Bardzo mała żaba znaleziona w peruwiańskiej puszczy. Była nieznana nauce i nosi jaja na plecach
W gęstych lasach peruwiańskiej Amazonii naukowcy natknęli się na niezwykłego mieszkańca. Nowy gatunek miniaturowej żaby torbaczowatej zaskakuje biologów wyjątkowym sposobem opieki nad potomstwem – samice noszą jaja w specjalnej torbie na plecach, chroniąc je przed drapieżnikami i wysychaniem. Wygląda to bardzo osobliwie.
Nowy peruwiański płaz otrzymał nazwę Gastrotheca mittaliiti. To prawdziwy miniaturowy cud natury – dorosłe osobniki mierzą zaledwie od 2,7 do 3,3 centymetra. Gatunek ten został znaleziony w specyficznym, górzystym ekosystemie w regionie Amazonas. To północna część Peru granicząca z Ekwadorem. Jak wygląda i czym się charakteryzuje nowy gatunek żaby? Bardzo mała żaba charakteryzuje się intensywnie zielonym ubarwieniem oraz niewielkimi wypustkami na skórze grzbietu. Choć naukowcy potwierdzili jej istnienie, dokładna liczebność populacji w warunkach dzikich pozostaje obecnie nieznana. – To kolejny dowód na ogromne bogactwo przyrodnicze, jakie posiadamy. Jeśli będziemy kontynuować badania, odkryjemy jeszcze wiele gatunków czekających na opisanie – podkreślił Manuel Oliva, dyrektor Instytutu Badawczego Zrównoważonego Rozwoju Ceja de Selva. Płazy są uzależnione od wody Większość płazów jest uzależniona od wody – w niej składają swój skrzek, a ich skóra musi być stale nawilżana śluzem. U płazów jest ona cienka, naga i przepuszczalna, co umożliwia oddychanie skórne, ale prowadzi do szybkiej utraty wody na lądzie. Ponadto płazy pobierają wodę bezpośrednio przez skórę, a nie piją jej, więc wilgotne środowisko jest konieczne do przeżycia. …ale Gastrotheca mittalitti jest wyjątkowa Nasza bohaterka radzi sobie jednak inaczej. Najbardziej fascynującą cechą tego gatunku jest grzbietowa torba lęgowa. To właśnie dzięki niej ta żaba torbaczowata może skutecznie wychowywać potomstwo w środowiskach, które dla innych płazów byłyby zbyt suche. Jak to działa? Zamiast składać jaja w zbiornikach wodnych, samica przetrzymuje je na własnym ciele. Rozwój embrionalny odbywa się w bezpiecznej, wilgotnej torbie, co pozwala pominąć najbardziej ryzykowny etap wolno żyjącej kijanki w otwartej wodzie. Gatunek wysokiego ryzyka: wyścig z czasem Chociaż żaba dopiero co została odkryta, to badacze już teraz określają ją mianem gatunku „wysokiego ryzyka”. Środowisko naturalne Gastrotheca mittalitti kurczy się w zastraszającym tempie, a głównym zagrożeniami są zmiany klimatu, które destabilizują mikroklimat lasów mglistych (typów lasów tropikalnych związanych z wyższymi położeniami górskimi i charakteryzującymi się specyficzną kondensacją chmur, która skutkuje powstawaniem mgieł) oraz pożary wzniecane przez rolników, którzy wypalają lasy pod nowe pola uprawne. Żabę znaleziono dzięki międzynarodowej współpracy Opisanie nowego gatunku było możliwe dzięki współpracy badaczy z Narodowego Uniwersytetu Toribio Rodríguez de Mendoza (Peru), specjalistów z Florida International University (Stany Zjednoczone) oraz Uniwersytetu w Sewilli (Hiszpania). Wyniki ich prac zostały opublikowane w prestiżowym czasopiśmie naukowym „Zootaxa”. Źródło: Zootaxa Jonasz Przybył Redaktor i dziennikarz związany wcześniej m.in. z przyrodniczą gałęzią Wydawnictwa Naukowego PWN, autor wielu tekstów publicystycznych i specjalistycznych. W National Geographic skupia się głównie na tematach dotyczących środowiska naturalnego, historycznych i kulturowych. Prywatnie muzyk: gra na perkusji i na handpanie. Interesuje go historia średniowiecza oraz socjologia, szczególnie zagadnienia dotyczące funkcjonowania społeczeństw i wyzwań, jakie stawia przed nimi XXI wiek.
Parami, w trójkącie, a nawet zbiorowo. Ampleksus to najdziwniejszy zwyczaj godowy polskich zwierząt
Już za chwilę małe i duże zbiorniki wodne staną się hałaśliwą areną żabich godów. Samce żab są wyjątkowo kreatywne w swoich staraniach o partnerki. Najpierw popisują się głośnym śpiewem, a kiedy już uda im się oczarować partnerkę, chwytają ją w uścisk, jakiego nie znajdziemy u żadnych innych zwierząt. To ampleksus.
Ampleksus to po łacinie dosłownie „uścisk”. U żab, ropuch i niektórych płazów ogoniastych (np. salamandry plamistej) ten termin oznacza uścisk godowy. To swoisty „szał miłosny”, kiedy samce żab mocno łapią samice w mocny uścisk, niezależnie od swojej woli. Ten dziwny zwyczaj ma zapewnić zapłodnienie jaj. Nie puszczę cię, choćbym chciał U płazów zapłodnienie zachodzi poza organizmem samicy. Aby do niego doszło, po złożeniu do wody jaj przez samicę, mniej więcej w tym samym czasie, samiec musi uwolnić też nasienie. Uścisk godowy zwiększa prawdopodobieństwo, że do zapłodnienia dojdzie i że to samiec, który „złapał” partnerkę zostanie ojcem. U żab i ropuch ampleksus jest odruchem bezwarunkowym – czyli niezależnym od woli samca. Uścisk jest bardzo silny, może trwać wiele godzin, a nawet dni i wyczerpać zarówno samicę, jak i samca. Ale uciskanie brzucha przez samca może też trochę pomóc samicy złożyć jaja. Całkiem często zdarza się, że w ten godowy szał żaby wpadają trójkami, a nawet całymi grupami. Obserwowano także ampleksus z…rybami oraz różnymi przedmiotami. Jak objąć żabę? Choć jest w nim element przypadkowości, najczęściej ampleksus polega na objęciu samicy przez samca pod pachami. Ale zdarza się, że samiec chwyta samicę w pachwinach. Dość oryginalny uścisk występuje u żab z rodziny Manteliidae na Madagaskarze: samiec łapie samicę za głowę. Godowa rywalizacja jest u żab bardzo silna, więc czasem samce próbują siłą zrzucić konkurenta z grzbietu samicy. Kiedy ampleksus się zakończy bywa, że przez jakiś czas jeszcze pilnują samicy. Dla samicy bywa to sytuacją niebezpieczną – zdarza się, że pod ciężarem kilkunastu rywalizujących samców zostaje zepchnięta pod wodę i tonie. Aby uścisk był skuteczny, samce niektórych gatunków wykształciły modzele godowe – narośla na przednich kończynach. Działają one jak „rzepy”, które wbijają się w śliską skórę samicy, uniemożliwiając jej wysunięcie się z objęć. Nie tylko żaby: ampleksus u innych zwierząt Uścisk godowy jest strategią ewolucyjną wykorzystywaną przez wiele organizmów – od morskich stawonogów, przez skorupiaki, aż po płazy ogoniaste. U skrzypłoczy (Limulidae), nazywanych „żywymi skamieniałościami”, znacznie mniejsze od samic samce wykorzystują pierwszą parę odnóży krocznych, przekształconą w silne, haczykowate kleszcze. Mogą bardzo długo czekać w uścisku, aż samica wykopie w piasku dołek na jaja. U traszek samce wielu gatunków wykonują dodatkowe rytuały: wachlują ogonem, by skierować feromony w stronę nozdrzy samicy, lub pocierają jej pysk swoim podbródkiem. Choć z naszej perspektywy ten „uścisk bez wyjścia” może wydawać się brutalny, dla płazów ampleksus jest gwarancją przetrwania i sposobem na skuteczne przekazanie genów. Nasza autorka Magdalena Rudzka Redaktorka i wydawczyni National-Geographic.pl. Wcześniej związana m.in. z National Geographic Traveler i magazynem pokładowym PLL LOT Kaleidoscope. Z wykształcenia humanistka (MISH i SNS PAN), ale to przyroda stanowi jej największą pasję. Szczególnie bliskie są jej ekosystemy słodkowodne, a prawdziwym „konikiem” są ryby. W National-Geographic.pl pisze o swoich przyrodniczych pasjach, nauce i medycynie. Prywatnie ceni sobie podróże po nieoczywistych kierunkach, ze szczególnym sentymentem do Europy Środkowej i Wschodniej.
Oto żaba, która śpiewa jak ptak. Oszukała wszystkich, łącznie z biologami
Badania w południowych Chinach odkryły fascynujący przypadek tzw. konwergencji akustycznej. Nawoływania jednego z lokalnych gatunków żab drzewnych do złudzenia przypominają śpiew drozda. Te dźwięki oszukują nie tylko potencjalne drapieżniki, ale i pracujących w terenie biologów.
Rodzaj Gracixalus to małe i średnie żaby z rodziny nogolotkowatych (Rhacophoridae), które zamieszkują gęste górskie lasy Azji Południowo-Wschodniej. Ich zasięg występowania rozciąga się od Mjanmy i północno-zachodniej Tajlandii, przez Laos i Wietnam, po południowe i wschodnie prowincje Chin, takie jak Junnan i Tybet. Analizy bioakustyczne w chińskim rezerwacie przyrody Leigongshan odkryły niezwykłe zjawisko. Żabka z gatunku Gracixalus weii wykształciła sygnały godowe, które dla ludzkiego ucha są niemal nieodróżnialne od pieśni drozda czarnopierśnego (Turdus dissimilis). Ukryty świat azjatyckich żab Rodzaju Gracixalus liczy na ten moment 16 gatunków żab, wśród których znajdują się m.in. G. lumarius, G. gracilipes, a także nowo odkryte gatunki G. patkaiensis (2023) czy G. truongi (2023). Płazy te zasiedlają specyficzne i trudne do badania nisze, żyjąc np. wewnątrz łodyg bambusa lub w gęstym poszyciu leśnym. Ich identyfikacja to dla biologów prawdziwa „droga przez mękę”. Wydawałoby się więc, że narzędzia bioakustyczne będą tu nieocenione i pozwolą na identyfikację żab po dźwiękach. Do czasu… Dźwiękowa zagadka Gracixalus weii Okazało się bowiem, że gatunek Gracixalus weii wcale nie brzmi jak żaba. Naukowcy wyróżnili dwa typy nawoływań godowych: A i B. Typ A, składający się z nuty wprowadzającej i dwóch krótkich dźwięków przypominających kliknięcia, wykazuje uderzające podobieństwo do struktury pieśni drozda czarnopierśnego. Oba gatunki stosują ten sam wzorzec tworzenia „melodii”, choć wysokość dźwięków może się różnić. To zjawisko ewolucyjnej zbieżności sugeruje długotrwałe interakcje ekologiczne. Podobne przypadki odnotowano wcześniej jedynie w 1984 roku w Himalajach, między żabami z rodzaju Nanorana a świstunkami z rodzaju Phylloscopus. Co dalej z badaniami bioakustycznymi? Odkrycie „ptasich” głosów u żab ma fundamentalne znaczenie dla metodologii badań. Podobieństwo to często prowadzi do niedoszacowania populacji płazów, bo biolodzy myślą, że słyszą ptaki. Autorzy badania wskazują na konieczność łączenia metod: morfologii, genetyki i bioakustyki. Skoro żaby tak dobrze imitują dźwięki ptaków, nie ma innego wyjścia. Teraz naukowcy zamierzają zbadać, w jaki sposób żaby G. weii i drozdy czarnopierśne reagują na swoje wzajemne nawoływania. Planują eksperymenty typu „playback”, czyli odtwarzanie dźwięków w terenie i obserwację zachowania zarówno żab, jak i ptaków. Źródło: Herpetozoa Nasza autorka Magdalena Rudzka Redaktorka i wydawczyni National-Geographic.pl. Wcześniej związana m.in. z National Geographic Traveler i magazynem pokładowym PLL LOT Kaleidoscope. Z wykształcenia humanistka (MISH i SNS PAN), ale to przyroda stanowi jej największą pasję. Szczególnie bliskie są jej ekosystemy słodkowodne, a prawdziwym „konikiem” są ryby. W National-Geographic.pl pisze o swoich przyrodniczych pasjach, nauce i medycynie. Prywatnie ceni sobie podróże po nieoczywistych kierunkach, ze szczególnym sentymentem do Europy Środkowej i Wschodniej.
Na ratunek żabom! Wyjątkowa akcja w Karkonoszach ma pomóc mieszkańcom tamtejszych lasów
Rusza coroczna akcja „ŻABA!” w Karkonoskim Parku Narodowym. Inicjatywa ma na celu ułatwienie wędrówki płazów do ich miejsc rozrodu. Władze parku narodowego poszukują wolontariuszy, którzy mogliby pomóc w transportowaniu żabich mieszkańców tamtejszych lasów.
Nadejście wiosny to nie tylko ważny moment dla spragnionych słońca ludzi, którzy ochoczo uskuteczniają wtedy spacery na łonie natury. Często niestety zapominamy, że wraz z końcem zimy do życia wraca wiele innych gatunków zwierząt, z którymi dzielimy naszą planetę. Aby pomóc płazom takim jak żaby, ropuchy i traszki, władze Karkonoskiego Parku Narodowego ogłaszają akcję „ŻABA!”, której celem jest wsparcie tych zwierząt w dotarciu do miejsc rozrodu. Na drodze tych niewielkich stworzeń stoją bowiem asfaltowe jezdnie, przez które wiele płazów nie dociera do upragnionego celu. Pomoc w przejściu przez jezdnie Akcje wolontariuszy skupiają się w dwóch miejscach: w Sobieszowie i Michałowicach. Tamtejsze jezdnie blokują płazom swobodne przejście do zbiorników wodnych, w których zwierzęta mogłyby złożyć skrzek. Niestety, śmiercionośne pojazdy, które każdego dnia poruszają się po asfaltowych ulicach, zabijają rocznie wiele – podążających do miejsca rozrodu – żab. Jak tłumaczą władze Karkonoskiego Parku Narodowego, który stoi za akcją „ŻABA!”, płazy są jedną z najbardziej zagrożonych grup zwierząt w Europie. Ich populacja spada m.in. przez ruch samochodowy, zmiany klimatu i utratę siedlisk. KPN podkreśla, że „każda przeniesiona żaba to realne wsparcie dla lokalnego ekosystemu”. Przenosząc żaby, traszki czy ropuchy, dbamy o bioróżnorodność tak kluczową w zachowaniu równowagi w przyrodzie. W służbie płazom Karkonoski Park Narodowy ogłosił nabór wolontariuszy chętnych wziąć udział w tegorocznej akcji „ŻABA!”. Pomoc płazom w przejściu przez jezdnie to jednak wymagające, aczkolwiek szlachetne zadanie, z którego płynąca satysfakcja jest – jak mówi KPN – „większa niż po obejrzeniu całego sezonu serialu w jeden weekend”. Praca rozpoczyna się rankiem lub wieczorem. Wolontariusze zakładają kamizelki odblaskowe, biorą wiaderka i ruszają na asfaltową drogę. Tam szukają chcących przejść na drugą stronę płazów i pomagają im, transportując zwierzęta bliżej zbiorników wodnych. Praca odbywa się w ciągu dnia i nocy, gdyż płazy o każdej porze próbują powędrować do miejsc rozrodu. Kto może zostać wolontariuszem? Wolontariuszem może tak naprawdę zostać każdy, kto chce spędzić czas na łonie natury i pomóc przyrodzie we wsparciu lokalnego ekosystemu. Władze KPN poszukują osób pełnoletnich, wyposażonych w czołówkę i dobre nastawienie. Nie potrzeba doświadczenia ani żadnych specjalnych umiejętności – organizatorzy akcji nauczą wolontariuszy wszystkiego na miejscu. Chętni powinni zgłosić się na wskazany adres mailowy: wolontariat@kpnmab.pl lub zadzwonić pod numer: 724 230 431. Los płazów w Polsce Według wyników badań z 2024 roku, opublikowanych w czasopiśmie naukowym „Nature”, światowa populacja płazów znajduje się w poważnym kryzysie. Spośród ponad 8000 gatunków tych zwierząt aż 40,7% jest zagrożonych wyginięciem. Sytuacja ta ma miejsce również w Polsce, gdzie możemy zaobserwować znaczący spadek liczby tych niewielkich zwierząt. Według badań biologa Macieja Pabijana w ciągu ostatnich 50 lat żabia populacja w lasach pod Krakowem zmniejszyła się czterokrotnie. W okolicach Poznania gromady, które liczyły po setki czy tysiące osobników, obecnie nie przekraczają nawet kilkudziesięciu sztuk. Zmiany klimatu znacząco utrudniają życie tym mieszkańcom naszego kraju. Dlatego też istotne jest, aby nie mnożyć zagrożeń, które mogłyby wpłynąć na populację płazów. Działania chroniące te zwierzęta przed szkodliwą działalnością człowieka zdecydowanie – przynajmniej w wymiarze lokalnym – mogą pomóc żabom, ropuchom czy traszkom w przetrwaniu. Źródła: Karkonoski Park Narodowy, Nauka o Klimacie Nasz autor Olaf Kardaszewski Absolwent Instytutu Stosowanych Nauk Społecznych na Uniwersytecie Warszawskim. Obecnie student magisterskiego kierunku Studiów Miejskich na tej samej uczelni. Interesuje się społecznymi i kulturowymi aspektami zmieniającego się świata, o czym chętnie pisze w swoich pracach. Współprowadzący projekt „Podziemna Warszawa” w National Geographic Polska. Uwielbia podróże, w trakcie których zawsze stara się obejrzeć mecz lokalnej drużyny piłkarskiej.
Romeo nie żyje, ale nadzieja wciąż jest. Historia najbardziej samotnej żaby świata
Samiec Romeo, niegdyś uznawany za ostatniego przedstawiciela swojego gatunku, odszedł. Jednak ta opowieść nie kończy się tragicznie. Choć słynny płaz i jego partnerka Julia nigdy nie doczekali się potomstwa, nowe odkrycie daje nadzieję na przetrwanie ich gatunku.
Naukowcy przez lata wierzyli, że samiec nazwany Romeo, jest ostatnim żyjącym osobnikiem gatunku Telmatobius yuracare – endemicznej żaby z Boliwii. Kiedy w 2018 roku znaleziono kolejne osobniki, liczono, że Romeo dorobi się potomstwa z samicą, którą nazwano Julią. Niestety, ich historia miłosna dobiegła końca – Romeo zmarł bezpotomnie. Dla samego gatunku pojawiły się jednak dobre wieści: biolodzy odkryli kolejną populację. – To koniec pewnego rozdziału, ale jednocześnie otwarcie kolejnego – mówi Teresa Camacho Badani, herpetolożka z Muzeum Zoologicznego Papieskiego Uniwersytetu Katolickiego Ekwadoru w Quito. Historia niespełnionej miłości żab z Boliwii Badacze schwytali Romeo w 2009 roku, na terenie Parku Narodowego Carrasco w Boliwii – obszarze dotkniętym zabójczym grzybem, który niszczy gatunki płazów na całym świecie. Zapobiegawczo przewieziono go do Muzeum Historii Naturalnej Alcide d’Orbigny w Cochabambie. – Nikt nie przypuszczał, że Romeo będzie ostatnim przedstawicielem swojego gatunku przez kolejne dziewięć lat – wspomina Camacho Badani. W 2018 roku podjęto kolejne poszukiwania żab tego gatunku. Organizacja Global Wildlife Conservation (obecnie Re:wild) nawiązała nawet współpracę z serwisem randkowym Match.com, aby nagłośnić trudną sytuację Romeo. W serwisie stworzono mu nawet profil randkowy. Choć samica Julia raczej nie korzystała z aplikacji, pojawiła się w tym samym regionie, w którym znaleziono Romeo. Teresa Camacho Badani i jej zespół odkryli pięć kolejnych osobników w innym strumieniu Parku Narodowego Carrasco. Romeo wydawał się już wtedy tracić nadzieję – przestał wydawać odgłosy godowe. Jednak gdy badacze przedstawili mu Julię, nagle odzyskał wigor i ponownie zaczął śpiewać. Podczas pierwszej randki Julia nie wykazywała zainteresowania. – Romeo był nieco zbyt intensywny, zaczął irytować Julię – mówi Camacho Badani. Samica przestała jeść i chowała się, dopóki ich nie rozdzielono. Drugie spotkanie poszło nieco lepiej i od tej pory żyli razem w zgodzie. Joel Sartore, założyciel Photo Ark National Geographic, uwiecznił nawet tę parę na portretach. Mimo że nad ich rodami nie wisiała żadna klątwa, Romeo i Julia nigdy nie doczekali się potomstwa. Romeo zmarł w styczniu 2025 roku, 16 lat po trafieniu do niewoli, z przyczyn naturalnych. Na szczęście Julia nie poszła w ślady szekspirowskiej bohaterki po stracie ukochanego i wciąż żyje w muzeum. Nowy akt dramatu, nowa nadzieja Postawa Romeo, który „nigdy nie przestał wierzyć w szczęśliwe zakończenie”, zainspirowała Camacho Badani. Jej zespół nie złożył broni i - za wskazówką botanika Saula Altamirano – podjął poszukiwania w innej części parku narodowego. I miał szczęście: odkrył małą, ale stabilną populację. Naukowcy monitorują ją teraz za pomocą podwodnych urządzeń rejestrujących, śledząc głosy żab na wolności, bez zakłócania ich spokoju. Mimo nowej nadziei, wyzwania pozostają ogromne. Gatunek jest uznawany za krytycznie zagrożony. Muzeum wciąż nie zdołało skłonić Julii ani pozostałych dziewięciu osobników, do rozmnażania. Ricardo Céspedes, dyrektor muzeum, podkreśla, że kluczowe dla ratowania gatunku są fundusze i personel. Nadzieja jednak nie umarła. Muzeum ma na koncie sukcesy w rozmnażaniu innych rzadkich żab wodnych, m.in. z gatunku Telmatobius culeus. Teraz, po odkryciu nowej dzikiej populacji, wysiłki skupiają się na ochronie siedlisk. Organizacja Re:wild pracuje nad skoordynowanym planem ochrony wszystkich 63 gatunków żab wodnych w Ekwadorze, Boliwii i Peru. Poszukiwania żab nie zawsze są jednak tak romantyczne, jak historia Romea i Julii. Camacho Badani przyznaje, że technika ich wyłapywania często polega na wkładaniu rąk „na ślepo” do mętnej wody. Czasami pod palcami czuje żabę lub kijankę, a innym razem ma mniej szczęścia i wyciąga... trzydziestocentymetrowego ślimaka. Źródło: National Geographic
Śmiertelnie groźny dla płazów grzyb pojawił się w Brazylii i rozprzestrzenił na cały świat. Doprowadził już do wyginięcia ponad 500 gatunków
Śmiercionośny, tajemniczy grzyb od lat zabija płazy na całym świecie. Naukowcy wreszcie odkryli jego pochodzenie – jest stary, pochodzi z Brazylii i rozprzestrzenił się poprzez handel żabim mięsem.
Skąd pochodzi grzyb pustoszący świat płazów? Naukowcy przeanalizowali 2280 okazów – także historycznych – by prześledzić jego podróż po świecie. Informacja o pochodzeniu mogłaby pomóc z nim walczyć. Czy naprawdę winne są wielkie żaby? Historia rozprzestrzeniania się śmiercionośnego grzyba Grzyb Batrachochytrium dendrobatidis, a konkretnie jego szczep Bd, wywołujący chytridiomikozę, doprowadził do wymierania ponad 500 gatunków płazów na całym świecie. Naukowcy od dawna starają się prześledzić jego pochodzenie, ale po kilku nieudanych „strzałach” wreszcie mamy przełom – dzięki analizie próbek muzealnych i danych dotyczących handlem mięsem żab ustalono, że rozprzestrzenił się on z Brazylii. Zyskał dzięki temu nowe miano: Bd-Brazil. Wielkie badanie płazów Badacze przeanalizowali tysiące okazów płazów zgromadzonych w muzeach zoologicznych na całym świecie. W 40 z nich wykryto obecność grzyba Bd. Najstarszy przypadek infekcji wykryto u pięciu osobników ropuchy Alytes obstetricans pochodzących z francuskich Pirenejów. Ciekawe jest to, że zostały one zebrane w… 1915 roku. Inny dawny przypadek dotyczył żaby Megophrys goeldii z 1964 roku występującej w Rio de Janeiro. Skąd wiadomo, że grzyb pochodzi z Brazylii? W badaniu naukowców z Uniwersytetu Stanowego w Campinas prześledzono 3617 historycznych tras handlu żabim mięsem. Wyróżniono 8 głównych – Brazylia eksportowała je do Stanów Zjednoczonych w latach 1991–2009, skąd następnie transportowano je do Korei Południowej w 2004 i 2008 roku. Ponieważ nie ma udokumentowanych przypadków eksportu grzyba z kraju azjatyckiego, w którym potwierdzono obecność Bd-Brazil, do innych krajów już dotkniętych chorobą, jest wysoce prawdopodobne, że to właśnie Brazylia jest rzeczywistym źródłem genotypu. Czy wszystkiemu winne są żaby olbrzymie? Trop w poszukiwaniu grzyba prowadził do buczków południowoafrykańskich (tzw. żab olbrzymich, żab byczych), które od lat 30. XX wieku hodowane są w Brazylii na skalę przemysłową – pozyskuje się z nich mięso. Populacja tych żab została ponownie wprowadzona w kraju w latach 70. XX wieku. Z czasem gatunek zaczął być eksportowany na rynki międzynarodowe jako źródło mięsa, co miało ogromny wpływ na globalne rozprzestrzenienie się Bd-Brazil. Grzyb nie pojawił się jednak w Brazylii za sprawą wielkich żab – a tak podejrzewano wcześniej. Zespół badaczy ustalił, że obecność Bd w Brazylii sięga 1916 roku, czyli na długo przed wprowadzeniem wielkich płazów. Żabie mięso pomogło jedynie skuteczniej roznieść go na cały świat. Co powoduje chytridiomikoza? Grzyb Bd wywołuje chorobę zaburzającą równowagę elektrolitową u płazów, prowadząc do ich śmierci. Jest obecny zarówno na brazylijskich farmach żab, jak i w środowisku naturalnym, szczególnie wśród rodzimych gatunków, które często nie wykazują objawów choroby. Wyniki badań brazylijskich naukowców jednoznacznie wskazują na potrzebę wprowadzenia globalnych środków zapobiegawczych. Autorzy apelują o wprowadzenie kontroli importu, badań przesiewowych patogenów oraz ścisłych protokołów kwarantanny. Ma to ogromne znaczenie dla ochrony rodzimych gatunków płazów oraz przeciwdziałania kolejnym epidemiom grzybiczym. Następna może dosłownie zmieść płazy z powierzchni Ziemi. Źródło: Biological Conservation Nasz autor Jonasz Przybył Redaktor i dziennikarz związany wcześniej m.in. z przyrodniczą gałęzią Wydawnictwa Naukowego PWN, autor wielu tekstów publicystycznych i specjalistycznych. W National Geographic skupia się głównie na tematach dotyczących środowiska naturalnego, historycznych i kulturowych. Prywatnie muzyk: gra na perkusji i na handpanie. Interesuje go historia średniowiecza oraz socjologia, szczególnie zagadnienia dotyczące funkcjonowania społeczeństw i wyzwań, jakie stawia przed nimi XXI wiek.
Odkryto mikroskopijną żabę w brazylijskich lasach. Naukowcy rozpoznali nowy gatunek po nietypowej formie komunikacji
Międzynarodowy zespół naukowców dokonał odkrycia wcześniej nieznanego gatunku płaza. Niewielka żaba nie tylko zachwyca swoich oryginalnym kolorem, ale również zaskakuje nietypowym sposobem komunikowania się
Przez kilka lat badacze przeczesywali tereny tzw. Atlantyckiego Lasu Deszczowego w poszukiwaniu nieodkrytych dotąd stworzeń. W końcu natrafili na przedstawiciela rodzaju Brachycephalus, który wyraźnie odróżnia się od innych płazów bezogonowych. Autorzy badania apelują po tym znalezisku o podjęcie działań ochronnych mających na celu ocalenie endemicznych gatunków Ameryki Południowej. Jak wygląda nowo odkryta żaba? Odkrywcy nadali nowemu gatunkowi nazwę Brachycephalus lulai. Maleńkie stworzenie wyróżnia się jaskrawo pomarańczowym ubarwieniem z brązowymi plamkami. Żabę bardzo łatwo przeoczyć — samce mierzą jedynie od 8,9 do 11,3 milimetra, a samice od 11,7 do 13,4 milimetra. Filigranowa wielkość sprawia, że gatunek odkryty w górach Serra do Quiriri należy do jednych z najmniejszych kręgowców poruszających się po lądzie. Dzięki swojej charakterystycznej barwie zwierzę zyskało potoczne określenie „żabka dyniowa”. W podobny sposób nazywa się również inne gatunki z rodzaju Brachycephalus, których barwy kojarzą się z halloweenową dynią. Nietypowe głosy żabki dyniowej Pod względem wyglądu Brachycephalus lulai nie różni się znacząco od innych miniaturowych żab zamieszkujących brazylijskie lasy tropikalne. Ich rozmiar jest na tyle niewielki, że łatwo pomylić przedstawicieli różnych gatunków. Jak więc naukowcy zdołali wyróżnić zupełnie nowy? Stało się to możliwe dzięki unikatowemu głosowi godowemu, charakterystycznemu dla nowo opisanej żaby. W przeciwieństwie do większości krewnych, którzy wydają długie, ciągłe dźwięki, Brachycephalus lulai komunikuje się za pomocą dwóch krótkich impulsów dźwiękowych. To właśnie ta cecha okazała się kluczowa przy identyfikacji gatunku. Po zarejestrowaniu różnic w zachowaniu głosowym badacze przeanalizowali budowę szkieletu oraz DNA żaby, korzystając ze specjalistycznych technik obrazowania. Analiza genetyczna wykazała, że nowo opisany gatunek jest najbliżej spokrewniony z dwoma innymi żabami żyjącymi w Serra do Quiriri. W trosce o nowe gatunki Odkrycie kolejnego gatunku wiąże się z ekologicznym apelem zespołu naukowców. Badacze nawołują do wdrożenia pilnych działań ochronnych, aby zabezpieczyć te żaby i ich krewniaków. „Proponujemy utworzenie Refúgio de Vida Silvestre Serra do Quiriri (Rezerwat Dzikiego Życia), aby chronić ten i inne endemiczne gatunki, bez konieczności wykupu prywatnych gruntów przez rząd” — piszą autorzy, podkreślając konieczność rozszerzenia ochrony brazylijskich endemicznych płazów. Brak odpowiedniego nadzoru i monitoringu mógłby doprowadzić do zaniku Brachycephalus lulai, a tym samym do zmniejszenia różnorodności biologicznej w południowoamerykańskich lasach. Odkrycie to należy więc przyjąć z umiarkowanym optymizmem, pamiętając, że w naturze o wiele łatwiej coś stracić, niż odkryć ponownie. Źródło: Phys.org Nasz autor Olaf Kardaszewski Absolwent Instytutu Stosowanych Nauk Społecznych na Uniwersytecie Warszawskim. Obecnie student magisterskiego kierunku Studiów Miejskich na tej samej uczelni. Interesuje się społecznymi i kulturowymi aspektami zmieniającego się świata, o czym chętnie pisze w swoich pracach. Współprowadzący projekt „Podziemna Warszawa” w National Geographic Polska. Uwielbia podróże, w trakcie których zawsze stara się obejrzeć mecz lokalnej drużyny piłkarskiej.
Te żaby pożerają jadowite szerszenie. Dlaczego są odporne na ich użądlenia?
W laboratoriach Uniwersytetu Kobe odkryto, że żaby zjadają jadowite szerszenie – w tym największe na świecie Vespa mandarinia – nie wykazując żadnych objawów zatrucia, mimo wielokrotnych użądleń w pysk i oczy.
A żądłem chcesz? – pytają szerszenie w serialu „Pingwiny z Madagaskaru”. Chyba każdy z nas na samą myśl o takim użądleniu dostałby dreszczy. A jednak są stworzenia, na których jad szerszeni nie robi żadnego wrażenia. W warunkach laboratoryjnych Uniwersytetu Kobe japoński ekolog Sugiura Shinji przeprowadził zaskakujące badania, których głównym bohaterem była żaba Pelophylax nigromaculatus. Eksperyment wykazał, że te płazy potrafią pożerać żywe, jadowite szerszenie – w tym największe na świecie Vespa mandarinia – nie wykazując przy tym żadnych oznak cierpienia czy uszczerbku na zdrowiu. Użądlenia – często w newralgiczne miejsca, jak oczy czy wnętrze pyska – nie powodowały u żab żadnych reakcji bólowych ani widocznych obrażeń. Jak wyglądały eksperymenty z szerszeniami? Pojedynczym dorosłym żabom zaprezentowano robotnice trzech gatunków szerszeni: Vespa simillima, Vespa analis oraz Vespa mandarinia. Każdy płaz został dopasowany wielkością do potencjalnej ofiary – większe osobniki otrzymały większe szerszenie, w tym największego z nich, azjatyckiego szerszenia olbrzymiego (Vespa mandarinia). Wyniki okazały się zaskakujące: aż 93% żab pożarło Vespa simillima, 87% Vespa analis i 79% Vespa mandarinia – mimo że były wielokrotnie użądlone podczas ataku. W wielu przypadkach użądlenia nastąpiły w delikatne rejony, jak pysk czy oczy. Mimo to płazy nie wykazywały żadnych oznak bólu, dyskomfortu ani problemów zdrowotnych. Szerszeń azjatycki wprowadza do ciała ofiary truciznę, zawierającą duże stężenie związków wywołujących ból (takich samych jak te występujące w jadzie pszczół i os) oraz potencjalnie zabójczą neurotoksynę zwaną mandarotoksyną. W Japonii szerszenie te nazywane są suzumebachi, co tłumaczy się jako „wróblowata osa”. Są tak wielkie – mierzą od głowy do końca odwłoku 5 cm – że w locie rzeczywiście przypominają małe ptaki. Ponieważ szukając pożywienia, tak chętnie zapuszczają się w miejskie rejony, co roku ok. 40 osób umiera z powodu użądlenia przez te gigantyczne insekty. Niezwykła odporność żab na jad Zgodnie z ustaleniami opublikowanymi 4 grudnia 2025 roku w czasopiśmie naukowym „Ecosphere”, żaby wykazały się niezwykłą odpornością zarówno na ból, jak i toksyczność jadu szerszeni. Podczas gdy myszy o podobnej wielkości mogą umrzeć po jednym użądleniu, badane płazy pozostawały zupełnie nietknięte, nawet po wielokrotnym narażeniu na ukłucia. Autor badania, Sugiura Shinji podkreśla, że chociaż niektóre wcześniejsze badania sugerowały obecność zwierząt polujących na szerszenie, brakowało dotąd eksperymentalnych dowodów potwierdzających odporność na jad. Istnieją dwie hipotezy tłumaczące odporność płazów: żaby mogą posiadać fizyczne bariery lub białka neutralizujące działanie jadu; jad szerszeni może być nieskuteczny w przypadku płazów, które rzadko atakują ich kolonie, co mogło zahamować ewolucję skuteczniejszych toksyn wobec tej grupy kręgowców. Niezależnie od przyczyny, żaby te mogą okazać się unikatowymi modelami do badań. Co oznacza to odkrycie? Odkrycie z Uniwersytetu Kobe nie tylko rzuca nowe światło na relacje drapieżnik-ofiara w świecie zwierząt, ale może również otworzyć nowe ścieżki badań w dziedzinie farmakologii i medycyny. Żaby odporne na jad szerszeni mogą stać się modelowymi organizmami do analiz mechanizmów odporności na toksyny i ból u kręgowców. To potencjalnie może przyczynić się do opracowania nowych środków przeciwbólowych, a także leków neutralizujących działanie toksyn owadzich. Źródło: Kobe University
Żaby kolonizują Holandię. Niezwykła inwazja z dalekich krain
Pełnoskalowa inwazja w Niderlandach. Wojownicze żaby śmieszki z terenów Imperium Osmańskiego kolonizują południowo-wschodnią Holandię, zagrażając rodzimym płazom. Przybysze ze wschodu nie mają litości.
Kolonizacja Holandii przez egzotyczne żaby z odległych rejonów Turcji stała się jednym z najpoważniejszych zagrożeń dla lokalnej przyrody. Żaby śmieszki konkurują w walce pożywienie i rozprzestrzeniają choroby wśród rodzimych żab zielonych. Skala problemu została potwierdzona przez badaczy z Uniwersytetu w Lejdzie, a i Polacy mają w tym swój udział. Ekspansja żab śmieszek w Holandii. Skąd pochodzą natarczywe płazy? Holenderscy badacze potwierdzili inwazję obcych płazów na terenie Niderlandów, którą szczególnie łatwo zaobserwować w rejonie Limburgii. Waleczne żaby śmieszki (Pelophylax ridibundus), pochodzące nie tylko z Turcji, ale także z Polski wypierają rodzime żaby zielone. Badania na temat imigranckich płazów opublikowano w czasopiśmie „Amphibia-Reptilia” i brali w nich udział biolodzy uniwersyteccy i specjaliści z organizacji RAVON pod kierownictwem dr Bena Wielstry. Według badaczy żaby te zostały zawleczone do Holandii w wyniku działalności człowieka, m.in. na potrzeby przemysłu gastronomicznego – to jedno z tych miejsc w Europie, w którym specjałem są żabie udka. Śmieszki, z racji swoich rozmiarów i wyglądu, stanowiły także zwierzęta ozdobne do oczek wodnych. Analizy genetyczne potwierdziły, że populacje inwazyjnych żab pochodzą z różnych regionów: między innymi z Bałkanów, północnej i południowej Turcji oraz… Polski. Tak, to także polscy imigranci. Jak sprawdzić żabie obywatelstwo? Skuteczne rozpoznanie holenderskich płazów wymagało współpracy naukowców z wolontariuszami. Uniwersytecka wiedza, nowoczesne metody badawcze wdrożone przez Reptiles Amphibians Fish Research Netherlands (REVON) oraz wsparcie lokalnych społeczności pozwoliło precyzyjne określenie nie tylko gatunków, ale także pochodzenia poszczególnych osobników. Wolontariusze, czyli chętni mieszkańcy regionu, pobierali wymazy śliny żabom napotkanym w terenie. To przełomowy sposób na mapowanie inwazji i szybkie reagowanie na pojawienie się obcych gatunków. Inwazyjne żaby są zagrożeniem Więcej żab w Holandii to niedobra informacja lokalnego ekosystemu. Żaby śmieszki są wyjątkowo żarłoczne i polują na wszystko, co mieści się do ich wielkiego pyska: zjadają zarówno owady, jak i młode ryby i inne żaby. Roznoszą także groźne dla lokalnej fauny choroby oraz pasożyty, np. grzyby z rodzaju Batrachochytrium odpowiedzialne za spadek populacji płazów. Dodatkowo, krzyżując się z lokalnymi żabami zielonymi, prowadzą do powstania hybryd, co grozi utratą unikatowych cech genetycznych lokalnych populacji oraz stopniową homogenizacją genotypów. Skutki tego procesu mogą być długofalowe i trudne do odwrócenia. Jak chronić rodzime gatunki? Naukowcy podają kilka rozwiązań Do ochrony rodzimych gatunków żab przede wszystkim potrzebne jest zdanie sobie sprawy z problemu, wczesne wykrywanie inwazji i monitoring. Ważna jest też edukacja i informowanie społeczeństwa – niektórzy mieszkańcy nie wiedzą, że sprowadzanie do oczek wodnych gatunków zza granicy może mieć katastrofalne skutki dla ekosystemu. Ogromną rolę odgrywa także ochrona siedlisk rodzimych gatunków. Niekiedy niezbędna staje się eliminacja inwazyjnych osobników, tworzenie stref ochronnych czy miejsc lęgowych niedostępnych dla groźnych przybyszów. Potrzebne są także natychmiastowe regulacje prawne ograniczające import i hodowlę egzotycznych żab. Tylko dzięki zdecydowanym działaniom – takim jak akcja holenderskich wolontariuszy – możemy chronić piękną i zróżnicowaną europejską naturę. Źródło: Amphibia-Reptilia Nasz autor Jonasz Przybył Redaktor i dziennikarz związany wcześniej m.in. z przyrodniczą gałęzią Wydawnictwa Naukowego PWN, autor wielu tekstów publicystycznych i specjalistycznych. W National Geographic skupia się głównie na tematach dotyczących środowiska naturalnego, historycznych i kulturowych. Prywatnie muzyk: gra na perkusji i na handpanie. Interesuje go historia średniowiecza oraz socjologia, szczególnie zagadnienia dotyczące funkcjonowania społeczeństw i wyzwań, jakie stawia przed nimi XXI wiek.
Te żaby dosłownie „chowają” swoją krew. To ich sekret na przetrwanie
W czasie snu żaby z gatunku Hyalinobatrachium fleischmanni niemal całkowicie znikają z oczu drapieżników. Zwiększają wtedy swoją przezroczystość nawet kilkukrotnie. Dzieje się tak, ponieważ tymczasowo „ukrywają” swoje czerwone krwinki.
W tym artykule: Żaby szklane znikają z oczu drapieżnikom W czasie snu czerwone krwinki chowają się w wątrobie Badania nad żabami mogą pomóc kardiologom Żaby szklane to fascynujące zwierzęta Żaby szklane, czyli szklenicowate (Centrolenidae) znane są ze swych zdolności do maskowania się. Teraz uczeni na łamach prestiżowego czasopisma „Science” wyjaśniają, jak te płazy zwiększają przeźroczystość swego ciała. Żaby szklane znikają z oczu drapieżnikom Hyalinobatrachium fleischmanni to tropikalny gatunek żaby o przezroczystym ciele i półprzezroczystej skórze. Żyje na liściach tropikalnych roślin w Meksyku, Belize, Kostaryce, Salvadorze, Gwatemali, Hondurasie, Nikaragui, Panamie, Kolumbii i Ekwadorze. Mierzy od 19 do 32 mm. Prawda, że ładna? Więc dlaczego dostała imię potwora? Żaba, która straszy Płaz zamieszkujący brazylijski rejon Floresta Nacional de Pau-Rosa zawdzięcza swoją nazwę wielkiej bestii, która zgodnie z legendą miała ukrywać się w lasach deszczowych. Przeźroczystość służy żabom jako kamuflaż. Dzięki temu drapieżnikom trudniej jest je dostrzec, zwłaszcza na zielonych liściach. Przez przezierną tkankę mięśniową i skórę widać ich narządy wewnętrzne, a także noszone pod skórą jaja, z których wylęgną się młode. Przezroczyste są także kończyny. Jednak nie jest to proste, ponieważ krew żab – podobnie jak u wielu innych kręgowców – zawiera dużo erytrocytów, czyli czerwonych krwinek. Krążą one w cały czas po organizmie. A to sprawia, że nawet bardzo przezroczyste tkanki stają się nieprzezroczyste. W czasie snu czerwone krwinki chowają się w wątrobie Zespół kierowany przez Carlosa Taboadę z Duke University odkrył, jak żaby szklane radzą sobie z tym problemem. Uczeni wykonali pomiary przezroczystości zwierząt. Skorzystali też z obrazowania fotoakustycznego do śledzenia ruchu czerwonych krwinek u żywych żab. Okazało się, że ciało Hyalinobatrachium fleischmanni staje się średnio od 34 do 61% bardziej przezroczyste podczas snu. Dzieje się tak, ponieważ żaby usuwają wówczas około 89% swoich krwinek czerwonych z naczyń krwionośnych. „Ukrywają” je w wątrobie podczas snu, bez żadnej szkody dla funkcjonowania organizmu. To o tyle ważne, że erytrocyty odgrywają ogromną rolę w przenoszeniu tlenu do tkanek. Gdy żaby budzą się i stają się bardziej aktywne, liczba krwinek czerwonych w ich naczyniach krwionośnych znacznie wzrasta. Badania nad żabami mogą pomóc kardiologom Odkrycie, które dostarcza wglądu w tę wyjątkową adaptację u kręgowców, mogą zostać wykorzystane w medycynie. Np. do lepszego zrozumienia przepływu krwi oraz do opracowania nowych antykoagulantów (preparatów obniżających krzepliwość krwi) lub innych leków kardiologicznych. Żaba szponiasta potrafi odtworzyć utraconą kończynę. Potrzebuje tylko specjalnego koktajlu Naukowcy dowiedli, że żaba szponiasta posiada wyjątkowe zdolności regeneracyjne. Czy to odkrycie doprowadzi do przełomu w medycynie? Uczeni chcą się dowiedzieć, jak to się dzieje, że erytrocyty są bezpiecznie magazynowane w wątrobie. U większości kręgowców tak wysokie miejscowe stężenie erytrocytów często prowadzi do zatorów lub zakrzepów. Jeśli dowiemy się, jak żaby tego unikają, mamy szansę na zapobieganie takim zjawiskom u ludzi. – Mechanizm, który odpowiada za magazynowanie czerwonych krwinek u żab, nie jest zbadany. Nie jest jasne, czy żaba szklana może aktywnie manipulować zmianami w ich krążeniu, np. w obecności drapieżnika – komentują naukowcy Nelly Cruz i Richard White. – Kolejnym intrygującym pytaniem jest, w jaki sposób magazynowanie erytrocytów w wątrobie wpływa na dotlenienie organizmu. Może żaba szklana ma specjalny metabolizm, który dostosowuje się do drastycznych zmian w krążeniu erytrocytów? – zastanawiają się. Żaby szklane to fascynujące zwierzęta Szklenicowate od dawna są przedmiotem badań. Kilka lat temu naukowcy poinformowali, że Kermit żaba został odnaleziony w Kostaryce. Gatunek Hyalinobatrachium dianae naprawdę wygląda jak postać z Muppetów. Źródło: Science
Przepiękna trująca żaba w niebieskie paski odkryta w głębi puszczy amazońskiej
W głębi brazylijskiej Amazonii po raz pierwszy od dekady odkryto nowy gatunek żaby. Należy do rodziny drzewołazowatych i wytwarza sile toksyny. Trucizn z tych żab używają rdzenni mieszkańcy do wyrobu zatrutych strzał. Nowa żabka jest wyjątkowo kolorowa: jej ciało pokrywają niebiesko-brązowe pasy, a brzuch ma w kropki.
Spis treści Nowa trująca piękność z Amazonii Kolorowe żaby i zatrute strzały Naukowcy z Instituto Nacional de Pesquisas da Amazônia we współpracy z Narodowym Muzeum Republiki Czeskiej odkryli nowy gatunek żaby w brazylijskiej Amazonii. Nowa żabka, nazwana Ranitomeya aetherea, wyróżnia się pięknymi, niebieskimi liniami biegnącymi wzdłuż ciała oraz miedzianymi nogami z brązowymi plamkami. To pierwsze od dekady odkrycie nowego gatunku w rodzaju Ranitomeya. Nowa trująca piękność z Amazonii Odkrycia dokonano w wyjątkowo trudno dostępnym rejonie lasów Amazonii: dorzeczu rzeki Juruá. Zespół badawczy dotarł tam samolotem, następnie odbył 10-godzinną podróż łodzią, a na końcu pieszą wędrówkę przez dżunglę z pomocą lokalnych przewodników. W rejonie porośniętym palmami zaobserwowano nieznany wcześniej gatunek żaby. Zebrano kilka okazów, w tym kijanki, które przewieziono do laboratorium. Dorzecze rzeki Juruá w Brazylii to trudny do badania region o ogromnej, lecz słabo poznanej bioróżnorodności. Analiza DNA potwierdziła, że jest to nowy gatunek z rodzaju Ranitomeya. Nowa żaba jest maleńka: osiąga długość około 15 mm, wydaje też unikatowe dla swojego gatunku odgłosy. Pierwsze obserwacje wskazują, że wykazuje aktywność głównie wczesnym rankiem i późnym popołudniem, choć podczas opadów deszczu zmienia swoje zwyczaje. Często ukrywa się pod opadłymi liśćmi palmowymi. Dotychczas zaobserwowano ją tylko na jednym, niewielkim obszarze dżungli. Nowy gatunek został opisany na podstawie danych morfologicznych, morfometrycznych, nagrań głosów godowych, cech kijanek oraz analizy genetycznej. Wszystkie zastosowane metody potwierdziły, że jest to nowy gatunek. Kolorowe żaby i zatrute strzały Drzewołazowate, do których należy mała piękność, to fascynująca rodzina płazów bezogoniastych. Są jednymi z najbardziej kolorowych zwierząt lądowych. Większość z nich nie przekracza półtora centymetra długości, a jednak są zwierzątkami bardzo niebezpiecznymi. Intensywne odcienie żółci, czerwieni, błękitu i zieleni to barwy ostrzegawcze: skóra drzewołazowatych wydziela silne toksyny. Niektóre gatunki są tak trujące, że rdzenni mieszkańcy Amazonii wykorzystywali ich toksyny do zatruwania strzał. Rodzina składa się z około 200 gatunków, podzielonych na kilka rodzajów, m.in. Dendrobates, Ranitomeya, Phyllobates i Oophaga. Większość z nich prowadzi dzienny tryb życia i wykazuje dużą aktywność. Mimo niewielkich rozmiarów te kolorowe żabki wykazują złożone zachowania społeczne i rozrodcze. Opiekują się jajami i kijankami, przenosząc je często do niewielkich zbiorników wodnych, takich jak kałuże w liściach bromelii. Źródło: PLoS ONE Nasza autorka Magdalena Rudzka Dziennikarka „National Geographic Traveler" i „Kaleidoscope". Przez wiele lat również fotoedytorka w agencjach fotograficznych i magazynach. W National-Geographic.pl pisze przede wszystkim o przyrodzie. Lubi podróże po nieoczywistych miejscach, mięso i wino.
Ta żaba przypomina „wściekłe awokado”. Nie da się jej pomylić z żadną inną
Żaba deszczowa wygląda, jakby miała zły dzień – codziennie. Jej ciemne, okrągłe ciało i sroga mina sprawiły, że internauci ochrzcili ją mianem „wściekłego awokado”. Ten wyjątkowy gatunek zaskakuje jednak nie tylko osobliwą aparycją.
W tym artykule: Gdzie żyje czarna żaba deszczowa? Jak wygląda żaba deszczowa? Tryb życia żaby deszczowej Status żaby deszczowej W królestwie płazów bezogonowych, liczącym około 7000 gatunków, nie brakuje prawdziwych osobliwości. Wystarczy wskazać choćby na goliata płochliwego (Conraua goliath), czyli największą, bo mierzącą ok. 30 cm długości, żabę świata. Albo na żabę omszoną (Theloderma corticale), prawdziwego mistrza kamuflażu. Wymieniając najdziwniejsze żaby, nie można jednak pominąć naszego dzisiejszego bohatera. W końcu „wściekłe awokado” musiało czymś zapracować na swój przydomek. Gdzie żyje czarna żaba deszczowa? Czarna żaba deszczowa (Breviceps fuscus) to gatunek płaza bezogonowego z rodziny Brevicipitidae. Tak jak jej pozostali przedstawiciele, jest afrykańskim endemitem. Zasięg występowania czarnej żaby deszczowej ogranicza się do południowego wybrzeża Republiki Południowej Afryki. Siedliska tego gatunku są zlokalizowane na zboczach Gór Przylądkowych, na wysokości przekraczającej 1000 metrów n.p.m. Jego przedstawiciele zamieszkują fynbosy i piaszczyste obrzeża lasów. Jak wygląda żaba deszczowa? Breviceps fuscus osiąga od 40 do 51 mm długości. Tak jak pozostałe gatunki z rodziny Brevicipitidae, żaba deszczowa ma wyjątkowo krótką głowę, obłe ciało i krótkie kończyny, których stopy są skierowane do wewnątrz. Skóra zwierzęcia jest pozbawiona brodawek, za to występują na niej niewielkie, gęsto nagromadzone guzki. Ubarwienie jest ciemnobrązowe lub prawie czarne. Jedynie część brzuszna jest nieco jaśniejsza. Na skórze płaza nie występują wzory. Przyglądając się przysadzistej i obdarzonej krótkimi kończynami żabie, łatwo można zrozumieć, dlaczego bywa przyrównywana do awokado. A skąd wzięło się określenie „wściekłe”? To zasługa pyska zwierzęcia, który zdaje się wyrażać złość lub niezadowolenie. Rzeczywiście, wystarczy jedno spojrzenie, by dojść do wniosku, że żaba ma zły humor, ale to tylko pozory. Ten niezwykły płaz po prostu tak wygląda. Tryb życia żaby deszczowej Breviceps fuscus to gatunek ryjący. Siedliska żab deszczowych są zlokalizowane z dala od wody, na terenach piaszczystych i wśród niskiej roślinności. Przedstawiciele tego gatunku większość czasu spędzają pod ziemią, w norach o głębokości około 15 cm. Tylne kończyny płaca są wyposażone w wyspecjalizowane guzki, dzięki którym żaba deszczowa może przesuwać glebę i budować norę. W ciągu dnia nie opuszcza schronienia. Prowadzi nocny tryb życia. Obrona przed drapieżnikami Żaby deszczowe nie potrafią skakać i nie radzą sobie w wodzie. Nie znaczy to jednak, że w konfrontacji z drapieżnikami są całkowicie bezbronne. W obliczu zagrożenia, Breviceps fuscus nadyma się i znacząco zwiększa rozmiary ciała. Jeżeli ma taką możliwość, unika bezpośredniej konfrontacji i zakopuje się w glebie. Nawet pod ziemią może nabrać powietrza i powiększyć swój rozmiar, by w ten sposób zaklinować się w otworze. Czym żywi się żaba deszczowa? Podobnie jak większość płazów bezogonowych, czarna żaba deszczowa żywi się głównie owadami. W jej jadłospisie dominują świerszcze, ale nie gardzi także pająkami i larwami owadów. Rozmnażanie W okresie godowym samica wydziela lepką substancję, którą wabi samca. Jaja składa w płytkich, bo około czterocentymetrowych norkach z małym (piętnastomilimetrowym) otworem. Co warte podkreślenia, u żab deszczowych, tak jak u pozostałych przedstawicieli rodziny Brevicipitidae, nie występuje stadium larwalne. Z jaj wykluwają się małe, ale w pełni ukształtowane osobniki. Status żaby deszczowej Dokładna populacja żaby deszczowej nie jest znana. Gatunek ten jest określany jako liczny, więc na razie nie grozi mu wyginięcie. Może się to zmienić, gdy człowiek wkroczy na tereny zamieszkałe przez żaby deszczowe, bowiem gatunek ten nie toleruje naruszania swoich siedlisk. Należy jednak podkreślić, że wiele obszarów objętych zasięgiem występowania Breviceps fuscus podlega ochronie. Nasz ekspert Artur Białek Dziennikarz i redaktor. Wcześniej związany z redakcjami regionalnymi, technologicznymi i motoryzacyjnymi. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o historii, kosmosie i przyrodzie, ale nie boi się żadnego tematu. Uwielbia podróżować, zwłaszcza rowerem na dystansach ultra. Zamiast wygodnego łóżka w hotelu, wybiera tarp i hamak. Prywatnie miłośnik literatury.
Ropuchy i żaby na drzewach. Wyjątkowi wspinacze z Poznania
W Poznaniu na gałęziach drzew znajdujących się ponad 2 metry nad ziemią naukowcy dostrzegli wspinające się ropuchy i żaby. Jak to możliwe, że te dość nieporadne i ociężałe płazy tam trafiły i dlaczego do tego doszło?
Spis treści: Przypadkowe i zaskakujące odkrycie – dzięki traszkom Co żaby i ropuchy robią na drzewach? Płazy na drzewach – to trzeba zbadać Obserwacji dokonano na obszarze użytku ekologicznego „Traszki Ratajskie” w Poznaniu. Zdaniem badaczy, ukazuje ona w zupełnie nowym światle zrozumienie tego, jak płazy korzystają z przestrzeni wokół nas. Przypadkowe i zaskakujące odkrycie – dzięki traszkom „Alpinistyczne” zdolności płazów zostały wykryte przypadkowo. Naukowcy badali w terenie śmiertelność traszek nocną porą na trasach rowerowych i pieszych. Działo się to w czerwcu 2020 roku. Aby rozpoznać otoczenie przyrodnicy świecili latarkami po pobliskich drzewach. Podczas tej inspekcji badacze nieoczekiwanie zaobserwowali ropuchy zwyczajne (Bufo bufo) i żaby zwyczajne (Rana temporaria) na pniach i gałęziach wierzb i na martwej brzozie brodawkowatej. Nie było to przedmiotem badań, ale nieoczekiwane zachowanie płazów przykuło uwagę naukowców. To pierwsza taka obserwacja z terenu Polski, ale może dlatego, że wcześniej przyrodnicy nie szukali żab wśród konarów. Tego typu zachowanie jest bardziej powszechne niż wcześniej sądzono – do takiego stwierdzenia się teraz skłaniają. Obserwacje dotyczące wspinaczek płazów opisali dr hab. Anna Maria Kubicka i dr inż. Mikołaj Kaczmarski – pracownicy Katedry Zoologii na Uniwersytecie Przyrodniczym w Poznaniu. – Nasze obserwacje wskazują, że ropuchy świetnie sobie radzą ze wspinaczką na drzewa, pomimo że są dość masywne i nie posiadają przylg ani innych struktur które ułatwiałby im ten proces. Dlatego pomocna we wspinaczce może być także sama struktura kory, którą charakteryzują się wierzby – wyjaśniają autorzy badania. Co żaby i ropuchy robią na drzewach? Naukowcy mają kilka teorii. Oto one: ucieczka przed dzikami – takie obserwacje dotyczące płazów były raportowane przez badaczy z innych krajów; żerowanie – obserwacji dokonano w ciepłą letnią noc po burzy. Tuż po opadach żaby i ropuchy wyszły z dziupli i spękań kory. Nie bez powodu. Wygląda na to, że po długim okresie suszy wilgoć pobudziła je do działania i rozpoczęły żerowanie na bezkręgowcach, które także się uaktywniły. Uczta składała się ze ślimaków, równonogów i różnych owadów; ucieczka przed suszą – płazy siedziały w dziuplach i zagłębieniach drzew. Było to dla nich korzystne środowisko w czasie suszy, tym bardziej, że konary porastał mech dłużej utrzymujący wilgoć. Badacze sugerują, że zachowanie poznańskich płazów nie jest anomalią, ale potencjalnie sezonową strategią. Jest to o tyle zaskakujące, że gatunki te uważane są za żyjące na ziemi, bo mają słabe zdolności wspinaczkowe. Płazy na drzewach – to trzeba zbadać Częściej na drzewach naukowcy obserwowali inne płazy, na przykład traszkę zwyczajną (Lissotriton vulgaris) i traszkę grzebieniastą (Triturus cristatus). Odnotowano też występowanie ropuchy iberyjskiej (Bufo spinosus) i pętówki babienicy (Alytes obstetricans) na niskich pniach dębów. Pętówka była również obserwowana na nawłoci i świerku pospolitym. Ponadto wiele gatunków płazów znaleziono w budkach lęgowych i dziuplach drzew. Jak widać, ptaki mają konkurencję. – Do tej pory nikt nie zwracał uwagi na obecność płazów w takich miejscach. Tymczasem wydaje się, że tego typu zachowania są powszechne, ale bardzo trudno wykrywalne ze względu na skryty tryb życia płazów. Do tej pory w Europie widywano przynajmniej 6 gatunków płazów uważanych za typowo naziemne na 14 gatunkach drzew – tłumaczą naukowcy. W ich ocenie ta lista na pewno nie jest zamknięta i zjawisko to wymaga gruntownego zbadania. – Niestety, nie będzie to proste, choć widzimy tutaj świetną przestrzeń do prowadzenia projektów z zakresu nauki obywatelskiej. Zachęcamy wszystkich, by rozglądali się, czy płazy także w okolicach ich ulubionego stawu, jeziora, doliny rzecznej nie siedzą na drzewach – apelują przyrodnicy. Źródło: Dendrobiology Nasz autor Szymon Zdziebłowski Dziennikarz naukowy, z wykształcenia archeolog śródziemnomorski. Przez wiele lat był związany z Serwisem Nauka w Polsce PAP. Opublikował m.in. dwa przewodniki turystyczne po Egipcie, a ostatnio – popularnonaukową książkę „Wielka Piramida. Tajemnice cudu starożytności” o największej egipskiej piramidzie.
Nieco zmutowane, ale zdrowe i szczęśliwe. Żaby zamieszkujące okolice Czarnobyla mają się lepiej niż przypuszczano
Po niemal 40 latach od tragicznej w skutki eksplozji reaktora numer cztery elektrowni jądrowej w Czarnobylu, dzikie życie na skażonych terenach ma się lepiej niż dobrze. Ku zaskoczeniu wielu, obszar wokół elektrowni stał się największym rezerwatem przyrody w Europie. Naukowcy starają się zrozumieć, jakie długofalowe skutki dla fauny tego obszaru przyniosły wydarzenia z kwietnia 1986 roku. Szczególnie interesują ich żyjące na terenie Czarnobyla żaby.
Spis treści: Katastrofa w Czarnobylu Śmiertelna dawka promieniowania Życie wokół Czarnobyla Badania nad żabami w Czarnobylu Zdrowe i wolne od stresu płazy 26 kwietnia 1986 roku reaktor nr 4 elektrowni jądrowej w Czarnobylu miał zostać przetestowany w celu sprawdzenia, czy turbiny mogą dostarczać energię elektryczną do pomp w razie awarii zasilania. Operatorzy obniżyli moc reaktora, ale test został opóźniony. Z powodu błędów w procedurach i wyłączenia kluczowych systemów bezpieczeństwa, reaktor stał się niestabilny, a moc wzrosła gwałtownie w sposób niekontrolowany. Katastrofa w Czarnobylu Półtorej godziny po północy, już 26 kwietnia, doszło do dwóch eksplozji: pierwsza była wynikiem przegrzania i gwałtownej reakcji parowej, a druga była chemiczna, spowodowana kontaktem rozgrzanego grafitu z powietrzem. Dach reaktora został rozerwany, a materiały radioaktywne uwolnione do atmosfery. Zapalił się też grafit użyty jako moderator reakcji, co zwiększyło uwalnianie materiałów radioaktywnych. Pożar trwał przez kilka dni, a wiatr przeniósł chmurę promieniotwórczą nad Europę. Eksplozja uwolniła do atmosfery około 8 ton paliwa jądrowego i znaczną ilość materiałów promieniotwórczych. Największe skażenie dotyczyło terenów w pobliżu elektrowni, ale promieniowanie rozprzestrzeniło się także na znaczne odległości, obejmując tereny na Białorusi, Ukrainie, Rosji i innych krajach Europy. Śmiertelna dawka promieniowania Najwyższe poziomy promieniowania zarejestrowano w bezpośredniej bliskości reaktora, gdzie dawki wynosiły nawet 20 000 R/godz. (rentgenów na godzinę). Były to wartości śmiertelne w ciągu kilku minut ekspozycji. Najbardziej skażonym miejscem był „Czerwony Las”, gdzie drzewa zginęły wskutek intensywnego promieniowania, a ich kolor zmienił się na rdzawoczerwony. Jednak sytuacja w Czarnobylu znacznie się zmieniła od czasu wypadku. Obecnie występuje tylko 10% promieniowania uwolnionego w 1986 r., a najbardziej niebezpieczne izotopy, takie jak jod, zniknęły wiele lat temu. Za to ogromny, skażony i niezamieszkały obszar stał się prawdziwą oazą spokoju dla dzikich zwierząt. Życie wokół Czarnobyla Ale naukowców ciekawi, czy ten nagły rozrost fauny nie jest chwilowy. Czy zwierzęta są zdrowe i mogą wydawać na świat zdrowe potomstwo? Tego typu badania prowadzą m.in. hiszpańscy naukowcy: Germán Orizaola, profesor nadzwyczajny zoologii z Uniwersytetu w Oviedo oraz dr Pablo Burraco z Estación Biológica de Doñana (EBD-CSIC). Od 2016 roku prowadzona przez nich grupa bada populację rzekotek wschodnich (Hyla orientalis) w Czarnobylu. Pojawiają na obszarze dawnej elektrowni każdej wiosny, w okresie sezonu lęgowego, aby schwytać samce żab i zabrać je do laboratorium. – Oprócz pracy w strefie wykluczenia w Czarnobylu, odwiedzamy również inne obszary północnej Ukrainy, które nie są skażone promieniowaniem. Miejsca te to grupa kontrolna, dzięki czemu możemy porównać nasze wyniki z tymi z dotkniętych obszarów – napisali badacze w artykule opublikowanym na łamach The Conversation. Badania nad żabami w Czarnobylu Analizy obejmowały morfologię zebranych osobników, dane fizjologiczne, badanie układu odpornościowego itp. – Nasze badania wykazały, że rzekotki z Czarnobyla wydają się być w dobrym zdrowiu. Odkryliśmy również przypadek szybkiej ewolucji wśród żab, które są ciemniejsze niż te występujące na obszarach nieradioaktywnych. Jest to prawdopodobnie spowodowane rolą melaniny w ochronie przed promieniowaniem. Jednak to, czego wcześniej nie badaliśmy, to długoterminowe skutki wpływu promieniowania na te stworzenia. Z tego powodu przeanalizowaliśmy związek między promieniowaniem, wiekiem i starzeniem się żab z Czarnobyla – twierdzą badacze. <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/atomowe-plazy-w-strefie-zamknietej-wokol-czarnobyla-pojawily-sie-smoliscie-czarne-zaby-fot-german-orizaola-pablo-burraco-cc-by-fce5cbc.jpg" width="1280" height="630" alt="Atomowe płazy? W strefie zamkniętej wokół Czarnobyla pojawiły się smoliście czarne żaby" title="Atomowe płazy? W strefie zamkniętej wokół Czarnobyla pojawiły się smoliście czarne żaby" /> Jak obliczyć wiek żaby? W sumie nieco podobnie jak wiek drzew. Można obliczyć wiek żaby, licząc linie wzrostu w jej kościach. W ten sposób hiszpańscy naukowcy ocenili, że średnia wieku badanych przez nich rzekotek to 3–4 lata, choć najstarszy osobnik miał aż 9 lat. Naukowcy chcieli też sprawdzić, czy promieniowanie wpływa na tempo starzenia się tych żab. – W tym celu zmierzyliśmy długość ich telomerów, które są sekwencjami DNA znajdującymi się na końcu chromosomów. Ponieważ ich funkcją jest ochrona materiału genetycznego, skracają się one z każdym podziałem komórki. To czyni je wskaźnikiem tego, jak szybko starzeją się żaby – twierdzą badacze. Zdrowe i wolne od stresu płazy Dodatkowo sprawdzono u płazów poziom hormonów stresu: kortykosteronu, hormonu regulującego metabolizm i reakcje na stres. Kolejnym badaniem było określenie poziomu promieniowania pochłoniętego przez każdego osobnika. Określano to dzięki poziomowi cezu w mięśniach i strontu w żabich kościach. Jest to jedno z najbardziej szczegółowych badań dotyczących aktualnych poziomów ekspozycji na promieniowanie wśród zwierząt w Czarnobylu. Wyniki? – Nasza praca wykazała, że życie w Czarnobylu nie wpływa ani na wiek, ani na tempo starzenia się badanych przez nas żab – napisali uczeni. Wiek złapanych na terenie Czarnobyla żab był podobny do tych z obszarów nieradioaktywnych. Nie zaobserwowano również żadnego wpływu promieniowania na tempo starzenia się żab – nie znaleziono związku między ilością pochłoniętego promieniowania a długością telomerów. Było to względnie stałe na wszystkich badanych poziomach ekspozycji na promieniowanie. Dodatkowo dawka pochłoniętego promieniowania nie miała wpływu na poziom kortykosteronu. Rzekotki z Czarnobyla nie wydają się być zestresowane. – Wyniki te sugerują, że obecne poziomy promieniowania w Czarnobylu nie są wystarczająco wysokie, aby powodować chroniczne szkody dla tych stworzeń. Badania takie jak nasze mają fundamentalne znaczenie dla obalenia mitu, że strefa wykluczenia jest wroga dla życia. Wyraźnie pokazują, że obszar ten stał się niezwykle ważnym schronieniem dla zagrożonej dzikiej przyrody w Europie – podsumowują naukowcy. Źrodło: The Conversation Nasza autorka Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka Dziennikarka i redaktorka zajmująca się tematyką popularnonaukową. Związana z magazynami portali Gazeta.pl oraz Wp.pl. Współautorka książek „Człowiek istota kosmiczna”, „Kosmiczne wyzwania” i „Odważ się robić wielkie rzeczy”.
Naukowcy odkryli skamieniałą kijankę-gigantkę. Tak starej jeszcze nikt nie znalazł
Skamieniała kijankę sprzed około 161 milionów lat odkryli naukowcy w Patagonii w Ameryce Południowej. Nie dość, że jest to najstarsze takie znalezisko, to skamieniałość tej kijanki jest największa, jaką do tej pory rozpoznano.
Spis treści: Gdzie odkryto najstarszą kijankę świata? Jak wyglądała najstarsza kijanka świata? Żaba żabie nie jest równa Kijanki są larwami płazów bezogonowych, w tym żab i ropuch. W takiej formie posiadają wiele cech zbliżonych do ryb: prowadzą wodny tryb życia, poruszają się i wygląda podobnie do tych zwierząt. Żaby istniały już miliony lat temu. Teraz naukowcy uzyskali bezcenny wgląd w ewolucję tych płazów. Tym razem namierzyli skamieniałości kijanek w Patagonii w Ameryce Południowej. Pod kilkoma względami są wyjątkowe. Analizy ukazały się w prestiżowym czasopiśmie naukowym „Nature”. Gdzie odkryto najstarszą kijankę świata? Do znaleziska kijanki żaby z gatunku Notobatrachus degiustoi doszło w obrębie kamieniołomu w Estancia La Matilde w prowincji Santa Cruz w Argentynie. W miejscu tym odkryto również setki dorosłych osobników N. degiustoi. Kamieniołom jest częścią formacji La Matilde, która pochodzi z okresu środkowej jury (około 168–161 milionów lat temu). Jest to najstarsza znana dotychczas kijanka znana z zapisu kopalnego. Odkrycie rzuca światło na ewolucję żab i ropuch. Najstarsze skamieniałe żaby odkrywane przez paleontologów pochodzą z późnego triasu (około 217–213 milionów lat temu). Dotychczas najstarsze kijanki pochodziły sprzed okresu kredy i datowano je na około 145 mln lat. Dlatego nowego odkrycie jest tak ważne. Jak wyglądała najstarsza kijanka świata? Skamieniałość zachowała się całkiem nieźle. Widoczna jest głowa, większość ciała i część ogona, a także tkanki miękkie, takie jak oczy, nerwy i kończyna przednia, co sugeruje, że kijanka była na późnym etapie metamorfozy. Z analizy naukowców wynika, że kluczowe cechy dzisiejszych kijanek, takie jak ich system filtrowania, wyewoluowały u płazów już około 161 mln lat temu. Przy szacowanej długości prawie 16 cm, kijanka była również gigantem. Wiele dorosłych żab N. degiustoi, również uważanych za giganty, wcześniej odkryto w tym samym kamieniołomie. Badanie pokazuje, że jest to jeden z niewielu gatunków, które mają zarówno gigantyczne kijanki, jak i gigantyczne żaby. Kijanki wśród większości dzisiejszych żab osiągają długość około 3 do 11 cm. Ale należy pamiętać, że dziś żyją nawet większe żaby, wśród nich jest na przykład goliat płochliwy, który osiąga do 30 długości i 3 kg wagi. Odkrycie tego nowego okazu pokazuje, że kluczowe cechy ciała kijanki były już obecne na wczesnym etapie ewolucji tego rzędu płazów. Dwuetapowy cykl życia z drastyczną metamorfozą był już obecny wśród żab około 161 milionów lat temu i trwa po dziś dzień. Co ciekawe, kijanki wykluwają się ze skrzeku, czyli żabich „jajeczek”. Niedawno naukowcy ustalili, że skrzek kanadyjskiej żaby lamparciej zawiera enzymy o ciekawych właściwościach. Może być on pomocny w terapii nieuleczalnych obecnie odmian białaczki i chłoniaka. Żaba żabie nie jest równa Co prawda gdy myślimy o żabach, stają nam przed oczami zwierzątka z wystającymi oczami, bez ogona i z błoniastymi tylnymi łapami. Płazy te są przystosowane z reguły do skakania i pływania. Ich skóra jest gładka i wilgotna. Należy jednak pamiętać, że co prawda wiele z nich żyje przede wszystkim w wodzie, to, ku zaskoczeniu wielu, można je też spotkać na lądzie: w norach lub na drzewach. Na przykład żaba Hyperolius występuje na sawannach, w buszu i w lasach Afryki, na południe od Sahary. Wspina się po drzewach z pomocą chwytliwych przylepek na łapach. Z kolei latająca żaba nogolotka jawajska (Rhacophorus) żyje na Jawie i może pochwalić się umiejętnością lotu ślizgowego na dystansie kilkunastu metrów. Źródło: <a href="https://nlcontent.springernature.com/d-redirect/TIDP3378577X7ACA3056E0E1435394B05127113E384BYI4/?url=https%3a%2f%2fwww.nature.com%2farticles%2fs41586-024-08055-y&linksource=https%3a%2f%2fnemo-mail-monkey-live.springernature.app%2f15589138%2fpressReleases%2f%5bdossier-id%5d%3feditorialDomain%3dhttps%253A%252F%252Fpress.springernature.com%26publicationDomain%3dhttps%253A%252F%252Fdx.doi.org" target="_blank" rel="nofollow noopener">Nature. Nasz autor Szymon Zdziebłowski Dziennikarz naukowy, z wykształcenia archeolog śródziemnomorski. Przez wiele lat był związany z Serwisem Nauka w Polsce PAP. Opublikował m.in. dwa przewodniki turystyczne po Egipcie, a ostatnio – popularnonaukową książkę „Wielka Piramida. Tajemnice cudu starożytności” o największej egipskiej piramidzie.
Na Madagaskarze odkryto siedem nowych gatunków żab, które wydają dźwięki jak ze „Star Treka”
Jak mogą brzmieć żaby? Dla badaczy przeczesujących lasy na Madagaskarze nawoływania płazów przypominają ścieżkę dźwiękową ze „Star Treka”. Naukowcy nazwali siedem nowych gatunków żab na cześć bohaterów kultowego uniwersum science-fiction.
Jedna żaba? Nie, aż osiem Nieznane żaby z Madagaskaru Inspiracje z uniwersum Star Trek Ile gatunków na Ziemi czeka jeszcze na odkrycie? Prawie 90 proc. wszystkich, jakie żyją na naszej planecie, wynika z badań opublikowanych trzynaście lat temu. Policzono wówczas, że naukowcy opisali dotychczas tylko 1,2 mln gatunków. I o ile katalog ptaków czy ssaków jest niemal zamknięty, o tyle w innych grupach żywych organizmów ciągle mamy bardzo dużo niewiadomych. Najmniej znamy przedstawicieli grzybów – tylko 7 proc. wszystkich, jakie istnieją. Nie lepiej jest z mieszkańcami oceanów, z których tylko co dziesiąty trafił pod lupy naukowców. Za to biologom udało się już opisać około połowę płazów. Do listy znanych płazów doszło właśnie kolejnych siedem gatunków. To niezwykłe żaby, które zostały wypatrzone w lasach Madagaskaru. Żaby te zwróciły uwagę badaczy swoimi wyjątkowymi nawoływaniami. Dźwięki, jakie wydają, skojarzyły się naukowcom z ścieżką dźwiękową serialu „Star Trek”. Jedna żaba? Nie, aż osiem Wszystko zaczęło się od gatunku Boophis marojezensis. Te małe żabki o brązowawej barwie żyją w wilgotnych lasach Madagaskaru. Zostały odkryte już w 1994 roku. Jednak z czasem narastały wokół nich wątpliwości. Czy to na pewno jeden gatunek? By odpowiedzieć na to pytanie, naukowcy zebrali jak najwięcej informacji o różnych napotkanych osobnikach B. marojezensis. Nagrali dźwięki wydawane przez płazy, porównali ich wygląd i DNA. Wniosek okazał się zaskakujący. To, co uznano za jeden gatunek, to w rzeczywistości aż osiem różnych gatunków żab nadrzewnych. Co ciekawe, nie da się tego stwierdzić, oceniając wygląd zewnętrzny żab. Wszystkie są do siebie fizycznie bardzo podobne. Jednak porównanie DNA żab potwierdziło, że mamy do czynienia z różnymi gatunkami. Także ich nawoływania znacząco się różnią. Piszczące, wysokie gwizdy mają inną wysokość i czas trwania. Nieznane żaby z Madagaskaru – Nawoływania żaby mocno przypominają ikoniczne futurystyczne efekty dźwiękowe z franczyzy [„Star Trek” – przyp red.] – powiedział „New Scientistowi” Mark D. Scherz z muzeum historii naturalnej przy Uniwersytecie Kopenhaskim. Naukowiec jest starszym autorem artykułu o nowych płazach opublikowane w czasopiśmie „Vertebrate Zoology”. Odkryte żaby, należące do rodzaju Boophis, żyją nad strumieniami. W ich środowisku jest zazwyczaj bardzo głośno. Samce używają dźwięków, by jak najlepiej się zaprezentować i przywabić samice. Jednak by to się udało, nie mogą dać się zagłuszyć przez otaczający je hałas. Dlatego ich nawoływania wyewoluowały tak, by wysokie dźwięki przebijały się przez plusk płynącej wody i szum otoczenia. Inspiracje z uniwersum Star Trek Naukowcom skojarzyły się one z udźwiękowieniem „Star Treka”. I poszli na całość. Jeden z gatunków nazwali Boophis kirki na cześć kapitana Jamesa T. Kirka. Pozostałe żaby dostały nazwy od innych bohaterów uniwersum – Jean-Luca Picarda, Benjamina Sisko, Kathryn Janeway, Jonathana Archera, Michael Burnham i Christophera Pike’a. – Chcieliśmy uhonorować kapitanów, którzy prowadzą swoje zespoły w misjach eksploracyjnych i badawczych – opowiada Scherz. – Może to również służyć jako przypomnienie, jak wiele odkryć czeka jeszcze na nas na Ziemi, zanim zwrócimy wzrok ku gwiazdom – dodaje badacz. Jest to prawdą szczególnie dla Madagaskaru. Ta wyspa, mniej więcej wielkości Francji, słynie z bioróżnorodności. Jest m.in. domem dla około 9 proc. wszystkich gatunków żab na świecie. Jak mówi prof. Andolalao Rakotoarison z Université d’Itasy na Madagaskarze, współautorka najnowszej pracy, kilkaset z nich ciągle czeka na opisanie. – Zaledwie musnęliśmy powierzchnię tego, co mają do zaoferowania lasy deszczowe Madagaskaru. Za każdym razem, gdy wchodzimy do lasu, znajdujemy nowe gatunki – dodaje Rakotoarison. Tylko w ciągu ostatnich dziesięciu lat naukowczyni wraz z zespołem opisała około 100 nowych gatunków z wyspy. Źródła: phys.org, New Scientist, National Geographic, Conversation, Vertebrate Zoology. Nasza autorka Magdalena Salik Dziennikarka naukowa i pisarka, przez wiele lat sekretarz redakcji i zastępczyni redaktora naczelnego magazynu „Focus". Wcześniej redaktorka działu naukowego „Dziennika. Polska, Europa, Świat”. Autorka powieści z gatunku fantastyki naukowej, ostatnio wydała „Płomień” i „Wściek”. Więcej: magdalenasalik.wordpress.com
Znaleziono najmniejszego kręgowca świata. Na twoim paznokciu zmieściłyby się dwa takie zwierzęta
Żyjąca w Brazylii żaba Brachycephalus pulex to najmniejszy kręgowiec świata. Dorosły samiec tego gatunku jest wielkości ziarenka groszku.
W tym artykule: Miniaturowe rybki i żabki Żaba wielkości groszku Dlaczego niektóre żaby są takie małe? Jakie jest największe zwierzę, które żyje obecnie na Ziemi? Z odpowiedzią na to pytanie nie ma większego kłopotu. To płetwal błękitny, potężny morski ssak. Długość jego ciała może przekraczać nawet 33 metry. A kto znajduje się na drugim końcu skali? Jakie zwierzę jest najmniejsze spośród wszystkich kręgowców – podtypu strunowców, do którego należą ryby, płazy, gady, ptaki i ssaki? Tutaj sprawa nie jest już taka prosta. Dotychczasowy rekordzista to żaba Paedophryne amauensis, odkryta zaledwie dwanaście lat temu w deszczowych lasach Papui-Nowej Gwinei. Jednak P. amauensis została właśnie zdetronizowana. Na łamach czasopisma „Zoologica Scripta” naukowcy donoszą o znalezieniu jeszcze mniejszego płaza. To brazylijska żaba Brachycephalus pulex. Samce tego gatunku mają tylko nieco ponad 7 mm długości. Tym samym są najmniejszymi kręgowcami świata – przynajmniej spośród tych, które na razie odkryto. Miniaturowe rybki i żabki Żaby – formalnie nazywane płazami bezogonowymi – to najliczniejsza grupa płazów. Znamy kilka tysięcy ich gatunków. Zdarzają się wśród nich giganty, takie jak goliat płochliwy – żyjąca w Afryce żaba, która może ważyć nawet 3 kilogramy i mieć 30 cm długości. Jednak goliat to wyjątek. Zazwyczaj żaby mają kilka–kilkanaście centymetrów długości. Najmniejszy kameleon świata mieści się na opuszku palca. Jednym rozmiarem jednak imponuje Brookesia nana, nazywany też nanokameleonem, to najmniejszy kameleon na świecie. Długość ciała tej plamistej, brązowej jaszczurki zazwyczaj nie przekracza cala (2,54 cm) – spokojnie może ... Wśród nich istnieją również żaby miniaturowe. Mogą mieć zaledwie centymetr długości albo nawet jeszcze mniej. Dotychczasowy rekordzista – Paedophryne amauensis – miał 7,7 mm. Okazał się mniejszy od wcześniejszego króla małych kręgowców: indonezyjskiej ryby z rodziny karpiowatych długości 7,9 mm. Żaba wielkości groszku O istnieniu najnowszego pretendenta do „małości” naukowcy wiedzieli już w poprzedniej dekadzie. Wtedy udało im się natrafić na pierwsze osobniki należące do gatunku Brachycephalus pulex. Odkryto jedyne znane siedlisko tych żab. Były to dwa zalesione wzgórza w południowej Bahii, w Brazylii. W 2011 r. opisano kilka zabranych stamtąd żab, jednak nie przebadano ich gonad. A bez tego nie można było stwierdzić, czy są to dorosłe osobniki. W 2019 roku naukowcy ponownie przebadali żabki B. pulex. Tym razem mieli do dyspozycji 46 zwierząt. Przyjrzeli się ich gonadom, a także budowie jamy gębowo-gardzielowej. Pozwoliło to wybrać dorosłe samce. A następnie zmierzyć ich średnią długość ciała. Ile wynosiła? Tylko odrobinę powyżej 7 mm. Samce okazały się przy tym nieco mniejsze od samic. Dlaczego niektóre żaby są takie małe? − To całkowicie jasne. Są to naprawdę potencjalnie najmniejsze istniejące żaby na świecie – komentuje na łamach „New Scientista” Mark Scherz, niezaangażowany w badania herpetolog z Muzeum Historii Naturalnej w Kopenhadze. A tym samym najmniejsze znane kręgowce. Miniaturowe żaby różnią się od pozostałych płazów bezogonowych budową ciała. Mogą się u nich pojawiać dziwne anomalie anatomiczne. Takie jak „zanik paliczków zarówno w kończynach przednich, jak i tylnych oraz redukcja elementów kostnych” – piszą autorzy najnowszej pracy. Również uszy miniaturowych płazów mogą być słabo rozwinięte. Do tego stopnia, że żaby mogą mieć kłopot ze słyszeniem nawoływań zalotników. Dlaczego zatem niektórym żabom „opłaca się” zmniejszać rozmiary ciała? Najmniejsze gatunki żyją w bardzo wilgotnych środowiskach. Prawdopodobnie małe rozmiary pozwalają im eksplorować niszę: zakamarki ściółki lasów deszczowych, niedostępne dla większych żab. Źródła: New Scientist, Zoologica Scripta, science.org, Scientific Reports. Nasz ekspert Magdalena Salik Dziennikarka naukowa i pisarka, przez wiele lat sekretarz redakcji i zastępczyni redaktora naczelnego magazynu „Focus". Wcześniej redaktorka działu naukowego „Dziennika. Polska, Europa, Świat”. Pasjami czyta i pisze, miłośniczka literatury popularnonaukowej i komputerowych gier RPG. Więcej: magdalenasalik.wordpress.com
Ciekawostki o żabach dowodzą, że te niezwykłe zwierzęta są na skraju wyginięcia. I to z naszej winy
Potrafią latać i produkować silne trucizny. Mogą być malutkie, ale w przeszłości bywały ogromne. Ciekawostki o żabach przedstawiamy w artykule poniżej.
W tym artykule: Biologiczne ciekawostki o żabach Ekologiczne ciekawostki o żabach Żaba polująca na dinozaury Żaby w przyszłości Żaby żyją na naszej planecie od 250 mln lat. Te płazy przetrwały wielkie katastrofy – w tym tę, która zmiotła z powierzchni Ziemi dinozaury. Poznajcie zadziwiające ciekawostki o żabach. Biologiczne ciekawostki o żabach Najmniejsze czworonogi świata odkryto w południowo-wschodniej części Nowej Gwinei. To żaby należące do rodzaju Paedophryne, których dorosłe osobniki mierzą zaledwie 7,7–9 mm. Żyją wśród mchu i opadłych liści w górzystych okolicach. Równie małe płazy żyją w wilgotnych lasach południowo-zachodniej Afryki. Dorosły artrolept karłowaty (Arthroleptis parvulus) osiąga długość ok. 7,5 mm. Artrolepty są tak małe, że do oddychania właściwie nie są im potrzebne płuca. Wymiana gazowa odbywa się w większej części przez skórę. Za największą żabę uznawany jest afrykański goliat płochliwy (Conraua goliath). Mierzy on 32 cm długości i waży do 3,25 kg. Występuje w Kamerunie i Gwinei Równikowej. W naturalnym środowisku osiąga wiek do 15 lat. Za najbardziej jadowitego płaza na świecie uważany jest drzewołaz złocisty (Dendrobates auratus). To niepozorna, kolorowa żabka, zamieszkująca lasy Ameryki Środkowej i Południowej. Jad wydzielany przez jej gruczoły grzbietowe zawiera batrachotoksynę, 250 razy silniejszą od strychniny. Do zabicia człowieka wystarczy zaledwie 0,00001 grama tej substancji. Śmierć następuje wskutek paraliżu mięśni, zaburzeń pracy układu krążenia i oddechowego. Indianie z Ekwadoru wykorzystywali jad drzewołaza do zatruwania strzał, które dzięki temu mogły powalić zwierzę wielkości bawołu. Płazy z rodzaju Rhacophorus potrafią latać. Robią to, wyciągając szeroko wszystkie cztery nogi, rozczapierzając palce stóp i wyginając grzbiet w łuk. Błony między palcami służą im jak spadochron. Stąd ich nazwa – nogolotki. W ten sposób potrafią przebyć nawet ponad 15 metrów. Można je znaleźć tam, gdzie otoczenie jest wystarczająco wilgotne i nie brakuje owadów. Wydzielina ich skóry jest wodoodporna i skutecznie zapobiega utracie cennej wody z organizmu. Niektóre żaby mają kły. Używają ich do walki między sobą o terytorium i partnerów. Służą im one także do polowania na ofiary o twardych skorupach. Dzięki kłom mogą też odganiać drapieżniki. Żaby z gatunku Hyalinobatrachium fleischmanni zwiększają swoją przezroczystość dwu- lub trzykrotnie podczas snu. W tym czasie są bowiem znacznie bardziej narażone na atak drapieżników. Aby zniknąć im z oczu, „przechowują” swoje czerwone krwinki w wątrobie. Samice żab trawnych (Rana temporaria) cechuje wyjątkowe zachowanie, które ma na celu uniknięcie natrętnych zalotników. Badacze zaobserwowali, że płazy te udają, że nie żyją, aby nie doprowadzić do kopulacji. Kermit żaba odnaleziony w Kostaryce. Naprawdę wygląda jak postać z Muppetów Hyalinobatrachium dianae, przedstawiciel rodziny żab szklanych, to gatunek płaza odkryty w kostarykańskiej dżungli. Ekologiczne ciekawostki o żabach Żaby są zagrożone wyginięciem. Do tej pory wymarło kilkaset gatunków płazów, a co trzeci jest tym poważnie zagrożony. Dotyczy to przede wszystkim rejonów tropikalnych, ale nawet na naszym podwórku źle się dzieje. Spadek liczebności dotknął blisko 60 proc. gatunków europejskich płazów. Szkodzą im zmiany klimatyczne. W wyższych temperaturach żaby żyją bardziej intensywnie, a więc i krócej. I żyją gorzej – ich delikatna skóra musi być cały czas wilgotna, potrzebują też wody, by się rozmnażać. Nawet stosunkowo niewielka susza może oznaczać dla nich zagładę. – Żabie udka można kupić w szkolnych stołówkach w Europie, w azjatyckich supermarketach i wykwintnych restauracjach na całym świecie – wylicza dr Corey Bradshaw z University of Adelaide. Roczne zapotrzebowanie rynku sięga ponad miliarda udek. Skutki już widać. Jadalne płazy zaczęły znikać z ekosystemów w Europie, Ameryce Północnej, Indiach i Bangladeszu. Podobny kryzys zaczął się w Indonezji, która jest czołowym eksporterem żabiego mięsa. Chorobotwórczy grzyb Batrachochytrium dendrobatidis doprowadził do wymarcia ponad 200 gatunków żab. Cały czas się rozprzestrzenia (m.in. wskutek globalnego handlu żabimi udkami). Naukowcy nie mają jak go zatrzymać. Środki przeciwgrzybicze stosowane na wielką skalę zniszczyłyby w środowisku także pożyteczne grzyby. Leczenie pojedynczych zainfekowanych płazów, choć szlachetne, zmienia niewiele. Żaba polująca na dinozaury 70 mln lat temu na Ziemi żył płaz atakujący dinozaury. Naukowcy nadali mu łacińską nazwę Beelzebufo ampinga, co można przetłumaczyć jako szatańska żaba zbrojna. Mierzyła nawet 40 cm długości (nie licząc nóg!), ważyła do 4 kg, a przy tym była okryta pancerzem i agresywna. Prawdopodobnie zachowywała się tak, jak współczesne żaby rogate, z którymi jest spokrewniona. Zastawiała pułapki, czekając nieruchomo na zdobycz. Silne szczęki i szeroki pysk umożliwiały szatańskiej żabie polowanie na całkiem sporą zwierzynę – od owadów i małych jaszczurek po młode dinozaury. Żaba połknęła węża na oczach fotografki. To zdjęcie mogło powstać tylko w tym kraju Dzika przyroda potrafi zaskoczyć. Na oczach fotografki żaba połknęła węża. Ten gatunek zazwyczaj ucieka przed gadami, a w jego codziennej diecie znajdują się inne, mniejsze zwierzęta. Jakie? Dla naukowców było zaskoczeniem, że szczątki gigantycznego płaza znaleźli na Madagaskarze. Tymczasem żaby rogate można dziś spotkać w Ameryce Południowej. Być może lądy te były połączone ze sobą i z tym, co znamy dziś jako Półwysep Indyjski jeszcze w epoce późnej kredy. Dopiero potem rozdzieliły się, tworząc odrębne ekosystemy. Żaby w przyszłości Amerykański paleontolog Peter Ward w książce „Future Evolution” pisze o ewolucji płazów. Wychodzi od tych gatunków ropuch, które na wysokości gardzieli mają służące do komunikacji, nieraz bardzo duże rezonatory. Co by było, zastanawia się Ward, gdyby nagle u tych żab pojawiała się zdolność rozszczepiania cząsteczki wody na tlen i wodór (np. na skutek elektrolizy wody)? Żaby mogłyby wówczas zacząć przechowywać lekki wodór w rezonatorach, które zaczęłyby się powiększać. Ten nowy biologiczny mechanizm umożliwiłby im dłuższe skoki, a następnie unoszenie się w powietrzu. W takim przypadku nogi nie byłyby tym stworzeniom dłużej potrzebne – zamieniłyby się w swobodnie zwisające macki. Żaby – choć właściwie nie byłyby to już żaby, tylko np. cepelinoidy – raptownie powiększyłyby rozmiary ciała, tak by nie stać się ofiarą ptaków drapieżnych.
Żaby z kłami? W Indonezji odkryto najmniejsze takie zwierzątko na świecie
Najmniejszy gatunek żaby, która posiada kły, odkryto w Indonezji w Azji Południowo-Wschodniej. Zwierzątko jest wielkości maleńkiej monety i waży kilka gramów. Po co mu kły?
W tym artykule: Maleńka żaba z kłami z Indonezji Miejsce odkrycia – Sulawesi Funkcja kłów Indonezja pełna niespodzianek Żaby i wielkie zębiska? To nie jest pierwsze skojarzenie z tymi płazami. Częściej myślimy o niegroźnym zwierzątku z wyłupiastymi oczami i tylnymi nogami dłuższymi niż przednie. To właśnie nieproporcjonalne kończyny ułatwiają im skakanie i pływanie. Maleńka żaba z kłami z Indonezji Zespół naukowców z Indonezji i USA opublikował na łamach czasopisma naukowego „Plos One” artykuł na temat nieznanego do tej pory gatunku maleńkiej żabki. Posiada ona nieproporcjonalnie względem masy swojego ciała duże kościste kły wystające z dolnej szczęki. – Ten nowy gatunek jest malutki w porównaniu do innych żab z kłami na wyspie, na której został znaleziony. Ma rozmiary mniej więcej monety ćwierćdolarowej – mówi dr Jeff Frederick, badacz z Field Museum w Chicago i główny autor badania. Żaba ta jest naprawdę maleńka – jej długość sięga zaledwie około 2,5 cm. – Wiele żab z tego rodzaju jest gigantycznych, ważą do prawie kilograma. Na drugim końcu skali jest ten nowy gatunek, ważący mniej więcej tyle samo, co dziesięciocentówka (ta amerykańska moneta waży 2,6 grama – przyp. red.) – dodaje naukowiec. Miejsce odkrycia – Sulawesi Indonezja jest państwem składającym się z szeregu wysp. Nowy gatunek żaby zidentyfikowano na jednej z nich. Sulawesi to gigantyczna wyspa z rozległym łańcuchem gór, wulkanów, nizinnych lasów deszczowych i lasów chmurowych w górach. Nie dziwne zatem, że skrywają się tam przed ludźmi takie gatunki, o których jeszcze nikt nie wiedział. Maleńka żaba z kłami pewnie nie jest wyjątkiem. – Obecność wszystkich tych różnych siedlisk oznacza, że różnorodność biologiczna wielu roślin i zwierząt, które tam znajdujemy, zapiera dech w piersiach i można ją porównać z takimi miejscami jak Amazonia – uważa dr Frederick. Podczas wędrówki przez dżunglę członkowie wspólnego amerykańsko-indonezyjskiego zespołu badawczego zauważyli coś nieoczekiwanego na liściach drzew i głazach pokrytych mchem: gniazda żabich jaj. Te powstają z reguły w środowisku wodnym, a nie na drzewach. Wkrótce potem badacze zaczęli dostrzegać na liściach małe, brązowe żaby. Jaj strzegły tylko samce żab z kłami. – Zachowanie samców polegające na pilnowaniu jaj nie jest całkowicie nieznane u wszystkich żab, ale jest raczej rzadkie – wyjaśnia dr Frederick. Z uwagi na nietypowe miejsce składania jej – liście drzew – nowy gatunek żaby nazwano Limnonectes phyllofolia od słowa phyllofolia oznaczającego „gniazdujące wśród liści”. Funkcja kłów Żaby używają kłów do walki między sobą o terytorium i partnerów. Służą im one także do polowania na ofiary o twardych skorupach. Mowa, chociażby o gigantycznych stonogach i krabach. Żabki są więc w stanie atakować jedynie niewielkie zwierzęta. Dzięki kłom mogą też odganiać drapieżników, którzy mają ochotę zjeść ich małe w jajach. Żaba połknęła węża na oczach fotografki. To zdjęcie mogło powstać tylko w tym kraju Dzika przyroda potrafi zaskoczyć. Na oczach fotografki żaba połknęła węża. Ten gatunek zazwyczaj ucieka przed gadami, a w jego codziennej diecie znajdują się inne, mniejsze zwierzęta. Jakie? Indonezja pełna niespodzianek Naukowcy nie kryją zaskoczenia, że ciągle odkrywają nowe gatunki na wyspie Sulawesi. – Nasze odkrycia podkreślają ważny aspekt ochrony tych wyjątkowych tropikalnych siedlisk – zauważa dr Frederick. W jego ocenie warto pamiętać o tym, że odkryty właśnie gatunek żaby nie występuje nigdzie indziej na Ziemi, dlatego tak ważna jest ochrona zarówno jego, jak i ekosystemu, w którym znajduje bezpieczne miejsce do życia. Źródło: Plos One Nasz ekspert Szymon Zdziebłowski Dziennikarz naukowy, z wykształcenia archeolog śródziemnomorski. Przez wiele lat był związany z Serwisem Nauka w Polsce PAP. Opublikował m.in. dwa przewodniki turystyczne po Egipcie, a ostatnio – popularnonaukową książkę „Wielka Piramida. Tajemnice cudu starożytności” o największej egipskiej piramidzie.
Samice żab udają, że są martwe. W ten sposób chcą odpędzić niechcianych zalotników
Najnowsze badania wykazały, że samice żab mają swoje sposoby, aby uniknąć kopulacji z samcami. Aby uniknąć niechcianego stosunku, udają, że są nieżywe.
W tym artykule: Samice żaby mają swoje sposoby na odrzucanie zalotów Trzy kluczowe strategie unikania kopulacji Żaby, które udają swoją śmierć Świat przyrody – choć różnorodny i fascynujący – ma swoje bezwzględne zasady. Tutaj często ważne są rozmiar i siła. Dlatego większe zwierzęta często mają przewagę nad mniejszymi. Aby przetrwać, drobne stworzenia muszą wykazać się olbrzymim sprytem, a czasem podstępem, czego przykładem może być mimikra. To przystosowanie ochronne, które polega na upodabnianiu się zwierząt bezbronnych do drapieżników. Samice żaby mają swoje sposoby na odrzucanie zalotów Jednak mechanizmy obronne mogą dotyczyć nie tylko relacji drapieżnik-ofiara, ale również samiec-samica w obrębie jednego gatunku. Najnowsze badania wykazały, że samice żab trawnych (Rana temporaria) cechuje wyjątkowe zachowanie, które ma na celu uniknięcie natrętnych zalotników. Badacze zaobserwowali, że płazy te udają, że nie żyją, aby nie doprowadzić do kopulacji. Żaby trawne znane są z tego, że podczas rozrodu gromadzą się w dużych skupiskach. Najczęściej liczba samców znacznie przewyższa liczbę samic, co oznacza, że wielu absztyfikantów może konkurować o jedną samicę. Dotychczas uważano, że te płazy płci żeńskiej nie mają zbyt dużego wyboru. Naukowcy odkryli jednak, że wypracowały one kilka sposobów na uniknięcie kopulacji. Trzy kluczowe strategie unikania kopulacji – Wcześniej uważano, że samice żaby trawnej nie są w stanie same wybierać samców ani tym bardziej bronić się przed „męskim przymusem” – powiedziała dr Carolin Dittrich, pierwsza autorka badania z Muzeum Historii Naturalnej w Berlinie. – Okazało się jednak, że samice spotykane w gęstych skupiskach lęgowych nie są bierne, jak wcześniej sądzono – dodaje badaczka. Żaba połknęła węża na oczach fotografki. To zdjęcie mogło powstać tylko w tym kraju Dzika przyroda potrafi zaskoczyć. Na oczach fotografki żaba połknęła węża. Ten gatunek zazwyczaj ucieka przed gadami, a w jego codziennej diecie znajdują się inne, mniejsze zwierzęta. Jakie? Najnowsze badania zostały opublikowane na łamach czasopisma naukowego „Royal Society Open Science”. Autorzy opisali w nim swoje badania i doświadczenia, które przeprowadzili w ich ramach. Dr Dittrich wraz ze współpracownikiem umieścili w kilku pojemnikach z wodą po jednym samcu i dwie samice w każdym. Obszar doświadczalny był następnie nagrywany kamerą. – Zamiast zachowywać się biernie i bezradnie, odkryliśmy, że samice stosują trzy kluczowe strategie unikania samców. Dlaczego to robią? Po pierwsze, mogą nie być gotowe do rozmnażania. Albo po prostu nie mają ochoty kopulować z jednym konkretnym samcem – wyjaśnia dr Dittrich. Analiza materiału filmowego wykazała, że spośród wszystkich samic, które brały udział w eksperymencie, aż 83% z nich obracała się na plecy, gdy dochodziło do próby krycia. – To powoduje, że samiec znajdował się pod wodą, więc siłą rzeczy odpuszczał, aby uniknąć utonięcia – twierdzi niemiecka badaczka. Żaby, które udają swoją śmierć Naukowcy odkryli również, że 48% samic, które byłe doświadczyły prób kopulacji, wydawała specyficzne odgłosy, które przypominały pomruki i piski. Dr Dittrich wyjaśnia, że samice naśladowały dźwięki wydawane przez samców, które w ten sposób bronią się przed agresją innych samców. – Nie jesteśmy jednak pewni, co oznaczają piski o wyższej częstotliwości – przyznała autorka badania. Najciekawszą strategią było udawanie własnej śmierci. Naukowcy stwierdzili, że co trzecia żaba, do której próbował „dobrać się” samiec, leżała bez ruchu z wyciągniętymi kończynami. W takiej pozycji trwała przez ok. dwie minuty. – Naszym zdaniem wygląda to tak, jakby samica udawała martwą, chociaż nie możemy udowodnić, że było to świadome i celowe zachowanie – przyznaje dr Dittrich. – Być może jest to po prostu automatyczna reakcja na stres – dodaje. Ważnym aspektem badań był również wiek żab trawnych. W każdym pojemniku eksperymentalnym była jedna młoda i jedna starsza samica. Naukowcy zaobserwowali, że młodsze osobniki najczęściej stosowały wszystkie trzy strategie ochrony przed zalotnikami. Inaczej sytuacja wyglądała w przypadku starszych samic płazów. Te najrzadziej imitowały zgon. Wniosek autorów jest taki, że młode samice znacznie lepiej radzą sobie z ucieczką przed niechcianym samcem. – Bardzo możliwe, że młodsze samice, które przeżyły mniej sezonów lęgowych, są bardziej zestresowane, gdy są kryte przez samce. To sprawia, że ich reakcje ochronne są znacznie silniejsze – twierdzi dr Dittrich. Źródło: Royal Society Open Science. Nasz ekspert Jakub Rybski Dziennikarz, miłośnik kina niezależnego, literatury, ramenu, gier wideo i dobrego rocka. Wcześniej związany z telewizją TVN24 i Canal +. Zawodowo nie boi się podejmować żadnego tematu, prywatnie bardzo zainteresowany polityką. Autor bloga na Instagramie "Mini Podróże".
Oddychają przez skórę, a pod względem liczby gatunków przewyższają ssaki. Jakie są cechy płazów?
Płazy są jedną z najliczniej reprezentowanych gromad. Zasięg ich występowania obejmuje niemal wszystkie kontynenty, a na całym świecie żyje ok. 6500 gatunków tych zwierząt, z czego w Polsce – zaledwie 19. Czym charakteryzują się te niezwykłe stworzenia? Poniżej wymieniamy cechy płazów, które zapewniają im przetrwanie od wielu milionów lat.
W tym artykule: Czym są płazy? Rodzaje płazów Cechy charakterystyczne płazów Czym żywią się płazy? Rozmnażanie płazów Budowa płazów Jak odróżnić gady od płazów? Płazy wydają się być zwierzętami prymitywnymi, które zatrzymały się na wczesnym etapie ewolucji. To tylko pozory, bo natura wyposażyła je w szereg cech i zdolności, które zapewniają im przetrwanie od setek milionów lat. Żyły na naszej planecie, zanim Ziemią zawładnęły dinozaury, a współcześnie wciąż odkrywane są nowe gatunki. To jednoznacznie wskazuje, że pozorna prymitywność płazów to po prostu mechanizm przystosowania do życia w środowiskach, które zamieszkują. Czym są płazy? Mówiąc o płazach, na myśli trzeba mieć jedną z sześciu gromad kręgowców. To zmiennocieplne zwierzęta wodno-lądowe, czyli wykazujące przystosowanie do życia w obu środowiskach. Większość gatunków zamieszkuje środowiska lądowe, niektóre żyją w wodzie (wyłącznie słodkiej), konarach drzew i gruncie. Zasięg ich występowania obejmuje niemal wszystkie kontynenty (jedynym wyjątkiem jest Antarktyda). Dlaczego gady i płazy są długowieczne? Widać to gołym okiem Niektóre gady i płazy żyją od kilkudziesięciu do nawet ponad 100 lat. Czemu to zawdzięczają? Naukowcy twierdzą, że ich odkrycie może być istotne także dla ludzkiej medycyny. W tym miejscu należy jednak podkreślić, że najbardziej sprzyjają im gorące i umiarkowane strefy klimatyczne. Największa liczba gatunków zamieszkuje Azję Południową, Południowo-Wschodnią i Afrykę. Najmniejsza reprezentacja gatunkowa tej gromady jest natomiast charakterystyczna dla Azji Północnej i Europy. Rodzaje płazów We współczesnej klasyfikacji płazów występuje tylko jedna podgromada – Lissamphibia – która dzieli się na trzy rzędy: płazy bezogonowe (Anura): żaby i ropuchy, płazy ogoniaste (Caudata): traszki i salamandry, płazy beznogie (Gymnophiona). Całkowita liczba poznanych gatunków płazów to ok. 6500. Niektóre źródła wskazują na liczbę większą o 2 tys. gatunków. Wartość ta jest trudna do oszacowania, bo w strefach tropikalnych nowe są odkrywane bardzo często. Jednocześnie wiele gatunków płazów wymiera, co jest rezultatem postępującej degradacji środowiska naturalnego. Cechy charakterystyczne płazów Cechy ptaków zagwarantowały im dominację gatunkową w królestwie kręgowców. To właśnie ta gromada najliczniej reprezentuje najbardziej zróżnicowany morfologicznie podtyp strunowców. Wydaje się, że cechy ssaków, które są doskonale przystosowane do życia w niemal wszystkich środowiskach, powinny zapewnić im drugie miejsce w tym zestawieniu. Nic bardziej mylnego. Choć trudno w to uwierzyć, reprezentacja gatunkowa płazów – w kontekście ewolucyjnym zwierząt znacznie bardziej prymitywnych – jest wyraźnie bogatsza. Jest to o tyle zaskakujące, że mówimy tu o niewielkich zwierzętach, które są łatwym łupem dla drapieżników. Największy ssak osiąga do 33 m długości, a jego masa może dochodzić do 190 t. Mowa o płetwalu błękitnym – największym zwierzęciu, jakie kiedykolwiek żyło na Ziemi. Płazy nie żyją w morzach i oceanach, czyli w środowisku, które umożliwia osiągnięcie tak dużych rozmiarów w toku ewolucji. Największym współcześnie żyjącym płazem jest chińska salamandra olbrzymia, która osiąga do 180 cm długości. Tak duże rozmiary nie są częstym zjawiskiem w królestwie płazów, bo przeciętna długość ciała przedstawicieli tej gromady zamyka się w przedziale od kilkunastu do kilkudziesięciu cm. Skóra płazów jest niezwykle cienka i zawsze wilgotna. Ta cecha nie chroni je przed kłami i pazurami drapieżników, ale jest konieczna. Mimo, że większość dorosłych płazów oddycha płucami, to ich skóra pełni istotną rolę w wymianie gazowej. Niektóre gatunki wykształciły sprytny mechanizm obronny. Ich ciała pokrywają gruczoły wytwarzające toksyczną substancję. Zanim pojawiły się dinozaury był on: płaz-gigant o głowie jak deska klozetowa Zanim Ziemią zawładnęły dinozaury, jednym z jej największych drapieżników był jaszczurkopodobny płaz większy od człowieka. Natura nie wyposażyła płazów w pazury, a ich zęby są krótkie. Nie oznacza to, że pozostają całkowicie bezbronne. Płazy mają znakomicie rozwinięte zmysły w postaci czułego węchu i słuchu oraz dobrego wzroku (z wyjątkiem nielicznych gatunków). Niektórzy przedstawiciele tej gromady wykształcili także tzw. linię boczną, która pozwala im odbierać sygnały elektryczne. Wymieniając charakterystyczne cechy płazów, nie można nie wspomnieć o zmiennocieplności – temperatura ich ciała zależy od temperatury otoczenia. Większość gatunków zamieszkuje środowiska lądowe, jednak ich naturalne przystosowanie pozwala im żyć częściowo także w środowisku wodnym. Czym żywią się płazy? Wszystkie dorosłe płazy są mięsożercami, przy czym należy podkreślić, że nie zadowalają się martwą zwierzyną. Dostrzegają wyłącznie ruchome obiekty, więc muszą polować. Zdobyczą płazów padają przede wszystkim owady, dżdżownice, pająki i niewielkie skorupiaki. Większe gatunki mogą polować także na gady, inne płazy, niewielkie ssaki i pisklęta ptaków. Znane są także przypadki kanibalizmu wśród płazów. Rozmnażanie płazów Płazy nie wykształciły narządów kopulacyjnych. Z wyjątkiem gatunków reprezentujących rząd beznogich, zapłodnienie następuje zewnętrznie, najczęściej w środowisku wodnym. Samica składa do wody skrzek (jaja otoczone substancją o galaretowatej konsystencji), a samiec polewa je nasieniem. Z jaj wylęgają się kijanki, czyli oddychające skrzelami, roślinożerne i pozbawione kończyn larwy, które pokrojem ciała przypominają ryby. W wodzie przechodzą metamorfozę do postaci dorosłej. Budowa płazów W budowie płazów bezogonowych wyróżnia się głowę i tułów. Ogon występuje wyłącznie u gatunków ogoniastych, pomijając larwy gatunków bezogonowych. Charakterystyczną cechą tych zwierząt jest różna liczba palców u kończyn przednich (cztery) i tylnych (pięć). Szeroko rozstawione kończyny sprawiają, że tułów płazów styka się z podłożem. To sprawia, że ich ruch wydaje się być powolny i niezdarny. To pozory. W chwili zagrożenia, większość gatunków jest zdolna do szybkiej ucieczki. Jak odróżnić gady od płazów? Przeglądając dowolne ciekawostki o gadach, można natknąć się na informacje, że podobnie jak płazy zwierzęta te są zmiennocieplne. Nie jest to jedyna cecha wspólna, łącząca obie. Podobieństwa są widoczne w wielu kwestiach, także w budowie anatomicznej. Pod względem pokroju ciała płazy są dość wyraźnie zbliżone do gadów. Jak zatem odróżnić przedstawicieli obu gromad? Atomowe żaby? W strefie zamkniętej wokół Czarnobyla pojawiły się smoliście czarne rzekotki Naukowcy odkryli, że po wybuchu reaktora w Czarnobylu w okolicy mogło dojść do błyskawicznej ewolucji pewnego gatunku płazów. Rzekotki wschodnie z jaskrawozielonych zrobiły się czarne. Sk.. <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/atomowe-plazy-w-strefie-zamknietej-wokol-czarnobyla-pojawily-sie-smoliscie-czarne-zaby-fot-german-orizaola-pablo-burraco-cc-by-14eb2bf.jpg" width="938" height="462" alt="Atomowe płazy? W strefie zamkniętej wokół Czarnobyla pojawiły się smoliście czarne żaby (fot. Germán Orizaola/Pablo Burraco, CC BY)" title="Atomowe płazy? W strefie zamkniętej wokół Czarnobyla pojawiły się smoliście czarne żaby (fot. Germán Orizaola/Pablo Burraco, CC BY)" /> Największe różnice są widoczne w obszarze skóry. Skóra gadów jest sucha i najczęściej pokryta łuskami lub tarczkami. U płazów narząd ten jest wilgotny i gładki. Tylko niektóre gatunki beznogie wykształciły nieliczne łuski. Warto też zwrócić uwagę na odnóża, które u płazów są wyposażone w błonę (występuje i większości gatunków) i pozbawione pazurów. Kolejnej różnicy nie da się zobaczyć, ale można ją usłyszeć. Z wyjątkiem węży, gady są zwierzętami milczącymi. Płazy natomiast wydają szereg charakterystycznych dźwięków: od rechotania i kumkania, przez buczenie, aż po gwizdy. Nasz ekspert Artur Białek Dziennikarz i redaktor. Wcześniej związany z redakcjami regionalnymi, technologicznymi i motoryzacyjnymi. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o historii, kosmosie i przyrodzie, ale nie boi się żadnego tematu. Uwielbia podróżować, zwłaszcza rowerem na dystansach ultra. Zamiast wygodnego łóżka w hotelu, wybiera tarp i hamak. Prywatnie miłośnik literatury.
Atomowe żaby? W strefie zamkniętej wokół Czarnobyla pojawiły się smoliście czarne rzekotki
Naukowcy odkryli, że po wybuchu reaktora w Czarnobylu w okolicy mogło dojść do błyskawicznej ewolucji pewnego gatunku płazów. Rzekotki wschodnie z jaskrawozielonych zrobiły się czarne. Skąd ta zmiana?
W tym artykule: Trzy lata badań w strefie zamkniętej wokół Czarnobyla Jak działa ewolucja w Czarnobylu? Wybuch w Czarnobylu a przyroda Czy organizmy mogą zaadaptować się do życia na terenie, na którym występuje podwyższony poziom promieniowania jonizującego? Badania prowadzone w Strefie Wykluczenia w Czarnobylu – jeszcze przed wybuchem wojny – sugerują, że tak. Dwóch naukowców wykazało, że istnieją gatunki, które przystosowały się do życia na obszarze skażonym. I to w zaskakujący sposób. – Nasza praca w Czarnobylu rozpoczęła się w 2016 r. – piszą hiszpańscy zoolodzy Pablo Buccaro i German Orizaola w artykule w portalu „The Conversation”. – W tamtym roku w pobliżu IV reaktora natknęliśmy się na kilka rzekotek wschodnich o nietypowo ciemnym ubarwieniu. Żaby te są zazwyczaj jaskrawozielone, choć zdarzają się wśród nich osobniki o ciemniejszej skórze. Są jednak w mniejszości. Czy zmiana ubarwienia grzbietu rzekotek mogła być w jakiś sposób związana z ekspozycją na promieniowanie? Trzy lata badań w strefie zamkniętej wokół Czarnobyla Przez następne trzy lata naukowcy szukali żab tego gatunku na północy Ukrainy. W sumie zbadali 200 samców znalezionych w dwunastu miejscach. Różniły się one stopniem skażenia radioaktywnego. Niektóre były, jak napisali badacze, „najbardziej skażonymi terenami na planecie”. Cztery miejsca znajdowały się zaś w ogóle poza strefą. Okazało się, że żaby ze strefy były znacznie ciemniejsze od tych, które żyły z daleka od elektrowni. Niektóre ze zwierząt były nawet smoliście czarne. – Kolor skóry żab nie ma jednak związku z poziomem promieniowania, na które płazy narażone są dzisiaj – tłumaczą badacze. – Ciemna barwa jest typowa dla żab żyjących na najbardziej zanieczyszczonych terenach lub w ich pobliżu zaraz po katastrofie. Jak działa ewolucja w Czarnobylu? – Nasze badania wskazują, że w odpowiedzi na promieniowanie żaby z Czarnobyla mogły przejść gwałtowną ewolucję – piszą naukowcy. Promowała ona te rzekotki, które miały nieco ciemniejszą skórę i w normalnej populacji stanowiły mniejszość. Za kolor skóry odpowiada pigment o nazwie melanina. Należy ona do pigmentów chroniących przez promieniowaniem ultrafioletowym. Ale nie tylko. Jej mniej znaną funkcją jest ochrona również przed promieniowaniem jonizującym. Czyli takim, którego poziom gwałtownie podwyższył się po wybuchu reaktora, w wyniku skażenia okolicy różnego rodzaju izotopami promieniotwórczymi. Melanina absorbuje i rozprasza energię promieniowania jonizującego. Co więcej, pomaga neutralizować zjonizowane molekuły, takie jak reaktywne formy tlenu. To wolne rodniki, które zaburzają funkcjonowanie pojedynczych komórek. Mogą prowadzić m.in. do rozwoju nowotworów. Tym samym żaby, które „na starcie” miały więcej melaniny, były lepiej predysponowane do tego, by przetrwać i rozmnożyć się na skażonym terenie. – Od wybuchu w Czarnobylu na świat przyszło ponad dziesięć pokoleń rzekotek – piszą badacze. – Mógł zadziałać klasyczny, w tym przypadku błyskawiczny, mechanizm ewolucyjny. Może on wyjaśniać, dlaczego wśród rzekotek żyjących w strefie dominują teraz te ciemne – podsumowują zoolodzy. Wybuch w Czarnobylu a przyroda W jaki sposób wybuch IV reaktora w czarnobylskiej elektrowni jądrowej w 1986 r. wpłynął na okoliczną przyrodę? Odpowiedź na to pytanie ciągle jest niejednoznaczna. Samosioły – ostatni mieszkańcy Czarnobyla. Jak żyją w miejscu opuszczonym przez ludzi i Boga? Samosioły – tak mówi się o tych, którzy do dziś zamieszkują Strefę Zamkniętą, utworzoną w Czarnobylu i jego okolicach po katastrofie elektrowni jądrowej w 1986 roku. W niemal opuszczon... <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/samosioly-ostatni-ludzie-czarnobyla-opowiedzieli-swoja-historie-ekipie-z-polski-fot-youtube-xbestcinema-7e80c85.jpeg" width="938" height="528" alt="Samosioły – ostatni ludzie Czarnobyla – opowiedzieli swoją historię ekipie z Polski (fot. YouTube/xbestcinema)" title="Samosioły – ostatni ludzie Czarnobyla – opowiedzieli swoją historię ekipie z Polski (fot. YouTube/xbestcinema)" /> Niektórzy naukowcy (np. Anders Møller i Tim Mousseau), prowadzący latami badania w Strefie Wykluczenia, donosili o spadku liczby owadów zapylających i pająków. Wskazywali też, że ptaki ze strefy żyły krócej i miały większe trudności z rozmnażaniem. Doniesienia te były jednak krytykowane. Naukowcom – bronionym przez Kate Brown w książce „Czarnobyl. Instrukcje przetrwania” – zarzucano m.in. błędy metodologiczne. Na drugim biegunie znajdują się badacze, którzy już w latach 90. donosili o zwiększonej liczebności zwierząt żyjących w strefie. Podkreślali oni, że na opustoszały teren powróciły dziki, sarny, jelenie, bobry, wilki i wiele innych. Pojawiły się tam gatunki niewidziane od lat, takie jak jeleń europejski, niedźwiedzie czy rysie. Entuzjaści zaczęli pisać o „kwitnącej Strefie Wykluczenia”. To ostatnie określenie budzi kontrowersje. Jednak badacze zgadzają się co do tego, że opuszczone tereny wokół Czarnobyla zamieniły się w jeden z największych dzikich rezerwatów przyrody w Europie. By wyjaśnić, która grupa ma rację, konieczne są dalsze badania prowadzone w Strefie Wykluczenia. Te zaś możliwe będą dopiero, gdy skończy się wojna ukraińsko-rosyjska. – Mamy nadzieję, że międzynarodowa społeczność naukowców wraz z kolegami z Ukrainy będzie mogła powrócić do badania fascynujących procesów ewolucyjnych, jakie zachodzą w ekosystemach Czarnobyla – napisali na koniec swojego artykułu Pablo Buccaro i German Orizaola. Źródła: The Conversation, Evolutionary Applications.
Skąd żabie udka przyjeżdżają do Europy? Kolejnym gatunkom płazów grozi wyginięcie
Apetyt Europejczyków na żabie udka doprowadził do dramatycznego spadku populacji żab w Azji.
W tym artykule: Żabie udka a import płazów Nie tylko Francuzi zajadają się żabami Na ratunek płazom Żabie udka to jeden z bardziej znanych przysmaków kuchni francuskiej i obowiązkowe danie dla turystów zza granicy. Przekąska cieszy się popularnością nie tylko wśród Francuzów, ale też Belgów. To według raportu opublikowanego przez niemiecką organizację Pro Wild Life może doprowadzić płazy z Indonezji, Turcji i Albanii na skraj wymarcia. Organizacje z Europy dążą do ograniczenia importu żab i zwiększenia świadomości konsumentów w kwestii ich połowu. Żabie udka a import płazów O ile w Polskich restauracjach na dobre zadomowiły się krewetki, sushi czy homary, o tyle żabie udka nadal wydają nam się dość egzotyczne. Niewiele wiemy też o przemyśle związanym z francuskim daniem. Tymczasem każdego roku Europa importuje 200 milionów żab – głównie dziko żyjących. Żaby lądujące na talerzach we Francji i Belgii są wyławiane między innymi w Turcji. Naukowcy szacują, że anatolijska żaba wodna może wyginąć w Turcji do 2032 roku z powodu nadmiernej eksploatacji. Inne gatunki, takie jak albańska żaba wodna, są obecnie zagrożone. – Gatunki żab znikają jeden po drugim. Wszystko to jest fatalnym efektem domina – komentuje dr Sandra Altherr, współzałożycielka Pro Wildlife. Jak dodaje Charlotte Nithart, prezeska francuskiej organizacji Robin des Bois, żaby „odgrywają kluczową rolę w ekosystemie jako zabójcy owadów”. Handel żabimi udkami ma więc bezpośrednie konsekwencje nie tylko dla samych żab, ale także dla ochrony przyrody. Może i nie są zaczarowane, ale nas oczarowały. 13 dziwacznych żab Nie wierzymy w bajki o zaklętych w żaby książętach. Naszym zdaniem żaby są piękne takie, jakie są: po "żabiemu". Dlatego zebraliśmy dla was kolekcję dziwacznych i pięknych płazów z s... Nie tylko Francuzi zajadają się żabami Według Międzynarodowej Unii Ochrony Przyrody (IUCN) płazy są najbardziej zagrożoną grupą wśród kręgowców. Mimo to Unia Europejska nie ogranicza ich importu. Szacuje się, że co roku w Europie serwuje się 4070 ton żab łapanych poza granicami wspólnoty państw. Co ciekawe, choć to Francja słynie z żabich udek, 70% importu trafia do Belgii. Dopiero stamtąd żaby są kupowane bezpośrednio przez francuską gastronomię. Trzecie miejsce na podium zajmuje Holandia z udziałem w imporcie na poziomie 6,4%. Według opublikowanego raportu Indonezja dostarcza około 74% żab importowanych do UE. Kolejne miejsca zajmują Wietnam z 21%, Turcja 4% i Albania 0,7%. – Europa musi sobie uświadomić, że ciężar spadku populacji płazów spoczywa na biedniejszych krajach z powodu popytu w bogatszych. […] To powoduje również niezamierzone rozprzestrzenianie się śmiertelnych patogenów na płazy – mówi Jennifer Luedtke, zarządzająca Czerwoną księgą gatunków zagrożonych. Polska żaba potrafi! Ale warto jej pomóc Może na przykład zmienić kolor z burego na niebieski, w godowym szale donośnie wrzasnąć albo... obsikać agresora. Na ratunek płazom Przedstawiciele organizacji Pro Wildlife i Robin de Bois apelują do krajów UE o ograniczenie importu żab oraz zapewnienie konsumentom dostępu do rzetelnych informacji. Żabie udka cieszą się niesłabnącą popularnością, bo to tej pory większość gości restauracji nie zastanawiała się, skąd dokładnie pochodzą zjadane płazy i jak dramatyczny wpływ na środowisku ma ich nadmierny połów. Kontrowersje wzbudza nie tylko samo polowanie na żaby, ale też okrutne praktyki, takie jak obcinanie ich nóg siekierką czy nożyczkami – bez znieczulenia. Cytowany przez The Guardian urzędnik Unii Europejskiej twierdzi, że: „UE jest gotowa rozważyć poparcie wszelkich propozycji umieszczenia w wykazie (zagrożonych wyginięciem – przyp. red.) gatunków pochodzących z krajów, w przypadku których istnieją dowody naukowe wykazujące, że istnieje ryzyko, że handel międzynarodowy zagraża ich przetrwaniu”. IUCN opublikuje raport o stanie ochrony płazów jeszcze w tym roku. Źródło: Pro Wildlife Nasz ekspert Mateusz Łysiak Dziennikarz zakręcony na punkcie podróżowania. Pierwsze kroki w mediach stawiał w redakcjach internetowej i papierowej magazynu „Podróże”. Redagował i wydawał m.in. w gazeta.pl i dziendobrytvn.pl. O odległych miejscach (czasem i tych bliższych) lubi pisać nie tylko w kontekście turystycznym, ale też przyrodniczym i społecznym. Marzy o tym, żeby zobaczyć zorzę polarną oraz Machu Picchu. Co poza szlakiem? Kuchnia włoska, reportaże i pływanie.
Żaba szponiasta potrafi odtworzyć utraconą kończynę. Potrzebuje tylko specjalnego koktajlu
Naukowcy dowiedli, że żaba szponiasta posiada wyjątkowe zdolności regeneracyjne. Czy to odkrycie doprowadzi do przełomu w medycynie?
W tym artykule: Regeneracja kończyn u żab szponiastych Szansa dla medycyny? Niektóre zwierzęta – przykładowo traszki czy rozgwiazdy – potrafią odtworzyć utracone kończyny. Ta wyjątkowa zdolność od lat fascynuje lekarzy. Zrozumienie jej mogłoby pomóc ludziom po amputacji rąk i nóg czy ofiarom wypadków. Na to na razie się jeszcze nie zapowiada, ale naukowcy ze Stanów Zjednoczonych ogłosili w tym tygodniu, że udało im się zrobić „duży krok w stronę rozwoju medycyny regeneracyjnej”. Dlaczego jadowite zwierzęta są odporne na własną truciznę? Biologów od lat fascynuje, dlaczego jadowite zwierzęta są odporne na samozatrucia. Istnieją trzy naukowe wyjaśnienia. Regeneracja kończyn u żab szponiastych Zespół naukowców z Uniwersytetu Harvarda i Tufts zaobserwował odtworzenie amputowanej nogi u żaby szponiastej. Zastosowana technika polegała na nałożeniu mieszanki pięciu leków na kikuty nóg u badanych płazów. Medyczny koktajl był aplikowany tylko przez dobę, a 18 miesięcy później kończyny były prawie w pełni sprawne. Autorzy badań nie wykluczają, że skoro tak krótka kuracja lekami uruchomiła długi proces regeneracji, być może żaby i inne kręgowce takie jak ssaki też potrafią odtwarzać utracone kończyny. Zdolność ta może być po prostu uśpiona. Rolą naukowców jest więc znalezienie środków stymulujących. – Natychmiastowe przełożenie tej metody leczenia na ludzi jest mało prawdopodobne, ponieważ skok regeneracyjny nie występuje u ludzi, jak ma to miejsce u żab szponiastych. Ta praca jest jednak ekscytująca, ponieważ pokazuje, że endogenne procesy regeneracyjne można wzmocnić przez krótkie zastosowanie leków – komentuje James Monaghan, profesor nadzwyczajny na wydziale biologii Northeastern University. Wybrane środki były bogate w cząsteczki ważne dla rozwoju kończyn i mające właściwości przeciwzapalne. To pierwszy koktajl testowany przez naukowców. Możliwe, że inna mieszanka mogłaby przynieść lepsze efekty. Badacze zastosowali eksperymentalną technikę na ponad 100 żabach. Wyniki nie były „zadowalające we wszystkich przypadkach”. Mike Levin – profesor biologii z Tufts Univeristy – tłumaczy, że niespójności mogły wynikać z tego, że badane płazy w odróżnieniu na przykład od myszy laboratoryjnych nie były niemal identycznymi okazami. Naukowcy nazwali nowo odkrytą żabę na cześć znanego zespołu rockowego Biolodzy znaleźli trzy okazy nowego gatunku żaby drzewnej. Płazom już teraz może grozić wyginięcie. Szansa dla medycyny? Dodatkowo autorzy badań wykorzystali komórki macierzyste żab szponiastych do stworzenia samoreplikujących się ksenobotów, nazywanych też żywymi robotami. To razem z regeneracją nogi ma pomóc naukowcom w zrozumieniu sygnałów, dzięki którym komórki organizują się w złożone tkanki i odtwarzają kończyny lub całe organizmy. Ashley Seifert, profesor biologii na University of Kentucky twierdzi, że kiedyś lekarze będą w stanie zregenerować ludzki palec, a nawet całą kończynę. Kiedy to nastąpi? Tego według niej na razie nie można przewidzieć. – Modele regeneracyjne powinny objąć niektóre gatunki ssaków. To oraz badania porównawcze pomogą nam zrozumieć, jak i dlaczego regeneracja zawodzi w niektórych przypadkach, a w innych kończy się powodzeniem – podsumowuje uczona. Jak na razie żaba szponiasta i jej zdolności regeneracyjne dołączają do grona cennych odkryć biologicznych. Źródło: Science Advances
Pierwsze żywe roboty potrafią się rozmnażać
Z najnowszych badań wynika, że żywe roboty potrafią rozmnażać się w sposób zupełnie inny niż jakakolwiek roślina lub zwierzę znane nauce.
W tym artykule: Żywe roboty bliżej niezależności Ksenoboty przyszłością medycyny? W 2020 r. naukowcy ogłosili, że udało im się stworzyć pierwsze na świecie żywe roboty z komórek macierzystych żab szponiastych, które można zaprogramować do wykonywania określonych zadań. Biomaszyny potrafią między innymi przenosić mikroskopijne obiekty, wirować wokół szalek Petriego, a nawet same się leczyć. Jak się okazało, ksenoboty mogą również się rozmnażać. Arabia Saudyjska buduje własną Dolinę Krzemową. W niej: latające taksówki i sztuczny księżyc Pływający port Oxagon to tylko część futurystycznej wizji księcia Mohammeda Bin Salmana. Żywe roboty bliżej niezależności Ta informacja wywołała skrajne emocje w Internecie. Część komentujących jest zachwycona postępem nauki, inni boją się, że to zapowiedź przejęcia kontroli nad światem przez maszyny. Czy rzeczywiście tak jest? – Większość ludzi myśli, że roboty to wyłącznie maszyny wykonane z metali czy ceramiki, ale tak naprawdę nie chodzi o tworzywo, a o działanie na własną rękę w imieniu ludzi. W tym przypadku mamy do czynienia z robotem, ale też organizmem stworzonym z genetycznie niezmodyfikowanej komórki żaby – tłumaczy Josh Bongard, informatyk z University of Vermont i współautor badań. View oEmbed on the source website Żywe roboty nazwano ksenobotami od łacińskiej nazwy żab szponiastych – Xenopus laevis. Z najnowszych badań wynika, że potrafią rozmnażać się w sposób zupełnie inny niż jakakolwiek roślina lub zwierzę znane nauce. Jak to robią? Zbierają swobodnie unoszące się komórki i łączą je w nowe skupiska. Tylko tyle i aż tyle. – Normalnie żaby rozmnażają się w typowy dla siebie sposób, ale po wyizolowaniu komórek te wymyślają nie tylko nowy sposób poruszania się, ale najwyraźniej również reprodukcji – mówi Michael Levin, biolog z Tufts University w wywiadzie dla CNN. – W ciągu około pięciu dni ksenoboty mogą tworzyć kule składające się z około 3000 komórek – dodaje Carissa Wong. Jak przebiegał kosmiczny wyścig? Najpierw roboty, potem zwierzęta, na końcu ludzie Historia podboju kosmosu pełna jest różnych nazw i nazwisk. Mercury, Gemini, Apollo - znacie wszystkie te nazwy? A czy mówi wam coś imię Ham? Ksenoboty przyszłością medycyny? Jest to proces zwany samoreplikacją kinematyczną, do tej pory obserwowany tylko w cząsteczkach, ale nie w organizmach. Autorzy badań podkreślają jednak, że istnieje limit liczby żywych robotów, które można stworzyć. Jedno pokolenie rozmnaża się raz – dzieci są za małe i za słabe, żeby stworzyć wnuki. Ponadto ksenoboty mogły się rozmnażać tylko w określonych warunkach. Naukowcy pomogli im, wykorzystując sztuczną inteligencję do przetestowania miliardów różnych kształtów i konfiguracji na superkomputerze. Mimo że badania cały czas są w początkowych fazach, to naukowcy wiążą duże nadzieje z ksenobotami. W przyszłości mają być wykorzystywane w medycynie – na przykład do dostarczania leków do organizmu – lub do usuwania zanieczyszczeń środowiskowych. – Chcemy głębiej zrozumieć wrodzoną kreatywność tych biomaszyn, następnie popchnąć je w kierunku nowych form – zapowiada Wong. Źródło: Proceedings of the National Academy of Sciences