National Geographic
type: channel
link: https://www.national-geographic.pl
date: 2026-08-23T12:26:07.000Z
update period: hourly
update frequency: 1
update base: 2000-01-01T12:00+00:00
items: Nazywają je „małym Amsterdamem”. Delft zachwyca kanałami, ale nie ma tu takich tłumów
items: Ten drewniany kościół w Polsce zbudowano bez gwoździ. Jego wnętrze zachwyca od 500 lat
items: W te wakacje zostań odkrywcą! Archeolodzy proszą o pomoc na górskich szlakach
items: Na niemieckiej twierdzy dostrzegłem polską flagę. Dlaczego biało-czerwona powiewa na Zamku Hambach?
items: Szwedzi nazywają ją sercem kraju. W Dalarnie lato niemal nie ma końca
items: Pojechałam poza Rzym. Znalazłam włoskie miasteczka, o których milczą przewodniki
items: Ten anioł ma twarz Boba Dylana. Niezwykła tajemnica średniowiecznej katedry
items: Włoskie miasto na wulkanicznej skale. Pod ulicami kryje się drugi, podziemny świat
items: Stonehenge na wyłączność. Wygraj w te wakacje prywatne wejście do wnętrza kręgu
items: To tutaj narodziły się igrzyska olimpijskie. Starożytne skarby przetrwały dzięki katastrofie
items: Alternatywa dla Florencji, o której wciąż mało kto wie. Zachwyca zabytkami i nie przytłacza tłumami
items: To jedna z najpiękniejszych wsi w Polsce. Jest nazywana „żywym skansenem”
items: Niemiecka „Nicea Bałtyku” leży tuż za polską granicą. Zachwyca elegancją
items: Trzęsienie ziemi w Japonii uszkodziło jedną z największych atrakcji w kraju. To już drugi raz w tym wieku
items: Wśród ruin Starego Książa odkryto metalowy krzyżyk. Pochodzi sprzed chrztu Polski
items: Ogień na cześć „Żelaznego Kanclerza”. Tajemnicza historia dawnych niemieckich wież w obecnej Polsce
items: Wyjątkowa wieś na Dolnym Śląsku została objęta ochroną. Mieszkańcy są oburzeni
items: Najbardziej niedoceniane zabytki świata. Niektóre są starsze niż piramidy
items: Jedno z najbogatszych miast Włoch wciąż pozostaje w cieniu. Co zobaczyć w ojczyźnie Ferrari i tortellini?
items: Galeria Borghese zachwyca przepychem, ale za kolekcją stoją intrygi i grabieże
items: To idealny czas na wizytę w Atenach. Wreszcie udało się odrestaurować Partenon
items: Czy twórcy polskich megalitów żyli w zgodzie z naturą? Nowe badania zmieniają wizje archeologów
items: Zabytki Turcji dostępne nocą. Wśród nich miejsca znane na całym świecie
items: Stonehenge za darmo i bez wychodzenia z domu. Ruszył niezwykły projekt 3D
items: Akwizgran – cesarskie miasto Karola Wielkiego i historyczna stolica koronacji

Nazywają je „małym Amsterdamem”. Delft zachwyca kanałami, ale nie ma tu takich tłumów
type: item
date: 2026-08-23T12:25:36.000Z
creator: Artur Białek
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: holandia
subject: miasta
subject: Niderlandy
subject: zabytki
description: Delft, poprzecinany urokliwymi kanałami i uliczkami, kiedyś był ważnym ośrodkiem handlowym Hrabstwa Holandii. Dziś jest jednym z kluczowych ośrodków naukowych, do którego ściągają studenci z całego świata, a także ważną atrakcją turystyczną, przyciągającą miłośników zabytków i wspaniałej architektury złotego wieku.
encoded: Spis treści: Od osady na torfowiskach do serca Republiki Stolica piwa, która stała się zagłębiem błękitnej ceramiki Atrakcje Delftu Nie ulega wątpliwości, że Delft należy do najbardziej urokliwych miast w Niderlandach. Nazywany „małym Amsterdamem”, rozciąga się w prowincji Holandia Południowa, między politycznym centrum w Hadze a przemysłowym Rotterdamem, nad kanałem Schie. Choć bywa porównywany do stolicy, nie jest przytłoczony masową turystyką ani wielkomiejskim zgiełkiem. To w połączeniu z faktem, że wszystkie tamtejsze atrakcje można zwiedzić pieszo, czyni to miasto idealnym celem jednodniowej wycieczki. Od osady na torfowiskach do serca Republiki O początkach miasta dużo mówi jego nazwa, która wywodzi się od staroholenderskiego czasownika „delven”, oznaczającego „kopać”. Około roku 1100, w celu poszerzenia naturalnego systemu strumieni Gantel i osuszenia okolicznych torfowisk, wykopano kanał, który z czasem zyskał miano Oude Delft (Stary Delft). Pozwoliło to na stabilizację gruntów i stworzenie podstaw pod budownictwo kamienne. Pod koniec XII wieku, równolegle do pierwotnego założenia, poprowadzono kanał Nieuwe Delft. Glinę wydobytą podczas tych prac inżynieryjnych wykorzystano do podniesienia terenu między obydwoma kanałami. 15 kwietnia 1246 roku hrabia Wilhelm II nadał osadzie prawa miejskie, wprowadzając autonomię sądowniczą i administracyjną dla około 1400 ówczesnych mieszkańców. W kolejnych dekadach hrabia Floris V znacząco wzmocnił pozycję miasta, zwalniając kupców z Delftu z opłat celnych na terenie całego hrabstwa i rozszerzając granice terytorialne ośrodka. Złoty wiek średniowiecznego Delftu przypadł na przełom XIV i XV wieku. W 1400 roku miasto liczyło już 6500 mieszkańców, co czyniło je trzecim co do wielkości ośrodkiem miejskim w Holandii (za Dordrechtem i Haarlemem). W roku 1560 mieszkało tam ok. 14 tys. obywateli, co pozycjonowało Delft tuż za nowym liderem, Amsterdamem. Kataklizmy 3 maja 1536 roku miasto nawiedził katastrofalny pożar, najprawdopo…

delft-GettyImages-2208839946-35f9f95.jpg
width: 5000
height: 3333

Ten drewniany kościół w Polsce zbudowano bez gwoździ. Jego wnętrze zachwyca od 500 lat
type: item
date: 2026-08-22T09:27:44.000Z
creator: Katarzyna Kachel
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: gotyk
subject: kościoły
subject: małopolska
subject: podhale
subject: polska zabytki
subject: zabytki
subject: zabytki unesco
description: Zgodnie z legendą to anioł nakazał zbójnikom postawić kościół w Dębnie. Efekt zapiera dech w piersiach.
encoded: Zbudowany jest bez jednego metalowego gwoździa, z drewna modrzewiowego i jodłowego. Kiedy pada deszcz, jest zamykany i nie wolno go zwiedzać, by drewno nie nasiąkło wilgocią. Miejscowi opowiadają, że postawili go zbójnicy. Może po to, by odkupić swe grzechy, kto wie? Legenda głosi, że w miejscu, gdzie teraz stoi świątynia, rósł wielki, rozłożysty dąb. W jego koronach miał się rzezimieszkom objawić św. Michał Archanioł. Towarzyszyły temu śpiewy i niebiańskie światło. Nieźle się więc musieli watażkowie przestraszyć albo faktycznie nawrócić, by wznieść taką świątynię, która do dziś zachwyca nie tylko koneserów. W tym kościele kręcono ślub Janosika i Maryny To jednak niejedyna zbójnicka opowieść związana z tym miejscem. Pewnie pamiętacie historię Janosika i kultowy film Jerzego Passendorfera. Scena ślubu słowackiego Robin Hooda i pięknej Maryny kręcona była w Dolinie Chochołowskiej. Ale wnętrze kościoła, do którego przy dźwiękach organów wchodzą Marek Perepeczko i Ewa Lemańska, to sam środek tego magicznego XV-wiecznego drewnianego kościółka. Jego unikatowa polichromia w 33 kolorach jest najstarszą w Europie, jaka w całości zachowała się na drewnie, i robi oszałamiające wrażenie. Kościół św. Michała Archanioła w Dębnie na liście UNESCO By dotrzeć do świątyni wpisanej na listę UNESCO, wybieram słoneczny dzień, kiedy widoczność jest jak brzytwa. Uwielbiam tę trasę z Nowego Targu, bo w miarę zbliżania się do Dębna odsłaniają się przede mną szczyty Tatr. W śniegu i słońcu wyglądają nieziemsko. Co zobaczyć wokół zabytkowego kościoła w Dębnie? Wioska jest niewielka, mnóstwo w niej owiec, pasą się też wokół świątyni, a z drewnianej budki przy drodze do kościoła kupić można lody z owczego mleka. Zabytek otoczony jest drewnianym płotem, ale to, co mnie urzeka, to wiekowe lipy oraz jesiony, które tworzą tu charakterystyczny zielony krąg nad krytym gontem dachem. Obchodzę świątynię z zewnątrz, patrzę na świętego Floriana, który nad wejściem od wieków wylewa wodę z cebrzyka, mijam …

kosciol-debno-886351f.jpg
width: 1717
height: 1200

W te wakacje zostań odkrywcą! Archeolodzy proszą o pomoc na górskich szlakach
type: item
date: 2026-08-18T12:58:57.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: archeologia
subject: góry
subject: odkrycia archeologiczne
subject: trekking
subject: zabytki
description: Wędrówka po górach kojarzy się nam z pięknymi panoramicznymi widokami. Czasem jednak warto spojrzeć też pod nogi. Archeolodzy zapraszają turystów do akcji, która może doprowadzić do znalezienia śladów sprzed tysięcy lat i dokonania przełomowego odkrycia.
encoded: W 2021 roku na Hali Turbacz dr Jan Loch z Gorczańskiego Parku Narodowego zauważył coś nietypowego. Był to zabytek sprzed tysięcy lat – fragment odłupka i okruch krzemienia jurajskiego. Znalezisko było sensacyjne, bo surowiec pochodził z okolic Krakowa. Dr Janusz Budziszewski z Uniwersytetu Warszawskiego potwierdził te przypuszczenia po badaniach w tym miejscu – na Hali Turbacz faktycznie znajdowało się prehistoryczne stanowisko, prawdopodobnie z paleolitu. To odkrycie stało się impulsem do rozpoczęcia szerokiej akcji archeologicznej, w której główną rolę mają odegrać turyści. Pradziejowy trekking. Dlaczego ludzie wspinali się tak wysoko? Przez lata sądzono, że wysokie góry były dla dawnych ludzi barierą nie do przebycia. Dziś wiemy, że było inaczej. Choć trudny klimat uniemożliwiał stałe osadnictwo, łowcy-zbieracze pojawiali się tu sezonowo na polowania. Przemieszczali się między dolinami czy w poszukiwaniu surowców. Przełęcze i polany, takie jak te w Gorcach czy Tatrach, były idealnymi punktami obserwacyjnymi. Ślady ich obecności, jak narzędzia i paleniska, odnajdywano już w Jaskini Obłazowej (tu odkryto najstarszy na świecie bumerang), Dolinie Kondratowej czy na Połoninie Wetlińskiej. Dlaczego archeolodzy potrzebują pomocy? Góry to trudny teren dla badaczy. Gęsta roślinność, lasy i procesy erozyjne sprawiają, że stanowiska archeologiczne pozostają niewidoczne przez dekady. Jednak tam, gdzie przechodzą tysiące ludzi, sytuacja się zmienia. Deszcz i buty wędrowców usuwają warstwę ziemi, odsłaniając zabytki bezpośrednio na ścieżkach. Turyści docierają w miejsca, które specjaliści odwiedzają rzadko, dlatego każde zdjęcie nietypowego kamienia może być dla nauki bezcenne. Jak rozpoznać zabytek? Nie każdy nietypowy kamień to zabytek, dlatego warto znać cechy charakterystyczne przedmiotów obrobionych przez człowieka. „Warto jednak zwrócić uwagę na surowce o gładkiej, niekiedy lekko szklistej lub woskowej powierzchni przełamu. Krzemień jurajski występuje zazwyczaj w różnych…

shutterstock1110392171-c2175d1.jpg
width: 5184
height: 3456

Na niemieckiej twierdzy dostrzegłem polską flagę. Dlaczego biało-czerwona powiewa na Zamku Hambach?
type: item
date: 2026-08-17T08:16:40.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: historia polski
subject: niemcy
subject: zabytki
subject: zamki
description: W zachodniej części Niemiec znajduje się Zamek Hambach. Jest to kolebka niemieckiej demokracji. I jednocześnie najbardziej polski zamek w tym kraju. Ta niemiecka twierdza stała się symbolem polsko-niemieckiej solidarności. Dlaczego dumnie powiewa tu biało-czerwona?
encoded: Historia tego zamku w Nadrenii-Westfalii sięga około 1000 roku, kiedy to pod panowaniem salickim wzniesiono „Kästenburg” (z niem. Zamek Kasztanowy), nazwany tak od licznych drzew kasztanowych rosnących na wzgórzu. Z Zamkiem Hambach związana jest bardzo burzliwa historia. Przez wieki obiekt służył jako twierdza biskupstwa Speyer oraz archiwum biskupie. Był plądrowany podczas wojny chłopskiej w 1525 roku, zniszczony przez margrabiego Albrechta Alcybiadesa w 1552 roku oraz przez wojska francuskie w 1688 roku. Król Maksymilian II planował przekształcenie ruin w letnią rezydencję w stylu, ale budowy nigdy nie ukończono. Rok 1832. Wielkie święto narodów 27 maja 1832 roku Zamek Hambach, a raczej jego malownicze ruiny, stały się sceną bezprecedensowego wydarzenia – Hambacher Fest. Około 30 tysięcy osób z różnych warstw społecznych przemaszerowało na zamek, domagając się wolności prasy, zjednoczenia Niemiec i narodowej godności. W tłumie byli mieszczanie, rzemieślnicy, kupcy, studenci, wytwórcy wina. Było też sporo kobiet. Wolny teren wokół zamku jest niewielki. Jak ci ludzie się tutaj pomieścili? – Byli wszędzie wokół tego wzgórza. To był prawdziwy logistyczny bałagan – odpowiada z uśmiechem moja przewodniczka Brigitte. Była to pierwsza tak masowa demonstracja polityczna w historii Niemiec, skierowana przeciwko cenzurze i rządom absolutnym królestwa Bawarii. Podczas tego festiwalu po raz pierwszy na dużą skalę użyto barw czarno-czerwono-złotych, które dziś tworzą flagę Niemiec. Polacy w kolebce niemieckiej demokracji Po stłumieniu przez Rosjan powstania listopadowego w 1830 roku tysiące polskich uchodźców zmierzało przez Niemcy do Francji. Byli oni witani z ogromnym entuzjazmem, a społeczeństwo niemieckie tworzyło „stowarzyszenia polskie”, by im pomagać i ich wspierać. Wśród Niemców rozkwitało zjawisko Polenbegeisterung, czyli „entuzjazm dla Polski”. To zjawisko masowej solidarności i fascynacji społeczeństwa niemieckiego Polakami, które rozkwitło w latach 30. XIX wieku. W …

1-4836efe.jpg
width: 4000
height: 3000

Szwedzi nazywają ją sercem kraju. W Dalarnie lato niemal nie ma końca
type: item
date: 2026-08-16T10:59:55.000Z
creator: Grzegorz Micuła
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: skandynawia
subject: szwecja
subject: tradycje
subject: zabytki
description: Latem noc właściwie tu nie zapada, jezioro wypełnia największy krater uderzeniowy w Europie, a Midsommar wciąż pozostaje żywym rytuałem, nie pokazem dla turystów. W Dalarnie, pośród czerwonych domów, dzikich lasów i śladów wikingów, bije serce prawdziwej Szwecji.
encoded: Spis treści: Midsommar w Szwecji. Tutaj nie jest atrakcją dla turystów, lecz świętem światła Jezioro Siljan wypełnia „kosmiczną ranę”. Krater ma aż 75 km średnicy Przyszły król Szwecji uciekł tędy przed siepaczami. Dwór Ornässtugan skrywa niezwykłą historię Falun kojarzymy ze skokami narciarskimi. Jego prawdziwa potęga kryje się pod ziemią Jak zaplanować podróż z Polski do Dalarny Kiedy wjeżdżam do Dalarny, rozległej krainy w środkowej Szwecji obejmującej górnicze miasto Falun, rejon jeziora Siljan i narciarskie ośrodki Indre i Sälen na granicy z Norwegią, czuję, że przekraczam niewidzialną granicę. Powietrze pachnie tu żywicą i chłodną wodą. Są tu czyste jeziora, dzikie góry i lasy, w których żyją łosie i niedźwiedzie. Tu odbywa się największy na świecie masowy bieg narciarski – Vasaloppet, czyli słynny Bieg Wazów, a także zachowało się najwięcej autentycznych ludowych tradycji, zwłaszcza obchody Midsommar. Szwedzi nazywają ten region „sercem kraju”. Chcę jego bicie usłyszeć z bliska. Midsommar w Szwecji. Tutaj nie jest atrakcją dla turystów, lecz świętem światła Nad jeziorem Siljan zmierzch właściwie nie istnieje. Czerwcowe światło trwa tu niemal bez końca – unosi się nad wodą czerwonymi drewnianymi domami i zielonymi łąkami Dalarny. Właśnie wtedy najlepiej zrozumieć, czym dla Szwedów jest Midsommar. Nie turystyczną atrakcją ani festynem dla przyjezdnych, lecz czymś znacznie ważniejszym – rytuałem światła, lata i wspólnoty. – Midsommar trzeba poczuć, nie oglądać – mówi Göran, którego spotykam na rynku w miasteczku Mora. Ma ok. 60 lat, jasne włosy związane w krótki kucyk i dłonie człowieka, który całe życie pracował w drewnie. Urodził się nad Siljanem i – jak sam mówi – zna każdy kamień między Morą a Rättvik. Właśnie on zabiera mnie do Våmhus, niewielkiej miejscowości nad pobliskim jeziorem Orsasjön, gdzie mieszkańcy już od rana przygotowują się do święta. Chce mi pokazać prawdziwe Midsommar. – Ludzie myślą, że chodzi o zabawę i alkohol – śmieje się. – A to święto …

dalarna-GettyImages-180571365-f8c68ea.jpg
width: 1609
height: 1173

Pojechałam poza Rzym. Znalazłam włoskie miasteczka, o których milczą przewodniki
type: item
date: 2026-08-16T07:56:49.000Z
creator: Anna Kłossowska
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: miasta
subject: wakacje we włoszech
subject: włochy
subject: zabytki
subject: zwiedzanie
description: Warto się wybrać poza Wieczne Miasto, aby odkryć niezwykłe miejsca otaczającego go regionu Lacjum. Przepiękne zabytki, święto truskawek i znakomita kuchnia czekają na turystów.
encoded: Spis treści: Święto Truskawek w Nemi. Owocowa tradycja w cieniu wygasłego wulkanu Villa d’Este w Tivoli. Za niepozorną bramą kryją się ogrody pełne wodnych cudów Klasztor św. Benedykta w Subiaco. „Próg raju” zawieszony nad przepaścią Od antycznego street foodu po apericenę nad jeziorem. Dolce vita pod Rzymem Jak zaplanować podróż do Lacjum z Polski Czapeczka z zielonych listków kielicha na główce, czerwone kaftanik i rajstopki – pierwszy raz widzę niemowlę przebrane za truskawkę! Uszy niosącej go mamy zdobią kolczyki z tym owocem, a szyję czerwone korale. Za nią i przed nią sunie korowód kobiet ubranych identycznie jak ona w czerwone spódnice, czarne gorseciki podkreślające piersi pod białymi bluzkami. We włosach upięte koronkowe stroiki – mandrucelle. To fragolare symbolizujące pradawną tradycję zbioru leśnych poziomek i uprawy truskawek w Nemi. Święto Truskawek w Nemi. Owocowa tradycja w cieniu wygasłego wulkanu Uczestniczę w Sagra delle Fragole – czerwcowym Święcie Truskawek. Tłum złożony głównie z lokalsów zdaje się rozsadzać wąskie uliczki Nemi pełne butików z tekstyliami i rzemiosłem spod znaku truskawki. Na czele pochodu burmistrz z biskupem, bo jak w przypadku każdego święta w Italii sacrum miesza się bezkolizyjnie z profanum, za nimi orkiestra dęta. Malownicze miasteczko z domami o pastelowych fasadach zdaje się zawieszone na zboczu ostro schodzącym do jeziora Nemi położonego w dawnym kraterze należącym do Gór Albańskich, grupy wygasłych wulkanów okalających Rzym od południowego wschodu. To na nich urodził się Romulus, legendarny założyciel Rzymu. Według niektórych właśnie w Nemi, jednym z 17 Castelli Romani, miasteczek malowniczo otulających te wzgórza. – Poziomki powstały z łez Wenery wylanych nad zmarłym Adonisem – opowiada mi jedna z fragolar i częstuje obezwładniającym aromatem, słodkim owocem miłości. – Zbierano je już w antyku, uprawę truskawek rozpoczęto później – dodaje. Próbuję tiramisu i drinka z poziomkami – fragolino spritz. Sącząc go, spogląda…

lacjum-bracciano-0da288f.jpg
width: 2329
height: 1200

Ten anioł ma twarz Boba Dylana. Niezwykła tajemnica średniowiecznej katedry
type: item
date: 2026-08-16T06:24:49.000Z
creator: Michał Szczepaniak
subject: Historia
subject: architektura
subject: katedra
subject: muzyka
subject: norwegia
subject: zabytki
description: Na szczycie jednej z wież katedry Nidaros w Trondheim stoi archanioł Michał. Jego twarz nie przypomina jednak średniowiecznego świętego, lecz jednego z najsłynniejszych muzyków XX wieku. Rzeźbiarz świadomie nadał mu rysy Boba Dylana. Aby zrozumieć, dlaczego to zrobił, trzeba cofnąć się do czasów wikingów, krwawych walk o tron Norwegii i narodzin kultu św. Olafa.
encoded: Spis treści: Wikiński król, który chciał zjednoczyć Norwegię Knut Wielki rzuca wyzwanie Olafowi Bitwa, która stworzyła świętego Nad grobem Olafa wyrosła monumentalna katedra Reformacja zakończyła epokę pielgrzymów Pożary niemal zniszczyły świątynię Dlaczego archanioł Michał ma twarz Boba Dylana? Kiedy na Półwyspie Iberyjskim rozwijał się kult św. Jakuba Apostoła w Santiago de Compostela, skandynawscy chrześcijanie wędrowali do ówczesnej stolicy Norwegii. W Nidaros, czyli dzisiejszym Trondheim, wzniesiono kościół nad grobem św. Olafa Haraldssona. Kult wikińskiego króla rozwijał się aż do przyjęcia w Skandynawii protestantyzmu. Trawiona przez liczne pożary katedra jest dziś pełna neogotyckich rzeźb i detali powstałych w XIX i XX wieku. Dlaczego jednak anioł stojący na północno-zachodniej wieży ma twarz Boba Dylana? Wikiński król, który chciał zjednoczyć Norwegię Urodzony około 995 roku Olaf Haraldsson żył w okresie, gdy w Norwegii trwał proces formowania państwowości. Towarzyszyły mu konflikty wewnętrzne oraz zagrożenie ze strony Danii. Kiedy Olaf dorastał, wikińscy Szwedzi, Duńczycy i Norwegowie walczyli zarówno między sobą, jak i z sąsiednimi państwami o wpływy, ziemię oraz kontrolę nad szlakami handlowymi. Norwescy wikingowie odegrali istotną rolę w zasiedleniu Islandii i Grenlandii oraz wyprawach do Winlandii, leżącej najprawdopodobniej na terenie dzisiejszej kanadyjskiej Nowej Fundlandii. Więcej o ich obecności w Ameryce można przeczytać w artykule o tym, jak wikingowie dotarli do Winlandii. Przyjęcie chrześcijaństwa na przełomie X i XI wieku oraz rozwój struktur państwowych przeobraziły skandynawskich wojowników i zdobywców w uczestników europejskiej polityki. Jako władca Olaf szczególnie mocno zaangażował się w chrystianizację Norwegii. Sam przyjął chrzest najprawdopodobniej w Normandii, około 1013 lub 1014 roku. Wprowadzaniu nowej religii niejednokrotnie towarzyszyły przemoc i przymus. Olaf miał jednak również poparcie części niezależnego chłopstwa. Organizowa…

nidaros-bob-dylan-243f2c3.jpg
width: 2813
height: 1875

Włoskie miasto na wulkanicznej skale. Pod ulicami kryje się drugi, podziemny świat
type: item
date: 2026-08-15T09:31:59.000Z
creator: Artur Białek
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: architektura
subject: miasta
subject: wakacje we włoszech
subject: włochy
subject: zabytki
description: Orvieto, wznoszące się na płaskim szczycie wulkanicznej skały, jest bez wątpienia jednym z najbardziej fascynujących miejskich krajobrazów w Europie. To niezwykłe miasto jawi się niczym zawieszona w chmurach wyspa, wyrastająca z umbryjskich dolin. Należy jednak podkreślić, że malownicza lokalizacja nie jest jedynym atutem tego miejsca.
encoded: Spis treści: Miasto na szczycie płaskowyżu Od potęgi Etrusków do zjednoczonych Włoch Ważny punkt na turystycznej mapie Włoch Wulkaniczny płaskowyż, na którym wzniesiono miasto, na przestrzeni wieków był świadkiem narodzin etruskiej metropolii i krwawych starć. Dziś jest jednym z najcharakterystyczniejszych punktów na mapie regionu Umbria i miejscem, które przyciąga turystów uciekających przed zgiełkiem największych włoskich metropolii. Miasto na szczycie płaskowyżu Orvieto znajduje się w prowincji Terni, w południowo-zachodniej części regionu Umbria, tuż przy granicy z Lacjum i południową Toskanią. Strategiczna lokalizacja tego niewielkiego miasta – ok. 100 kilometrów na północ od Rzymu i 130 kilometrów na południe od Florencji – przez wieki czyniła je ważnym punktem na historycznych szlakach handlowych, militarnych i pielgrzymkowych. Miasto zostało zbudowane na szczycie potężnego płaskowyżu z wulkanicznego tufu (nazywanego przez miejscowych La Rupe, czyli klif), który wznosi się stromo na wysokość 325 m n.p.m. Formacja ta powstała z osadów piroklastycznych i przepływów lawy z prastarych erupcji kompleksu wulkanicznego Vulsini, powiązanego z polem wulkanicznym Bolsena. Obecnie jego kalderę wypełnia jezioro Bolsena – największe w Europie jezioro wulkaniczne. Od potęgi Etrusków do zjednoczonych Włoch Unikatowa topografia miasta już wieki temu zapewniała mu wybitne walory obronne. Należy jednak podkreślić, że niedostępność płaskowyżu stwarzała też ogromne problemy. Izolacja i chroniczny brak naturalnych źródeł wody na szczycie wymuszały na kolejnych cywilizacjach niezwykłą inwencję społeczną i inżynieryjną. Rozkwit i upadek starożytnej Velzny Początki trwałego osadnictwa na wulkanicznej skale datuje się na IX wiek p.n.e., jednak to cywilizacja etruska uczyniła z tego miejsca prawdziwą potęgę. Miasto znane jako Velzna wyrosło na jedną z dwunastu głównych metropolii, tworzących tzw. Dodekapolis, czyli zrzeszenie najważniejszych etruskich państw-miast. Okres między VIII a…

orvieto-01b7ea7.jpg
width: 1807
height: 1200

Stonehenge na wyłączność. Wygraj w te wakacje prywatne wejście do wnętrza kręgu
type: item
date: 2026-08-12T07:31:06.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: anglia
subject: stonehenge
subject: wielka brytania
subject: zabytki
subject: zwiedzanie
description: Najsłynniejszy krąg kamienny na świecie odwiedza rocznie około 1,4 mln osób. Dzielenie go z tłumami turystów to standard. Nowa inicjatywa pozwala jednemu szczęśliwcowi dziennie spędzić czas w samotności wewnątrz megalitycznej konstrukcji.
encoded: Od 125 lat wejście do Stonehenge jest biletowane. Nie odstrasza to jednak tłumów turystów zafascynowanych tym miejscem. Ostatnio autor bestsellerów Ken Follett opublikował na jego temat powieść zatytułowaną „Krąg Czasu”, co świadczy, że Stonehenge ciągle zajmuje ważne miejsce w zbiorowej śwadomości. Dziś nie można wejść do środka kręgu, monument należy podziwiać ze ścieżki obok. Są jednak wyjątki. W towarzystwie tysięcy ludzi można tam wejść w dniu przesilenia letniego i zimowego. Teraz organizacja zarządzająca Stonehenge, English Heritage, ogłosiła jeszcze jedną możliwość – wejścia do Stonehenge w samotności. Trzeba jednak mieć trochę szczęścia i przybyć do Stonehenge w sierpniu. Wakacyjna inicjatywa: Stonehenge na wyłączność W sierpniu 2026 roku English Heritage wprowadziło bezprecedensową inicjatywę „Win Stonehenge to yourself” (z ang. Wygraj Stonehenge dla siebie). Przez cały miesiąc, każdego dnia jeden szczęśliwiec wraz ze swoją grupą (do 10 osób) otrzyma szansę na całkowicie prywatny wstęp do wnętrza kręgu. Co najważniejsze, ta ekskluzywna wygrana jest dostępna bez żadnych dodatkowych opłat – wystarczy dokonać standardowej rezerwacji biletu online (co wiąże się z jego kupnem) z co najmniej 72-godzinnym wyprzedzeniem, by automatycznie wziąć udział w losowaniu. Jak wygląda wizyta zwycięzcy archeoloterii? Zwycięzcy loterii doświadczą Stonehenge w sposób absolutnie unikatowy. O godzinie 9.00 rano zostaną przewiezieni z Centrum Obsługi Zwiedzających bezpośrednio pod monument. Od 9:10 do 9:30 wnętrze kręgu będzie należało wyłącznie do nich. Te magiczne 20 minut przed oficjalnym otwarciem obiektu pozwala na chłonięcie atmosfery i duchowości tego miejsca w całkowitej ciszy. – Stonehenge to jeden z najbardziej rozpoznawalnych zabytków na świecie i cel podróży z listy marzeń milionów ludzi na całym globie – jednak mało kto miał okazję doświadczyć tego miejsca w absolutnej ciszy i spokoju. To jedyna w swoim rodzaju szansa, by stanąć wewnątrz kręgu starożytnych kamieni be…

shutterstock321608159-931c479.jpg
width: 3000
height: 2000

To tutaj narodziły się igrzyska olimpijskie. Starożytne skarby przetrwały dzięki katastrofie
type: item
date: 2026-08-09T06:32:39.000Z
creator: Artur Białek
subject: Historia
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: grecja
subject: igrzyska olimpijskie
subject: starożytność
subject: zabytki
subject: zabytki unesco
description: W starożytności Olimpia była czymś więcej niż tylko kolejnym miejscem kultu religijnego w rozległym panteonie helleńskich wierzeń. Specyficzne sanktuarium stanowiło także centrum panhelleńskiej tożsamości, platformę dyplomacji i arenę, na której polityczna potęga państw-miast odzwierciedlała się w zmaganiach atletów. Dziś to jeden z najważniejszych turystycznych punktów na mapie Peloponezu. Czym na tle innych antycznych atrakcji wyróżnia się Olimpia? Grecja ma do zaoferowania wiele wspaniałych zabytków, ale to właśnie w tym sanktuarium narodziła się najważniejsza sportowa tradycja świata.
encoded: Spis treści: Miasto w dolinie Alfejosu Ewolucja historycznej Olimpii Architektura Świętego Gaju Skarby Olimpii Współczesna Olimpia to niewielkie miasto, które jednak pozostaje motorem napędowym turystyki i gospodarki zachodniego Peloponezu. W starożytności, gdy była rozległym kompleksem sakralnym, jej ranga była jeszcze wyższa. Miasto w dolinie Alfejosu Olimpia jest usytuowana w zachodniej części Półwyspu Peloponeskiego, w historycznej krainie Elida, która obecnie stanowi jednostkę regionalną w obrębie regionu Grecja Zachodnia. Rozpościera się w otwartej, żyznej dolinie u stóp zalesionego wzgórza Kronion. Krajobraz Olimpii ukształtowały dwa lokalne cieki wodne. Przestrzeń Altis od zachodu i południa jest ograniczona dolinami rzek Alfejos i Kladeosu, jej mniejszego dopływu. W starożytności zapewniały one wodę pitną i higieniczną dla atletów, dyplomatów i pielgrzymów. Z drugiej jednak strony to właśnie ich potężna i zmienna natura była odpowiedzialna za liczne katastrofy, a w późnym antyku i wczesnym średniowieczu – za pogrzebanie powalonych trzęsieniami ziemi ruin miasta pod grubą warstwą osadu. Paradoksalnie, osad ochronił niezliczone skarby Olimpii przed całkowitym zniszczeniem lub rozkradzeniem. Ewolucja historycznej Olimpii Tereny Olimpii były zasiedlone już w okresie wczesnej kultury helladzkiej. U schyłku epoki brązu zrodził się tam kult Pelopsa i Hippodamei. Równolegle czczono Kronosa, Gaję i Temidę. Rangę centrum kultu Zeusa miasto zyskało w X stuleciu p.n.e., kiedy u stóp wzgórza Kronos wyznaczono temenos poświęcony najwyższemu bóstwu. Za przełomowy należy uznać rok 776 p.n.e., kiedy to trzech władców – Ifitos, Kleostenes z Pisy i Likurg ze Sparty – zawarło porozumienie, które miało zreorganizować lokalne zawody w wielkie Igrzyska Olimpijskie ku czci Zeusa. Wprowadzono wówczas tzw. ekecheirię, czyli święty rozejm. Gwarantowała ona bezwzględne zawieszenie broni na czas trwania igrzysk, umożliwiając bezpieczną podróż do sanktuarium (i powrót) tysiącom zawodnik…

olimpia-e093f53.jpg
width: 1811
height: 1200

Alternatywa dla Florencji, o której wciąż mało kto wie. Zachwyca zabytkami i nie przytłacza tłumami
type: item
date: 2026-08-06T12:30:23.000Z
creator: Sabina Zięba
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: florencja
subject: miasta
subject: unesco
subject: włochy
subject: zabytki
subject: zabytki unesco
description: Florencja od lat należy do najchętniej odwiedzanych miast świata, przyciągając rocznie około 15 milionów turystów. Renesansowa architektura, światowej klasy zabytki i wyjątkowa atmosfera sprawiają, że dla wielu podróżników jest kierunkiem marzeń. Rosnąca popularność ma jednak swoją cenę – tłumy stają się coraz większym problemem. Nic więc dziwnego, że część turystów zaczyna szukać mniej znanych miejsc, które oferują podobny klimat, ale znacznie spokojniejszą atmosferę.
encoded: Skala ruchu turystycznego stanowi dla Florencji coraz większe wyzwanie. Miasto od kilku lat wprowadza rozwiązania mające ograniczyć skutki overtourismu – zakazano m.in. rejestrowania nowych apartamentów na wynajem krótkoterminowy w historycznym centrum, a ruchem odwiedzających pomagają zarządzać systemy monitoringu wykorzystujące sztuczną inteligencję. Osoby, które chcą podziwiać renesansową architekturę i włoskie zabytki bez przeciskania się przez tłumy, mogą obrać mniej oczywisty kierunek. Jednym z nich jest Mantua w Lombardii – wpisane na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO miasto otoczone jeziorami, pełne pałaców, arkad i historycznych placów, które wciąż pozostaje poza głównym nurtem masowej turystyki. Historia Mantui. Miasto Gonzagów i renesansowych mistrzów Choć dziś Mantua pozostaje w cieniu Florencji, Wenecji czy Werony, przez stulecia należała do najważniejszych ośrodków kultury renesansowej we Włoszech. Jej największy rozkwit przypadł na okres panowania rodu Gonzagów, który przejął władzę w 1328 roku i przez blisko cztery stulecia przekształcał miasto w jedną z najwspanialszych rezydencji Europy. Podobnie jak Medyceusze we Florencji, Gonzagowie należeli do najhojniejszych mecenasów sztuki swoich czasów. Na ich dworze pracowali m.in. Andrea Mantegna, autor słynnych fresków w Camera degli Sposi, Giulio Romano (najwybitniejszy uczeń Rafaela), architekt Leon Battista Alberti oraz kompozytor Claudio Monteverdi, uznawany za jednego z twórców opery. Efekty ich działalności do dziś można podziwiać niemal na każdym kroku. Historyczne centrum Mantui, wpisane wraz z pobliską Sabbionetą na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO, zachowało renesansowy układ urbanistyczny i imponującą liczbę zabytków. Wyjątkowe jest także samo położenie miasta. W XII wieku bieg rzeki Mincio został przekształcony tak, aby wokół Mantui powstały trzy sztuczne jeziora – Lago Superiore, Lago di Mezzo i Lago Inferiore. Miały one pełnić funkcję naturalnych fortyfikacji, a dziś są jednym z najbar…

GettyImages-1205570842-31bc012.jpg
width: 7952
height: 5301

To jedna z najpiękniejszych wsi w Polsce. Jest nazywana „żywym skansenem”
type: item
date: 2026-08-02T10:15:38.000Z
creator: Sabina Zięba
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: domy
subject: podhale
subject: polska
subject: wieś
subject: zabytki
description: Latem tysiące turystów ruszają w Tatry, a Zakopane przeżywa prawdziwe oblężenie. W cieniu najpopularniejszego kurortu Podhala znajdują się jednak miejsca, które od dziesięcioleci zachowują swój niepowtarzalny charakter i stanowią cenne świadectwo historii regionu. Jednym z nich jest malownicza wieś słynąca z doskonale zachowanej drewnianej zabudowy oraz wyjątkowej tradycji corocznego mycia zabytkowych domów, dzięki której od pokoleń zachowują swój charakterystyczny wygląd.
encoded: Położony około 20 kilometrów na zachód od Zakopanego Chochołów od lat uznawany jest za jedną z najcenniejszych historycznych miejscowości Podhala. Wieś rozciąga się nad Czarnym Dunajcem, przy drodze prowadzącej w stronę granicy ze Słowacją, i niemal w całości zachowała tradycyjny układ zabudowy. Drewniane góralskie domy, ustawione wzdłuż głównej ulicy, tworzą jeden z najlepiej zachowanych zespołów architektury ludowej w Polsce. To właśnie dlatego Chochołów bywa nazywany żywym skansenem – w przeciwieństwie do muzeów pod gołym niebem, większość zabytkowych budynków wciąż pełni swoją pierwotną funkcję i pozostaje domem dla kolejnych pokoleń mieszkańców. Chochołów to nie tylko żywy skansen. Historia wsi sięga XVI wieku Chochołów należy do najlepiej zachowanych historycznych wsi w Polsce, a jej dzieje sięgają końca XVI wieku. Nazwa miejscowości wywodzi się od Bartłomieja Kluski Chochołowskiego, który otrzymał od króla Stefana Batorego prawo dziedzicznego sołectwa w nagrodę za udział w wyprawach wojennych przeciwko Moskwie. Przez kolejne stulecia wieś rozwijała się jako typowa osada podhalańska, zachowując charakterystyczny układ zabudowy, który do dziś stanowi jej największy wyróżnik. Obecnie na terenie Chochołowa znajdują się 103 zabytkowe obiekty wpisane do rejestru zabytków, tworzące jeden z najcenniejszych zespołów drewnianej architektury ludowej w Europie. Większość domów ustawiono szczytem do drogi i frontem skierowanym na południe, a do części mieszkalnej pod kątem prostym dobudowano budynki gospodarcze. W efekcie powstał charakterystyczny układ zabudowy w kształcie litery „L”, typowy dla dawnego budownictwa podhalańskiego. Chochołów wyróżnia jednak nie tylko architektura, lecz także żywa tradycja pielęgnowana przez mieszkańców od pokoleń. Każdej wiosny, przed Wielkanocą, drewniane ściany domów są dokładnie szorowane wodą z mydłem. Zabieg ten ma nie tylko znaczenie symboliczne, związane z przygotowaniami do świąt, ale również praktyczne – pozwala usunąć zabrudzeni…

zdj-2026-07-29T144430.514-dc95d10.jpg
width: 3840
height: 2558

Niemiecka „Nicea Bałtyku” leży tuż za polską granicą. Zachwyca elegancją
type: item
date: 2026-08-02T06:27:43.000Z
creator: Maciej Wesołowski
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: morze bałtyckie
subject: niemcy
subject: plaże
subject: wypoczynek
subject: zabytki
description: Cesarskie Kurorty w Meklemburgii to Ahlbeck, Heringsdorf i Bansin. Razem tworzą spójny pas wypoczynkowy połączony najdłuższym na kontynencie nadmorskim deptakiem.
encoded: Spis treści: Cicho i zielono Symbol luksusu Promenada i park zdrojowy Zamek na jeziorze Niklot i Lew Meklemburgia – informacje praktyczne Cesarza Fryderyka Wilhelma III w 1820 r. poproszono o wymyślenie nazwy dla miejscowości, która z osady rybackiej miała się stać ekskluzywnym kurortem. – Wioska Śledzi – palnął bez zastanowienia władca, jako że chwilę wcześniej próbował tu doskonałej sałatki z tą rybą. – Znakomita nazwa – przyklasnęli miejscowi notable, bo jakżeby mieli nie przyklasnąć cesarzowi. I tak już zostało. Tak przynajmniej mówi legenda. Faktem jest, że cesarz oficjalnie zaaprobował tablicę z napisem Heringsdorf przed budynkiem miejscowej przetwórni śledzi. Tego samego roku nazwa ta została ogłoszona w pruskim dzienniku urzędowym. A Wioska Śledzi (Heringsdorf) na wyspie Uznam to dziś wspaniały przykład nadbałtyckiego uzdrowiska. W sezonie ciągną do niego tłumy, a poza sezonem dużo mniej liczni miłośnicy surowego piękna oraz kuracjusze pożądający leczniczego jodu. Cicho i zielono Szeroką, białą plażę w Bansinie mam na wyciągnięcie ręki. Od świtu siedzę więc na piasku i obserwuję mewy. Jest ich mnóstwo i robią spore zamieszanie. Lewitują w powietrzu, korzystając z mocnych bałtyckich powiewów, a potem nawołują się ekspresyjnie. Niedługo potem zadbaną promenadą Europy ruszam na zachód. Po prawej stronie mam potężniejące z minuty na minutę fale, po lewej: przepiękne domy wczasowe w stylu Bäderarchitektur, charakterystycznej architektury kurortowej. To jedno z najelegantszych miejsc nad Bałtykiem. Wdrapuję się na zalesioną górę Lange – widok stąd w słoneczny dzień jest wart każdych pieniędzy. Obserwuję spienione morskie bałwany, a po chwili zerkam na wschód, w stronę położonego na końcu Uznamu Świnoujścia. Przede mną kilka kilometrów wspaniałego wybrzeża. Niemiecka część wyspy obejmuje przede wszystkim tzw. Cesarskie Kurorty: Ahlbeck, Heringsdorf i Bansin. Razem tworzą spójny pas wypoczynkowy połączony najdłuższym na kontynencie nadmorskim deptakiem. Każde z mias…

meklemburgia-warnemunde-7c95753.jpg
width: 7574
height: 3314

Trzęsienie ziemi w Japonii uszkodziło jedną z największych atrakcji w kraju. To już drugi raz w tym wieku
type: item
date: 2026-07-29T13:00:44.000Z
creator: Olaf Kardaszewski
subject: Kierunki
subject: Przyroda
subject: Traveler
subject: japonia
subject: trzęsienie ziemi
subject: zabytki
subject: zamki
description: Japonia podnosi się po trzęsieniu ziemi, które nawiedziło kraj kwitnącej wiśni. Mieszkańcy wyspy Kiusiu mierzyli się ze wstrząsami o magnitudzie 6,8. W wyniku zjawiska sejsmicznego runęła m.in. część XVII-wiecznego zamku.
encoded: Trwa liczenie strat po ostatnim japońskim trzęsieniu ziemi. Najtragiczniejszy los spotkał galerię handlową Aeon Mall w mieście Kumamoto na zachodzie wyspy Kiusiu. Służby informują o co najmniej kilku zabitych oraz kilkudziesięciu zaginionych, którzy przepadli pod gruzami walącego się budynku. Dramat spotkał również starszy budynek, stanowiący jedną z największych atrakcji kraju. Fragment Zamku Kumamoto runął już po raz drugi w tym wieku. Trzęsienie ziemi nawiedziło japońską wyspę We wtorek około godziny 16:30 trzęsienie ziemi uderzyło w wyspę Kiusiu, znajdującą się na południu Japonii. Początkowo szacowano magnitudę na 7,1, jednak ostatecznie zweryfikowano ją na 6,8 w skali Richtera. Potężne wstrząsy zachwiały gruntem pod największymi miastami prefektury Kumamoto. Zniszczeniu uległy budynki, drogi (np. fragment głównej autostrady wyspy) oraz mniejsze biznesy prowadzone przez mieszkańców Kiusiu. Japońska premier Sanae Takaichi informuje o kolejnych stratach, które przyniósł niszczycielski żywioł. Na ten moment wiadomo, że we wtorkowym trzęsieniu ziemi straciło życie co najmniej 13 osób, a około 100 z obrażeniami trafiło do lokalnych szpitali. Zagadką pozostaje los osób uznanych jak dotąd za zaginione, których stan zdrowia nie jest jeszcze znany służbom porządkowym. Na ostateczną liczbę poszkodowanych należy więc jeszcze poczekać do momentu, aż mierzący się z potwornymi upałami ratownicy przeprowadzą dokładne przeszukanie poszkodowanych terenów. Upadek zabytkowego muru Wśród budowli, które runęły pod wpływem sejsmicznego żywiołu, znajduje się fragment XVII-wiecznego zamku Kumamoto. Częściowemu zniszczeniu uległ kamienny mur tej kilkusetletniej fortecy, otaczający majestatyczną twierdzę. Osunęły się również stojące na murze głazy. Świadek zdarzenia w rozmowie cytowanej przez BBC przyznał, że konstrukcja nie zawalała się po trochu, lecz całościowo runęła w jednym momencie. W wyniku tego zdarzenia nie ucierpiała żadna osoba. To już drugi raz w XXI wieku, kiedy podobny lo…

GettyImages-522529088-8d6032c.jpg
width: 3500
height: 2210

Wśród ruin Starego Książa odkryto metalowy krzyżyk. Pochodzi sprzed chrztu Polski
type: item
date: 2026-07-29T11:39:32.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: chrześcijanie
subject: chrześcijaństwo
subject: dolny śląsk
subject: polska zabytki
subject: religie
subject: ruiny
subject: średniowiecze
subject: wierzenia
subject: zabytki
subject: zamki
subject: zamki w Polsce
description: Wśród ruin Starego Książa w województwie dolnośląskim archeolodzy znaleźli niezwykły zabytek. Jest to niewielki metalowy krzyżyk sprzed ponad tysiąca lat. To jeden z najstarszych dowodów na chrześcijaństwo na obecnych polskich ziemiach.
encoded: Zamek Stary Książ, położony na malowniczym, stromym cyplu skalnym na wysokości 410 m n.p.m., przez stulecia pozostawał w cieniu swojego potężniejszego sąsiada – Zamku Książ. Przez długi czas polscy badacze uważali go za XIX-wieczną „romantyczną ruinę”, wzniesioną jedynie w celach estetycznych przez architekta Christiana Wilhelma Tischbeina. Źródła z XVII wieku wspominały o „pozostałościach pogańskiego zamku”, co sugerowało, że Tischbein wzniósł konstrukcję na fundamentach autentycznej, wiekowej warowni. Po latach domniemań naukowcy poznali prawdę i to dzięki wykopaliskom. W czasie prac natknięto się na niezwykły zabytek. Odkrycie, które zaskoczyło badaczy W marcu 1991 roku zespół archeologów pod kierunkiem Krzysztofa Jaworskiego z Uniwersytetu Wrocławskiego rozpoczął badania wykopaliskowe na Starym Książu. Łopaty badaczy natrafiły na coś, co zrewidowało mapę osadniczą regionu. Oprócz ceramiki z XIII wieku odkryto zespół zabytków wskazujących na istnienie tu potężnego, wieloczłonowego grodu słowiańskiego z przełomu IX i X wieku. Później w tym samym miejscu stanął zamek Bolka I Surowego. Wśród licznych wczesnośredniowiecznych znalezisk żelaznych, takich jak fragmenty topora typu bradatice czy płacidła, znaleziono mały przedmiot, który zelektryzował archeologów. Był to kilkucentymetrowy, równoramienny krzyżyk. Z czego wykonano zagadkowy krzyżyk? Krzyżyk precyzyjnie wycięto z miedzianej blachy o grubości 0,8 mm. Tym, co czyni go wyjątkowym, jest jednostronne pozłocenie. Naukowcy przypuszczają, że nie był to przedmiot noszony na szyi, lecz aplikacja – okucie zdobiące drewnianą skrzyneczkę na relikwie lub oprawę drogocennej księgi. Na krawędziach krzyżyka zachowały się ślady po otworkach na nity (o średnicy ok. 1,5 mm), które służyły do przytwierdzenia go do podłoża. Zabytek, który „zmieniał” swój wiek Tuż po odkryciu w 1991 roku krzyżyk został sklasyfikowany jako zabytek późnośredniowieczny. Naukowcy nie byli w stanie znaleźć innych podobnych obiektów z wcześniejszych ok…

krzyz-z-ksiaza-3341037.jpg
width: 1688
height: 1125

Ogień na cześć „Żelaznego Kanclerza”. Tajemnicza historia dawnych niemieckich wież w obecnej Polsce
type: item
date: 2026-07-29T06:00:14.000Z
creator: Aleksandra i Grzegorz Koper
subject: Historia
subject: architektura
subject: niemcy
subject: ogień
subject: pomniki
subject: wieża
subject: zabytki
subject: zabytki polski
description: Już w XIX wieku Niemcy lubowali się w stawianiu monumentalnych pomników. Szczyt owej pomnikozy przypada na okres po zjednoczeniu kraju w 1871 roku. Wtedy w całym państwie zaczęto stawiać wieże, a na ich szczytach palić ognie. Dziś część z nich można zobaczyć w Polsce. Jaka była ich funkcja?
encoded: Koncepcja była prosta – kilka razy w roku przez ziemie cesarstwa miały przebiegać łańcuchy świateł (oczywiście w specjalnie wyznaczone dni). Wedle zamierzeń pomysłodawców łuna rozświetlałaby na przykład noc przesilenia letniego lub urodziny… Bismarcka. Wieże budowano bowiem po to, aby upamiętnić Żelaznego Kanclerza. Wszystko zaczęło się wraz z jego śmiercią w 1898 roku. Chociaż cesarz Wilhelm II odsunął wcześniej zasłużonego dla Niemiec polityka na boczny tor, Otto von Bismarck wciąż cieszył się dużym szacunkiem, szczególnie w środowiskach studenckich. Jak uczcić Żelaznego Kanclerza? To właśnie żacy postanowili uczcić wielkiego kanclerza godnie i z pompą. Przedstawiciele różnych szkół wspólnie radzili, radzili i uradzili, że najlepszym na to sposobem będzie wybudowanie wież, które pozwolą na rozpalanie ognia. Ogłoszono konkurs architektoniczny, który wygrał Wilhelm Kreis z projektem o iście wagnerowskiej nazwie Zmierzch bogów (Götterdämmerung). Architekt zaprojektował wieżę przypominającą wielki znicz. Platforma, na szczycie której znajdowała się misa paleniskowa, wznosiła się na kamiennej konstrukcji, podtrzymywanej przez cztery kolumny. Ślęża z „ognistą” wieżą Okazało się, że zdecydowana większość wież powstała według innych projektów. W Polsce jedyna zachowana Wieża Bismarcka typu Zmierzch bogów znajduje się na Wieżycy (Masyw Ślęży). Żeby się do niej dostać, trzeba przejść malowniczą ścieżką, by na jej końcu znaleźć 15-metrową wieżę z granitu. Dziś jest już trochę zapomniana i przykurzona, ukryta w lesie. Pamiętajmy jednak, że pierwotnie w tamtym miejscu rosło mniej drzew, ogień palony w misie na szczycie był zatem widoczny z daleka (pierwszy raz zapalony w czasie ceremonii otwarcia obiektu w 1907 roku). Wieża Bismarcka bywa okresowo otwarta, warto więc zawczasu dowiedzieć się, czy się Wam poszczęści i zwiedzicie jej wnętrze. Na szczycie na turystów czeka ponoć piękny widok na okolicę, czego niestety nie potwierdzimy, bo byliśmy tam podczas porannej mgły. Ile zac…

Wieza-Bismarcka-na-Wiezycy-a9ab2d6.jpg
width: 5712
height: 4284

Wyjątkowa wieś na Dolnym Śląsku została objęta ochroną. Mieszkańcy są oburzeni
type: item
date: 2026-07-28T14:50:08.000Z
creator: Sabina Zięba
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: dolny śląsk
subject: polska
subject: wieś
subject: zabytki
description: Jedna z dolnośląskich wsi została właśnie wpisana do rejestru zabytków w całości – nie jako pojedynczy kościół, pałac czy dwór, lecz cały historyczny układ zabudowy. Choć taka decyzja oznacza większą ochronę dziedzictwa oraz możliwość ubiegania się o dotacje na prace konserwatorskie, wiąże się również z nowymi ograniczeniami dotyczącymi przebudowy i remontów. To właśnie one sprawiły, że mieszkańcy Ostaszowa zapowiadają odwołanie od decyzji konserwatora.
encoded: Historyczne wsie należą dziś do najbardziej zagrożonych elementów polskiego krajobrazu kulturowego. Szacuje się, że spośród ponad 40 tys. miejscowości wiejskich w Polsce zaledwie 144 zachowały tradycyjny układ zabudowy, a jedynie około 0,36% można uznać za zachowane w historycznej formie. Eksperci od lat zwracają uwagę, że ochrona zabytków na terenach wiejskich koncentruje się głównie na kościołach, pałacach czy dworach, podczas gdy całe historyczne wsie stopniowo tracą swój pierwotny charakter. Właśnie z tego powodu wojewódzki konserwator zabytków zdecydował o objęciu ochroną Ostaszowa – niewielkiej miejscowości na Dolnym Śląsku. Decyzja, która miała pomóc zachować wyjątkowy krajobraz kulturowy, wywołała jednak sprzeciw części mieszkańców. Dlaczego cały Ostaszów został zabytkiem? Choć Ostaszów liczy niespełna 300 mieszkańców, zdaniem konserwatorów zabytków jest jednym z najbardziej wyjątkowych przykładów historycznej zabudowy wiejskiej w Polsce. Miejscowość powstała w 1936 roku jako modelowa osada rolnicza zbudowana przez niemiecką organizację Reichsarbeitsdienst (Służbę Pracy Rzeszy) i nosiła wówczas nazwę Hierlshagen – od nazwiska jej przywódcy, Konstantina Hierla. Mimo kontrowersyjnego rodowodu zachował się tu niemal niezmieniony układ urbanistyczny oraz charakterystyczna architektura gospodarstw, dzięki czemu wieś stanowi dziś cenne świadectwo planowania i budownictwa pierwszej połowy XX wieku. To właśnie te cechy przesądziły o decyzji Dolnośląskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków Daniela Gibskiego o wpisaniu całej wsi do rejestru zabytków. Jak podkreślił, „wyjątkowe, ponadnormatywne wartości historyczne, naukowe i artystyczne Ostaszowa jako zabytku nie mogą budzić żadnych wątpliwości”. Dodał również, że jest to „jedyna tego typu, zachowana na Dolnym Śląsku, komponowana od podstaw jednostka urbanistyczna, zachowana w niemal oryginalnej formie wraz z wyjątkową, jednorodną, historyczną architekturą”. Eksperci zwracają uwagę na dwa charakterystyczne typy zagr…

Ostaszow-2e8e7ad.jpg
width: 1440
height: 960

Najbardziej niedoceniane zabytki świata. Niektóre są starsze niż piramidy
type: item
date: 2026-07-17T12:29:38.000Z
creator: Łukasz Załuski
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: cywilizacja majów
subject: piramidy
subject: sri lanka
subject: świat
subject: zabytki
description: Koloseum, piramidy w Gizie i Machu Picchu od lat przyciągają tłumy. Tymczasem w ich cieniu kryją się zapomniane zabytki świata, które zachwycają rozmachem, historią i atmosferą. Niektóre leżą tuż obok turystycznych hitów, inne wymagają wielodniowej wyprawy. Oto dziesięć miejsc, które zdaniem redaktorów National Geographic zasługują na znacznie większą uwagę.
encoded: W naszym zestawieniu prezentujemy 10 niezwykłych zabytków – od miejsca dziesiątego aż po zwycięzcę rankingu. To subiektywny wybór dziennikarzy i redaktorów National Geographic Polska, oparty na historycznym znaczeniu, wyjątkowości, atmosferze i potencjale podróżniczym tych miejsc. Nie jest to więc naukowy ani bezwzględny ranking, lecz redakcyjna lista obiektów, które naszym zdaniem zasługują na znacznie większą uwagę. 10. Circus Maximus we Włoszech. Tu emocje sięgały zenitu Większość osób przybywających do Rzymu kieruje się najpierw do Koloseum – amfiteatru z I wieku n.e., który mógł pomieścić około 50 tys. widzów. Zaledwie kilkaset metrów dalej rozciąga się jednak zielona dolina będąca pozostałością po obiekcie jeszcze potężniejszym. To Circus Maximus, najstarszy i największy tor wyścigowy antycznego Rzymu. Jego historia sięga czasów monarchii rzymskiej, a w okresie cesarstwa trybuny mogły według różnych szacunków pomieścić od około 150 do ponad 200 tys. osób. To tutaj odbywały się wyścigi rydwanów, uroczyste procesje i widowiska publiczne, które należały do najważniejszych wydarzeń w życiu mieszkańców imperium. Dzisiaj po monumentalnej konstrukcji pozostały przede wszystkim zarys areny i fragmenty zabudowań, dlatego trudno od razu wyobrazić sobie jej dawny rozmach. 9. Herkulanum we Włoszech. Miasto zachowane pod warstwą materiału wulkanicznego Erupcja Wezuwiusza w 79 roku n.e. kojarzy się przede wszystkim z zagładą Pompejów. Ten sam kataklizm zniszczył jednak także położone nieopodal Herkulanum. Los obu miast nie był identyczny. Pompeje zostały w dużej mierze przysypane popiołem i pumeksem, natomiast Herkulanum przykryły gorące spływy piroklastyczne oraz materiał wulkaniczny, który z czasem stwardniał. Dzięki temu zachowały się tam piętra budynków, drewniane elementy konstrukcyjne, meble, żywność, a nawet zwęglone zwoje. Stanowisko jest mniejsze od Pompejów, dlatego łatwiej objąć je wzrokiem i wyobrazić sobie układ starożytnego miasta. Wizyta w Herkulanum pozwala …

Anuradhapura-GettyImages-520870366-dca17a4.jpg
width: 5190
height: 3460

Jedno z najbogatszych miast Włoch wciąż pozostaje w cieniu. Co zobaczyć w ojczyźnie Ferrari i tortellini?
type: item
date: 2026-07-12T12:26:38.000Z
creator: Marzena Wardyn-Kobus
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: miasta
subject: motoryzacja
subject: włochy
subject: zabytki
subject: zabytki unesco
description: Modena to jedno z tych włoskich miast, które trudno zamknąć w jednej definicji. Z jednej strony wyrasta z antycznej Mutiny, rzymskiej kolonii o strategicznym znaczeniu. Z drugiej jest nowoczesnym centrum przemysłu, gdzie powstają jedne z najbardziej pożądanych samochodów świata. Pomiędzy tymi warstwami rozciąga się bogata historia średniowiecza, epoka rodu Este oraz współczesna tożsamość regionu Emilia-Romania.
encoded: Spis treści: Krótka historia miasta Zabytki i atrakcje turystyczne Gospodarka i motoryzacja Kuchnia i kultura codzienna Modena dziś Modena znajduje się w północnych Włoszech, w regionie Emilia-Romania, w obrębie rozległej doliny Padu, pomiędzy dwiema rzekami – Secchią i Panaro – które od wieków kształtują lokalny krajobraz i warunki osadnicze. Zaledwie kilkanaście kilometrów na południe zaczynają się pierwsze wzniesienia Apeninów Toskańsko-Emiliańskich. Taka lokalizacja od wieków sprzyjała rozwojowi rolnictwa, handlu oraz komunikacji. Miasto ma dziś ponad 180 tysięcy mieszkańców i pełni funkcję ważnego ośrodka administracyjnego oraz gospodarczego regionu. Jednocześnie zachowuje kameralny charakter – historyczne centrum jest zwarte, a życie miejskie koncentruje się wokół eleganckich placów, arkad i wąskich uliczek. Krótka historia miasta Historia Modeny sięga czasów przedrzymskich. Tereny te były zamieszkane przez różne ludy, w tym Etrusków i Galów, a pierwotna osada znana była jako Mutina. W 183 r. p.n.e. Rzymianie przekształcili ją w kolonię, nadając jej istotną rolę militarną i administracyjną w regionie północnej Italii. W okresie wojen domowych miasto było dwukrotnie oblegane, co podkreślało jego znaczenie strategiczne. Po upadku Cesarstwa Rzymskiego Modena podupadła, wielokrotnie zmieniając swoją funkcję i znaczenie – od osady biskupiej, po ośrodek średniowiecznej władzy kościelnej i miejskiej. W XII wieku uzyskała autonomię, a później znalazła się pod rządami rodu Este, który ukształtował jej nowożytny charakter. W 1598 roku, po utracie Ferrary, Modena stała się stolicą księstwa Este. Ten okres przyniósł intensywny rozwój urbanistyczny, powstanie rezydencji książęcych oraz wzmocnienie pozycji miasta jako regionalnego centrum politycznego. W XIX wieku Modena została włączona do zjednoczonych Włoch. Zabytki i atrakcje turystyczne Atrakcje w Modenie obejmują zarówno monumentalne budowle, jak i miejsca związane z kulturą codzienną. Miasto wyróżnia się strukturą, w…

modena-5cfdd0e.jpg
width: 2135
height: 1200

Galeria Borghese zachwyca przepychem, ale za kolekcją stoją intrygi i grabieże
type: item
date: 2026-07-04T09:26:09.000Z
creator: Artur Białek
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: dzieła sztuki
subject: rzym
subject: sztuka
subject: włochy
subject: zabytki
subject: zwiedzanie
description: Galeria Borghese, wspaniała barokowa willa w Rzymie, to nie tylko jedno z najświetniejszych muzeów we Włoszech, ale także jedno z najbardziej kontrowersyjnych. Jako repozytorium dzieł sztuki stanowi „teatr geniuszu”, na scenie którego rzeźba i malarstwo przenikają się z architekturą i naturą, tworząc kompletne doświadczenie estetyczne. Nie można jednak nie wspomnieć, że wiele z tamtejszych zbiorów zostało zagarniętych drogą jawnego naginania lub wręcz łamania prawa.
encoded: Spis treści: Historia i ewolucja willi Borghese Pinciana Kardynał i kolekcjoner, ale także uzurpator sztuki Dziedzictwo Borghese w Luwrze Arcydzieła rzeźby Sześć twarzy geniuszu i realizmu Dzieła renesansu Dawna rezydencja rodu Borghese jest miejscem absolutnie unikatowym, gdzie dzieła sztuki nie są tylko wyizolowanymi z kontekstu eksponatami. Tamtejsza ekspozycja tworzy spójną i przejmującą narrację, idealnie komponując się przy tym z architekturą. Mimo upływu czterech stuleci, willa kardynała Scipione nadal realizuje jego pierwotny cel – zachowuje, prowokuje i ukazuje potęgę ludzkiego geniuszu. Historia i ewolucja willi Borghese Pinciana Na początku XVII wieku kardynał Scipione Borghese, siostrzeniec papieża Pawła V, postanowił przekształcić rodową winnicę na wzgórzu Pincio w luksusową willę podmiejską. Budowa rozpoczęła się w 1607 roku, a jej głównym celem od samego początku było stworzenie przestrzeni godnej eksponowania rosnącej w zawrotnym tempie kolekcji antyków i dzieł współczesnych. Za wizję budynku odpowiedzialny był Flaminio Ponzio, który opracował projekt oparty na szkicach samego kardynała. Jako główny architekt tej ambitnej inwestycji, dążył do stworzenia struktury, która harmonijnie łączyłaby funkcję mieszkalną z galeryjną, wykorzystując obszerne sale i obfitość naturalnego światła. To właśnie ten czynnik miał kluczowe znaczenie dla optymalnej prezentacji rzeźb. Po śmierci Ponziego w 1613 roku, prace kontynuował jego asystent, Giovanni Vasanzio, który nadał fasadzie jej ostateczny bogato zdobiony kształt, integrując w jej strukturze liczne nisze, popiersia i płaskorzeźby. Przestrzeń dla duchowego odpoczynku Willa nie była pomyślana jako pałac miejski do stałego zamieszkania, a jako miejsce intelektualnej rekreacji. Każda z sal ekspozycyjnych została zaprojektowana jako odrębna scena, gdzie dekoracje sufitowe, inkrustacje podłogowe i obramowania okienne korespondują tematycznie z umieszczonymi w nich dziełami. Pod koniec XVIII wieku książę Marcantonio …

Galeria-Borghese-2e4918c.jpg
width: 1533
height: 1150

To idealny czas na wizytę w Atenach. Wreszcie udało się odrestaurować Partenon
type: item
date: 2026-06-28T07:17:44.000Z
creator: Jonasz Przybył
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: akropol
subject: ateny
subject: grecja
subject: starożytność
subject: zabytki
description: Zbudowany w V wieku p.n.e. ku czci bogini Ateny, Partenon od dwóch i pół tysiąca lat dumnie góruje nad stolicą Grecji. Choć przez ostatnie dziesięciolecia ateński Akropol był niemal nieustannie spowity mgłą rusztowań, w połowie czerwca 2026 roku ukazał się tam widok, którego nie uświadczono od ponad dwóch stuleci. Odsłonięto wreszcie pieczołowicie odrestaurowaną, zachodnią fasadę świątyni. Planujecie podróż do Grecji? To idealny moment.
encoded: Trójkątny fronton Partenonu, w architekturze nazywany tympanonem, stanowił niegdyś architektoniczną ramę dla 50 majestatycznych rzeźb. Podczas gdy wschodnia fasada przedstawiała mitologiczne narodziny Ateny, zachodnia ukazywała brutalny spór między Ateną a Posejdonem o patronat nad miastem. Z biegiem tysiącleci trzęsienia ziemi, konflikty zbrojne, erozja od zanieczyszczeń powietrza oraz niefortunne, historyczne próby napraw systematycznie degradowały zabytek. Zuchwała brytyjska kradzież Jednak największa architektoniczna wyrwa powstała około 220 lat temu. Na początku XIX wieku brytyjski arystokrata, lord Elgin, usunął wiele rzeźb i marmurowych paneli z przyczółków Partenonu, a następnie przetransportował je do Anglii, by ostatecznie odsprzedać brytyjskiemu rządowi. Słynne „marmury Elgina” do dziś znajdują się w British Museum, wciąż będąc przedmiotem niezwykle delikatnych negocjacji dyplomatycznych dotyczących ich powrotu do ojczyzny. Z powodu tych strat, zachodnia fasada przez wieki straszyła nienaturalną pustką. Logistyczny i architektoniczny majstersztyk W 2017 roku Grecka Służba Odbudowy Akropolu rozpoczęła ambitny projekt wypełnienia architektonicznych luk. Jak podkreśla Lina Mendoni, grecka ministra kultury, głównym celem tego trudnego przedsięwzięcia było fizyczne wzmocnienie osłabionej struktury oraz przywrócenie geometrycznej perfekcji i unikatowych proporcji, z których słynęli starożytni budowniczowie. Bez tego Partenon straciłby swojego ducha. Inżynierowie, rzeźbiarze i kamieniarze stanęli przed gigantycznym wyzwaniem. W pierwszej kolejności musieli pozyskać odpowiedni materiał. Wydobyto go z kamieniołomu Dionyssos, oddalonego od Aten o około 30 kilometrów. Nowe, wielotonowe bloki były ręcznie rzeźbione zgodnie z antyczną sztuką kamieniarską, a następnie wynoszone na odpowiednią wysokość. Jak poinformowali przedstawiciele projektu, ze względu na potężne gabaryty i wagę elementów, prace wymagały chirurgicznej precyzji. Zastosowano dwa różne podejścia konse…

EN016796610007-2d7972a.jpg
width: 6048
height: 4024

Czy twórcy polskich megalitów żyli w zgodzie z naturą? Nowe badania zmieniają wizje archeologów
type: item
date: 2026-06-24T06:44:20.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: archeologia
subject: grobowce
subject: jeziora
subject: odkrycia archeologiczne
subject: polska zabytki
subject: środowisko naturalne
subject: wielkopolska
subject: zabytki
description: Ponad 5500 lat temu w dzisiejszej Wielkopolsce ludzie zbudowali monumentalne kamienno-ziemne grobowce. Do tej pory archeolodzy sądzili, że społeczność ta żyła w pełnej harmonii z pierwotną puszczą. Już wiemy, że było kompletnie inaczej.
encoded: W Polsce nie mamy co prawda starożytnych piramid (są nowożytne grobowce o takim kształcie), ale wznoszono olbrzymie grobowce w formie kurhanów na planie wydłużonego trapezu. I to tysiąc lat przed powstaniem słynnej piramidy Cheopsa. Na potrzeby popularyzacji tych monumentalnych grobowców ukuto nazwę „polskie piramidy”, ale naukowcy z reguły określają je mianem grobowców kujawskich, bo w tym regionie Polski jest ich całkiem sporo. Kilka lat temu archeolodzy namierzyli te monumentalne grobowce w centralnej Wielkopolsce, co było sporym zaskoczeniem. Teraz postanowili sprawdzić, jak wyglądał pradziejowy krajobraz i przyroda w tamtych czasach. Wyniki opublikowano na łamach czasopisma „Journal of Archaeological Science”, a badania sfinansowało Narodowe Centrum Nauki. Grobowce, których miało nie być W 2018 roku archeolodzy przeczesujący podpoznańską miejscowość Sobota za pomocą lotniczego skanowania laserowego (LiDAR) dokonali niezwykłego odkrycia. Ich oczom ukazał się nietypowy układ pięciu podłużnych, ziemnych kurhanów o długości dochodzącej do 145 metrów, które ulokowano przy brzegu dawnego jeziora. Już w czasie pierwszej wizji lokalnej, wykonanej przez dr Danutę Żurkiewicz z Wydziału Archeologii UAM w Poznaniu, udało się w terenie dojrzeć nasypy ziemne dochodzące do wysokości 1,5 m. Przy nich były nieduże fragmenty skał. Potem wykonano jeszcze badania geofizyczne i niewielkie wykopaliska – badacze uzyskali pewność, że są to faktycznie „polskie piramidy”. Te monumentalne obiekty wznieśli w IV tysiącleciu p.n.e. przedstawiciele kultury pucharów lejkowatych. Archeolodzy postanowili jednak nie skupiać się tylko i wyłącznie na samych grobowcach, ale chcieli dowiedzieć się więcej o krajobrazie i przyrodzie wśród którego żyli budowniczowie megalitów. Dlatego do współpracy zaproszono badaczy innych specjalności – z Wydziału Nauk Geograficznych i Geologicznych UAM w Poznaniu. Dziewicza pradziejowa przyroda? Dotychczas w nauce dominował pogląd, że neolityczne społeczności na niż…

megality-2fb8c95.jpg
width: 1800
height: 1200

Zabytki Turcji dostępne nocą. Wśród nich miejsca znane na całym świecie
type: item
date: 2026-06-23T05:57:39.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: muzeum
subject: turcja
subject: wakacje w turcji
subject: zabytki
description: Podziemne miasta Kapadocji i monumentalne teatry rzymskie dostępne w nocy, pod gwiazdami. Turcja zaprasza do wzięcia udziału w nietypowej „nocy muzeów”, która potrwa aż do jesieni. To świetna okazja, by pozwiedzać spektakularne zabytki w kameralnej atmosferze.
encoded: Turcja słynie nie tylko z pięknych plaż, ale również z przebogatego dziedzictwa historycznego i archeologicznego. To tutaj rozkwitały różne starożytne cywilizacje, w tym hellenistyczna czy hetycka. To one pozostawiły po sobie niezliczone zabytki, które po dziś dzień można zwiedzać. Do tej pory możliwe to było jednak z reguły jedynie w ciągu dnia. Teraz się to zmieniło. Noce w muzeach Turcja w ubiegłym roku udostępniała wybrane muzea i stanowiska wieczorową porą. Wówczas inicjatywa ta przyciągnęła ponad milion zwiedzających. Dlatego zdecydowano się na kontynuację tego przedsięwzięcia. Od 1 czerwca do 1 października można wieczorami odwiedzić 20 muzeów i stanowisk archeologicznych w całym kraju. Od góry Nemrut i Efezu, po Zeugmę i Wieżę Galata – obiekty będą otwarte od godziny 19:00 do wyznaczonej pory zamknięcia w późnych godzinach wieczornych. W ten sposób Turcja chce zrównoważyć zarządzanie ruchem turystycznym. „Dzięki wydłużonym godzinom otwarcia, liczba zwiedzających rozkłada się bardziej równomiernie w ciągu dnia, co pomaga ograniczyć tłok w najpopularniejszych obiektach. Inicjatywa zachęca także odwiedzających do dłuższych pobytów i pozwala im lepiej poznać bogate dziedzictwo kulturowe kraju” – czytamy w komunikacie. Stambuł wieczorową porą Do projektu dołączyły też słynne placówki muzealne w Stambule, który uznawany jest za kulturalną stolicę Turcji. Odwiedzić będzie można Muzea Archeologiczne w Stambule – kompleks muzeów, gromadzący wyjątkowe dzieła różnych cywilizacji, w tym m.in. najstarszy zachowany traktat pokojowy na świecie oraz jeden z najdawniejszych poematów miłosnych. Mnie typowym „muzeum” jest Wieża Galata, z której można podziwiać panoramę rozświetlonego miasta i Złotego Rogu. Z kolei turyści zafascynowani historią nowożytną Turcji powinni zwiedzić Muzeum Sztuki Tureckiej i Islamskiej, mieszczące się w dawnym Pałacu Ibrahima Paszy. Archeologia bliższa i dalsza Mniej znanym muzeum, a ze spektakularną kolekcją jest Muzeum w Şanlıurfie, prezentujące …

Turkiye-Night-Museums-2-fot.-TGA-04ddd38.jpeg
width: 1200
height: 675

Stonehenge za darmo i bez wychodzenia z domu. Ruszył niezwykły projekt 3D
type: item
date: 2026-06-22T13:17:23.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: anglia
subject: archeologia
subject: fotografia 3d
subject: muzeum
subject: pradzieje
subject: wielka brytania
subject: zabytki
subject: zabytki unesco
description: Czy można poczuć magię Stonehenge, nie ruszając się z fotela? Dzięki nowemu projektowi naukowców każdy może teraz wejść do świata słynnego kręgu, prześledzić jego historię dzięki technologii 3D i interaktywnym treściom. A wszystko dostępne jest zupełnie za darmo.
encoded: W 2022 roku w Muzeum Brytyjskim w Londynie odbyła się wystawa „The World of Stonehenge” („Świat Stonehenge”). To był wielki sukces tej placówki. Odwiedziło ją ponad 190 tysięcy osób. Udało się na niej zgromadzić ponad 400 bezcennych obiektów wypożyczonych z 36 instytucji z całej Europy, tworząc unikatową, jedyną w swoim rodzaju panoramę prehistorycznego świata. Obiekty zgromadzone na wystawie, mimo że pochodziły z różnych zakątków Europy, miały na celu przedstawienie szerszego kontekstu kulturowego, społecznego i religijnego, w którym funkcjonowało Stonehenge. Teraz każdy może zobaczyć tę wystawę bez wychodzenia z domu i to za darmo! Świat Stonehenge widziany z kanapy Naukowcy z University of Reading i Muzeum Brytyjskiego postanowili „unieśmiertelnić” wystawę i umieścić ją w świecie wirtualnym, tak by była dostępna dla każdego. Tak powstał projekt „The Virtual World of Stonehenge” („Wirtualny świat Stonehenge”). Nie jest to jednak standardowa wystawa online, ze zwykłymi zdjęciami ukazującymi sale pełne zabytków. Eksperci wykorzystali skanery laserowe 3D. Surowe dane przekształcono na w pełni interaktywne doświadczenie online, łącznie z warstwą dźwiękową. Stonehenge, jakiego nie znaliście Wirtualna wersja wystawy oferuje znacznie więcej, niż zwykłe przechodzenie między cyfrowymi gablotami. Użytkownicy mogą dosłownie wejść do świata ludzi żyjących w czasach Stonehenge i obserwować, jak monument zmieniał się na przestrzeni wieków. Platforma oferuje immersyjne pejzaże dźwiękowe, animacje i interaktywne treści, które ożywiają prehistorię. View oEmbed on the source website Jednym z najbardziej fascynujących elementów jest możliwość wirtualnej eksploracji neolitycznych kopalni krzemienia w Grimes Graves, co daje rzadką okazję do zajrzenia pod ziemię, skąd pradziejowi mieszkańcy Anglii pozyskiwali cenny surowiec. To taki odpowiednik polskich Krzemionek koło Ostrowca Świętokrzyskiego. Warto przyjrzeć się też wyposażeniu grobu szamanki z Bad Dürrenberg. Uwagę zwraca maska lub…

shutterstock1601037709-0ce1cc2.jpg
width: 7952
height: 5304

Akwizgran – cesarskie miasto Karola Wielkiego i historyczna stolica koronacji
type: item
date: 2026-06-21T09:26:16.000Z
creator: Marzena Wardyn-Kobus
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: miasta
subject: niemcy
subject: zabytki
description: Akwizgran od stuleci odgrywa istotną rolę w historii zachodnich Niemiec. Leży w kraju związkowym Nadrenia Północna-Westfalia, tuż przy granicy z Belgią i Holandią. Początki miasta sięgają czasów rzymskich. Osada funkcjonowała wówczas pod nazwą Aquae Granni i rozwijała się jako uzdrowisko wykorzystujące gorące źródła siarkowe. Wody termalne szybko stały się jednym z największych atutów tego miejsca.
encoded: Spis treści: Czy Aachen i Akwizgran to to samo? Stolica Karola Wielkiego i miejsce koronacji królów Najciekawsze zabytki i muzea Akwizgranu Termy i uzdrowiskowy charakter miasta CHIO Aachen – jeden z najważniejszych festiwali jeździeckich świata Akwizgran jako liczący się ośrodek akademicki Pierwsze wzmianki o Akwizgranie pochodzą z drugiej połowy VIII wieku i wiążą się z Pepinem Małym. Władca szczególnie cenił lokalne źródła termalne, jednak prawdziwy rozkwit miasta nastąpił za panowania jego syna, Karola Wielkiego. Czy Aachen i Akwizgran to to samo? Tak, Aachen i Akwizgran to nazwy tego samego miasta. „Aachen” jest nazwą niemiecką, natomiast „Akwizgran” to polski odpowiednik używany od wielu stuleci. W innych językach również funkcjonują własne wersje tej nazwy, między innymi francuskie Aix-la-Chapelle czy niderlandzkie Aken. Źródłem wszystkich tych nazw są rzymskie określenia Aquae Grani lub Aquisgranum odnoszące się do gorących źródeł termalnych oraz celtyckiego bóstwa uzdrowień Granusa. Z biegiem czasu nazwy ewoluowały w różnych językach Europy. Współcześnie w Niemczech oficjalnie używa się nazwy Aachen, jednak w języku polskim nadal powszechnie stosowany jest Akwizgran. Dotyczy to zwłaszcza tekstów historycznych, turystycznych i edukacyjnych związanych z Karolem Wielkim oraz dawnym Świętym Cesarstwem Rzymskim. Stolica Karola Wielkiego i miejsce koronacji królów Karol Wielki uczynił Akwizgran swoją główną siedzibą. Wzniesiony za jego panowania kompleks pałacowy stał się jednym z głównych centrów politycznych średniowiecznej Europy. To właśnie wtedy powstała kaplica pałacowa, która do dziś stanowi najstarszą część miejscowej katedry. <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/karol-wielki-to-analfabeta-ale-wlasnie-jemu-europa-zawdziecza-pierwszy-renesans-kim-byl-cesarz-frankow-fot-sascha-schuermann-getty-images-a706383.jpg" width="1024" height="682" alt="Karol Wielki to analfabeta, ale właśnie jemu Europa zawdzięcza pierwszy re…

akwizgran-b6c1926.jpg
width: 1800
height: 1200