Dlaczego psy zakopują jedzenie i przedmioty? To naturalne zachowanie – ale coś innego niż na przykład u wiewiórek
Twój pies upycha ulubioną zabawkę pod poduszką lub zakopuje gryzak w ogrodzie? To zachowanie starsze niż sam gatunek – sięga instynktów dzikich psich przodków. I wcale nie oznacza robienia zapasów „na czarną godzinę”.
Psy często i w różny sposób „zakopują” swoje zasoby – mogą to być zabawki, gryzaki, czy jedzenie. Takie zachowanie nie występuje u wszystkich psów, objawia się też z różną intensywnością. To tzw. caching, czyli ukrywanie zasobów na później. Według biologów nie wynika z lęku przed brakiem jedzenia, lecz z głęboko zakorzenionych, instynktownych zachowań. Jak chowają wiewiórki, a jak wilki? U ssaków, a także ptaków, caching występuje całkiem często. Temu zachowaniu przyjrzała się biolożka i specjalistka od dobrostanu zwierząt, Mia Cobb, z Uniwersytetu w Melbourne. Opisuje dwa typy tego zachowania: tzw. larder hoarding, polegający na gromadzeniu dużych zapasów w jednym lub dwóch miejscach (np. u wiewiórek), oraz scatter hoarding, czyli rozpraszanie małych ilości w wielu lokalizacjach. To właśnie ten drugi sposób występuje u psowatych, m.in. u lisów i wilków. Czemu ma służyć? Zabezpieczeniu nadmiaru jedzenia. Duża ofiara, której zwierzęta nie były w stanie zjeść naraz, w ten sposób się nie zmarnuje i zostanie – przy odrobinie szczęścia – ukryta przed konkurentami. Dlaczego psy wciąż zakopują zasoby? Współczesne, udomowione psy wciąż to robią, mimo że już nie muszą walczyć o przetrwanie. Węch i pamięć przestrzenna pozostały ich mocnymi stronami. Jeśli pies coś „zakopuje” nie oznacza to, że „martwi się” o przyszłość – to głęboko zakorzeniony instynkt. Chowanie częściej obserwuje się u psów, które doświadczyły głodu lub silnego stresu, a także u ras o predyspozycjach łowieckich, jak teriery czy gończe. Nie ma więc powodu, by traktować to zachowanie jako problem. Wiele psich zachowań, które uznajemy za kłopotliwe (także np. kopanie) jest dla nich całkowicie naturalne. Gdy pies starannie chowa kość lub zabawkę, po prostu kieruje się naturalnym, instynktownym mechanizmem, który przypomina o jego dzikich korzeniach. Spełnienie naturalnej potrzeby W niektórych sytuacjach jednak skłonność do chowania może stać się niewygodna, jeśli pies przy okazji np. brudzi w domu. Warto wtedy zastanowić się nad przyczyną. Naszą rolą jest zapewnienie psu możliwości realizowania potrzeb: ruchu, kontaktów społecznych i stymulacji umysłowej. W zaspokojeniu naturalnej potrzeby węszenia i skanowania środowiska pomagają np. maty węchowe i interaktywne zabawki, które angażują psa w poszukiwanie i „rozwiązywanie problemów”, zmniejszając nudę i napięcie. Źródło: The Conversation Nasza autorka Magdalena Rudzka Dziennikarka „National Geographic Traveler" i „Kaleidoscope". Przez wiele lat również fotoedytorka w agencjach fotograficznych i magazynach. W National-Geographic.pl pisze przede wszystkim o przyrodzie. Lubi podróże po nieoczywistych miejscach, mięso i wino.
Koty potrafią zrobić niemal 300 różnych min. Używają ich na potęgę
Kocia komunikacja to nie tylko miauczenie, mruczenie i fukanie. Okazuje się, że koty potrafią robić setki różnych min. Sygnalizują nimi wrogie lub przyjacielskie zamiary.
W tym artykule: Po drodze na uczelnię Złożona mimika kotów Koty mają miny wrogie i przyjazne Uboczne skutki udomowienia kotów Koty to samotnicy o pokerowym pysku? Nic podobnego. Gdy znajdują się w towarzystwie swoich pobratymców, używają mimiki i to na potęgę. Po prawie rocznych badaniach dwie naukowczynie zidentyfikowały aż 276 różnych kocich grymasów. Te kocie miny są doskonale czytelne dla wszystkich innych kotów znajdujących się w okolicy. Co więcej, jest możliwe, że tak rozbudowany zestaw grymasów koty zawdzięczają nam. A konkretnie – spędzeniu ostatnich 10 tys. lat rozwoju ewolucyjnego w towarzystwie ludzi, podejrzewają Lauren Scott i Brittany Florkiewicz. Ich fascynująca praca o naszych czworonożnych towarzyszach ukazała się w październiku w czasopiśmie „Behavioural Processes”. Po drodze na uczelnię Lauren Scott nie jest zoolożką ani zwierzęcą behawiorystką. To studentka medycyny i miłośniczka kotów. Dwa lata temu studiowała na Uniwersytecie Kalifornijskim w Los Angeles (UCLA). Kilka minut od uczelni znajduje się kocia kawiarenka CatCafé Lounge. Goście mogą tam spędzać czas – a nawet uprawiać jogę – w towarzystwie kilkudziesięciu kotów. Od sierpnia 2021 r. do czerwca 2022 r. Scott zaczęła nagrywać koty po zamknięciu kawiarni. W sumie na taśmach zarejestrowała zachowania 53 zwierząt. Następnie dokładnie przeanalizowała nagrania wraz z psycholożką ewolucyjną Brittany Florkiewicz. Obie badaczki zrobiły zestawienie ruchów mięśni kocich pysków, wykluczając te związane z ziewaniem, żuciem i oddychaniem. Złożona mimika kotów Tym, co pozostało, były ruchy mięśni składające się na miny służące kotom do porozumiewania się ze sobą. Jak się okazało, tych min koty są w stanie zrobić całkiem sporo, bo aż 276. To tylko niewiele mniej niż grymasy, które wykrzywiają twarze szympansów. Małpy naczelne potrafią zrobić 357 min. W przypadku kotów każda mina składała się z około czterech unikatowych ruchów pyska. Było to np. rozchylanie warg, opuszczanie szczęki, rozszerzanie lub zwężanie źrenic, mrugnięcia, rozciąganie kącików ust, lizanie nosa, wysuwanie lub cofanie wąsów i poruszanie w różny sposób uszami. W sumie lista „składowych min” u kotów miała aż 26 pozycji. U psów liczy ona tylko jedną więcej. Według Brittany Florkiewicz ludzie mają 44 specyficzne ruchy twarzy – ile tworzymy z nich min, jeszcze nie udało się policzyć. Psy i koty na wegańskiej diecie? Dla środowiska byłoby to bardzo dobre, oszacował naukowiec Gdyby psy i koty dostawały bezmięsne posiłki, miałoby to ogromny i pozytywny wpływ na środowisko naturalne. Jeszcze lepiej, gdyby po mięso rzadziej sięgali również ludzie. Koty mają miny wrogie i przyjazne Co koty komunikują swoimi minami? Badaczki policzyły, że 45 proc. grymasów było przyjacielskich. 37 proc. zdradzała wrogie zamiary, które mogły skończyć się wysunięciem pazurów i szarpaniem za futro. Pozostałe 18 proc. min okazało się wieloznaczne – przynajmniej dla nas, ludzi. Można bowiem podejrzewać, że koty dobrze wiedzą, co się za nimi kryje. Jak wygląda przyjazna kocia mina? Gdy inny kot jest witany z sympatią, zwierzę wysuwa w jego stronę uszy i wąsy. Odsuwanie ich sygnalizuje, że między kotami rodzi się rywalizacja. Na nieprzyjaźń między kotami wskazują również zwężanie źrenic i oblizywania warg. Co ciekawe – sympatyczne kocie miny świadczące o dobrych zamiarach i chęci zabawy przypominały nieco te, które w podobnych okolicznościach robią ludzie, psy, małpy i inne zwierzęta. Uboczne skutki udomowienia kotów Rozbudowana mimika kotów może być skutkiem udomowienia przez ludzi, podejrzewają badaczki. Co prawda w ich badaniach udział wzięły zwierzęta domowe, nie dzikie. Jednak żyjący współcześnie dzicy krewni kotów domowych – jak kot nubijski – to zwierzęta prowadzące samotny tryb życia. Być może przodkowie dzisiejszych kotów również byli samotnikami i to po nich koty odziedziczyły swoje „wrogie” miny. Natomiast te przyjazne mogły podchwycić, gdy zbierały się w stada żyjące w pobliżu ludzi – np. gromadzące się wieczorami w oczekiwaniu na resztkę ludzkiej kolacji. Badania Scott i Florkiewicz mogą w przyszłości zostać wykorzystane w praktyce. Np. do stworzenia aplikacji, która pomogłaby właścicielom kotów odczytywać subtelne sygnały wysyłane przez ich pupili. Albo, która pomogłaby upewnić się, że nowy kot „dogada się” z dotychczasowymi kocimi domownikami. Następnym krokiem badaczek mogłoby być np. sprawdzenie, czy mimikę kotów rozumieją inne zwierzęta – przede wszystkim psy. Źródła: Behavioural Processes, science.org, Live Science Nasz ekspert Magdalena Salik Dziennikarka naukowa i pisarka, przez wiele lat sekretarz redakcji i zastępczyni redaktora naczelnego magazynu „Focus". Wcześniej redaktorka działu naukowego „Dziennika. Polska, Europa, Świat”. Pasjami czyta i pisze, miłośniczka literatury popularnonaukowej i komputerowych gier RPG. Więcej: magdalenasalik.wordpress.com
Jak zachowywać się na plaży? Eksperci alarmują: brak kultury to coraz większy problem
Choć większość turystów nie kieruje się złą wolą, brak świadomości bywa równie szkodliwy jak celowe ignorowanie zasad. „Kultura plażowania” wymaga dziś nie tylko dbałości o środowisko, ale także uważności na potrzeby i komfort wszystkich odpoczywających na piasku.
Spis treści: Niewłaściwe zachowania na plaży Społeczna hipokryzja na piasku W sezonie wakacyjnym wiele osób decyduje się na wypoczynek nad wodą, co sprawia, że nadmorskie plaże stają się przestrzenią intensywnej obecności turystów. W jednym miejscu spotykają się wówczas różne zwyczaje, style bycia oraz odmienne sposoby spędzania wolnego czasu. Ta różnorodność, choć naturalna, niesie ze sobą ryzyko nieporozumień i napięć. Wspólna przestrzeń wymaga więc wzajemnego poszanowania granic – zarówno fizycznych, jak i kulturowych. Niektóre zachowania, takie jak opalanie topless, spożywanie posiłków w większym gronie czy nadmierne zbliżanie się do innych plażowiczów, mogą być odbierane jako naruszające przyjęte normy społeczne. Tym bardziej warto zadać sobie pytanie, jak naprawdę zachowujemy się na plaży – i jak nasza obecność wpływa na otoczenie. Niewłaściwe zachowania na plaży Z najnowszego badania serwisu Beach.com, przeprowadzonego wśród 1000 respondentów w USA, wynika, że aż 93% uczestników deklaruje przestrzeganie zasad odpowiedniego zachowania na plaży. Równocześnie 92% przyznaje się do co najmniej jednego zachowania, które powszechnie uznawane jest za niewłaściwe. To właśnie ta wyraźna rozbieżność między samooceną a rzeczywistymi nawykami plażowiczów stała się głównym przedmiotem analizy badania. Najczęściej wskazywane przewinienia to: oddawanie moczu w wodzie, spożywanie alkoholu oraz zabieranie piasku i muszli. Aż 70,1% respondentów przyznało się do sikania do morza – i to wyłącznie wśród tych, którzy byli gotowi otwarcie to zadeklarować. Kolejne 48,6% spożywało alkohol na plaży, a 38,6% wynosiło z niej muszle lub piasek. Choć każde z tych zachowań może nieść określone konsekwencje, szczególnie niepokojące z punktu widzenia ekologii jest masowe zbieranie muszli. Badanie opublikowane w 2014 roku wykazało, że proceder ten zaburza równowagę lokalnych siedlisk: przyspiesza erozję, zakłóca cykl obiegu węglanu wapnia oraz wpływa na liczebność i różnorodność organizmów, które wykorzystują muszle jako schronienie. – Muszle mięczaków mają pierwszorzędne znaczenie dla krabów pustelników. Choć piaszczyste plaże nie są ich naturalnym środowiskiem, muszle ślimaków występujące na błotnistych równinach i skalistych brzegach stanowią dla tych zwierząt podstawowe źródło zasobów. Co ważne, wiele małych organizmów osiada też na nieużytkowanych muszlach, więc ich usunięcie oznacza utratę siedlisk dla całych kolonii – tłumaczył Geerat Vermeij, profesor geologii i specjalista w dziedzinie mięczaków z Uniwersytetu Kalifornijskiego w Davis. Społeczna hipokryzja na piasku Lista niewłaściwych zachowań nie kończy się jednak na trzech najczęściej wskazywanych przewinieniach. Badanie Beach.com ujawniło również inne nawyki, które zakłócają spokój i komfort wspólnego wypoczynku. Wśród nich znalazły się: długotrwałe zajmowanie publicznych toalet, głośne odtwarzanie muzyki z głośników, palenie papierosów, pozostawianie odpadków po czworonogach, dokarmianie dzikich zwierząt oraz przebywanie zbyt blisko innych plażowiczów bez uzasadnionej potrzeby. Co ciekawe, te same osoby, które przyznają się do łamania plażowego savoir-vivre’u, chętnie krytykują podobne zachowania u innych. Zespół badawczy zwrócił uwagę na to zjawisko, podkreślając, że wiele osób nie dostrzega własnych niedociągnięć, jednocześnie otwarcie potępiając je u pozostałych plażowiczów. – Po cichu przyznają się do niewłaściwego zachowania na plaży, ale znacznie częściej mówią o złym zachowaniu innych. Choć 93% twierdzi, że przestrzega zasad, to 92% deklaruje, że zdarza im się je łamać. Co więcej, aż 70% uczestników badania przyznaje, że to właśnie cudze zachowania negatywnie wpływają na ich doświadczenia związane z pobytem na plaży – zauważyli autorzy raportu, dodając, że ten rozdźwięk między deklaracjami a rzeczywistymi postawami badacze określają mianem społecznej hipokryzji. Jak w takim razie należy się zachowywać? Podstawowe zasady „etykiety plażowej” nie są skomplikowane – opierają się przede wszystkim na konsekwencji i wzajemnym szacunku. Wystarczy pamiętać o tym, by sprzątać po swoim psie, unikać głośnego słuchania muzyki bez słuchawek, zachowywać odpowiedni dystans wobec innych plażowiczów czy pozostawiać plażę w takim stanie, w jakim ją zastaliśmy. Źródła: Travel + Leisure, Beach.com Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Orki przynoszą ludziom prezenty. Co się kryje za tym fascynującym zachowaniem?
Dzikie orki oceaniczne dzielą się upolowanym jedzeniem z ludźmi. 34 udokumentowane przypadki pokazują, że te fascynujące drapieżniki mogą próbować nawiązać z nami relację – z ciekawości, potrzeby kontaktu lub altruizmu.
Spis treści Orki przynoszą ludziom jedzenie – na całym świecie Co orki najczęściej ofiarują? Zabawa, eksploracja, a może uogólniony altruizm? Ostatnie badania nad zachowaniem orek oceanicznych przynoszą coraz więcej fascynujących obserwacji. Widziano już orki noszące na głowach martwe łososie, robiące sobie toaletę za pomocą wodorostów, czy delikatnie się „całujące”. Tym razem naukowcy wzięli na warsztat inne zachowanie: orki regularnie przynoszą ludziom jedzenie, a wygląda to jak dawanie prezentów. Orki przynoszą ludziom jedzenie – na całym świecie Nowe badania opublikowane w „Journal of Comparative Psychology” dokumentują 34 przypadki, w których dzikie orki próbowały podarować ludziom jedzenie. Obserwacji tych dokonano w ciągu ostatnich 20 lat, w wielu odległych od siebie miejscach na czterech oceanach. Zachowania te występowały zarówno w pobliżu łodzi, na otwartym morzu, jak i z brzegu. Najwyraźniej są wśród dzikich orek czymś powszechnym. Według Jareda Towersa z organizacji Bay Cetology w Kanadzie, jednego z autorów badania, dzielenie się jedzeniem to u orek zachowanie prospołeczne i sposób na budowanie relacji wewnątrzgatunkowych. Skoro orki dzielą się także z ludźmi, może to świadczyć o ich chęci nawiązania kontaktu także z nami. Co orki najczęściej ofiarują? Orki oceaniczne (Orcinus orca) znane są z wyjątkowo złożonych struktur społecznych. Żyją w grupach rodzinnych prowadzonych przez samice-matki. Więzi rodzinne trwają przez całe życie – młode nie opuszczają grup, wspólnie z matkami żyją i polują. W niektórych regionach takie stada łączą się w większe społeczności, tworząc klany. Orki bawią się (np. podrzucając wodorosty czy wyskakując z wody), nawiązują przyjaźnie, a nawet flirtują. To wszystko sugeruje bogate życie emocjonalne tych wielkich drapieżników. W analizowanych w badaniu przypadkach orki oferowały ludziom łącznie 18 różnych gatunków upolowanych zwierząt, a także roślin. Były to w większości ryby, ale też ssaki i ptaki, a nawet jeden gad, bezkręgowce i wodorosty. 97% z tych sytuacji wiązało się z oczekiwaniem na reakcję człowieka. Orki pływały w pobliżu, patrzyły i czekały kilka minut, a gdy prezent został odrzucony lub zignorowany, próbowały ponownie. W dwóch przypadkach orki ponownie podały tego samego ptaka, którego wcześniej ludzie im oddali. Zabawa, eksploracja, a może uogólniony altruizm? Część interakcji miała cechy zabawy (38% przypadków), badacze uważają jednak, że dominował motyw eksploracji i ciekawości. Świadczy o tym różny wiek orek, oferowanie świeżych zdobyczy, a także to, że w ponad 75% przypadków, gdy człowiek zignorował ofiarę orka wykorzystała ją później sama lub podzieliła się z innymi. Zachowania te mogą być przejawem tzw. uogólnionego altruizmu – rzadkiej cechy u zwierząt społecznych, polegającej na dzieleniu się bez oczekiwania wzajemności. Mogą również odzwierciedlać ciekawość poznawczą oraz chęć zrozumienia, jak ludzie reagują. Orki podobnie „testują” nieznane sobie wcześniej osobniki we własnych grupach. W większości przypadków jedna lub dwie orki oddzielały się od grupy z „prezentem”, co sugeruje indywidualną motywację, a nie zachowanie pokazowe. Co ciekawe, w niektórych rejonach świata, jak Australia czy Rosja, odnotowano przypadki współpracy między orkami a rybakami, co może mieć wpływ na to ciekawe zachowanie. Choć pozostają dzikimi i niebezpiecznymi drapieżnikami, orki najwyraźniej są też ciekawskimi i otwartymi na nowe doświadczenia zwierzętami. Potwierdza się przypuszczenie że ich duży mózg oraz stadny tryb życia przekładają się na wysokie umiejętności społeczne. Źródło: Journal of Comparative Psychology Nasza autorka Magdalena Rudzka Dziennikarka „National Geographic Traveler" i „Kaleidoscope". Przez wiele lat również fotoedytorka w agencjach fotograficznych i magazynach. W National-Geographic.pl pisze przede wszystkim o przyrodzie. Lubi podróże po nieoczywistych miejscach, mięso i wino.
Czułe giganty: po raz pierwszy nagrano „całujące się” orki
Udokumentowno nigdy wcześniej niewidziane zachowanie dzikich orek – delikatne dotykanie się pyskami, przypominające całowanie. Nagranie z fiordów północnej Norwegii rzuca nowe światło na społeczne interakcje tych morskich ssaków.
Spis treści „Całujące się” orki dotychczas widziano tylko w niewoli Gesty czułości czy coś więcej? Jak naukowcy interpretują pieszczoty orek W październiku 2024 roku, podczas ekspedycji snorkelingowej w fiordach Kvænangen w północnej Norwegii, grupa naukowców-amatorów zaobserwowała i udokumentowała niezwykle rzadkie zachowanie dwóch dzikich orek. Zwierzęta przez około dwie minuty delikatnie dotykały się pyskami, w tym trzykrotnie wzajemnie podgryzały się w języki. Zachowanie to przypominało całowanie. Nagranie i artykuł naukowy poświęcony tej obserwacji opublikowano w czasopiśmie "Oceans". „Całujące się” orki dotychczas widziano tylko w niewoli Do tej pory podgryzanie języków i „całowanie” u orki oceanicznej odnotowano tylko kilka razy i to wyłącznie w niewoli. Po raz pierwszy w 1978 roku, a ponownie m.in. w 2019 w ogrodzie zoologicznym Loro Parque na Teneryfie. Obserwacja z Norwegii stanowi pierwszy dowód występowania tego zachowania w naturze. View Ediplayer on the source website Według autorów publikacji, tego rodzaju pieszczoty mogą pełnić funkcję społeczną, podobnie jak inne formy kontaktu pyskiem u ssaków społecznych. U małp "całowanie" i dotykanie ust jest wyrazem przywiązania i zaufania, u psów i wilków lizanie pyska oznacza często uległość lub szacunek. Wśród ssaków morskich podobne interakcje obserwowano także u białuch arktycznych (Delphinapterus leucas). Wygląda na to, że w wodzie kontakt z użyciem jamy ustnej może pełnić ważne funkcje komunikacyjne, bo inne formy dotyku są ograniczone. Gesty czułości czy coś więcej? Jak naukowcy interpretują pieszczoty orek Dr Javier Almunia, współautor badania i dyrektor Loro Parque Fundación, podkreśla, że podgryzanie języków jest u orek niezwykle rzadkie. Chociaż opiekunowie orek w kilku ośrodkach znają to zjawisko, występuje ono sporadycznie i nieregularnie – może pojawić się raz, a potem zniknąć na całe lata. Naukowcy nie są zgodni co do interpretacji tego zachowania. Może to być forma zacieśniania więzi, zabawy, a nawet próba wywołania transferu pokarmu. Dr Luke Rendall z Uniwersytetu w St. Andrews w Szkocji zaznacza jednak, że bez danych dotyczących struktury społecznej dzikich orek nie da się jednoznacznie określić funkcji tego zachowania. Ostrzega też przed nadmiernym poleganiem na danych z niewoli, gdzie środowisko społeczne jest nieporównywalne z naturalnym. W artykule autorzy sugerują, że "całowanie" może być też formą tzw. zachowania trendowego – podobnie jak zakładanie martwych łososi na głowy, które udokumentowano w jednej z populacji orek. Obecność tego zachowania u dzikich zwierząt potwierdza, że nie jest ono efektem życia w niewoli, lecz częścią naturalnego behawioru orek. Mimo fascynującej obserwacji, badacze przyznają, że na razie nie można wysnuwać zbyt daleko idących wniosków. Zachowanie zostało zaobserwowane tylko raz, a jego znaczenie wymaga dalszych badań, w tym porównań liczbowych między środowiskiem naturalnym a warunkami kontrolowanymi. Źródło: Oceans Nasza autorka Magdalena Rudzka Dziennikarka „National Geographic Traveler" i „Kaleidoscope". Przez wiele lat również fotoedytorka w agencjach fotograficznych i magazynach. W National-Geographic.pl pisze przede wszystkim o przyrodzie. Lubi podróże po nieoczywistych miejscach, mięso i wino.
Wieloryby ratują siebie nawzajem – mamy dowód
Gdy młody wieloryb zaplątał się w sprzęt rybacki, towarzyszący mu osobnik nie odpłynął. Nowe badania naukowców wskazują, że humbaki mogą wykazywać empatię i świadomie pomagać innym w potrzebie.
Spis treści: Niezwykłe reakcje humbaków Empatia humbaków Dlaczego wieloryby chronią inne wieloryby? Jak uratować wieloryby przed sieciami? Czy wieloryby są altruistyczne? Nowy artykuł naukowy oraz nagranie wideo przedstawiają przekonujące dowody na to, że odpowiedź brzmi „tak”. Kilka lat temu, gdy Rachel Cartwright i jej zespół badawczy zbliżyli się do dwóch wielorybów, zauważyli coś dziwnego. Młodszy wieloryb był zaplątany w linkę rybacką. Dorosły osobnik z tej pary zaczął gwałtownie uderzać płetwą ogonową o wodę. W końcu młodszy wieloryb zareagował i również zaczął uderzać ogonem. Wyglądało to tak, jakby dorosły pokazywał młodemu, co ma robić. Stopniowo linka rybacka, w którą się zaplątał, zaczęła się odczepiać. „Asystenci badawczy nazwali ją Taylor, bo próbowała ‘shake it off’ – otrząsnąć się,” mówi Cartwright, główna badaczka w The Keiki Kohola Project. W nowym badaniu Cartwright i zespół specjalistów zajmujących się przypadkami wyrzuceń na brzeg udokumentowali, w jaki sposób „towarzyszący wieloryb” próbuje pomóc, gdy inny humbak zaplącze się w sprzęt rybacki. Niezwykłe reakcje humbaków W osobnym przypadku Cartwright prowadziła badania nad rozmnażaniem humbaków, gdy jej zespół natknął się na uwięzioną dwuletnią samicę. Dorosły wieloryb płynął powoli obok niej. Delikatnie kładł płetwę piersiową na jej płetwie albo leżał z nią pyskiem w pysk na powierzchni wody. W pewnym momencie wydawało się, że próbuje ją chronić przed rekinami tygrysimi. „Płynął za nią i odganiał je ogonem” – mówi. Drugi wieloryb płynął pod nią i unosił młodą samicę na powierzchnię. „Było całkiem jasne, że nie próbował się z nią kopulować” – mówi Cartwright. Samce podczas kopulacji ustawiają się bowiem na górze. „Dla mnie naprawdę interesujące w tej sytuacji jest to, że były to niespokrewnione wieloryby” – dodaje. Dzięk sugestii Eda Lymana, eksperta NOAA ds. zaplątań oraz współautora badania, zespół skontaktował się z organizacjami ratunkowymi na Hawajach i Alasce. Chcieli dowiedzieć się, jak często takie sytuacje mają miejsce. Gdy przeanalizowali dane, „zdaliśmy sobie sprawę, że to zachowanie jest bardziej powszechne, niż sądziliśmy” – mówi Cartwright. Spośród 414 przypadków zaplątania z lat 2001–2023 — 154 na Hawajach i 260 na Alasce — „towarzyszące” wieloryby reagowały w sposób pomocny 62 razy. Empatia humbaków Olaf Meynecke, pracownik naukowy z Griffith University w Australii, który nie brał udziału w badaniu, również zaobserwował takie zachowania na południowym Pacyfiku. Jego zespół próbował uwolnić młodego wieloryba z boi owiniętej wokół jego płetw. Dwa inne wieloryby pozostały w pobliżu. Jeden znajdował się obok uwięzionego wieloryba, a drugi pod nim. Meynecke miał wrażenie, że ich obecność wyrażała: „jeśli nie będziesz w stanie utrzymać wyporności i zaczniesz tonąć, spróbuję cię podnieść.” Meynecke widział dorosłe osobniki próbujące pomóc zaplątanym cielętom, nawet jeśli ich matka była obecna. „To może być cztery, pięć, sześć dorosłych wielorybów, które wyraźnie tam są, bo chcą wesprzeć zestresowane zwierzę” – mówi. Jednak w badaniu ponad połowa z 62 przypadków dotyczyła dorosłych osobników, więc nie chodzi wyłącznie o opiekę nad młodymi. Dlaczego wieloryby chronią inne wieloryby? Przeglądając zapisy historyczne, badacze zdali sobie sprawę, że to zachowanie było obserwowane już wcześniej. Szczególnie w czasach połowów wielorybów, które zostały zakazane w większości krajów w 1986 roku. Gdy jedna ofiara została złapana, „inne wieloryby podpływały i zostawały tuż obok niej, pozostając przy niej” – mówi Cartwright. To narażało reagujące wieloryby na ryzyko, więc to zachowanie prawdopodobnie stało się rzadsze. „To zachowanie może być formą empatii afektywnej” – mówi Anna Moscrop, dyrektor ds. polityki naukowej w organizacji Whale and Dolphin Conservation. „Jednostka rozpoznaje stan emocjonalny, taki jak stres, nie doświadczając samodzielnie tych samych bodźców.” Cartwright uważa, że może to być również przykład plastyczności behawioralnej. Wieloryby dostosowują się do zmieniającego się świata, w którym zaplątania są teraz częstym zjawiskiem. Meynecke zastanawia się, czy widzimy to zachowanie częściej nie tylko dlatego, że „w oceanach jest więcej zestresowanych wielorybów.” Uważa również, że technologia, taka jak drony, ułatwia dostrzeganie i dokumentowanie tych zachowań. Zaplątania — w liny cumownicze, sieci, pułapki na kraby i inne porzucone narzędzia rybackie — są coraz większym zagrożeniem. „Ponad 80% wielorybów zostanie w pewnym momencie życia zaplątanych, a do 25% może zaplątać się każdego roku, ale samodzielnie się uwalnia” – mówi Cartwright. Jak uratować wieloryby przed sieciami? Widok wielorybów desperacko próbujących sobie nawzajem pomagać jest „absolutnie straszny”– mówi Meynecke. „Te biedne zwierzęta dokładnie wiedzą, co się dzieje, i po prostu nie mogą nic zrobić. To wykracza poza jednego osobnika. To wysoce stresująca sytuacja dla wielu wielorybów w okolicy, które się komunikują i próbują pomóc”. Co więcej, zaplątania — główna przyczyna śmiertelności wielorybów — są możliwe do uniknięcia. „Najlepszym sposobem ochrony ssaków morskich przed zaplątaniem w sprzęt rybacki jest ograniczenie ryzyka kontaktu między nimi a tym sprzętem” – dodaje Moscrop. Jednym ze sposobów osiągnięcia tego celu jest stosowanie narzędzi połowowych, które minimalizują liczbę lin pozostających w wodzie. To „drastycznie zmniejsza ryzyko zaplątania i ratuje wieloryby.” To coś, do czego każdy z nas może się przyczynić. „Podejmujemy decyzje jako konsumenci” – mówi Cartwright. „Istnieje wiele opcji zakupu ryb poławianych w sposób zrównoważony.” Źródło: National Geographic
Przyjaźń wśród ptaków? Jak najbardziej. W społecznościach szpakowatych obowiązuje zasada wzajemności
Przyjaźń to bezinteresowna, bliska relacja, która wykracza poza więzy krwi i zachowania instynktowne. Okazuje się, że nie tylko ludzie są do niej zdolni. Także ptaki, a konkretnie afrykańskie błyszczaki rudobrzuche, pomagają sobie wzajemnie poza najbliższą rodziną.
Spis treści: Błyszczaki nawiązują trwałe relacje poza grupą rodzinną Społeczności szpakowatych są liczne i złożone Badania nad więziami pozarodzinnymi w świecie zwierząt nie są łatwe. Wymagają długotrwałej obserwacji osobników w ich naturalnym środowisku. Nowe badanie błyszczaków rudobrzuchych (afrykańskich ptaków z rodziny szpakowatych) opiera się na danych zbieranych aż przez 20 lat. Udowadnia ono, że ptaki okazują sobie pomagają, a przysługi te prędzej czy później zostają odwzajemnione. Szpaki nawiązują trwałe relacje poza grupą rodzinną Nowy artykuł opublikowany w tym tygodniu w czasopiśmie „Nature” opiera się na 20 latach badań błyszczaków rudobrzuchych z Afryki Wschodniej. W latach 2002-2021 naukowcy przebadali tysiące interakcji między setkami ptaków i pobrali wiele próbek DNA, aby ustalić pokrewieństwo. Ogromna ilość danych behawioralnych i genetycznych z 40 sezonów lęgowych pozwoliła w końcu jednoznacznie odpowiedzieć na kilka kluczowych pytań: Czy ptaki preferowały pomaganie swoim krewnym? Czy pomagały osobnikom niespokrewnionym, nawet wtedy, gdy ich krewni byli dostępni? Czy na przestrzeni lat ptaki odwdzięczały się za pomoc? Naukowcy odkryli, że choć błyszczaki wolą wspierać krewnych, także często i konsekwentnie pomagają niespokrewnionym ptakom. Nie przypadkowym, tylko wielokrotnie tym samym osobnikom, co świadczy o trwałej relacji. Takie związki przyjaźni mogą trwać nawet przez wiele lat. To pierwsze tak silne dowody na istnienie długoterminowych wzajemnych relacji społecznych u dzikich zwierząt, które nie są ze sobą spokrewnione. Badanie rzuca nowe światło na fascynujące zagadnienie przyjaźni wśród zwierząt. Społeczności szpakowatych są liczne i złożone Prof. Dustin Rubenstein, jeden z autorów artykułu, podkreśla, że społeczności szpakowatych są bardzo liczne i złożone, obejmując zarówno grupy rodzinne, jak i niespokrewnionych członków. Trochę przypominają w tym ludzkie społeczeństwa. Badacze planują dalsze analizy, aby zrozumieć mechanizmy powstawania i trwałości tych relacji. Odkrycie to sugeruje, że podobne wzorce wzajemnej pomocy mogą występować w społecznościach wielu gatunków zwierząt. Większość szpakowatych żyje w stadach, zwłaszcza poza sezonem lęgowym – co doskonale możemy obserwować w Polsce, na przykładzie naszych szpaków zwyczajnych. Tworzą duże zbiorowiska liczące setki, a nawet tysiące osobników. Pomaga im to w obronie przed drapieżnikami i ułatwia żerowanie. Są znane z rozbudowanego repertuaru wokalnego, który służy nie tylko do przyciągania partnera, ale także komunikacji wewnątrz grupy. Potrafią naśladować dźwięki innych gatunków i sygnały z otoczenia. Najlepszymi naśladowcami odgłosów są jednak gwarki. Źródło: Nature Nasza autorka Magdalena Rudzka Dziennikarka „National Geographic Traveler" i „Kaleidoscope". Przez wiele lat również fotoedytorka w agencjach fotograficznych i magazynach. W National-Geographic.pl pisze przede wszystkim o przyrodzie. Lubi podróże po nieoczywistych miejscach, mięso i wino.
„Mowa” bonobo jest zdumiewająco podobna do ludzkiego języka. Występują w niej „zdania”
Naukowcy wykazali, że szympansy karłowate (bonobo) tworzą złożone z odgłosów „zdania”, łudząco podobne do kombinacji słów używanych przez ludzi. To pierwszy taki przypadek w świecie zwierząt.
Spis treści: Jak działa ludzki język? Tworzenie słownika bonobo Szympansy „mówią” całymi zdaniami Ludzie mogą rozmawiać bez końca na każdy temat, a nawet o przysłowiowym niczym. Pozwala nam na to elastyczność naszych języków – najbardziej złożonych systemów komunikacji, jakie wytworzyła natura. Wydawało się, że takie możliwości są poza zasięgiem zwierząt. Ale okazuje się że nasi najbliżsi genetyczni krewni, czyli szympansy karłowate bonobo (Pan paniscus) także to potrafią. Naukowcy pieczołowicie przeanalizowali komunikację bonobo żyjących w rezerwacie Kokolopori w Kongo w Afryce. Okazuje się, że małpy porozumiewają się kombinacjami dźwięków, czyli odpowiednikami słów ułożonych w zdania. Jak działa ludzki język? Istotną cechą języka ludzkiego jest zdolność do łączenia elementów. Na przykład morfemy można łączyć w słowa (np. „bio” + „logia”), a słowa – w zdania. Jest to możliwe dzięki tzw. kompozycjonalności. Mniejsze znaczące jednostki są łączone w większe struktury. Ich znaczenie jest określone przez znaczenia składowych, ale nie zawsze z nimi identyczne. Ważny jest m.in. także sposób połączenia. Kompozycjonalność daje językowi ogromne pole do tworzenia nowych pojęć i przekazywania nowych informacji. Istnieją dwa rodzaje kompozycjonalności. Ta prostsza jest asocjacją dwóch pojęć – np. „wysoki tancerz ” oznacza osobę, która posiada jednocześnie te dwie cechy. Ale „zły tancerz” nie oznacza już kogoś, kto jednocześnie jest tancerzem i złą osobą. Znaczenie tego wyrażenia jest czymś więcej niż sumą składowych. To kompozycjonalność bardziej złożona. Kompozycjonalność nie jest wyłącznie cechą ludzkich języków. Liczne badania ptaków i naczelnych wykazały, że zwierzęta są zdolne do łączenia wokalizacji w większe struktury. Jednak wciąż brakowało jednoznacznych dowodów na to, że zwierzęta potrafią tworzyć nowe pojęcia i znaczenia, łącząc elementy komunikacji. Nowe badanie na szympansach bonobo wreszcie to potwierdziło. Tworzenie słownika bonobo Naukowcy z uniwersytetu w Zurychu oraz Harvarda skrupulatnie przebadali dźwięki wydawane przez bonobo. Wykonali prawdziwie mrówczą pracę, używając metod stosowanych w badaniu ludzkich języków, czyli lingwistyce. Najpierw skatalogowali dźwięki i przypisali im znaczenia. Była to tytaniczna praca: aby uniknąć pomyłek analizowano ponad 300 czynników, wpływających na kontekst każdej „wypowiedzi” bonobo. Na przykład prosty komunikat „biegnij” może przecież znaczyć zupełnie co innego, gdy widać drapieżnika („uciekamy”), niż gdy zaprasza do zabawy („pobiegajmy”). Analizowano m.in., czy odgłos jest wydawany, gdy szympans odpoczywa, porusza się, pożywia się. Po każdym odgłosie skrupulatnie przyglądano się jego efektom: co robiły inne szympansy. Czy zaczęły coś robić, a może przestały? Szympansy „mówią” całymi zdaniami Kolejnym krokiem było odnalezienie i analiza nie pojedynczych dźwięków, ale ich kombinacji. Ich znalezienie nie było trudne – okazało się, że szympansy używają wielu takich kombinacji. Oprócz 7 dźwięków podstawowych małpy znały 19 kombinacji. Dla nich wszystkich naukowcy zbudowali tzw. mapę pojęciową, narzędzie używane w lingwistyce. Naukowcy zbadali m.in. czy: każdy element kombinacji ma inne znaczenie; znaczenie kombinacji wynika ze znaczenia jej elementów; znaczenie kombinacji jest inne niż znaczenie jej elementów. „Dzięki naszym metodom określiliśmy, w jaki sposób znaczenie pojedynczych odgłosów i ich kombinacji jest ze sobą powiązane” — mówi prof. Simon Townsend, jeden z autorów badania. Naukowcy odkryli liczne kombinacje odgłosów, których znaczenie było powiązane ze znaczeniem ich pojedynczych części, co jest kluczową cechą kompozycjonalności. Ale to nie wszystko: niektóre kombinacje odgłosów wykazywały uderzające podobieństwo do bardziej złożonych struktur w ludzkich językach ludzkim. Innymi słowy – bonobo bez pudła mogłyby wskazać „złego tancerza”. Źródło: Science Nasza autorka Magdalena Rudzka Dziennikarka „National Geographic Traveler" i „Kaleidoscope". Przez wiele lat również fotoedytorka w agencjach fotograficznych i magazynach. W National-Geographic.pl pisze przede wszystkim o przyrodzie. Lubi podróże po nieoczywistych miejscach, mięso i wino.
Kwasy tłuszczowe omega-3 obniżają agresję nawet o 28%. Na ich niedobór często cierpią przestępcy
Dieta może znacząco wpłynąć na zachowanie. Niedobór jednego z jej składników zwiększa skłonności do agresji i zachowań impulsywnych. Taki wniosek płynie z badań opublikowanych na łamach czasopisma naukowego „Aggression and Violent Behavior”.
W tym artykule: Kwasy tłuszczowe omega-3 obniżają agresję Kwasy omega-3 a przestępczość Czym są kwasy tłuszczowe omega-3? Kwasy omega-3 w diecie Ścisły związek z agresją mają kwasy tłuszczowe omega-3, nazywane są też czasem n-3. Należą do kwasów wielonienasyconych. Są konieczne do prawidłowego funkcjonowania naszego organizmu. Do niezbędnych człowiekowi kwasów omega-3 należą m.in. kwas α-linolenowy (ALA), kwas eikozapentaenowy (EPA) i kwas dokozaheksaenowy (DHA). Kwasy tłuszczowe omega-3 obniżają agresję Naukowcy z University of Pennsylvania oparli się na wcześniejszych badaniach dotyczących wpływu suplementacji kwasów omega-3 na agresję. W metaanalizie wzięli pod uwagę 29 randomizowanych badań kontrolowanych. Dotyczyły one łącznie 3918 uczestników, od dzieci w wieku do 16 lat po osoby starsze w wieku od 50 do 60 lat. Badania prowadzono w latach 1996–2024 i trwały średnio ok. 16 tygodni. Mózgi rdzennych mieszkańców Amazonii starzeją się wolniej. To zasługa diety i stylu życia Południowoamerykański lud Tsimane ma najzdrowsze serca na świecie. Badania pokazują, że w równie dobrej kondycji są mózgi członków tego plemienia. <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/mozgi-rdzennych-mieszkancow-amazonii-starzeja-sie-wolniej-to-zasluga-diety-i-stylu-zycia-fot-courtesy-of-the-tsimane-health-and-life-history-project-team-be480f7.jpeg" width="938" height="625" alt="Mózgi rdzennych mieszkańców Amazonii starzeją się wolniej. To zasługa diety i stylu życia (fot. Courtesy of the Tsimane Health and Life History Project Team)" title="Mózgi rdzennych mieszkańców Amazonii starzeją się wolniej. To zasługa diety i stylu życia (fot. Courtesy of the Tsimane Health and Life History Project Team)" /> Metaanaliza wykazała niewielki, ale zauważalny efekt krótkoterminowy. Przekłada się on na zmniejszenie poziomu agresji sięgające nawet 28%, po uwzględnieniu wielu różnych zmiennych. Obejmowało to zarówno agresję reaktywną (w odpowiedzi na prowokację), jak i proaktywną (zachowanie zaplanowane z wyprzedzeniem). – Trzeba zastanowić się nad zastosowaniem suplementacji kwasów omega-3 w celu zmniejszenia agresji. Niezależnie od tego, czy chodzi o gabinet lekarski, czy np. zakład karny. Polecam to zwłaszcza rodzicom, mającym problem z agresywnymi zachowaniami u dzieci. To nie jest cudowny środek, ale może pomóc – mówi dr Adrian Raine, neurokryminolog z University of Pennsylvania i główny autor metaanalizy. Uczony podkreśla, że analizowane badania skupiały się na krótkoterminowym działaniu kwasów omega-3. Następnym krokiem ma być sprawdzenie, czy ten składnik diety może zmniejszać agresję również w dłuższej perspektywie. Kwasy omega-3 a przestępczość Wcześniejsze badania wykazały, że przestępcy często mają niedobory witamin, mikroelementów oraz właśnie kwasów omega-3. Jakie są skutki niedoboru takich produktów w diecie? Należy do nich m.in. zwiększona impulsywność i skłonności do agresji. Dowiodły tego eksperymenty z więziennym jadłospisem. Osadzeni, oprócz typowego menu, przez kilka miesięcy dostawali kapsułki z zestawem witamin i kwasami omega-3. Zmiany były zaskakujące. Przykład – w więzieniu w brytyjskim mieście Aylesbury ilość aktów przemocy spadła aż o 37 proc.! Czym są kwasy tłuszczowe omega-3? Kwasy tłuszczowe to jeden z najważniejszych składników naszej diety. Powinniśmy spożywać je codziennie, ponieważ nie potrafimy ich sami wytworzyć. Ryby zawierają dużo kwasów omega-3, ponieważ jedzą duże ilości alg. Typowa dieta w krajach rozwiniętych obfituje głównie w kwasy omega-6 i 9. Nienasycone kwasy tłuszczowe są podstawowym składnikiem mózgu. Dlatego są mu niezbędne do prawidłowego działania. Zmniejszają też nasilenie przewlekłych stanów zapalnych. Naukowcy udowodnili, że kwasy omega-3 mogą chronić przed depresją, schizofrenią oraz chorobami neurodegeneracyjnymi, takimi jak parkinson i alzheimer. Poza tym są one bardzo potrzebne do prawidłowej pracy serca i układu odpornościowego. Kwasy omega-3 w diecie Właściwy poziom kwasów omega-3 może zapewnić nam dieta śródziemnomorska lub nordycka. Jej podstawowe składniki to: tłuste ryby (np. śledzie, makrele), owoce morza, świeże warzywa, nasiona chia, siemię lniane, oliwa z oliwek z pierwszego tłoczenia, dobrej jakości olej rzepakowy. Źródła: Aggression and Violent Behavior, archiwum NG Szukasz więcej fascynujących informacji na temat świata roślin i zwierząt, odkryć archeologicznych i nieskończonego Wszechświata? Zaprenumeruj magazyn „National Geographic Polska". Najnowszą ofertę znajdziesz na tej stronie.
Nemo potrafi liczyć. Słynna rybka wykorzystuje tę umiejętność w mało sympatycznym celu
Błazenki plamiste umieją liczyć do trzech. Dzięki temu po liczbie pasków na ciele rozpoznają innych przedstawicieli swojego gatunku. I odstraszają ich jak najdalej od swojego terytorium.
W tym artykule: Błazenki liczą paski Precz z mojego ukwiału! Matematyka ryb Wszyscy znamy ten obrazek. Słodka ryba Nemo oraz jej tata Marlin unoszą się w błękitnej wodzie nad rafą koralową. Tak właśnie przedstawione zostały błazenki plamiste w popularnym filmie „Gdzie jest Nemo”. I choć od animacji trudno domagać się pełnej zgodności z rzeczywistością, wygląd Nemo i Marlina został odtworzony precyzyjnie. Obie rybki są mocno pomarańczowe, a ich ciała przecinają trzy grube białe paski. Poza tym jednak filmowy obraz błazenków – spokojnych i przyjacielskich – jest sielankowy. Tak naprawdę zaś błazenki plamiste (Amphiprion ocellaris) są mało gościnne. Rybki te występują na Oceanie Indyjskim i Pacyfiku. Żyją w pobliżu raf koralowych w symbiozie z ukwiałami. To rodzaj współpracy, na której zyskują obie strony. Błazenki są chronione przez ukwiał przed drapieżnikami. Ukwiały wyposażone są w jadowite parzydełka, groźne dla innych ryb. Z kolei koralowce korzystają z resztek pokarmu i bogatych w minerały odchodów błazenków. Nic dziwnego, że Nemo są bardzo przywiązane do swoich ukwiałowych domów. I że potrafią ich bronić przez konkurencją. Błazenki liczą paski Błazenki plamiste niekiedy tolerują na swoim terytorium inne błazenki (do tej podrodziny należy trzydzieści gatunków). Bardzo jednak nie lubią, kiedy do „ich” ukwiała zbliża się inny Nemo. Jak odróżniają przedstawicieli swojego gatunku od innych pasiastych rybek? Zdaniem naukowców – dzięki temu, że liczą pionowe paski na ich ciele. Znasz tę rybkę doskonale, ale czy wiesz co zawdzięczają jej karpie? Kilka lat temu świat oszalał na jej punkcie z powodu filmu Disney'a. Ta popularność pomogła innej znanej polskiej rybie. Ale to nie jedyna ciekawa anegdota związana z błazenkami! Do takiego wniosku doszedł zespół dr Kiny Hayashi z Instytutu Nauki i Technologii Okinawy. Badaczka założyła szkółkę młodych Nemo. Przez pierwsze sześć miesięcy życia rybki A. ocellaris nie widziały żadnych innych błazenków. Kiedy już miały pół roku, naukowcy skonfrontowali je z innymi pasiastymi błazenkami oraz z A. ocellaris. Precz z mojego ukwiału! Nemo najgorzej zareagowały na inne błazenki plamiste. W 80 proc. przypadków doszło do kilkusekundowych walk. Raz „obcy” Nemo był trzymany na dystansie aż przez 11 sekund. Inne gatunki błazenków miały znacznie łatwiej. Z Amphiprion sandaracinos – pomarańczowym błazenkiem, który w ogóle nie ma na ciele pionowych pasków, tylko jedną białą linię wzdłuż grzbietu – Nemo w zasadzie nie walczyły. Zastraszały zarówno A. clarkii, jak i A. polymnus – błazenki mające dwa albo trzy pionowe paski – ale nie tak gwałtownie, jak przedstawicieli własnego gatunku. Takie wyniki badań prowadzą do prostego pytania. Skąd błazenki wiedzą, która rybka jest ich gatunku, a która nie? Matematyka ryb Odpowiedź przyniosło kolejne doświadczenie. Tym razem naukowcy umieścili grupy błazenków w oddzielnych akwariach (błazenki mogą żyć pojedynczo, ale też parami albo w grupach). Następnie konfrontowali je z modelami Nemo. Niektóre modele nie miały żadnych pasków. Na innych namalowano jeden, dwa lub trzy. Jeśli sztuczny błazenek nie miał żadnych pasków, prawdziwe rybki się nim nie interesowały. Intruzów z jednym paskiem odstraszały, ale rzadko. Najgorzej reagowały na dwu- i trzypaskowe rybki. Z nimi zdecydowanie nie chciały dzielić przestrzeni. Rozpoznawały je jako konkurencję tego samego gatunku (do jedenastego dnia życia Nemo mają tylko dwa paski, później pojawia się trzeci). A ponieważ wiedziały, że Nemo – w przeciwieństwie do pozostałych rybek – mogą chcieć zająć ich terytorium, zaczynały je odstraszać. – Wyniki potwierdzają, że błazenki plamiste są w stanie oszacować liczbę białych pasków. I że różnice w liczbie białych słupków pomagają im rozpoznać własny gatunek – podsumowuje dr Kina Hayashi na łamach „Guardiana”. Źródła: Journal of Experimental Biology, EurekAlert, Guardian. Nasz ekspert Magdalena Salik Dziennikarka naukowa i pisarka, przez wiele lat sekretarz redakcji i zastępczyni redaktora naczelnego magazynu „Focus". Wcześniej redaktorka działu naukowego „Dziennika. Polska, Europa, Świat”. Pasjami czyta i pisze, miłośniczka literatury popularnonaukowej i komputerowych gier RPG. Więcej: magdalenasalik.wordpress.com
Koty lubią i potrafią aportować. Robią to wyłącznie na własnych warunkach
Koty same decydują, kiedy chcą bawić się w aportowanie. Same decydują również, czym będą się bawić oraz kiedy będzie odbywała się taka zabawa. Taki wniosek płynie z ankiety, w której o swoich pupilach opowiedziało prawie tysiąc opiekunów kotów.
W tym artykule: Zbędny trening aportowania Koty aportują na własnych zasadach Ulubione kocie zabawki Dostosuj się do kota – Przynieś! – wołam i rzucam piłeczkę. Trufla chętnie po nią biegnie. Jednak nie zawsze wpada na to, że chciałabym, by przyniosła mi ją z powrotem. Za każdym razem, gdy to zrobi, nagradzam ją smaczkiem. Aportowanie idzie nam coraz lepiej – czy ćwiczymy na zewnątrz, czy w mieszkaniu. Jednak Trufla jest psem. Lubi się uczyć, lubi dostawać nagrody i czeka, kiedy zabieramy się za trening. Gdyby była kotem, sytuacja wyglądałaby zupełnie inaczej. Jednak nie dlatego, że zabawa w aportowanie znajdowałaby się poza jej zasięgiem. Nic podobnego – mogłoby się okazać, że w ogóle nie musiałabym jej tego uczyć. Taki wniosek płynie z badań, których wyniki zostały właśnie opublikowane w czasopiśmie naukowym „Scientific Reports”. Wzięło w nich udział 924 opiekunów kotów. 94 proc. z nich stwierdziło, że ich kota w ogóle nie trzeba było uczyć aportowania. Było to dla niego zachowanie instynktowne. Zbędny trening aportowania − Ogólnie rzecz ujmując, koty są znane z tego, że trudno je czegoś nauczyć – stwierdza Jemma Forman z Uniwersytetu Sussex, pierwsza autorka badań. – Koty same decydują, kiedy chcą aportować. Jednak stwierdzenie, że nie socjalizują się z opiekunami, byłoby błędne – zauważa badaczka. Naukowcy twierdzą, że jest skuteczny sposób na komunikację z kotem. Jaki? Zrozumieć kota to nie lada sztuka. Zwierzęta te w końcu mają swoje własne sposoby komunikacji, które znacznie różnią się od ludzkich. Na pomoc w dogadaniu się z tymi czworonogami przycho... Z analiz Forman i jej współpracowników wynika, że 59 proc. kotów, które aportuje, robi to do dziesięciu razy w miesiącu. Ponad połowa przynosi opiekunowi dany przedmiot do pięciu razu w ciągu jednej zabawy. 60 proc. kotów zaczęło aportować już jako kociaki. Czyli kiedy miały mniej niż rok. Koty aportują na własnych zasadach Badanie potwierdza obiegową opinię o wybredności kotów. Koty potrafią i lubią aportować. Jednak najbardziej im odpowiada, kiedy zabawa odbywa się według ustanowionych przez nie reguł. Koty częściej niż ich opiekunowie inicjują aportowanie. Częściej też same kończą zabawę. Również bawią się dłużej i częściej, jeśli inicjatywa była po ich stronie. „Łącznie oznacza to, że koty mają tendencję do kontrolowania zabawy w aportowanie ze swoimi właścicielami” – napisano w informacji prasowej. „Mogą kontynuować zabawę, dopóki właściciel jej nie zakończy”. Ulubione kocie zabawki Dotyczy to nie tylko czasu trwania zabawy w aportowanie, ale również wykorzystywanych w niej przedmiotów. Na ich liście na pierwszym miejscu znalazły się zabawki. Koty uwielbiają przynosić okrągłe rzeczy – jak zwinięty w kulki papier. Niektóre lubią bawić się kosmetykami, a są również takie, które będą aportować tylko jeden konkretny przedmiot. View oEmbed on the source website – Ważna jest wielkość pompona – opowiadał jeden z opiekunów kotów badaczom. – Kupiłem większy i kotka go odrzuciła. Potem próbowałem mniejszych przedmiotów mniej więcej wielkości pompona. Jednak one również jej się nie spodobały – dodawał. Wybredność dotyczy także czasu zabawy. Niektórzy opiekunowie opisywali, jak ich kot w środku nocy kładł zabawkę na ich poduszce, sygnalizując, że był gotowy do aportowania. Kot decyduje również o tym, gdzie i jak dokładnie będzie przebiegała zabawa. Może przynosić przedmiot dokładnie do rąk opiekuna albo pozostawiać go w połowie drogi. Dostosuj się do kota − Stereotyp mówiący, że kot nie chce robić tego, co my chcemy, tylko to, co sam chce, jest jak najbardziej prawdziwy – zauważa Forman na łamach „Guardiana”. Czy jednak to coś złego? − To kocie poczucie kontroli może być korzystne dla jego dobrostanu i relacji z opiekunem – mówi badaczka. − Zachęcałabym ludzi, aby byli otwarci na potrzeby swojego kota i reagowali na jego preferencje dotyczące zabawy. Nie wszystkie koty będą chciały aportować. Ale jeśli to zrobią, prawdopodobnie będą miały na to swój własny sposób – dodaje naukowczyni. Źródła: EurekAlert, Guardian. Nasz ekspert Magdalena Salik Dziennikarka naukowa i pisarka, przez wiele lat sekretarz redakcji i zastępczyni redaktora naczelnego magazynu „Focus". Wcześniej redaktorka działu naukowego „Dziennika. Polska, Europa, Świat”. Pasjami czyta i pisze, miłośniczka literatury popularnonaukowej i komputerowych gier RPG. Więcej: magdalenasalik.wordpress.com
Z rodziną najlepiej wychodzi się na zdjęciu? Kawki mają na ten temat inne zdanie
Rodzice, rodzeństwo i partnerzy są zawsze na pierwszym miejscu, przynajmniej u kawek. W pomysłowym eksperymencie naukowcy wykazali, że te ptaki te dla zyskania smacznej nagrody zrywają z przyjaciółmi– ale z rodziną już nie.
W tym artykule: Badania kawek zwyczajnych z Kornwalii Nowi przyjaciele kawek Rodzina jest najważniejsza dla kawek Od kawek do ludzi Kawki zwyczajne (Corvus monedula) trzymają się z rodzeństwem i partnerami, nawet jeśli ryzykują przez to głód. Ptaki te żyją w stadach, utrzymując silne więzi zarówno z bliskimi, jak i niespokrewnionymi osobnikami. Jednak przyjaźnie bardzo łatwo jest kawkom zerwać. Wykazali to naukowcy z Uniwersytetu Exeter, prowadzący wieloletni projekt Cornish Jackdaw Project. Badacze wykazali, że za smaczny kąsek – konkretnie: larwy mącznika – kawki bez skrupułów porzucają znajomych. Natomiast rodzinę – nie. Badania kawek zwyczajnych z Kornwalii Kawki łączą się w trwałe monogamiczne pary. Dzieci pozostają w pobliżu rodziców nawet wówczas, gdy ci przestają już je karmić. Bracia i siostry utrzymują przyjaźń również w dorosłym życiu. Choć wówczas nawiązują współpracę również z innymi przedstawicielami stada – np. by odstraszyć drapieżnika. Z czasem zyskują w stadzie niespokrewnionych znajomych. Z nimi chętniej niż z innymi udają się na poszukiwanie pożywienia. Rozpoczęty ponad dziesięć lat temu Cornish Jackdaw Project polega na monitorowaniu populacji dziko żyjących kawek. W jego ramach naukowcy zaczipowali 2500 ptaków żyjących w trzech koloniach. Każde zwierzę otrzymało niewielki znacznik PIT – umieszczony pod skórą mikroczip pozwalający je zidentyfikować. Nowi przyjaciele kawek Badanie, którego wyniki zostały właśnie opublikowane w „Nature Communications” opierało się na prostym pomyśle. – W naszym eksperymencie losowo przyporządkowaliśmy kawki do dwóch grup A i B – opowiada Alex Thornton z Uniwersytetu Exeter zajmujący się ewolucją poznawczą. – Następnie zaprogramowaliśmy parę automatycznych karmników tak, by wydawały smakołyki tylko wówczas, jeśli pojawią się przy nich przedstawiciele tej samej grupy: AA lub BB. To oznaczało, że jeśli przy karmnikach pojawiły się ptaki z dwóch różnych grup, nie miały co liczyć na spróbowanie larw. Tym samym nieistotne stały się wcześniejsze więzi społeczne kawek – ani to, z kim się przyjaźniły, ani z kim były spokrewnione. Dobór do grup A i B był bowiem czysto przypadkowy. – Chodziło o to, by sprawdzić, czy ptaki będą potrafiły przebudować swoje więzi społeczne – wyjaśnia Thornton. – Ich przyjaciele mogli znaleźć się w złej grupie. Czy porzucą ich i zaczną trzymać się z ptakami z właściwej grupy? Sójki są bardziej inteligentne, niż sądziliśmy. Zobacz, jak ptak przechodzi test pianki marshmallow [WIDEO] Naukowcy dowiedli, że ptaki potrafią przejść przeznaczoną dla nich wersję słynnego testu pianki marshmallow. Te sójki, które lepiej umiały się kontrolować, wykazywały się większymi z... Rodzina jest najważniejsza dla kawek Wynik okazał się przewidywalny. Kawki szybko podjęły strategiczne decyzje i przebudowały swoje kontakty tak, by podlatywać do karmników tylko z tymi ptakami, które znajdowały się w ich nowej grupie. Wszystko po to, by zyskać jak najlepszą nagrodę. – Kawki robiły jednak wyjątek dla bliskich krewnych – mówi Thornton. Rodziców, rodzeństwa i partnerów trzymały się nawet wówczas, gdy nie zyskiwały za to nic i ryzykowały głodem. Od kawek do ludzi Choć eksperyment przeprowadzono z udziałem kawek, nie dotyczył tylko ich. Naukowców interesowało, po co zwierzęta – w tym również ludzie – tworzą grupy społeczne. Żeby powstało społeczeństwo, trzeba zapamiętywać, co nas wiąże z jego poszczególnymi członkami: jakie mieliśmy interakcje w przeszłości i jaki był ich wynik. Na tej podstawie modyfikujemy nasze teraźniejsze działania. Podobnie robią kawki. Ptaki zapamiętują, z kim się trzymały i które relacje przynosiły im korzyści w przeszłości. Korzystając z tej wiedzy, podejmują decyzje dotyczące teraźniejszości. – Wyniki badań mają duże znaczenie dla zrozumienia ewolucji inteligencji – mówi Michael Kings z Uniwersytetu Exeter, jeden z autorów artykułu. – Pokazują, że zdolność do śledzenia i zapamiętywania informacji o partnerach społecznych może przynosić korzyści. – Nasze badania pozwalają zrozumieć, jak z indywidualnych decyzji wyłaniają się społeczeństwa – dodaje Josh Arbon z Uniwersytetu Bristolu, współautor pracy. Źródła: EurekAlert, The Guardian, Nature Communications. Nasz ekspert Magdalena Salik Dziennikarka naukowa i pisarka, przez wiele lat sekretarz redakcji i zastępczyni redaktora naczelnego magazynu „Focus". Wcześniej redaktorka działu naukowego „Dziennika. Polska, Europa, Świat”. Pasjami czyta i pisze, miłośniczka literatury popularnonaukowej i komputerowych gier RPG. Więcej: magdalenasalik.wordpress.com
Ranking zwierząt-zabójców. Czy któreś z nich zabija częściej niż ludzie?
Biologicznie rzecz biorąc, ludzie nie są urodzonymi mordercami. Okazuje się, że wiele gatunków ssaków zabija swoich pobratymców częściej niż my.
W tym artykule: Najgroźniejsi zabójcy w świecie zwierząt Czy człowiek to gatunek agresywny? Ewolucja zabójczych skłonności Skąd się bierze agresja Badania przeprowadzone przez zespół z Uniwersytetu Granady w Hiszpanii, kierowany przez José Maria Gómeza, pokazują, jak często zwierzęta zabijają osobniki swojego własnego gatunku. Naukowcy przeanalizowali ponad 1000 gatunków ssaków, szukając informacji o przypadkach zabójstw. Następnie zestawili te dane z informacjami o morderstwach dokonywanych przez ludzi od czasów paleolitu. Wyniki pokazują, że – wbrew pozorom – ludzie nie zajmują najwyższych pozycji w rankingu. Najgroźniejsi zabójcy w świecie zwierząt Średnio tylko jeden na trzysta przypadków śmierci u ssaków został spowodowany przez przedstawiciela własnego gatunku. Jednak niektóre gatunki są znacznie bardziej agresywne. Surykatki, które zazwyczaj kojarzą się z sympatycznymi postaciami, zajmują pierwsze miejsce w tym rankingu. Aż co piąta surykatka umiera wskutek agresji ze strony innej surykatki. Inne gatunki, takie jak szynszyle, świstaki i susły, również często zabijają swoich pobratymców. Wszystkie te zwierzęta są społeczne i terytorialne. To sprzyja konfliktom kończącym się zabójstwami. Podobne cechy odnajdziemy u drapieżników, takich jak lwy, pumy, wilki i likaony. One również zajmują wysokie pozycje w rankingu. Te zwierzęta prowadzą lekcje dla swoich młodych. Czego uczy szkoła zwierząt? Surykatki pokazują swojemu potomstwu, jak radzić sobie z niebezpiecznymi skorpionami. Od zwierząt możemy się wiele nauczyć – przykładem może być pies rasy chihuahua, którego zawzięto.. Przykładem agresji u małp są zachowania szympansów. Przez wiele lat były one uważane za sympatyczne stworzenia. Jednak obserwacje Jane Goodall pokazały, że wśród szympansów dochodzi do brutalnych wojen. Małe grupy samców patrolują granice swojego terytorium i mordują samotne osobniki, często w okrutny sposób. Te obserwacje dowodzą, że nasze skłonności do zabijania muszą wynikać z dziedzictwa ewolucyjnego. Ścieżki szympansów i ludzi rozeszły się zaledwie 4 miliony lat temu. Czy człowiek to gatunek agresywny? Ssaki naczelne, które są zwierzętami społecznymi i terytorialnymi, takie jak koczkodany rudoogonowe, lemury rdzawoczelne i pawiany, znajdują się w czołówce zabójców. U każdego z tych gatunków kilkanaście procentów śmierci wywołanych jest przez pobratymców. Nasi najbliżsi biologiczni kuzyni, tak jak szympansy i bonobo, są mocno związani ze swoimi grupami. Jednak wskaźnik zabójstw wynosi u nich odpowiednio 4,5 proc. i 0,7 proc. Ludzie są również ssakami naczelnymi. Zespół Goméza wykazał, że w naszym przypadku odsetki zabójstw powinny być zbliżone do średniej dla tej grupy, czyli 2 proc. W przedhistorycznych czasach tak faktycznie było. Jednak wraz z rozwojem cywilizacji wszystko zaczęło się zmieniać. Ewolucja zabójczych skłonności W okresie od X wieku przed naszą erą do XVI wieku naszej ery wszystko się zmieniło. Ludzkość stała się bardziej skłonna do przemocy, gdy małe, proste społeczności zaczęły się łączyć w duże zarządzane przez władców państwa. Wskaźnik zabójstw wynosił 15 proc. (to poziom typowy dla świstaków). Wynikało to z przestępstw, legalnie wymierzanych kar śmierci czy wojen. Na szczęście mimo wielkich wojen światowych wszystko zaczęło się uspakajać. Obecnie wskaźnik zabójstw wynosi średnio 1,3 proc. dla całego świata. W nowoczesnych społeczeństwach, które mają sprawny wymiar sprawiedliwości i kulturę promującą odrzucanie przemocy – tylko 0,01 proc. Zdaniem prof. Stevena Pinkera z Harvard University jest to jak najbardziej logiczne. W książce „The Better Angels of Our Nature” Pinker dowodzi, że odsetki zabójstw spadają w społecznościach ludzkich od 6 tys. lat. Obecnie są niższe niż kiedykolwiek. Jednak nasza historyczna krótkowzroczność powoduje, że odnosimy wręcz przeciwne wrażenie. Skąd się bierze agresja Konrad Lorenz, austriacki zoolog i noblista, już kilkadziesiąt lat temu doszedł do podobnych wniosków. W swojej książce „Tak zwane zło” stwierdził, że skłonność do agresji skierowanej przeciwko pobratymcom jest głęboko zakorzeniona w ewolucji. U gatunków, które nie tworzą społeczeństw i nie zajmują terytoriów, agresja nie występuje. Zwierzęta te po prostu mijają się obojętnie. Nie tylko największe drapieżniki. TOP 10 najgroźniejszych zwierząt świata Niebezpieczne zwierzęta większości z nas kojarzą się przede wszystkim z wielkimi drapieżnikami, ale wiele z nich nie musi mieć ostrych kłów, wielkich pazurów i silnych łap, by być najsp... Agresja pojawia się tam, gdzie tworzy się więź między osobnikami, która nakazuje bronić rodziny i terytorium przed zakusami innych przedstawicieli własnego gatunku. Może też być efektem przekierowania popędu. Samiec, który ma ochotę zaatakować swoją wybrankę, omija ją i uderza w przypadkowego sąsiada. Podobne skłonności cechują człowieka. Źródło: Nature.
Te węże potrafią robić fikołki. Oto zdjęcia, które to potwierdzają
Naukowcy odkryli, że pewien gatunek węża potrafi robić przewroty, które przypominają fikołki. Badacze twierdzą, że jest to sposób obrony przed innymi drapieżnikami.
W tym artykule: Węże radzą sobie w konfrontacji z większymi drapieżnikami Ten gatunek węża potrafi uciekać turlając się jak koło Po raz pierwszy w historii udokumentowano to zachowanie Dziwaczne fikołki mają zmylić inne drapieżniki Węże to niezwykłe stworzenia, które zamieszkują naszą planetę nawet od co najmniej 150 milionów lat. Jednak badania wykazały, że te żyjące współcześnie są potomkami zwierząt, którzy przeżyły wymieranie kredowe. Naukowcy uważają, że dopiero uderzenie wielkiej asteroidy spowodowała przyspieszenie korzystnych dla węży zmian ewolucyjnych. Węże radzą sobie w konfrontacji z większymi drapieżnikami Wydarzenie to sprawiło, że ten podrząd gadów zaczął stawać się niezwykle różnorodny. W ciągu zaledwie kilku milionów lat węże zasiedliły praktycznie wszystkie możliwe środowiska. Stworzenia te spotkać można na pustyniach, w górach, w lasach tropikalnych, a nawet w otwartych wodach oceanu. Chociaż węże nie mają kończyn i poruszają się, pełzając lub pływając, nie oznacza to, że są to zwierzęta bezbronne. Przeciwnie – swoje słabości przekuły w atuty. Gady te wyewoluowały w bezwzględnych i cichych myśliwych, którzy potrafią stawić czoła nawet kilkukrotnie większemu od siebie przeciwnikowi. Niektóre gatunki, takie jak pytony birmańskie, potrafią połknąć ofiarę nawet sześć razy większą niż inne węże podobnej wielkości. Zawdzięczają to swojej wyjątkowej budowie czaszki. Ten gatunek węża potrafi uciekać turlając się jak koło Naukowcy ostatnio odnaleźli kolejny dowód na to, jak fascynujące mogą być te pełzające gady. W najnowszym numerze czasopisma naukowego „Biotropica” naukowcy opisali nietypowy i nieznany wcześniej sposób obrony przed drapieżnikami. Okazuje się, że węże z gatunku Pseudorabdion longiceps z rodziny połozowatych potrafią w sytuacji zagrożenia wykonywać przewroty, które przypominają fikołki. Pseudorabdion longiceps to niewielki wąż, który występuje w niektórych krajach Azji. M.in. w południowej Tajlandii, Malezji, Singapurze, Sumatrze, Borneo i na Filipinach. Największe osobniki osiągają ok. 23 cm długości. Zwierzęta te prowadzą nocny tryb życia. Za dnia ukrywają się pod kamieniami, w ściółce lub pośród innych drobnych przedmiotów. Eksperci przyznają, że ich rozmiar sprawia, że niektóre gatunki zwierząt oraz inne większe węże upatrują w nich idealną ofiarę. Po raz pierwszy w historii udokumentowano to zachowanie Nie od dziś wiadomo, że drobne stworzenia muszą wykorzystywać swój spryt i zwinność w konfrontacji z większymi napastnikami. Niektóre zwierzęta potrafią udawać własną śmierć, inne mają zdolności kamuflażu. Naukowcy dotychczas podejrzewali, że P. longiceps w ramach obrony najczęściej ucieka przed drapieżnikami, ale nigdy nie zostało to udokumentowane. Aż do dziś. Badacze po raz pierwszy w historii zarejestrowali ten niesamowity i nietypowy mechanizm obronny. Autorzy odkrycia schwytali znalezionego osobnika i postanowili zobaczyć, jak zachowuje się w obliczu zagrożenia. Naukowcy zaobserwowali, że wąż próbował uciekać i wykonywał przy okazji dynamiczne kołowrotki lub przewroty w przód. Wyglądało to trochę tak, jakby wąż zwijał swoje ciało w koło i w ten sposób poruszał się. – Obracając się, wąż był w stanie nabrać prędkości i znacznie szybciej pokonywał dystans, który dzielił go od „bezpieczniejszej strefy”. Jednak taki ruch jest prawdopodobnie bardzo obciążający, dlatego węże nie są w stanie wykonywać go przez dłuższy czas – twierdzi w rozmowie z CNN Evan Seng Huat Quah z Universiti Malaysia Sabah, współautor badania. Dziwaczne fikołki mają zmylić inne drapieżniki Naukowcy twierdzą, że podobne zachowanie nie zostało zaobserwowane nigdy wcześniej u żadnego gatunku węża. Jednak w podobny sposób potrafią uciekać niektóre bezkręgowce, takie jak gąsienice. – Ten nagły ruch nie tylko jest zaskakujący, ale sprawia również, że potencjalne drapieżniki są zdezorientowane – podkreśla prof. Quah. Co równie interesujące, badacze zwracają uwagę na to, że podczas wykonywania fikołków, wąż dotyka ziemi stosunkowo niewielką powierzchnią swojego ciała. To sprawa, że zostawia mniejszy ślad zapachowy. Uczeni podkreślają, że utrudnia to drapieżnikom tropienie uciekającego gada. Źródło: Biotropica Najdłuższe węże świata - ile mierzą te niesamowite gady? Nie, nie ma węży, które nie mieszczą się na okazałej ciężarówce. Nie zmienia to jednak faktu, że największe osobniki osiągają ogromne rozmiary. Jakie? Zapraszamy na wycieczkę śladami... <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/najdluzsze-weze-swiata-ile-mierza-te-niesamowite-gady-fot-phil-noble-pa-images-pa-images-via-getty-images-12ecaa1.jpeg" width="938" height="645" alt="Najdłuższe węże świata - ile mierzą te niesamowite gady? (fot. Phil Noble - PA Images/PA Images via Getty Images)" title="Najdłuższe węże świata - ile mierzą te niesamowite gady? (fot. Phil Noble - PA Images/PA Images via Getty Images)" /> Nasz ekspert Jakub Rybski Dziennikarz, miłośnik kina niezależnego, literatury, ramenu, gier wideo i dobrego rocka. Wcześniej związany z telewizją TVN24 i Canal +. Zawodowo nie boi się podejmować żadnego tematu, prywatnie bardzo zainteresowany polityką. Autor bloga na Instagramie "Mini Podróże".
Wszyscy sądzą, że dinozaury ryczały. Tymczasem naukowcy twierdzą, że wydawały ptasie odgłosy
Naukowcy znaleźli najstarszą zachowaną krtań nieptasich dinozaurów. Jak się okazało, różni się ona budową zarówno od krtani gadów, jak i od aparatu głosowego ptaków. Pewne cechy tej skamieniałości wskazują, że dinozaury mogły aktywnie wokalizować i być w stanie modulować dźwięki.
W tym artykule: Czy dinozaury ryczały? Najstarsza krtań dinozaura Jak zbudowana jest krtań u zwierząt Jakie dźwięki wydawały dinozaury? Wyobraźmy sobie, że przenosimy się 80 milionów lat w przeszłość. Znajdujemy się skraju lasu porastającego dzisiejszą Mongolię. Najpierw jest cicho. Potem młode drzewa szeleszczą. Gałęzie poruszają się i z gęstwiny powoli wyłania się dorosły pinakozaur. Czworonożne zwierzę nie jest wysokie: na oko oceniamy, że sięga nam najwyżej do pasa. Wydaje się za to bardzo długie, bo aż kilkumetrowe. Ma cienki ogon, zakończony „maczugą”. Grzbiet pokrywa mu pancerz z rzędami kolców. Pod nim wolno kołysze się brzuch, rozdęty od trawienia roślinności. Pinakozaur przełyka ostatnie liście, które żuł. Przygląda nam się. Następnie otwiera pysk i wydaje z siebie... No właśnie, co? Wyobraźnia podpowiada, że pewnie donośny ryk. Czy dinozaury ryczały? Jednak w rzeczywistości wcale nie musiało tak być. Jeszcze dwadzieścia lat temu wydawało nam się, że dinozaury były pokrytymi pancerzami potworami, od których ryków zamierały lasy w jurze i kredzie. Dziś wiemy, że myliliśmy się co do ich wyglądu. Niektóre miały też pióra i to niekiedy bardzo kolorowe. Odkryto szczątki gigantycznego dinozaura. „To może być największy drapieżny dinozaur znaleziony w Europie” Tylko kilka kości nieznanego gatunku dinozaura odkryli naukowcy na wyspie Wight. Mimo to są zdania, że był to prawdziwy potwór, który żył na wybrzeżu 125 mln lat temu. Być może podobną zmianę będą musiały przejść nasze wyobrażenia o dźwiękach, które wydobywały się z gardeł wielkich gadów. W najnowszym numerze czasopisma naukowego „Communications Biology” ukazała się praca, opisująca budowę pierwszej zidentyfikowanej krtani nieptasiego dinozaura (ang. non-avian dinosaur). Jej pewne cechy anatomiczne wskazują, że dinozaury mogły nawoływać się lub ostrzegać w bardzo różny sposób. Być może również wydawały dźwięki przypominające te, które dzisiaj kojarzą nam się z ptakami. Najstarsza krtań dinozaura W 2005 r. w Mongolii znaleziono szczątki pinakozaura należącego do gatunku Pinacosaurus grangeri. Już wówczas zauważono, że skamieniałość wyróżniały doskonale zachowane kości gardła. Spekulowano wówczas, że mogły odgrywać rolę w oddychaniu. Skamieniałość przebadali teraz japońscy i amerykańscy paleontolodzy. Doszli do wniosku, że kości te stanowią część krtani pinakozaura. Ich dokładna analiza wykazała, że narząd głosowy tych dinozaurów częściowo przypominał krtań gadów, a częściowo aparat głosowy ptaków. A dokładniej – był hybrydą jednego i drugiego. Jak zbudowana jest krtań u zwierząt U gadów i ssaków krtań znajduje się na początku gardła. To – w uproszczeniu – tuba składająca się z mięśni, więzadeł i chrząstek przystosowanych do wytwarzania dźwięków. Kiedy powietrze przechodzi przez krtań, jej struny głosowe (zwane też fałdami głosowymi) wibrują, co odpowiada dźwiękom o konkretnych częstotliwościach. Aparat głosowy ptaków, zwany krtanią dolną, jest zbudowany zupełnie inaczej. Przede wszystkim znajduje się w innym miejscu tchawicy – na samym jej końcu, tam gdzie rozdziela się ona na dwa oskrzela. Czyli to tak, jakby człowiek miał krtań w klatce piersiowej. Zamiast strun ptaki mają błony głosowe. Wiadomo, że powstający niżej dźwięk jest modulowany przez wyżej położone struktury. Niektóre ptaki mogą wydawać aż dwa dźwięki naraz. Cały narząd jest skomplikowany i działa w złożony, nie do końca jeszcze poznany sposób. Jakie dźwięki wydawały dinozaury? W skład krtani pinakozaura wchodziły – podobnie jak u gadów i ssaków – chrząstka pierścieniowata i chrząstka nalewkowata. Cała krtań była jednak wydłużona. Badacze podejrzewają, że mogło to służyć modulowaniu dźwięków – tak jak robią to ptaki, choć z pomocą innych struktur. Na podstawie budowy anatomicznej wnioskują, że pinakozaury mogły aktywnie i często wokalizować. Dlaczego ptaki latają? Ewolucyjna historia piór pokazuje, jak zwierzęta podbijały niebo Pochodzą od gadów, które dziś kojarzymy z wężami, jaszczurkami i żółwiami. Zatem dlaczego ptaki latają? Odpowiedź dają nam skamieniałości z czasów dinozaurów. <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/dlaczego-ptaki-lataja-ewolucyjna-historia-pior-pokazuje-jak-zwierzeta-podbijaly-niebo-fot-getty-images-3a919a3.jpg" width="938" height="625" alt="Dlaczego ptaki latają? Ewolucyjna historia piór pokazuje, jak zwierzęta podbijały niebo (fot. Getty Images)" title="Dlaczego ptaki latają? Ewolucyjna historia piór pokazuje, jak zwierzęta podbijały niebo (fot. Getty Images)" /> Do czego służyły im dźwięki? Prawdopodobnie odgrywały ważną rolę w zalotach, w nawoływaniu młodych, w ostrzeganiu przed niebezpieczeństwem czy odstraszaniu drapieżników. Autorzy pracy nie określili, jakie dokładnie dźwięki wydawały z siebie dinozaury. Jednak nie wykluczyli, że mogły świergotać albo wydawać odgłosy takie, jakie wydają współczesne papugi. Inny trop podsunęła Victoria Arbour, paleontolożka niezwiązana z opisanymi wyżej badaniami. – Można bezpiecznie założyć, że dinozaury brzmiały podobnie jak dzisiejsze krokodyle – powiedziała zapytana przez „New York Times”. Czyli wydawały z siebie coś, co przypomina warkot wydobywający się z puszki. Niezależnie od tego, czy teorię tę uda się potwierdzić, wydaje się jasne, że w erze dinozaurów Ziemia była bardzo głośnym miejscem. Źródła: Science Alert, Communications Biology. Nasz ekspert Magdalena Salik Dziennikarka naukowa i pisarka, przez wiele lat sekretarz redakcji i zastępczyni redaktora naczelnego magazynu „Focus". Wcześniej redaktorka działu naukowego „Dziennika. Polska, Europa, Świat”. Pasjami czyta i pisze, miłośniczka literatury popularnonaukowej i komputerowych gier RPG. Więcej: magdalenasalik.wordpress.com
Dlaczego koty gryzą? Wbrew pozorom najczęściej nie jest to przejaw agresji
Nasza bliska relacja z kotami powoduje, że zbyt często traktujemy te zwinne czworonogi jak ludzi i przypisujemy im ludzkie motywacje. Gdy kot nagle zaczyna gryźć, chociaż przed chwilą świetnie się razem bawiliście, nie oznacza to jeszcze, że z doktora Jekylla właśnie wyszedł pan Hyde. Warto wiedzieć, dlaczego koty gryzą.
W tym artykule: Dlaczego kot liże, a potem gryzie? Dlaczego kot podgryza właściciela? Co zrobić, gdy kot mnie gryzie? Gwałtowna zmiana powinna wzbudzić niepokój Jak to możliwe, że koty potrafią płynnie przejść od mruczenia i radości z pieszczot do gryzienia i innych oznak niezadowolenia? Po pierwsze nie są psami i nie lubią trwających długo, jednostajnych pieszczot, a ich ciało bywa wyjątkowo wrażliwe na głaskanie. Na tyle wrażliwe, że kot może odczuwać fizyczny ból, gdy pieszczota trwa zbyt długo. Po drugie, nie każde ugryzienie musi być oznaką niezadowolenia. Czasami jest to okazanie chęci do bardziej aktywnej zabawy. Innym razem ugryzienie to wręcz małe miłosne wyznanie. Takie w stylu drapieżnika, rzecz jasna. Warto więc wiedzieć, jak zrozumieć kota. Dlaczego kot liże, a potem gryzie? To dość częsty scenariusz. Kot łasi się przy twoich nogach lub wskakuje na kolana, ociera swoją głową o dłoń, zaczyna lizać cię po palcach. I raptem, zupełnie nieoczekiwanie, kocie ząbki wbijają ci się w skórę. Skąd ten nagły zwrot akcji? Przecież dałbyś sobie tę ugryzioną rękę uciąć, że właśnie kot okazywał ci swoje przywiązanie, a może nawet miłość. Więc dlaczego koty gryzą? Według kociej behawiorystki, dr Karen Becker, lekkie, przypominające uszczypnięcie ugryzienie, jest całkowicie normalnym sposobem zakomunikowania przez kota, że cię kocha. To w kocim świecie powszechny sygnał uczucia. Lekkie podgryzania można zaobserwować zarówno u małych kociaków, jak i dorosłych kotów, które tworzą bliskie, zgrane stada. Największe koty domowe - TOP 7 wśród ras domowych Największe koty domowe bardziej niż potulnego mruczka przypominają dzikie zwierzęta, żyjące w egzotycznych zakątkach globu. Nie oznacza to jednak, że duże kociaki nie nadają się na towar... Ale to, co w kocim świecie jest naturalnym i czułym poświadczeniem sympatii, u ludzi nie wywołuje takich samych reakcji. Dzieje się tak przede wszystkim dlatego, że kocia skóra jest bardziej odporna na zadrapania i ugryzienia niż nasza. Takie miłosne uszczypnięcia nie sprawiają kotom bólu. Dla odmiany my, jeśli już uznamy, że gryzienie jest oznaką miłości, to miłości o odcieniu sadystycznym. Ale, jak to w miłości bywa, jeśli chcemy być kochani przez nasze koty, musimy cierpieć i wytrzymywać te szczypiące, miłosne pocałunki. View Burdaffi on the source website Dlaczego kot podgryza właściciela? Odpoczywasz na kanapie po długim dniu, oglądasz ulubiony serial i przez jakiś czas chciałbyś tylko jednego – świętego spokoju. Tymczasem twój miauczący czworonóg ma zupełnie inne plany. Podskakuje wokół ciebie, wspina ci się na kolana i gwałtownie zeskakuje, miauczy. Innymi słowy, domaga się twojej uwagi na wszelkie znane mu sposoby. Ale ty jesteś zmęczony, więc tylko głaszczesz kocurka bez większego zaangażowania. Ten, niezadowolony, okazuje ci to ugryzieniem. I tym razem nie jest to delikatne miłosne uszczypnięcie, tylko prawdziwe i bolesne ugryzienie. W dodatku wcale nie przestaje gryźć, gdy próbujesz go odsunąć, zrzucić z kolan lub zrugać. O co chodzi? Przede wszystkim o to, że kot właśnie dawał ci znać, że tęsknił za tobą i potrzebuje chwili interakcji, a ty nic. Leżysz i żadnej wędki nie rzucasz, nie wodzisz światełkiem po podłodze ani nawet nie siłujesz się z czworonogiem. Kot po prostu poczuł się zignorowany i odstawiony na daleki plan. A tego żaden kot nie lubi, dlatego musiał ci dobitnie powiedzieć, co o tobie myśli. Pragnął dogryźć ci do żywego i w sumie to właśnie zrobił. Jest też opcja odwrotna, gdy kot zamiast domagać się stymulacji, jest po prostu przestymulowany, co budzi jego agresję. Po wielu minutach bardzo aktywnej zabawy, polowania na myszki, rzucania się na kulki z papieru i skoków do wędki, kot może być tak pobudzony, że przestanie kontrolować swoje odruchy. Trzeba pamiętać o tym, że zabawa z kotem jest dla niego ekwiwalentem polowania. Nasi milusińscy, niezależnie od tego, jak słodko wyglądają ich pyszczki, są po prostu drapieżnikami – bardzo skutecznymi myśliwymi. Dlatego, gdy bawimy się z kotem w polowanie i doprowadzimy go do sytuacji, w której jest już w stanie zrobić wszystko, by upolować wymykającą się zdobycz, nic dziwnego, że kończymy jak ta zdobycz. Czyli z pazurami wbitymi ciało i szczęką zaciśniętą na pulsującej tętnicy. View Burdaffi on the source website Co zrobić, gdy kot mnie gryzie? Gryzienie może być też oznaką lęku. Kot, który czuje się niepewnie w swoim domu, nie ma zaufania do właścicieli, może gryźć niejako wyprzedzając niebezpieczeństwo. W takiej sytuacji jedynym wyjściem jest zachowanie spokoju i próba zapewnienia kota o swoich dobrych zamiarach. Na rynku są też preparaty z kocimi feromonami, które, rozpylone w powietrzu sprawiają, że koty są rozluźnione i mniej skłonne do zachowań niepożądanych, jak drapanie, gryzienie i znaczenie terenu. Jak widzą koty? Ich świat jest niebieski, żółty i szary. Za to o świcie i zmierzchu mają bardzo czuły wzrok Wielu miłośników zwierząt zastanawia się, jak widzą koty. Czy dostrzegają kolory i rozpoznają ludzkie twarze? Odpowiedź dają nam badania naukowe. <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/jak-widza-koty-ich-swiat-jest-niebieski-zolty-i-szary-za-to-o-swicie-i-zmierzchu-maja-bardzo-czuly-wzrok-fot-getty-images-dc9ad30.jpg" width="938" height="631" alt="Jak widzą koty? Ich świat jest niebieski, żółty i szary. Za to o świcie i zmierzchu mają bardzo czuły wzrok (fot. Getty Images)" title="Jak widzą koty? Ich świat jest niebieski, żółty i szary. Za to o świcie i zmierzchu mają bardzo czuły wzrok (fot. Getty Images)" /> Ale nawet najlepszy sprej z feromonami nie przyniesie pożądanego efektu, jeśli kot będzie nieustannie narażony na stres. Ten stres mogą wywołać inne, szczególnie nowe zwierzęta, zachowujące się chaotycznie dzieci, obcy ludzie czy nowe miejsce zamieszkania. W takich chwilach kot potrzebuje dodatkowej uwagi, by poczuł, że ma w nas oparcie. W tym celu musimy pracować nad swoją komunikacją z kotem. Jednym z problemów, jakie mogą się manifestować gryzieniem, jest schorzenie wymagające pomocy weterynarza. Jeśli kot świetnie i z radością reaguje na głaskanie po głowie, ale każda próba pogłaskania go po brzuszku skutkuje gryzieniem i kopaniem, może mieć jakiś problem w obrębie jamy brzusznej i dotyk wywołuje ból. Należy na to zwrócić szczególną uwagę, gdy zmiana jest nagła. Niektóre koty w ogóle nie przepadają za głaskaniem innej części ciała niż głowy. Jeśli przyjrzymy się parze bliskich sobie kotów, takich, które potrafią razem spać i pielęgnować się wzajemnie, łatwo zobaczymy, że wylizują sobie zwykle uszy, głowy i pyszczki, nie dotykając innych części kociego ciała. Behawioryści przekonują, że powinniśmy iść tym tropem i skupić nasze pieszczoty na kociej głowie. Jeśli dostrzegamy, że kot zaczął gryźć, ponieważ w trakcie zabawy np. ścisnęliśmy go za łapki, powinniśmy mu oddać kontrolę. Jedną z lepiej działających sztuczek jest trzymanie rozwiniętej dłoni tuż nad kocią głową i czekanie. Jeśli kot będzie chciał się bawić – wyciągnie szyję i podsunie głowę pod rękę. Jeśli nadal nie będziemy poruszać dłonią, tylko pozwolimy by kot nią sterował, to ocierając się o rękę kot sam wskaże miejsce, którego głaskanie sprawia mu przyjemność. Gwałtowna zmiana powinna wzbudzić niepokój Niezależnie od tego, czy jesteśmy świadkami kociej agresji spowodowanej nadmierną stymulacją, kocich szczypiących buziaków czy zwykłej oznaki niezadowolenia, zawsze musimy być czujni na wszystko, co zdarza się po raz pierwszy lub mocno odbiega od codziennego kociego zachowania. Jeśli spokojny kocur raptem zaczyna warczeć, syczeć i gryźć – mogło przytrafić mu się coś potencjalnie niebezpiecznego. Mógł się czegoś wystraszyć lub paść ofiarą agresji. Gwałtowne zmiany mogą też być wynikiem rozwijającej się choroby lub zjedzenia czegoś niezbyt strawnego. Jak udomowiono koty? Działo się to w 2 etapach i w co najmniej 3 różnych rejonach świata Dzikie koty udomowiono najpierw na Bliskim Wschodzie, a kilka tysięcy lat później trafiły do Egiptu. Ale niezależnie od tego działo się to także w Chinach. Dzięki badaniom naukowym coraz l... <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/jak-udomowiono-koty-dzialo-sie-to-w-2-etapach-i-w-co-najmniej-3-roznych-rejonach-swiata-fot-shutterstock-924cd6c.jpg" width="938" height="467" alt="Jak udomowiono koty? Działo się to w 2 etapach i w co najmniej 3 różnych rejonach świata (fot. Shutterstock)" title="Jak udomowiono koty? Działo się to w 2 etapach i w co najmniej 3 różnych rejonach świata (fot. Shutterstock)" /> Zdarza się też, że koty reagują gryzieniem na zapach innych kotów lub psów. Taki kot, który spędził cały dzień w samotności, czekając aż jego człowiek wróci z pracy, zakupów czy innego miejsca, nie będzie zadowolony, gdy poczuje od niego inne zwierzę. Bo w końcu jak mogłeś, on tu czeka na ciebie z całym swoim kocim sercem, nawet paprotki nie pogryzł, a ty bawisz się z innym zwierzakiem? W takiej sytuacji kot może wykazać się pełnym wachlarzem nieprzyjemnych zachowań, porównywanym tylko z tym, co może zrobić zdradzana kobieta. Nasz ekspert Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka Dziennikarka i redaktorka zajmująca się tematyką popularnonaukową. Związana z magazynami portali Gazeta.pl oraz Wp.pl. Współautorka książek „Człowiek istota kosmiczna”, „Kosmiczne wyzwania” i „Odważ się robić wielkie rzeczy”.
Króliki są ciekawskie i pełne energii. Lubią ruch i badanie okolicy – a także towarzystwo. Przywiązują się do swojego opiekuna. Jak króliki okazują miłość?
W tym artykule: Jak króliki okazują miłość człowiekowi? Jak sprawdzić, czy królik jest szczęśliwy? Dlaczego królik zgrzyta zębami? Czy króliki lubią się przytulać? Jak królik okazuje smutek? Zwierzęta, tak jak my, odczuwają emocje, nieraz bardzo silne. Mogą się nudzić, bać, czuć się niezauważone albo zestresowane. To wszystko potrafią okazać na różne sposoby. Niekiedy może wydawać się, że rozpoznanie uczuć naszego pupila jest trudne. Jednak to kwestia wprawy. Obserwowanie zwierzęcia powie nam bardzo wiele o tym, jak się w danej chwili czuje, na co ma ochotę, a także – czy już zdążyło nas polubić. Czy króliki okazują miłość? Oczywiście. Podobnie jak wiele innych uczuć. Rozpoznanie ich wymaga śledzenia sygnałów, jakie wysyła zwierzę. Warto nauczyć się je wyłapywać, bo niektóre mogą być znakiem problemów zdrowotnych wymagających wizyty u weterynarza. Zdarza się też, że mogą znaczyć różne rzeczy, w zależności od tego, w jakim zestawie się pojawiają. I tak np. zgrzytanie zębami u królików to zazwyczaj pozytywny sygnał. Jednak istnieją wyjątki, które warto znać. Jak króliki okazują miłość człowiekowi? Zaliczany do zwierząt futerkowych królik okazuje miłość na wiele sposobów. Na przykład lizaniem. Królik może polizać swojego opiekuna i to jest znak sympatii z jego strony. Może też kręcić się wokół stóp opiekuna albo podskakiwać z radości na jego widok. Jak widzą króliki? Jakie jest pole wiedzenia królika? Czy wiesz, jak widzą króliki? Wzrok zwierząt różni się od ludzkiego. To dotyczy zarówno pola widzenia królika, jak i zdolności rozróżniania kolorów. Królik przywiązuje się do swojego opiekuna i często szuka jego towarzystwa. Gdy je znajdzie, daje się delikatnie głaskać. Z kolei gdy rusza nosem, okazuje ciekawość, a gdy trąca człowieka nosem, chce zwrócić na siebie uwagę. Oczywiście tak zachowują się króliki, które zdążyły się już z nami dobrze poznać. Jeśli mamy nowego pupila, to zanim zacznie on zachowywać się w taki sposób, może minąć sporo czasu. I na to należy się przygotować. Króliki mogą być nieśmiałe, zaniepokojone nowym otoczeniem – trzeba im dać czas się do niego przyzwyczaić. A także postarać się nawiązać z nimi więź. Jak nawiązać więź z królikiem? Można zacząć od siadania na podłodze i czekania, aż królik sam się do nas zbliży. Zwierzę nauczy się rozpoznawać nasz zapach. Gdy zacznie wchodzić nam na kolana, można spróbować delikatnych głasków. Zanim to nastąpi, może trochę potrwać. Trzeba więc uzbroić się w cierpliwość i czekać, aż zwierzę nas zaaprobuje. Przez ten czas warto obserwować je i powoli uczyć się, w jaki sposób okazuje uczucia. Należy też pamiętać, że króliki lubią codzienną rutynę. Nie mają nic przeciwko powtarzalności rozkładu dnia. Jak sprawdzić, czy królik jest szczęśliwy? Nie jest to szczególnie trudne. Szczęśliwego królika rozpiera radość. Podskakuje wówczas w charakterystyczny sposób. Skręca głowę w przeciwnym kierunku niż resztę ciała, co wygląda tak, jakby nagle zapragnął zostać akrobatą. Energiczne skoki z robieniem w powietrzu piruetów wskazują, że jest w doskonałym humorze, a szczęście aż w nim buzuje. Okunoshima. Wyspa Królików Wyspa Królików zamieszkana przez wielu z tych uszatych przedstawicieli fauny, choć ma mroczną historię – dziś jest domem dla ponad 700 dziko żyjących zającowatych. Jaka jest jej historia... Szczęśliwy królik może też położyć się na plecach. To znak, że czuje się bezpiecznie. Odsłonięcie brzucha to – jak u psów – oznaka wielkiego zaufania. Zwierzę sygnalizuje opiekunowi, że jest mu dobrze i że jest gotowe całkowicie człowiekowi zawierzyć. Dlaczego królik zgrzyta zębami? Twój królik cichutko zgrzyta zębami, gdy go głaszczesz? Bardzo dobrze. To znak, że jest mu miło. Czuje się zrelaksowany i zadowolony. Może też tak postępować, gdy spiłowuje sobie przednie zęby. Takiego zgrzytania możemy w ogóle nie usłyszeć: widać tylko, że poruszają się królicze wąsy. Czasami jednak dochodzi nas dźwięk przypominający kocie mruczenie – powstający jednak w inny sposób, bez udziału strun głosowych. Generalnie zgrzytanie zębami świadczy, że królik jest zrelaksowany i czuje się komfortowo. Jednak królik będzie zgrzytał zębami również wtedy, gdy coś mu będzie dokuczało. Tak zareaguje na ból, chorobę albo silny stres. Zgrzytanie zębami jest wówczas zazwyczaj znacznie głośniejsze. Warto zwrócić uwagę na zachowanie zwierzęcia: czy nie kuli się, je normalnie, ma tyle energii ile zawsze. Jeśli zgrzytanie zębami pojawiło się nagle i jest głośne, a zwierzę np. dodatkowo się chowa, to sygnał, że należy udać się z nim jak najszybciej do weterynarza. Czy króliki lubią się przytulać? Króliki lubią być dostrzegane i lubią, gdy okazuje im się uczucie. Same okazują miłość, zbliżając się do swojego opiekuna. Mogą kręcić się wokół jego stóp albo kładą się obok. Jednak tak postępują, gdy nawiązaliśmy już z nimi relację – gdy znają nas i czują się z nami bezpiecznie. Jeśli chodzi o przytulanie, jedna rzecz jest szczególnie ważna. Królika najczęściej nie należy brać na ręce. Zwierzę nie lubi, kiedy traci grunt pod nogami, i może się wówczas solidnie przestraszyć. Podnoszenie go zaraz po tym, jak pojawił się w naszym domu, może być dla niego ogromnym stresem. Gdy zaś działania opiekuna zaczną budzić w nim strach, nie ma co liczyć na to, że się z nim łatwo zaprzyjaźni. Zwierzęta nie okazują wszystkich emocji, co nie oznacza, że ich nie czują. Jak je zrozumieć? Emocje zwierząt od dekad interesują naukowców i nie tylko. Jak się okazuje, psy potrafią zsynchronizować się emocjonalnie ze swoim właścicielem. Zdradzamy, na czym polega to zjawisko. Warto też pamiętać, że królik nie jest pluszową zabawką, tylko żywą istotą. Branie go w ramiona i przytulanie nie jest czymś, co lubi. Woli znacznie spokojniejsze pieszczoty. Gdy już się zaprzyjaźnimy, można spróbować leżenia obok niego lub zachęcania go, by wszedł nam sam na kolana. Gdy już do tego dojdzie, wtedy można go delikatnie głaskać. A także odbierać jego pieszczoty: lizanie dłoni czy smyranie nosem. Jak królik okazuje smutek? Czy króliki mogą być smutne? Jak najbardziej. Jeśli zwierzę jest przygnębione, często ogranicza swoją aktywność. Traci energię i przestaje okazywać ciekawość. Nie jest zainteresowane interakcjami z opiekunem lub drugim królikiem i nie szuka do nich okazji. Czasami nawet ucieka i próbuje się ukryć. Może przez nietypowo długi czas pozostawać w bezruchu. Sygnały, że królik jest nieszczęśliwy, to również opuszczone uszy przyciśnięte do grzbietu i nieruchomy nos. To wszystko może wskazywać, że królik jest samotny lub znudzony. Sygnały mogą różnić się w zależności od zwierzęcia – warto więc obserwować swojego pupila i pilnować, by wszystkie jego potrzeby były zaspokojone. Źródła: PDSA, Zooart, Bunny Lady. Nasz ekspert Magdalena Salik Dziennikarka naukowa i pisarka, przez wiele lat sekretarz redakcji i zastępczyni redaktora naczelnego magazynu „Focus". Wcześniej redaktorka działu naukowego „Dziennika. Polska, Europa, Świat”. Pasjami czyta i pisze, miłośniczka literatury popularnonaukowej i komputerowych gier RPG. Więcej: magdalenasalik.wordpress.com
Jak porozumiewają się zwierzęta? Potrafią wykorzystać wszystkie zmysły i nawiązać łączność z innymi gatunkami
Potrafią wiele przekazać nie tylko głosem, ale też kolorami, zapachami czy ruchami ciała. Poniżej wyjaśniamy, jak porozumiewają się zwierzęta ze sobą i z ludźmi.
W tym artykule: Jak komunikują się zwierzęta Jak zwierzęta komunikują się z człowiekiem Ciekawostki o porozumiewaniu się zwierząt Wymiana informacji może być kluczowa dla przeżycia. Zwierzęta często przekazują sobie komunikaty. Mogą one dotyczyć zagrożeń, pożywienia czy gotowości do rozrodu. Kolejne obserwacje i badania pomagają naukowcom zrozumieć, jak porozumiewają się zwierzęta. Jak komunikują się zwierzęta Komunikacja jest ściśle związana z narządami zmysłów. Ewolucyjnie najstarszym z nich jest węch. To zmysł chemiczny. Pozwala wykrywać cząsteczki związków chemicznych w otaczającej zwierzę wodzie lub powietrzu. Za pomocą zapachów zwierzęta są w stanie przekazać sobie mnóstwo informacji. Mogą one dotyczyć np. poszukiwanie partnera. Do tego służą wyspecjalizowane substancje – feromony. Zdolność wyczuwania światła przekształciła się w zmysł wzroku. Oczy pozwalają zwierzętom odebrać bardzo specyficzne sygnały. Może to być ubarwienie ciała, takie jak szata godowa albo zmiany towarzyszące stanom emocjonalnym. Mogą to być charakterystyczne ruchy ciała, składające się np. na taniec godowy albo taniec pszczół, wskazujący lokalizację pożywienia. Niektóre zwierzęta, np. ośmiornice, wyczuwają światło całym ciałem, nie tylko oczami. Jak działa miłość? Obalamy mity! To czysta chemia Motylki w brzuchu, zamglone spojrzenie, rozmowy bez słów... na to wszystko jest wytłumaczenie! Poznaliśmy tajemnice miłości i rozbieramy to uczucie na czynniki pierwsze z pomocą ekspertów z... Bardzo złożone sygnały można przekazywać za pomocą dźwięków. Przykładem może być śpiew ptaków, który jest podobny do ludzkiej mowy. Zdaniem naukowców nawet stukanie dzięciołów w drzewa to przekaz ważnych informacji. Komunikacja głosowa jest bardzo ważna dla towarzyszących nam od tysiącleci zwierząt domowych. Badania wykazały, że psy rozumieją średnio 89 słów. Mają zdolności poznawcze podobne do niemowląt. Natomiast koty rozumieją, gdy wołasz je po imieniu, ale wolą na to nie reagować. Wbrew powszechnej opinii, ssaki naczelne wcale nie są uzdolnione w dziedzinie komunikacji z ludźmi. Wiele z nich pozornie opanowało ludzki język migowy. Jednak badania wykazały, że małpy reagowały wyłącznie na podpowiedzi swoich opiekunów. Nigdy nie angażowały się w nic podobnego do ludzkiej konwersacji. Komunikacja z małpami człekokształtnymi jest w najlepszym razie ograniczona do wyrażeń „Daj mi jeść!" czy „Podrap mnie!”. Jak zwierzęta komunikują się z człowiekiem „Dogadać” się z nami potrafią nie tylko udomowione psy czy koty. Wymownym przykładem jest miodowód (Indicator indicator), opisany w książce „Księga zwierząt niemalże niemożliwych”. To niewielki ptak zamieszkujący drzewiaste sawanny Afryki Wschodniej. Uwielbia wosk pszczeli, ale jest za mały, żeby sforsować gniazdo pszczół i nie lubi użądleń. Dlatego komunikuje się z innymi gatunkami. Pierwotnie jednym z nich był ratel miodożerny, czyli borsuk miodożer (Mellivora capensis) – drapieżnik lubiący miód. Jednak przed tysiącami lat miodowód doszedł też do porozumienia z ludźmi. 50 – tyle słów może liczyć „język” grzybów. Naukowiec twierdzi, że grzyby używają elektryczności do komunikowania się To byłaby sensacja. Nowe badanie wykazało, że aktywność elektryczna grzybów przebiega według określonych wzorów. Według autora badania przypominają one strukturą ludzką mowę. <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/50-tyle-slow-moze-liczyc-jezyk-grzybow-naukowiec-twierdzi-ze-grzyby-uzywaja-elektrycznosci-do-komunikowania-sie-fot-getty-images-8f5668b.jpeg" width="938" height="633" alt="50 – tyle słów może liczyć „język” grzybów. Naukowiec twierdzi, że grzyby używają elektryczności do komunikowania się (fot. Getty Images)" title="50 – tyle słów może liczyć „język” grzybów. Naukowiec twierdzi, że grzyby używają elektryczności do komunikowania się (fot. Getty Images)" /> Jak to wygląda? Miodowód ląduje na gałęzi nieopodal miodożera lub człowieka. Zaczyna wydawać charakterystyczne dźwięki. Kiedy już zwróci na siebie uwagę, wzbija się w powietrze i leci w kierunku gniazda pszczół, przysiadając po drodze na drzewach. Macha przy tym swoim kolorowym ogonem, żeby pomocnik nie stracił go z oczu. Jeśli go zgubi, wraca na poprzednią pozycję i tam na niego czeka. Dotarłszy do celu, sygnalizuje ten fakt kolejnym charakterystycznym świergotem. Potem czeka cierpliwie, aż jego naziemny pomocnik włamie się do gniazda i zostawi dla niego pszczeli wosk. Członkowie plemienia Boran, zamieszkujący północną Kenię i południową Etiopię, wzywają miodowoda świdrującym gwizdem. Jest on znany jako fuulido i słychać go z odległości ponad kilometra. Wskutek tego częstotliwość spotkań ludzi i miodowodów wzrosła dwukrotnie. Natomiast czas poszukiwania gniazda z pomocą miodowodów zamiast dziewięciu godzin, jak wcześniej, trwa zaledwie trzy godziny. Ciekawostki o porozumiewaniu się zwierząt Komunikacja między zwierzętami jest bardzo złożona. Stanowi też wciąż przedmiot badań. Oto najbardziej interesujące ciekawostki o porozumiewaniu się zwierząt: Naukowcy twierdzą, że jest skuteczny sposób na komunikację z kotem. To mrużenie oczu i powolne mruganie. Nietoperze to mistrzowie small talków. Badania wykazały, że „język” nocków i innych przedstawicieli rodziny wyewoluował tak, aby mogli, jak najsprawniej zorientować się w otaczającym ich, odbieranym trójwymiarowo otoczeniu. Także kangury potrafią komunikować się z ludźmi. Zamiast się poddawać, gdy nie mogły otworzyć pudełka z przysmakami, zdecydowana większość kangurów spoglądała na badacza, a następnie wracała wzrokiem do pudełka, co było gestem interpretowanym jako prośba o pomoc. Hieny „uśmiechają się” do siebie w trakcie walk. W ten sposób komunikują przeciwnikom, że ich zaczepki nie są podyktowane agresją, a chęcią zabawy. Pandy najwięcej gadają, gdy szukają miłości. Naukowcy w Chinach starają się rozszyfrować język tych zwierząt. Golce piaskowe uczą się mowy od matek. Udowodniły to dwuletnie badania. Źródła: Caspar Henderson „Księga zwierząt niemalże niemożliwych. Bestiariusz XXI wieku”, archiwum NG.
Trzmiele bawią się dla przyjemności. Ich umysły są znacznie bardziej wyrafinowane niż sądziliśmy
Przez długi czas uznawaliśmy owady za niezbyt wyrafinowane zwierzęta. Jednak coraz więcej dowodów wskazuje na to, że nie tylko odczuwają ból w podobny sposób, jak my, ale też potrafią się bawić.
W tym artykule: Plac zabaw dla trzmieli Trzmiele bawiły się kulkami Jak naukowcy definiują zabawę? O tym, że owady odczuwają ból, mówi się od pewnego czasu. W 2019 roku opublikowano nawet badania nad chronicznym bólem odczuwanym przez bardzo proste organizmy, takie jak muszki owocówki. Został on zaobserwowany u osobników, które straciły kończyny. I chociaż reakcja neurologiczna na ból stosunkowo prostych organizm jest bardzo ciekawa, to jednak mieści w granicach pewnych automatyzmów. Zupełnie inaczej ma się sprawa z zabawą. Ta wydawała się zarezerwowana dla organizmów o wysokim stopniu złożoności i rozwiniętym układzie nerwowym. Jednak nowe badania przeprowadzone na trzmielach sugerują, że zapylacze mogą odczuwać przyjemność z czynności w żaden sposób nie wpływających na ich życie i przetrwanie. Plac zabaw dla trzmieli – Pomimo niewielkich rozmiarów i maleńkich mózgów, owady są czymś więcej niż małymi robotycznymi istotami – twierdzi doktorantka Samadi Galpayage, ekolożka behawioralna z Uniwersytetu Królowej Marii w Londynie (QMUL). – Zaczynamy rozpoznawać elementy bogatego sensorycznie i poznawczo życia prowadzonego przez owady zapylające. Owady znikają w alarmującym tempie. To wbrew pozorom bardzo zła dla nas wiadomość Owady mogą nas żądlić lub przestraszać, ale dzięki nim planeta nadaje się do życia. Niektóre ich populacje gwałtownie maleją, a naukowcy próbują zrozumieć, dlaczego tak się dzieje €.. Galpayage i jej współpracownicy stworzyli coś w rodzaju placu zabaw dla 45 trzmieli ziemnych. W jednej części kompleksu ustawiono coś, co można określić mianem „szwedzkiego stołu” dla zapylaczy. W drugiej – tor przeszkód składający się z niewielkich, drewnianych kuleczek. Trzmiele mogły dostać się do żerowiska dwoma drogami. Albo bezpośrednią, albo poprzez tor przeszkód. Wydawałoby się, że po krótkim rozpoznaniu wybiorą najprostszy sposób dostania się do pokarmu. Jednak ku ogromnemu zaskoczeniu badaczy – wolały tor przeszkód. Trzmiele bawiły się kulkami Trzmiele przesuwały, toczyły i „kopały” swoje piłki. Każdy z nich „rzucił” kulkami do 117 razy w całym okresie eksperymentu, nie wykazując preferencji między różnymi kolorami. Co najbardziej zaskakujące, trzmiele wracały na swój plac zabaw nawet po zakończeniu eksperymentu i zamknięciu żerowiska. To tym jaśniej pokazywało, że nie robiły tego dla nagrody. View oEmbed on the source website – Raz po raz podchodziły do swoich „zabawek” i manipulowały nimi – wyjaśnia Galpayage. – Wydaje się, że mogą doświadczać pewnego rodzaju pozytywnych stanów emocjonalnych, nawet jeśli są one szczątkowe, w porównaniu z większymi, wyżej zorganizowanymi zwierzętami. Należy zaznaczyć, że właśnie odczuwanie przyjemności jest tym, co wzmacnia nasze własne zachowania związane z zabawą. Rzecz jasne zabawa ma też pewien cel praktyczny. Pomaga doskonalić nasze umiejętności poznawcze i motoryczne. Czy jednak toczenie drewnianych kuleczek może przynieść trzmielom jakąś wymierną korzyść? Zdaniem naukowców może rozwijać zręczność potrzebną do wydobywania nektaru z kwiatów. Co ciekawe, nowe badania wykazały, że to młode trzmiele bawią się najchętniej. Zupełnie jak młodzi przedstawiciele rodziny ssaków. Uczeni byli zafascynowani pierwszymi danymi. Galpayage i jej zespół wyszkolili kolejne 42 trzmiele, aby kojarzyły toczenie piłki z kolorową komorą. Później udostępnili im dwie różne kolorowe puste komory. Owady nie były w stanie zobaczyć, co znajduje się w komorze. Jednak więcej trzmieli nadal wybierało kolor, który skojarzyły z kulkami. Jak naukowcy definiują zabawę? W tym eksperymencie preferencja toczenia piłki nie była związana z obszarem, który miał dostęp do żywności. Nie było to również związane z usuwaniem bałaganu. Zachowanie owadów było demonstracją czystej chęci do zabawy. Zdaniem badaczy toczenie piłki przez trzmiele spełnia wszystkie pięć kryteriów zabawy: Największe owady w Polsce. Mogą mieć nawet 12 cm długości, a jeden gatunek spotkasz w ogrodzie Większość z nich jest niewielka. Jednak największe owady w Polsce mogą zaskakiwać swoimi rozmiarami. Jaki jest największy owad w Polsce? O tym piszemy poniżej. brak natychmiastowej funkcjonalności, dobrowolność udziału, spontaniczność, uzyskanie satysfakcji, występowanie tylko w sytuacji braku stresu. – Uważamy, że zaobserwowane tutaj zachowanie ma rzeczywistą wartość hedonistyczną dla trzmieli. Jest to kolejnym dowodem na wrażliwość tych owadów – podsumowują naukowcy. Źródła: Animal Behavior, Queen Mary University of London. Nasz ekspert Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka Dziennikarka i redaktorka zajmująca się tematyką popularnonaukową. Związana z magazynami portali Gazeta.pl oraz Wp.pl. Współautorka książek „Człowiek istota kosmiczna”, „Kosmiczne wyzwania” i „Odważ się robić wielkie rzeczy”.
Delfiny zawierają najbardziej złożone sojusze w świecie zwierząt. Skuteczniejsi w kooperacji są tylko ludzie
Analizując dane o 121 samcach butlonosów, naukowcy wykazali, że zwierzęta te budują najbardziej skomplikowane, wielopoziomowe sojusze w świecie zwierząt. Zwiększa to ich szanse na osiągnięcie sukcesu reprodukcyjnego.
W tym artykule: Jak delfiny zachodzą w ciążę Nie tylko ludzie tworzą skuteczne sojusze Liczy się współpraca między grupami Fotografia ilustrująca ten artykuł jest intrygująca. Wydaje się, że przedstawia cztery delfiny przyglądające się piątemu. W rzeczywistości na zdjęciu, zrobionym przez dr. Simona Allena ze Szkoły Nauk Biologicznych z Bristolu, znajduje się grupa czterech samców, których łączy niepisana umowa o współpracy. Wspólnie pilnują płodnej samicy. Jest to szczególna grupa delfinów, prawdopodobnie drugiego poziomu. Grupy pierwszego poziomu tworzą dwa-trzy delfiny, które w okresie rozrodczym współżyją z jedną samicą. Grupy drugiego poziomu liczą od czterech do czternastu niespokrewnionych ze sobą osobników. Ich zadaniem jest wywalczenie dostępu do płodnej samicy. Te grupy mogą tworzyć jeszcze większe sojusze, nazywane przez naukowców trzeciopoziomowymi. Naukowcy ustalili, że o sukcesie reprodukcyjnym delfinów decyduje współpraca między grupami tworzącymi sojusz trzeciego poziomu. Wykazali to, analizując zachowania 121 butlonosów z Zatoki Rekina (ang. Shark Bay) w zachodniej Australii. Ich praca, opisująca złożoną społeczność wodnych ssaków, ukazała się właśnie w czasopiśmie naukowym „The Proceedings of the National Academy of Sciences”. Jak delfiny zachodzą w ciążę Z punktu widzenia delfina, rozmnożenie się jest sprawą wyjątkowo trudną. Przede wszystkim kłopot stanowi znalezienie płodnej partnerki, gotowej do zajścia w ciążę. U bultonosów ciąża trwa aż 12 miesięcy. Po tym okresie na świat przychodzi tylko jedno młode. Samica opiekuje się nim przez następne kilka lat. Dopiero po 3–5 latach jest ponownie gotowa do rozrodu. To właśnie przyczyniło się do tego, że samce butlonosów rozwinęły skomplikowane układy społeczne. Delfiny nie wiążą się w trwałe pary. Zdobycie dostępu do płodnej samicy jest nieosiągalne dla samotnego samca. Musi znaleźć się w grupie, która będzie z kolei częścią jeszcze silniejszego sojuszu. Dopiero wtedy może liczyć na to, że uda mu się – wraz z innymi ze swojej grupy – uzyskać dostęp do samicy w ciągu tych kilku tygodni, kiedy może ona zajść w ciążę. Nie tylko ludzie tworzą skuteczne sojusze – Wykazaliśmy, że to, jak długo grupa delfinów eskortuje daną samicę, zależy od współpracy w ramach sojuszu trzeciego poziomu – mówi dr Allen. – Innymi słowy, więzi budowane na poziomie sojuszu przekładają się na długoterminowe korzyści, jakie odnoszą poszczególne osobniki wchodzące w jego skład – dodaje. – Zawiązywanie sojuszy i współpraca sojuszników są charakterystyczne dla społeczności ludzkich – mówi dr Stephanie King, współautorka pracy. – To również jedna z podstawowych przyczyn naszego sukcesu ewolucyjnego. Nasza zdolność do tworzenia strategicznych relacji, takich jak współpraca handlowa albo militarna na poziomie krajowym i międzynarodowym, to coś, co dotychczas uważaliśmy za unikatowe dla naszego gatunku. Liczy się współpraca między grupami Jednak, jak się okazuje, wcale nie jesteśmy tacy wyjątkowi. – Samce butlonosów tworzą największe wielopoziomowe alianse w świecie zwierząt, poza ludźmi – mówi dr King. – Jednak ich siła nie leży w wielkości danego sojuszu. Liczy się współpraca pomiędzy grupami, które wchodzą w jego skład. To ona decyduje o sukcesie reprodukcyjnym pojedynczego osobnika. Dotychczas uważano, że powstanie tak skomplikowanej struktury społecznej jest związane z dwiema cechami, które też uznawano za typowo ludzkie. Są to łącznie się w trwałe pary i wspólna opieka nad potomstwem. Jak się jednak okazało, butlonosy – które nie mają żadnej z tych cech – również są w stanie tworzyć społeczności o bardzo skomplikowanej strukturze. Źródła: PNAS, EurekAlert. Nasz ekspert Magdalena Salik Dziennikarka naukowa i pisarka, przez wiele lat sekretarz redakcji i zastępczyni redaktora naczelnego magazynu „Focus". Wcześniej redaktorka działu naukowego „Dziennika. Polska, Europa, Świat”. Pasjami czyta i pisze, miłośniczka literatury popularnonaukowej i komputerowych gier RPG. Więcej: magdalenasalik.wordpress.com
Naukowcy odkryli, że samce myszy histerycznie boją się bananów. Dlaczego? Odpowiedź jest zaskakująca
Mimo że myszy od dawna są zwierzętami powszechnie hodowanymi w laboratoriach, nadal potrafią zaskoczyć badaczy. Tym razem naukowcy przez przypadek odkryli, że samce tych gryzoni nadzwyczaj stresuje zapach dojrzałych bananów.
W tym artykule: Co wywołuje stres u myszy? Jak myszy przygotowują się do walki? Dlaczego myszy boją się bananów? Odkrycia dokonano w laboratoriach znajdujących się na Uniwersytecie McGill w Montrealu. Badacze obserwowali, jak samce myszy zachowują się w obecności ciężarnych lub karmiących samic. Spostrzegli, że w takich warunkach poziom stresu samców znacząco rośnie. W pracy, jaką właśnie opublikowali na łamach czasopisma naukowego „Science Advances” naukowcy wyjaśniają, że stres samców wywołuje związek chemiczny zwany octanem amylu. To składnik moczu mysich samic, które mają młode albo są w ciąży. Myszy tak naprawdę uczą się znacznie szybciej, niż myślano Do tej pory to szczury uchodziły za najinteligentniejsze gryzonie na świecie. Naukowcy dowodzą jednak, że myszy również mają swoje ukryte talenty. Octan amylu jest bardzo podobny pod względem struktury chemicznej do oktanu izoamylu. Oba związki występują w wielu owocach. Przede wszystkich w bananach, w przypadku których stanowią główny składnik zapachowy. To nim banany zawdzięczają swój charakterystyczny słodki aromat. Co wywołuje stres u myszy? – Cała sprawa wyszła przez przypadek – mówi Jeffrey Mogil, starszy autor pracy. – Zajmowaliśmy się czymś zupełnie innym. Ciężarne samice znajdujące się w laboratorium miały zostać wykorzystane do innego eksperymentu. Wtedy jeden ze studentów zauważył, że samce zaczynają się przy nich dziwnie zachowywać – opowiadał naukowiec na łamach „Live Science”. Jak napisano w pracy, „samce mogą przejawiać agresję o charakterze dzieciobójczym” w stosunku do młodych myszy. Czyli mogą być skłonne zaatakować je, by usunąć potomstwo konkurencji i w ten sposób zapewnić przewagę własnym genom. Ten mały pomnik w Rosji wzruszył nas do łez. Jest bardzo ważny Ta zabawna rzeźba znajduje się przed Instytutem Cytologii i Genetyki, Syberyjskiego Oddziału Rosyjskiej Akademii Nauk w Nowosybirsku. Jest to pomnik laboratoryjnej myszy. By obronić siebie i swoje młode, samice wykorzystują sygnały chemiczne. Czyli ich organizmy wytwarzają konkretne związki chemiczne, które mają odstraszyć potencjalnych agresorów. Jak myszy przygotowują się do walki? – Gryzonie – podobnie jak wiele innych ssaków innych niż ludzie – są uzależnione od zmysłu zapachu – tłumaczy Mogil. – Znakowanie moczem jest dobrze znane naukowcom, jednak my odkryliśmy coś nowego. Zazwyczaj to samce wykorzystują zapach, by przekazać pewne informacje samicom. Tutaj jest odwrotnie. Co więcej, w tym wypadku nie chodzi o seks, tylko o ostrzeżenie. Samice dają znać samcom, że jeśli spróbują zbliżyć się do nich lub ich młodych, zostaną przez nie zaatakowane – opowiada naukowiec. Gekony, myszy i rybki wróciły na Ziemię Właśnie zakończył się najdłuższy w historii eksperyment ze zwierzętami w stanie nieważkości w roli głównej. 19 maja na Uralu Południowym wylądowała kapsuła satelity "Bion-M No.1". N... Badacze policzyli, że samce myszy już pięć minut po kontakcie z oktanem amylu zaczynają produkować hormony stresu. W ten sposób przygotowują swój organizm do potencjalnej walki. Wydzielanie hormonów stresu prowadzi m.in. do analgezji, czyli wzrostu odporności na ból. Dlaczego myszy boją się bananów? Naukowcy byli ciekawi, czy samce myszy zestresują się również oktanem amylu pochodzącym z innego źródła niż mocz ciężarnych samic. Zakupili więc w supermarkecie olej bananowy i nasączyli nim kłębki bawełny. Następnie umieścili je w klatkach z myszami. Tak jak podejrzewali, poziom hormonów stresu u samców myszy natychmiast się podniósł. Wzrost był nieco większy u tych gryzoni, które jeszcze nigdy nie były ojcami. Naukowcy podejrzewają, że takie samce są większym zagrożeniem dla młodych niż te, których mioty przyszły już na świat. Myszy testują wirtualną rzeczywistość. Cel: lek na alzheimera Dotykowy system wirtualnej rzeczywistości pozwala badać na przykładzie myszy zaburzenia neurologiczne. Badacze zmierzyli, że hormonalny efekt ekspozycji na zapach bananów trwa u myszy 60 minut. Przez taki czas samce są gotowe odeprzeć atak broniących swojego potomstwa samic. Artykuł nie wyjaśnia, czy banany mogą być sposobem na odstraszanie myszy. Mimo to praca naukowców z Montrealu jest mocnym kandydatem do IgNobli 2022, czyli nagród za odkrycia, które nie tylko wnoszą coś do naszej wiedzy o świecie, ale również są zwyczajnie zabawne. I skłaniają do przemyśleń. Źródło: Science Advances.
Tych zachowań lepiej unikać w czasie zagranicznych podróży
Jeśli nie weźmiemy pod uwagę pewnych różnic kulturowych możemy kogoś urazić, a w najlepszym wypadku stać się obiektem czyichś żartów.
Ona randkuje, on wychowuje. Wśród długoszponów to działa
Jaki ojciec pozostaje w domu z dziećmi, gdy ich matka wymyka się, aby uprawiać seks? Tata długoszpona krasnoczelnego.
– Kilka gatunków długoszponów stanowi ekstremalny przykład zamiany ról damsko-męskich – opowiada ekolog Peter Wrege z Cornell University. Asertywna pani długoszpon zbiera harem liczący do pięciu mniejszych panów. W ciągu tygodnia składa cztery jaja w gnieździe jednego z nich, utrzymując jednak otwarte relacje także z pozostałymi. – Nawet w przypadku monogamicznych gatunków ptaków samica może potajemnie kopulować w innych miejscach – mówi ekolog. Wrege i jego kolega Stephen Emlen podczas wieloletnich badań w Panamie zaobserwowali, że w świecie awifauny przyprawianie rogów przez samice jest powszechne. Aby zobaczyć, jaki ma to wpływ na stosunek ojców do potomstwa, badacze śledzili krycie i składanie jaj ptaków, pobierali próbki krwi i przeprowadzali analizy DNA. Efektem tych analiz był wniosek, że dla samców długoszponów z niewiernymi partnerkami ryzyko wychowywania niespokrewnionych młodych może sięgać 75 proc. Inaczej mówiąc: On widzi swoją wybrankę z innymi, przez trzy miesiące wysiaduje jaja i wychowuje młode, które z dużym prawdopodobieństwem genetycznie nie są jego. Dlaczego samce to robią? – W zasadzie utknęły – mówi Wrege. Poszukiwanie mniej rozwiązłej samicy zajęłoby dużo czasu, który można poświęcić na wysiadywanie jaj. W ten sposób mogą skończyć z potomstwem innych męskich osobników, mając poczucie spełnionego zadania biologicznego. Tekst: Patricia Edmonds
Czy mrówki kiedykolwiek odpoczywają? Nie chciałbyś pracować na takich zmianach
Pracować jak mrówka to znaczy wytrwale i bez przerwy. Mrówka kojarzy się z ciągłym, ale dobrze zorganizowanym ruchem, w trakcie którego albo coś dźwiga, albo ciągnie, albo popycha do mrowiska, albo coś z niego usuwa. Słowem cały czas pracuje. A kiedy i jak odpoczywa?
To pytanie zadali sobie naukowcy z Zespołu Deby’ego Casilla na Universiti of South Florida w St. Petersburg i wybudowali laboratoryjne mrowisko, przykryte szklaną płytą. Do swych badań wybrali boleśnie gryzące mrówki ogniste z Ameryki Południowej, które zresztą „rozlazły się” po całym świecie w bagażach, bogu ducha winnych, turystów. Żyją one głównie pod ziemią, a więc szklana płyta nie zakłócała ich normalnej egzystencji. Okazało się, że sprawna organizacja tych stworzeń dotyczy nie tylko pracy, ale i odpoczynku. A także, że hierarchia społeczna w mrowisku jest sprawą absolutnie priorytetową i niepodlegającą dyskusji. Dlatego inaczej odpoczywają, czyli śpią robotnice, a inaczej królowe. Te ostatnie, jako absolutnie niezbędne dla całej mrówczej społeczności, dożywają czasem nawet sześciu lat, gdy tymczasem robotnice żyją sześć miesięcy, po czym umierają ze starości. Robotnice zasypiają w nieregularnych odstępach czasu i nie wszystkie jednocześnie, dzięki czemu w każdej chwili w ciągu doby czuwało i było aktywnych 80% z nich, co zaspokajało potrzeby mrowiskowego domu. Typowa robotnica zasypia 250 razy na dobę na około ponad minutę, co oznacza, że odpoczywa około 2 godzin i 48 minut. W przypadku królowych sen ich jest głęboki i długi – około dziewięciu godzin na dobę, a na dodatek zsynchronizowany ze snem innych królowych (u mrówek ognistych może być ich wiele). Gdy jedna śpi, to inne czuwają. Królewska drzemka trwa 6 minut z częściowo podniesionymi czułkami i rozwartymi żuwaczkami. Gdy śpią głęboko, zwierają je, a ruchy czułków wskazują, że mogą mieć nawet marzenia senne.
PSYchologia: Nie lubisz psów? Przeczytaj i na pewno zmienisz zdanie
Psom nieobce są zachowania prospołeczne. Chętnie częstują smakołykami swoich psich znajomych, nawet jeśli same nie otrzymują w zamian żadnej nagrody – czytamy w „Scientific Reports”.
Badacze z Uniwersytetu Medycyny Weterynaryjnej w Wiedniu (Austria) wykazali, że czworonogi częściej obdarowują jedzeniem psy, które znają i czynią to z dobrego serca, a nie dla własnej korzyści. Naukowcy przeprowadzili eksperyment, w którym uczestniczyło 16 psów. Zwierzęta dobierano w pary i pozwalano, aby jedno z nich poprzez pociągnięcie odpowiedniego sznurka mogło wybrać, czy drugie otrzyma tacę z jedzeniem, czy puste naczynie. Wyniki pokazały, że psy częściej częstowały jedzeniem czworonogi, z którymi miały w przeszłości jakiś kontakt. Rzadziej dawały smakołyki obcym towarzyszom. Do tego, jeśli już to robiły, czyniły to bezinteresownie, gdyż same nie dostawały za to żadnej nagrody. Badacze przeprowadzili dodatkowy test, by przekonać się, czy psy rozumieją, na czym polega ich działanie. Pozwolili czworonogom w taki sam sposób wybrać, czy same sobie ofiarują jedzenie. Wszystkie psy od razu wiedziały, co robić – bez wahania pociągały za sznurek, który przybliżał do nich tacę ze smakołykami. „Psy naprawdę zachowywały się w sposób prospołeczny wobec innych czworonogów. Nigdy wcześniej nie zademonstrowano tego podczas eksperymentu. Okazuje się, że duży wpływ na takie zachowanie ma stopień zażyłości, w jakiej pozostają zwierzęta” – komentuje badaczka Friederike Range. Źródło: PAP