Średniowieczna Atlantyda w Gnieźnie. Odkryj zaginiony ląd naszych wyobrażeń
Epoka średniowiecza nie jest zamkniętym rozdziałem historii, lecz zjawiskiem nieustannie reinterpretowanym – zarówno kilkaset lat temu, jak i współcześnie. Obrosła mitami i wyobrażeniami tak, jak mityczna Atlantyda. Co wiemy na jej temat na pewno? Dowiecie się w Gnieźnie.
W powszechnej świadomości średniowiecze to czasy mężnych rycerzy, wielkich bitew, zamków i potężnych plag. Ile jest prawdy w tych wyobrażeniach? Z mitami dotyczącymi średniowiecza postanowiło się zmierzyć Muzeum Początków Państwa Polskiego w Gnieźnie. Niedawno otwarło wystawę „Re: Średniowiecze. 1000 lat 1000 wersji”, którą można zwiedzać do 4 października 2026 r. Atlantyda w Gnieźnie Jedna z części wystawy nosi dość zaskakujący tytuł: „Średniowieczna Atlantyda”. Skąd się wziął? W XX wieku szukano dla tej epoki „nowego życia” w sferze publicznej. Termin ten służy jako metafora zaginionego, mitycznego świata, który próbowano zrozumieć na potrzeby współczesnej polityki i społeczeństwa. Porównanie wynika z faktu, że nasza wizja tamtych czasów często opiera się na mitach narastających wokół nich już od XVI wieku. Średniowiecze traktowano niczym legendarną krainę – mityczny „świt narodów”, w którym ukryte były korzenie dzisiejszych państw. Podobnie jak w przypadku Atlantydy, badacze i politycy starali się wydobyć tę przeszłość na powierzchnię, by uzasadnić prawa do spornych terytoriów. Przykładem takich działań były wykopaliska osady w Biskupinie, której badacza, prof. Józefa Kostrzewskiego, okrzyknięto nawet „nowym Schliemannem”. Heinrich Schliemann odkrył przecież mityczną Troję, a Biskupin był uważany niemal za kolebkę polskości. Choć z punktu widzenia archeologii był to gród kultury łużyckiej, w ówczesnej narracji nadano mu ogromne znaczenie symboliczne i polityczne oraz dowód na odwieczny autochtonizm Słowian. Oczywiście słynna osada w Biskupinie, badana w okresie międzywojennym, nie była średniowieczna, to wpleciono opowieść o niej ze względu na teorię ciągłości kulturowej, która miała dowodzić, że Słowianie mieszkali na tych ziemiach od zawsze. W tej interpretacji kultura materialna Biskupina została na wystawie celowo połączona z okresem wczesnopiastowskim. Polska tożsamość zaklęta w średniowieczu Wystawa pokazuje, że średniowiecze było źródłem potężnych mitów tożsamościowych. Były to między innymi: Mit bitwy pod Grunwaldem. Uznawany za największy symbol średniowiecznej siły i triumfu nad „odwiecznym wrogiem” (Zakonem Krzyżackim), służący budowaniu jedności narodowej przez dekady. Mit Bolesława Chrobrego jako „pierwszego narodowca”. Postać króla stała się ikoną silnej władzy i twórcy historycznych granic opartych na Odrze i Bugu, co miało legitymizować nowoczesne granice państwa. Legenda o Wandzie i Śpiących Rycerzach. Opowieści te funkcjonowały jako alegorie narodowej ofiarności (Wanda, która „nie chciała Niemca”) oraz nadziei na przebudzenie i odzyskanie niepodległości. Od obrazu po winyle – co zobaczycie na wystawie? Ekspozycja wykracza daleko poza prezentowanie malarstwa czy medali. Prezentuje szeroki wachlarz obiektów, które pokazują, jak średniowiecze przenikało do życia codziennego, nauki i polityki XX wieku. Nie zabraknie też… memów. Pamiątkowy medal Jana Reszki (1918): Medal wybity dla upamiętnienia 900. rocznicy zajęcia Przemyśla przez Bolesława Chrobrego. Przedstawia on symbolikę nawiązującą do wyprawy kijowskiej z 1018 roku. Obiekt ten służył jako narzędzie kampanii propagandowej podczas wojny polsko-ukraińskiej w 1918 roku. Miał udowadniać „odwieczną polskość” spornych terytoriów (Grodów Czerwieńskich) poprzez odwołanie się do sukcesów militarnych pierwszego króla Polski. Drzeworyt Władysława Skoczylasa przedstawiający legendę o Śpiących Rycerzach w Tatrach, cieszącą się w okresie młodopolskim szaloną popularnością. Pod piórami popularnych poetów (np. Jana Kasprowicza), ludowa opowieść stała się alegorią kondycji narodu po powstaniu styczniowym. Nie bez przyczyny drzeworyt powstał w 1914 r. – wybuch „wojny powszechnej ludów”, jak pisał Mickiewicz, dawał nadzieję na przebudzenie Polaków i niepodległość. Anioł już czeka by wręczyć miecz nowemu Chrobremu. Rzeźba „Bitwa pod Grunwaldem” dłuta Wincentego Krajewskiego (1896-1978), rzeźbiarza ludowego spod Sierpca. Już 15 lipca 1945 r. władze komunistyczne zorganizowały na polach grunwaldzkich wielką manifestacje, podkreślającą paralelność chwili bieżącej do tryumfu nad Zakonem w 1410 r. Wielkie obchody zorganizowana w 1960 r., z okazji 550. rocznicy bitwy. To wówczas też, do upamiętnienia wydarzenia ważnego dla antyniemieckiej propagandy Gomułki rzucono wszystkie siły – także twórców ludowych, którzy najlepiej mieli oddawać „narodowego ducha”. Obiekty popkultury: wśród nich jest tarcza używana podczas tras koncertowych zespołu Manowar z autografami muzyków, sceniczne stroje Tomasza Budzyńskiego (Armia) i Anji Orthodox, winylowe okładki płyt inspirowane średniowieczem – w tym „Ostatni Wojownik” zespołu Turbo – oraz kostium Utopca z teledysku „Topielica” Heli Korczyckiej. Pamiętajmy, że wystawa jest eksponowana w muzeum poświęcony początkom Polski, więc nie zabraknie na niej też obiektów z czasów formowania się królestwa Piastów. Wśród nich są oczywiście naczynia ceramiczne i kabłączki skroniowe (a zatem biżuteria) sprzed ponad tysiąca lat. Źródło: Muzeum Początków Państwa Polskiego w Gnieźnie Nasz autor Szymon Zdziebłowski Dziennikarz naukowy i podróżniczy, z wykształcenia archeolog śródziemnomorski. Przez wiele lat był związany z Serwisem Nauka w Polsce PAP. Opublikował m.in. dwa przewodniki turystyczne po Egipcie, a ostatnio – popularnonaukową książkę „Wielka Piramida. Tajemnice cudu starożytności” o największej egipskiej piramidzie. Miłośnik niewielkich, lokalnych muzeów. Uwielbia długie trasy rowerowe, szczególnie te prowadzące wzdłuż rzek. Lubi poznawać nieznane zakamarki Niemiec, zarówno na dwóch kółkach, jak i w czasie górskiego trekkingu.
Ten zamek był zamknięty przez 5 lat. Teraz zachwyca każdego, kto przekroczy jego próg
Powstał na zlecenie Wilhelma Zdobywcy ponad 900 lat temu. Po pięcioletnim remoncie na zamek w Norwich w Anglii powrócili turyści. Zamek ożył – mówią pierwsi zwiedzający, którzy czują jakby przenieśli sie do czasów średniowiecza.
To była jedna z największych inwestycji związanych z dziedzictwem historycznym w Wielkiej Brytanii w ostatnich latach. Na renowację zamku w Norwich wydano w przeliczeniu na złotówki ponad 130 mln złotych. Najbardziej dostępny zamek Wielkiej Brytanii Zamek w Norwich to imponująca budowla o bogatej i złożonej historii. Na przestrzeni wieków pełniła wiele różnych funkcji. Jest to jeden z największych i najlepiej zachowanych normandzkich zamków w Anglii. Teraz zamek ten stał się najbardziej dostępnym w Wielkiej Brytanii. Po remoncie turyści mogą wejść na wszystkie jego poziomy – od piwnic po dach, z którego można podziwiać spektakularne widoki. Jest to zasługą położenia twierdzy na największym w Anglii wzgórzu usypanym ręką człowieka. Muzealnicy starannie zaaranżowali wnętrza. Są odtworzone i umeblowane tak, aby oddać autentyczny klimat klimat życia w normańskim zamku królewskim. Oprócz tego, dzięki interaktywnym i immersyjnym instalacjom, zwiedzający mogą podziwiać spektakularne widoki na miasto. Spektakularna wystawa Gwoździem programu w czasie zwiedzania zamku jest nowa stała wystawa przygotowana przez współpracy z Muzeum Brytyjskim w Londynie. Znajduje się na niej ponad 900 średniowiecznych artefaktów – od podboju Normanów po panowanie Henryka VIII. Ekspozycję podzielono na trzy części poświęcone trzem kluczowym aspektom średniowiecznego społeczeństwa – chłopom, szlachcie i Kościołowi. Wśród najciekawszych zabytków są kunsztownie wykonane astrolabium, skarb odkryty niedawno przez detektorystów, ale też przedmioty znalezione w kanałach zamkowych. Zamek w Norwich i jego historia Zamek w Norwich początkowo pełnił funkcję rezydencji. Powstał na zlecenie Wilhelma Zdobywcy (1066–1087) po podboju Anglii przez Normanów. Ze względu na dużą skalę projektu budowlę ukończył jego syn, króla Henryk I w 1121 roku. Wapień do jego budowy pozyskano z Normandii. Zamek pełnił funkcję więzienia od początku XIII do końca XIX wieku. Jego bryła jest bardzo charakterystyczna. Zamek ma kształt dużego, prostokątnego, kamiennego obwarowania zwanego donżonem lub wieżą obronną. Zbudowany jest z jasnego wapienia, co nadaje mu solidny i ponadczasowy wygląd. Narożniki są wzmocnione przyporami. Średniowieczne miasto Norwich było drugim co do wielkości miastem miastem w Wielkiej Brytanii po Londynie. Stąd powstanie imponującego zamku nie powinno nikogo dziwić. Źródło: Norfolk Museums Service Nasz autor Szymon Zdziebłowski Dziennikarz naukowy i podróżniczy, z wykształcenia archeolog śródziemnomorski. Przez wiele lat był związany z Serwisem Nauka w Polsce PAP. Opublikował m.in. dwa przewodniki turystyczne po Egipcie, a ostatnio – popularnonaukową książkę „Wielka Piramida. Tajemnice cudu starożytności” o największej egipskiej piramidzie. Miłośnik niewielkich, lokalnych muzeów. Uwielbia długie trasy rowerowe, szczególnie te prowadzące wzdłuż rzek. Lubi poznawać nieznane zakamarki Niemiec, zarówno na dwóch kółkach, jak i w czasie górskiego trekkingu.
Trujące piękno. Na tej wystawie z bliska zobaczymy to, czego lepiej nie dotykać
Jadowite zwierzęta fascynują i przerażają jednocześnie. Wystawa „Trucizny. Supermoce natury” w Centrum Nauki Kopernik pokazuje ich niezwykłe zdolności, mechanizmy działania toksyn oraz ich wpływ na medycynę. To wyjątkowa okazja, by zrozumieć siłę przyrody i zobaczyć ją w nowym świetle.
W świecie przyrody trucizna bywa zarówno groźną bronią, jak i cennym narzędziem obrony. Można się o tym przekonać podczas wizyty na wystawie „Trucizny. Supermoce natury” w warszawskim Centrum Nauki Kopernik. Głównymi bohaterami ekspozycji są jadowite węże, pająki, jaszczurki i płazy, pochodzące z odległych zakątków świata. Każdy z tych gatunków żyje tu w warunkach zbliżonych do naturalnych, w specjalnie przygotowanych terrariach, dzięki którym można bezpiecznie przyjrzeć się im z bliska. Trochę wbrew zasadom panującym w Koperniku, niczego nie można tu jednak dotykać. Niewidzialna broń Jad pozostaje niewidoczny dla oka – jest ukryty w specjalnych gruczołach. Zwierzęta wykorzystują go, by odstraszyć drapieżnika, upolować ofiarę, a czasem również w obronie przed człowiekiem. Choć może być śmiertelnie niebezpieczny, większość gatunków wykazuje dużą powściągliwość w jego stosowaniu. Zużycie toksyny oznacza bowiem konieczność długotrwałej regeneracji, a to sprawia, że zwierzę staje się bezbronne. Z ponad trzech tysięcy znanych gatunków węży jedynie ok. 450 jest jadowitych (w Polsce tylko żmija zygzakowata). Podobnie w przypadku pająków – tylko 12 z ponad 40 tys. gatunków może stanowić zagrożenie dla człowieka. Wystawa przedstawia wiele strategii obronnych tych stworzeń - od syczenia i grzechotania, przez szybkie ruchy, po jaskrawe, ostrzegawcze ubarwienie. Dobrym przykładem jest grzechotnik skalny (Crotalus lepidus), który wita odwiedzających wystawę charakterystycznym dźwiękiem przypominającym cykanie cykad. Informuje w ten sposób o swojej obecności i odstrasza potencjalnych napastników. Nie wszystkie grzechotniki są równie głośne – grzechotnik rogaty (Crotalus cerastes) ze względu na niewielki rozmiar grzechotki pozostaje niemal niemożliwy do usłyszenia. Z trucizny lek Jednym z najbardziej fascynujących aspektów wystawy jest przedstawienie roli, jaką jadowite zwierzęta odgrywają we współczesnej medycynie. Ich działające na poziomie komórkowym toksyny są wykorzystywane przez naukowców do tworzenia nowych leków. Jad żararaki rogatej (Bothriechis schlegelii) stosuje się w terapii nadciśnienia i chorób serca. Heloderma arizońska (Heloderma suspectum) zainspirowała badaczy do opracowania lekarstwa na cukrzycę typu 2 – ta jaszczurka żywi się zaledwie jeden lub dwa razy w miesiącu, a mimo to poziom cukru w jej organizmie utrzymuje się na stałym poziomie. Grzechotnik skalny przyczynił się do opracowania leków przeciwzakrzepowych, a peptydy z jadu skorpiona azjatyckiego wykazują obiecujące właściwości antynowotworowe i przeciwdziałające antybiotykoopornym infekcjom bakteryjnym. Ptasznik królewski (Poecilotheria regalis) może za to wkrótce pomóc naukowcom w stworzeniu silniejszych od morfiny i mniej uzależniających środków przeciwbólowych. Tropikalni lokatorzy O dobrostan zwierząt dbają specjaliści z hiszpańskiej firmy Nabau Projects – twórcy wystawy. Opiekunowie chętnie dzielą się wiedzą o swoich podopiecznych. Można także obserwować proces karmienia czy nawilżania roślinności w terrariach. Śledzenie zachowań egzotycznych zwierząt pozwala lepiej zrozumieć ich znaczenie nie tylko dla medycyny, lecz także dla ekosystemu. Przykład? Wiele węży pozytywnie wpływa na utrzymanie równowagi biologicznej – pomagają kontrolować populacje gryzoni i innych małych zwierząt, co zapobiega nadmiernemu rozprzestrzenianiu się chorób. Żyjące w naszym klimacie pająki skutecznie oczyszczają za to domy z owadów. Przyroda jako nauczycielka „Trucizny. Supermoce natury” to wystawa o wielowarstwowym charakterze – przyrodniczym, edukacyjnym i naukowym. Została zaprojektowana z myślą o różnych grupach wiekowych. Dla dzieci i młodzieży stanowi źródło wiedzy i inspiracji – dzięki grafikom i filmom wzbogacającym ekspozycję młodzi zwiedzający uczą się krytycznego myślenia, rozwijają kompetencje przyrodnicze i budują relację z naturą. Dla dorosłych wystawa to okazja do głębszej refleksji nad złożonością świata zwierząt, ich nieoczywistą urodą i ukrytym znaczeniem. Wystawa przypomina także, że ochrona jadowitych zwierząt jest równie istotna jak ochrona każdego innego żyjącego stworzenia – bez nich ryzykujemy utratę dostępu do milionów potencjalnych substancji, które w przyszłości mogą ratować ludzkie życie. Wystawę „Trucizny. Supermoce natury” można zwiedzać do 30 września 2025 roku. Partnerem Wystawy Czasowej jest Samsung. Materiał promocyjny Centrum Nauki Kopernik
Święte miasto trzech religii na wyjątkowej wystawie. „Drogi do Jerozolimy” można już oglądać w Warszawie
„Drogi do Jerozolimy” to próba przedstawienia fenomenu świętego miasta trzech wielkich kultur: żydowskiej, chrześcijańskiej i muzułmańskiej. Wystawa opowiada o Jerozolimie w konkretnej rzeczywistości geograficznej, historycznej i kulturowej. Opisuje ją także jako przestrzeń wyobrażoną: wspominaną w księgach i pieśniach, obrazowaną i fotografowaną, cel wędrówek pielgrzymów, marzenie podróżników. To także opowieść o dawnej wielokulturowej Warszawie oraz samym Muzeum Narodowym w Warszawie, mieszczącym się w Alejach Jerozolimskich. Na wystawie zaprezentowano ponad 220 dzieł sztuki pochodzących z różnych epok.
Spis treści: Historie odtworzone z pamiątek Duchowe wędrówki i miejskie kalwarie Święte topografie i wierne opisy Wystawa pełna światła Miasto konfliktu Obraz wiekuistego Jeruzalem Jerozolima w Warszawie Zwiedzanie jerozolimskim szlakiem Trzy wielkie religie monoteistyczne: judaizm, chrześcijaństwo i islam widzą w Jerozolimie miasto święte. Żydzi modlą się przy Murze Zachodnim (Ścianie Płaczu), jedynym relikcie Świątyni pierwotnie wzniesionej przez króla Salomona. Chrześcijanie pielgrzymują do miejsc związanych z męką i zmartwychwstaniem Jezusa, które upamiętnia bazylika Grobu Świętego (Zmartwychwstania). Jerozolima miała być też celem nocnej podróży Muhammada, tam Prorok wstąpił do nieba. W panoramie miasta złotem lśni Kopuła na Skale – jedno z najważniejszych sanktuariów islamu. Każda z religii snuje własną, powszechną wśród wyznawców, opowieść o świętym mieście. Wystawa w Muzeum Narodowym w Warszawie starannie przeplata te różnorodne wątki. Historie odtworzone z pamiątek Swoją indywidualną opowieść o Jerozolimie tworzy też każdy powracający z niej pielgrzym, podróżnik, turysta czy badacz. Ze świętego miasta od zawsze przywożono rozmaite pamiątki. Były wśród nich m.in. relikwie, które chrześcijanie w pierwszych wiekach naszej ery nazywali eulogiami, wierząc, że niosą one ze sobą błogosławieństwo miejsca, z którego pochodziły. Z Palestyny przywożono wysokiej klasy dzieła sztuki, obrazy dewocyjne, a także – co szczególnie charakterystyczne – naturalia: buteleczki z wodą z Jordanu, garść ziemi, kilka kamyków albo zasuszone rośliny. Od początku XX wieku popularnością cieszyły się też pocztówki. Pamiątki niekiedy powstawały z dala od Jerozolimy i były tworzone przez osoby, które nigdy tego miasta nie odwiedziły. Duchowe wędrówki i miejskie kalwarie Jerozolima stała się celem podróży nie tylko fizycznych, lecz także imaginowanych. Świadczą o tym kalwarie, zakładane szczególnie licznie w miastach chrześcijańskiej Europy, odtwarzające topografię Jerozolimy. Te lokalne ośrodki modlitewne pozwalały wiernym odbyć duchową, metaforyczną wędrówkę do świętego miasta. Poczytnością cieszyły się też itineraria – przewodniki i relacje z podróży do Jerozolimy, literackie zapisy pielgrzymich przygód i perypetii, traktowane przez wiernych jako źródło wiedzy o świętym mieście. Od czasów średniowiecza powstawały również wizualne odpowiedniki podróży do Jerozolimy, dzięki którym w duchową podróż mogli wyruszyć wszyscy. Święte topografie i wierne opisy Wiele tradycji głosi, że świat został stworzony w Jerozolimie. W jej stronę orientowano obiekty kultowe i kierowano modlitwy. Tam również ma nastąpić kres czasów. Jerozolimę postrzegano zatem jako fizyczny i symboliczny środek świata, jego symboliczną miniaturę. W popularnych tekstach i dziełach rzadko odwzorowywano jednak rzeczywistą topografię miasta. Znacznie chętniej tworzono fabularyzowane „święte topografie”, ukazujące przebieg cudownych wydarzeń. Jerozolima łączy w sobie dwa wymiary: to z jednej strony metafora miasta, z drugiej zaś miejsce realne, inspirujące pokolenia artystów: iluminatorów, rysowników, rytowników, kartografów, rzeźbiarzy, malarzy oraz fotografów. Wystawa pełna światła W symbolice religijnej światło i ogień oraz związane z nimi symbole i metafory łączy się z obecnością Boga, dobrem, poznaniem i zbawieniem. Ogień wyznaczał sferę sacrum, towarzyszył też składaniu ofiar. W tradycji żydowskiej świeczniki i lampy oliwne stanowiły wyposażenie Namiotu Spotkania, a później – Świątyni Jerozolimskiej. Menora, złoty świecznik świątynny, stał się symbolem judaizmu. Światło odgrywa kluczową rolę w liturgii chrześcijańskiej, zwłaszcza w okresie Paschy, kiedy to wedle prawosławnych wiernych w Grobie Chrystusa ma miejsce Cud Świętego Ognia, a w kościołach rzymskokatolickich uroczyście zapala się świecę paschalną – symbol Zmartwychwstałego. Światło jest wreszcie ważnym motywem w wielu surach Koranu i w pismach muzułmańskich mistyków, a lampy stanowią istotny element kultury arabskiej i życia codziennego na Bliskim Wschodzie. Światło jest też symbolicznym przewodnikiem po wystawie w MNW. Miasto konfliktu Jerozolima jest miastem naznaczonym głębokimi podziałami. Przez stulecia wstrząsały nią gwałtowne konflikty, a przemoc i wojny wypełniały jej historię i codzienność. W czasach nowożytnych wyobrażenia Europejczyków o Jerozolimie w dużej mierze kształtował epos Torquata Tassa „Jerozolima wyzwolona”, odwołujący się do dziejów pierwszej wyprawy krzyżowej. W XX i XXI wieku miasto stało się ponownie punktem spornym i terenem walk, w których racje przeciwnych stron wzajemnie się wykluczają. Było i jest miejscem niespokojnym, a jednocześnie symbolem oczekiwania na pokój. Obraz wiekuistego Jeruzalem W teologii judaizmu i chrześcijaństwa ważne miejsce zajmuje idea Jerozolimy niebiańskiej. W starotestamentowej wizji proroka Ezechiela oraz w Apokalipsie św. Jana pojawia się mistyczne wyobrażenie Świątyni Jerozolimskiej, u końca czasów wskrzeszonej z ruin i ziemskiego chaosu, czy wręcz samej Jerozolimy, będącej wspólnym domem Boga i ludu zbawionych. Teksty biblijne opisują doskonałą i niezniszczalną budowlę z najcenniejszych kruszców i kamieni, idealne wiekuiste miasto. Pojawia się ono także w wielu pismach apokryficznych. W Jerozolimie, która ma być scenerią końca dziejów, profetyczne wizje powszechnego sądu i Jeruzalem trwającego w niebie nabierają szczególnej wyrazistości. Jerozolima w Warszawie Wystawa w szczególny sposób podkreśla związki Jerozolimy z Warszawą. Do kataklizmu drugiej wojny światowej stolicę zamieszkiwała bardzo liczna diaspora żydowska. Nazwa jednej z głównych arterii stolicy, Alej Jerozolimskich, stanowi wyjątkowy ślad polsko-żydowskiej przeszłości. Droga ta łączyła niegdyś miasto z XVIII-wieczną osadą handlową Nowa Jerozolima, położoną w okolicy dzisiejszego placu Zawiszy. Dziś przy Alejach Jerozolimskich wznosi się gmach Muzeum Narodowego. Niedaleko, na dzisiejszym placu Trzech Krzyży, w XVIII wieku miał swój początek szlak pątniczy Kalwarii Ujazdowskiej. W pobliskim parku Na Książęcem mieściła się inspirowana tradycjami jerozolimskimi loża masońska, a bliżej skarpy wiślanej wzniesiono pawilon ogrodowy w formie minaretu. W sąsiedztwie MNW znajduje się Palma Joanny Rajkowskiej, będąca u swej genezy symbolem pamięci o żydowskiej Warszawie. Zwiedzanie jerozolimskim szlakiem MNW zaprasza do przebycia swoistej drogi do Jerozolimy, wzorem dawnych pielgrzymów i wędrowców – sale ekspozycji prowadzą na geograficzny wschód. Symboliczne „dróżki” pokierują zwiedzających także do galerii stałych, gdzie znajdują się dzieła sztuki związane z tematyką wystawy. W Gabinecie Fotografii będzie można zobaczyć dodatkową prezentację dawnych zdjęć Palestyny. „Drogi do Jerozolimy” sięgają poza mury gmachu Muzeum: zachęcamy do udziału w grze miejskiej i odbycia jerozolimskiego spaceru po Warszawie. Wystawie towarzyszy katalog oraz bogaty program wydarzeń kulturalnych i edukacyjnych. W MNW, w przenośnym fotoplastikonie, będzie też można zobaczyć zdjęcia stereoskopowe Alej Jerozolimskich w XX wieku. Urządzenie i zdjęcia zostały udostępnione dzięki życzliwości Fotoplastikonu Warszawskiego, oddziału Muzeum Powstania Warszawskiego, w którym do 30 maja trwa wystawa „Palestyna w trzech wymiarach. Stereoskopowa podróż z początku XX wieku”. Wystawa w Muzeum Narodowym w Warszawie „Drogi do Jerozolimy”, 11 kwietnia – 20 lipca 2025 Wystawę dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Wystawa odbywa się pod Patronatem Honorowym Prezydenta Miasta Stołecznego Warszawy. Wystawę „Drogi do Jerozolimy” wspierają Mecenasi Muzeum Narodowego w Warszawie: PGE Polska Grupa Energetyczna i ORLEN oraz Partnerzy Muzeum: Totalizator Sportowy, KPMG i PKP Intercity. Wystawa powstała we współpracy z AkzoNobel. Kuratorzy wystawy: Marcin Romeyko-Hurko, Aleksandra Sulikowska-Bełczowska / MNW
W Krakowie zobaczycie goryla z sierścią kozy. To nasz bliski krewny w świecie zwierząt
To największy przedstawiciel małp człekokształtnych i bliski zwierzęcy krewny człowieka. W Centrum Edukacji Przyrodniczej UJ w Krakowie zobaczycie spektakularną rekonstrukcję goryla. Jego włosie wykonano z sierści kóz.
Spis treści: Krakowski goryl i jego „pochodzenie” W jaki sposób wykonano rekonstrukcję goryla? Nie tylko goryl, ale też neandertalczyk Rekonstrukcja goryla znalazła się na wystawie poświęconej ewolucji człowieka nieprzypadkowo. Jego linia ewolucyjna oddzieliła się od linii Homo sapiens i szympansów ok. 10 mln lat temu. Wtedy żył ostatni wspólny przodek goryli, szympansów i człowieka. Goryle są naszymi bliskimi krewnymi – dzielimy z nimi blisko 98% genów. Krakowski goryl i jego „pochodzenie” Eksperci postanowili wykonać rekonstrukcję największego znanego podgatunku goryla – nizinnego występującego nad rzeką Kongo. Samce goryli osiągają średnią wagę ok. 160 kg, choć znany jest goryl o wadze nawet 267 kg. Samice są niższe i lżejsze, ważą mniej więcej połowę tego, co samce. Egzemplarz na wystawie waży pewnie około 160 kg. – Do przeniesienia go po schodach potrzeba było trzech mężczyzn, a i tak było ciężko. Samego silikonu użyto około 60–70 kilogramów. Do tego dochodzi warstwa laminatu poliestrowo-szklanego, na którym wspiera się silikonowa skóra, i ciężar szkieletu z profili stalowych – ujawnia National Geographic Polska Małgorzata Kołodziej, kustosz Działu Antropologicznego CEP UJ. Sylwetka goryli jest bardzo charakterystyczna. Ich ramiona i górne kończyny się silnie rozbudowane, a dolne – trochę krótsze i nie tak umięśnione. Imponuje rozpiętość ramion samców, bo dochodzi do nawet 2,6 metra. Szczególną cechą goryla nizinnego są plecy pokryte srebrnym włosiem, określanym jako silverback. Pojawia się w momencie uzyskania pełnej dorosłości, zwykle około 15. roku życia. O tym, jak podobne są do nas goryle świadczy to, że posiadają na palcach linie papilarne. Na wystawie wyeksponowano stopy i ręce tak, aby było je dobrze widać. Ciekawostką jest fakt, że słowo „gorilla” pochodzi z języka greckiego i oznacza „owłosioną kobietę”. Zapewne jako pierwszy użył jej kartagiński żeglarz Hannon, który dopłynął do wybrzeży Afryki Zachodniej ok. 480 r. p.n.e. Goryle są zwierzętami niezwykle towarzyskimi, przyjaznymi i pokojowo nastawionymi. Większość czasu spędzają na poszukiwaniu pożywienia, odpoczynku i zabawie. Są wegetarianami, a głównym składnikiem ich pokarmu są owoce oraz liście. W jaki sposób wykonano rekonstrukcję goryla? Wykonane fizycznej rekonstrukcji zwierzęcia trwało w sumie około pół roku. Dużą część pracy zajęło wykonanie dużej formy i odlanie modelu. Najpierw wykonano model w skali i powstała figurka goryla, która miała zaledwie 10 cm wysokości. Kolejnym etapem było przeniesienie sylwetki ciała z minimodelu na bryłę styropianu, w środku której znajduje się przygotowany wcześniej szkielet stalowy, odpowiadający mniej więcej położeniu kręgosłupa i kości kończyn. Następnie styropian oklejono plasteliną i modeliną. W ten sposób odwzorowano fakturę skóry, jej zmarszczki i inne detale. Kolejnym krokiem było wykonanie na tej podstawie formy silikonowej – z niej odlano finalny model. – A ostatni etap wszczepiania włosów jest najbardziej czasochłonny. Wczepia się włosek koło włoska, więc też trzeba poświęcić sporo czasu – opowiada Małgorzata Kołodziej. Rekonstrukcja goryla posiada naturalne włosie od kozy, specjalnie sprowadzone do Polski przez firmy specjalizujące się w produkcji pędzli. Eksperci stwierdzili, że najlepiej będzie naśladować włosy goryla. A czy posłużono się jakimś modelem goryla? Okazuje się, że nie. Jak opowiada ekspertka, w czasie pracy wzorowano się na różnych zwierzętach na podstawie analizy filmów i zdjęć z gorylami nizinnymi, zarówno tymi w ogrodach zoologicznych, jak i w swoim środowisku naturalnym. – Posiadaliśmy czaszkę samca goryla, która to stała się wzorem do wykonania głowy – dodała Małgorzata Kołodziej. Nie tylko goryl, ale też neandertalczyk Centrum Edukacji Przyrodniczej UJ prezentuje również trzy inne rekonstrukcje na ekspozycji antropologicznej w części poświęconej ewolucji człowieka. Są autorstwa Ewy Stawiarskiej i Piotra Menduckiego z firmy Kamyk z Ostrowca Świętokrzyskiego. Na wystawie można zobaczyć neandertalczyka, człowieka wyprostowanego i słynnego asutralopiteka, Lucy. Wszystkie obiekty powstały przy współpracy z antropologami z CEP UJ. Źródło: Centrum Edukacji Przyrodniczej UJ Nasz autor Szymon Zdziebłowski Dziennikarz naukowy, z wykształcenia archeolog śródziemnomorski. Przez wiele lat był związany z Serwisem Nauka w Polsce PAP. Opublikował m.in. dwa przewodniki turystyczne po Egipcie, a ostatnio – popularnonaukową książkę „Wielka Piramida. Tajemnice cudu starożytności” o największej egipskiej piramidzie.
Poznajcie twórców najstarszej kamiennej fortecy w Polsce. To archeologiczna sensacja
Konstrukcja taka jak ta, nie miała prawa powstać tak wcześnie w tym miejscu – jej odkrycie to zaskoczenie. Kilkudziesięciometrowy monumentalny mur, który zbudowano w Małopolsce 3700 lat temu, bronił osadników z południa Europy. Kim byli ci ludzie?
Spis treści: Daleko wysunięta placówka epoki brązu w Maszkowicach Jak wyglądała forteca imigrantów? Zabytki z Góry Zyndrama w Katowicach Miejsce to znajduje się w dzisiejszych Maszkowicach w województwie małopolskim. Od dekady prowadzą tam wykopaliska naukowcy z Instytutu Archeologii Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie. Przyszła pora na ich podsumowanie. O wspaniałym odkryciu krakowskich archeologów opowiada wystawa w Muzeum Śląskim w Katowicach zatytułowana „Góra Zyndrama. Tajemnicza twierdza sprzed 3700 lat”, która potrwa od 17 stycznia do 22 czerwca 2025 roku Daleko wysunięta placówka epoki brązu w Maszkowicach Co udało się odkryć w Maszkowicach, w miejscu określanym jako Góra Zyndrama? Jest to najstarsza kamienna budowla w Polsce i jedna z najstarszych w Europie poza basenem Morza Śródziemnego (wyłączając grobowce megalityczne). – Pierwsza monumentalna architektura kamienna w Polsce to dopiero Państwo Piastów. Przy czym warte uwagi jest to, że są to wyłącznie budowle związane z prestiżem władzy – księcia, administracji kościelnej – mówi National Geographic Polska szef wykopalisk, prof. Marcin S. Przybyła z Instytutu Archeologii UJ w Krakowie. Tymczasem w Maszkowicach wielki kamienny mur bronił zwykłych ludzi. Około 1725 roku p.n.e., czyli w okresie epoki brązu, ich mała grupa przekroczyła góry i dotarła nad środkowy Dunajec, gdzie założyła swoją ufortyfikowaną siedzibę. Ludzie ci pochodzili z południa Europy, być może znad Morza Śródziemnego. Interesowała ich kontrola szlaku komunikacyjnego przecinającego Karpaty. – W trakcie prac terenowych archeolog powinien być przygotowany na to, że w każdej chwili może natrafić na coś niezwykłego lub atrakcyjnego – naukowo czy wizualnie. Mur to był inny temat. Konstrukcja taka jak ta nie miała prawa być w tym miejscu i na stanowisku o takiej metryce – mówi prof. Przybyła. Problemem był nawet sposób eksploracji, czyli badania takiej budowli – archeolodzy nie byli na to początkowo przygotowani. – Pamiętam te mniej więcej dwa tygodnie podczas badań w 2015 roku, kiedy zaczęliśmy odsłaniać te wielkie kamienie jako czas, kiedy wszyscy – mam na myśli całą ekspedycję – zaczynaliśmy dzień pracy trochę jak we śnie. Trudno było uwierzyć, że to się dzieje naprawdę – wspomina naukowiec. Jak wyglądała forteca imigrantów? Mur miał około 200 metrów długości, z czego archeolodzy odsłonili do tej pory około 60 metrów. Nie otaczał jednak terenu osiedla całkowicie, tylko od łatwiej dostępnych stoków, czyli północnego i wschodniego. Wysokość muru wynosiła około 3 m. Dziś zachowany jest miejscami do jednego metra. Szerokość muru osiągała 2 m. A co znajdowało się w środku twierdzy? – Rekonstrukcja zabudowy wnętrza w okresie, w którym powstał mur nie jest możliwa. Uległa ona całkowitemu zniszczeniu w kolejnych przebudowach fortecy – zauważa prof. Przybyła. Jednak najwyżej około 50 latach (przed 1690 r. p.n.e.) dokonano radykalnej zmiany rozplanowania. Cały wierzchołek góry został zniwelowany, a kamienny mur zaczął pełnić funkcje budowli oporowej. Budynki powstałe po tej akcji były wznoszone w jednym rzędzie, około 1–2 metrów od korony muru. – Wnętrze warowni było wielkim, otwartym placem. Domy miały zróżnicowaną wielkość: od ok. 5 x 6 m do 6 x 8 m. Miały drewniany szkielet ścian, pokrytych grubą warstwą tynku glinianego, który mógł być dekorowany. Fragmenty tego tynku są prezentowane na wystawie – wskazuje naukowiec. Do tej pory archeolodzy zbadali około 30% terenu grodziska. Więcej wykopalisk nie będzie. – Wiemy już wystarczająco dużo, a ze względów konserwatorskich wskazane jest pozostawienie reszty stanowiska archeologicznego nienaruszonego – podkreśla badacza. Tak dzieje się nie tylko w Maszkowicach. Coraz częściej badacze przeszłości pozostawiają znaczną część jakiegoś stanowiska, by na przykład za kilkadziesiąt lat kolejni badacze mogli przebadać ją nowymi metodami, dzięki czemu uzyskają więcej informacji na ich temat. Możliwe jest też wykorzystanie metod nieinwazyjnych, takich jak geofizyka czy lotniczego skanowanie laserowe – LiDAR. Zabytki z Góry Zyndrama w Katowicach Wystawa w Muzeum Śląskim w Katowicach opowiada historię niezwykłych odkryć dokonanych na terenie prastarej twierdzy. Zgromadzono na niej interesujące, specjalnie wyselekcjonowane zabytki, które pozyskano w trakcie wykopalisk. – Z „gwiazd” wystawy na pierwszym miejscu trzeba wymienić figurki świnek i w ogóle plastykę figuralną, choć świnki są najbardziej atrakcyjne. Poza tym ciekawym zabytkiem jest wykonany z poroża element uprzęży końskiej, który związany był z zaprzęgiem rydwanowym – wskazuje prof. Przybyła. Poza tym na ekspozycji „Góra Zyndrama. Tajemnicza twierdza sprzed 3700 lat” można zobaczyć: przedmioty wykonane z poroża, artefakty z kości, zabytki bursztynowe, przedmioty z brązu. Źródło: National Geographic Polska Nasz autor Szymon Zdziebłowski Dziennikarz naukowy, z wykształcenia archeolog śródziemnomorski. Przez wiele lat był związany z Serwisem Nauka w Polsce PAP. Opublikował m.in. dwa przewodniki turystyczne po Egipcie, a ostatnio – popularnonaukową książkę „Wielka Piramida. Tajemnice cudu starożytności” o największej egipskiej piramidzie.
„Stańczyk” Jana Matejki na okładce płyty Lady Gagi. Muzeum Narodowe komentuje
Już wkrótce „Stańczyk” Jana Matejki opuści Muzeum Narodowe w Warszawie, aby zająć centralne miejsce na międzynarodowej wystawie. To niejedyny sukces obrazu tej jesieni. Słynnym płótnem zachwyciła się sama Lady Gaga.
Spis treści: „Stańczyk” Jana Matejki w Luwrze Lady Gaga doceniła polskiego „Stańczyka” Obraz Jana Matejki „Stańczyk” Polacy nie gęsi i też mają swoich malarzy znanych na całym świecie. Największe uznanie na arenie międzynarodowej zyskali m.in. Jan Matejko, Józef Chełmoński, Stanisław Wyspiański, Jacek Malczewski czy Tamara Łempicka. Ich dzieła do dziś fascynują nie tylko miłośników sztuki, ale też współczesnych przedstawicieli szeroko pojętej popkultury. Jednym z najbardziej znanych obrazów Jana Matejki jest „Stańczyk”. Namalowane w 1862 r. płótno przedstawia zamyślonego błazna na tle królewskiego balu. Jego melancholia kontrastuje z wesołością otoczenia, co symbolizuje świadomość nadchodzących trudnych czasów dla Polski. „Stańczyk” Jana Matejki w Luwrze Słynny obraz już niebawem na kilka miesięcy opuści Muzeum Narodowe w Warszawie. „Stańczyk” będzie bowiem wystawiany w paryskim Luwrze na międzynarodowej wystawie zatytułowanej „Figures of the Fool”. Ekspozycja poświęcona postaci błazna w sztuce i kulturze potrwa od 16 października 2024 roku do 3 lutego 2025 roku. Polski obraz będzie jednym z centralnych eksponatów. W lutym przyszłego roku „Stańczyk” wróci z Paryża do Warszawy. To wyjątkowe wydarzenie dla polskiej sztuki. „Stańczyk” nie tylko zostanie zaprezentowany na jednej z najbardziej prestiżowych wystaw na świecie, ale także znajdzie się w gronie innych ikon sztuki, co podkreśla jego znaczenie dla polskiej i europejskiej kultury. Lady Gaga doceniła polskiego „Stańczyka” Nie jest to jedyny tegoroczny sukces „Stańczyka”. O XIX-wiecznym obrazie zrobiło się ostatnio głośno dzięki… Lady Gadze. Amerykańska wokalistka umieściła bowiem płótno Jana Matejki na tylnej okładce swojej najnowszej płyty zatytułowanej „Harlequin”. Album, który trafi do sklepów i na serwisy streamingowe 27 września 2024 roku, nawiązuje do filmu „Joker: Folie à deux”, w którym Gaga wciela się w rolę Harley Quinn. To nietypowe połączenie polskiego dzieła sztuki z amerykańską popkulturą wzbudziło szeroką dyskusję, zwłaszcza wśród fanów sztuki w Polsce. Muzeum Narodowe w Warszawie, które jest właścicielem obrazu, zareagowało z humorem na ten zaskakujący wybór. – Szok: Myśleliśmy, że jedzie do Luwru, a tymczasem pojawił się na płycie Lady Gagi – czytamy na oficjalnym profilu MN w Warszawie na Facebooku. Pracownicy muzeum przypomnieli też, że „Stańczyk” Jana Matejki debiut w popkulturze ma już za sobą. W 2021 r. obraz pojawił się w jednym z odcinków trzeciego sezonu serialu „Co robimy w ukryciu”. Obraz Jana Matejki „Stańczyk” Pełny tytuł obrazu to „Stańczyk w czasie balu na dworze królowej Bony wobec straconego Smoleńska”. Dzieło powstało w czasach, kiedy Polska była pod zaborami, a wielu artystów, w tym Matejko, przenosiło swoje obawy o przyszłość ojczyzny na płótno. Scena przedstawiona w obrazie odnosi się do historycznego wydarzenia z 1514 roku, kiedy Polska utraciła Smoleńsk na rzecz Rosji. Matejko, malując Stańczyka, ukazał błazna, który rozumie powagę sytuacji, podczas gdy jego otoczenie pozostaje w beztroskiej nieświadomości. Obraz pokazuje, jak sztuka może służyć jako forma komentarza politycznego i społecznego. Postać Stańczyka była wielokrotnie przywoływana jako symbol rozczarowania elitami politycznymi, które często nie dostrzegały prawdziwego niebezpieczeństwa. Warto również podkreślić, że Stańczyk był autentyczną postacią z dworu królewskiego, znaną ze swojego intelektu i ciętego języka. W wielu źródłach historycznych pojawia się jako mądry komentator bieżących wydarzeń, który pod przykrywką błazeństwa często krytykował królewskie decyzje. Od momentu powstania, „Stańczyk” stał się jednym z najbardziej rozpoznawalnych dzieł sztuki w Polsce. Jak widać, 162 lata od namalowania płótno spod pędzla Jana Matejka nadal zachwyca i inspiruje nie tylko Polaków. Źródło: National Geographic Polska. Nasz autor Mateusz Łysiak Dziennikarz zakręcony na punkcie podróżowania. Pierwsze kroki w mediach stawiał w redakcjach internetowej i papierowej magazynu „Podróże”. Redagował i wydawał m.in. w gazeta.pl i dziendobrytvn.pl. O odległych miejscach (czasem i tych bliższych) lubi pisać nie tylko w kontekście turystycznym, ale też przyrodniczym i społecznym. Marzy o tym, żeby zobaczyć zorzę polarną oraz Machu Picchu. Co poza szlakiem? Kuchnia włoska, reportaże i pływanie.
Chcecie lepiej poznać Gruzję? Zajrzyjcie do… Krakowa!
„Złote runo – sztuka Gruzji” to pierwsza – nie tylko w Polsce, lecz także w Europie – tak wszechstronna, panoramiczna i obszerna wystawa sztuki gruzińskiej.
Od najstarszych śladów ludzkości po dzieła współczesnej awangardy (która należy do najciekawszych epok artystycznych Gruzji) i zmieniające się na przestrzeni dziejów pejzaże Tbilisi. „Złote runo – sztuka Gruzji” to wystawa, jakiej jeszcze w naszym kraju (ba, w całej Europie) nie było. Będziemy mogli przekonać się i zobaczyć na własne oczy, że Gruzja jest kolebką współczesnej kultury europejskiej, sięgającej korzeniami antyku i chrześcijaństwa. I mimo geograficznego oddalenia jest nam bliska m.in. ze względu na kontakty artystyczne i działalność polskich twórców na gruzińskiej ziemi. Poznamy fakty i mity, które tworzyły ten fascynujący kraj. Kultura gruzińska w jej różnych kontekstach i odcieniach Przestrzeń wystawy, którą będziemy mogli oglądać w Muzeum Narodowym w Krakowie, podzielono na 10 sekcji prezentujących panoramę kultury gruzińskiej. Tytułowy motyw „Złote runo” wywodzi się z najstarszych przekazów greckiej mitologii.To opowieść o niezwykłej odwadze kilkudziesięciu greckich śmiałków. Zwabieni barwnymi opowieściami o krainie, w której było przechowywane tytułowe złote runo, wyruszyli w nieznane. Złote runo pochodziło od skrzydlatego barana, który miał przed laty unieść do Kolchidy Friksosa, syna orchomeńskiego króla Atamasa i bogini obłoków Nefele. Wszystko po to, by uchronić go przed zamiarem ojca, który chciał złożyć syna jako ofiarę na ołtarzu Zeusa. Kiedy Friksos otrzymał rękę córki Ajetesa, króla Kolchidy, z wdzięczności złożył Zeusowi ofiarę z barana, a jego złote runo podarował teściowi. Wyprawa Argonautów pod wodzą Jazona z Jolkos w Tesalii do Kolchidy (leżącej na gruzińskim wybrzeżu Morza Czarnego) mimo wielu przeszkód zakończyła się sukcesem. Złote runo zostało zdobyte i stało się synonimem ziemi obiecanej, celu niejednej wyprawy. W czasach starożytnych o tej historii wspomniał sam Homer w „Odysei” i Pindar w „Odzie pytyjskiej IV”. Teraz i my możemy podziwiać na wystawie złotą figurkę młodzieńca z Kolchidy, przykład sztuki antycznego złotnictwa. To jednak dopiero początek atrakcji. Zwiedzający będą mogli obejrzeć wiele znalezisk archeologicznych, w tym najstarsze narzędzia rolnicze, artefakty powiązane z metalurgią oraz antyczną ceramikę. Nie zabraknie kamiennych steli, związanych z przyjęciem chrześcijaństwa we wczesnym średniowieczu (Gruzja należy do najwcześniej schrystianizowanych państw, dzięki czemu mogły rozkwitać tu malarstwo i architektura sakralna, rzeźba, a zwłaszcza malarstwo miniaturowe), a także zabytków gruzińskiego piśmiennictwa z wieloma wersjami alfabetu i różnych odmian kultury muzycznej. Ponieważ sztuka w każdej epoce jest tworzona przez człowieka i dla człowieka, wśród ekspozycji odnajdziemy też trzech idoli, czyli pierwociny figury ludzkiej, a także postacie świętych władców i ich patronów w średniowiecznym kraju. Osobna część wystawy jest poświęcona ikonografii Tbilisi, historii miasta i jego przemian. Tak ważne punkty jak katedra Sioni czy Stary Bazar obejrzymy na płótnach artystów awangardowych, orientalizujących, a także w fotografii. Ciekawa jest też ta prezentująca ubiór, militaria i różne dodatki. Znajdziemy tam np. średniowieczny hełm, uzupełniony w XVII wieku o inskrypcję gruzińską. Nie można ominąć również części poświęconej malarstwu Pirosmaniego, najsłynniejszego gruzińskiego artysty, który w swoich pracach łączył motywy życia codziennego z gruzińską tradycją. Warto też zwrócić uwagę na sztukę XIX i XX wieku, szczególnie że znajdziemy tam polskie akcenty. Na gruzińskiej ziemi tworzyli bowiem tacy malarze jak Zygmunt Waliszewski, Henryk Hryniewski czy bracia Zdaniewiczowie. Ponad 700 eksponatów z całej Europy Wystawa to wynik wieloletniej współpracy z aż 30 gruzińskimi instytucjami kultury. Partnerem strategicznym zostało Muzeum Narodowe w Tbilisi. Do Krakowa przyjechało ponad 700 eksponatów nie tylko z Gruzji, lecz także z Muzeum Brytyjskiego, Luwru i Państwowych Muzeów w Berlinie. Najstarsze z nich mają ponad siedem tysięcy lat. Wydarzenie objęli honorowym patronatem minister kultury i dziedzictwa narodowego, pan Bartłomiej Sienkiewicz oraz pani Thea Tsulukiani – wicepremier oraz minister kultury i sportu Gruzji. Realizację wystawy panoramy sztuki gruzińskiej „Złote runo – sztuka Gruzji” dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego. „Złote runo – sztuka Gruzji” Gdzie: Gmach Główny, Muzeum Narodowe w Krakowie Kiedy: 18.04–15.09.2024 Godziny otwarcia: poniedziałek: nieczynne, wtorek–niedziela: 10.00–18.00 Poznaj wielkie i fascynujące dziedzictwo kultury gruzińskiej. Więcej informacji o wystawie znajdziecie TUTAJ. Materiał promocyjny Muzeum Narodowego w Krakowie.
Miś, który uwielbiał żeglować i arystokratka – pogromczyni szczurów. Poznaj menażerię słynnego żaglowca
Psy, koty, ale też żółwie, papugi, pelikany, a nawet pantera byli załogantami słynnego żaglowca Dar Pomorza. Poznaj niezwykłe historie na temat ich wspólnych relacji z marynarzami sprzed nawet 100 lat.
W tym artykule: „Unikaj statków, gdzie nie mają zwierząt” Pies i kot – stali bywalcy żaglowca Wyścigi koni i… żółwi Dar Pomorza to legenda. Trójmasztowy żaglowiec zbudowano w 1909 r., a od lat 30. XX w. do lat 80. służył Polskiej Marynarce Handlowej jako jednostka szkoleniowa dla studentów Szkoły Morskiej w Gdyni. Obecnie to statek-muzeum, który cumuje przy gdyńskim Nabrzeżu Pomorskim. To jeden z najważniejszych zabytków polskiego dziedzictwa morskiego ubiegłego wieku. Teraz można dowiedzieć się o niezwykłych przygodach marynarzy ze zwierzętami, które często gościły na jego pokładzie. „Unikaj statków, gdzie nie mają zwierząt” Duży czarny pies Miś trafił na pokład Daru Pomorza w 1963 r. jeszcze jako szczenię. Ponoć od razu zaskarbił sobie przyjaźń marynarzy i szczególne względy pokładowego elektryka. Przez 13 lat swojej „służby” Miś dał się poznać jako pies o twardym charakterze, nieprzeciętnej bystrości i często zaskakujących zwyczajach. Nie lubił wody. Uwielbiał, gdy statek pływał pod żaglami, nie przepadał za lądem, miał też nietypowe zamiłowania kulinarne. Krąży też opowieść, że Miś był źle traktowany przez jednego ze studentów. Jak się odwdzięczył? W trakcie apelu na statku obsikał nogawkę żaka. Ale to tylko jeden ze zwierzęcych bohaterów statku. W 2024 roku statek-muzeum zaprezentował specjalną wystawę poświęconą właśnie zwierzętom, które pływały na jego pokładzie. Jej tytuł: „Unikaj statków, gdzie nie mają zwierząt. Zwierzęta na Darze Pomorza" nie był przypadkowy. Tak pisał Arkady Fiedler, opowiadając o wojennych losach zwierząt ze statku Kromań w książce „Dziękuję ci, kapitanie”. – Właściwie przez cały okres pływania Daru Pomorza na pokładzie były zwierzęta – opowiada kuratorka ekspozycji, Arleta Gałązka. Jak dodaje, w okresie międzywojennym pokład zajmowały zwierzęta egzotyczne pochodzące z bardzo odległych rejsów, na przykład do Brazylii. Pasażerami były: jadowite węże, małpy, ostronosy, żółwie, papugi, pelikany, a nawet pantera. Różne egzotyczne zwierzęta gościły na pokładzie żaglowca / Fot. Narodowe Muzeum Morskie w Gdańsku" title="8b50c248d1e3496ccafb39698901b94c9408b16a-ee80cd1" /> Żeglarze szczególnie lubili ostronosy. Zapewne dlatego, że są nieco podobne zarówno do kotów, jak i psów, bo przywiązują się do ludzi – mówiła kuratorka ekspozycji. Były jednak bardzo żywe i psotne. Wspinały się po linach, po wantach. Z kolei pantera Kleopatra odbyła podróż żaglowcem z Angoli do Polski w 1934 r. Na wystawie dowiemy się zarówno o zabawnych perypetiach zwierzęcych mieszkańców statku, ale i o niefortunnych zdarzeniach, jakie bywały ich udziałem. Pies i kot – stali bywalcy żaglowca Niemal ciągle na statku mieszkały psy i koty. Te drugie miały odstraszać myszy i szczury. – Na początku XX wieku zaszczurzenie jednostek było jednym z większych problemów – dodała Gałązka. Niektóre koty były waleczne. Na przykład kotka zwana Panią Walewską zyskała szacunek załogi tym, że skutecznie polowała na szczury. Na statku pojawiła się w 1946 r., by aż do połowy lat 60. dziesiątkować te zwierzęta. Na ekspozycji można było również zobaczyć wyjątkowy eksponat: oryginalną tarczę ochronną, na Darze Pomorza zwaną ratgartą. Umieszczano ją na cumach w celu uniemożliwienia gryzoniom wejścia po linie na statek Wyścigi koni i… żółwi Na pokładzie odbywały się też wyścigi koni. Na wystawie znalazło się sześć końskich sylwetek wykonanych z płyty pilśniowej. Jest to oryginalny zestaw do gry w końskie wyścigi, której w latach 70. XX w. oddawali się w wolnych chwilach marynarze żaglowca. Jak wyjaśniali muzealnicy, zawody koni były bardziej ucywilizowaną formą innych wyścigów, praktykowanych na pokładzie przez załogę po wizycie Daru Pomorza na Galapagos, w trakcie rejsu dookoła świata. Wtedy to w charakterze zwierząt wyścigowych obsadzano żywe żółwie. Źródło: Narodowe Muzeum Morskie w Gdańsku Nasz ekspert Szymon Zdziebłowski Dziennikarz naukowy, z wykształcenia archeolog śródziemnomorski. Przez wiele lat był związany z Serwisem Nauka w Polsce PAP. Opublikował m.in. dwa przewodniki turystyczne po Egipcie, a ostatnio – popularnonaukową książkę „Wielka Piramida. Tajemnice cudu starożytności” o największej egipskiej piramidzie.
Najciekawsze odkrycia Polaków w 2023. Rozstrzygnięto konkurs „Sensacje Archeologiczne”
Skarb XIII-wiecznych monet ze Szprotawy, odkrycie w Samborowicach najstarszej kostki do gry w Polsce i świetnie zachowanej średniowiecznej drogi w Łeknie – to odkrycia, które zwyciężyły w konkursie Sensacje Archeologiczne 2023.
W tym artykule: W polskiej archeologii sporo się dzieje Tegoroczni zwycięzcy „Sensacji Archeologicznych” O konkursie „Sensacje Archeologiczne” Czasopismo popularnonaukowe „Archeologia Żywa” rozstrzygnęło piątą edycję konkursu „Archeologiczne Sensacje”. Celem współzawodnictwa jest promocja wspólnego dziedzictwa kulturowego. Zabawa jest również formą podziękowania dla polskich badaczy i pasjonatów prowadzących badania w kraju i za granicą. Od drugiej edycji plebiscyt organizowany jest we współpracy z redakcjami innych portali i blogów zajmujących się archeologią, historią i poszukiwaniami. W polskiej archeologii sporo się dzieje W ramach plebiscytu prezentowany jest szereg niezwykłych znalezisk z różnych zakątków świata, dokonanych przez naszych badaczy. Z naciskiem na odkrycia z terenów dzisiejszej Polski. Każde z nich opowiada unikatową historię i przyczynia się do wzbogacenia znanego obrazu przeszłości. Od nieodkrytych dotąd ruin po tajemnicze artefakty, każde odkrycie ma szansę zyskać miano „Archeologicznej Sensacji Roku” w jednej z dziesięciu kategorii. Pod uwagę brane są również książki, filmy, wystawy i wydarzenia, które kształtują powszechną wiedzę na temat przeszłości, często w o wiele bardziej długofalowym stopniu. – Archeologia, jak każda nauka, podlega nieustannym zmianom, dokonywane nowe odkrycia, a stare hipotezy są weryfikowane. Dzięki plebiscytowi na „Archeologiczne Sensacje” chcemy jak największej liczbie osób przybliżyć, jak wiele niesamowitych odkryć w ciągu roku dokonują polscy badacze i pasjonaci – wyjaśnia organizator konkursu, redaktor naczelny „Archeologii Żywej”, dr Radosław Biel. – Nie wszystkie odkrycia są bowiem wyłącznie zasługą profesjonalistów. Część z nich nie byłaby możliwa gdyby nie odpowiedzialna postawa i chęć ochrony naszej historii przez osoby zajmujące się nią w sposób hobbystyczny – dodaje. Tegoroczni zwycięzcy „Sensacji Archeologicznych” W kategorii „Skarb” zwyciężyło odkrycie XIII-wiecznych monet (brakteatów) w Szprotawie. Zachowała się nawet skórzana sakiewka! Takie odkrycie to cenne źródło do badań nad skarbami. W dziedzinie „Popularyzacja” zwycięzcami zostali badacze z Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu, którzy świetnie upowszechniają wiedzę o swoich wykopaliskach na wczesnośredniowiecznym i nowożytnym cmentarzysku w Pniu. Pierwsze miejsce w kategorii „Premiera” przypadło filmowi dokumentalnemu „Berło z brązu. Symbol zmiany cywilizacyjnej”. To produkcja Krzysztofa Paluszyńskiego. Specjaliści, rekonstruktorzy i wizualizacje przybliżają nam czasy sprzed około 4000 lat, kiedy to na obszarze Europy nastąpiło przejście z epoki neolitu do epoki brązu. Za najlepszą wystawę uznano ekspozycję „Szyfrodziewczyny” w poznańskim Centrum Szyfrów Enigma. Prezentuje ona wkład kobiet w dziedzinie kryptologii, matematyki i informatyki. Opowiada o m.in. pierwszej programistce Adzie Lovelace czy o Margaret Hamilton, która wraz z zespołem odpowiadała za sukces misji Apollo 11. W kategorii „Projekt” wygrało przedsięwzięcie „Bioregion Biebrza. Rzeka i człowiek” realizowane przez Muzeum Podlaskie w Białymstoku, Biebrzański Park Narodowy, Wydział Archeologii Uniwersytetu Warszawskiego oraz Uniwersytet Jana Kochanowskiego. Eksperci zastosują szerokie spektrum metod badawczych. W dziedzinie „Książka” pierwsze miejsce zajęła pozycja „Miała strój bogaty malowany w różne światy”. Jest to katalog wystawy pod tym samym tytułem, prezentowanej w oddziale Muzeum Archeologicznego w Gdańsku, na grodzisku w Sopocie, autorstwa Karoliny Czonstke-Świątkowskiej. Z kolei za najciekawszy artefakt znaleziony w ubiegłym roku uznano najstarszą na terenie Polski kostkę do gry, która ma blisko 2 tysiące lat. Odkrycia dokonano w Samborowicach. Nadzór nad pracami od sprawują: Jacek Soida – kustosz działu archeologii w Muzeum Śląskim – i dr Przemysław Dulęba z Uniwersytetu Wrocławskiego. W kategorii „Co cytować?” zwyciężyła publikacja zespołu prof. Marka Figlerowicza na temat DNA mieszkańców obecnych terenów Polski w I tysiącleciu n.e. w „Genome Biology”. Spowodowała one wielkie dyskusje na temat pochodzenia Słowian i Piastów. Za najciekawsze zagraniczne odkrycie uznano odnalezienie unikatowych malowideł z XIII wieku w Starej Dongoli w Sudanie. Dokonał tego zespół prof. Artura Obłuskiego z Centrum Archeologii Śródziemnomorskiej UW. Odkrycie średniowiecznej drogi pod asfaltem w Łeknie przez archeologów z Muzeum Regionalnego w Wągrowcu uznano za najważniejsze znalezisko w Polsce w 2023 r. Wykopaliskami kierował Marcin Krzepkowski. Na ten projekt głosowało najwięcej internautów – blisko 800. W Wielkopolsce odkryto zagadkową fortecę sprzed 2700 lat. Chroniły ją potężne wały Pochodzi z VIII wieku p.n.e. Powstała w tym samym czasie, gdy 100 km na północ istniała słynna osada w Biskupinie. Naukowcy przebadali zagadkową fortecę niedaleko Kościana w Parku Krajobraz... O konkursie „Sensacje Archeologiczne” W głosowaniu wzięło udział blisko 4 tysiące internautów. Głosowali oni na finalistów wskazanych przez jury. W jego skład weszli: redaktor naczelny „Archeologii Żywej” dr Radosław Biel, redaktor naczelny „Odkrywcy” Andrzej Daczkowski, dziennikarz „National Geographic Polska” Szymon Zdziebłowski, blogerka, Anna Jankowiak znana jako „Wiedźma od wiedzy”. Jury wskazało spośród licznych kandydatur sześć projektów lub finalistów, na które następnie głosowali internauci. Pełna informacja na temat zwycięzców i finalistów tegorocznej edycji konkursu „Sensacje Archeologiczne” znajduje się tutaj.
Pierwszy polski egiptolog. Nie zostałby nim, gdyby nie chorował na gruźlicę
Leczył się w uzdrowiskach w Rawie i w Zakopanem. Bezskutecznie. Ostatnią deską ratunku miał być suchy egipski klimat. W 1905 roku Tadeusz Smoleński udał się nad Nil. Tam, pod okiem szefa Służby Starożytności, poznał dziedzictwo Egiptu. Ten pierwszy polski egiptolog dorabiał nawet w egipskim domu handlowym.
W tym artykule: Gruźlica powodem wyprawy do Egiptu Zabytki z Egiptu trafiły do Krakowa Zagadki mumii Smoleńskiego Muzeum w plecaku Smoleński jest jednym z bohaterów czasowej wystawy „Śladami polskich pionierów badań starożytnego Egiptu”, którą można obejrzeć w Muzeum Archeologicznym w Krakowie. Potrwa do końca stycznia 2024 r. Gruźlica powodem wyprawy do Egiptu Smoleński (ur. 16 sierpnia 1884 w Jaworzu, zm. 29 sierpnia 1909 w Krakowie) był pierwszym polskim egiptologiem, ale nieco z przypadku. Zamiast leczyć gruźlicę w suchym klimacie, rzucił się w wir poznawania zabytków Egiptu. Pod swe skrzydła wziął go szef Służby Starożytności, Francuz Gaston Maspero. W 1906 roku Smoleński wygłosił odczyt na temat Egiptu w krakowskiej Akademii Umiejętności. Była ona też sponsorem wykopalisk, które wkrótce ruszyły w kraju faraonów. Zabytki z Egiptu trafiły do Krakowa Wystawa ukazuje jego dokonania na polu egiptologicznym w Egipcie – wykopaliska w El- Gamhoud, el-Hibeh i Sharuna oraz zabytki, które dzięki niemu trafiły do Krakowa. Smoleńskiemu nie przelewało się. Trudności finansowe zmusiły go do podjęcia pracy w jednym z kairskich domów handlowych. Prowadził tam księgi rachunkowe. W Gamhoud przebadał większą część cmentarzyska. Wydobył 47 sarkofagów, 70 drewnianych masek trumiennych, 20 masek płóciennych, 2 stele grobowe, fragmenty naczyń glinianych i 11 szkatułek z posążkami bóstw. Większość zabytków trafiła do Budapesztu i Kairu. Smoleński obracał się w świecie archeologii. Wkrótce nauczył się odczytywać hieroglify. Współorganizował II Kongres Archeologii Klasycznej w Kairze. Wkrótce jednak nadwątlone zdrowie dało znać o sobie. Po powrocie do Krakowa w 1909 roku, zmarł w wieku zaledwie 25 lat. Mimo bardzo młodego wieku, Smoleński pozostawił po sobie wielki dorobek naukowy w postaci ponad 260 pozycji w języku polskim i francuskim. Badania zapoczątkowane przez Smoleńskiego kontynuowali jego następcy, o których również można się dowiedzieć na wystawie w Krakowie. Zagadki mumii Smoleńskiego Na wystawie zaprezentowano też interdyscyplinarne badania mumii egipskiej Aset-iri-khet-es ze zbiorów Muzeum Archeologicznego w Krakowie, przeprowadzone w latach 1995–1998. Mumię tę odkrył Smoleński na starożytnej nekropoli w miejscowości El-Gamhud. Były to pierwsze tak wszechstronne badania mumii egipskiej w naszym kraju. W sumie zaangażowanych było w nie 23 naukowców z 11 polskich placówek naukowych oraz dwóch zagranicznych. Wypracowane wtedy procedury mogą być wzorem dla prowadzenia podobnych badań obecnie. Dużą rolę odegrały badania mumii wykonane techniką tomografii komputerowej. Ustalono, że jest to mumia kobiety, która zmarła w wieku 25–30 lat. Być może przyczyną śmierci było przezkłykciowe złamanie kości udowej. W takim przypadku kość może uszkodzić tętnicę podkolanową, co prowadzi do krwotoku. Sarkofag, w którym złożono mumię, wykonano z drewna sykomory, należy do typu sarkofagów „brzuchatych”. Charakteryzuje się mocno wypukłym wiekiem. Muzeum w plecaku Wystawa poświęcona jest też fascynującej historii pozyskania egipskich zabytków przez polskich wojskowych w czasie II wojny światowej. Kolekcja ta określana jest jako tzw. Muzeum w Plecaku. Powstała dzięki żołnierzom Samodzielnej Brygady Strzelców Karpackich, walczącym w brytyjskich siłach zbrojnych. Jak pozyskiwano zabytki? W różnorodny sposób: na kairskim suku (targu), w Muzeum Egipskim w Kairze (kiedyś była taka możliwość), ale też u renomowanych antykwariuszy. Czasem walutą były przydziałowe papierosy. Co warte odnotowania, wszystkie obiekty pozyskane przez żołnierzy okazały się oryginalne. Nie były to współczesne podróbki. – To jedyny tego rodzaju przykład gromadzenia zbiorów na świecie! Kolekcja jest nawet wzmiankowana w książce Normana Davisa „Szlak Nadziei. Armia Andersa. Marsz przez trzy kontynenty” – zwracają uwagę organizatorzy wystawy. Źródło: Muzeum Archeologiczne w Krakowie. Nasz ekspert Szymon Zdziebłowski Dziennikarz naukowy, z wykształcenia archeolog śródziemnomorski. Przez wiele lat był związany z Serwisem Nauka w Polsce PAP. Opublikował m.in. dwa przewodniki turystyczne po Egipcie, a ostatnio – popularnonaukową książkę „Wielka Piramida. Tajemnice cudu starożytności” o największej egipskiej piramidzie.
Pierwsze w Bydgoszczy centrum nauki otwarte w Młynach Rothera. Takich atrakcji nie znajdziecie nigdzie
W Młynach Rothera w Bydgoszczy otwarto pierwsze w Bydgoszczy centrum nauki. Ekspozycja jest wyjątkowa. Do tej pory w Polsce nie było centrum poświęconego działaniu młynów i procesowi produkcji mąki.
W tym artykule: Młyn-Maszyna – nowa atrakcja Młynów Rothera Nietypowa wystawa w Młynach Rothera. Interaktywność na pierwszym miejscu Młyny Rothera – miejsce autentyczne Młyny Rothera to co prawda nowa atrakcja Bydgoszczy, ale już na trwałe wpisały się w panoramę kulturalną tego miasta. To cenny zabytek architektury przemysłowej z połowy XIX wieku, który po latach popadania w ruinę został zrewitalizowany przez Miasto Bydgoszcz. Wyspa młyńska wraz ze znajdującymi się na niej Młynami Rothera znalazła się na liście laureatów wakacyjnego plebiscytu Travelera „Cuda Polski 2023”. Zielone serce Bydgoszczy, bo tak bywa nazywana ta zielona enklawa miasta, dzięki głosom internautów okazało się lepsze od dwóch innych propozycji z województwa kujawsko-pomorskiego. Czyli Skansenu w Kłóbce oraz Olenderskiego Parku Etnograficznego w Wielkiej Nieszawce. Młyn-Maszyna – nowa atrakcja Młynów Rothera W piątek otwarto kolejną atrakcję Młynów. To ekspozycja zatytułowana „Młyn-Maszyna” Jest to pierwsza w Bydgoszczy interaktywna wystawa popularnonaukowa i druga wystawa stała w tym obiekcie. Co się na nią składa? Na przykład stanowiska do samodzielnego eksperymentowania. W centrum nauki można wcielić się w role konstruktorów, pracowników młynów i architektów. Ekspozycja opowiada o zjawiskach fizycznych i prawach fizyki, działaniu urządzeń pracujących w młynach i procesie produkcji – od ziarna do mąki. Przy użyciu współczesnych maszyn dzieci i dorośli mogą eksperymentować: transportować, ważyć, czyścić, rozdrabniać, mielić, odsiewać. Nietypowa wystawa w Młynach Rothera. Interaktywność na pierwszym miejscu Interaktywna wystawa ma przekonać zwiedzających, że młyny wcale nie były nudnymi urządzeniami. Będzie można bowiem uzyskać odpowiedzi na takie pytania: Które przedmioty mogą latać? Po co spiętrzamy wodę? Dlaczego młyńskie kamienie się grzeją? – Tym razem wystawą stałą podkreślamy rolę Młynów jako centrum nauki, miejsca, które budzi ciekawość i pomaga zrozumieć świat. Inspiracją, zarówno dla treści, jak i scenografii wystawy, stał się przemysłowy charakter wnętrza oraz historia Młyna Rothera. Młyńskie maszyny z przeszłości stały się punktem wyjścia do omówienia zjawisk i procesów fizycznych. Cała ekspozycja będzie przenosić odwiedzających do fascynującego świata nauki – mówi dyrektor Młynów Rothera, Sławomir Czarnecki. Nową ekspozycję przygotowała spółka MAE Multimedia Art & Education. W jej portfolio są wystawy, które można obejrzeć m.in. w Muzeum II Wojny Światowej w Gdańsku, Europejskim Centrum Solidarności w Gdańsku, Muzeum Śląskim w Katowicach czy Centrum Nauki i Techniki EC1 w Łodzi. – Wystawa inspiruje do odkrywania świata nauki i techniki. Eksperymentowanie i poznawanie nowych pojęć to wspaniała zabawa – mówi autorka koncepcji i scenariusza wystawy oraz zastępczyni kierowniczki Działu Programowego Młynów, Sylwia Mularczyk. Ekspozycja cieszy się sporym zainteresowaniem. Wejściówki można zarezerwować na stronie Młynów Rothera. W sobotę 9 grudnia odbędą się pokazy popularnonaukowe, warsztaty, eksperymenty i spotkania z popularyzatorami nauki. Młyny Rothera – miejsce autentyczne Co prawda nie zachowało się oryginalne wyposażenie młynów. Jednak zwiedzający mogą przekonać się o tym, że miejsce to jest autentyczne. Na podłogach gdzieniegdzie leżą ziarna zbóż. Czyżby personel wysypywał je, aby można było wczuć się w atmosferę miejsce? Nie! Otóż z oryginalnej konstrukcji budowali co jakiś czas wypadają na podłogę ziarna zbóż i mączny pył. Po prostu drewno „pracuje” i rozkurcza się pod wpływem ciepła. Wówczas ze ścian wypadają maleńcy świadkowie dawnej historii Młynów Rothera. Nowa ekspozycja w Młynach Rothera to kolejna z już coraz większej liczby powstającej w Polsce w ostatnim czasie centrów nauki. Najbardziej znanym pozostaje ciągle, najstarsze w Polsce, Centrum Nauki Kopernik w Warszawie. W maju 2023 r. w Szczecinie otworzyło swoje podwoje Morskie Centrum Nauki im. prof. Jerzego Stelmacha. Nasz ekspert Szymon Zdziebłowski Dziennikarz naukowy, z wykształcenia archeolog śródziemnomorski. Przez wiele lat był związany z Serwisem Nauka w Polsce PAP. Opublikował m.in. dwa przewodniki turystyczne po Egipcie, a ostatnio – popularnonaukową książkę „Wielka Piramida. Tajemnice cudu starożytności” o największej egipskiej piramidzie.
Jaćwingowie nie byli prymitywnymi poganami. Długo kryli się w mrokach historii
Jaćwingowie to lud, który zamieszkiwał północno-wschodnie tereny obecnej Polski we wczesnym średniowieczu. Prawie zupełnie o nim zapomniano. W odkryciu jego tajemnic pomocna była policja.
W tym artykule: Zaginione cmentarzyska Jaćwingów Policja na tropie rabusiów Jaćwieskie Eldorado Kim byli Jaćwingowie? Z reguły archeolodzy czerpią najwięcej informacji na temat dawnych kultur z cmentarzysk. To tam znajdowane są liczne dary grobowe. Wiele o ludziach mówi też sama forma pochówku. Bywa też tak, że naukowcy wiedzą o istnieniu jakiegoś ludu żyjącego setki czy tysiące lat temu, jednak nie są znane ich groby. Tak przez wiele lat było w Jaćwingami. Zaginione cmentarzyska Jaćwingów Przez wiele lat archeolodzy nie mogli znaleźć cmentarzysk tego zagadkowego ludu. Część z badaczy sądziła, że Jaćwingowie stosowali specyficzny rodzaj zwyczajów pogrzebowych, które nie pozostawiały śladów w ziemi. Sytuacja zaczęła się zmieniać dopiero w bieżącym stuleciu. Większość cmentarzysk tej społeczności przepadło bez wieści. W zdecydowanej większości bezpowrotnie zniszczyła działalność rolnicza i głęboka orka. Ale największe cmentarzysko Jaćwingów, użytkowane od XI do XIII wieku, odkryto zaledwie kilka lat temu. I to w okolicznościach, które nadają się na kolejną część przygód Pana Samochodzika lub Indiany Jonesa. Policja na tropie rabusiów W 2015 roku olsztyńska policja trafiła na ślad nielegalnych poszukiwaczy, którzy w podsuwalskim lesie rabowali starożytne cmentarzysko w Krukówku i handlowali wydobytymi przedmiotami. Zagrożeni wysokim wyrokiem – 10 lat pozbawienia wolności – wskazali miejsce znalezisk. W 2016 roku Muzeum Okręgowe w Suwałkach rozpoczęło wykopaliska, do których w 2018 roku dołączyło Państwowe Muzeum Archeologiczne. Rezultaty badań przeszły najśmielsze oczekiwania archeologów. Jaćwieskie Eldorado Nagromadzenie znalezisk okazało się dla archeologów szokujące. Mimo niewielkiej powierzchni badań, udało się odkryć tysiące przedmiotów metalowych, wiele fragmentów naczyń ceramicznych i ogromną ilość ułamków przepalonych kości ludzkich. Wśród nich znalazło się pond 600 bezcennych eksponatów, broni, ozdób, narzędzi i innych przedmiotów codziennego użytku. To z tym bogactwem można zapoznać się na wystawie w Muzeum Archeologicznym w Krakowie, która potrwa do końca stycznia 2024 roku. Nosi tytuł „Jaćwieskie Eldorado. Najbogatsze cmentarzysko Jaćwingów”. Zdaniem naukowców prezentowane zabytki dowodzą niezwykłego kunsztu i poczucia estetyki lokalnych rzemieślników i artystów. Mazurskie Stonehenge. Pruska nekropolia w Markowie przypomina kamienny krąg megalityczny Warmia i Mazury to rejon, gdzie znajdziemy pamiątki po wielkich majątkach pruskiej arystokracji. Jedną z nich jest niezwykła nekropolia w Markowie, przypominająca kamienny krąg. Na grobach s.. <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/354b8a77226338e5d95763b71bc52a542b100df2-4dd58dc.jpg" width="938" height="292" alt="Mazurskie Stonehenge. Pruska nekropolia w Markowie przypomina kamienny krąg megalityczny (fot. Lisicui, Wikimedia Commons, CC-BY-SA-4.0)" title="Mazurskie Stonehenge. Pruska nekropolia w Markowie przypomina kamienny krąg megalityczny (fot. Lisicui, Wikimedia Commons, CC-BY-SA-4.0)" /> – Przeczą zdecydowanie stereotypom wojowniczych, ale prymitywnych pogan. Precjoza te świadczą o bogatej i wysublimowanej kulturze ich twórców. Wierzenia, że w życiu pozagrobowym zmarłym będą potrzebne te same wyroby, którymi posługiwali się za życia spowodowały, że rytualnie uśmiercone przedmioty pozostawiono w świętych miejscach wraz ze szczątkami właścicieli – wyjaśniają twórcy wystawy z Muzeum Okręgowego w Suwałkach Jej scenariusz przygotowali Jerzy Siemaszko, Renata Maskowicz-Sikorowska i Kazimierz Sobecki. – Na naszej wystawie mamy ozdoby i elementy stroju – zapinki, naszyjniki, bransolety, pierścionki, zawieszki, paciorki, sprzączki, aplikacje i dzwoneczki – przekazała National Geographic Polska Maskowicz-Sikorowska. Artefakty te są wykonane głównie z brązu. Prezentowana jest też broń i oporządzenie jeździeckie: miecze, groty włóczni i oszczepów, ostrogi, strzemiona, wędzidła, rozdzielacze rzemieni ogłowia końskiego. Wiadomo, że cmentarzyska jaćwieskie mają bardzo specyficzną formę. Zmarłych palono na stosie. Z kolei resztki niedopalonych kości wraz z wyposażeniem wkładano do płytkich jam grobowych lub rozsypywano na powierzchni. Badania w Krukówku będą kontynuowane. Eksperci liczą, że nekropola ta zdradzi jeszcze wiele zagadek dotyczących Jaćwingów. Kim byli Jaćwingowie? Byli wojowniczym ludem, uważanym za jednym z najpotężniejszych plemion pruskich. Fakt, że nie znali pisma powoduje, że wiemy o nim naprawdę niewiele. Wznosilł grodziska i umocnienia. Byli świetnymi jeźdźcami. Do naszych czasów zachowały się pięknie wykonane elementy rzędu końskiego. Kres istnienia Jaćwieży przynieśli Krzyżacy w 1283 roku. Ostatnie grupy przeniosły się na Litwę, Ruś i Mazowsze. Część Krzyżacy przesiedlili do Sambii. Tam wsie Jaćwingów przetrwały do połowy XVI w. Źródło: Muzeum Archeologiczne w Krakowie Nasz ekspert Szymon Zdziebłowski Dziennikarz naukowy, z wykształcenia archeolog śródziemnomorski. Przez wiele lat był związany z Serwisem Nauka w Polsce PAP. Opublikował m.in. dwa przewodniki turystyczne po Egipcie, a ostatnio – popularnonaukową książkę „Wielka Piramida. Tajemnice cudu starożytności” o największej egipskiej piramidzie.
Kaplica Sykstyńska przyjedzie do Warszawy. Słynne freski będzie można zobaczyć z bliska
Kaplica Sykstyńska jest uważana za największy skarb Watykanu. To drugie najczęściej odwiedzane muzeum na świecie i miejsce, gdzie podczas konklawe wybiera się papieża. Dzięki multimedialnej wystawie będzie można je obejrzeć bez wyjeżdżania do Włoch.
W tym artykule: Kaplica Sykstyńska w Polsce Nowy wymiar zwiedzania słynnej kaplicy Kaplica Sykstyńska od ponad 500 lat inspiruje artystów, badaczy i turystów. To zasługa nie tylko architektury, ale też, a może i przede wszystkim, słynnych fresków autorstwa Michała Anioła. Biblijne sceny na ścianach i suficie kaplicy uchodzą za jedno z najważniejszych dzieł sztuki w historii. Do tej pory, aby je zobaczyć, trzeba było wybrać się do Włoch i Watykanu. Jeszcze w tym roku freski zawitają do Polski. Będzie to możliwe dzięki multimedialnej wystawie „Kaplica Sykstyńska. Dziedzictwo”. Jest to projekt wielojęzyczny, stworzony z myślą o osobach z różnych kultur, środowisk i krajów. Kaplica Sykstyńska w Polsce Planując zwiedzanie Watykanu, trzeba pamiętać o tym, że do Kaplicy Sykstyńskiej ustawiają się długie kolejki turystów. Jest jednak sposób, aby je przeskoczyć. Już od 18 listopada w Warszawie wystawa multimedialna „Kaplica Sykstyńska. Dziedzictwo” umożliwi zwiedzającym zapoznanie się z freskami w sposób, jaki do tej pory nie był dostępny. Po raz pierwszy będzie można je zobaczyć z bliska czy zrobić zdjęcie. W ponad 500-letniej kaplicy obowiązuje zakaz fotografowania fresków. Tego typu restrykcje nie dotyczą jednak wystawy „Kaplica Sykstyńska. Dziedzictwo”. Słynne rzeźby świata. Najstarsza figura powstała nawet 300 tysięcy lat temu W starożytności rzeźbiarstwo było jedną z najważniejszych dziedzin artystycznych. W tym okresie powstało wiele figur i posągów, które stanowią przykład monumentalnych dzieł sztuki. Sł... Nowy wymiar zwiedzania słynnej kaplicy Zwiedzający będą mieć możliwość obejrzenia i przeżywania „spektaklu” wszystkimi zmysłami. Zagwarantuje to najbardziej zaawansowany sprzęt audiowizualny na świecie, w tym 50 projektorów laserowych najwyższej rozdzielczości. Projekt obejmuje również część edukacyjną, która przedstawia wyjątkowość skarbu Rzymu, a także proces twórczy największego z renesansowych artystów, czyli Michała Anioła. „Kaplica Sykstyńska. Dziedzictwo” jest dotychczas najbardziej zaawansowaną technologicznie ekspozycją, mającą odwzorować prawdziwy budynek. Całość zajmie powierzchnię ponad 1600 m kw. Obrazy będą wyświetlane nie tylko na ścianach, ale także na suficie przestrzeni wystawowej, aby w jak największym stopniu oddać piękno wnętrza obiektu. To właśnie Polska została wybrana jako pierwszy kraj, w którym będzie można obejrzeć wystawę. W listopadzie „Kaplica Sykstyńska. Dziedzictwo” zawita na błonia Stadionu Narodowego w Warszawie. Później wystawa odwiedzi także inne miasta. Projekt jest realizowany pod auspicjami Muzeum Watykańskiego i pod jego bezpośrednim patronatem. Nasz ekspert Mateusz Łysiak Dziennikarz zakręcony na punkcie podróżowania. Pierwsze kroki w mediach stawiał w redakcjach internetowej i papierowej magazynu „Podróże”. Redagował i wydawał m.in. w gazeta.pl i dziendobrytvn.pl. O odległych miejscach (czasem i tych bliższych) lubi pisać nie tylko w kontekście turystycznym, ale też przyrodniczym i społecznym. Marzy o tym, żeby zobaczyć zorzę polarną oraz Machu Picchu. Co poza szlakiem? Kuchnia włoska, reportaże i pływanie.
Zapraszamy na wystawę fotograficzną Yunwa („głód” w języku Hausa)
W Nigrze zobaczyłam głód. Widziałam, jak bardzo zmienia nie tylko ciała, ale także psychikę – opowiada Iwona El Tanbouli-Jabłońska. Wystawę jej zdjęć od 10 lutego będzie można oglądać w Zamościu.
Niger jest częścią Sahelu, Sahel zaś linią podziału, która oddziela piaski Sahary od tropikalnych lasów Afryki. To tutaj żyje 125 milionów ludzi, należących do najuboższych i najbardziej bezbronnych na świecie. W ciągu 15 lat ich populacja wzrośnie o 60%. Wysokie ceny nawozów, gazu, ropy i problemy z dostawami pszenicy, spotęgowane wojną w Ukrainie, będą miały niszczący wpływ na bezpieczeństwo żywnościowe tego rejonu. – Do Nigru pojechałam jako fotografka z UNICEF Polska. Zobaczyłam tam głód, ale sama go nie poczułam. To coś zupełnie innego. Widziałam, jak bardzo zmienia nie tylko ciała, ale także psychikę, wpływa na sposób myślenia. Nie jeść to znaczy nie myśleć o niczym innym. Głód zmienia wszystko – mówi Iwona El Tanbouli-Jabłońska, dyrektorka artystyczna National Geographic Polska, fotografka i współwłaścicielka studia fotograficzno-filmowego F11. W Nigrze co chwilę umiera dziecko i co chwilę rodzi się dziecko. Dzieci mają tam dzieci. Dziewczynki wychodzą za mąż w wieku 14–15 lat. Same będąc w słabej kondycji, rodzą niedożywione niemowlaki. Średnia długość życia wynosi niewiele ponad 50 lat. Ludzie umierają z głodu, zanim zdążą się zestarzeć. Maimuna i Safiratou przeżyły piekło. Co to znaczy być dziecięcą panną młodą? [FOTOREPORTAŻ] Maimuna i Safiratou zostały zmuszone do ślubu jako dzieci. To, przez co przeszły, można nazwać piekłem. Kobiety żyją, ale nie wszystkie młode dziewczęta w Nigrze mają tyle szczęścia, c... – Pomimo tych wszystkich trudności kobiety, mężczyźni i dzieci odznaczają się życzliwością i dużą determinacją w walce o przetrwanie. Całą gamę emocji i piękno tych ludzi odnajdujemy w bardzo poruszających zdjęciach utalentowanej fotografki Iwony El Tanbouli-Jabłońskiej – mówi o zdjęciach autorki Pascal Maitre, fotoreporter National Geographic, który rejestruje życie i zmiany zachodzące w krajach afrykańskich od ponad 40 lat. Wystawa fotograficzna Yunwa – zdjęcia Iwona El Tanbouli-Jabłońskia, Galeria Fotografii Ratusz, Zamość, od 10 lutego do 10 marca 2023 r. Zapraszamy!
Zwierzę zawsze znajdzie drogę do domu. Piękno fauny na zdjęciach polskiego Davida Attenborough
Dziś nieco zapomniany, kiedyś na jego zdjęciach, książkach i filmach wychowywały się całe pokolenia. Postać polskiego fotografika, przyrodnika i podróżnika przybliża wystawa „Domowroty. Włodzimierz Puchalski” w Międzynarodowym Centrum Kultury w Krakowie.
W tym artykule: Puchalski odczytany na nowo Zwierzęce i ludzkie powroty do domu Mistrzowskie, niepozowane i niekiedy bardzo intymne portrety dzikich i domowych zwierząt, wykonane w ich naturalnym środowisku, często niedostępnym dla „zwykłego śmiertelnika” – w tym specjalizował się Włodzimierz Puchalski. W PRL-u jego prace – nie tylko zdjęcia i albumy fotograficzne, ale też filmy dokumentalne, audycje radiowe i programy telewizyjne – kształtowały wyobrażenia Polaków o świecie fauny i flory oraz o ich związkach z człowiekiem. Podczas konkursu fotograficznego w Kairze w 1949 roku nadano mu przydomek „Colosse”. I rzeczywiście, był znanym na całym świecie gigantem popularyzacji wiedzy o przyrodzie. Fot. ze zbiorów Muzeum Niepołomickiego Swoją karierę fotograficzną Puchalski zaczynał w międzywojennym Lwowie, gdzie był mocno związany ze środowiskiem awangardy artystycznej. Jego zdjęcia charakteryzowały się doskonałym warsztatem i miały ogromną wartość zarówno naukową, jak i artystyczną. To wpływ mistrzów lwowskiej szkoły fotografii – m.in. Henryka Mikolascha i Witolda Romera. Puchalski odczytany na nowo W Międzynarodowym Centrum Kultury w Krakowie prezentowanych jest niemal 250 prac Puchalskiego. Większość z nich pochodzi z kolekcji Muzeum Niepołomickiego, które przechowuje jego dorobek, opracowuje go i digitalizuje. Podzielona na cztery części wystawa pozwala na nowo spojrzeć na twórczość fotografika. Przepiękne czarno-białe kadry „sięgają” głęboko w świat zwierząt, ale jednocześnie nie odbierają im podmiotowości. Fot. Paweł Mazur Ekspozycję dopełniają nigdy wcześniej niepokazywane zdjęcia Lwowa. Puchalski fotografował to miasto jak przyrodę, skupiając się na detalach, wolnej przestrzeni i formacjach chmur nad miastem. Zobaczymy tam też prace wspomnianych już dwóch pionierów sztuki fotograficznej oraz unikatowy film „Woda” z 1938 roku, autorstwa Witolda Romera. Puchalski, pomimo swoich wszystkich zasług, nie jest jednak postacią bez skazy. – Oceniany z dzisiejszej perspektywy, może dziwić przywiązaniem do polowań i krwawych łowów. Projekt naukowy, w który był zaangażowany, a który polegał na przymusowym wywiezieniu kilkunastu bocianów i sprawdzeniu, czy wrócą do swoich gniazd, w dzisiejszych czasach nie mógłby mieć miejsca – przyznaje Agata Wąsowska-Pawlik, dyrektorka MCK. Podkreśla jednak niezwykle czuły stosunek Puchalskiego do fotografowanych zwierząt i jego wyjątkową umiejętność nawiązania z nimi bezpośredniej relacji. Zwierzęce i ludzkie powroty do domu Fot. Paweł Mazur A co właściwie oznacza tytuł wystawy? „Domowroty” to polski odpowiednik naukowego terminu „homing”, który oznacza niesamowitą zdolność zwierząt do odnajdowania drogi do domu, nawet jeśli znajdą się poza swoim terytorium. W 1937 roku Puchalski uczestniczył w prowadzonych we wsi Butyny wspomnianych wyżej badaniach nad fenomenem bocianich powrotów. Dzisiaj ten termin nabiera też innego znaczenia i jest obudowywany nieoczekiwanymi kontekstami. Jako że zarówno Butyny, jak i znajdujące się nieopodal Mosty Wielkie, skąd pochodził sam Puchalski, leżą na terenie dzisiejszej Ukrainy, trudno nie pomyśleć o rosyjskiej agresji na ten kraj. Co prawda zmusiła ona wielu ludzi do opuszczenia swoich domów, ale nie tracą oni nadziei na rychły powrót. Zawsze znajdą drogę w swoje rodzinne strony. Fot. ze zbiorów Muzeum Niepołomickiego Uciekający Ukraińcy bardzo często zabierali ze sobą czworonożnych członków rodziny. Symptomatyczna dla tej wojny jest uwaga, którą poświęca się zwierzętom. Są one bowiem jej równoprawnymi ofiarami, tak samo jak są pełnowartościowymi uczestnikami życia społecznego. Ta nierozerwalna więź łącząca człowieka i zwierzę przywołuje również tak bardzo aktualne konteksty ekologiczne – kwestię ingerencji ludzi w środowisko naturalne, kryzys bioróżnorodności i wymieranie gatunków. Ekspozycję „Domowroty. Włodzimierz Puchalski” można zwiedzać do 6 listopada 2022 roku w Galerii Międzynarodowego Centrum Kultury przy Rynku Głównym 25 w Krakowie.
Expo 2020 last minute. Jak zaplanować wizytę na światowej wystawie w Dubaju?
Na Światowej Wystawie Expo 2020 w Dubaju atrakcji jest tyle, że trzeba dobrze zaplanować sobie każdy dzień. Podpowiadamy, jak to zrobić i które atrakcje koniecznie zobaczyć.
W tym artykule: Jak zwiedzić Expo 2020 w trzy dni Po Dubaju podróżujcie metrem Bilety na Expo 2020 kupcie przez internet Zabierzcie potwierdzenie szczepienia na COVID-19 lub wynik testu PCR Na Expo 2020 przyjedźcie z samego rana. Wtedy wejdziecie do najciekawszych pawilonów Kupcie pamiątkowy paszport Expo 2020 Korzystajcie z darmowego internetu i aplikacji mobilnej Expo Obowiązkowo zajrzyjcie do pawilonu Polski na Expo 2020 Poznajcie trzy żywioły w niesamowitej instalacji Wyruszcie w podróż samolotem do przyszłości Uważajcie na ceny jedzenia na Expo 2020 Zwiedzając Expo 2020 mierzcie siły na zamiary Poznajcie główne tematy Expo 2020 Odbywająca się co pięć lat Światowa Wystawa to wielka dawka inspiracji dla każdego, kto interesuje się światem, trendami, przyszłością i rozwojem społecznym. To miejsce spotkań ludzi, kultur i idei. Na Expo 2020 w Dubaju atrakcji jest tyle, że trzeba dobrze zaplanować sobie każdy dzień. Jak zwiedzić Expo 2020 w trzy dni Ile ich potrzeba, by zobaczyć wystawę? Jeśli Wam napiszę, że trzy, albo że pięć, albo nawet tydzień, to i tak będzie za mało, by dokładnie przyjrzeć się temu, co prezentują 192 kraje, w tym Polska, biorące udział w tym wydarzeniu. Jeśli jednak wybieracie się do Dubaju na trzy dni – tak jak ja to zrobiłem – to wystarczy wam czasu, by uchwycić na Expo 2020 to, co najważniejsze. Miejsca, które trzeba zobaczyć podczas EXPO 2020 w Dubaju [Galeria zdjęć] Światowa Wystawa Expo 2020, która odbywa się w Dubaju, to miejsce spotkań ludzi, kultur i idei. Tegoroczne Expo wspiera się na trzech tematach przewodnich: Możliwości, Mobilność i Zrównow... Przygotowałem więc dla Was moje sprawdzone patenty na „Expo last minute”. Dlaczego na ostatnią chwilę? Bo światowa wystawa, która ruszyła 1 października 2021 r., kończy się 31 marca. Macie więc aż (a może tylko) dwa miesiące, aby ją jeszcze zobaczyć. Hasłem przewodnim Expo 2020 jest „Łączmy umysły, budujmy przyszłość” (Connecting minds, creating the future). Warto wiedzieć, że to pierwsze takie wydarzenie w świecie arabskim. Do tego odbywające się na ogromnym terenie – ponad 4 km kw. Wystawa została podzielona na trzy główne tematy: zrównoważony rozwój, mobilność, możliwości. Jak uważają organizatorzy wydarzenia, to właśnie te trzy elementy współczesnego świata mają dziś największy wpływ na nas i na naszą planetę. Na Expo 2020 jest tyle fantastycznych pawilonów różnych krajów mówiących o naszym życiu i o tym, jak zmienić je na lepsze, głównie technologicznie (niestety, prawie w ogóle nie mówi się o prawach człowieka), że wszystkich nie da się obejrzeć. Są jednak takie, których pominąć zwyczajnie nie można. Ale o tym za chwilę, bo najpierw musicie na Expo w ogóle dojechać. Po Dubaju podróżujcie metrem Tak jest najłatwiej, najszybciej i najtaniej. To w Dubaju ma znaczenie i to nie tylko ze względu na ceny, ale też korki w godzinach szczytu. Do Expo, i to niemal pod samą bramę wejściową dojedziecie czerwoną linią metra. Wsiadając na stacji Dubai Mall, a więc przy największym na świecie centrum handlowym u stóp Burj Khalifa, najwyższego budynku świata, dojedziecie na wystawę w około 40 minut. Można także dotrzeć na nią autobusem, ale ten jedzie kwadrans dłużej. Pamiętajcie też, że najdrożej zaś będzie dojechać taksówką lub Uberem. No chyba, że podróżujecie w kilka osób i podzielicie się kosztami. Bilety na Expo 2020 kupcie przez internet Nie będziecie tracić czasu na miejscu. Ceny biletów są różne. Najtańszy – jednodniowy – kosztuje 11,49 euro. Ale są też bilety sezonowe za 49,80 euro (nielimitowana liczba wejść) czy jednodniowe za aż 70 euro. W tej cenie jest m.in. szybsza ścieżka wejścia na wystawę, możliwość odpoczynku w saloniku premium i udział w wydarzeniach biznesowych. Bilety kupuje się na stronie: www.expo2020dubai.com Zabierzcie potwierdzenie szczepienia na COVID-19 lub wynik testu PCR Inaczej nie wejdziecie na wystawę. Wszystkie osoby pełnoletnie muszą być w pełni zaszczepione na COVID-19, a jeśli nie są, to muszą przedstawić negatywny wynik testu PCR wykonanego w ciągu ostatnich 72 godzin. Jeśli macie kupione bilety na Expo, testy możecie wykonać bezpłatnie przed wejściem na wystawę. Jest to możliwe m.in. w village Expo, czyli miasteczku wystawowym, gdzie mieszkają pracownicy – w budynku 2B. Pamiętajcie tylko, że na wynik testu trzeba poczekać około 10 godzin, więc zróbcie go dzień przed wizytą na wystawie. Na Expo 2020 przyjedźcie z samego rana. Wtedy wejdziecie do najciekawszych pawilonów Wystawa otwarta jest przez 7 dni w tygodniu, od godz. 9 do północy od niedzieli do czwartku i od 9 do 2 w nocy w piątki oraz soboty. Ale potraktujcie moja radę bardzo poważnie. Dlaczego? Ponieważ są pawilony, do których od rana do nocy ustawiają się długie kolejki zwiedzających. Chodzi m.in. o pawilon gospodarza Expo czyli Zjednoczonych Emiratów Arabskich, który zachwyca głównie architekturą – przypomina szykującego się do lotu sokoła. W środku zaś czeka was przejście pustyni i obejrzenie prezentacji o historii i kulturze tego kraju. ZEA pokazują także ludzi, którzy mają obecnie największy wpływ na ten nieustannie zmieniający się architektonicznie i technologicznie kraj. Jednak znacznie więcej czasu spędzicie w pawilonie Niemiec, który też jest niezwykle popularny wśród odwiedzających. To jeden z najbardziej kreatywnych pawilonów na wystawie światowej. Niemcy stworzyli bowiem kampus, przypominający nowoczesne laboratorium, w którym można dowiedzieć się, albo sobie przypomnieć, na czym polega zrównoważony rozwój. Mnóstwo tu interaktywnych tablic, eksponatów i doświadczeń nie tylko dla dorosłych, ale także dla dzieci. Spędziłem w tym pawilonie godzinę, a mógłbym i dwie, gdybym tylko miał więcej czasu. Tłumy przyciąga też pawilon Arabii Saudyjskiej, który jest jednym z największych na Expo. Warto go zobaczyć ze względu na rozwiązania wizualne. Pierwsze wrażenie robi pochylona szklana fasada, w której jak w lustrze odbija się to co dookoła. Drugie wrażenie - wystawa wewnątrz pawilonu. Na gigantycznym, wypłaszczonym globusie pokazywane są m.in. zapierające dech krajobrazy tego kraju. Nie możecie też odpuścić niezwykle kolorowego pawilonu Rosji. Ten kraj głównym tematem swojej prezentacji uczynił ludzki mózg. Multimedialna wystawa z ogromnym mózgiem w centrum uwagi naprawdę jest kosmiczna. Zwiedzający chętnie też odwiedzają Finlandię (fasada pawilonu ma kształt uchylonej teatralnej kurtyny). Finlandia chwali się swoimi rozwiązaniami ekologicznymi, ale też najlepszym systemem edukacji na świecie, zdecydowanie pobudzającym wyobraźnię i kreatywność uczniów. Poza tym w pawilonie stworzono także przestrzeń, gdzie jedynymi odgłosami, jakie będą do was docierać, są odgłosy lasu. Kiedy tam wszedłem, zamknąłem oczy, wziąłem głęboki oddech i na kilka chwil odciąłem się od milionów dźwięków towarzyszących mi na Expo. A potem przepadłem w pawilonie zrównoważonego rozwoju Terra, który jest jednym z najbardziej futurystycznych obiektów na wystawie. Terra wygląda bowiem jak statek kosmiczny z „Gwiezdnych wojen”. Do tego jest samowystarczalna – jej dach oraz wyrastające wokół drzewka energetyczne pokrywa 4912 paneli słonecznych. Mogą one rocznie wygenerować energię potrzebną do naładowania 900 tysięcy telefonów komórkowych! Terra nawiązuje do dzisiejszej trudnej sytuacji naszej planety, coraz bardziej niszczonej przez człowieka. W tym pawilonie można znaleźć się pod powierzchnią ziemi, w głębinach oceanów, a także przekonać się, jak konsumpcjonizm wyniszcza planetę. Cóż, z tego pawilonu nie wychodzi się z uśmiechem… Kupcie pamiątkowy paszport Expo 2020 To już tradycja. Mam taki paszport z Expo w Szanghaju (2010), z Expo w Mediolanie (2015) i teraz doszedł paszport z Dubaju. Kosztuje ok. 25 zł, sprzedawany jest w oficjalnych sklepach z gadżetami Expo. Zbiera się w nim pieczątki z każdego odwiedzonego pawilonu. Dla mnie to świetna pamiątka, dzięki której nie zapomnę, w jakim pawilonie byłem. I wam też ją polecam. Korzystajcie z darmowego internetu i aplikacji mobilnej Expo Bezpłatna i szybka sieć Wi-Fi dostępna jest na całym terenie Expo. Poza tym, będąc w ZEA nie włączajcie transmisji danych komórkowych, bo w roamingu zapłacicie krocie (kiedyś mnie to, niestety, spotkało). Korzystajcie z darmowego internetu, który złapiecie w wielu miejscach i obiektach w całym mieście. Poza tym na lotnisku w Dubaju podczas odprawy granicznej dostaniecie darmową kartę SIM z pakietem danych 1 GB. Jest ona ważna przez 24 godziny. Przyda się wam, by w miejscach bez Wi-Fi zamówić np. Ubera czy sprawdzić dojazd komunikacją miejską na mapach Google. Podczas zwiedzania wystawy zainstalujcie aplikację Expo2020Dubai. Pomoże wam ona w dotarciu do pawilonów. Pokazuje, jak do nich dojść. Ma też spis wszystkich punktów z jedzeniem (a tych jest ponad 200) i wykaz wydarzeń, tj. koncertów, spektakli, debat odbywających się danego dnia. Jak zaplanowane zostało Expo? Patrząc na mapkę w aplikacji zauważycie, że teren wystawy z lotu ptaka wygląda jak kwiat, którego każdy z płatków odnosi się do jednego z trzech wspomnianych na początku tematów przewodnich. Centralnym punktem wystawy jest zaś Al Wasl Plaza. To ogromny plac ze sceną, zadaszony gigantyczną ażurową kopułą wysoką na 130 metrów, pod którą organizowane są występy muzyczne. Po zmroku odbywają się tam zachwycające, niezwykle kolorowe multimedialne pokazy. Kopułę widać niemal z każdego miejsca na Expo, więc jest świetnym punktem orientacyjnym. Obowiązkowo zajrzyjcie do pawilonu Polski na Expo 2020 Pawilon Polski, którego hasłem przewodnim jest „Polska. Kreatywność inspirowana naturą”, zachwyca drewnianą architekturą. Dlatego warto pochwalić się nim w sieci i docenić jego projektantów. Zewnętrzną elewację zdobi kinetyczna rzeźba. To motyw symbolizujący bogactwo i różnorodność krajobrazu naturalnego Polski. Na wystawie chwalimy się tym, że jesteśmy kreatywni i podkreślamy polską gościnność. Głównym elementem prezentacji jest więc symbolizujący ją stół. Jego blat jest przestrzenną mozaiką wykonaną z różnych materiałów charakterystycznych dla Polski: miedzi, szkła, drewna, stali, aluminium, ceramiki. Łącznie blat zawiera 120 różnych modułów. W szklanych gablotach są natomiast prezentowane przykłady rodzimego dizajnu, m.in. szkło z Krosna czy biżuteria. Duże wrażenie robią na zwiedzających koronki z Koniakowa. Uwaga: pobiliśmy rekord Guinnessa w zrobieniu największej koronkowej serwecie, którą także można zobaczyć na wystawie! Na piętrze pawilonu dostępne są wystawy czasowe prezentujące regiony. Kiedy byłem na Expo, w naszym pawilonie trwał tydzień śląski. Panie koronczarki z Koniakowa robiły prawdziwą furorę. Kolejki chętnych do nauki szydełkowania ustawiały się przez cały dzień. Poza tym można było nauczyć się tańczyć poloneza. Chętnych do spróbowania swoich sił z tancerzami Zespołu Pieśni i Tańca Śląsk także było bardzo wielu. W naszym pawilonie odbywają się także koncerty fortepianowe – Chopin zawsze przyciąga słuchaczy. Poznajcie trzy żywioły w niesamowitej instalacji Jedną z najciekawszych atrakcji dostępnych w trakcie Expo 2020 jest wodna instalacja Water Feature. Łączy ona w sobie cechy żywiołów: wody, ziemi i ognia. Przybiera formę innowacyjnego wodospadu. W czasie dnia strumienie wody spływają po pionowych ścianach wysokich na 13 metrów, po to, by nocą pokonać siłę grawitacji i odbić się ku górze. Widowisko dopełnia wpisująca się w klimat muzyka. Wyruszcie w podróż samolotem do przyszłości Jest taki pawilon, którego miłośnicy latania pominąć nie mogą. Jak mogą wyglądać podróże samolotem w roku 2071? Możecie się o tym przekonać podczas wirtualnej podróży przyszłości w pawilonie linii lotniczych Emirates. W pawilonie prezentowany jest m.in. model samolotu, którym za kilkadziesiąt lat ma sterować już tylko komputer. Nie będzie ani pilotów, ani załogi pokładowej. Zakładając gogle VR i zasiadając w fotelu samolotowym doświadczycie kilkuminutowego lotu, podczas którego posiłki serować będą… roboty. Poznacie również podstawowe zasady aerodynamiki i lotnictwa, a nawet zaprojektujecie samolot przyszłości. Uwaga, zainteresowanie tym pawilonem jest tak duże, że warto wcześniej zarezerwować wizytę przez internet. Uważajcie na ceny jedzenia na Expo 2020 To, że w Dubaju jest drogo – wiadomo. Ale musicie też wiedzieć, że na terenie Expo jest jeszcze drożej niż w knajpach w mieście. Szok cenowy przeżyłem m.in. w pawilonie Francji, gdzie tost z serem w przeliczeniu na złotówki kosztował ponad 60 zł. Choć pobiła go zdecydowanie cena porcji bigosu w polskim pawilonie – blisko 100 zł za porcję! Mam nadzieję, że w kapuście były ukryte płatki złota. Można oczywiście zjeść znacznie taniej, np. w pawilonie Korei Południowej, gdzie dania kosztują połowę tego co nasz bigos. Przy okazji można tam zobaczyć miasta przyszłości, w których podróżować będziemy latającymi taksówkami i latającymi pociągami. Sporo jest także punktów z kilkoma restauracjami tematycznymi (np. kuchnia Afryki), w których przekąsicie co nieco już od 25–30 zł. Zabierzcie ze sobą także wodę, najlepiej w butelkach wielokrotnego użytku. Na terenie wystawy są poidełka, w których je napełnicie. Po terenie Expo chodzą też panowie (jednak spotkacie ich rzadko) rozdający wodę w puszkach. Zwiedzając Expo 2020 mierzcie siły na zamiary Odwiedzenie dziesięciu pawilonów w ciągu dnia według mnie jest optymalne. Z przerwą na jedzenie czy odpoczynek zajmie wam to cały dzień. Pamiętajcie o wielkości terenu wystawy, a więc o odległościach, które przyjdzie wam pokonać. Jeśli macie akurat trzy dni poświęcone na Expo, to każdy z nich przeznaczcie na odwiedzenie pawilonów w jednej z trzech stref tematycznych. Dla przypomnienia: zrównoważony rozwój, mobilność i możliwości. Poza tym po terenie można poruszać się płatnymi meleksami albo rowerami. Poznajcie główne tematy Expo 2020 Możliwości. Pierwszy z tematów nawiązuje do odkrycia i wykorzystania potencjału zarówno społecznego, jak i indywidualnego, a także wspólnego kształtowania przyszłości przyjaznej wszystkim – na poziomie lokalnym i globalnym. Temat Możliwości jest też zgodny z filozofią Celów Zrównoważonego Rozwoju ONZ – globalnego pokoju i dostatku. Podczas Expo 2020 pawilon dedykowany obszarowi Możliwości nawiązuje do tych idei poprzez otwartą dla gości, interaktywną wystawę. Kraje, które reprezentują strefę Możliwości podczas targów to m.in. Wielka Brytania, Szwajcaria, Monako czy Ukraina. Mobilność. Ta strefa podczas Expo 2020 nie oznacza jedynie zdolności do przemieszczania się osób, usług, idei czy towarów, ale skupia się przede wszystkim na szerszym znaczeniu tego słowa. Mówi o połączeniach – tych w świecie rzeczywistym i wirtualnym. Definiowana w ten sposób Mobilność pozwala na szybki rozwój, nieograniczoną czasem ani miejscem wymianę idei i myśli czy poznawanie innych kultur. Sam pawilon poświęcony Mobilności zapewnia odwiedzającym dawkę wiedzy o historii tego zjawiska i inspiruje do działania w tym zakresie. Państwa, które znalazły się w strefie Mobilności to m.in. Polska, Australia czy Rosja. Zrównoważony rozwój. Ten temat dotyczy przede wszystkim życia człowieka w zgodzie z naturą, ograniczenia działań niszczących środowisko i roli nowych technologii w tym procesie. Sama nazwa pawilonu Zrównoważonego rozwoju – Terra (po łacinie Ziemia) – przywołuje skojarzenia z dbałością o środowisko naturalne i rozwój naszej planety. Kraje, które dołączyły do Expo w ramach strefy Zrównoważonego rozwoju to m.in. Brazylia, Czechy czy Singapur.
Największa w dziejach Warszawy wystawa szopek krakowskich do zobaczenia na Zamku Królewskim
Największa w dziejach Warszawy wystawa szopek krakowskich została otwarta w Pałacu Pod Blachą w Zamku Królewskim w Warszawie. Bajkową architekturę 50 szopek tworzy Święta Rodzina, legendarne postacie Krakowa, a także Smok Wawelski, Pana Twardowski i Lajkonik.
W tym artykule: Szopki krakowskie – gdzie zobaczyć wystawę? Tradycja budowania szopek krakowskich jest żywa w Krakowie od ponad stu lat, a konkursy szopkarskie odbywają się tam co roku, a twórcy szopek prezentują swoje dzieła pod pomnikiem Adama Mickiewicza na Rynku Głównym. Dźwięk hejnału mariackiego rozpoczyna barwny korowód do Muzeum Krakowa, gdzie jury wybiera te najpiękniejsze. Szopki krakowskie – gdzie zobaczyć wystawę? Szopki, które są dziełem amatorskim zostały wpisane na światową listę UNESCO. Ten fenomen kulturowy pokazywany jest na wystawach na całym świecie. Zachwycające formą i barwą budowle odwiedziły Hiszpanię, Francję, Niemcy, Litwę, Białoruś, Japonię i Kanadę. Prezentowane na wystawie szopki krakowskie pochodzą ze zbiorów Muzeum Krakowa, z kolekcji Państwa Markowskich oraz innych kolekcji prywatnych. Teraz odwiedzą Warszawę. Na wystawie „Szopki krakowskie” w Zamku Królewskim w Warszawie to niezwykłe rękodzieła można oglądać od 10 grudnia 2021 do 2 lutego 2022 roku.
Fotograf był świadkiem przedstawienia, które nigdy nie powinno zostać wystawione... Te zdjęcia są poruszające
Artur Gutowski był w indonezyjskim mieście Surabaya, gdzie niestety nadal można zobaczyć Topeng Monyet, czyli Małpi Teatr.
Topeng Monyet, czyli Małpi Teatr to tradycyjny indonezyjski pokaz uliczny, w trakcie którego wytresowana małpa wykonuje akrobacje: jeździ na małym motocyklu, rozmawia przez zabawkowy telefon, salutuje. Tak... Małpa w masce na metalowym łańcuchu. Spektakle z udziałem zwierząt stały się powszechne pod koniec XIX wieku, głównie w zachodniej części Indonezji. W okresie kolonizacji wielu treserów wyjechało do Holandii. Tam dawali występy, zabawiając dzieci. Przełom nastąpił dopiero w styczniu 2014 roku. W dużych miastach Indonezji performance został zakazany. Wszystko za sprawą licznych protestów międzynarodowych organizacji działających na rzecz ochrony praw zwierząt. U wielu małp wykryto wówczas gruźlicę, wirusowe zapalenie wątroby typu B i C, opryszczkę, czy tężec. Fotografie zostały wykonane w mieście Surabaya, gdzie delegalizacja jeszcze nie dotarła...
Z wizytą na amerykańskiej prowincji. Te zdjęcia przypominają, że świat nie składa się wyłącznie ze zwycięzców
„Jestem znany z fotografowania z bliska, a im jestem starszy, tym bliżej podchodzę” – zapowiada autor fotografii, Bruce Gilden.
American made Kilkadziesiąt portretów wykonanych na amerykańskiej prowincji, małomiasteczkowych pejzaży i martwych natur - to wszystko składa się projekt Bruce'a Gildena American made. Prace powstawały w latach 2013–2014 – przy okazji targów stanowych, festynów i innych imprez, corocznie organizowanych w zachodnich i południowych stanach USA. Bruce Gilden od dziesięcioleci grasuje z aparatem po ulicach Nowego Jorku. Jego czarno-białe uliczne zdjęcia czerpią swą siłę z bezpośredniości, z jaką fotograf podchodzi do swych bohaterów. To one zaprowadziły go do agencji Magnum i przyniosły światową sławę. Przez cztery dekady Gilden pracował wyłącznie na filmie, w czerni i bieli. Ostatnio jednak sięgnął po kolor. - Najnowszy projekt jest rezultatem tego artystycznego katharsis i świadectwem transformacji jego twórczości od fotografii ulicznej do dokumentalnej fotografii portretowej - wyjaśniają przedstawiciele Leica 6x7 Gallery Warszawa. Artysta cyklem American made kontynuuje swój monumentalny projekt-reportaż o współczesnych Stanach Zjednoczonych, zadając pytania o kondycję Ameryki i prawdziwość jej obrazu, poszukując tego, co pozostało z wielkiego amerykańskiego snu. Różnorodność twarzy Gildena głosi podstawową prawdę: świat nie składa się wyłącznie ze zwycięzców; jest w nim dużo elementów, których nie chcielibyśmy poznać z bliska. Turpizm? To właśnie różnorodność charakterów, postaw, miejsc, stanowi o tym, że ​​życie jest tak wyjątkowe. Świat na fotografiach Gildena nie jest wyretuszowanym światem z telenoweli czy ilustrowanego magazynu. Ludzie na tych zdjęciach nie są piękni i nieskazitelni. Ich domy, samochody, ich jedzenie i styl życia to nie jest ideał Zachodu. - Te obrazy wdzierają się pod czaszkę. Zapadają w pamięć i zmuszają do refleksji nad tym, jakie piętno odciska na nas cywilizacja - _____________ BRUCE GILDEN - urodził się w 1946 roku na nowojorskim Brooklynie. W1998 został członkiem legendarnej agencji Magnum Photos. Od lat sześćdziesiątych znakiem rozpoznawczym jego fotografii jest fascynacja postaciami charakterystycznymi, odstającymi od kanonów piękna. Za swe prace otrzymał szereg nagród i wyróżnień, tak w Stanach Zjednoczonych, jak i w Europie. Należy do najbardziej rozpoznawalnych fotografów amerykańskich.
Zobacz świat roślin według Da Vinci. Wystawa Botanika Leonarda we Florencji
Oto kolejny powód, by jeszcze tej jesieni odwiedzić Florencję: w przestrzeni kompleksu Santa Maria Novella do 15 grudnia czeka wystawa Botanika Leonarda.
Artysta, architekt, filozof, wynalazca, malarz, rzeźbiarz, anatom, astronom, medyk, ornitolog, fizyk, botanik. Nie sposób znaleźć kogoś bardziej wszechstronnego od Leonarda Da Vinci. Kulminacją obchodów 500. rocznicy śmierci toskańskiego geniusza jest wystawa Botanika Leonarda, którą można oglądać tej jesieni w samym sercu Florencji. Ekspozycja w przestrzeni kompleksu Santa Maria Novella będzie dostępna dla zwiedzających do 15 grudnia 2019 r. Wystawa ukazuje mniej znaną - nomen omen - gałąź zainteresowań i badań Da Vinci – rośliny. Przekraczając próg galerii, wchodzimy do świata z pogranicza nauki i sztuki. Zwiedzanie odbywa się w atmosferze dążenia do rozwikłania tajemnicy: czy istnieje nadrzędna zasada, która rządzi światem przyrody? Czy z odstępów między liśćmi można odczytać idealną proporcję? Za przewodnika po kolejnych spostrzeżeniach da Vinci dotyczących form i struktur w świecie roślin, prowadzą interaktywne instalacje, nowoczesne plansze, kopie rysunków i prawdziwe rośliny. Fototropizm, podstawy dendrologii, wpływ grawitacji na rośliny – to tylko niektóre z badań Leonarda, o których opowiada ta wystawa. Leonardo jawi się nie tylko jako baczny obserwator przyrody, który dokumentuje zjawiska w notesach, wysnuwa odważne jak na swoją epokę tezy i nie boi się eksperymentować, byle tylko zrozumieć mechanizm zjawisk. Mamy tu do czynienia z człowiekiem pochłoniętym poszukiwaniem systemowości, powtarzalności, schematów. Jest w tym coś szalonego i jednocześnie pięknego. Jakby botanika była dla Leonarda kolejnym puzzlem w układance świata, który rządzi się matematyczną doskonałością. Tej naukowej motywacji towarzyszą niezwykłe rysunki i modele Da Vinci, tak dokładne, że nazywane „portretami roślin”. I to właśnie w tym miejscu przenikają się natura, nauka i sztuka. Dla Leonarda poznanie naukowe nigdy nie było czysto opisowe, a malarstwo nigdy nie miało wyłącznie funkcji estetycznej. U Da Vinci wszystko jest ze sobą połączone. Wystawa BOTANIKA LEONARDA (THE BOTANY OF LEONARDO. A vision of science bridging art and nature) 13 września - 15 grudnia 2019 Kompleks Santa Maria Novella Kuratorami wystawy są: Stefano Mancuso, jeden z największych światowych autorytetów w dziedzinie neurobiologii roślin, Fritjof Capra, fizyk i teoretyk systemów, znawca Leonarda da Vinci oraz Valentino Mercati, założyciel i prezes firmy Aboca. Koordynację naukową zapewnia Valentina Zucchi, MUS.E. Producentem i pomysłodawcą wystawy jest Aboca. BILETY: Wejście łączone na Wystawę + Kompleks Santa Maria Novella Normalny 10,00 €, ulgowy 7,50 € (11-18 lat), darmowy dla dzieci przed ukończeniem 11. roku życia. Zwiedzanie z przewodnikiem jest dostępne w języku włoskim i angielskim, konieczna jest rezerwacja (Normalny 5,00 €, ulgowy 2,50 €) GODZINY OTWARCIA: Od poniedziałku do czwartku: 9:00 – 17:30 Piątek: 11:00 – 17:30 Sobota: 09:00 – 17:30 Niedziela: 13:00 – 17:30 Ostatnie wejście i zamknięcie kas na 45 minut przed godziną zamknięcia wystawy. Więcej na stronie: www.leonardodavincibotany.com Hanna Gadomska
Biżuteria to niewerbalny komunikat - tylko jak go czytać? Odwiedź wystawę fotografii oraz biżuterii Marii Magdaleny Kwiatkiewicz
Może być dokumentem tożsamości, magicznym talizmanem albo wyrazem majętności. O wyjątkowym znaczeniu biżuterii opowiada Maria Magdalena Kwiatkiewicz - podróżniczka, przedsiębiorca i kolekcjonerka, która w swoich zbiorach ma ponad 1 200 obiektów, będących dowodem na to, że biżuteria to coś więcej niż ozdoba.
O tym, że biżuteria stanowi swego rodzaju kod, przekonała się wielokrotnie w czasie podróży Maria Magdalena Kwiatkiewicz. Podróżniczka, kolekcjonerka, przedsiębiorca wędruje do najdalszych zakątków świata z aparatem w dłoni. Łączy w ten sposób swoje największe pasje: podróżowanie i fotografowanie. Jednak jak podkreśla, egzotyczne krajobrazy zachwycają ją, ale są wyłącznie tłem do tego, co najważniejsze – nawiązywania relacji. To proces budowania zaufania i intymności, odsłaniania tożsamości, której fizycznym wyrazem jest często właśnie biżuteria. Jest ona czymś więcej niż tylko ozdobą. To niewerbalny komunikat informujący m.in. o pochodzeniu właściciela, jego intencjach czy pozycji zajmowanej w społeczności. Takie znaczenie mają np. krzyże Tuaregów - afrykańskie naszyjniki zrobione są ze sznurka i metalu, powszechnie nazywane „paszportami przez pustynie”. Ludom zamieszkującym Saharę umożliwiają identyfikację przybysza. Z formy wisiora i znajdujących się na nim grawerów można odczytać, z jakiej okolicy wywodzi się podróżnik. Każda oaza ma bowiem inny, charakterystyczny dla siebie kształt krzyża, informujący o elementach bliskiego jej krajobrazu, takich jak np. wzgórza a nawet liczba studni. Osoba nosząca naszyjnik, nie jest więc dla mieszkańców Sahary anonimowa, a przez to chętniej udziela się jej schronienia. W Etiopii, kiedy młody mężczyzna po raz pierwszy upoluje zwierzę, goli głowę do połowy i dekoruje ją ozdobami z koralików lub ptasich piórek. Ten wymowny symbol sugeruje przekroczenie granicy – opuszczenie chłopięcego i wkroczenie do męskiego, dorosłego świata. O znaczeniu tego rytuału i symbolicznej mocy biżuterii przekonała się Kwiatkiewicz w czasie podróży do wioski Turmi w 2009 roku. Kwiatkiewicz jest właścicielką największej w Polsce, bo liczącej ponad 1 200 obiektów, prywatnej kolekcji biżuterii współczesnej oraz etnicznej przywożonej z wypraw oraz współzałożycielką firmy jubilerskiej YES. Najcenniejsze zbiory w kolekcji pochodzą, m.in. z Indii, Nepalu, Papui, Kambodży, Etiopii, Chin czy Tybetu. Z każdym z obiektów wiążą się historie i wyjątkowe wspomnienia. Wszystkie zostały przywiezione przez Kwiatkiewicz z niejednokrotnie ekstremalnych podróży do miejsc, do których docierała jako jedna z nielicznych. I tak, podróżując przez Wyżynę Tybetańską, spotkała pasącą jaki kobietę, która miała na sobie dużą, srebrną spinkę ze starannie wytłoczonymi buddyjskimi symbolami. To ozdoba o istotnym znaczeniu dla kultury Tybetu. Noszona jest jako element garderoby, który służy przytrzymywaniu szerokich, kolorowych pasów, zakładanych przez miejscowe kobiety w talii. Jednocześnie stanowi nieraz największy majątek rodziny. Kobieta spotkana w czasie podróży nie rozstawała się ze spinką nawet na moment. Zgodnie z tradycją miała przekazać ją swojej córce dopiero w dniu jej ślubu. Podróżniczka odkupiła ozdobę od właścicielki, dzięki czemu ta za zdobyte pieniądze mogła kupić nowe zapięcia dla obu córek. Te i wiele więcej osobliwych historii z podróży Marii Magdaleny Kwiatkiewicz będzie można poznać w czasie wystawy fotografii oraz biżuterii „Drogocenne podróże”, która będzie dostępna dla zwiedzających od 2 sierpnia na Placu Konesera. To będzie wyprawa przez najdalsze zakątki, której kierunki wyznaczyła biżuteria i ludzie nadający jej szczególne, często magiczne znaczenie. Wernisaż wystawy, podczas którego pojawi się autorka zdjęć i właścicielka biżuterii, odbędzie się 2 sierpnia o godz. 19:00 w Muzeum Biżuterii Współczesnej w Warszawie zlokalizowanym w Centrum Praskim Koneser. Zapraszamy! Wystawa fotografii oraz biżuterii Marii Magdaleny Kwiatkiewicz "Drogocenne podróże" Oficjalne otwarcie wystawy: 2.08. godz.19. w Muzeum Biżuterii (Centrum Praskie Koneser, Plac Konesera 1, Warszawa). Zdjęcia można oglądać 2.08 – 28.08 na Placu Konesera 1.
Tak wyglądają „Stracone terytoria”. Zobacz fotografie z byłych republik Związku Radzieckiego
Cykl międzynarodowego kolektywu Sputnik Photos „Stracone terytoria. OSAD” to wyjątkowy zapis ze świata, jaki pozostał po upadku Związku Radzieckiego.
ZOBACZ "STRACONE TERYTORIA" NA WYBRANYCH FOTOGRAFIACH >>> Stracone terytoria W ciągu ośmiu lat członkowie kolektywu fotograficznego Sputnik Photos pracowali w byłych republikach ZSRR. Wynikiem ich pracy jest, liczące kilka tysięcy fotografii, archiwum. Zdegradowane krajobrazy poligonów atomowych i kopalni uranu mieszają się tu ze świadectwami samoorganizacji ludzi, którzy na gruzach wczorajszego imperium budują nową codzienność. Weterani minionych wojen sąsiadują z uchodźcami ze stref obecnych konfliktów. Wszystkie działania Sputnik Photos dotykają innego, ważnego dla obszaru postradzieckiego aspektu. Język fotografii i nie tylko Projektowi towarzyszą dwie publikacje. Pierwsza z nich to antysłownik terminów przed- i potransformacyjnych związanych ze Związkiem Radzieckim. Nad jego przygotowaniem pracowało kilkudziesięciu autorów z całego świata: pisarzy, historyków, dziennikarzy, naukowców, kuratorów, artystów i politologów. Drugie wydawnictwo to publikacja fotograficzna, której narracja podąża tropem radzieckiej opresji związanej z nauką, eksperymentem i relacjami człowieka z przyrodą. Sputnik Photos Sputnik Photos jest międzynarodowym kolektywem założonym w 2006 roku przez fotografów z Europy Środkowo-Wschodniej. Doświadczenie transformacji regionu, z którego pochodzą, stało się pretekstem do wspólnego komentowania zachodzących w nim procesów społecznych, politycznych i kulturowych. Posługując się fotografią, filmem i książką fotograficzną, kolektyw od ponad dekady budują zapis transformacji obszaru byłego bloku wschodniego. Rozważają współczesne wymiary i funkcję fotografii dokumentalnej, eksperymentują z formą i treścią. Ich działania wspiera zespół kuratorów, pisarzy, grafików i animatorów kultury. Ważną sferą działań kolektywu są różnorodne formy edukacji wizualnej, które wspierają i promują młodych twórców z regionu.
Ostatni moment by zwiedzić Olympus Perspective Playground. Wystawa dostępna tylko do niedzieli we Wrocławiu.
Ponad 2000 metrów kwadratowych interaktywnej instalacji, stworzonej przez światowej sławy artystów, a także wyjątkowe warsztaty i wykłady prowadzone przez cenionych fotografów - to wszystko czeka już na wielbicieli sztuki audiowizualnej. We Wrocławiu ruszył Olympus Perspective Playground, jedna z największych imprez fotograficznych.
Olympus Perspective Playground to angażująca wystawa, skierowana do entuzjastów i zawodowych fotografów. Impreza przyciągnęła niemal pół miliona odwiedzających w 16 europejskich miastach, a tym razem zawitała do Wrocławia. Wydarzenie trwa od 15 lutego do 10 marca w starej zajezdni tramwajowej “Dąbie”, przy ulicy Tramwajowej. Wystawę można oglądać przez cały tydzień, od niedzieli do środy w godzinach 11:00 do 21:00, a od czwartku do soboty od 11:00 do 23:00. Jedynym warunkiem jest bezpłatna rejestracja na stronie organizatora: https://my-events2.olympus.eu/web/#/web/wroclaw2019-pre/pl_pl Uroczyste otwarcie Wernisaż Perspective Playground odbył się 14 lutego i zgromadził blisko 400 gości, którzy jako pierwsi mogli wejść na fotograficzny plac zabaw i eksperymentować z aparatem Olympus w ręku. Przygotowane atrakcje wywarły na uczestnikach ogromne wrażenie, potwierdzając, że jest to miejsce zarówno dla osób początkujących, jak i profesjonalistów. - Cieszymy się, że po tak dużym międzynarodowym sukcesie, festiwal Olympus Perspective Playground dotarł także do Polski - powiedział Tomasz Mrzygłód, Prezes Zarządu Olympus Polska. Wrocław jest dla nas szczególnym miejscem tym bardziej, że w 2018 roku otworzyliśmy tam centrum usług biznesowych. Mamy nadzieję, że wystawa dostarczy odwiedzającym niezapomnianych wrażeń - dodaje Agnieszka Orłowska, Dyrektor Zarządzająca OBSE we Wrocławiu. View oEmbed on the source website Bawiąc uczy, ucząc bawi Na uczestników Olympus Perspective Playground czekają oryginalne konstrukcje przygotowane przez światowej sławy artystów - m.in. Morag Myerscough, Luke’a Morgana, Marcusa Doeringa czy Bena Laubera - które w twórczy i zabawny sposób prezentują możliwości technologii optycznych, wykorzystywanych w aparatach fotograficznych, medycynie oraz naukach przyrodniczych. Wyróżnikiem wystawy niewątpliwie jest charakter instalacji i sposób odbioru tej sztuki, ponieważ poszczególne elementy Perspective Playground lepiej oglądać przez obiektyw aparatu, niż gołym okiem. Pozwala to wejść na nowy poziom postrzegania sztuki, nieznany dotychczas w Polsce. Dodatkowo, każdy gość Perspective Playground może wypożyczyć kompaktowe i lekkie bezlusterkowce Olympus OM-D oraz PEN. Dzięki temu każdy odwiedzający staje się współtwórcą tej wystawy. Żaden z uczestników nie opuści wystawy z pustymi rękami - każdy z nich w prezencie otrzyma kartę SD z wykonanymi przez siebie zdjęciami. Warsztaty pod okiem ekspertów Olympus Perspective Playground to nie tylko interaktywna wystawa, ale również warsztaty prowadzone przez doświadczonych i uznanych fotografów, od lat współpracujących z marką Olympus, którzy w najbliższych tygodniach przybliżą uczestnikom tajniki zawodu. Wśród prowadzących pojawi się m.in. Marcin Dobas, który opowie o fotografii podróżniczej, czy Jakub Kaźmierzyk, który poprowadzi warsztaty dotyczące fotografii wnętrz i fotograficznych efektów specjalnych. Udział w wykładach i warsztatach jest bezpłatny, ale wymaga rejestracji na stronie organizatora. Olympus Perspective Playground Firma Olympus, nieustannie tworząc innowacyjne produkty, takie jak endoskopy (pomagające ratować życie), aparaty fotograficzne (pozwalające zachować niepowtarzalne momenty) i urządzenia life science (zapewniające nam bezpieczeństwo i pomagające pogłębiać wiedzę), stała się liderem na wielu rynkach. Perspektywiczne myślenie wymaga platform, które łączą różne dyscypliny i pozwalają na wymianę wiedzy, a także prowadzenie twórczych eksperymentów. Olympus Perspective Playground jest właśnie jedną z takich platform. To wydarzenie, na którym nie może zabraknąć osób szukających spektakularnych wizualnych i praktycznych wrażeń na najwyższym poziomie. Interaktywną instalację najlepiej uwiecznić wiodącymi na świecie obiektywami, z których Olympus jest dumny. Więcej informacji na stronie: https://my.olympus-consumer.com/perspective-playground/
To najbardziej prześladowana mniejszość etniczna. Zobacz Rohingjów na zdjęciach fotografa National Geographic
Ta muzułmańska mniejszość, zamieszkująca północno-zachodnią Birmę, nie istnieje dla prawa. Jej członkowie nie mają obywatelstwa, prawa głosu, opieki społecznej. Na swoich zdjęciach zarejestrował ich fotograf National Geographic - Marcin Zaborowski.
„Niezarejestrowani” to pierwsza z trzech części długoterminowego projektu fotograficznego o uchodźcach Rohingja, a jednocześnie debiut dokumentalny autora - Marcina Zaborowskiego. W październiku 2013 r. fotograf National Geographic oraz korespondent Polskiej Agencji Prasowej - Paweł Skawiński, wyruszyli do Bangladeszu, by poznać i opowiedzieć historie Rohingjów. To etniczna, muzułmańska mniejszość, zamieszkująca północno-zachodnią Birmę. Prześladowani od dziesięcioleci przez buddyjską większość, a w szczególności wojskową juntę, uciekają do pobliskiego Bangladeszu. Szacuje się, że w wyniku czystek etnicznych (coraz częściej określanych przez zachodnich ekspertów mianem ludobójstwa), na przestrzeni ostatnich dziesięcioleci do Bangladeszu uciekło od 300 do 500 tysięcy uchodźców. Zaledwie 30 tysięcy znalazło schronienie w oficjalnych obozach (Kutupalong i Nayapara) wspieranych w podstawowy sposób przez UNHCR, Muslim Aid oraz inne organizacje, których działalność jest często mocno ograniczana przez władze Bangladeszu. Pozostałe dziesiątki tysięcy to tzw. niezarejestrowani, mieszkający w nieoficjalnych obozach (tzw. makeshift camps) oraz w regionie Cox Bazar. Nie posiadają statusu uchodźcy, nie mają prawa do edukacji, legalnej pracy, a dzieci urodzone na terenie Bangladeszu nie mają żadnych praw ani obywatelstwa. Zaborowski i Skawiński przeprowadzili ponad 40 wywiadów z członkami Rohingja, przedostali się do dwóch obozów dla uchodźców, pomimo zakazów i braku legalnej drogi. Rozmawiali również z uchodźcami od lat zamieszkującymi wioski rybackie i siedliska na wybrzeżu Cox Bazar. Spotykali się z buddyjskimi uchodźcami politycznymi z Birmy, działaczami społecznymi pracującymi z uchodźcami, byłymi pracownikami ONZ oraz innych organizacji pozarządowych. Zobacz wybrane fotografie "Niezarejestrowanych" >>>