Skamieniałości miały coś, co wyglądało jak otwór gębowy – jednak jego ułożenie sugerowało, że znajdował się na spodzie ciała. Dla gąbek nie miałoby to sensu. Ich ciało budową przypomina bowiem worek z otworem na górze. Takie położenie otworu gębowego sugeruje, że Brooksella alternata bliżej było do rozgwiazd. Jednak najstarszy znany przodek dzisiejszych rozgwiazd pojawił się na Ziemi ok. 480 mln lat temu. A więc już po powstaniu skamieniałości z Georgii. To nie są skamieniałości żywych organizmów Czy więc są Brooksella alternata? Zdaniem badaczy to nietypowe konkrecje krzemowe. Konkrecje to charakterystyczne skupiska albo agregaty minerałów. Powstają, gdy minerały stopniowo przyrastają wokół jakiegoś dającego im początek obiektu. Zazwyczaj są kuliste i składają się z widocznych warstw. Różnią się nieco budową chemiczną od skał osadowych, wewnątrz których się tworzą. Fantastyczny świat mieszkańców głębin. Czy przetrwa? Tysiące upartych lokatorów zamieszkuje kamienistą nieruchomość w wąskim pasie wybrzeża nazywanym wattem. Zdaniem badaczy coś, co nazwano Brooksella alternata, ma wszystkie właściwości konkrecji. Różnią się od nich tylko charakterystycznymi płatami, czyli szerokimi ramionami wyglądającymi jak odnóża organizmów żywych. Możliwe jest jednak, że jakieś szczególne cechy występujące na miejscu sprawiły, że powstały tam tak nietypowe konkrecje. Na Marsie np. odkryto bogate w krzem skaliste „kwiaty”. Na Ziemi zaś uderzenie pioruna może stopić piasek kwarcowy i utworzyć fulguryt. To twór przypominający rozgałęziony korzeń, zbudowany ze szkliwa krzemionkowego. Zagadką pozostaje, jak powstały Brooksella alternata. I dlaczego wszystkie te nietypowe konkrecje krzemu powstały tylko w jednym miejscu na świecie? Źródła: ScienceAlert, PeerJ. Nasz ekspert Magdalena Salik Dziennikarka naukowa i pisarka, przez wiele lat sekretarz redakcji i zastępczyni redaktora naczelnego magazynu „Focus". Wcześniej redaktorka działu naukowego „Dziennika. Polska, Europa, Świat”. Pasjami czyta i pisze, miłośniczka literatury popularnonaukowej i komputerowych gier RPG. Więcej: magdalenasalik.wordpress.com
Największe tajemnice świata. Ich odkrycie mogłoby zmienić bieg historii
Naukowcy od lat próbują rozwiązać największe tajemnice świata. Odkrycie niewyjaśnionych zjawisk i zagadek ludzkości mogłoby rzucić nowe światło na współczesną naukę, a nawet zmienić bieg historii. Co ciekawe, w przypadku niektórych tajemnic, uczeni są zaledwie o krok od prawdy.
W tym artykule: Gdzie znajduje się grobowiec Kleopatry? Kto zbudował Arkę Przymierza? Co się stało z Arką Przymierza? Czy wiadomo, kim był Kuba Rozpruwacz? Czy Atlantyda naprawdę istniała? Gdzie znajduje się Atlantyda? Kim tak naprawdę był Jezus Chrystus? Jak wyglądał Jezus? Naukowcy od lat próbują rozwikłać największe tajemnice świata. Bardzo często okazuje się, że nie jest to łatwe zadanie, a niekiedy wręcz niewykonalne. Dlaczego? Z powodu braku rzetelnych dowodów. Czasem jednak nawet, gdy istnieją, zdarza się, że są na tyle zniszczone, że wielu historyków i archeologów podważa ich autentyczność. Co więcej, naukowcy potrafią spierać się o pewne fakty i niuanse, ponieważ nie wszystkie odkrycia i badania są jednoznaczne. W przypadku namnażających się niewiadomych historia potrafi przerodzić się w legendę, a legenda w mit. Czy uda nam się kiedyś odkryć, chociaż część największych zagadek świata, które nurtują ludzkość od wieków? Gdzie znajduje się grobowiec Kleopatry? Kleopatra VII Filopator, ostatnia królowa hellenistycznego Egiptu. Historycy uważają, że popełniła samobójstwo 12 sierpnia 30 r. p.n.e. po tym, gdy okazało się, że nie zdoła zachować niezależności królestwa i nie zapewni swoim dzieciom władzy. Druga teorii głosi, że zamordował ją zabójca, który otrzymał zlecenie od Oktawiana Augusta, pierwszego cesarza rzymskiego. Kronikarze twierdzą, że została pochowana zaraz po śmierci, wraz ze swoim kochankiem Markiem Antoniuszem. Gdzie znajduje się grobowiec Kleopatry? Archeolodzy na tropie miejsca spoczynku egipskiej królowej „Nigdzie na świecie nie znajdziecie grobu, który by chował równie sławną parę” – pisał William Szekspir, nie przypuszczając, że cztery wieki później grobowiec Kleopatry i Marka ... Plutarch pisał, że grobowiec znajdował się w pobliżu świątyni bogini egipskiej Izydy. Według pisarza, był to piękny pomnik, w którego wnętrzu znajdowały się skarby wykonane ze złota, srebra, szmaragdów i kości słoniowej. W 2010 roku rozpoczęto wykopaliska w miejscu znanym jako Taposiris Magna. Znajduje się tam kilka grobowców z czasów, kiedy Egiptem rządziła Kleopatra. Znaleziono wówczas kolekcję monet wybitych podczas rządów ostatniej królowej Egiptu, ale żadnych śladów obecności monarchini. Archeologowie twierdzą, że grób może znajdować się w pobliżu starożytnej Aleksandrii. Ruiny tego miasta są obecnie ukryte pod wodą. Według naukowców nawet jeśli grobowiec przetrwał do dziś, może być już splądrowany i trudny do identyfikacji. Kto zbudował Arkę Przymierza? Arka Przymierza to biblijna ozdobna skrzynia, w której miały zostać tablice z Dekalogiem. Według Starego Testamentu Mojżesz miał je otrzymać od Boga. Według tradycji żydowskiej – oprócz przykazań – wewnątrz Arki znajdowały się laska Aarona i dzban z manną. Artefakt miał 140 cm długości na 80 cm szerokości i 80 cm wysokości. Wykonano ją ze złota. Jednak wszystko, co niej wiemy, pochodzi z Biblii. Według hebrajskiej wersji, do momentu wybudowania Pierwszej Salomona arka miała być przewożona na specjalnym wozie w trakcie kampanii wojskowych Izraelitów. Żydzi wierzyli bowiem, że ktokolwiek posiada Arkę, ten jest niezwyciężony. Co się stało z Arką Przymierza? Po zdobyciu Jerozolimy przez króla Dawida, artefakt został sprowadzony i przechowywany przez kolejne lata w mieście. W 586 r. p.n.e. babilońska armia, którą dowodził król Nabuchodonozor II, podbiła Świętą Ziemię Izraelitów. W trakcie najazdu zburzono Pierwszą Świątynie, Arka zaginęła. Dalsze jej losy są nieznane. Wedle starożytnych źródeł, Arka została ukryta lub wywieziona do Babilonu. Inna teoria mówi o tym, że podczas plądrowania miasta została zniszczona. Wokół tego świętego przedmiotu dla Chrześcijan i Żydów narosło wiele legend. Jedna z nich głosi, że objawi się znowu wówczas, gdy na Ziemi objawi się prawdziwy Mesjasz. W ciągu ostatnich kilkudziesięciu lat badań, naukowcy wpadli na kilka tropów, które wskazywałyby potencjalne miejsce ukrycia Arki. To m.in. francuskie Chartres, Rzym, Jerozolima, Tanis w Egipcie, Aksum i Lalibela w Etiopii oraz Harare w Zimbabwe. Do tych miast prowadzi kilka poszlak, które czasem bywają wątpliwe. Do tej pory jednak nikomu nie udało się odnaleźć Arki Przymierza. Czy wiadomo, kim był Kuba Rozpruwacz? Kuba Rozpruwacz (ang. Jack the Ripper) to seryjny morderca, który w 1888 roku miał zamordować co najmniej pięć kobiet w okolicach londyńskiej dzielnicy Whitechapel. Chodziło o: Mary Ann Nichols, Annie Chapman, Elizabeth Stride, Mary Jane Kelly i Catharine Eddowes. W tamtych latach opinię publiczną szczególnie poruszyła brutalność zabójstw. Ofiary miały głęboko podcięte gardła, urazy w okolicach jamy brzusznej oraz narządów płciowych. Ponadto Kuba Rozpruwacz miał usuwać organy wewnętrzne kobietom. Kryminalista sam nadał sobie taki przydomek, podpisując się w ten sposób w listach, które zostawiał prasie i policji. W jednym z nich znajdował się fragment ludzkiej nerki. Jego ofiarami padały zazwyczaj prostytutki. Śledztwo, które trwało przez wiele miesięcy nie przyniosło odpowiedzi na pytanie, kim był morderca kobiet. Tajemnicze monety odnalezione ponad 300 lat temu przedstawiają zapomnianego rzymskiego cesarza Rzymskie monety, które w XVIII wieku zostały odnalezione w Transylwanii, przez lata były uważane za fałszywki. Najnowsze badania wykazały, że są oryginalne i przedstawiają wizerunek zapomn... W toku postępowania wyłoniono wielu podejrzanych, ale większość z nich cechowała się zupełnie innym modus operandi niż ten, wyrządzony tzw. „Kanonicznej piątce” zabitych dziewcząt. W 2014 roku miała miejsce premiera książki Russela Edwardsa, który uznał, że udało mu się w końcu odkryć tożsamość przestępcy. Według niego był nim Aaron Kośmiński, żyd polskiego pochodzenia, który pracował jako fryzjer. Detektyw poświęcił 14 lat swojego życia, aby zbadać tę historię. Edwards miał zbadać ślady krwi znalezione na szalu należącym do Catharine Eddowes. Badacz porównał je z krewnymi Kośmińskiego i na tej podstawie obwinił emigranta z naszego kraju. Wielu ekspertów wątpi jednak w prawdziwość wersji Russela Edwardsa, a Rozpruwacz wciąż pozostaje anonimowy. Czy Atlantyda naprawdę istniała? Pierwsza wzmianka o Atlantydzie pochodzi mniej więcej z IV wieku p.n.e. Opisał je starożytny filozof Platon w jednej ze swoich książek. Miała być to kraina, która znajdowała się na Oceanie Atlantyckim. W czasach prehistorycznych miała rzekomo podbić znaczną część Europy i Afryki. Mityczna Atlantyda miała dążyć do dalszej ekspansji, ale ich zakusy zostały powstrzymane przez przodków Ateńczyków. Czy znaleźliśmy Atlantydę w Hiszpanii? Hipoteza jest naprawdę ciekawa Odkąd pisał o niej Platon wciąż jej poszukujemy. Ślady prowadzą do Hiszpanii. Czy w końcu uda się ją odnaleźć? Platon pisał, że kontynent był bogaty w cenne surowce oraz, że rozwinął się tam zaawansowany ustrój polityczny. Pierwszym władcą krainy miał być król Atlas. Atlantyda ostatecznie uległa zniszczeniu ok. 9600 r. p.n.e. przez silne trzęsienia ziemi i ostatecznie została zatopiona. Gdzie znajduje się Atlantyda? Archeologowie, którzy prowadzili wykopaliska na Krecie, odnaleźli ślady nieznanej kultury Minojskiej. Wielu badaczy twierdzi, że mogli być oni inspiracją dla tej historii. To właśnie na tej greckiej wyspie miała znajdować się Atlantyda. Minojczycy zostali w końcu pokonani lub włączeni do grupy ludzi z kultury Mykeńskiej, którzy zamieszkiwali Grecję kontynentalną. Wielu naukowców podaje w wątpliwość jednak pismo Platona, uznając, że mógł być to jedynie symbol i manifest jego poglądów politycznych. Debata o „Podwodnym Lądzie” prawdopodobnie nigdy nie zostanie rozstrzygnięta, a historia pozostanie mitem. Kim tak naprawdę był Jezus Chrystus? Wyznawcy chrześcijaństwa uważają, że Jezus Chrystus jest Bogiem. Z koeli w Koranie, świętej księdze muzułmanów, ta postać pojawia się wyłącznie jako prorok. Żydzi przyznają, że istniał, ale zaprzeczają, że był prawdziwym Mesjaszem. W przeciwieństwie do islamu, nie uznają go nawet za proroka. Jedna z teorii głosi, że Jezus pomiędzy 13 a 29 rokiem życia podróżował po Indiach i uczył się duchowości od buddyjskich mnichów. Jednak ten okres życia tego człowieka, jest jedną z największych tajemnic w historii. Najwcześniejsze zachowane przekazy dotyczące Chrystusa pochodzą z II wieku, czyli ok. 100 lat po jego śmierci. Kilka lat temu świat obiegła informacja o tym, że dom z I wieku w Nazarecie, był faktycznie domem Jezusa, w którym ten spędził dzieciństwo wraz z Marią i Józefem. Czy tak było naprawdę, tego nie wiadomo do dziś. Wizerunek syna Bożego jest również przedmiotem sporu historyków. Jak wyglądał Jezus? W kulturze dominują obrazy, które są dziełami różnych artystów. Najważniejszym źródłem naukowym, który może wskazywać na to, jak wyglądał Jezus, jest Całun Turyński. To lniane płótno, które zawiera obraz dwustronnego odwzorowania postaci ludzkiej. Według chrześcijańskiej tradycji miał w nie zostać zawinięty po zdjęciu z krzyża. Nie wiadomo jednak na pewno, czy całun jest prawdziwy. W 1934 roku świętej Faustynie miał objawić się Chrystus. Ta poleciła Eugeniuszowi Kazimirowskiemu namalowanie wizerunku, który znany jest dziś jako Obraz Jezusa Miłosiernego. To jeden z najpopularniejszych portretów pierworodnego Maryi. Kilka lat temu grupa angielskich badaczy opracowała najbardziej realistyczny wizerunek Jezusa. Na jej czele stanął Richard Neave, specjalista w rekonstrukcji twarzy służących do procesów sądowych. Okazało się, że znacznie różnił się od tego, który znamy z europejskich malowideł. Na podstawie źródeł archeologicznych i historycznych odwzorowali człowieka, który najbardziej mógł przypominać typowego Galilejczyka i Żyda, który żył w I wieku. Należy pamiętać, że jest to tylko rekonstrukcja i prawdopodobnie nigdy nie dowiemy się, jak Jezus Chrystus wyglądał w rzeczywistości. Nasz ekspert Jakub Rybski Dziennikarz, miłośnik kina niezależnego, literatury, ramenu, gier wideo i dobrego rocka. Wcześniej związany z telewizją TVN24 i Canal +. Zawodowo nie boi się podejmować żadnego tematu, prywatnie bardzo zainteresowany polityką. Autor bloga na Instagramie "Mini Podróże".
Tajemnica Roanoke. Co się stało w "zaginionej kolonii"?
W 1587 roku ponad stu angielskich osadników przybyło na wyspę Roanoke, u wybrzeży dzisiejszej Karoliny Północnej. 3 lata później ślad po nich zaginął…
W tym artykule: Do trzech razy sztuka Tajemnicze zniknięcie Co wiemy po ponad 400 latach? To jedno z najbardziej tajemniczych i niewyjaśnionych wydarzeń z historii Ameryki Północnej. Do dzisiaj historycy głowią się, co właściwie wydarzyło się z osadnikami, którzy przypłynęli z Anglii, aby zamieszkać na odkrytej kilka lat wcześniej wyspie. Dochodzenie w tej sprawie trwa od ponad 400 lat i do tej pory nikt nie znalazł jednoznacznej odpowiedzi. Do trzech razy sztuka Pierwsza angielska ekspedycja w okolice Roanoke odbyła się w lipcu 1584 roku. Prowadzona przez kapitanów Philipa Amadasa i Arthura Barlowe’a, a finansowana przez sir Waltera Raleigha, grupa dotarła do łańcucha mierzejowych wysepek, leżących na pograniczu dzisiejszych stanów Wirginia i Karolina Północna. Rozpoczęto eksplorację tamtejszych terenów. W trakcie wyprawy podróżnicy odnaleźli wyspę Roanoke, która wydała im się idealnym i bezpiecznym miejscem, aby założyć tam pierwszą angielską osadę w Nowym Świecie. Kolonizatorzy spotkali wówczas pierwszy raz miejscowych Indian - Sekotan i Kroatan. Nawiązali z nimi przyjazne stosunki, a dwóch z nich zabrali do Anglii, aby zdać raport z wyprawy. W Londynie spotkali się z sir Raleighem i zostali przedstawieni na dworze. Dzięki temu udało się zebrać potrzebne fundusze do sfinansowania pierwszej angielskiej kolonii. Miała to być również przystań dla korsarzy, którzy walczyli z Hiszpanami. W kwietniu 1585 roku flota statków dowodzona przez Richarda Grenville’a, na pokładzie, których znajdowało się ok. 600 osób, wyruszyła w kierunku Roanoke. Podczas rejsu, podczas którego nie obyło się od perturbacji, stracono spory zapas żywności. W związku z tym Grenville zdecydował, że na wyspie pozostanie tylko stu osadników, a gubernatorem zostanie Ralph Lane. W 1858 r. został położony pierwszy transatlantycki kabel telegraficzny. Miesiąc później przestał działać 16 sierpnia 1858 roku 98 słów zmieniło oblicze światowej komunikacji. Tego dnia brytyjska królowa Wiktoria napisała telegram zaadresowany do prezydenta Stanów Zjednoczonych Jamesa Buchanana.... Tak pod jego wodzą, kolonizatorzy wznieśli na Roanoke niewielki fort i kontynuowali eksplorację wybrzeża. Pozostało im czekać na transport jedzenia z Anglii, z którym wrócić miał Grenville. Okazało się, że pierwszy raport z Roanoke nie był zbyt dokładny. Wyspa nie nadawała się pod uprawę ziemi, nie było tam także żadnych cennych złóż kruszców. W trakcie drugiej wyprawy kolonizatorzy poznawali się lepiej z tubylcami. Niestety szybko pojawiły się pierwsze konflikty. Posądzony o kradzież srebrnego naczynia, jeden z miejscowych stał się pretekstem, żeby osadnicy w furii spalili lokalną wioskę. Stan niepokoju narastał. Osadnicy mieli duże problemy z pozyskiwaniem pożywienia, byli bardzo nieporadni. W końcu zdecydowali się na powrót do Anglii. Wsiedli na pokład okrętów korsarza Francisa Drake’a i odpłynęli z Roanoke, a wraz z nimi marzenia o kolonii w Nowym Świecie. Przynajmniej do czasu. Co ciekawe, gdyby osadnicy poczekali jeszcze kilka dni, doczekaliby się powracającego Grenville’a. Ten widząc, że na miejscu nikogo nie ma, również odpłynął z powrotem, ale na miejscu pozostawił 15 żołnierzy. Ci później wdali się w potyczkę z Indianami i część z nich zginęła w walce, a część uciekając drogą morską z wyspy. W 1587 roku kolejna grupa osadników dobiła do wschodniego brzegu Ameryki Północnej. Początkowo ta grupa miała osiedlić rejony Chesapeake, ale kapitan odmówił popłynięcia dalej, z uwagi na płytkie wody i ryzyko ugrzęźnięcia. Dlatego znów padło na Roanoke. Tym razem miało się udać. Osadę nazwano City of Raleigh. Wśród kolonizatorów były również kobiety i dzieci. Gubernatorem został John White, który był również dowódcą tej wyprawy. Anglicy zabrali się do naprawy opuszczonego i zrujnowanego fortu i rozpoczęli budowę nowej osady. Niestety bardzo szybko okazało się, że Indianie nie zapomnieli krzywd, które wyrządzili im poprzednicy. Doszło do zabójstwa jednego z osadników, a mediatorem w konflikcie stali się sojusznicy z plemienia zamieszkującego wyspę Croatoan. Ci sami, których przedstawiciel kilka lat wcześniej popłynął do Anglii. Starania te jednak poszły na marne i co chwilę dochodziło do walk. Pogrążeni w strachu osadnicy zdecydowali się w końcu wyprowadzić z Roanoke i przenieść się nad zatokę Chesapeake. Kończące się zapasy jedzenia zmusiły ich także do decyzji o wysłaniu delegacji do Starego Świata po żywność. Wytypowano White’a, który nie był z tego powodu najszczęśliwszy. Kilka dni temu bowiem, narodziła się jego wnuczka. Gubernator ostatecznie zostawił swoją rodzinę i odpłynął 26 sierpnia 1587 roku z powrotem do Anglii. Pech chciał, że na przeszkodzie w powrocie stanęło widmo wojny Anglii z Hiszpanią. Do obrony kraju zostały oddelegowane praktycznie wszystkie angielskie statki i White mógł powrócić na Roanoke dopiero 3 lata później w 1590 roku… Tajemnicze zniknięcie Powrót okazał się dla White’a olbrzymim szokiem. Na miejscu nie zastał kompletnie nikogo. Nie znalazł również śladów walki ani jasnych wskazówek, co mogło stać się z jego rodziną i innymi osadnikami. Przy wejściu do fortu, na jednym z ociosanych słupów widniał napis CROATOAN. Natomiast w trakcie przeczesywania lasu, ekipa White natknęła się na drzewo z wyrytymi literami CRO. White ustalił z ludźmi, których zostawił 3 lata wcześniej, że w razie niebezpieczeństwa zostawią mu jakiś znak. Croatoan była to wyspa (obecnie Hatteras) oddalona o 50 mil na południe i White sądził, że właśnie tam mogli udać się osadnicy. Niestety szalejący sztorm i uszkodzenie kotwicy statku nie pozwoliły mu popłynąć w to miejsce i zmuszony był znowu wrócić do Anglii. Na kolejną wyprawę nie udało mu się już uzbierać pieniędzy… Co wiemy po ponad 400 latach? Istnieje wiele teorii na temat tego, co mogło się wtedy wydarzyć. Jedna z nich to atak rdzennych Amerykanów lub Hiszpanów, którzy w tym czasie prowadzili wojnę z Anglią. Inna teoria głosi, że wszyscy wymarli z głodu lub chorób. Istnieje również możliwość, że osadnicy zasymilowali się z tubylcami i rozproszyli się po tamtejszych okolicach. Być może kolonizatorzy podjęli szalenie ryzykowną próbę przedostania się do Anglii na własną rękę i zginęli na otwartym morzu, W toku prac archeologicznych w Karolinie Północnej badacze znaleźli wiele przedmiotów, które pochodziły z XVI wieku. Między innymi europejską ceramikę, broń, czy monety. Odkrycia te pozwoliły jednak wysnuć jeszcze więcej teorii, niż przybliżyć nas do prawdy o tajemniczej kolonii Roanoke… Nasz ekspert Jakub Rybski Dziennikarz, miłośnik kina niezależnego, literatury, ramenu, gier wideo i dobrego rocka. Wcześniej związany z telewizją TVN24 i Canal +. Zawodowo nie boi się podejmować żadnego tematu, prywatnie bardzo zainteresowany polityką. Autor bloga na Instagramie "Mini Podróże".
Niewyjaśnione zjawisko foo fighter. UFO, pioruny kuliste, a może coś innego?
Zjawisko foo fighter do dziś rozpala wyobraźnię naukowców i zwolenników teorii spiskowych. To jedna z największych zagadek XX wieku.
W tym artykule: Foo fighter, czyli nierozwiązana zagadka II wojny światowej Tajemnicza bitwa o Los Angeles Skąd taka nazwa? Próby wytłumaczenia foo fighter Fani mocniejszych brzmień z pewnością kojarzą założony przez Dave Grohla (były perkusista kultowej Nirvany) zespół Foo Fighters. Kapela zawdzięcza swoją intrygującą nazwą niewyjaśnionemu do dziś zjawisku. Chodzi o tajemnicze świetliste kule zaobserwowane przez żołnierzy, marynarzy oraz lotników alianckich podczas II wojny światowej. Foo fighter, czyli nierozwiązana zagadka II wojny światowej Historycy do dziś próbują rozwiązać zagadki z czasów II wojny światowej, a jedną z nich na pewno jest zjawisko foo fighter. Jako pierwsi niepokojące światła na niebie zaobserwowali członkowie załogi polskiego statku „SS Pułaski” podczas rejsu przez Ocean Indyjski. Marynarze informowali o „dziwnym globusie świecącym zielonkawym światłem”. Jak twierdzili, obiekt miał być wielkości połowy księżyca. W kolejnych latach wojskowi z innych krajów donosili o podobnych odkryciach. „Dwa światła pędzące z dużą prędkością, mogące szybko zmieniać kierunek” widziano między innymi nad Belgią i Holandią. O zdarzeniu poinformował Charles R. Bastien z 8 Armii Powietrznej. Jak dowiedział się podczas przesłuchania, nie tylko on widział nietypowe zjawisko. Podobne zgłoszenie odebrano od pilotów dwóch nocnych myśliwców. Niemal nigdy tajemnicze światła nie były widoczne na radarach. Świadków jednak nie brakowało. Rysunki z Nazca – największa tajemnica Peru Rysunki z Nazca układają się w w geometryczne wzory i kształty zwierząt. Na przestrzeni lat stały się inspiracją dla wielu teorii. Oto co o nich wiemy, a co pozostaje niewiadomą. Tajemnicza bitwa o Los Angeles Do największej zbiorowej obserwacji zjawiska foo fighter miało dojść w 1942 r. Wówczas 25 lutego nad Los Angeles pojawiły się niezidentyfikowane świecące obiekty. Amerykanie obawiali się japońskiego nalotu, ale po otworzeniu ognia żołnierze nie zestrzelili żadnych samolotów. Spadające odłamki pocisków uszkodziły za to kilka budynków. W tzw. bitwie o Los Angeles trzy osoby zmarły na nawał wywołany nagłą i silną paniką. Co naprawdę wydarzyło się tej nocy w Kalifornii? Tego nie wiadomo do dziś. Oficjalnie był to fałszywy alarm. Opisy świadków wskazują na to, że nad Los Angeles mogło pojawić się foo fighter. Skąd taka nazwa? Nazwa zjawiska słusznie wzbudza zainteresowanie. W języku angielskim nie ma bowiem słowa „foo”. Zostało one spopularyzowane w latach 40. XX wieku za sprawą komiksu „Smokey Stover”. Tytułowy główny bohater często powtarzał zdanie „where there's foo, there's fire". Sam autor komiksów – Bill Hollman – tłumaczył po latach, że zapożyczył nic nieznaczący zwrot z chińskiej figurki. Zwrot foo fighter w kontekście niewyjaśnionych znaków świetlnych na niebie został z kolei użyty po raz pierwszy przez operatora radaru Donalda J. Meiersa w listopadzie 1944 r. Opuszczone wsie – jedna z najciekawszych atrakcji Puszczy Kampinoskiej Puszcza Kampinoska kusi przez cały rok nie tylko przyrodą, ale również bogatą historią. Co warto zobaczyć w podwarszawskich lasach? Próby wytłumaczenia foo fighter Po czym wiadomo, że konkretne doniesienia z lat 40. ubiegłego wieku dotyczyły właśnie foo fighter? Z relacji świadków wyłaniają się pewne stałe fakty. Przede wszystkim świetliste kule zawsze występowały w grupach, nigdy pojedynczo – to wyklucza tłumaczenie, jakoby były piorunami kulistymi. Światła towarzyszyły samolotom przez dłuższy czas, po czym nagle zmieniały kierunek. Tylko jedna osoba twierdzi, że słyszała odgłosy towarzyszące charakterystycznym znakom na niebie. Warto dodać, że obserwowane przedmioty różniły się od siebie kształtem i kolorem, co może wskazywać na to, że foo fighter nie jest jednorazowym wydarzeniem, a grupą podobnych zjawisk. Do dziś nie wiadomo, czym były światła obserwowane przez wojskowych podczas II wojny światowej. Na przestrzeni lat pojawiło się wiele mniej lub bardziej kontrowersyjnych teorii i wyjaśnień. Część z nich, tak jak wspomniane porównanie do piorunów kulistych, została już obalona. Specjaliści odrzucili również tezy o wystrzeliwaniu rac i ogniach świętego Elma (zjawiska optyczno-akustyczne zapowiadające burzę). Wierzący w życie pozaziemskie są przekonani, że światła pochodziły z kosmosu. Nie ma jednak dowodów na potwierdzenie tego tłumaczenia. Obecnie naukowcy i historycy skupiają się na zbadaniu teorii mówiącej o efektach zjawisk piezoelektrycznych, które mogły być następstwem powtarzających się bombardowań i ruchów tektonicznych. Źródło: „Air Space Mag”
Czy istnieje zbrodnia doskonała? Fascynujący świat kryminalistyki
Im więcej nauki w kryminalistyce tym lepiej może ona służyć sprawiedliwości.
Rankiem 23 listopada 2009 r. rowerzysta przejeżdżający obok miasta Lake Charles w stanie Luizjana znalazł zwłoki młodej kobiety leżące przy wiejskiej drodze. Ofiara miała zmasakrowaną twarz, ale oryginalny tatuaż pozwolił policji zidentyfikować ją jako 19-letnią Sierrę Bouzigard. Śledczy z Biura Szeryfa w parafii Calcasieu natychmiast zaczęli odtwarzać ostatnie godziny życia ofiary. Osoby, które jako ostatnie widziały Bouzigard, pozwoliły jej skorzystać ze swojego telefonu. Numer, pod który zadzwoniła, naprowadził policjantów na pewien trop. Napastnik zostawił po sobie cenną wskazówkę. Z tkanki znajdującej się pod paznokciami ofiary, która walcząc o życie, podrapała oprawcę, udało się pobrać próbkę DNA. Wystarczyło dopasować je do DNA sprawcy i sprawa rozwiązana. Numer, pod który dzwoniła Bouzigard, wskazał śledczym grupę pracujących na czarno robotników z Meksyku. – Załatwiliśmy nakazy pobrania próbek DNA, zamówiliśmy tłumaczy, zgłosiliśmy się do urzędu ds. imigracji – wspomina szeryf Tony Mancuso. Jednak DNA żadnego z podejrzanych nie pasowało do próbki z miejsca zbrodni. Wynik negatywny dały też poszukiwania w bazie FBI z danymi osób skazanych, zaginionych i aresztowanych. Baza ta nazywa się CODIS, czyli Combined DNA Index System. Śledczy apelowali do świadków o zgłaszanie się z każdą informacją, a rodzina Bouzigard wyznaczyła 10 tys. dol. nagrody. Mimo to sprawa utknęła w martwym punkcie. Nadzieja pojawiła się w czerwcu 2015 r., gdy Monica Quaal, specjalistka od analizy DNA zatrudniona w laboratorium współpracującym z Biurem Szeryfa, dowiedziała się o nowym sposobie wykorzystywania informacji zawartych w materiale genetycznym, który nie wymaga porównywania z próbką DNA pobraną od podejrzanego lub odnalezienia pasującej próbki w bazie danych. Korzystając z fenotypu stworzonego na podstawie DNA, sporządza się listę cech osoby, od której pochodzi próbka. Są wśród nich m.in. pochodzenie etniczne, kolor oczu i naturalnych włosów, a nawet prawdopodobne rysy twarzy. Quaal od razu pomyślała o sprawie Bouzigard, w której DNA było praktycznie jedynym śladem. Wtedy nastąpił przełom w śledztwie. Poszlaki skłoniły śledczych do przyjęcia, że zabójca jest najprawdopodobniej Latynosem – niewykluczone, że jednym z grupy Meksykanów, którzy mieli zbiec z miejsca zdarzenia po popełnieniu przestępstwa. Tymczasem osoba widoczna na portrecie przygotowanym przez laboratorium Parabon na podstawie próbki DNA miała jasną skórę i piegi. Był to szatyn o zielonych lub niebieskich oczach. Jego przodkowie pochodzili z Europy Północnej. – Musieliśmy przyznać, że przez cały ten czas zmierzaliśmy w niewłaściwym kierunku – mówi Mancuso. Nowe dowody natchnęły go jednak optymizmem. – Myślę, że w końcu uda nam się rozwiązać tę sprawę, dzięki dobrej próbce DNA i temu profilowi sprawcy – przekonuje. Fenotypowanie na podstawie materiału genetycznego to świeży nabytek w arsenale kryminalistyki i niektórzy krytycy kwestionują jego przydatność. Portrety „pamięciowe”, które powstają w ten sposób, to rezultaty analizy DNA, a nie fotografie. Wiele cech wyglądu nie ma swego odzwierciedlenia w kodzie genetycznym, więc nie można ich przewidzieć, np. tego, czy ktoś zapuścił brodę. Mimo to firma Parabon, która nadała swoim usługom nazwę Snapshot (czyli „fotka”), ma wśród klientów ponad 40 organizacji współpracujących z wymiarem sprawiedliwości. Tymczasem na scenę wkraczają inne zaawansowane technicznie metody badań kryminalistycznych. Tomografia komputerowa pozwala lekarzom przeprowadzać wirtualne sekcje zwłok i znajdować np. ślady morderstwa niemożliwe do wykrycia standardowymi metodami. Naukowcy badają, czy bakterie znalezione na zwłokach mogą ułatwić precyzyjne ustalenie czasu zgonu. Bada się nawet możliwość identyfikacji nie tylko na podstawie śladów DNA sprawcy, ale też DNA bakterii, które od niego pochodzą. Techniki stosowane przez biegłych w telewizji, np. te związane z serialami spod znaku CSI, mają znacznie dłuższą historię. W roku 1910 Thomas Jennings został pierwszym Amerykaninem skazanym za morderstwo głównie na podstawie odcisków palców. Oskarżono go, że w trakcie nieudanego włamania zastrzelił Clarence Hiller. Sprawca zostawił odciski palców na świeżo malowanym parapecie i na podstawie zeznania czterech specjalistów od daktyloskopii uznano go za winnego i skazano na śmierć. W uzasadnieniu wyroku apelacji sąd wyższej instancji powołał się na dwie rzeczy: starożytne dziedzictwo wykorzystania odcisków palców do identyfikacji (przekonywał, że już faraonowie używali odcisków palców jako podpisów) oraz „ogromny sukces tej metody w Anglii, gdzie stosowano ją od 1891 r. w tysiącach spraw bez ani jednej pomyłki”. Sąd ostrzegał, że ponieważ zrozumienie takich dowodów jest trudne dla laika, muszą je omawiać eksperci, którzy wszystko wytłumaczą przysięgłym. Werdykt został utrzymany, a Jenningsa powieszono. Pod koniec XX w. korzystano z przeróżnych technik dochodzeniowych opartych na medycynie sądowej. Analitycy FBI porównywali w swoich zeznaniach włosy znalezione na miejscu zbrodni z włosami pobranymi od podejrzanych. Eksperci zwracali uwagę m.in. na mikroskopijne łuski na powierzchni włosa, jego grubość i kolor oraz sposób rozmieszczenia cząsteczek pigmentu. Od początku lat 70. zaczęto powszechnie stosować analizę śladów po zębach – porównywano ślady na zwłokach do zębów podejrzanego. Wiele innych technik wykorzystujących wzrokowe porównania śladów (np. opon czy butów) oraz wzorów odkrytych na łuskach po nabojach przebyło drogę od bycia poszlakami w śledztwach do statusu dowodu przedstawianego w sądzie, często rozstrzygającego o winie oskarżonego. Jednak w ostatnim dziesięcioleciu okazało się, że techniki kryminalistyczne są znacznie mniej niezawodne, niż można by sądzić, oglądając telewizyjne seriale. A kiedy wiarygodność ustaleń medycyny sądowej jest przeceniana w sądzie, niewinnych ludzi czeka więzienie lub coś gorszego… W 1981 r. pewną mieszkankę Waszyngtonu zaatakowano w jej mieszkaniu – została zakneblowana, zasłonięto jej oczy i zgwałcono. Pomogła policji przygotować portret pamięciowy sprawcy i niecały miesiąc później trafiono na 18-letniego Kirka Odoma, który pasował do rysopisu. Matka Kirka zeznała, że był z nią wtedy w domu, co dobrze zapamiętała, bo siostra podejrzanego właśnie urodziła. Ofiara niepewnie wybrała zdjęcie Odoma spośród kilku portretów, które jej pokazano, a następnie bez wahania zidentyfikowała podczas okazania na żywo. Zeznanie analityka FBI, który stwierdził, że włos podejrzanego jest identyczny z jedynym włosem znalezionym na koszuli nocnej ofiary, pomogły uznać go winnym i skazać. Odom spędził ponad 22 lata w więzieniu i osiem na zwolnieniu warunkowym jako przestępca na tle seksualnym, nim obrońca z urzędu nie zdobył nowych dowodów, które wykazały jego niewinność. W 1992 r. Cameron Todd Willingham został oskarżony o podpalenie swojego domu. W pożarze zginęły jego trzy córki. Śledczy uznali, że liczne ślady nadpaleń w wielu miejscach domu wskazywały na umyślne podpalenie przy użyciu benzyny. W 2011 r. władze stanu Teksas przyznały, że interpretacja dowodów w tej sprawie była całkowicie błędna. Ale dla Willinghama było już za późno – stracono go siedem lat wcześniej. Wspólnym mianownikiem tych historii jest kluczowe znaczenie sposobów interpretacji śladów, które mają więcej wspólnego z rzemiosłem niż nauką. Na przykład skuteczność analizy włosów była znacznie przeceniana. FBI przyznaje, że jeśli chodzi o analizę porównawczą włosów, aż w 90 proc. poddanych ponownej ocenie przypadków okazało się, że specjaliści byli w błędzie. Podważa się też dowody w sprawach o podpalenie. Przez wiele lat specjaliści badający przyczyny podpaleń zwracali szczególną uwagę na okna, w pobliżu których się paliło – szukali charakterystycznych wzorów na spękanych szybach. Sprawdzano też, czy metalowe progi się stopiły, a betonowe podłogi zaczęły kruszyć od gorąca. Uznawano, że jeśli temperatura wzrosła do poziomu, który powoduje takie skutki, to znaczy, że do rozniecenia pożaru wykorzystano benzynę lub podobną substancję. Jednak badający przyczyny powstawania pożarów John Lentini, współautor omawiającego sprawę Willinghama raportu Teksańskiej Komisji Kryminalistycznej, przekonuje, że takie podejście jest przestarzałe. – Założenie było takie, że ogień rozpalony benzyną generuje znacznie wyższą temperaturę niż ogień z palącego się drewna – opowiada Lentini. – To by oznaczało, że płomień musi być gorętszy, prawda? Ale tak nie jest! – podsumowuje. Badania wskazują, że od sposobu zaprószenia ognia znacznie większy wpływ na temperaturę i szybkość, z jaką rozprzestrzenia się pożar, ma ruch powietrza. Popękane szkło czy pokruszony beton mogą wystąpić bez użycia benzyny. Wystarczy, że wentylacja będzie sprzyjać takim rezultatom. Kwestionuje się nawet niezawodność daktyloskopii. Komputery dobrze sobie radzą w porównywaniu odcisków palców zebranych standardową metodą z wykorzystaniem tuszu lub elektronicznych skanerów. Jednak wciąż ustępują ludzkim oczom, kiedy trzeba porównać ślady zebrane na miejscu zbrodni z liniami papilarnymi podejrzanego. Ponieważ te pierwsze są często zniekształcone lub rozmazane, badania porównawcze opierają się na osądzie ekspertów. Przeprowadzono nawet eksperyment, który wykazał, że analitycy dochodzą czasem do różnych wniosków na temat tej samej odbitki linii papilarnych, jeśli powiedziano im, że pochodzą one od podejrzanego, który przyznał się do zarzucanego mu czynu lub przynajmniej został zatrzymany. Powstały na zlecenie władz federalnych raport ujawnił, że w pewnej sprawie analitycy wmówili sobie podobieństwa, których nie było. W 2009 r. Narodowa Akademia Nauk (National Academy of Sciences, czyli NAS) przygotowała druzgocący raport podważający naukowe podstawy analizy odcisków palców, śladów zębów, śladów krwi, włókien z tkanin, analiz grafologicznych i balistycznych oraz innych powszechnie stosowanych technik kryminalistycznych. Wnioski były takie, że poza jednym wyjątkiem żadna z technik kryminalistycznych „nie daje wystarczająco wysokiej pewności, by z siłą dowodu łączyć ślady przestępstwa z konkretną osobą lub konkretnym źródłem tych śladów”. Nieprzypadkowo jedyna metoda, która pomyślnie przeszła ocenę NAS, nie wywodzi się z organów ścigania i powstała w akademickim laboratorium. W 1984 r. brytyjski genetyk Alec Jeffreys doszedł do zaskakujących wniosków – potrafił rozróżnić ludzi na podstawie ich DNA, genetycznego kodu, który dziedziczymy po rodzicach. Odkrycie Jeffreysa leży u podstaw pierwszej generacji testów DNA. Trzy lata później laboratorium Jeffreysa badało próbkę DNA pobraną od 17-latka podejrzanego o gwałt i zabójstwo dwóch nastolatek w Anglii. Okazało się, że nie odpowiadała ona DNA z nasienia pobranego ze zwłok ofiar. Tak oto po raz pierwszy wykorzystanie analizy DNA w sprawie kryminalnej doprowadziło nie do skazania, lecz uniewinnienia podejrzanego. (Prawdziwy zabójca przyznał się później do winy, po tym jak próbował uniknąć oddania próbki DNA w badaniu przesiewowym obejmującym grupę mężczyzn zamieszkujących okolice miejsca zdarzenia). Wkrótce opracowano dokładniejsze metody badawcze i w 1997 r. FBI korzystało z testu, w którym porównywano 13 punktów genomu. Prawdopodobieństwo, że dwie niespokrewnione osoby będą miały takie same sekwencje DNA w tych 13 punktach jest praktycznie zerowe. Właśnie z wykorzystaniem tej metody FBI stworzyło bazę danych CODIS. W latach 90. profilowanie genetyczne było już w powszechnym użyciu. Analiza DNA nie jest nieomylna. Błędy mogą wynikać z zanieczyszczenia próbki innym materiałem genetycznym. Zebrana przez biegłych w odpowiednich warunkach przepisowa próbka nasienia, śliny lub tkanki pozwala obniżyć ryzyko błędu praktycznie do zera, ale ślady zebrane np. z przedmiotów, których dotknął podejrzany, dadzą mniej pewne wyniki. Poza tym sekwencja DNA odczytana w danym laboratorium jest tylko tak dobra, jak dobre są kwalifikacje osoby przeprowadzającej badanie. W kwietniu 2015 r. zawieszono prace w pewnym laboratorium kryminalistycznym w Dystrykcie Kolumbia, a ponad sto spraw, w których wykorzystano pochodzące z niego analizy, zostało skierowane do ponownego rozpatrzenia po tym, jak rada akredytacyjna ustaliła, że zatrudnieni w nim analitycy są „niekompetentni” i korzystają z „niewłaściwych procedur”. Minęło siedem lat od raportu Narodowej Akademii Nauk, który wzywał do szeroko zakrojonych zmian w technikach kryminalistycznych.Odnotowuje się wzrost liczby badań nad niezawodnością ustalania tożsamości sprawców za pomocą analizy daktyloskopijnej, porównywania śladów ugryzień czy innych charakterystycznych wzorów. Jednak zmiany następują powoli. Niektórzy specjaliści mówią, że trwa właśnie zmiana paradygmatu – odchodzi się od przyjętego od dawna sposobu przedstawiania wyników analizy na sali sądowej jako stuprocentowo pewnych. Jak przekonują eksperci, powinno się o nich mówić, podając stopień prawdopodobieństwa, tak jak robią to specjaliści od badań genetycznych. Cedric Neuman, profesor statystyki na Stanowym Uniwersytecie Południowej Dakoty, który specjalizuje się w daktyloskopii, jest jedną z osób nawołujących do stworzenia nowego sposobu prezentacji wyników analizy, który odzwierciedlałby niepewność rezultatów. Wyznaczenie takich standardów jest kluczowe, jeśli nauki kryminalistyczne mają w końcu stać się, no cóż, naukowe. Narodowy Instytut Standardów i Technologii (National Institute of Standards and Technology, czyli NIST) przygotowuje kodeks dobrych praktyk: jak kalibrować urządzenia, jak porównywać odciski linii papilarnych, jak interpretować ślady na łuskach od nabojów, jak analizować DNA i badać zawartość oraz skład narkotyków. – Powstanie kompleksowy rejestr standardów, który wysoko zawiesi poprzeczkę – mówi John Butler, chemik analityk, wysoki rangą naukowiec NIST. Jednak NIST nie może wymagać od laboratoriów spełnienia swych wymogów. Najpewniej będzie to działało w taki sposób, że jednostki badawcze, które je spełnią, otrzymają oficjalną akredytację od zewnętrznej firmy. Aktualnie ponad 80 proc. laboratoriów kryminalistycznych ma akredytację pierwszego stopnia, co oznacza, że spełniają podstawowe wymogi kodeksu dobrych praktyk. Jednak duża część prac kryminalistycznych ma miejsce poza wyspecjalizowanymi laboratoriami – np. na posterunkach policji. Kolejnym utrudnieniem mogą być sędziowie – stojący na straży precedensów – którzy wciąż dopuszczają sporne dowody, np. analizy włosów lub śladów po ugryzieniach. Dopóki takie opinie będą traktowane jak dowody, dopóty biegli sądowi i specjaliści zajmujący się kryminalistyką nie będą zbyt skłonni znacząco zmienić swoje metody. W lutym Komisja Kryminalistyki Stanu Teksas jako pierwsza w kraju zaleciła nałożenie moratorium na wykorzystanie śladów po ugryzieniach jako dowodów procesowych do czasu potwierdzenia skuteczności takich analiz. Jednym z powodów tej decyzji był fakt, że jesienią minionego roku na wolność wyszedł Steven Mark Chaney – Teksańczyk, który spędził za kratkami 28 lat skazany za morderstwo. Głównym dowodem, na podstawie którego wydano wyrok, był ślad po ugryzieniu, który niedawno odrzucono jako wątpliwy z naukowego punktu widzenia. Skoro podważa się tradycyjne metody kryminalistyczne czy nowe procedury mające naukowe korzenie – takie jak fenotypowanie na podstawie DNA – dają więcej nadziei? W 2015 r. Biuro Szeryfa Parafii Calcasieu w Lake Charles przekazało mediom portret mężczyzny podejrzanego o zabójstwo Sierry Bouzigard. Ilustracja przygotowana przez Parabon NanoLabs (grafika na s. 53) znakomicie pokazuje jednocześnie, jak wiele i jak niewiele o wyglądzie człowieka można wyczytać z materiału genetycznego. Widoczna na portrecie twarz jest całkowicie pozbawiona emocji i jakiegokolwiek rysu indywidualności. Spojrzenie nie sugeruje trudnego dzieciństwa, pełnych ust nie wykrzywia pogardliwy uśmieszek zdradzający skłonności do przemocy lub brak poszanowania prawa. Sprawa zabójstwa Bouzigard to nie pierwszy przypadek wykorzystania fenotypu w dochodzeniu kryminalnym. Ta metoda pozwala na ustalenie pewnych cech fizycznych, które mają genetyczne korzenie. O jasnej skórze Azjatów i Europejczyków decydują różne czynniki. Odcień skóry u Europejczyków łączy się z genem SLC24A5. Niemal wszyscy Europejczycy mają dwie kopie tego genu. Osoby niepochodzące z Europy posiadające jedną kopię tego genu mają znacznie jaśniejszą skórę niż osoby całkowicie go pozbawione. – Z całkiem dużą dokładnością mógłbym na oko określić, którzy z Afroamerykanów znajdujących się w danym pomieszczeniu mają ten gen, a którzy nie. Ma tak wyraźny wpływ na wygląd człowieka – przekonuje Mark Shriver, profesor antropologii biologicznej na Uniwersytecie Stanu Pensylwania. Naukowcy zajmujący się fenotypowaniem – poza śledzeniem różnych wersji genów odpowiedzialnych za konkretne cechy wyglądu – mogą szukać jeszcze mniejszych różnic nazywanych polimorfizmem pojedynczego nukleotydu (SNP). Łączy się je z takimi cechami, jak kolor włosów lub oczu, skłonność do piegów oraz to, czy płatki uszu zwisają, czy są przyrośnięte do głowy. Naukowcy z Parabonu i Human Longevity Ventera poszli krok dalej i wykorzystują gigantyczne bazy danych, szukając zależności między sekwencjami SNP a rysami twarzy. Wolontariusze wypełniają ankiety dotyczące swego wyglądu (np. tego, czy mają piegi). Pobierane są od nich próbki DNA, które sprawdza się w milionie punktów, o których wiadomo, że występują w nich wariacje SNP. Skanery 3D zapisują rysy twarzy badanego – kształt kości policzkowych, linię żuchwy, kształt nosa itp. – a następnie tworzy się komputerowy model. Algorytmy rozpoczynają poszukiwania związku między konkretnymi sekwencjami SNP i wyrazistymi cechami fizycznymi z trójwymiarowych skanów tej samej osoby (jak np. linia żuchwy lub kształt nosa). To wyjątkowo skomplikowane czynności wymagające mocy obliczeniowej setek komputerów i mogące trwać tygodniami. Rezultaty można wykorzystać do odtworzenia rysów twarzy nieznanej osoby na podstawie próbki jej DNA – np. mordercy, którego tkankę znaleziono pod paznokciami Bouzigard. Pozostaje pytanie, jak bardzo taki portret będzie zbliżony do twarzy osoby, od której pochodzi analizowany materiał genetyczny. Teoretycznie im więcej ludzi o różnym pochodzeniu etnicznym w bazie, tym lepiej będzie można odtworzyć wygląd podejrzanych. Manfred Kayse z Uniwersytetu Erazma w Rotterdamie, wynalazca metody badania DNA pozwalającej stwierdzić kolor włosów i oczu, przekonuje, że wciąż nie ma naukowego dowodu, iż modele powstałe w oparciu o największą nawet bazę mogą stworzyć wierny portret kogoś spoza niej. Steven Armentrout, dyrektor Parabonu, podkreśla, że przygotowywane przez jego firmę rekonstrukcje twarzy nie powinny być wykorzystywane w celu identyfikacji podejrzanych. Mają pomóc wykluczyć osoby, które nie przypominają twarzy z portretu, zaczynając od przypadków oczywistych – tak jak miało to miejsce z meksykańskimi robotnikami w sprawie Bouzigard. – W przyszłości będziemy od tego zaczynali śledztwa, dzięki czemu od razu powinno być wiadomo, kto musi, a kto nie może trafić na listę podejrzanych – przekonuje Armentrout. W miarę zawężania kręgu podejrzanych materiał genetyczny, który nie został odrzucony przez Snapshot Parabonu, można by porównać z próbką znalezioną na miejscu zbrodni. – Nowe techniki usprawnią pracę wymiaru sprawiedliwości – podsumowuje. Les Blanchard, detektyw z Lake Charles, który ma nadzieję rozwikłać zagadkę morderstwa Sierry Bouzigard, opowiada, że jego zespół dostał liczne zgłoszenia od czasu upublicznienia we wrześniu portretu przygotowanego przez Parabon. Zaczęto nawet pukać do drzwi konkretnych osób. Tekst: Veronique Greenwood Zdjęcia Max Aguilera-Hellweg
7 najbardziej niezwykłych escape roomów w Polsce
Przedstawiamy zestawienie najlepszych polskich pokojów zagadek zlokalizowanych w zupełnie niezwyczajnych miejscach.
Zabawy escape the room podbijają Polskę na całego. To grupowa gra na żywo, której uczestnicy mają za zadanie rozwiązać serię zagadek, by wydostać się z pomieszczenia. Atrakcja zawitała już w ponad 80 polskich miastach. Wśród około 720 pokoi zagadek w całym kraju znajdują się również takie, które potrafią zaskoczyć nie tylko łamigłówkami, ale i wyjątkową lokalizacją. Możemy dać się zamknąć, zwiedzając pszczyńską starówkę lub zamek w Mosznej. Poznaj 7 polskich pokojów zagadek, które wykorzystują niezwykłe lokalizacje >>> Autor: AN
Foto-agenci na tropie: weź udział w grze miejskiej!
22 września mieszkańcy Wrocławia, a 29 września mieszkańcy Krakowa zostaną zwerbowani do tajnej akcji detektywistycznej.
Portal ZwalczNudę.pl organizuje fotograficzną grę miejską „Foto-Agenci: Kryptonim Olympus”. Gra dedykowana jest osobom w każdym wieku (poczynając od sześcioletnich dzieci). Pieniądze zebrane podczas gry zostaną przekazane lokalnym fundacjom charytatywnym. Najlepsza drużyna ma szansę wygrać aparat fotograficzny. Uczestnicy gry będą mogli poczuć się niczym agenci, rozwiązując detektywistyczne zagadki. Zadania będą dopasowane do wieku, a scenariusze gry owiane są tajemnicą aż do rozpoczęcia zabawy, by wszyscy mogli poczuć dreszczyk szpiegowskiej profesji. Drużyny (2-6 osób) należy rejestrować pod adresem e-mail gra@zwalcznude.pl. Udział w grze jest bezpłatny! Więcej informacji znaleźć można na stronie http://zwalcznude.pl/gra_miejska_fotoagenci_22092012_wroclaw.html i http://zwalcznude.pl/gra_miejska_fotoagenci_29092012_krakow.html. Miejsce gry: Wrocław, 22.09.2012 Start gry: 15:00, Klub „Pod kolumnami” Plac Świętego Macieja 21 i Kraków, 29.09.2012 Start gry: 15:00, Klub Drukarnia Nadwiślańska 1 ZOBACZ FILM Z WARSZAWSKIEJ EDYCJI GRY MIEJSKIEJ YouTube! Gry odbyły się już w czterech miastach: Warszawie, Gdańsku, Poznaniu i w Łodzi. Więcej o grze: Przyjemne z pożytecznym Udział w grze miejskiej to nie tylko dobra zabawa, ale także dobry uczynek. Podczas gry uczestnicy będą mogli wrzucić do puszki symboliczną złotówkę na pomoc fundacjom charytatywnym. Pieniądze zebrane podczas gry we Wrocławiu zostaną przeznaczone dla podopiecznego Fundacji „Promyk Słońca” – pięcioletniego Michałka, chłopca ze sprzężoną niepełnosprawnością. Pieniądze zebrane w Krakowie zostaną przekazane dla podopiecznych Fundacji „Mam Marzenie”. Od testów IQ po zdjęcia szpiegowskie Jak w każdej z organizowanych na terenie Polski gier, uczestnicy wrocławskiej i krakowskiej edycji przejdą szereg testów sprawnościowych i intelektualnych. W lipcowych grach były to: testy IQ, zjazd na linie połączony z rzutem kulą do celu, przeszkolenie ze sportów walki i samoobrony, pokonanie trasy na ściance wspinaczkowej, test prędkości podczas gry we frisbee, zadanie na zaufanie w grupie oraz zadania związane z fotografią (zdjęcie podwodne, zdjęcie szpiegowskie, fotografia studyjna). Każda edycja jest jednak wyjątkowa i dostarcza nowych wrażeń. - Wszystkie gry miejskie mają swój z góry określony, wspólny scenariusz. Każde nowe miasto i każde nowe miejsce dostarczają jednak nowych wyzwań, przeszkód, nowych wrażeń i doświadczeń. Uczestnicy kolejnych edycji będą mieli okazję spróbować swoich sił w takich dziedzinach jak np. frisbee, zagadka ornitologiczna, stara fotografia stylizowana na XIX wiek, fotografia studyjna, fotografia detektywistyczna - mówi Krystyna Radkowska z portalu ZwalczNudę.pl, organizatorka gry miejskiej. ZOBACZ FILM Z WARSZAWSKIEJ EDYCJI GRY MIEJSKIEJ YouTube! Rób zdjęcia pod okiem specjalistów Seria fotograficznych gier miejskich zaprojektowana została jako połączenie konwencji gry z hobby wykonywania zdjęć. Zarejestrowane drużyny staną do konkurencji o zdobycie tytułu najlepszego foto-agenta, który musi sprawdzić się w różnych warunkach i sytuacjach fotograficznych. Dla uczestników przygotowana jest seria konkurencji, przeszkód i łamigłówek. Na każdym punkcie gry na adeptów czekać będą specjaliści Olympus i kursfoto.pl, którzy poprowadzą krótkie szkolenia z wykorzystania aparatu w różnych warunkach. Dodatkowo każda z zarejestrowanych drużyn będzie musiała wybrać jedną osobę, której zostanie przekazany na czas gry aparat fotograficzny. Zadaniem tej osoby będzie zebranie materiału do najlepszego fotoreportażu z gry. Fotoreportaż ten stanie do konkursu o najlepszą serię zdjęć ze wszystkich edycji gier miejskich "Foto-agenci: Kryptonim Olympus", w którym wygraną jest aparat Olympus TG-620. – Większość gier miejskich polega na bieganiu z wywieszonym językiem od punktu do punktu, czasem bez zastanowienia i przyjemności. Liczy się to, kto wygra, kto pierwszy wbiegnie na metę. Nasza gra jest przeznaczona dla osób aktywnych zarówno umysłowo, jak i fizycznie, oraz dociekliwych i przede wszystkim ceniących dobrą i ambitną zabawę. Stawiamy na edukację, współpracę oraz kreatywność. W naszych grach uczestniczą osoby w różnym wieku, grupy przyjaciół, koledzy i koleżanki z pracy, prezesi firm, fotografowie, gimnazjaliści, studenci. Każdy, kto aktywnie próbuje zwalczyć nudę – komentuje Krystyna Radkowska. Wyzwania dla małych agentów Gra przeznaczona jest także dla rodzin z dziećmi powyżej szóstego roku życia. Wśród specjalnie przygotowanych dla dzieci zadań, dopasowanych do ich zainteresowań, wieku i możliwości, każdy rodzic znajdzie coś odpowiedniego dla swojej pociechy. Dorośli otrzymają legitymacje tajnych foto-agentów, na których punkty zbierać będą także ich dzieci, pokonując przeszkody i rozwiązując zadania. Bez względu na wynik gry, wszystkie dzieci do dwunastego roku życia otrzymają upominki.