National Geographic
type: channel
link: https://www.national-geographic.pl
date: 2026-07-21T08:35:07.000Z
update period: hourly
update frequency: 1
update base: 2000-01-01T12:00+00:00
items: Prawidłowe BMI maskowało dramat. Przez śmieciową dietę nastolatek stracił wzrok
items: Nosisz soczewki? Ten wakacyjny nawyk może ci uszkodzić wzrok
items: Świat oczami psa wygląda inaczej, niż myślisz. To nie tylko kwestia kolorów
items: Dlaczego księżyc na horyzoncie wydaje się większy niż w zenicie? Zagadkę wyjaśnia iluzja, jaką podsuwa nam mózg
items: Implant oka przywraca wzrok osobom ze zwyrodnieniem plamki żółtej – 27 pacjentów odzyskało zdolność czytania
items: Tak naprawdę wszyscy widzimy te same kolory? Nareszcie są na to dowody
items: Jak ptaki widzą świat? Mają ostrzejszy wzrok niż my
items: Chińscy naukowcy opracowali soczewki kontaktowe pozwalające widzieć w ciemności i przy zamkniętych oczach
items: Naukowcy twierdzą, że odkryli nowy kolor. Niełatwo go zobaczyć
items: Utrata wzroku nie odebrała mu marzeń. Jerzy Płonka zdobywa kolejne szczyty
items: Eye-tracking w badaniach średniowiecznych malowideł w Sudanie. Unikatowe badania polskiego archeologa
items: Niektóre psy naprawdę lubią telewizję. Dlaczego tak się dzieje i co oglądają czworonogi?
items: Jak widzą króliki? Jakie jest pole wiedzenia królika?
items: Jak widzą koty? Ich świat jest niebieski, żółty i szary. Za to o świcie i zmierzchu mają bardzo czuły wzrok
items: Odkryto nową iluzję optyczną. Czy ty też widzisz powiększającą się czarną dziurę?
items: Jakiego koloru jest piłka tenisowa? Odpowiedź jest skomplikowana, i zależy od tego, kogo spytać!
items: Co widzą zwierzęta? Wyjaśniamy ewolucję oka oraz to dlaczego ma tak wiele funkcji
items: Po raz pierwszy wyhodowano działające ludzkie gruczoły łzowe. I naprawdę „zapłakały”
items: Zmysły zwierząt są niesamowite. Jak postrzegają świat?
items: 100 mln bitów informacji w ułamkach sekundy! Od oka do mózgu, czyli jak działa nasz zmysł wzroku
items: Tylko dla orłów? Raczej dla sokołów - 7 przygód, które są wyzwaniem dla wzroku
items: 18 tys. soczewek w każdym oku! Wiemy jak patrzył na świat stwór sprzed 160 mln lat
items: Leczą wzrok Kameruńczyków przez telefon

Prawidłowe BMI maskowało dramat. Przez śmieciową dietę nastolatek stracił wzrok
type: item
date: 2026-07-21T08:34:20.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Nauka
subject: diety
subject: fast food
subject: medycyna
subject: wielka brytania
subject: wzrok
description: Ten medyczny przypadek może naprawdę przerazić i skłonić do zmiany diety nawet najbardziej opornych. Pewien nastolatek z Wielkiej Brytanii stracił wzrok w wyniku skrajnie ubogiej diety, złożonej z tzw. śmieciowego jedzenia.
encoded: 14-letni chłopiec cierpiał na zaburzenia odżywiania objawiające się niechęcią do wielu pokarmów, co doprowadziło do poważnych niedoborów witaminy B12 oraz miedzi. Te deficyty spowodowały nieodwracalną neuropatię nerwu wzrokowego, która w konsekwencji doprowadziła do utraty wzroku. Lekarze podkreślają, że brak zróżnicowania w diecie może mieć katastrofalne skutki, często długo niezauważane ze względu na normalne BMI chorego. Przypadek ten to ostrzeżenie, że zła jakość jedzenia jest równie niebezpieczna, jak niedożywienie związane tylko z liczbą kalorii. Długa historia diagnozy Cała historia zaczęła się, gdy nastolatek zgłosił się do lekarza rodzinnego z powodu nienaturalnego zmęczenia. Wstępne badania laboratoryjne wykazały łagodną anemię oraz niski poziom witaminy B12. Ponieważ organizm nie produkuje tej witaminy samodzielnie, musi być ona dostarczana z jedzeniem, aby utrzymać zdrowie krwinek czerwonych i układu nerwowego. Lekarz zalecił więc suplementację witaminą B12 w formie zastrzyków oraz udzielił porad dietetycznych. Jednak pacjent z czasem przestał przyjmować witaminę i wrócił do dawnych nawyków. Sytuacja stała się krytyczna, gdy chłopiec skończył 15 lat i zaczął mieć poważne problemy ze wzrokiem. Badania okulistyczne nie wykazały fizycznych nieprawidłowości, co utrudniło postawienie diagnozy. Dopiero w wieku 17 lat chłopak trafił do neurologa, specjalizującego się w problemach ze wzrokiem związanych z układem nerwowym. Testy ostrości wzroku wykazały wynik 20/200 w obu oczach, co zgodnie ze standardami medycznymi oznacza osobę niewidomą. Obiekty, które zdrowa osoba dostrzega z odległości około 60 metrów, pacjent widział wyraźnie dopiero z dystansu 6 metrów. BMI w normie nie zawsze oznacza zdrowie Kluczowym wyzwaniem diagnostycznym był fakt, że wskaźnik masy ciała (BMI) chłopca pozostawał w normie. Jego waga i wzrost były typowe dla rówieśników, co maskowało głębokie niedobory witamin. Dopiero szczegółowe badania krwi ujawniły prawdę: powiększone krwinki czerw…

fast-food-4ed3e2e.jpeg
width: 8688
height: 5792

Nosisz soczewki? Ten wakacyjny nawyk może ci uszkodzić wzrok
type: item
date: 2026-07-08T07:42:18.000Z
creator: Gabriela Celińska
subject: Nauka
subject: kąpiele
subject: oczy
subject: woda
subject: wzrok
subject: Zdrowie
description: Szkła kontaktowe często są traktowane jako lepszy zamiennik tradycyjnych okularów. Jednak wiele osób zapomina, że wiążą się z dużo większym ryzykiem i odpowiedzialnością. Soczewki w kontakcie z wodą to problem, który może się skończyć nawet utratą wzroku.
encoded: Wydawać by się mogło, że soczewki kontaktowe to duża wygoda i ułatwienie. Przylegają bezpośrednio do oka i nie zaburzają widoczności podczas zmiennej pogody. Dlatego są często traktowane jako zamiennik okularów, zwłaszcza w sytuacjach, gdy oprawki nie zdają egzaminu. Ta wygoda wiąże się jednak także z dużą odpowiedzialnością, przede wszystkim dlatego, że soczewki mają bezpośredni kontakt z okiem. Pływanie w soczewkach jest niebezpieczne Główny kłopot osób z wadą wzroku pojawia się przy kontakcie z wodą. Kąpiel w jeziorze, morzu czy basenie jest czymś absolutnie wyczekiwanym, zwłaszcza latem. Problem pojawia się wtedy, gdy wada wzroku jest na tyle duża, że znacząco ogranicza widoczność, a okulary – głównie przez swoją specyfikę – mocno utrudniają wszelką aktywność w wodzie. Wydawać by się mogło, że w takiej sytuacji soczewki to rozwiązanie idealne. W końcu tworzą na oku naturalną powłokę, korygują wadę i dobrze sprawdzają się pod wodą. Niestety, to błędne przekonanie. W praktyce kąpiel w soczewkach może być naprawdę niebezpieczna. Dlaczego woda w połączeniu z soczewkami jest zagrożeniem? Głównym problemem nie jest sama woda, lecz jej czystość. W niesterylnej wodzie znajduje się wiele drobnoustrojów. Trzeba jednak zaznaczyć, że nie chodzi tylko o wodę w jeziorze, morzu czy basenie, ale nawet o tę z kranu. Amerykańska Agencja ds. Żywności i Leków zaleca, aby soczewki nie miały kontaktu z żadną postacią wody – poza specjalnym płynem przeznaczonym do ich higieny. Jest to spowodowane tym, że soczewki mogą sprzyjać przesuszaniu oraz podrażnianiu oka. W rezultacie gdy do podrażnionej rogówki dostaną się drobnoustroje zawarte w wodzie, może dojść do poważnej infekcji. Niewidzialne zagrożenie Acanthamoeba to pierwotniak, z którym większość osób styka się na co dzień. Występuje w glebie, kurzu, a także właśnie w wodzie. To ona stanowi poważne zagrożenie dla oka w kontakcie z soczewką. W niektórych przypadkach Acanthamoeba powoduje zapalenie rogówki, które w skrajnych sytuacjac…

oko-ea308c2.jpg
width: 1950
height: 1300

Świat oczami psa wygląda inaczej, niż myślisz. To nie tylko kwestia kolorów
type: item
date: 2026-04-01T10:11:07.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Przyroda
subject: biologia
subject: ciekawostki
subject: Dom
subject: oczy
subject: pies
subject: psy
subject: wzrok
subject: zwierzęta
description: Jeszcze niedawno uważano, że psy widzą wyłącznie odcienie szarości. Dziś wiadomo, że rozróżniają kolory, ale tylko dwa. To jednak dopiero początek różnic, które całkowicie zmieniają ich obraz świata.
encoded: W tym artykule: Jak widzi pies Pole widzenia psa Jak pies widzi człowieka Czy pies dobrze widzi w nocy? Czy pies widzi kolory? Psy mają ogromny zakres pola widzenia, choć ostrość tego widzenia jest stosunkowo słaba. A chociaż są bardzo czułe na ruch i potrafią śledzić obiekty przemieszczające się bardzo szybko, to wyraz twarzy nawet najbardziej ukochanego człowieka nie budzi ich zainteresowania. Warto dowiedzieć się, jak widzi pies, by lepiej go zrozumieć. Tym bardziej, że psy widzą trochę inaczej niż np. koty. Jesteśmy tak bardzo zżyci z naszymi czworonożnymi pupilami, że czasami postrzegamy psy jako nasze przedłużenie. Taką nieco inną wersję człowieka. Jest to o tyle zrozumiałe, że psy towarzyszą ludziom od nawet 40 tysięcy lat. Sama relacja z nimi jest najlepszym dowodem na możliwość porozumienia międzygatunkowego. Gdy przyglądamy się wyrazowi pyska czworonoga, sądzimy, iż on również odczytuje emocje z naszej twarzy. Gdy towarzyszy nam podczas relaksu przy ulubionym filmie, wydaje nam się, że pies ogląda z nami. Gdy wreszcie przybiega do nas w półmroku, w mgnieniu oka odróżniając swojego człowieka od innych, uznajemy, że po prostu nas zobaczył. Ale sprawa nie jest aż tak prosta. Jak widzi pies Po pierwsze, psy widzą świat z zupełnie innej niż my perspektywy. My, ludzie, dzięki postawie wyprostowanej, dostrzegamy znacznie więcej obiektów na dalszym i bliższym planie. Ale nawet największe rasy psów nie dorównują wzrostem ludziom i mają głowę na wysokości maksymalnie 80–100 cm. Większość jest jednak znacznie niższa i ogląda otoczenie z dość przyziemnego poziomu. Psy płaczą z emocji, gdy widzą swojego opiekuna po dłuższej przerwie? Kontrowersyjne badanie Psy jako jedyne zwierzęta – poza ludźmi – potrafią płakać z emocji. Naukowcy z Japonii twierdzą, że udało się im się to wykazać w serii prostych eksperymentów. Jednak ich badanie zo... <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/psy-placza-z-emocji-gdy-widza-swojego-opiekuna-po-dluzs…

jak-widzi-pies-e3b9219.jpg
width: 5472
height: 3648

Dlaczego księżyc na horyzoncie wydaje się większy niż w zenicie? Zagadkę wyjaśnia iluzja, jaką podsuwa nam mózg
type: item
date: 2026-02-15T13:30:15.000Z
creator: Jonasz Przybył
subject: Kosmos
subject: Nauka
subject: iluzja
subject: księżyc
subject: wzrok
description: Gdy księżyc w pełni wyłania się zza horyzontu, wydaje się ogromny. To ciekawe zjawisko – w tej pozycji nasz satelita jest przecież najbardziej od nas oddalony, więc powinien zdawać się nieco mniejszy, niż gdy w zenicie rozświetla nocne niebo. Jego rozmiar to zagadka, która frapowała już starożytnych.
encoded: Czy księżyc na horyzoncie naprawdę jest większy, czy to tylko figiel naszego umysłu? Prawdziwe przyczyny iluzji księżyca poznaliśmy dopiero niedawno dzięki postępom w nauce i psychologii percepcji. Dlaczego rośnie i się kurczy, skoro wiemy przecież, że tak naprawdę nie zmienia swojego rozmiaru? Czy księżyc naprawdę jest większy na horyzoncie? Iluzja księżyca to znany fenomen, w którym nasz satelita zdaje się być większy, gdy wisi nisko nad horyzontem. Chociaż odległość między Ziemią a Księżycem w trakcie nocy praktycznie się nie zmienia, to wielu obserwatorów zauważa, że księżyc zmniejsza swoją wielkość, gdy góruje wysoko na niebie. Zdjęcia wykonane w tych dwóch pozycjach pokazują jednak, że rzeczywisty rozmiar kątowy księżyca się nie zmienia. To potwierdza, że mamy do czynienia z czystą iluzją optyczną. Najwcześniejsze próby wyjaśnienia tego zjawiska sięgają czasów Arystotelesa, który zakładał, że powiększenie wynika z efektów atmosferycznych: takich jak refrakcja czy powiększenie przez mgłę. Jednak współczesne badania i zdjęcia wykazały, że refrakcja raczej spłaszcza niż powiększa obraz księżyca, a iluzja jest generowana głównie przez nasz mózg, nie zjawiska fizyczne zachodzące w atmosferze. Mózg kontra rzeczywistość Podstawą rozumienia iluzji księżyca jest mechanizm percepcji wielkości. Nasz mózg nie odbiera rozmiaru obiektów jedynie na podstawie ich obrazu na siatkówce, ale także na podstawie kontekstu, w jakim dany obiekt się znajduje. Gdy księżyc jest blisko horyzontu, widzimy go na tle elementów krajobrazu – drzew, budynków czy gór. Jak pisze prof. Bart Borhuis w swojej pracy naukowej poświęconej temu zagadnieniu, te obiekty działają jako punkty odniesienia. Księżyc wydaje się przez to większy niż wtedy, gdy obserwujemy go wysoko na pustym niebie. Jednym z najbardziej znanych eksperymentów psychofizycznych potwierdzających ten efekt jest iluzja Ponzo. W tej iluzji dwie poziome linie o identycznej długości umieszczone na tle zbieżnych linii wyglądają na różnej…

shutterstock2688578591-261cbdc.jpg
width: 6795
height: 4854

Implant oka przywraca wzrok osobom ze zwyrodnieniem plamki żółtej – 27 pacjentów odzyskało zdolność czytania
type: item
date: 2025-10-20T12:00:57.000Z
creator: Jan Stradowski
subject: Nauka
subject: Technologia
subject: medycyna
subject: NatGeoBN
subject: oczy
subject: wzrok
subject: Zdrowie
description: Przełomowe wyniki badania: 27 pacjentów odzyskało zdolność czytania dzięki przełomowemu implantowi oka PRIMA, testowanemu przez zespół ze Stanford Medicine.
encoded: W badaniu klinicznym wzięło udział 38 pacjentów w wieku powyżej 60 lat, którzy cierpieli na tzw. zanik geograficzny — zaawansowaną postać zwyrodnienia plamki żółtej oka związanego z wiekiem (AMD). Uczestnicy mieli pogorszoną ostrość widzenia (gorszą niż 20/320) w co najmniej jednym oku. Wszyscy zostali poddani implantacji bezprzewodowego chipa PRIMA. Następnie przez rok korzystali ze specjalnych okularów wyposażonych w kamerę. Badanie prowadzono dzięki międzynarodowej współpracy, z udziałem zespołów z USA (m.in. Stanford Medicine, University of Pittsburgh School of Medicine), Niemiec (Uniwersytet Bonn), Francji, Wielkiej Brytanii, Włoch i Holandii. Głównymi autorami byli Daniel Palanker (Stanford Medicine), José-Alain Sahel (University of Pittsburgh) i Frank Holz (Uniwersytet Bonn). Co wydarzyło się podczas badania? Nowatorski system PRIMA zrewolucjonizował podejście do leczenia utraty wzroku u pacjentów z AMD. Implantowany pod siatkówkę chip o wymiarach 2x2 mm odbiera obrazy przesyłane z kamery zamontowanej na specjalnych okularach. Kamera rejestruje obraz w czasie rzeczywistym i przesyła go za pomocą światła podczerwonego, na które chip jest wrażliwy. W ten sposób implant zastępuje uszkodzone fotoreceptory oka i pobudza pozostałe komórki siatkówki do przekazywania sygnałów do mózgu. Dzięki tej technologii pacjenci odzyskali tzw. widzenie form — czyli zdolność postrzegania kształtów i wzorów. To przełom, ponieważ wcześniejsze protezy oka umożliwiały jedynie wykrywanie światła, bez rozpoznawania kształtów. Jakie efekty przyniosła terapia? Spośród 32 pacjentów, którzy ukończyli roczny okres testowania: 27 osób odzyskało zdolność czytania, 26 wykazało klinicznie istotną poprawę ostrości wzroku (czyli co najmniej dwie linie więcej na tablicy okulistycznej), średnia poprawa ostrości wzroku wyniosła 5 linii, jeden pacjent poprawił się aż o 12 linii. Uczestnicy byli w stanie czytać książki, etykiety na produktach spożywczych, a nawet oznaczenia na stacjach metra. Możliwoś…

proteza-siatkowki-oka-413f206.jpg
width: 3000
height: 2000

Tak naprawdę wszyscy widzimy te same kolory? Nareszcie są na to dowody
type: item
date: 2025-09-12T06:51:03.000Z
creator: Jonasz Przybył
subject: Nauka
subject: badania naukowe
subject: kolory
subject: sztuczna inteligencja
subject: wzrok
description: Od dawna zastanawiamy się, czy każdy z nas widzi świat w ten sam sposób. Relatywność percepcji barw była przez lata przedmiotem filozoficznych rozważań. Wykorzystując nowoczesne narzędzia uczenia maszynowego badacze przeanalizowali aktywność mózgu osób patrzących na określone kolory, a wyniki eksperymentu pokazują, że reakcje neurologiczne na konkretne barwy są zaskakująco spójne – niezależnie od badanego uczestnika.
encoded: Nowe badanie wykorzystujące sztuczną inteligencję sugeruje, że ludzki mózg reaguje na kolory w zaskakująco podobny sposób – niezależnie od tego, kto je widzi. To odkrycie może zakończyć wielowiekową debatę o subiektywności percepcji barw. Czy wszyscy patrzymy na świat tak samo? Pytanie o relatywność kolorów dręczy filozofów od setek lat. To, czy kolory są uniwersalne, było jednak niemożliwa do ustalenia: po prostu nie mieliśmy odpowiednich narzędzi. Do czasu – w sukurs przychodzi sztuczna inteligencja. Nowe badanie sugeruje, że kolory są reprezentowane i przetwarzane w ten sam sposób przez różne osoby. Ukazało się w czasopiśmie „Journal of Neuroscience” 8 września 2025 roku. Naukowcy chcieli zbadać to, w jaki sposób poszczególne obszary mózgu reagują na kolory i jak spójne jest to u różnych osób. – Teraz wiemy, że gdy widzisz czerwony, zielony lub jakikolwiek inny kolor, aktywuje to twój mózg bardzo podobnie do mojego – komentuje Andreas Bartels, współautor badania i neurokognitywista z Uniwersytetu w Tybindze w Niemczech. Twierdzi, że to fundamentalnie nowe odkrycie. Badanie z wykorzystaniem AI Naukowcy wykorzystali funkcjonalny rezonans magnetyczny w celu porównania aktywności mózgów 15 uczestników badania podczas oglądania różnych kolorów. Dzięki temu stworzyli mapę aktywności mózgu, na której każdy odcień miał neurologiczną reprezentację. Wykorzystując te dane wytrenowali skomplikowany model uczenia maszynowego. Wykorzystali go do przewidywania, na jakie kolory patrzą teraz badani ludzie, za informacje mając tylko aktywność ich mózgów. Algorytm był niemal nieomylny! W większości przypadków naukowcy byli w stanie określić – dzięki błyskawicznej i obszernej analizie sztucznej inteligencji – na jakie odcienie patrzą badani. Stwierdzono także, że poszczególne kolory były przetwarzane przez delikatnie różne obszary w obszarze kory wzrokowej, a komórki mózgowe reagowały silniej na określone odcienie. Co ważne, różnice były spójne u wszystkich uczestników. Te same kolo…

GettyImages-173505157-62be893.jpg
width: 5374
height: 3526

Jak ptaki widzą świat? Mają ostrzejszy wzrok niż my
type: item
date: 2025-07-13T12:34:10.000Z
creator: Aleksander Kusznir
subject: Przyroda
subject: dzikie zwierzęta
subject: oczy
subject: ptaki
subject: wzrok
description: O doskonałości ptasiego wzroku wiedziano już w starożytności. Równolegle badano również ludzkie oczy. Już wtedy wykazywano, że zmysł wzroku ptaków jest bardziej rozwinięty, ostrzejszy i dokładniejszy niż u ludzi i wielu ssaków. Oto zaskakujące fakty, które warto znać!
encoded: Spis treści: Ptaki widzą lepiej niż ludzie Plamka żółta a ostrość widzenia Rola wzroku w ptasim życiu Szklane pułapki – dlaczego ptaki uderzają w szyby? Od dawna wiadomo, że wzrok ptaków odgrywa kluczową rolę w ich życiu. Pozwala im nie tylko przetrwać, ale też widzieć w sposób dla nas niedostępny. Jak to możliwe? Dzięki metodom badawczym i postępowi technologii wiemy dziś, że ptaki potrafią widzieć w ultrafiolecie, oglądać świat w 360 stopniach oraz dostrzegać najmniejszy ruch z dużych odległości. W tym artykule sprawdzimy, co sprawia, że ich oczy są tak wyjątkowe i dlaczego mimo to zdarza im się wpadać w szklane pułapki. Ptaki widzą więcej niż ludzie Świat widziany oczami ptaków znacząco różni się od tego, co postrzegają ludzie. Zaciekawieni tym faktem naukowcy, badając budowę ptasiego oka, odkryli, że ich oczy wyposażone są w cztery rodzaje czopków – receptorów odpowiedzialnych za widzenie barw. Dla porównania, ludzie mają ich tylko trzy. Oznacza to, że ptaki rejestrują nie tylko trzy podstawowe kolory: czerwony, zielony i niebieski (RGB), ale także światło ultrafioletowe, które dla nas pozostaje niewidzialne. Dzięki zmysłowi wzroku niektóre cechy ptasiego upierzenia ujawniają się wyłącznie w ultrafiolecie. Przykładem jest samiec pospolitej sikorki modraszki, którego ciemię intensywnie odbija światło UV – efekt zupełnie niewidoczny dla ludzkiego oka. Choć dla naszych oczu obie płcie wyglądają podobnie, to dla samic tego gatunku – wyposażonych w czwarty czopek – różnica jest wyraźna i ma znaczenie m.in. przy wyborze partnera. Plamka żółta a ostrość widzenia Plamka żółta to kluczowy element siatkówki oka, odpowiedzialny za ostre widzenie. U ludzi została opisana w XVIII wieku, a u ptaków – niespełna sto lat później. Większość ptaków, podobnie jak człowiek, ma jedną plamkę żółtą w każdym oku. Jednak u niektórych gatunków, takich jak dzierzby, kolibry, zimorodki, jaskółki dymówki czy ptaki drapieżne, mają aż dwie plamki w jednym oku. Umożliwia im to wyjątkowo precyzy…

ptaki-wzrok-43b5801.jpg
width: 1000
height: 667

Chińscy naukowcy opracowali soczewki kontaktowe pozwalające widzieć w ciemności i przy zamkniętych oczach
type: item
date: 2025-05-23T12:01:01.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Technologia
subject: oczy
subject: soczewki
subject: wzrok
description: Nasycone nanocząsteczkami soczewki kontaktowe mogą przekształcać promieniowanie podczerwone w różne barwy światła widzialnego. Działają nawet lepiej przy zamkniętych powiekach. Można je określić mianem mikro-noktowizora bez baterii. Czy wkraczamy właśnie w nową erę technologicznego doposażania ludzkich organizmów?
encoded: Spis treści: Bliska podczerwień w kolorze Superwzrok Plamy kodujące Profesor Tian Xue (薛天) jest cenionym chińskim neurobiologiem oraz pracownikiem Uniwersytetu Nauki i Technologii Chin (USTC). Jest również dyrektorem Kluczowego Laboratorium Funkcji Mózgu i Chorób Chińskiej Akademii Nauk, a także kierownikiem Wydziału Obwodów Neuronalnych i Poznania w Hefei National Research Center for Physical Sciences at the Microscale. To właśnie on kierował zespołem badawczym, który w maju tego roku opublikował w czasopiśmie „Cell” wyniki badań nad soczewkami kontaktowymi, które umożliwiają ludziom widzenie w bliskiej podczerwieni. To innowacyjne rozwiązanie stanowi znaczący krok w kierunku rozwoju technologii rozszerzających ludzkie zmysły. Ma potencjalne zastosowania w medycynie, wojsku oraz technologii użytkowej. Bliska podczerwień w kolorze Soczewki zawierają specjalnie zaprojektowane nanocząsteczki zdolne pochłaniać i przekształcać promieniowanie podczerwone w niebieskie, zielone i czerwone światło widoczne dla ludzkiego oka. Dotyczy to w szczególności zakresu długości fal bliskiej podczerwieni od 800 do 1600 nanometrów. Zespół profesora Xue wykorzystał metodę, na jakiej bazują noktowizory, aby pomóc ludziom widzieć w ciemności. Jednak noktowizor jest całkiem sporym urządzeniem. Soczewki kontaktowe są cieniutkie, lekkie i nie wymagają dodatkowej energii. – Soczewki kontaktowe zapewniłyby personelowi wojskowemu dyskretne, niewymagające użycia rąk możliwości noktowizyjne. Przezwyciężyłyby ograniczenia nieporęcznych noktowizorów – gogli lub lunet – skomentował w rozmowie z „New Scientist” dr Peter Rentzepis z Texas A&M University. Sam przeprowadził analogiczne badania z zastosowaniem tych samych nanocząstek – fluorku gadolinu sodu, iterbu i erbu – w soczewkach okularowych. Superwzrok Noktowizyjne soczewki nie zapewniają jeszcze szczegółowego widzenia w nocy, ponieważ mogą odbierać tylko „wąskopasmowe źródła światła LED o wysokiej intensywności. Mimo to jest to ewidentny sukces.…

soczewki-kontaktowe-7bf8cd2.jpg
width: 1000
height: 667

Naukowcy twierdzą, że odkryli nowy kolor. Niełatwo go zobaczyć
type: item
date: 2025-04-22T12:30:01.000Z
creator: Mateusz Łysiak
subject: Nauka
subject: kolory
subject: mózg
subject: oczy
subject: odkrycia
subject: wzrok
description: Ludzkie oko jest w stanie rozróżnić 10 milionów kolorów i odcieni. Trudno wyobrazić sobie nową barwę, tak unikatową, że nie dałoby się przypisać jej do innych już znanych. Naukowcy twierdzą jednak, że odkryli zupełnie nowy kolor.
encoded: Spis treści: Jak wygląda nowy kolor? Kolorowe kontrowersje Naukowcy z USA, kierując impulsy laserowe bezpośrednio do oka, pobudzili siatkówkę tak, że uczestnicy eksperymentu zobaczyli nowy kolor nazwany „olo”. Odkrycie zostało opisane na łamach czasopisma naukowego „Science Advances”. Jak wygląda nowy kolor? Uczestnicy badania opisali kolor jako niezwykle nasycony niebiesko-zielony odcień. Badacze podkreślają, że olo nie przypomina żadnego znanego koloru i nie da się go zobaczyć bez specjalistycznej stymulacji siatkówki. Jak to w ogóle możliwe? Odkrycie tłumaczy anatomia ludzkiego oka. Na siatkówce znajdują się trzy typy komórek światłoczułych, tzw. czopków: S, M i L. Reagują one odpowiednio na światło o krótkiej (niebieskiej), średniej (zielonej) i długiej (czerwonej) długości fali. W normalnych warunkach światło naturalne zawsze pobudza kilka typów czopków jednocześnie. Na potrzeby badania naukowcy zdołali jednak precyzyjnie stymulować wyłącznie czopki M. W naturalnych warunkach jest to niemożliwe. Do tego celu użyto specjalistycznego urządzenia o nazwie Oz. Składa się ono z luster, laserów i precyzyjnych układów optycznych. Po dokładnym zmapowaniu siatkówki każdego uczestnika wiązka laserowa stymulowała pojedyncze czopki M, omijając pozostałe typy. Efekt? Kolor, którego nie da się zobaczyć gołym okiem ani odwzorować na ekranie komputera czy telefonu. Naukowcy udostępnili grafikę zbliżoną do koloru olo – intensywny turkusowy kwadrat – ale sami przyznają, że jest to tylko przybliżenie. –Nie da się go oddać na monitorze. To po prostu nie jest ten sam kolor – stwierdził dr Austin Roorda, jeden z autorów badania. Kolorowe kontrowersje Nie wszyscy są przekonani, że mamy do czynienia z nowym kolorem. Prof. John Barbur z Uniwersytetu Londyńskiego twierdzi, że to raczej kwestia percepcji niż prawdziwego „odkrycia”. Jego zdaniem olo to po prostu ekstremalnie nasycona zieleń. Co więcej, mogą ją zobaczyć, przy odpowiedniej stymulacji, wyłącznie osoby z pełnym zakresem widzen…

Naukowcy-twierdza-ze-odkryli-nowy-kolor-0df632c.jpg
width: 3300
height: 2200

Utrata wzroku nie odebrała mu marzeń. Jerzy Płonka zdobywa kolejne szczyty
type: item
date: 2024-08-09T12:24:20.000Z
subject: Traveler
subject: Traveler Site
subject: Lifestyle
subject: mont blanc
subject: niewidomi
subject: wzrok
description: Im bardziej tracił wzrok, tym mocniej udowadniał, że może więcej. Choć widzi tylko pięć procent tego co my, Jerzy Płonka zdobywa kolejne szczyty i kompletuje Koronę Europy.
encoded: W tym artykule: Przestałem widzieć, nie oddychać Być jak Chuck Norris W drodze po marzenia Człowiek pająk Życie przed sobą Przypominamy archiwalny wywiad z 2016 roku. Z Jerzym Płonką rozmawiała Katarzyna Kachel. Czasami można pomyśleć, że Jurek tylko udaje, że nie widzi. Wtedy na przykład, kiedy wspina się na Mont Blanc, prowadzi zajęcia na ściance wspinaczkowej, jedzie na rowerze do Sandomierza albo biegnie w nowojorskim maratonie. I jeszcze wtedy, kiedy nagle wsiada w pociąg do Sopotu, by wieczorem pomoczyć nogi w Bałtyku. Choć przecież jest luty i minus dwa na termometrze. Czasami pojawia się obawa, że zabraknie odpowiednich czasowników, które oddadzą intensywność i pasję tego wszystkiego, co na co dzień robi 26-letni facet z Krakowa. – Ten „krejzi men”? – Albin Marciniak z Krakowskiego Klubu Podróżników aż szerzej otwiera oczy na dźwięk nazwiska Jurka. – On nawet chodzi do kina, rozumiesz człowieka? Piotr Pogon, znany szeroko z ADHD i różnych ekstremalnych projektów, rozumie. – Nawet znam niewidomego, który tak sobie żonę znalazł – mówi. – Położył jej rękę na kolanie i poprosił: „Opowiedz mi, co widzisz”. Nie wiadomo dokładnie, czy po to Jurek chodzi do kina, ale pewne jest, że bardzo dużo widzi jak na człowieka, który widzieć w sumie nie powinien. Przestałem widzieć, nie oddychać Czy można napatrzeć się na zapas? Jakby wiedząc, że z czasem wszystko będzie tracić intensywność? Jurek urodził się i widział, jego wzrok słabł stopniowo. – Jeszcze w podstawówce czytałem książki, jeszcze grałem w nogę, w kosza, jeździłem na rolkach – opowiada. – Potem zacząłem używać lupy i coraz gorzej dostrzegałem kolegów, z którymi kopałem piłkę. W końcu przestałem rozróżniać cokolwiek. Diagnoza? Degeneracja siatkówki. Zostawił grę w piłkę, ale nie przestał przecież oddychać. – Z czasem zaczęło do mnie docierać, że wcale nie jest fajnie, a właściwie to jest nawet do dupy. I mogłem z tą świadomością zrobić to, co chciałem. Tyle że chciał żyć normalnie, po swojemu, intensywnie. A moż…

jerzy-plonka-niewidomy-alpinista-w-drodze-na-mont-blanc-0608fb3.png
width: 1200
height: 630

Eye-tracking w badaniach średniowiecznych malowideł w Sudanie. Unikatowe badania polskiego archeologa
type: item
date: 2024-04-12T11:41:56.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: National Geographic Site
subject: archeologia
subject: chrześcijaństwo
subject: dzieła sztuki
subject: kościoły
subject: sudan
subject: Wolny czas
subject: wzrok
subject: zabytki
description: Unikatową wśród polskich archeologów metodę eye-trackingu, czyli okulografię, wykorzystał polski naukowiec do badania postrzegania średniowiecznych religijnych malowideł w Sudanie.
encoded: W tym artykule: Eye-tracking w Sudanie Miejsce badań: Stara Dongola Wyniki badań: kto i gdzie patrzy? Eye-tracking (zwany inaczej okulografią), jest metodą badawczą umożliwiającą śledzenie ruchów oczu i wnioskowanie na tej podstawie o pracy uwagi wzrokowej. Taka metoda rzadko kojarzona jest z historią i archeologią. Tymczasem postanowił ją wykorzystać swoich badaniach dr Tomasz Michalik z Centrum Archeologii Śródziemnomorskiej (CAŚ) UW. Eye-tracking w Sudanie – Aby lepiej zrozumieć to, w jaki sposób kultura może wpływać na postrzeganie zabytków, przeprowadziliśmy badania eye-trackingowe w Starej Dongoli w Sudanie. Zaprosiliśmy do niego przedstawicieli kultur zachodnich – między innymi Niemców, Amerykanów, Hiszpanów – oraz lokalnych mieszkańców – opowiada National Geographic Polska dr Michalik. Według badacza było to pierwsze tego typu badanie w Sudanie przeprowadzone na stanowisku archeologicznym. Jego zdaniem eye-tracking jest cennym źródłem informacji o tym, jak wzrokowo poznajemy zabytki archeologiczne. Zadaniem ochotników było przyjrzenie się 17 malowidłom z XI–XIII wieku odkrytym na stanowisku. W ten sposób naukowiec chciał lepiej zrozumieć sposoby patrzenia na malowidła. Wyniki mają też posłużyć do zbudowania w przyszłości projektów edukacyjnych dotyczących malowideł, które byłyby dostosowane do potrzeb danej społeczności. – Pomimo tego, że wzrok jest jednym z głównych zmysłów dzięki, któremu poznajemy przeszłość, eye-tracking w archeologii jest wciąż rzadko stosowaną metodą. A w badaniach nad różnicami kulturowymi w postrzeganiu dziedzictwa archeologicznego Sudanu wręcz unikatową – zaznacza badacz. Dzięki okulografii możliwe było jest poznanie tego na co, w jakiej kolejności i jak długo patrzyła dana osoba na malowidle. Tym samym naukowiec dowiedział się, które obszary w szczególności wzbudziły zainteresowanie danej osoby, a które zostały pominięte. Miejsce badań: Stara Dongola Miejsce badań dr. Michalika nie było przypadkowe. Stara Dongola w przeszłości pełn…

eye-tracking-w-badaniach-sredniowiecznych-malowidel-w-sudanie-unikatowe-badania-polskiego-archeologa-ec7a1a9.jpg
width: 3646
height: 2048

Niektóre psy naprawdę lubią telewizję. Dlaczego tak się dzieje i co oglądają czworonogi?
type: item
date: 2024-01-24T08:09:53.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: National Geographic Site
subject: Przyroda
subject: Dom
subject: pies
subject: psy
subject: psychologia zwierząt
subject: telewizja
subject: wzrok
subject: zwierzęta
description: Czy twój pies naprawdę ogląda z tobą filmy? A może wydaje się zainteresowany tym, co właśnie robisz, bo po prostu jest blisko ciebie i tak okazuje swoje przywiązanie? Ostatnie wyniki badań pokazują, że psy chętnie spędzają czas, patrząc na ekran telewizora. Szczególnie lubią to psy ras sportowych i pasterskich.
encoded: W tym artykule: Co psy lubią oglądać w TV? Badania psiej widowni Rasy najbardziej zainteresowane telewizją Rozrywka dla psów Przez szereg lat uznawano, że psy nie widzą zbyt dobrze. A jeszcze słabiej reagują na to, co mogą dostrzec na ekranie. Jednak wraz z rozwojem technologii HD i unowocześnieniem przekazu wizualnego, przekonanie o braku zainteresowania ekranem stanęło w sprzeczności z tym, co dostrzegali sami badacze. A dostrzegali, że psy chętnie spędzają czas z opiekunami oddającymi się relaksowi przed telewizorem. To, rzecz jasna, nic nowego. Pies, jako zwierzę towarzyszące, zrobi wiele, by być blisko swojego człowieka. Potrafi nawet powstrzymać swoje naturalne odruchy, by nie zakłóciły chwili bliskości z opiekunem. Ale czy dostosowanie się psów do życia z ludźmi naprawdę mogło pójść tak daleko, że wykształciły umiejętność oglądania telewizji? Z własnego doświadczenia mogę powiedzieć, że moje psy pasterskie najchętniej oglądają kolejne odsłony „Jurassic Parku”. Za to kot jest absolutnym fanem „Transformersów”. Co psy lubią oglądać w TV? Temat psiej telewizji wzięli na warsztat naukowcy ze School of Veterinary Medicine na Uniwersytecie Wisconsin-Madison (USA). Dzięki specjalnym ankietom i zaangażowaniu 1246 właścicieli czworonogów, sprawdzili, jakie treści przyciągają psy przed ekrany. A także jak wiek i kondycja wzroku wpływają na zainteresowanie merdających telewidzów treściami wideo. Dlaczego większość psów ma ciemne oczy? Nowe badania wyjaśniają ten fenomen Naukowcy twierdzą, że to ludzie mogą być odpowiedzialni za kolor oczu udomowionych psów. Ciemne i brązowe ubarwienie ma wyglądać mniej groźnie, dlatego w przeszłości, ingerując w ewoluc... – Ankiety uwzględniały dane demograficzne, środowisko domowe, zachowania oceniane przez właścicieli, zainteresowanie treścią i zainteresowanie czterema wybranymi przez nas filmami, jakie właściciele mieli zaprezentować swoim czworonogom – wyjaśniają naukowcy w przedmowie do artykułu opublikowanego w czasopiśmie „Applie…

niektore-psy-naprawde-lubia-telewizje-dlaczego-tak-sie-dzieje-i-co-ogladaja-czworonogi-fot-fot-shutterstock-9c95875.jpg
width: 1000
height: 667

Jak widzą króliki? Jakie jest pole wiedzenia królika?
type: item
date: 2022-12-30T09:56:33.000Z
creator: Mateusz Łysiak
subject: National Geographic Site
subject: Przyroda
subject: króliki
subject: Travel
subject: Wolny czas
subject: wzrok
subject: zwierzęta
description: Czy wiesz, jak widzą króliki? Wzrok zwierząt różni się od ludzkiego. To dotyczy zarówno pola widzenia królika, jak i zdolności rozróżniania kolorów.
encoded: W tym artykule: Jakie jest pole widzenia królika? Jak króliki widzą kolory? Czy króliki widzą w ciemności? Króliki w domach i na wolności Króliki obok psów, kotów czy chomików to jedne z najpopularniejszych zwierząt domowych. W odróżnieniu od na przykład psów są łatwiejsze w utrzymaniu. Nie potrzebują tak dużo miejsca w mieszkaniu i nie muszą być codzienne wyprowadzane na spacery. Właściciel musi oczywiście zadbać o to, żeby zwierzak miał komfortową klatkę. Codzienność królikom mogą urozmaicać zabawki. I tu sprawdzą się zarówno specjalne gadżety ze sklepów zoologicznych, jak i pluszaki. Co prawda króliki nie mają tak zażyłych relacji z właścicielami jak psy, ale potrafią okazywać miłość. Jako wyraz sympatii zwierzę może na przykład polizać swojego opiekuna albo kręcić się wokół jego stóp lub podskakiwać z radości. Poza okazywaniem uczuć interesującą kwestią jest też to, jak widzą króliki. Jakie jest pole widzenia królika? Króliki widzą wszystko wokół siebie na raz. To możliwe dlatego, że mają oczy po bokach głowy. Nie dzieje się tak jednak od razu. Zwierzaki rodzą się z zamkniętymi oczami. Otwierają je po około 10 dniach od przyjścia na świat. Króliki nie są drapieżnikami – są ofiarami. Muszą więc widzieć napastnika nadchodzącego z każdej strony. Mają jednak tzw. martwy punkt, który znajduje się bezpośrednio przed nosem. Bardzo możliwe, że królik nie zauważy przekąski lub zabawki postawionej tuż przed nim. Są przede wszystkim dalekowzroczne. Króliki, w odróżnieniu od ludzi, nie rozwinęły widzenia obuocznego. Na czym to polega? Ludzki mózg łączy informacje z obu oczu, tworząc w ten sposób trójwymiarowy obraz otoczenia. Króliki polegają głównie na jednym oku. Jak widzi pies i co dostrzega? Nasze czworonogi oglądają świat z perspektywy zupełnie różnej od ludzkiej Psy wcale nie postrzegają świata wyłącznie w odcieniach szarości, jak do niedawna sądzono. Widzą również kolory, choć tylko dwa. Jak widzi pies? <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sit…

jak-widza-kroliki-jakie-jest-pole-wiedzenia-krolika-3b5a9d8.jpg
width: 960
height: 540

Jak widzą koty? Ich świat jest niebieski, żółty i szary. Za to o świcie i zmierzchu mają bardzo czuły wzrok
type: item
date: 2022-12-10T07:51:20.000Z
creator: Jan Stradowski
subject: National Geographic Site
subject: Przyroda
subject: biologia
subject: ciekawostki
subject: Dom
subject: koty
subject: oczy
subject: wzrok
subject: zwierzęta
description: Wielu miłośników zwierząt zastanawia się, jak widzą koty. Czy dostrzegają kolory i rozpoznają ludzkie twarze? Odpowiedź dają nam badania naukowe.
encoded: W tym artykule: W jakich kolorach widzą koty Czy koty są daltonistami? Jak widzi kot w nocy Co pomaga kotu widzieć przy słabym świetle Jak koty widzą ludzi Pole widzenia kota Można się zastanawiać, kto jest najlepszym przyjacielem człowieka – pies czy kot? Nie zmienia to faktu, że psy, koty i wiele innych dobrze znanych nam ssaków nie potrafi odróżnić czerwonego od zielonego. Dlatego np. byk nie reaguje na czerwony kolor płachty, lecz na jej ruch. A jak widzą koty? Na to pytanie odpowiadamy poniżej. W jakich kolorach widzą koty Koty nie widzą świata tak, jak my. Przede wszystkim patrzą z innego punktu widzenia. Ich głowy znajdują się z reguły dość blisko podłoża. To oznacza, że gorzej widzą obiekty znajdujące się wyżej. A więc np. nasze twarze. Koty nie dostrzegają koloru czerwonego. Kiepsko radzą sobie też z zielonym. Ich świat jest więc głównie niebieski, szary i żółty. Co ciekawe, badania sugerują, że koty – w odróżnieniu od ludzi – mogą dostrzegać część widma ultrafioletu. Wszystkie kręgowce – od ryby po człowieka – widzą dzięki czopkom i pręcikom wchodzącym w skład siatkówki oka. Te komórki zawierają różne białka zwane opsynami. Każdemu rodzajowi opsyny, czyli barwnika wzrokowego odpowiada inny zakres długości fali świetlnej, która go najmocniej pobudza. Największe koty domowe - TOP 7 wśród ras domowych Największe koty domowe bardziej niż potulnego mruczka przypominają dzikie zwierzęta, żyjące w egzotycznych zakątkach globu. Nie oznacza to jednak, że duże kociaki nie nadają się na towar... Czopki przydają się w ciągu dnia. Pręciki zaś w rozproszonym, słabym świetle, jakie panuje w nocy lub na granicy nocy i dnia. Na siatkówce większości ssaków dominują pręciki. Czopki u gatunków nocnych stanowią zaledwie do 3 proc. fotoreceptorów oka, u dziennych – od 5 do 30 proc. Ale np. gekon toke (Gekko gecko), typowy „nocny marek”, ma tylko pręciki. Natomiast dzienna jaszczurka anolis zielony (Anolis carolinensis) – tylko czopki. Czy koty są daltonistami? Tylko czopki dają…

jak-widza-koty-ich-swiat-jest-niebieski-zolty-i-szary-za-to-o-swicie-i-zmierzchu-maja-bardzo-czuly-wzrok-fot-getty-images-3eb28a8.jpg
width: 2112
height: 1420

Odkryto nową iluzję optyczną. Czy ty też widzisz powiększającą się czarną dziurę?
type: item
date: 2022-06-01T12:25:22.000Z
creator: Magdalena Salik
subject: Historia
subject: Ludzie
subject: National Geographic Site
subject: człowiek
subject: iluzja
subject: oczy
subject: wzrok
subject: Zdrowie
description: Tej iluzji optycznej ulega aż 86 proc. z nas. Smoliście czarna plama z rozmazanymi krawędziami – jeśli jest umieszczona na tle kropek – wydaje się powiększać i wciągać nas do środka. Odkrycie rzuca nowe światło na to, jak działają nasze źrenice.
encoded: W tym artykule: Iluzja czarnej dziury Jak działa zmysł wzroku Czego pozbawia nas plamka ślepa? Tajemniczy efekt iluzji: rozszerzanie źrenic Prosty obrazek jest dość przerażający. Jego tło tworzą rzędy spłaszczonych czarnych kropek. Jedna z nich, powiększona do dużych rozmiarów, znajduje się w centrum rysunku. Ma rozmyte krawędzie, jakby została narysowana za pomocą bardzo prostych programów graficznych. Samo w sobie nie brzmi to groźnie. Jednak odczucie zmienia się, jeśli skupimy wzrok na obrazku. Wystarczy moment, byśmy dostrzegli ruch. Środkowa plama zaczyna się powiększać, pochłaniając wszystko, co znajduje się dookoła. Mamy wrażenie, jakby czarna dziura wciągała nas do środka. Iluzja czarnej dziury – To bardzo dynamiczna iluzja – przyznaje Bruno Laeng, profesor Uniwersytetu w Oslo i główny autor pracy o nowym złudzeniu wzrokowym opublikowanej w czasopiśmie „Frontiers in Human Neuroscience”. – Gradient na krawędzi czarnej plamy wywołuje silne wrażenie ruchu. Tak jakby obserwator zbliżał się do tunelu albo do czarnego otworu – dodaje. Iluzja jest nie tylko silna, ale również powszechna. Badania zespołu Laenga wykazały, że nie ulegnie jej tylko 14 proc. z nas. Ten odsetek zwiększa się nieco, gdy zmieniają się kolory na obrazku. Jeśli kropki i centralna plama nie są czarne, tylko niebieskie, czerwone, zielone czy żółte, ruchu dostrzega czterech na pięciu obserwujących. Dlaczego psy i koty biegają jak szalone? Naukowcy znaleźli odpowiedź W jednej chwili pupil spokojnie zajada się karmą, by nagle wyrwać się do biegu po domu, jakby palił mu się ogon? Takie wybuchy aktywności leżą w naturze wielu zwierząt. Jak działa zmysł wzroku Odkrycie nowej iluzji nie jest tylko wynalezieniem kolejnej sztuczki, która ma nas zabawić w internecie. Pozwala zbadać, w jaki sposób mózg reaguje na bodźce, które docierają do niego za pomocą zmysłu wzroku. Wbrew pozorom, nasze oczy nie działają jak elektroniczne urządzenia rejestrujące obrazy typu aparaty czy kamery. Aparat zbiera całe świat…

zrenica-9f5884b.jpeg
width: 2121
height: 1414

Jakiego koloru jest piłka tenisowa? Odpowiedź jest skomplikowana, i zależy od tego, kogo spytać!
type: item
date: 2021-08-27T00:17:01.000Z
creator: Rafał Dadura
subject: Ludzie
subject: National Geographic Site
subject: Nauka
subject: Edukacja
subject: kolory
subject: tenis
subject: wzrok
description: Jak sądzicie? Piłka do tenisa jest zielona czy żółta? Opinie są podzielone, więc jak ustalić jedną wersję?
encoded: W tym artykule: Kiedyś białe lub czarne. A dziś? Nazywanie kolorów nie jest naszą najmocniejszą stroną Ranne ptaszki i nocne sowy widzą inaczej? Kiedyś białe lub czarne. A dziś? Według Wikipedii „Piłki tenisowe są fluorescencyjnie żółte na dużych imprezach sportowych, ale w grze rekreacyjnej mogą być praktycznie dowolnego koloru" - tak mówi definicja na stronie poświęcona piłkom tenisowym. Popularny producent piłek tenisowych Gamma Sports nazywa kolor swoich piłek „wzrokowo żółtym” (ang. optical yellow). Oficjalny organ zarządzający tenisa na całym świecie, Międzynarodowa Federacja Tenisowa (ITF) informuje, że piłki tenisowe były kiedyś białe lub czarne. Pojawienie się telewizji zmieniło ten stan rzeczy. Widzowie mieli problem z dostrzeżeniem piłek tenisowych, które bardzo szybko przemieszczały się po kortach w telewizyjnych transmisjach, więc ITF nakazała turniejom rozpoczęcie używania żółtych w 1972 roku (choć trzeba zaznaczyć - białe nadal były dozwolone). Nowa zasada mówiła, że „piłka powinna mieć jednolitą powierzchnię zewnętrzną składającą się z pokrycia z tkaniny i powinna być w kolorze białym lub żółtym". Skąd w takim razie, tak wielu ludzi twierdzi, że piłki tenisowe są jasno-zielone? I co sądzi na ten temat Bevil Conway, naukowiec z katedry badań nad wzrokiem w amerykańskim Narodowym Instytucie Zdrowia, który zajmuje się zawodowo badaniem percepcji kolorów? „Wydaje mi się, że są żółte" - mówi. „Muszę jednak zaznaczyć, że decyzję na ten temat podejmuję w równym stopniu na podstawie tego, co myślę, że wiem o piłkach tenisowych - że są żółte, jak i tego, jaki kolor zapamiętałem, kiedy ostatnio jakąś widziałem", powiedział. Conway wskazał na banany jako ciekawy przykład tego zjawiska. „Banany mogą mieć różne kolory - zielone, gdy nie są jeszcze dojrzałe, brązowe, gdy zbyt długo leżakują. Ale banany określamy jako żółte. Robimy tak, ponieważ to jest ich stan, kiedy się nimi interesujemy" - powiedział. Nazywanie kolorów nie jest naszą najmocniejszą stroną Czerwo…

tenis4-593b355.jpeg
width: 1024
height: 683

Co widzą zwierzęta? Wyjaśniamy ewolucję oka oraz to dlaczego ma tak wiele funkcji
type: item
date: 2021-04-19T03:58:53.000Z
subject: National Geographic Site
subject: Przyroda
subject: Edukacja
subject: ewolucja
subject: Kultura
subject: oczy
subject: wzrok
subject: Zdrowie
description: "Gdy spytasz ludzi, po co zwierzętom oczy, odpowiedzą: po to, po co i nam. Nic bardziej mylnego”. Zdziwisz się dlaczego oczy zwierząt i ludzi tak różnią się od siebie.
encoded: W swoim laboratorium na Szwedzkim Uniwersytecie Lund Dan-Eric Nilsson dwojgiem swoich stalowobłękitnych, skierowanych ku przodowi oczu uważnie przygląda się oczom kostkomeduzy. W przeciwieństwie do niego meduza dysponuje 24 ciemnobrązowymi oczkami zgrupowanymi w czterech ropaliach, czyli ciałkach brzeżnych. W swoim gabinecie Nilsson pokazuje mi model jednego z nich: wygląda jak piłka golfowa, która zaczęła pączkować. Z ciałem meduzy łączy ją giętka szypuła. –Gdy pierwszy raz to zobaczyłem, nie mogłem uwierzyć własnym oczom – mówi Nilsson. – Wyglądały dziwacznie. Cztery z sześciu przynależnych do każdego ropalium oczek to proste detektory światła: szczeliny i dołki, ale ostatnie dwa są zaskakująco wysublimowane; mają skupiające światło soczewki (jak oczy Nilssona) i potrafią odbierać obrazy, choć w gorszej rozdzielczości niż naukowiec. Nilsson używa swoich m.in. do zbierania informacji o różnorodności widzenia w świecie zwierząt. Zobacz galerię zdjęć oczu zwierząt. Rozpoznasz te gatunki? Ale co z kostkomeduzą? Należy do najprostszych organizmów. Jest tylko pulsującą, galaretowatą czaszą z czterema ciągnącymi się za nią pęczkami parzących macek. Nie ma nawet konkretnego mózgu – tylko pierścień neuronów wokół dzwonu. Jakich informacji mogłaby potrzebować? W 2007 r. zespół Nilssona wykazał, że kostkomeduza Tripedalia cystophora wykorzystuje swoje dolne soczewki do wykrywania zbliżających się przeszkód, takich jak korzenie mangrowca, wśród których pływa. Kolejne cztery lata zajęło badaczom odkrycie, do czego służą górne soczewki. Pierwszą ważną wskazówką była obecność w ropalium swobodnego „obciążnika”, który sprawia, że górna soczewka jest zawsze skierowana ku górze; nawet, gdy meduza pływa „do góry nogami”. Jeśli to oko dostrzeże ciemne plamy, jego właścicielka wie, że pływa pod mangrowym listowiem, gdzie może znaleźć drobne skorupiaki, którymi się żywi. Jeśli soczewka widzi tylko jasne światło, to znaczy, że zwierzę zbłądziło na otwarte wody i ryzykuje głodową śmierci…

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/a78329c33b9a39c0c814ece88c081e0de4f6cb83-764d8e8.jpeg
width: 1231
height: 814

Po raz pierwszy wyhodowano działające ludzkie gruczoły łzowe. I naprawdę „zapłakały”
type: item
date: 2021-03-17T13:26:47.000Z
creator: Katarzyna Grzelak
subject: National Geographic Site
subject: Nauka
subject: biologia
subject: Edukacja
subject: genetyka
subject: myszy
subject: oczy
subject: przeszczep
subject: transplantacja
subject: wzrok
subject: Zdrowie
description: To bardzo istotne osiągnięcie, które może okazać się zbawienne w leczeniu chorób gruczołu łzowego, w skrajnych przypadkach prowadzących nawet do utraty wzroku.
encoded: Zespół z Instytutu Hubrechta w Niderlandach jako pierwszy na świecie wyhodował w laboratoryjnym naczyniu gruczoły łzowe z ludzkich komórek macierzystych. Co więcej – naukowcom udało się sprawić, aby gruczoły zaczęły wytwarzać łzy. To bardzo istotne osiągnięcie, które może okazać się zbawienne w leczeniu chorób gruczołu łzowego i terapii regeneracyjnych oczu. Zaburzenia w pracy gruczołów łzowych na skutek schorzeń, obrażeń lub wypadków mogą powodować bolesną suchość oka. W skrajnych i rzadkich przypadkach, jak zespół Sjogrena (choroba autoimmunologiczna powodująca suchość oczu i jamy ustnej) prowadzącą nawet do utraty wzroku. – Mamy nadzieję, że naukowcy wykorzystają nasz model do zidentyfikowania nowych opcji leczenia pacjentów z zaburzeniami gruczołu łzowego, testując nowe leki na organoidach pacjenta lub ekspandując zdrowe komórki i pewnego dnia wykorzystując je do przeszczepów – mówi genetyk molekularny Hans Clevers, główny autor badania. Gruczoły łzowe umiejscowione są w oczodole tuż nad gałką oczną. Są narządami odpowiedzialnymi za nawilżanie oczu, a zaburzenia ich pracy prowadzą do problemów takich jak nadmierne łzawienie lub bolesna suchość oczu. Obecne metody leczenia tzw. zespołu suchego oka obejmują głównie stosowanie kropli do oczu, ale też zabiegi chirurgiczne. Jedną z najbardziej fascynujących terapii jest stosowanie kropli wykonanych na bazie krwi pacjenta. Jednak nawet tak ekscytujące terapie są zwykle ograniczone. Dlatego też naukowcy postanowili znaleźć skuteczny i długotrwały środek zaradczy. W swoich badaniach postanowili połączyć ze sobą ludzkie gruczoły łzowego z gruczołami myszy. Z pluripotencjalnych komórek macierzystych (takich, które mogą różnicować się w każdy typ komórek dorosłego organizmu) najpierw wyhodowano organoidy łzowe. To małe, trójwymiarowe struktury, które naśladują funkcję całego narządu. W laboratoryjnym naczyniu organoidy rozwinęły się i ukazały strukturę i funkcję całego organu. Co widzą zwierzęta? Wyjaśniamy ewolucję oka or…

gruczoly-lzowe-nie-tylko-pozwalaja-nam-plakac-ale-przede-wszystkim-odpowiadaja-za-nawilzenie-oczu-fot-getty-images-520ed26.jpeg
width: 2000
height: 1125

Zmysły zwierząt są niesamowite. Jak postrzegają świat?
type: item
date: 2020-05-20T08:00:00.000Z
creator: Marta Koton-Czarnecka
subject: National Geographic Site
subject: Przyroda
subject: adaptacja
subject: biologia
subject: natura
subject: owady
subject: pasożyty
subject: ptaki
subject: rekordy
subject: ryby
subject: wzrok
subject: zwierzęta
description: Ostrość zmysłów oznacza szybkość informacji.
encoded: W zależności od tego, w jakim środowisku żyje zwierzę i jaki tryb życia prowadzi, rozwija najbardziej przydatne mu zmysły. Drapieżnik nie obędzie się bez sokolego wzroku, a zwierzę aktywne nocą potrzebuje czułego słuchu. Niektóre zwierzęta dysponują zmysłami kompletnie niewykształconymi u człowieka – ryby, a także dziobaki mają zmysł elektryczny (wyczuwają pole elektryczne generowane przez inne zwierzęta), ptaki, pszczoły i termity posiadają zmysł magnetyczny (wykrywają kierunki pola magnetycznego, co ułatwia im orientację w przestrzeni), a grzechotniki posługują się zmysłem termicznym (potrafią zlokalizować ofiarę na podstawie ciepła emitowanego przez jej ciało). Nieomylny węch mają... ryby – łososie i węgorze, które zapamiętują zapach miejsca swego urodzenia, dzięki czemu bezbłędnie wracają do niego po latach. Trudno rozstrzygnąć, czy mistrzostwo świata zwierząt w tej kategorii arbitralnie przyznać właśnie im, czy może samcowi pawicy grabówki (Eudia pavonia). Ten nocny motyl potrafi wyczuć wabik samicy z odległości 11 km. Wynik zadziwiający tym bardziej, że samiczka produkuje ledwie 0,0001 mg substancji zapachowej. Ponieważ motyle nie mają nosa, komórki węchowe znajdują się u nich, tak jak u większości owadów, w rozgałęzieniach czułków. Rekordzista w kategorii „najlepszy słuch” także należy do rzędu motyli. To barciak większy (Galleria mellonella) wyczuwający ultradźwięki o częstotliwości 300 kHz. Dla porównania – człowiek słyszy dźwięki o maksymalnej częstotliwości 20 kHz, natomiast delfiny i nietoperze, powszechnie uważane za ekspertów od ultradźwięków, rozpoznają dźwięki maksymalnie do 160 kHz. Tę niezwykłą zdolność barciaka większego zidentyfikowali całkiem niedawno szkoccy naukowcy z University of Strathclyde w Glasgow, którzy swoje odkrycie opisali na łamach majowego wydania Biology. Zdaniem szefa zespołu badaczy dr Jamesa Windmilla tak wysoce rozwinięta zdolność odbierania ultradźwięków u barciaków jest zapewne wynikiem ewolucyjnego wyścigu zbrojeń między m…

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/8b35ee7f2840e72d299dec57a4b57330a24ff480-90aaa86.jpeg
width: 918
height: 602

100 mln bitów informacji w ułamkach sekundy! Od oka do mózgu, czyli jak działa nasz zmysł wzroku
type: item
date: 2019-03-21T06:54:00.000Z
creator: redakcja
subject: Ludzie
subject: National Geographic Site
subject: Edukacja
subject: Kultura
subject: mózg
subject: Parenting
subject: wzrok
subject: Zdrowie
description: Nasz zmysł widzenia to absolutny majstersztyk technologiczny stworzony przez naturę. Wrażliwe receptory połączone z superkomupterem, jakim jest nasz mózg. Poznajcie mechanizmy działania wzroku.
encoded: Gdy czytasz to zdanie, obwody wzrokowe w twoim mózgu przyswajają ponad 100 mln bitów informacji. Twój wzrok przeskakuje z miejsca na miejsce, zazwyczaj nie zatrzymując się na żadnym słowie dłużej niż na ułamek sekundy. Może ci się wydawać, że widzisz świat jako spójną całość, ale twoje siatkówki dzielą informacje na kategorie w procesie, który chroni mózg przed przeciążeniem nadmiarem wzrokowej stymulacji. Widzenie a mózg Widzenie zaczyna się od światła o długości fali od 400 do 700 nanometrów, padającego na leżącą na tylnej ścianie oka siatkówkę. Tworzące ją cztery rodzaje fotoreceptorów reagują na różne długości fal i różną intensywność oświetlenia. Inne neurony mierzą jasność względną, odległość czy ruch. Neurony wzrokowe wysyłają elektrochemiczne sygnały nerwem wzrokowym do kory wzrokowej zlokalizowanej w płatach potylicznych, w tylnej części mózgu. Gdy sygnały tam dotrą, są ponownie rozdzielane, biegnąc do ponad 30 sieci neuronalnych przetwarzających takie cechy jak barwa, kształt i faktura powierzchni. Każdy płat, tak w lewej, jak w prawej półkuli, otrzymuje tylko połowę informacji. Razem łączą je w jeden obraz i przesyłają do kory czołowej, gdzie zachodzi jego analiza. Dopiero wtedy mózg „zdaje sobie sprawę”, na co patrzy. Postrzeganie kolorów Nasze odbieranie barw – jeden z najbardziej tajemniczych zmysłów – zależy od trzech rodzajów czopków siatkówki. Czopki reagują na jasne światło o długościach fal widzianych jako zieleń, czerwień i błękit. W miarę jak intensywność barwy rośnie, rośnie też intensywność elektrochemicznych sygnałów przesyłanych do ośrodków wzrokowych w mózgu. Inne barwy są tworzone w obwodach neuronalnych poprzez łączenie wrażeń trzech barw podstawowych (czerwonej, żółtej i niebieskiej) o różnej intensywności. To mieszanie nie zachodzi jednak na takiej zasadzie jak mieszanie farb na palecie. Po zmieszaniu farby zielonej i czerwonej uzyskamy brąz. Tymczasem zmieszanie fal świetlnych o długościach odpowiadających czerwieni i zieleni daje w mó…

oczy-e6c19b3.jpeg
width: 6016
height: 3384

Tylko dla orłów? Raczej dla sokołów - 7 przygód, które są wyzwaniem dla wzroku
type: item
date: 2018-02-01T07:37:28.000Z
creator: redakcja
subject: National Geographic Site
subject: Przyroda
subject: oczy
subject: przygoda
subject: wzrok
description: Wiele miejsc wymaga kondycji i siły by do nich dotrzeć i je podziwiać. Tu natomiast najważniejszym zmysłem jest wzrok - by uchwycić niepowtarzalne piękno.
encoded: Kochamy przygody, wyzwania, kiedy nasze umiejętności i cechy poddawane są próbom. Kolejne podróże i wyprawy to za każdym razem test naszych zmysłów. Nowe smaki są wyzwaniem dla podniebienia, egzotyczne warunki sprawdzają naszą wytrzymałość, a górskie zbocza testują naszą wytrzymałość i hart ducha. Są także wyzwania, do których po prostu potrzebny jest dobry wzrok – to najpiękniejsze panoramy i widoki świata. Uwaga! Dla tych którzy dobrym wzrokiem pochwalić się jednak nie mogą – mamy niespodziankę (czytajcie uważnie!). Poznaj nasze siedem przygód!

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/b68d7127ee07cc47aaf079a0f788f1615d37a72c-2383b1a.jpeg
width: 1000
height: 667

18 tys. soczewek w każdym oku! Wiemy jak patrzył na świat stwór sprzed 160 mln lat
type: item
date: 2016-02-01T18:36:33.000Z
creator: redakcja
subject: National Geographic Site
subject: Nauka
subject: archeologia
subject: ewolucja
subject: wzrok
description: Oczy stawonoga, żyjącego w środkowym okresie jurajskim 160 mln lat temu, udało się zbadać z dużą dokładnością, odtwarzając ich wewnętrzną strukturę – informują naukowcy w „Nature Communications”.
encoded: Pojawienie się wzroku zrewolucjonizowało sposób życia zwierząt i korzystania przez nie ze środowiska. Niezwykle trudno jest jednak odtworzyć ewolucję oczu, ponieważ ich miękkie tkanki niemal nigdy nie zachowują się w materiale kopalnym. Naukowcom z uniwersytetów w Kolonii (Niemcy) i Lyonie (Francja) udało się wirtualnie zrekonstruować oczy stawonoga sprzed 160 mln lat o łacińskiej nazwie Dollocaris ingens. Jego skamieniałość znaleziono w La Voulte w południowo-wschodniej Francji. Badacze odkryli we wnętrzu skamieniałe miękkie tkanki, tworzące struktury, które były częścią oczu. Okazuje się, że stawonóg miał w każdym oku 18 tys. soczewek, co stanowi rekord wśród poznanych wymarłych i żyjących stawonogów. Więcej soczewek w oczach mają tylko ważki. Każda z soczewek działała jak pojedynczy piksel na ekranie komputerowym. Ponadto naukowcy zestawili te informacje z danymi pochodzącymi z analizy wnętrzności stawonoga. Ich zdaniem, zwierzę było drapieżnikiem, korzystającym podczas polowania przede wszystkim ze wzroku, zamieszkiwało zaś wodne, nasycone światłem środowisko. Źródło: PAP

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/32b4eea91e2e9cb0ab6d8813475afd9ec4d33987-b6ee421.png
width: 320
height: 189

Leczą wzrok Kameruńczyków przez telefon
type: item
date: 2013-10-30T22:00:00.000Z
creator: Materiały prasowe
subject: National Geographic Site
subject: Nauka
subject: wzrok
description: Polscy „Okuliści dla Afryki” już wrócili, ale dalej pomagają
encoded: Najpierw uruchomili pierwszy polski gabinet w Abong Mbang i przeszkolili siostrę zakonną z podstaw okulistyki. Teraz leczą wzrok przez telefon. Co jeszcze planują? Po raz drugi akcja „Okuliści dla Afryki" dotarła do Kamerunu. W ubiegłym roku polscy lekarze zbadali ponad 1700 dzieci w szkołach w odległych wioskach afrykańskiego buszu. Tym razem otwarto gabinet okulistyczny w przychodni w Abong Mbang, mieście liczącym ok. 14 tys. ludności. Okulistce pomagali stomatolodzy akcji „Dentysta dla Afryki”, siostry zakonne oraz miejscowa ludność. - Byliśmy dobrze przygotowani do tej kolejnej wyprawy. – mówi dr Iwona Filipecka, pomysłodawczyni akcji „Okuliści dla Afryki” - Część sprzętu została wysłana wcześniej z Polski. Większość jednak przyjechała z nami. Na szczęście 116 kg bagażu, jaki mogliśmy zabrać ze sobą wystarczyło, żeby spakować sprzęt medyczny, leki i okulary, które dla biednych mieszkańców Kamerunu podarowali nam ludzie z całej Polski - opowiada okulistka, której do pomocy udało się zaangażować setki Polaków. 200 pacjentów w tydzień Ulokowanie gabinetu w pokoju konsultacyjnym w przychodni w Abong Mbangu zaproponowała wolontariuszom Siostra Nazariusza ze Zgromadzenie Sióstr Najświętszej Duszy Chrystusa Pana. Choć placówka istnieje już od 12 lat, nie dysponowała dotychczas żadnym, nawet najprosztrszym sprzętem do badania wzroku. - Wybór był trafiony, gdyż gabinet można zamieniać w ciemnię, co przy niektórych badaniach okulistycznych jest niezbędne. – tłumaczy okulistka. W gabinecie jest autorefraktometr, popularnie nazywany aparatem do komputerowego badania widzenia. Lampa szczelinowa, dzięki której w powiększeniu oglądać można przednią część oka. Kaseta ze szkłami i oprawy do doboru okularów, tonometr do mierzenia ciśnienia w oku i oftalmoskop służący do badania dna oka. Jak zapewnia lekarka, to wszystko wystarczy do wykonania podstawowych badań okulistycznych. - Tym razem nie nastawialiśmy się na wykonanie dużej ilości badań, ale i tak przyjętych zostało ponad 20…

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/2e528771cb81dc3b5780034df552f2f740740efd-7a133ac.jpeg
width: 2592
height: 1728