Wyspa Kos: od starożytnych ruin po rajskie plaże
Kos to grecka wyspa, którą można poznać w ciągu kilku dni dzięki niewielkim odległościom między atrakcjami. Odkrywanie miasta, plażowanie, zwiedzanie stanowisk archeologicznych i lokalnych targów da się wygodnie połączyć w ciekawy plan podróży. Dzięki temu każdy może dopasować pobyt do własnych zainteresowań – od relaksu nad morzem, po poznawanie historii i kultury wyspy.
Spis treści: Historia wyspy Kos w pigułce Z czego słynie wyspa Kos? Co zwiedzić na wyspie Kos? Najważniejsze atrakcje Kiedy najlepiej jechać na Kos? Wyspa Kos należy do archipelagu Dodekanezu, który znajduje się w południowo-wschodniej części Morza Egejskiego. Jej położenie, zaledwie kilka kilometrów w linii prostej od południowo-zachodniego wybrzeża Turcji, od zawsze miało znaczenie strategiczne i handlowe. Pod względem geograficznym jest to wyspa wydłużona – ma około 50 km długości i do 10 km szerokości. Jej powierzchnia wynosi około 290 km², co czyni ją po Rodos i Karpathos trzecią pod względem wielkości wyspą Dodekanezu. Krajobraz jest wyraźnie zróżnicowany. Na wyspie Kos znajdują się zarówno wykorzystywane rolniczo niziny, jak i bardziej surowe wyżyny. Najwyższym punktem jest masyw Dikeos, którego szczyt wznosi się 843 m n.p.m.. Historia wyspy Kos w pigułce Historia Kos sięga II tysiąclecia p.n.e., kiedy pojawili się tu pierwsi osadnicy. W późniejszym okresie wyspa została zasiedlona przez Dorów i stopniowo zyskała znaczenie w świecie greckim. W epoce klasycznej i hellenistycznej Kos stało się ważnym ośrodkiem nauki i handlu. To właśnie tutaj urodził się Hipokrates, uznawany za ojca medycyny. Funkcjonujący na wyspie Asklepiejon był jednym z najważniejszych ośrodków leczniczych starożytności – łącząc funkcje religijne i praktykę medyczną. W kolejnych wiekach wyspa znajdowała się pod panowaniem Rzymian, Bizancjum oraz joannitów. W XVI wieku została włączona do Imperium Osmańskiego, gdzie pozostawała przez niemal 400 lat. XX wiek przyniósł kolejne zmiany polityczne – od administracji włoskiej, przez okupację niemiecką, aż po włączenie wyspy do Grecji w 1947 roku na mocy traktatu pokojowego z Paryża. Dziś ślady tych epok są widoczne w strukturze urbanistycznej i zabytkach. Z czego słynie wyspa Kos? Wyspa Kos jest kojarzona przede wszystkim z dziedzictwem medycznym. To tutaj rozwijała się jedna z najważniejszych szkół medycyny starożytnej, a Asklepiejon do dziś pozostaje jednym z kluczowych stanowisk archeologicznych. Drugim ważnym elementem są plaże, które wyróżniają się dużą różnorodnością – od szerokich, piaszczystych odcinków po bardziej kamieniste i mniej zagospodarowane fragmenty wybrzeża. Istotną rolę odgrywa także rolnictwo. Uprawia się tu m.in. oliwki, winorośl, figi i warzywa. Warto odnotować, że nazwa sałaty rzymskiej (cos lettuce) wywodzi się właśnie od tej wyspy, co jest jednym z ciekawszych przykładów jej wpływu na europejską kulturę kulinarną. Co interesujące, Kos w okresie hellenistycznym pełniło funkcję swoistego arbitra w świecie sporów między miastami. Wyspa ta była stosunkowo często wzywana do zapewnienia sędziów rozstrzygających konflikty wewnętrzne. Co zwiedzić na wyspie Kos? Najważniejsze atrakcje Zwiedzanie Kos najlepiej rozplanować na kilka dni, co pozwala spokojnie obejrzeć zabytki i jednocześnie oddać się relaksowi na plaży. Wyspa sprawdzi się też jako pomysł na weekend w greckim stylu, choć wówczas trzeba będzie skupić się jedynie na wybranych atrakcjach. Miasto Kos, czyli serce wyspy To główny ośrodek administracyjny i turystyczny. Znajduje się tu port oraz liczne zabytki, w tym średniowieczny zamek Nerantzia z XIV wieku, wzniesiony przez joannitów przy wejściu do portu. W mieście warto też zwrócić uwagę na tętniące życiem ulice i lokalne targi, które pokazują codzienne życie mieszkańców. Asklepiejon Położony kilka kilometrów od miasta kompleks był jednym z najważniejszych ośrodków medycznych starożytności. Stanowi unikatowe połączenie przestrzeni sakralnej i leczniczej. Zwiedzający mogą dziś przejść się między ruinami świątyń i pozostałościami izby chorych, które obrazują praktyki lecznicze stosowane w starożytności. Platan Hipokratesa W centrum miasta Kos rośnie słynny platan Hipokratesa, pod którym według tradycji nauczał słynny lekarz. Obecny platan ma około 500 lat i i może być potomkiem drzewa, które stało tu w czasach Hipokratesa. Jego konary są wspierane rusztowaniami, a imponująca korona o średnicy około 12 metrów czyni je najprawdopodobniej największym platanem w Europie. Muzeum Hipokratesa Muzeum Hipokratesa prezentuje historię życia i działalności greckiego lekarza. Ekspozycje obejmują zbiory literatury medycznej i rekonstrukcje narzędzi stosowanych w starożytności. To miejsce pozwala lepiej zrozumieć wpływ Hipokratesa na współczesną medycynę i znaczenie Kos w historii nauki. Stanowiska archeologiczne Na wyspie znajdują się liczne pozostałości antycznej zabudowy, w tym odeon, starożytna agora czy Casa Romana – przykład rzymskiej architektury mieszkalnej. Zwiedzanie tych miejsc daje szansę dostrzeżenia różnorodnych etapów rozwoju miasta i życia jego dawnych mieszkańców. Plaże, które warto zobaczyć Na wyspie Kos znajdują się plaże zróżnicowane zarówno pod względem krajobrazu, jak i warunków do wypoczynku. Do najważniejszych należą: Tigaki – długa, piaszczysta plaża z łagodnym zejściem do wody, Marmari – spokojniejsza, często wybierana przez rodziny z dziećmi, Paradise Beach – znana z krystalicznie czystej wody, Agios Stefanos – wyjątkowa dzięki ruinom starożytnej bazyliki tuż przy brzegu. Północne wybrzeże jest bardziej wietrzne (idealne dla sportów wodnych), natomiast południowe oferuje spokojniejsze warunki do kąpieli. Kiedy najlepiej jechać na Kos? Lipiec i sierpień to czas największego ruchu turystycznego, kiedy na wyspę przybywają głównie osoby nastawione na plażowanie. Osoby preferujące zwiedzanie powinny raczej unikać tego okresu ze względu na wysokie temperatury (średnio 30–31°C w ciągu dnia). Najlepszym okresem na wizytę są miesiące od maja do czerwca oraz od września do października. Warunki pogodowe są wtedy stabilne, a liczba turystów zdecydowanie mniejsza niż w szczycie sezonu. Wówczas najłatwiej jest łączyć różne formy wypoczynku – zwiedzanie najważniejszych atrakcji wyspy bez presji czasu oraz chwile relaksu na plaży. Nasza autorka Marzena Wardyn-Kobus Autorka tekstów z pogranicza przyrody, kultury i podróży. W serwisie tworzy artykuły popularnonaukowe o otaczającym nas świecie, łącząc rzetelną wiedzę z przystępnym językiem i dbałością o szczegóły. Pisze, by zachęcać innych do uważnego kontaktu z przyrodą – nawet tą najbliższą, tuż za domem. Kaszubka mieszkająca na Kujawach, zakochana w górskich szlakach i leśnych bezdrożach. Jej przydomowy ogródek to strefa zrównoważonego eksperymentowania – dąży do tego, by uprawiać rośliny ekologicznie, z szacunkiem dla natury. Wolne chwile spędza z książką, wędrując po lesie lub tworząc makramy.
Te portugalskie wyspy odwiedza tylko 550 osób dziennie. Kryją jedną z najpiękniejszych plaż w Europie
W obliczu napiętej sytuacji geopolitycznej na świecie coraz więcej osób decyduje się na wakacje w Europie, rezygnując z dalekich podróży na rzecz bliższych i bardziej przewidywalnych kierunków. Jednocześnie rosnąca popularność takich destynacji jak Grecja, Hiszpania czy Włochy sprawia, że problem overtourismu staje się coraz bardziej odczuwalny – zwłaszcza w sezonie letnim. W tej sytuacji szczególnego znaczenia nabierają mniej znane miejsca, które pozwalają uniknąć tłumów, a jednocześnie oferują równie spektakularne krajobrazy. Jednym z nich są niewielkie wyspy położone u wybrzeży Portugalii, które każdego dnia odwiedza ograniczona liczba turystów.
Choć Portugalia najczęściej kojarzona jest z Azorami i Maderą, jej terytorium obejmuje również mniejsze, znacznie rzadziej odwiedzane archipelagi. Do takich miejsc należą Berlengas – grupa niewielkich wysp położonych na Oceanie Atlantyckim, około 10 kilometrów od wybrzeża Peniche. Obszar ten objęty jest ochroną jako rezerwat przyrody, a liczba odwiedzających została ograniczona do zaledwie kilkuset osób dziennie, co pozwala zachować jego unikatowy charakter. Surowe klify, krystalicznie czysta woda i spektakularne formacje skalne sprawiają, że miejsce to uchodzi za jedno z najbardziej malowniczych, a zarazem najmniej zatłoczonych w Europie. Historia wysp Berlengas – od starożytnych szlaków po rezerwat przyrody Archipelag Berlengas od wieków zajmował szczególne miejsce na mapie Atlantyku, stanowiąc ważny punkt orientacyjny dla dawnych żeglarzy. Już w starożytności był znany Fenicjanom i Rzymianom, którzy wykorzystywali go jako element nawigacyjny na szlakach handlowych. Izolacja wysp oraz trudne warunki pogodowe sprawiały jednak, że miejsce to przez długi czas pozostawało dzikie i niemal niezamieszkane. W kolejnych stuleciach jego znaczenie strategiczne zaczęło rosnąć, a w XV wieku król Portugalii Alfons V objął archipelag szczególną ochroną, dostrzegając jego potencjał i znaczenie dla bezpieczeństwa wybrzeża. W XVI wieku na Berlenga Grande pojawili się mnisi zakonu hieronimitów, którzy założyli klasztor mający służyć pomocą rozbitkom i wspierać żeglarzy przemierzających niebezpieczne wody Atlantyku. Projekt ten szybko napotkał jednak poważne trudności – surowy klimat oraz częste ataki piratów sprawiły, że zakonnicy zmuszeni byli opuścić wyspę. W XVII wieku, wykorzystując pozostałości klasztoru, wzniesiono twierdzę Forte de São João Baptista, która przez lata pełniła funkcję strategicznego punktu obronnego i była świadkiem licznych starć morskich. Z biegiem czasu militarne znaczenie archipelagu stopniowo malało, a jego naturalne walory zaczęły zyskiwać na znaczeniu. Współcześnie Berlengas, obejmujące Berlenga Grande, Estelas oraz Farilhões-Forcado, funkcjonują jako chroniony rezerwat przyrody, którego unikatowy ekosystem oraz krajobraz przyciągają coraz większą uwagę podróżnych poszukujących mniej oczywistych kierunków. Zachowane ślady historii – w tym imponująca forteca przekształcona dziś w miejsce noclegowe – tworzą wyjątkowe tło dla doświadczeń, które łączą dziedzictwo kulturowe z surowym pięknem natury. To właśnie ta równowaga między historią a dzikim krajobrazem sprawia, że archipelag wyróżnia się na tle innych europejskich destynacji i zyskuje na znaczeniu jako kierunek turystyczny. Co zobaczyć na Berlengas? Dzika przyroda, spektakularne klify i jedna z najpiękniejszych plaż Europy Archipelag Berlengas przyciąga przede wszystkim surową panoramą i wyjątkowym bogactwem przyrody, które można obserwować zarówno z lądu, jak i z wody. Obszar ten stanowi ważną ostoję dla licznych gatunków ptaków morskich, w tym mewy żółtonogiej, a także miejsce występowania różnorodnych organizmów podwodnych, co sprawia, że jest szczególnie ceniony przez miłośników snorkelingu. Dostęp do wysp jest ściśle regulowany – dziennie może je odwiedzić maksymalnie około 550 osób, a ruch turystyczny odbywa się wyłącznie w sezonie od marca do października. Dzięki temu nawet w okresie wakacyjnym miejsce zachowuje kameralny charakter, a kontakt z naturą pozostaje jednym z jego największych atutów. Jednym z najbardziej rozpoznawalnych punktów archipelagu jest Praia da Berlenga Grande – niewielka zatoka o jasnym piasku i intensywnie turkusowej wodzie, uznawana za jedną z najpiękniejszych plaż w Portugalii. Jej krajobraz, zestawiający złocisty piasek z surowymi klifami, bywa porównywany do bardziej egzotycznych kierunków, choć chłodniejsze wody Atlantyku przypominają o jej europejskim położeniu. Wyspy można odkrywać również z perspektywy morza – rejsy łodzią pozwalają dotrzeć do ukrytych grot i naturalnych formacji skalnych, takich jak charakterystyczna „Trąba Słonia” czy jaskinia Cova do Sonho, niegdyś wykorzystywana przez rybaków jako schronienie. Dla osób poszukujących bardziej intensywnych doświadczeń dostępne są także wycieczki katamaranem, często połączone z przystankami na pływanie i obserwację podwodnego świata. Możliwość pozostania na wyspie po odpłynięciu jednodniowych turystów stanowi dodatkowy atut – noclegi oferowane są w niewielkim pensjonacie położonym na klifie, a także w bardziej surowej formie, m.in. na terenie dawnej fortecy lub na polu kempingowym. Wieczorna cisza, ograniczona infrastruktura i brak tłumów sprawiają, że Berlengas oferują doświadczenie rzadko spotykane w popularnych europejskich kurortach – spokojne, niemal odizolowane obcowanie z naturą. Źródła: The Sun, Barlengas Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Jeden z najpiękniejszych szlaków Europy znów dostępny. Tu widoki zapierają dech w piersiach
Nazywana „Hawajami Europy” Madera od lat przyciąga turystów bujną roślinnością, spektakularnymi klifami i górskimi krajobrazami. To właśnie tutaj znajdują się jedne z najbardziej widowiskowych tras trekkingowych na kontynencie. Teraz podróżni zyskają kolejny powód, by odwiedzić wyspę – po dłuższej przerwie ponownie otwarty zostanie jeden z jej najbardziej znanych szlaków.
Szlak PR1 Vereda do Areeiro, liczący około 7 kilometrów i łączący najwyższe szczyty Madery, wraca na mapę turystycznych atrakcji po blisko dwóch latach zamknięcia. Trasa, uznawana za jedną z najbardziej spektakularnych w Portugalii, została wyłączona z ruchu po pożarach lasów w 2024 roku, które poważnie uszkodziły infrastrukturę i otaczający ją ekosystem. Po zakończeniu prac renowacyjnych i zabezpieczających ponownie zostanie udostępniona turystom, oferując możliwość podziwiania jednych z najbardziej imponujących widoków na wyspie. PR1 Vereda do Areeiro, czyli jeden z najbardziej spektakularnych szlaków Madery Szlak PR1 Vereda do Areeiro od lat uznawany jest za jedną z najbardziej widowiskowych tras trekkingowych w Europie. Licząca około 7 kilometrów trasa prowadzi przez najwyższe partie wyspy, łącząc trzy imponujące szczyty: Pico do Areeiro (1818 m n.p.m.), Pico das Torres (1851 m n.p.m.) oraz najwyższy punkt Madery – Pico Ruivo (1862 m n.p.m.). Wędrówka rozpoczyna się na wysoko położonym punkcie widokowym i niemal od pierwszych minut oferuje rozległe panoramy surowych, wulkanicznych grzbietów oraz chmur unoszących się poniżej szlaku. Trasa uchodzi za wymagającą – prowadzi przez wąskie przełęcze, strome podejścia oraz liczne tunele wykute w litej skale, które dodatkowo potęgują wrażenie obcowania z dziką, niemal nietkniętą przyrodą. Ponadto szlak przecina Centralny Masyw Górski – obszar objęty ochroną, wyróżniający się wyjątkową różnorodnością biologiczną i unikalnymi siedliskami. To właśnie tutaj można spotkać rzadkie gatunki ptaków charakterystyczne dla regionu Makaronezji, co czyni tę trasę szczególnie atrakcyjną nie tylko dla miłośników trekkingu, lecz także obserwatorów przyrody. Ponowne udostępnienie szlaku jest efektem intensywnych prac zabezpieczających i odbudowy infrastruktury po zniszczeniach spowodowanych pożarami. Jak podkreśla Visit Madeira, działania te wpisują się w szerszą strategię zrównoważonego rozwoju turystyki oraz ochrony naturalnego dziedzictwa wyspy, realizowaną w ramach kampanii „Odkrywaj. Szanuj. Chroń”. Władze regionu przypominają przy tym, że rosnąca popularność szlaku wymaga odpowiedzialnego podejścia ze strony odwiedzających – kluczowe jest poszanowanie środowiska, unikanie ingerencji w lokalną florę i faunę oraz poruszanie się wyłącznie wyznaczonymi trasami. Opłaty i nowe zasady na szlakach Madery. Co zmieni się dla turystów? Ponowne otwarcie szlaku PR1 Vereda do Areeiro, zaplanowane na kwiecień 2026 roku, wiąże się nie tylko z przywróceniem dostępu do jednej z najważniejszych atrakcji wyspy, lecz także z wprowadzeniem nowych zasad dla odwiedzających. Turyści planujący przejście tej trasy będą musieli uiścić opłatę w wysokości 10,50 euro, co wyróżnia ją na tle innych szlaków pieszych na Maderze. W przypadku większości pozostałych oznakowanych tras obowiązuje niższa opłata – standardowo 4,50 euro, przy czym osoby dokonujące rezerwacji z wyprzedzeniem mogą liczyć na niewielką zniżkę. Władze regionu podkreślają, że wyższa stawka wynika z kosztów utrzymania bardziej wymagającej infrastruktury oraz konieczności zapewnienia bezpieczeństwa na trasie prowadzącej przez trudny, wysokogórski teren. Nowe regulacje, które zaczęły obowiązywać od początku 2026 roku, mają szerszy charakter i wpisują się w strategię ograniczania presji turystycznej na delikatne ekosystemy wyspy. Obejmują one m.in. system wcześniejszych rezerwacji oraz rozłożenie ruchu turystycznego w czasie, tak aby uniknąć nadmiernego zatłoczenia w najbardziej popularnych godzinach. Zebrane środki są przeznaczane na utrzymanie szlaków, działania ochronne oraz rozwój infrastruktury. Co istotne, mieszkańcy Madery są zwolnieni z opłat, jednak również w ich przypadku wymagana jest wcześniejsza rezerwacja. Otwarcie jednego z najbardziej rozpoznawalnych szlaków wyspy zbiega się z organizacją Madeira Island Ultra Trail, czyli prestiżowego biegu górskiego, który odbędzie się w dniach 25-26 kwietnia 2026 roku. To jedno z najważniejszych wydarzeń sportowych w regionie, przyciągające zawodników z całego świata i prowadzące przez najbardziej wymagające, a zarazem spektakularne tereny archipelagu. Zestawienie ponownego udostępnienia trasy z międzynarodową imprezą sportową dodatkowo podkreśla rosnącą rolę Madery jako destynacji dla miłośników aktywnego wypoczynku, oferującej dostęp do wymagających tras i zróżnicowanego terenu. Źródła: Euronews, Hiking Madeira Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Nieznany ląd w XXI wieku: niezwykłe odkrycie niemieckich naukowców w Antarktyce
Czy w dzisiejszych czasach można jeszcze odkryć nieznany ląd? Okazuje się, że tak. Niemiecki statek badawczy przypadkiem natknął się na zupełnie nieznaną wyspę na Morzu Weddella.
Odkrycie nowej wyspy to wydarzenie, które w dobie satelitów i (jak się wydawało) całkowitego zmapowania Ziemi, wydaje się niemożliwe. A jednak! Podczas ekspedycji na pokładzie statku „Polarstern” naukowcy natknęli się na skrawek lądu którego nie było na żadnych mapach. Przypadkowe odkrycie na „niebezpiecznych wodach” Niemiecki statek badawczy „Polarstern”, należący do Instytutu Alfreda Wegenera prowadził badania w północno-zachodniej części Morza Weddella, części Oceanu Połuniowego. Badano odpływ lodu z Lodowca Szelfowego Larsena oraz procesy związane z globalnymi prądami oceanicznymi. W pewnym momencie zła pogoda sprawiła, że statek musiał schronić się w pobliżu Wyspy Joinville, w miejscu oznaczonym na mapie jako niebezpieczne. Specjalista ds. batymetrii, Simon Dreutter, zauważył na horyzoncie obiekt, który początkowo wzięto za „brudną” górę lodową. Po zmianie kursu statku i dokładniejszych oględzinach stało się jasne, że jest to skalna wyspa, której nie było w systemach GPS ani na tradycyjnych mapach. Chociaż obszar ten był oznaczony jako strefa niebezpieczna dla żeglugi, dokładna lokalizacja i charakter zagrożenia pozostawały nieznane. Wyspa, mająca około 130 metrów długości i 50 metrów szerokości, wznosi się na 16 metrów ponad lustro wody. Naukowcy przeprowadzili precyzyjne pomiary przy użyciu echosondy oraz wykorzystali drony do stworzenia modelu wysokościowego i wykonania zdjęć linii brzegowej. Dlaczego wyspa pozostawała nieodkryta? Trudność w wcześniejszej identyfikacji lądu wynikała z tego, że na zdjęciach satelitarnych wyspa, niemal całkowicie pokryta lodem, była nie do odróżnienia od licznych dryfujących w pobliżu gór lodowych. Ponadto błąd w pozycji oznaczającej niebezpieczeństwo na dotychczasowych mapach wynosił około jednej mili morskiej, co sprawiało że łatwo było to miejsce przeoczyć i nie skojarzyć go z nową wyspą. Obecnie eksperci pod kierownictwem dr. Borisa Dorschela-Herra przygotowują dokumentację niezbędną do oficjalnego nadania nazwy nowej wyspie oraz naniesienia jej na międzynarodowe mapy batymetryczne, takie jak IBCSO. Jest to kluczowe dla bezpieczeństwa żeglugi, gdyż bez takich danych nieznane obiekty są często usuwane z cyfrowych zbiorów danych. Badania statku „Polarstern” Odkrycie wyspy nastąpiło w trakcie realizacji projektu Summer Weddell Sea Outflow Study (SWOS). Naukowcy badają m.in. drastyczny spadek zasięgu lodu morskiego w tym regionie, obserwowany od 2017 roku, co przypisuje się ociepleniu wód powierzchniowych i zmianie klimatu okołobiegunowego. Prof. Christian Haas wskazał na nietypowe dla Antarktyki zjawiska – silne topnienie powierzchniowe i obecność soczewek słodkiej wody pod lodem, co upodabnia te rejony do warunków panujących w Arktyce. Badania mają globalne znaczenie, gdyż odpływ zimnych mas wody z regionu szelfu wpływa na głębinowe prądy oceaniczne i tempo topnienia lodu morskiego. Źródło: Alfred Wegener Institute Nasza autorka Magdalena Rudzka Redaktorka i wydawczyni National-Geographic.pl. Wcześniej związana m.in. z National Geographic Traveler i magazynem pokładowym PLL LOT Kaleidoscope. Z wykształcenia humanistka (MISH i SNS PAN), ale to przyroda stanowi jej największą pasję. Szczególnie bliskie są jej ekosystemy słodkowodne, a prawdziwym „konikiem” są ryby. W National-Geographic.pl pisze o swoich przyrodniczych pasjach, nauce i medycynie. Prywatnie ceni sobie podróże po nieoczywistych kierunkach, ze szczególnym sentymentem do Europy Środkowej i Wschodniej.
Polska autorka wyróżniona przez „Travelera”. Opisała wyspę, na której czas płynie inaczej
Artykuł Andżeliki Doby o Archipelagu Eolskim – znanym z aktywnych wulkanów – znalazł się w gronie wyróżnionych prac w konkursie „Zostań Autorem National Geographic Traveler”, zorganizowanym z okazji 20-lecia magazynu.
Spis treści: Echa przeszłości: maski, pumeks i ludzkie historie Homerycka Odyseja: wiatr Eola i błądzący bohater W pracowni Paolino Spady: rozmowy o sztuce i życiu Rowerem przez krajobrazy i smaki wyspy Budzik ustawiony na czwartą trzydzieści rano na Lipari to nie przymus, lecz obietnica. Wschodzące słońce, malujące horyzont nad majaczącymi w oddali wulkanicznymi stożkami Stromboli i Panarei, jest spektaklem, który porywa. Poranne światło godzinami tańczy na falach, odbija się od bielonych fasad domów, budząc wyspę do życia bez pośpiechu. Tu, na największej z siedmiu wulkanicznych sióstr Archipelagu Eolskiego, życie płynie innym rytmem. To podróż w poszukiwaniu dolce far niente w jego najbardziej autentycznej, nieperfekcyjnej, a jednocześnie głęboko satysfakcjonującej formie. Dzień na Lipari zawsze zaczynam od sycylijskiego „buongiorno” – brzoskwiniowej granity z odrobiną lokalnego wina Malvasia, podanej z puszystą brioche. Ten rytuał, spożywany w ciszy poranka, szybko stał się moim ulubionym. Stąd już tylko krok do portu i na łódź. Błękit krystalicznych wód Eolskich kontrastuje z czernią wulkanicznej ziemi, a na horyzoncie kolejno wynurzają się Alicudi, Filicudi, Salina i Vulcano. Okrążając wyspę, podziwiać można imponujące klify, ukryte zatoczki i malownicze jaskinie. Nierzadko towarzyszami podróży okazują się figlarne delfiny, dodając magii do tej surowej, autentycznej destynacji, która w naturalny sposób selekcjonuje turystów. Echa przeszłości: maski, pumeks i ludzkie historie Lipari to wyspa przesiąknięta historią sięgającą ponad sześciu tysięcy lat. Regionalne Muzeum Archeologiczne im. Luigi Bernabò Brea, mieszczące się w kompleksie Zamku Lipari, to prawdziwa skarbnica wiedzy. Od starożytnej ceramiki neolitycznej po rzymskie artefakty, każda gablota opowiada o cywilizacjach, które kształtowały to miejsce. Szczególne miejsce w kolekcji zajmują maski teatralne, odnajdywane podczas wykopalisk. Te gliniane wyobrażenia ludzkich twarzy, pochodzące głównie z okresu hellenistycznego (III–I wiek p.n.e.), były używane w greckich komediach i tragediach. Ich ekspresyjne miny, często groteskowe lub heroiczne, świadczą o bogatej kulturze teatralnej na wyspie i głębokim powiązaniu Lipari z antycznym światem. Były nie tylko elementem stroju aktora, ale przede wszystkim nośnikiem emocji i archetypów, pozwalającym widzom na natychmiastowe rozpoznanie postaci. View Gallery on the source website W muzeum wiele miejsca poświęcono również obsydianowi – wulkanicznemu szkłu, które przez tysiąclecia było głównym towarem eksportowym wyspy. Lipari słynęło również z kopalń pumeksu (pomice), lekkiego, porowatego kamienia używanego m.in. do produkcji materiałów budowlanych i kosmetyków. W rozmowach z mieszkańcami dowiedziałam się, że praca w tych kopalniach, choć dawała stabilizację, wiązała się z poważnymi problemami zdrowotnymi. Pył pumeksowy, wdychany przez robotników przez lata, prowadził do chorób układu oddechowego, w tym pylicy płuc. To gorzkie świadectwo ludzkiej ceny rozwoju. Ostatnie kopalnie pumeksu na Lipari zostały zamknięte w 2007 roku, co było ważnym krokiem w ochronie środowiska i zdrowia mieszkańców. Homerycka Odyseja: wiatr Eola i błądzący bohater Lipari, jak cały Archipelag Eolski, jest miejscem, gdzie mitologia przenika do rzeczywistości. To tutaj, zgodnie z epopeją Homera, po upadku Troi błądził Odyseusz. Jego morska wędrówka, pełna wyzwań i nadprzyrodzonych spotkań, zaprowadziła go na wyspę Eolię, rządzoną przez Eola – il re dei venti, króla wiatrów. Homer w „Odysei” barwnie opisuje spotkanie Odyseusza z Eolem, który hojnie obdarzył go workiem zawierającym wszystkie niepomyślne wiatry, pozwalając wiać tylko sprzyjającemu Zefirowi. To miało zapewnić bezpieczny powrót na Itakę. Niestety, ciekawość towarzyszy, którzy w nadziei na znalezienie skarbów otworzyli worek, gdy ich władca spał, wypuściła uwięzione wichury. Rozpętała się potężna burza, która zepchnęła okręty z powrotem na Eolię. Eol, rozwścieczony i przekonany, że Odyseusz jest przeklęty przez bogów, odmówił dalszej pomocy, skazując go na dalszą, długą i pełną cierpień tułaczkę po morzach. Te mityczne opowieści wciąż tętnią życiem na Lipari. Spacerując po wyspie czuje się echa starożytnych legend. Błękitne wody, które widziały okręty Odyseusza, wulkaniczne krajobrazy, które mogły być świadkami gniewu Eola – wszystko to sprawia, że podróż po Lipari staje się czymś więcej niż tylko zwiedzaniem. Staje się zanurzeniem w opowieść, która od tysiącleci kształtuje wyobraźnię ludzkości. W pracowni Paolino Spady: rozmowy o sztuce i życiu Historia na Lipari żyje nie tylko w muzeach, ale tętni w małych uliczkach i w pasji rzemieślników. Najlepiej widać to w pracowni Paolino Spady. Wieczory spędzone tam, często przy kieliszku Malvasii, stały się dla mnie sercem tej podróży. Paolino, rzeźbiarz, który wraz z bratem Giovannim kontynuuje rodzinną tradycję, z dużymi emocjami i sentymentem opowiadał o swoim ojcu, Giuseppe Spadzie – wielkim artyście, który miał zaszczyt realizować monumentalny Altare della Patria w Rzymie. Przez dziesiątki lat bracia krok po kroku odwzorowywali maski i postaci z muzeum, tchnąc w nie nowe życie. Nasze rozmowy ożywiały mity i legendy. Paolino szczegółowo opisywał proces tworzenia replik starożytnych masek i mitologicznych postaci. „Glina, pasja i talent” – tymi słowami podsumowywał istotę swojej pracy. W tych rozmowach odkrywałam prawdziwe dolce far niente – nie jako lenistwo, lecz jako umiejętność celebrowania chwili, odnajdywania wartości w autentyczności i prostocie. Rowerem przez krajobrazy i smaki wyspy Popołudnia na Lipari to czas na aktywność i odkrywanie. Wyspa idealnie nadaje się do zwiedzania rowerem. Kręte drogi prowadzą przez winnice, gaje oliwne i zapierające dech w piersiach punkty widokowe. Jednym z najpiękniejszych jest ten rozciągający się z małego kościoła Quattrocchi. Panorama obejmuje skaliste wybrzeże, błękitne morze, a w oddali widać Salinę, gdzie kręcono nagrodzony Oscarem film „Il Postino” (Listonosz), oraz najbardziej odległe Alicudi i Filicudi. To miejsce, gdzie krajobraz staje się obrazem. Wieczorem Lipari ożywa, ale zachowuje swój kameralny charakter. Kolacje to celebracja lokalnych smaków. Na wyspach najlepiej smakują świeżo złowione owoce morza – proste, ale pełne morskiego aromatu. Do tego obowiązkowo podaje się insalata eoliana – orzeźwiającą sałatkę z pomidorów, czerwonej cebuli, ogórka, kaparów i świeżej bazylii, obficie skropioną lokalną oliwą. To prostota składników, która w połączeniu z jakością tworzy niezapomniane doznania. Lipari skrada serce i duszę. Pozwala marzyć. To miejsce z historią liczoną w tysiącleciach, a zarazem oferujące proste przyjemności. Nauczyła mnie, że perfekcja nie musi być idealna. Że czas płynie wolniej, a prawdziwe bogactwo kryje się w autentycznych doświadczeniach, w rozmowach z ludźmi, w historii, która otacza nas na każdym kroku. Tu znalazłam czas na oddech, na refleksję, na poszukiwanie własnej drogi w rytmie wulkanicznej wyspy. Źródło: National Geographic Traveler Z okazji 20-lecia polskiej edycji „National Geographic Traveler” redakcja zaprosiła czytelników do udziału w wyjątkowym konkursie. Chętni opowiedzieli nam o miejscach, które zachwycają, poruszają lub zmieniają sposób patrzenia na świat, a najlepsze z tych historii trafią na łamy magazynu i stronę internetową.
To miała być rajska wycieczka. Statek rozbił się przy wyspie znanej z „Cast Away”
„Cast Away” to jeden z najbardziej rozpoznawalnych dramatów w historii kina, który na trwałe zapisał się w popkulturze i przyciągnął miliony widzów na całym świecie. Szacuje się, że tylko w kinach obejrzało go około 40 milionów osób, a dla wielu fanów podróży odwiedzenie wyspy znanej z filmu do dziś pozostaje marzeniem. Okazuje się jednak, że to malownicze miejsce może wiązać się także z realnym zagrożeniem.
W ostatnich dniach światowe media obiegła informacja o poważnym incydencie na morzu w pobliżu wyspy rozsławionej przez produkcję z Tomem Hanksem. Statek wycieczkowy uderzył tam w rafę. Ruszyła akcja ratunkowa. Na pokładzie znajdowali się zarówno pasażerowie, jak i członkowie załogi, którzy musieli zostać ewakuowani. Zdarzenie to ponownie zwróciło uwagę na bezpieczeństwo rejsów w rejonach uznawanych za turystyczne atrakcje, ale jednocześnie wymagających dużej ostrożności nawigacyjnej. Statek uderzył w rafę przy wyspie z filmu „Cast Away” Do niebezpiecznego incydentu doszło 4 kwietnia w rejonie wyspy Monuriki na Fidżi – miejsca znanego z filmu „Cast Away: Poza światem”. Niewielki statek wycieczkowy MV Fiji Princess, należący do Blue Lagoon Cruises, osiadł na rafie koralowej po tym, jak – jak wstępnie ustalono – nagłe pogorszenie warunków pogodowych wpłynęło na jego pozycję. Choć wcześniej sytuacja na morzu była stabilna, silny szkwał miał przesunąć kotwicę jednostki w kierunku rafy, co doprowadziło do utknięcia statku na mieliźnie. Operator podkreślił, że załoga miała bardzo ograniczony czas na reakcję, co dodatkowo utrudniło uniknięcie kolizji. W momencie zdarzenia na pokładzie znajdowało się około 30 pasażerów oraz 31 członków załogi. Jeszcze tego samego dnia podjęto decyzję o ewakuacji – na ląd przetransportowano wszystkich turystów oraz część personelu (17 osób). Już o świcie do unieruchomionej jednostki dotarł szybki prom, który umożliwił sprawne opuszczenie pokładu wraz z bagażem (co w tego typu sytuacjach nie zawsze jest możliwe). Ewakuowani zostali przewiezieni do Port Denarau, gdzie zapewniono im zakwaterowanie oraz alternatywny program pobytu. Co istotne, w wyniku zdarzenia nikt nie odniósł obrażeń. Sytuacja na miejscu wciąż jednak pozostaje poważna. Jak poinformował Urząd Bezpieczeństwa Morskiego Fidżi, statek doznał znaczących uszkodzeń tylnej części lewej burty, w tym obszaru odpowiedzialnego za sterowanie, a dodatkowo po wejściu na mieliznę zaczął nabierać wody. Trudne warunki pogodowe – silne fale i wzburzone morze – uniemożliwiły przeprowadzenie dokładnej inspekcji podwodnej. Równolegle służby koncentrują się na zapobieganiu ewentualnemu skażeniu środowiska. Na pokładzie znajdowało się około 20 tys. litrów oleju napędowego, dlatego na miejsce skierowano specjalistyczny sprzęt do usuwania wycieków, choć jego użycie było początkowo utrudnione. Priorytetem pozostaje obecnie zabezpieczenie paliwa oraz bezpieczne przeprowadzenie dalszych działań ratunkowych. Wyspa z „Cast Away” przyciąga turystów. Czy to bezpieczne miejsce? Warto dodać, że rejon archipelagu Mamanuca, w którym znajduje się Monuriki, uchodzi za jeden z najpiękniejszych, ale jednocześnie wymagających nawigacyjnie obszarów Fidżi. Otaczające wyspy rafy koralowe tworzą malowniczy krajobraz, lecz dla jednostek pływających stanowią realne wyzwanie – zwłaszcza przy nagłych zmianach pogody, silniejszych podmuchach wiatru czy ograniczonej widoczności. Tego typu incydenty nie należą do codzienności, jednak nie są też całkowicie odosobnione. Lokalne służby i operatorzy turystyczni podkreślają, że poruszanie się w pobliżu raf wymaga dużej precyzji oraz doświadczenia, a nawet niewielkie odchylenie od kursu może zakończyć się wejściem na mieliznę. W praktyce oznacza to, że nawet krótkie rejsy w tym regionie wymagają zachowania szczególnej ostrożności. Co robić na wyspie z filmu? Jednocześnie Monuriki pozostaje jednym z najbardziej rozpoznawalnych miejsc turystycznych Fidżi, głównie za sprawą filmu „Cast Away”. Niewielka, niezamieszkana wyspa przyciąga podróżnych swoim surowym – białymi, piaszczystymi plażami, stromymi klifami i gęstą roślinnością tropikalną. Brak rozwiniętej infrastruktury turystycznej tylko potęguje wrażenie autentyczności, dlatego organizowane są tu głównie krótkie, jednodniowe wyprawy łodzią z pobliskich kurortów. Program takich wycieczek obejmuje zazwyczaj snorkeling na rafach, spacery po wyspie oraz odwiedziny miejsc znanych z filmu, w tym słynnej plaży kojarzonej z Wilsonem – jednym z najbardziej rozpoznawalnych elementów produkcji. Popularność tego kierunku sprawia, że ruch turystyczny w jego pobliżu jest stosunkowo intensywny, szczególnie w sezonie. Choć operatorzy dokładają starań, aby zapewnić bezpieczeństwo, specyfika regionu – płytkie wody, rozbudowany system raf i dynamicznie zmieniające się warunki atmosferyczne – sprawia, że nawet dobrze zorganizowane rejsy nie są całkowicie pozbawione ryzyka. Zdarzenia w tym rejonie przypominają o konieczności zachowania ostrożności nawet w najbardziej malowniczych zakątkach świata. Źródła: Fox News, The Guardian, The Travel Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Europejski kraj rozdaje pięć ze swoich 267 570 wysp. Jak zdobyć jedną z nich?
Własna wyspa przez lata pozostawała symbolem luksusu dostępnego wyłącznie dla najbogatszych. Tym razem jednak jeden z europejskich krajów postanowił odwrócić tę narrację i oddać kilka swoich wysp w ręce zwykłych ludzi. To nie konkurs dla milionerów, lecz nietypowa inicjatywa, która pozwala na pewien czas przejąć kontrolę nad fragmentem natury i doświadczyć życia w całkowitej izolacji.
W dobie nieustannego pośpiechu, nadmiaru bodźców i cyfrowego przeciążenia coraz więcej osób poszukuje miejsc, które pozwalają naprawdę się wyciszyć. Odpowiedzią na te potrzeby stają się nie tylko popularne wyjazdy typu wellness, lecz także bardziej nieoczywiste formy wypoczynku, skupione na prostocie i bliskości natury. Właśnie w tym kontekście pojawiła się inicjatywa ze Szwecji, która dysponuje setkami tysięcy wysp rozsianych wzdłuż swojego wybrzeża. Teraz pięć z nich ma zostać udostępnionych osobom, które chcą na własnej skórze przekonać się, czym jest prawdziwa cisza, odosobnienie i życie z dala od codziennego zgiełku. Szwecja rozdaje wyspy. Jak zdobyć jedną z nich na rok? Szwecja, która dysponuje aż 267 570 wyspami rozsianymi po Morzu Bałtyckim i Zatoce Botnickiej, postanowiła wykorzystać ten unikatowy potencjał w nietypowy sposób. W ramach inicjatywy promowanej przez Visit Sweden pięć osób otrzyma roczne prawo do korzystania z wybranych, bezludnych wysp. Nie chodzi jednak o przekazanie własności – zwycięzcy otrzymują certyfikat użytkowania, który pozwala im przez 12 miesięcy traktować wyspę jak swoją prywatną przestrzeń, bez ingerencji w jej naturalny charakter i bez prawa do jakiejkolwiek zabudowy czy ingerencji w środowisko. To propozycja skierowana nie do inwestorów czy kolekcjonerów nieruchomości, lecz do tych, którzy szukają doświadczenia całkowitego odosobnienia i kontaktu z dziką przyrodą. Program obejmuje również pokrycie kosztów podróży – laureaci wraz z osobą towarzyszącą otrzymają vouchery na przelot do Szwecji, ważne w okresie od czerwca 2026 do maja 2027 roku. Sama inicjatywa ma jednak wyraźnie symboliczny i skupiony na doświadczeniu charakter – udostępniane wyspy to w większości surowe, skaliste fragmenty lądu, pozbawione infrastruktury, wymagające odpowiedniego przygotowania oraz gotowości na życie w prostych warunkach, z dala od udogodnień cywilizacyjnych. Aby wziąć udział w konkursie, należy mieć ukończone 18 lat i przygotować jednominutowe nagranie wideo w formacie pionowym (9:16), w którym uczestnik przekonująco uzasadni, dlaczego to właśnie on powinien otrzymać własną szwedzką wyspę. Organizatorzy podkreślają, że liczy się kreatywność i autentyczność – mile widziane są zarówno osobiste historie, jak i nieszablonowe pomysły na wykorzystanie takiej przestrzeni. Materiał należy przesłać za pośrednictwem formularza online do 17 kwietnia 2026 roku (do godz. 23:59 czasu środkowoeuropejskiego), a dodatkowym atutem może być jego publikacja w mediach społecznościowych z oznaczeniem @visitsweden i hashtagiem #YourSwedishIsland, co zwiększa widoczność zgłoszenia i – potencjalnie – szanse na wygraną. Jakie wyspy można wygrać? Pięć surowych miejsc na mapie Szwecji Do dyspozycji zwycięzców oddanych zostanie pięć wysp rozsianych w różnych częściach Szwecji: Tjuvholmen, Medbådan, Skötbådan, Storberget oraz Marsten. Każda z nich reprezentuje inny typ krajobrazu i doświadczenia – od leśnych wysepek na jeziorach, przez skaliste szkierowe formacje, aż po niemal całkowicie odsłonięte fragmenty lądu na otwartym morzu. To nie są pocztówkowe kurorty ani przygotowane pod turystów przestrzenie, lecz miejsca w dużej mierze nietknięte, gdzie natura pozostaje dominującą siłą. Marsten, położona w pobliżu Falkenberg, to surowa, niemal ascetyczna wyspa, gdzie jasne skały kontrastują z otwartym niebem i chłodnymi wodami Kattegatu. Z kolei Storberget, mimo swojej nazwy sugerującej „wielką górę”, jest raczej płaską, granitową formacją wystawioną na działanie wiatru i fal, oferującą doświadczenie pełnej ekspozycji na żywioły. Skötbådan ma zupełnie inny charakter – to niska, skalista wyspa o przemysłowej przeszłości, związanej z połowami śledzi, dziś będąca spokojnym miejscem obserwacji życia morskiego. Medbådan wyróżnia się natomiast bardziej zróżnicowaną rzeźbą – jej centralna część porośnięta jest świerkami i sosnami, tworząc naturalne schronienie przed wiatrem i przestrzeń do eksploracji szkierów. Najbardziej zielona z całej piątki, Tjuvholmen, otoczona jest lasami iglastymi i liściastymi, a jej brzegi stanowią siedlisko licznych ptaków morskich, w tym rybitw i orłów bielików. Choć każda z wysp znajduje się w relatywnej bliskości lądu i większych miejscowości, żadna nie oferuje infrastruktury turystycznej w klasycznym rozumieniu. To przestrzenie wymagające samodzielności, planowania i gotowości na kontakt z naturą w jej pierwotnej formie. Jednocześnie ich lokalizacja pozwala – w razie potrzeby – wrócić do cywilizacji, skorzystać z lokalnej gastronomii czy zaplecza noclegowego. W praktyce oznacza to wyjątkową równowagę między izolacją a dostępnością, która stanowi sedno całej inicjatywy. Źródło: Condé Nast Traveller, Visit Sweden Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
To tylko niewielka wulkaniczna wyspa na środku oceanu. Uchodzi za jeden z najpiękniejszych rajów świata
Bora Bora od lat uznawana jest za jedną z najpiękniejszych wysp świata, ale jej fenomen to nie tylko turkusowa laguna i luksusowe bungalowy. Za tym obrazem kryją się procesy geologiczne, wyzwania codziennego życia mieszkańców wyspy oraz fakty, które często bywają upraszczane.
Spis treści: Bora Bora – jak powstał jeden z najbardziej znanych rajów świata? Teoria Darwina w praktyce: jak Bora Bora przekształca się w atol Życie na Bora Bora – między rajem a codziennością Czy Bora Bora to najpiękniejsza wyspa świata? Bora Bora to jedna z najbardziej rozpoznawalnych wysp świata, kojarzona z turkusową laguną, rafą koralową i luksusowymi bungalowami na wodzie. Choć często przedstawiana jest jako odizolowany raj, w rzeczywistości to miejsce o bogatej historii geologicznej i złożonej codzienności mieszkańców, gdzie natura i nowoczesność funkcjonują obok siebie. Bora Bora – jak powstał jeden z najbardziej znanych rajów świata? Bora Bora należy do archipelagu Wysp Towarzystwa w Polinezji Francuskiej i jest jednym z najbardziej rozpoznawalnych miejsc na świecie. Jej charakterystyczny wygląd to efekt wulkanicznego pochodzenia, które wciąż definiuje krajobraz wyspy i wpływa na jej wyjątkową formę. Centralną część Bora Bora tworzą pozostałości dawnego wulkanu, a najwyższe szczyty – Mount Otemanu i Mount Pahia – są jego reliktem. To właśnie one nadają wyspie dramatyczny, niemal filmowy charakter. W rzeczywistości są to fragmenty dawnego krateru, który przez tysiące lat ulegał erozji pod wpływem wiatru, deszczu i procesów chemicznych zachodzących w tropikalnym klimacie. Całość otacza rozległa laguna i rafa koralowa, które odpowiadają za słynny, intensywnie turkusowy kolor wody. Barwa ta nie jest przypadkowa – wynika z połączenia kilku czynników: płytkiej laguny, przez którą światło łatwo dociera do dna, białego, koralowego piasku, odbijającego promienie słoneczne, czystej wody oceanicznej, pozbawionej osadów rzecznych. To właśnie połączenie tych elementów sprawia, że wyspa wygląda jak naturalnie zamknięty ekosystem, w którym życie morskie rozwija się w wyjątkowo stabilnych warunkach. Laguna pełni funkcję naturalnej bariery – chroni wnętrze wyspy przed silnymi falami oceanu, tworząc spokojne środowisko dla raf, ryb i innych organizmów. Teoria Darwina w praktyce: jak Bora Bora przekształca się w atol Proces ten został opisany już w XIX wieku przez Karola Darwina, który tłumaczył, jak wyspy wulkaniczne stopniowo się zapadają, a otaczające je rafy pozostają na powierzchni. W praktyce wygląda to tak, że gdy stożek wulkaniczny obniża się, koralowce – potrzebujące światła – rosną ku górze, utrzymując swoją pozycję blisko powierzchni wody. W przypadku Bora Bora proces ten jest już zaawansowany, ale nie zakończony. Wyspa znajduje się na etapie przejściowym między wysoką wyspą wulkaniczną a atolem. Świadczą o tym: szeroka, płytka laguna oddzielająca wyspę od rafy, obecność tzw. motu, czyli małych, piaszczystych wysepek powstałych na rafie, stopniowe zmniejszanie się powierzchni lądowej głównej wyspy. To właśnie motu – często zabudowane luksusowymi bungalowami – tworzą jeden z najbardziej rozpoznawalnych krajobrazów Bora Bora. Oddzielają one otwarty ocean od laguny, jednocześnie wzmacniając wrażenie izolacji i „pocztówkowego raju”. Warto też podkreślić, że choć wyspa sprawia wrażenie niezmiennej, jest ona częścią dynamicznego systemu przyrodniczego. Zarówno rafa koralowa, jak i linia brzegowa reagują na zmiany klimatyczne, poziom morza oraz działalność człowieka, co w dłuższej perspektywie może wpływać na wygląd tego miejsca. Dzięki temu Bora Bora nie jest tylko statycznym symbolem egzotyki, ale także żywym przykładem procesów geologicznych i biologicznych, które kształtują wyspy oceaniczne na całym świecie. Życie na Bora Bora – między rajem a codziennością W wielu artykułach można spotkać się z sugestią, że mieszkańcy Bora Bora funkcjonują głównie dzięki łodziom i nie korzystają z samochodów. To jednak pewne uproszczenie, które wynika bardziej z turystycznego obrazu wyspy niż z jej rzeczywistości. W praktyce Bora Bora posiada jedną główną drogę biegnącą wokół wyspy, która łączy najważniejsze miejscowości i umożliwia normalne funkcjonowanie mieszkańców. Na co dzień wykorzystywane są samochody, skutery i rowery, a infrastruktura – choć ograniczona – pozwala na sprawne przemieszczanie się po lądzie. Transport wodny rzeczywiście odgrywa istotną rolę, ale przede wszystkim w kontekście połączeń z otaczającymi wyspę motu, gdzie znajdują się liczne resorty. Codzienne życie toczy się głównie na głównej wyspie, gdzie zlokalizowane są szkoły, sklepy, urzędy i placówki medyczne. To tam koncentruje się lokalna społeczność i jej aktywność zawodowa. Motu, choć najbardziej rozpoznawalne na zdjęciach, pełnią przede wszystkim funkcję turystyczną i są w dużej mierze oddzielone od życia mieszkańców. Pod względem komunikacji Bora Bora nie przypomina dużych miast. Nie ma tu rozbudowanej sieci transportu publicznego, ale funkcjonują lokalne busy, prywatne transfery oraz transport organizowany przez hotele. Szczególnie charakterystyczne są połączenia łodziami, zwłaszcza z lotniskiem położonym na jednej z wysepek, co sprawia, że pierwszy kontakt z wyspą odbywa się właśnie drogą wodną. Warto też pamiętać, że mimo wizerunku luksusowego kurortu, Bora Bora pozostaje miejscem, gdzie codzienność opiera się na prostszych fundamentach. Część mieszkańców pracuje w turystyce, ale nadal istotne znaczenie mają rybołówstwo, lokalny handel i usługi. Jednocześnie wyspa nie jest odcięta od świata – dostęp do internetu, dostaw towarów i podstawowej infrastruktury sprawia, że funkcjonuje ona jak niewielka, ale nowoczesna społeczność. To właśnie ten kontrast – między pocztówkowym krajobrazem a zwyczajnym życiem – sprawia, że Bora Bora jest miejscem bardziej złożonym, niż mogłoby się wydawać na pierwszy rzut oka. Czy Bora Bora to najpiękniejsza wyspa świata? Określenie „najwspanialsza wyspa świata” bardzo często pojawia się w kontekście Bora Bora, jednak ma ono charakter wyraźnie subiektywny i wynika głównie z odbioru estetycznego oraz popularności w turystyce. Nie istnieje jeden obiektywny ranking, który mógłby jednoznacznie potwierdzić taki status, zwłaszcza że na świecie znajduje się około 900 tysięcy wysp, z czego mniej więcej 16 tysięcy jest zamieszkanych, a blisko 11% populacji świata żyje na wyspach – co pokazuje ogromną różnorodność geograficzną, kulturową i krajobrazową tych miejsc. Na tym tle Bora Bora rzeczywiście się wyróżnia, przede wszystkim dzięki rzadko spotykanemu połączeniu krajobrazu wulkanicznego, rozległej laguny otoczonej rafą koralową oraz dobrze rozwiniętej infrastruktury turystyki luksusowej, która współistnieje z naturalnym środowiskiem. Kluczowe znaczenie ma tu także specyficzna budowa wyspy – zamknięta laguna o intensywnie turkusowym kolorze wody, chroniona przez rafę, tworzy warunki niemal idealne wizualnie i ekologicznie, a wyrastające z oceanu strome, zielone szczyty nadają krajobrazowi rozpoznawalny na całym świecie charakter. Dodatkowo obecność motu, czyli wąskich wysepek rozsianych wokół głównej wyspy, wzmacnia wrażenie izolacji i egzotyki, jednocześnie stanowiąc bazę dla najbardziej ekskluzywnych obiektów noclegowych. W praktyce to właśnie równowaga między dziką naturą a działalnością człowieka, stosunkowo niewielka skala wyspy oraz jej „fotogeniczność” sprawiają, że Bora Bora stała się globalnym symbolem egzotyki i luksusu – choć w sensie naukowym i geograficznym pozostaje jedną z wielu niezwykłych, ale nie jedyną „najpiękniejszą” wyspą świata. Źródło: National Geographic Traveler Nasz ekspert Łukasz Załuski Od ponad 20 lat opowiada o świecie – jego historii, nauce i miejscach, do których warto wyruszyć z otwartą głową. Jest redaktorem naczelnym „National Geographic Polska” oraz National-Geographic.pl. Wcześniej kierował m.in. „Focusem”, „Focusem Historia” czy „Sekretami Nauki”, konsekwentnie rozwijając tematykę popularnonaukową i podróżniczą. Jest inicjatorem projektu pierwszej naukowej rekonstrukcji wizerunków władców z dynastii Jagiellonów. Po godzinach miłośnik gimnastyki sportowej, książek kryminalnych i europejskich stolic.
Wakacje w Grecji nie muszą być drogie. Te wyspy zaskakują cenami poza sezonem
Grecja od lat pozostaje jednym z najważniejszych kierunków wakacyjnych wybieranych przez Polaków, przyciągając co roku nawet kilka milionów turystów i notując stały wzrost zainteresowania. Słońce, kuchnia i dostęp do morza sprawiają, że trudno znaleźć równie uniwersalny kierunek na urlop. Na której greckiej wyspie warto jednak zarezerwować pobyt, jeśli chcemy połączyć ten klimat z rozsądnym budżetem?
Dane z branży turystycznej pokazują, że popularność Grecji wśród Polaków utrzymuje się na bardzo wysokim poziomie. W 2025 roku liczba wyjazdów mogła wynieść od około 1,5 do nawet 2,5 mln (w zależności od metodologii liczenia), co potwierdza wyraźny trend wzrostowy względem poprzednich lat. Już wcześniej, w 2024 roku, kraj ten odwiedziło ponad 1,4 mln turystów z Polski, a w niektórych zestawieniach liczba ta była jeszcze wyższa. Grecja zajmuje także czołowe miejsce w ofertach biur podróży – w 2025 roku była drugim najpopularniejszym kierunkiem, odpowiadając za znaczną część wyjazdów zagranicznych. Popularność ta nie jest przypadkowa: połączenie stabilnej pogody, różnorodnych krajobrazów i silnie zakorzenionej kultury kulinarnej sprawia, że kraj ten trafia w potrzeby bardzo szerokiej grupy podróżnych. Coraz częściej pojawia się jednak pytanie, które wyspy pozwalają doświadczyć tej samej jakości wypoczynku przy znacznie niższych kosztach. Najtańsze greckie wyspy na urlop poza sezonem Zestawienie przygotowane na podstawie danych serwisu TravelSupermarket pokazuje, że nawet w tak popularnym kierunku jak Grecja można znaleźć wyspy oferujące bardzo dobry stosunek jakości do ceny. Analiza opierała się na średnich kosztach tygodniowych pobytów dla jednej osoby, wyszukiwanych w okresie od września 2025 do marca 2026 roku. Tym samym na pierwszym miejscu znalazła się Kefalinia (lepiej znana jako Kefalonia), gdzie średni koszt tygodniowego pobytu wynosi około 3000 zł. Ta największa z Wysp Jońskich przyciąga turystów nie tylko krystalicznie czystą wodą i szerokimi, jasnymi plażami, ale także spokojniejszą atmosferą niż w najbardziej obleganych kurortach. Charakterystyczne dla wyspy są również niewielkie, malownicze miasteczka, lokalne winnice oraz wpływy architektury weneckiej, które nadają jej wyjątkowy charakter. Drugie miejsce zajęła Lefkada (Leukada), gdzie tygodniowy pobyt to wydatek rzędu około 3050 zł. Wyspa wyróżnia się spektakularnymi klifami opadającymi do turkusowego morza, a także jednymi z najbardziej fotogenicznych plaż w całej Grecji, takimi jak Porto Katsiki czy Egremni. Lefkada jest jednocześnie łatwo dostępna – można się na nią dostać samochodem przez most – co dodatkowo obniża koszty podróży i przyciąga osoby planujące bardziej niezależne wakacje. Zaskoczeniem może być trzecie miejsce, które zajęło Santorini, z kosztem około 3200 zł za tygodniowy pobyt. Choć wyspa uchodzi za jedną z najdroższych i najbardziej rozpoznawalnych w całej Europie, poza ścisłym sezonem letnim ceny stają się znacznie bardziej przystępne. Charakterystyczne białe domy z niebieskimi kopułami, wulkaniczne krajobrazy i widoki na kalderę sprawiają, że Santorini pozostaje jednym z najbardziej spektakularnych miejsc w regionie Morza Egejskiego. Jednocześnie rosnąca liczba turystów – szczególnie latem – sprawia, że wybór odpowiedniego terminu podróży staje się kluczowy, jeśli chcemy połączyć wyjątkowe doświadczenie z rozsądnym budżetem. Ranking najtańszych wysp w Grecji w 2026 roku Dalsze pozycje zestawienia pokazują, że ceny na greckich wyspach nie zawsze idą w parze z ich wizerunkiem. Czwarte miejsce zajęło Mykonos, gdzie tygodniowy pobyt to średnio około 3350 zł za osobę. To wynik zaskakujący, biorąc pod uwagę, że wyspa od lat uchodzi za synonim luksusu, ekskluzywnych hoteli i intensywnego życia nocnego. Poza szczytem sezonu Mykonos odsłania jednak spokojniejsze oblicze – z charakterystyczną cykladzką architekturą, wąskimi uliczkami i mniej zatłoczonymi plażami. Pierwszą piątkę zamyka Rodos, z kosztem około 3450 zł za tydzień. To jedna z najbardziej zróżnicowanych wysp w kraju, która łączy średniowieczne dziedzictwo Starego Miasta wpisanego na listę UNESCO z rozległymi plażami i rozwiniętą infrastrukturą turystyczną. W 2025 roku odwiedziło ją ponad 1,28 mln turystów, co tylko potwierdza jej rosnącą popularność. Kolejne miejsca zajmują większe i dobrze skomunikowane wyspy: Kreta (ok. 3850 zł), oferująca ogromną różnorodność krajobrazów – od górskich wąwozów po laguny – oraz Korfu (ok. 4100 zł), znana z bujnej roślinności i silnych wpływów weneckich. W dalszej części rankingu znalazły się mniej oczywiste, ale równie interesujące kierunki. Naksos (ok. 4400 zł) przyciąga bardziej autentycznym, spokojniejszym klimatem Cyklad i szerokimi plażami, natomiast Kos (ok. 4650 zł) pozostaje popularny wśród osób szukających dobrej infrastruktury i łatwego dostępu do atrakcji. Zestawienie zamyka Skiathos (ok. 4750 zł), znana z gęsto zalesionych terenów i ponad 60 plaż, często uznawanych za jedne z najpiękniejszych w kraju. Jak zauważa Chris Webber, różnice cenowe między wyspami mogą być zaskakujące: „Nie wszystkie greckie wyspy są takie same pod względem cen – ale te droższe mogą nie być takie, jakich byśmy się spodziewali. Rezerwacja na Mykonos jest tańsza niż na Krecie, a Rodos jest tańsze niż Kos. Jeśli jesteś gotów zamienić jedną wyspę na inną, oszczędności mogą być ogromne”. Źródło: Daily Mail Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
La Gomera to mniej znana kanaryjska wyspa. Ujmuje gościnnością, spokojem i spektakularną naturą
La Gomera zdecydowanie różni się od głośnej, pełnej turystów Teneryfy. Można tu znaleźć gościnne miejsca, proste i pyszne jedzenie oraz spokój – towar najbardziej deficytowy w dzisiejszym świecie.
Spis treści: Dom na końcu świata Zielona katedra w słońcu Między światami Zbawienny deszcz W miasteczku hipisów Patrząc wstecz Informacje praktyczne Zapomnij o czwartym biegu. Tutaj on po prostu nie istnieje – Juan, chłopak z wypożyczalni samochodów na lotnisku w Alajeró, podaje mi kluczyki do lekko zarysowanego auta z uśmiechem, w którym czai się politowanie dla przybysza z kontynentu. – Na Gomerze masz tylko dwójkę, trójkę i klakson na zakrętach. Słowa Juana zaczynam doskonale rozumieć chwilę po tym, jak wyjeżdżam na pełne serpentyn, zjazdów i podjazdów drogi La Gomery. Uciekłem tutaj z głośnej i zbyt turystycznej Teneryfy, by zwolnić, więc robię to natychmiast. Wbijam dwójkę, silnik wyje protestując, a ja ruszam w górę, zostawiając za sobą ocean i cywilizację. Jadę prosto do serca wyspy. Dom na końcu świata Droga pnie się tak stromo, że mam wrażenie, iż auto zaraz stanie dęba. Powietrze staje się rześkie, krystalicznie czyste. Krajobraz pustynny ustępuje miejsca soczystej zieleni. Choć często te szczyty toną w chmurach, ja mam dziś szczęście – niebo jest idealnie błękitne, co sprawia, że kolory stają się niemal jaskrawe, nasycone światłem. Docieram do wioski Las Hayas, tuż przy granicy Parku Narodowego Garajonay. Na samym końcu drogi stoi niski, bielony dom wyraźnie odcinający się od zieleni ogrodu i błękitu nieba. Nad wejściem wisi ręcznie malowany szyld: La Montaña – Casa Efigenia. Wchodzę do środka zwabiony zapachem domowego obiadu. Wnętrze jest proste, surowe. Bielone ściany odbijają światło wpadające przez małe okna. Nie ma tu ozdobnych boazerii czy wymyślnych dekoracji. Są za to ramki. Setki ramek wiszących wszędzie, gdzie się da, tworzących mozaikę czyjegoś życia. Podchodzę bliżej. To kronika istnienia jednej niezwykłej kobiety i całej wyspy. Są wyblakłe wycinki z gazet niemieckich, angielskich, hiszpańskich z lat 70., 80., 90. Są czarno-białe zdjęcia polityków, ministrów, słynnych ekologów ściskających dłoń drobnej kobiety w fartuchu. Są zdjęcia turystów z wielkimi plecakami, którzy odwiedzili to miejsce pół wieku temu i wyglądają dziś jak przybysze z innej epoki. Między stolikami krząta się ona – Doña Efigenia Borges. Ma ponad 80 lat, ale w jej ruchach jest energia nastolatki. Wita mnie nie jak klienta, ale jak kogoś bliskiego, kto wrócił z dalekiej podróży. – Siadaj, odpocznij. Dziś słońce mocne, ale w górach powietrze ostre, trzeba zjeść i wypić coś, co da siłę – mówi, stawiając na stole dzbanek domowej lemoniady. Historia Efigenii to historia przetrwania całej wyspy. Zaczynała w latach 40., tuż po wojnie domowej, w czasach straszliwej biedy. Mężczyźni uciekali wtedy do Wenezueli i na Kubę, kobiety zostawały na gospodarstwach, walcząc o każdy dzień. Efigenia nie miała pieniędzy, nie miała mięsa, które było luksusem. Miała za to ogród, kozy i własne ręce. Kiedy dekady temu zaczęli pojawiać się w okolicy pierwsi wędrowcy – naukowcy i hipisi – ona otworzyła dla nich drzwi. – Ludzie mówili mi: Efigenia, zwariowałaś? Chcesz karmić turystów trawą i korzeniami? – opowiada, patrząc na swój ogród za oknem. – A ja wiedziałam, że ta „trawa” to nasze życie. Efigenia była ekolożką, zanim to słowo stało się modne. To ona, swoją upartą miłością do lasu i ziemi, lobbowała u władz, by chronić te tereny przed wycinką i zabudową. Miejscowi mówią z szacunkiem, że ta niepozorna kobieta miała swój cichy, ale potężny udział w utworzeniu Parku Narodowego Garajonay w 1981 r. A dyplomy na ścianach są dowodem, że świat w końcu docenił to, co dla niej było oczywistością: szacunek do ziemi, która nas karmi. Na stole ląduje jedzenie. To samo, którego zapach przywitał mnie na progu. Proste, wegetariańskie – menu nie zmieniło się od ponad 60 lat. Na początek dostaję puchero – gęsty gulasz z dyni, cukinii, fasoli i kukurydzy, ale najważniejsze jest escaldón de gofio. Kelner przynosi miskę z gęstą szarą masą. To mąka z prażonych zbóż zmieszana z gorącym wywarem warzywnym. Zamiast łyżki są kawałki surowej czerwonej cebuli. – Jedz tak jak moi przodkowie – instruuje Efigenia. Nabieram więc masę cebulą. Smak jest orzechowy, dymny, gliniasty, pęczniejący w ustach. Na koniec wypijam kawę i zajadam domowe ciasto. Zielona katedra w słońcu Żegnam się z Efigenią i ruszam w głąb Parku Narodowego Garajonay. Wchodzę między drzewa w okolicach Laguna Grande. To laurisilva – las wawrzynowy, żywa skamieniałość. Tak wyglądała Europa miliony lat temu, zanim lód skuł kontynent. Zwykle ten las spowity jest mgłą, ale dziś mam rzadki przywilej oglądania go „nago”. Brak chmur odsłania niezwykłą barokową architekturę drzew. Słońce przebija się przez gęsty baldachim liści, tworząc na poszyciu mozaikę światła i cienia, która wibruje przy każdym podmuchu wiatru. Pnie są powykręcane w niemożliwe spirale, jakby zastygły w tańcu. Pokrywa je gruby mech w kolorze jadowitej, neonowej zieleni, który w promieniach słońca wydaje się wręcz świecić własnym światłem. Widać każdy detal – chropowatą fakturę kory, delikatność gigantycznych paproci, zawiłość splątanych gałęzi, z których zwisają porosty przypominające brody starców. Panuje tu absolutna cisza. Nie ma kapania wody typowego dla mglistych dni. Jest za to zapach – nagrzanej słońcem kory, suchych liści, wawrzynu i ziół. Las wydaje się drzemać, wygrzewając swoje stare kości w cieple. Idąc ścieżką, czuję się jak w gigantycznej zielonej katedrze, gdzie kolumny drzew podtrzymują sklepienie nieba. Późnym popołudniem, nasycony spokojem lasu i historią Efigenii, zjeżdżam w stronę stolicy La Gomery. Zmęczenie po całym dniu jazdy na dwójce i trójce daje o sobie znać. Mój azyl znajduję w San Sebastián, w miejscu, które zdaje się wyrastać wprost ze skały. Nazwa hotelu Bancal po hiszpańsku oznacza „taras uprawny”. Bryła budynku kaskadowo opada z klifu ku oceanowi, dokładnie tak, jak rolnicze poletka, które Gomeros przez wieki z trudem wyrywali pionowym ścianom wulkanu. Stojąc na tarasie, mam wrażenie, że wiszę w próżni między błękitem nieba a granatem wody. W oddali na Teneryfie majaczy wulkan Teide, wielki i groźny, ale tutaj, po tej stronie cieśniny, panuje absolutny spokój. Taki jakiego w tym momencie potrzebowałem. Między światami Nazajutrz jadę na północ. Droga prowadzi mnie przez tunele, które działają jak portale do innego świata. Z południowej surowości wjeżdżam nagle w eksplozję zieleni. Przede mną otwiera się dolina Hermigua. Wygląda to tak, jakby ktoś wylał miliony litrów zielonej farby na zbocza wulkanu. Wszędzie, jak okiem sięgnąć, bananowce. Tysiące tarasów wspinających się na pionowe ściany, podtrzymywanych kamiennymi murkami. Zatrzymuję się na szybki obiad w restauracji Las Chácaras. To zupełnie inny biegun kulinarny niż u Efigenii. Podczas gdy ona jest królową warzyw, właściciel tego miejsce to zdecydowanie władca mięsa. – Nie patrz w kartę, zjesz to, co dziś najlepsze – mówi, prowadząc mnie do stolika z widokiem na góry. Tutaj rządzi konkret. Na stół wjeżdża almogrote – gęsta pasta z twardego, dojrzewającego koziego sera, utarta z czosnkiem, oliwą i papryką. Smaruję nią chleb. Smak jest uderzający – ostry, słony, intensywny. Potem pojawia się cabrito – koźlina duszona w winie i ziołach. Mięso jest tak delikatne, że rozpada się pod naporem widelca. I w mgnieniu oka znika z mojego talerza. Z pełnym żołądkiem jadę dalej, zaledwie kilka kilometrów na zachód, do Agulo. Przewodniki nazywają je „bombonierką Gomery”, ale nie znajdziecie tu lukrowanej fasady pod turystów. To autentyczna, zwarta osada przyklejona do gigantycznej półki skalnej. Sercem miasteczka jest skromny Plaza de Leoncio Bento, na którym kilku starszych mężczyzn siedzi na ławce w cieniu, a nad placem góruje kościół San Marcos z charakterystycznymi białymi kopułami, które odcinają się od ciemnej zieleni plantacji i czerni wulkanicznych klifów. Prawdziwy spektakl rozgrywa się jednak wyżej. Wspinam się autem na Mirador de Abrante. To szklany taras wysunięty siedem metrów nad przepaść. Wchodzę na taflę szkła, a mózg wysyła paniczne sygnały ostrzegawcze: „Nie rób tego!”. Pod moimi butami nie ma nic – tylko czterysta metrów pustki, a na dnie tej przepaści widzę dachy Agulo, które z tej perspektywy wyglądają jak rozsypane klocki Lego. Podnoszę wzrok i zamieram. Naprzeciwko, po drugiej stronie oceanu, wyrasta Teide. Z tej perspektywy wulkan nie wygląda jak ten, który znamy z pocztówek z Teneryfy. Jest idealnym symetrycznym stożkiem unoszącym się nad pasem chmur. W popołudniowym świetle jego szczyt ma delikatny błękitnawy odcień. Cała ta scena – ocean, chmury i idealna góra – przypomina stary japoński drzeworyt przedstawiający górę Fudżi. Hokusai, jeden z najwybitniejszych japońskich mistrzów sztuki drzeworytu, mógłby to namalować. Stojąc na szkle, mając pod stopami pustkę, a przed oczami ten obraz doskonałej harmonii, czułem się niezwykle mały i kruchy. Słońce zaczęło zachodzić, co było znakiem do powrotu do San Sebastián (jazda serpentynami w ciemności naprawdę nie jest przyjemna). Zbawienny deszcz Kolejnego dnia ruszam na zachód. Kiedy wjeżdżam na kręte drogi prowadzące do Alojera, błękitne niebo, które towarzyszyło mi dotąd, nagle ciemnieje. Chmury gęstnieją, ciężkie od wilgoci, a na szybę spadają pierwsze grube krople deszczu. Po chwili leje już jak z cebra. Dla turysty to pech, ale na Gomerze perspektywa jest inna. Przekonuję się o tym w Casa de la Miel de Palma, centrum produkcji miodu palmowego. Wita mnie Jesus, przewodnik i pasjonat lokalnej tradycji. Stojąc pod dachem i patrząc na strugi deszczu, uśmiecha się szeroko. – To nie jest zła pogoda, lecz wybawienie – wskazuje na niebo. Jesus opowiada mi o trudnej sytuacji na wyspie, o suszy, która od miesięcy trawi roślinność. – Produkcją miodu palmowego zajmuje się już tylko siedem rodzin – mówi, a w jego głosie słychać troskę. – Palmy potrzebują wody, żeby dawać sok. Bez deszczu umierają. Te opady to dla nas cud. Dzięki nim wiosna będzie zielona, przyroda odżyje, a drzewa znów będą miały siłę. Dowiaduję się, jak skomplikowany to proces. Każdej nocy guaraperos (rzemieślnicy, którzy zajmują się pozyskiwaniem słodkiego soku) wspinają się na szczyty palm, często bez zabezpieczeń, używając tylko siły mięśni. Na górze, wśród ostrych jak brzytwy liści, muszą dostać się do serca drzewa. Delikatnie nacinają tkankę, tak aby zaczęło „krwawić”, ale nie umarło. – Jeśli natniesz zbyt głęboko, zabijesz palmę. Jeśli zbyt płytko, nie da soku – tłumaczy Jesus. Sok zwany guarapo spływa nocą do wiader. Jest słodki, orzeźwiający, ale szybko fermentuje w słońcu, dlatego trzeba go zebrać wczesnym rankiem i natychmiast gotować. Proces jest żmudny. Aby uzyskać jeden litr miodu, trzeba wygotować aż osiem litrów soku. Gotuje się go godzinami w wielkich miedzianych kotłach, aż zgęstnieje i nabierze ciemnej, mahoniowej barwy. Kupuję słoik tego płynnego złota. Smak ma nie do podrobienia – jest mieszanką karmelu, dymu z ogniska, palonego cukru, słońca i lekkiej nuty goryczy. To esencja wyspy zamknięta w szkle, gęsta i oleista. Miejscowi używają go do wszystkiego – od polewania deserów, przez marynowanie mięsa, aż po leczenie bólu gardła. W miasteczku hipisów Z Alojery wciąż w strugach ożywczego deszczu jadę do Vallehermoso. Nazwa nie kłamie – to dosłownie „Piękna Dolina”. Nad miasteczkiem dominuje Roque Cano – potężna, niemal pionowa skała, która wygląda jak strażnik doliny. Deszcz sprawia, że kolory są niesamowicie nasycone. Zieleń plantacji bananów i winnic kontrastuje z czerwoną ziemią i mokrym asfaltem. To nie jest miasteczko typowo turystyczne. Czuć tu rytm normalnego życia. Ludzie chronią się pod parasolami na rynku, rozmawiając o tym samym co Jesus – o deszczu, który napoi ziemię. Wdycham zapach mokrej ziemi i czuję, że jestem świadkiem momentu, w którym wyspa bierze głęboki oddech. Zjeżdżam do Valle Gran Rey. Deszcz został w górach, tutaj znów wita mnie słońce chylące się ku zachodowi. Trasa do Doliny Wielkiego Króla jest jak spektakl – z zielonych szczytów wpadam w wielki kanion otwierający się na ocean. W latach 70. przybywali tutaj hipisi, szukając wolności. Dziś Valle Gran Rey wciąż ma ten specyficzny luźny klimat, choć czasy szałasów i życia w jaskiniach już minęły. Idę na Playa del Inglés, plażę z czarnym wulkanicznym piaskiem. Ludzie gromadzą się, by pożegnać dzień. Kiedy słońce dotyka horyzontu, rozbrzmiewają bębny. To nie jest zorganizowany koncert, lecz spontaniczny rytuał. Młodzi i starzy, turyści i lokalsi – wszyscy patrzą w tym samym kierunku. W rytmie bębnów jest coś pierwotnego, co idealnie pasuje do tej surowej wyspy. Trudno o piękniejszy finał dnia. Patrząc wstecz Rankiem wchodzę na pokład promu Armas, którym płynę z powrotem na Teneryfę, do świata autostrad, neonów i pośpiechu. Patrzę, jak La Gomera maleje, zmieniając się w tajemniczą, poszarpaną sylwetkę. W walizce mam słoik miodu palmowego, a w głowie lekcję od Juana z wypożyczalni. Miał rację, na tej wyspie nie ma czwartego biegu. La Gomera zmusiła mnie do redukcji. Do dwójki. Do tempa, w którym Efigenia gotuje warzywny gulasz, a Jesus cieszy się z każdej kropli deszczu. Do tempa, w którym wreszcie usłyszałem własne myśli. Wywożę stąd spokój – towar najbardziej deficytowy w dzisiejszym świecie. Informacje praktyczne Więcej informacji o La Gomerze znajdziesz na stronie www.lagomera.travel. Dojazd Z kontynentalnej Europy nie ma bezpośrednich lotów na La Gomerę. Najłatwiej dostać się na wyspę z Teneryfy. Pierwsza opcja to prom z południa wypływający z portu w Los Cristianos. Rejs jednym z dwóch przewoźników – Fred Olsen lub Naviera Armas – trwa niecałą godzinę i kosztuje od 40 do 55 euro za osobę w jedną stronę. Drugą opcją jest lot z lotniska Teneryfa-Północ linią Binter Canarias. Podróż trwa 25 min, a cena biletu wynosi od 50 euro. Transport Najłatwiej poznać Gomerę, wypożyczając samochód w jednej z lokalnych firm. Korzystałem z usług Gomera Car Rental; gomeracar.com. Koszt wynajęcia małego auta na 5 dni to wydatek rzędu 140–200 euro. To cena z pełnym ubezpieczeniem. Nocleg Hotel Bancal w San Sebastián jest nie tylko malowniczo położony, ale też oferuje świetną strefę spa i urozmaicone śniadania. Pokój 2-os. to wydatek ok. 160 euro za noc; bancalhotel.com. Hotel Parador de La Gomera mieści się w zabytkowym budynku z pięknym ogrodem i widokiem na Teide, a ceny wahają się tam od 140 do 190 euro za noc. Dobrym wyborem będzie też trzygwiazdkowy hotel Torre del Conde w centrum stolicy oferujący noclegi w przedziale 75–100 euro. Warto wiedzieć Gomera ma swój własny dźwięk. To el silbo gomero – język gwizdany wpisany na listę UNESCO. W terenie pociętym wąwozami tak głębokimi, że przejście do sąsiada zajmowało godziny, ludzki głos ginął. Gwizd niósł się na kilometry. To nie kod, to język – można wygwizdać wszystko. Dziś dzieci uczą się go w szkołach, a najlepszym miejscem, by zrozumieć jego fenomen, jest Mirador de Igualero, gdzie wiatr idealnie niesie dźwięk w doliny. Nasz autor Michał Cessanis Od 14 lat redaktor prowadzący i sekretarz redakcji National Geographic Traveler oraz autor podróżniczej serii „Do zobaczenia” w Dzień Dobry TVN i TVN Style. Dziennikarz, który od lat życie spędza w drodze, łącząc pasję do eksploracji z rzetelnym warsztatem reportażysty. W swoich tekstach szczególną wagę przywiązuje do detali, historii spotykanych ludzi oraz ochrony dzikiej natury. Autor książek: „Opowieści z pięciu stron świata” i „Made in China”. Jako ambasador plebiscytu „Cuda Polski National Geographic Traveler” z równą pasją odkrywa nieznane zakątki kraju, co najdalsze krańce globu. Ma w genach ciekawość świata i otwartość na inne kultury. Nie straszne są mu ekstremalne warunki czy bariery językowe – dla niego to nie przeszkody, lecz paliwo do działania i tworzenia angażujących opowieści.
Island hopping przyciąga coraz więcej podróżnych. W tych miejscach w Europie sprawdza się najlepiej
W 2026 roku island hopping – czyli podróżowanie między wyspami drogą morską lub powietrzną – umacnia swoją pozycję jako jeden z wyraźniejszych trendów w segmencie premium. Coraz więcej podróżnych rezygnuje z jednego kierunku na rzecz wieloetapowych tras, które pozwalają odkrywać różnorodne krajobrazy i kultury w ramach jednej wyprawy. Gdzie w Europie ten sposób podróżowania sprawdza się najlepiej?
Zamiast pozostawać w jednym miejscu, współczesne podróże coraz częściej przybierają formę przemieszczania się między różnymi punktami, które razem tworzą spójną, a zarazem zróżnicowaną opowieść o regionie. Island hopping wpisuje się w ten model, oferując elastyczność i możliwość dopasowania trasy do indywidualnych oczekiwań – od spokojnych, niemal odludnych wysp po tętniące życiem kurorty. Według danych touroperatora Atlantida Travel zainteresowanie takimi podróżami systematycznie rośnie, a wyraźne przyspieszenie tego trendu nastąpiło po pandemii. Podróżni coraz częściej poszukują doświadczeń opartych na bliskości natury, większej swobodzie przemieszczania się i poczuciu prywatności, nie rezygnując przy tym z wysokiego standardu usług. W tym kontekście podróż między wyspami staje się nie tylko formą zwiedzania, lecz także sposobem na redefinicję samego rytmu podróżowania. Na czym polega island hopping i dla kogo jest ta forma podróżowania? Island hopping coraz wyraźniej wpisuje się w sposób podróżowania osób, które oczekują od wyjazdu czegoś więcej niż biernego wypoczynku. Jak wskazuje Atlantida Travel, na tego typu trasy decydują się zarówno pary w wieku 30–45 lat, jak i bardziej doświadczeni podróżnicy o wysokiej sile nabywczej, a także rodziny podróżujące w kilku pokoleniach. Wspólnym mianownikiem pozostaje potrzeba łączenia relaksu z aktywnym odkrywaniem – od żeglowania i nurkowania, po poznawanie lokalnej kultury i kuchni. Jak podkreśla dyrektor firmy Francesc Escánez: „Jest to atrakcyjna formuła dla podróżników, którzy mają mentalność odkrywcy i cenią sobie swobodę przemieszczania się”. W najbardziej rozbudowanej, luksusowej odsłonie island hopping obejmuje podróże prywatnymi jachtami lub katamaranami, pobyty w willach nad wodą, eksplorację chronionych rezerwatów morskich czy organizowane na zamówienie kolacje na odludnych plażach. Coraz częściej pojawiają się także elementy takie jak przeloty hydroplanem, które pozwalają spojrzeć na archipelagi z zupełnie innej perspektywy i lepiej zrozumieć ich układ przestrzenny. Kluczowym elementem tej formy podróżowania pozostaje jednak czas – optymalna trasa zakłada co najmniej 10–15 dni, co umożliwia odwiedzenie trzech lub czterech wysp bez presji i pozwala w pełni doświadczyć różnic między nimi. W przeciwieństwie do krótkich wyjazdów typu city break, island hopping opiera się na płynności i stopniowym odkrywaniu kolejnych miejsc, gdzie sama droga między wyspami staje się integralną częścią doświadczenia. Jak zauważa Francesc Escánez, model ten sprawdza się niezależnie od sezonu, szczególnie w przypadku kierunków tropikalnych. – Island hopping można uprawiać przez cały rok dzięki destynacjom takim jak Malediwy, Seszele, Karaiby czy Tajlandia, zwłaszcza w okresie europejskiej jesieni, zimy i wiosny – mówi. Coraz częściej jednak ten sposób podróżowania przenosi się także na grunt europejski, gdzie różnorodność archipelagów pozwala tworzyć równie złożone i atrakcyjne trasy. Gdzie zatem w Europie najlepiej praktykować island hopping? Island hopping w Europie. Gdzie najlepiej podróżować między wyspami? W Europie niekwestionowanym liderem island hoppingu pozostaje Grecja, a szczególnie archipelag Cyklady, który od lat przyciąga podróżnych szukających zróżnicowanych doświadczeń w obrębie jednego regionu. Połączenie takich wysp jak Santorini, Mykonos czy Paros pozwala zestawić spektakularne krajobrazy i intensywne życie towarzyskie z bardziej kameralnymi przestrzeniami, gdzie tempo wyraźnie zwalnia. Równie silną pozycję zajmuje Chorwacja, której wybrzeże i wyspy – takie jak Hvar, Brač, Zlarin czy Korčula – tworzą jeden z najbardziej rozwiniętych szlaków żeglarskich w Europie. Rejsy między średniowiecznymi miastami, ukrytymi zatokami i portami o bogatej historii nadają tej formie podróżowania wyjątkowo narracyjny charakter. Na zachodzie kontynentu Hiszpania oferuje dwa odmienne, ale równie atrakcyjne kierunki. Na Morzu Śródziemnym Baleary, z popularną trasą między Ibizą a Formenterą, zapewniają łatwe logistycznie przemieszczanie się dzięki częstym połączeniom promowym, które można rozszerzyć o Majorkę i Minorkę. Z kolei na Atlantyku Wyspy Kanaryjskie oferują zupełnie inny krajobraz – surowy, wulkaniczny i znacznie bardziej zróżnicowany, gdzie trasy między La Palmą, La Gomerą i Teneryfą pozwalają połączyć trekking, obserwację gwiazd i kontakt z dziką przyrodą. W południowej Europie wyróżniają się także Włochy, gdzie podróż między Sycylią a Wyspami Liparyjskimi (w tym Stromboli czy Vulcano) pozwala obserwować aktywność wulkaniczną i kontrastowe krajobrazy. We Francji natomiast popularne jest łączenie Korsyki z włoską Sardynią, a także eksplorowanie mniejszych wysp Atlantyku, takich jak Belle-Île czy Île de Ré, które oferują spokojniejsze tempo i bardziej lokalny charakter. Na północnym Atlantyku uwagę przyciąga Portugalia z archipelagiem Azorów – obejmującym m.in. São Miguel, Pico czy Faial – gdzie island hopping przybiera formę podróży przez wulkaniczne krajobrazy, zielone laguny i miejsca obserwacji wielorybów. Alternatywą pozostaje Madera, łącząca górzyste tereny z dostępem do oceanu. Z kolei dla osób poszukujących bardziej surowych doświadczeń północ Europy oferuje szkockie archipelagi – Skye, Lewis and Harris czy Mull – gdzie spektakularne klify, zmienna pogoda i rozległe, niemal puste przestrzenie nadają podróży niemal ekspedycyjny charakter. Źródła: Euronews, Atlantida Travel Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Radioaktywne zagrożenie w wyspiarskim raju. Pęka „nuklearny sarkofag” na Pacyfiku
Runit Dome, czyli nuklearny „grobowiec” na Wyspach Marshalla zaczyna pękać i przeciekać. Pozostałości po amerykańskich testach jądrowych mogą wkrótce zalać pobliską lagunę i wywołać katastrofę ekologiczną.
W Polsce wszyscy słyszeliśmy o betonowym sarkofagu chroniącym miejsce awarii w elektrowni atomowej w Czarnobylu. Ale takich miejsc jest więcej. Jedno z nich, na wyspie Runit w archipelagu Wysp Marshalla, skrywa pod betonową kopułą niewiarygodną ilość aż 120 tysięcy ton odpadów radioaktywnych. Niestety, sarkofag jest w coraz gorszym stanie, który poważnie niepokoi ekspertów. Atomowy spadek po Zimnej Wojnie Runit Dome to betonowa konstrukcja wzniesiona w latach 1977–1980 na wyspie Runit, będącej częścią atolu Enewetak na Wyspach Marshalla. Obiekt powstał w celu zabezpieczenia skażonej ziemi i gruzu pozostałego po 67 amerykańskich testach jądrowych przeprowadzonych w tym regionie w dobie zimnej wojny. Wielki krater „Cactus”, powstały po eksplozji o sile 18 kiloton, wypełniono ogromną masą radioaktywnych odpadów i przykryto kopułą o średnicy 115 metrów. Miała być rozwiązaniem tymczasowym, ale od prawie 50 lat pozostaje jedyną barierą oddzielającą ponad 120 tysięcy ton toksycznego materiału – w tym zabójczego plutonu-239 – od ekosystemu Pacyfiku. Sarkofag zaczął się sypać – trudno oczekiwać innego obrotu sprawy po pół wieku prowizorki. Pękający beton i porowate fundamenty Ivana Nikolic-Hughes z Columbia University oraz inni badacze podczas pobierania próbek zauważyli wyraźne pęknięcia w sarkofagu. Jednak to, co dzieje się pod betonową kopułą, budzi jeszcze większe obawy. Cała konstrukcja została zbudowana na porowatej glebie, powstałej z osadów koralowych. Jej wnętrza nie wyłożono żadną izolacją. W rezultacie woda morska przenika do środka, wypłukując radioaktywne substancje do wód gruntowych i laguny. Choć morski ekspert Ken Buesseler uspokaja, że wycieki są póki co niewielkie, to przyznaje że integralność obiektu pozostawia wiele do życzenia. Skażenie wokół wyspy Runit już teraz jest miejscami wyższe niż to odnotowane w okolicach Czarnobyla. Klimatyczne „oblężenie” sarkofagu Zmiana klimatu i związany z nią wzrost poziomu mórz to główne powody do niepokoju, bo większość powierzchni wyspy Runit znajduje się zaledwie dwa metry nad poziomem oceanu. Raport Departamentu Energii USA z 2024 roku wskazuje jednoznacznie, że sztormy i stopniowe podnoszenie się wód mogą w końcu doprowadzić do niekontrolowanego uwolnienia radioaktywnych odpadów w całym atolu. Naukowcy przewidują, że do 2100 roku poziom wód wzrośnie o około jeden metr. W praktyce oznaczałoby to regularne podtapianie pękającej kopuły i wymywanie plutonu-239, którego toksyczność utrzymuje się przez dziesiątki tysięcy lat. Huragany, cyklony i wysokie fale mogą w każdej chwili uszkodzić osłabioną strukturę i spowodować katastrofę ekologiczną o trudnych do przewidzenia skutkach dla ekosystemu Pacyfiku. Testy, skażenie i przesiedlenia Sytuacja na Wyspach Marshalla ma jeszcze inny wymiar. ONZ oraz lokalni aktywiści, tacy jak Hart Rapaport, apelują do Stanów Zjednoczonych o wzięcie pełnej odpowiedzialności za radioaktywne odpady. Mieszkańcy Republiki Wysp Marshalla byli zmuszani do przesiedleń z powodu testów nuklearnych, a potem skażenia. Dla lokalnych społeczności, które korzystają z zasobów laguny oddalonej o zaledwie 30 kilometrów od sarkofagu, każda kolejna rysa na betonie to bezpośrednie zagrożenie dla życia i zdrowia. Źródło: Science Alert Nasza autorka Magdalena Rudzka Redaktorka i wydawczyni National-Geographic.pl. Wcześniej związana m.in. z National Geographic Traveler i magazynem pokładowym PLL LOT Kaleidoscope. Z wykształcenia humanistka (MISH i SNS PAN), ale to przyroda stanowi jej największą pasję. Szczególnie bliskie są jej ekosystemy słodkowodne, a prawdziwym „konikiem” są ryby. W National-Geographic.pl pisze o swoich przyrodniczych pasjach, nauce i medycynie. Prywatnie ceni sobie podróże po nieoczywistych kierunkach, ze szczególnym sentymentem do Europy Środkowej i Wschodniej.
Jest uważana za najgęściej zaludnioną wyspę świata. Nie ma tu nawet skrawka wolnej przestrzeni
Santa Cruz del Islote to niewielka wyspa, na której setki ludzi żyją na obszarze zaledwie 1,2 hektara. To miejsce bez dróg, bez wolnej przestrzeni i z codziennością, która z perspektywy mieszkańca kontynentu wydaje się wręcz niewiarygodna.
Oto miejsce, gdzie pojęcie przestrzeni osobistej praktycznie nie istnieje, a najbliżsi sąsiedzi to dosłownie wszyscy mieszkańcy. Santa Cruz del Islote, niewielka wysepka na Morzu Karaibskim u wybrzeży Kolumbii, to jedno z najbardziej niezwykłych miejsc na mapie świata. Ta sztuczna wyspa, będąca częścią archipelagu San Bernardo, ma powierzchnię zaledwie 1,2 hektara (około półtora boiska piłkarskiego), a mimo to stanowi dom dla setek ludzi. Narodziny z morskiej piany i... odpadków Choć oficjalne dane demograficzne są przedmiotem sporów i wahają się od około 500 do nawet 1200 osób, jedno jest pewne: zagęszczenie ludności jest tu kilkukrotnie wyższe niż w najbardziej zatłoczonych metropoliach świata, takich jak na przykład Hongkong. To tętniący życiem mikroświat bez dróg, parków i placów. Wszystko zaczęło się w latach 60. XIX wieku, kiedy rybacy z Cartageny i Tolú zaczęli wykorzystywać niewielką mieliznę jako miejsce odpoczynku podczas połowów i schronienie przed sztormami. W końcu osiedli na niej na stałe. Kluczowym powodem był fakt że…nie było tam komarów, bo brakowało także plaż i lasów namorzynowych. Aby powiększyć dostępną przestrzeń, pierwsi osadnicy mozolnie rozbudowywali wyspę, wykorzystując to, co dawało im morze: muszle, pnie drzew, piasek, koralowce, kamienie, a nawet śmieci. Nazwa wyspy, oznaczająca „Święty Krzyż”, pochodzi od cementowego krzyża, który pewnego dnia wyrzuciły na brzeg fale. Mieszkańcy ustawili go w samym centrum osady. Przez dekady wysepka stopniowo zmieniła się w gęsty labirynt domów, uliczek i przejść, w którym każdy centymetr kwadratowy jest wydarty oceanowi. Cztery ulice, zero samochodów i dziesięć osób w pokoju Życie na Santa Cruz del Islote toczy się w rytmie, którego nie zrozumie żaden mieszkaniec kontynentu. Na wyspie znajduje się około stu domów, szkoła, mała przychodnia i restauracja, która pełni jednocześnie funkcję portu. Nie ma tu ani jednego samochodu, motocykla czy nawet roweru – po prostu nie ma na nie miejsca, ani powodu by ich używać. Cała komunikacja odbywa się pieszo przez cztery wąskie uliczki lub za pomocą łodzi. Warunki mieszkaniowe są dość ekstremalne: w jednym pokoju często sypia nawet 10 osób, dzieląc ze sobą trzy łóżka, a ubrania i buty zajmują każdą wolną przestrzeń, bo brakuje miejsca na szafy. Budynki stoją tak blisko siebie, że czasami jedyne przejście na drugą stronę wyspy wiedzie przez dom sąsiada. Mimo to społeczność wysepki jest niezwykle zżyta – może trochę dlatego, że wszyscy są ze sobą spokrewnieni. Mieszkańcy wywodzą się z około 45 rodzin, nikt nie zamyka drzwi na klucz, a przestępczość praktycznie nie istnieje. Codzienne wyzwania w „zatłoczonym raju” Mieszkanie na tak małym skrawku lądu to wyzwanie logistyczne. Wyspa nie ma kanalizacji ani bieżącej wody. Woda pitna jest dostarczana co kilka tygodni przez statki kolumbijskiej marynarki wojennej lub zbierana podczas opadów deszczu do dużego zbiornika. Prąd generowany jest głównie przez panele słoneczne, ale wystarcza go tylko na kilka godzin dziennie, co sprawia, że wieczory mieszkańcy spędzają przy świecach lub latarkach. Najbardziej uderzającym faktem jest jednak brak miejsca na... śmierć. Na Santa Cruz del Islote nie ma cmentarza, ponieważ nie ma ani skrawka wolnej ziemi. Gdy ktoś umiera, jego ciało po uroczystym pożegnaniu na głównym placu jest przewożone łodzią na sąsiednie wyspy lub na stały ląd. Choć wyspie zagraża podnoszący się poziom oceanów (leży zaledwie 2 metry nad poziomem morza), jej mieszkańcy deklarują, że nie zamieniliby swojego ciasnego domu na żadne inne miejsce na świecie. Czy to naprawdę najbardziej zatłoczona wyspa świata? Choć Santa Cruz del Islote jest często określana jako najgęściej zaludniona wyspa świata, statystyki pokazują nieco inny obraz. Istnieją wyspy o znacznie większym zagęszczeniu na kilometr kwadratowy, np. haitańskie Caye Sable (ponad 156 000 osób na km²) czy Îlet-à-Brouée (125 000 osób na km²), a także indonezyjska wyspa Terong czy stolica Malediwów Malé. Wiele z tych rekordów dotyczy jednak wysepek o powierzchni ułamka kilometra kwadratowego, gdzie błąd w szacowaniu populacji o nawet kilkanaście osób drastycznie zmienia wynik. Santa Cruz del Islote wyróznia jej architektura – wyspa jest całkowicie zabudowana, bez ani jednego skrawka wolnej, zielonej przestrzeni czy niezagospodarowanego terenu. Nawet największy plac publiczny ma tu wielkość zaledwie połowy kortu tenisowego, a dzieci, aby pograć w piłkę nożną, muszą udawać się łodziami na sąsiednie wyspy. To miejsce całkowicie wypełnione zabudową – i życiem. Źródło: National Geographic Traveler Nasza autorka Magdalena Rudzka Redaktorka i wydawczyni National-Geographic.pl. Wcześniej związana m.in. z National Geographic Traveler i magazynem pokładowym PLL LOT Kaleidoscope. Z wykształcenia humanistka (MISH i SNS PAN), ale to przyroda stanowi jej największą pasję. Szczególnie bliskie są jej ekosystemy słodkowodne, a prawdziwym „konikiem” są ryby. W National-Geographic.pl pisze o swoich przyrodniczych pasjach, nauce i medycynie. Prywatnie ceni sobie podróże po nieoczywistych kierunkach, ze szczególnym sentymentem do Europy Środkowej i Wschodniej.
Wyspa bez samochodów i tłumów. Turyści mówią, że to miejsce jak z bajki
Choć wielu turystów planując wakacje kieruje się w stronę Cypru, Malty, greckich wysp czy archipelagu Kanarów, Adriatyk skrywa miejsca równie spektakularne, a znacznie mniej zatłoczone. Jednym z nich jest niewielka chorwacka wyspa, na której nie usłyszysz klaksonów ani szumu ruchliwych ulic. Zamiast tego czekają kamienne miasteczka, turkusowa woda i cisza, którą coraz trudniej znaleźć w Europie. To właśnie tu odwiedzający mówią, że „czują się jak w bajce”.
Spis treści: Koralowa wyspa z wielowiekową tradycją Plaże, krystaliczna woda i szczyt Klepac, czyli naturalne atrakcje Zlarinu Kulturowe serce Zlarinu: zabytki, tradycje i port Wyobraź sobie miejsce, w którym nie słychać klaksonów, lecz jedynie szum morza, a zamiast parkingów wzdłuż nabrzeża cumują niewielkie łodzie. Na tej chorwackiej wyspie od lat obowiązuje zakaz ruchu samochodowego, dzięki czemu zachowała kameralny, niemal odrealniony charakter. Co więcej, krystalicznie czysta woda, wapienne klify i kamienna zabudowa sprawiają, że krajobraz wydaje się scenografią – nieprzypadkowo w pobliskim Szybeniku kręcono sceny Wolnego Miasta Braavos do serialu „Gra o tron”. Sama wyspa pozostaje jednak znacznie spokojniejsza niż filmowe plenery. Jeden z odwiedzających określił ją w sieci jako „mały, nieodkryty klejnot” dodając, że czuł się tam tak, „jakby ktoś przeniósł go do bajki”. Koralowa wyspa z wielowiekową tradycją Niewielki Zlarin, położony w archipelagu szybenickim, od stuleci pozostaje jednym z najbardziej charakterystycznych punktów środkowej Dalmacji. Pierwsze wzmianki o wyspie pojawiają się w dokumentach z XIII i XIV wieku, choć ślady osadnictwa sięgają jeszcze czasów rzymskich. Jej strategiczne położenie sprawiło, że przez wieki pełniła rolę strażnika kanału św. Antoniego, prowadzącego do portu w Szybeniku. Najsilniej z historią wyspy związane są jednak czerwone korale. Już od XIV wieku miejscowi nurkowali w przybrzeżnych wodach, by pozyskiwać cenny surowiec, który z czasem stał się symbolem Zlarinu. Od XV wieku rozwijała się tu tradycja obróbki koralowca, a wyspa zyskała przydomek „koralowej”. Do dziś działają tu rodzinne warsztaty i sklepy z biżuterią, w których można zobaczyć proces szlifowania i przygotowywania korali. Co więcej, mieszkańcy przez pokolenia wierzyli, że czerwony koral ma właściwości ochronne i przynosi zdrowie, co dodatkowo wzmacniało jego znaczenie w lokalnej kulturze. Dziedzictwo to przetrwało mimo zmieniających się realiów gospodarczych, a współcześnie wyspa znana jest również z silnego nacisku na ochronę środowiska i ograniczanie ingerencji w naturalny krajobraz. Plaże, krystaliczna woda i szczyt Klepac, czyli naturalne atrakcje Zlarinu Choć Zlarin ma zaledwie kilka kilometrów długości, oferuje zaskakująco różnorodny krajobraz. Wyspa może pochwalić się około 2700 godzinami słońca rocznie, a jej bujna, śródziemnomorska roślinność kontrastuje z turkusową taflą Adriatyku. Brak ruchu samochodowego sprawia, że nawet w sezonie panuje tu atmosfera spokoju – po wyspie można bowiem poruszać się pieszo, rowerem lub niewielkimi elektrycznymi pojazdami. W pobliżu głównej miejscowości Zlarin znajdują się kamieniste plaże, takie jak Malpaga czy Trutin, znane z wyjątkowo przejrzystej wody i dobrych warunków do snorkelingu. Podwodne życie (w tym pozostałości dawnych siedlisk koralowców) przyciąga tam miłośników nurkowania. Należy jednak pamiętać, że większość kąpielisk ma charakter skalisty, dlatego zaleca się obuwie do wody. Rekompensatą jest natomiast cisza i brak tłumów typowych dla popularnych kurortów. Osoby preferujące aktywny wypoczynek mogą z kolei wspiąć się na najwyższy punkt wyspy – wzgórze Klepac (169 m n.p.m.), skąd rozciąga się panoramiczny widok na kanał szybenicki i dalmatyńskie wybrzeże. To połączenie surowej przyrody, czystego morza i ograniczonej infrastruktury sprawia, że Zlarin postrzegany jest jako jedno z najbardziej autentycznych miejsc na chorwackim wybrzeżu. Kulturowe serce Zlarinu: zabytki, tradycje i port Choć Zlarin przyciąga przede wszystkim spokojem i przyrodą, wyspa ma także wyraźnie zarysowane dziedzictwo architektoniczne i kulturowe. W centrum głównej miejscowości wznosi się XVIII-wieczny kościół parafialny Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny (1740 r.), którego dzwonnica dominuje nad zabudową portu. Wśród starszych obiektów sakralnych wymienia się również kościół św. Rocha z 1649 roku oraz XV-wieczne sanktuarium Gospa od Rašelja, położone w bardziej zacisznej części wyspy. To właśnie w tych przestrzeniach do dziś odbywają się uroczystości związane z lokalnymi świętami i tradycją połowu korali. Każdego roku organizowana jest np. symboliczna ceremonia wypłynięcia po korale – wydarzenie przypominające o wielowiekowej tożsamości wyspy i jej związku z morzem. W sezonie letnim można tu z kolei usłyszeć tradycyjne dalmatyńskie pieśni, wykonywane podczas festynów i spotkań na nabrzeżu. Mimo że większą część wyspy pokrywają sosnowe zagajniki i śródziemnomorska roślinność, nadmorska promenada skupia kilka rodzinnych restauracji i barów serwujących lokalne dania oraz wina z regionu Dalmacji. Centralnym punktem jest natomiast port (uznawany za najdłuższy w Chorwacji, o długości około 131 metrów), który nadaje miejscowości charakter małej, spokojnej przystani. Warto dodać, że dla wielu turystów Zlarin staje się także bramą do odkrywania pobliskiego Szybenika. Šibenik to jedno z najstarszych miast nad Adriatykiem, z wenecką starówką i dwiema atrakcjami wpisanymi na listę UNESCO, w tym monumentalną katedrą św. Jakuba, wzniesioną w całości z kamienia. Zaledwie kilkanaście kilometrów dalej znajduje się Krka National Park, słynący z wodospadów i turkusowych kaskad rzeki Krka. Okolice te stały się również planem zdjęciowym serialu „Gra o Tron” – Szybenik wcielił się w rolę Wolnego Miasta Braavos. W efekcie Zlarin pozostaje spokojną bazą wypadową, z której w krótkim czasie można dotrzeć do niezwykle cennych zabytków i pięknych krajobrazów. Źródła: The Sun, Zlarin Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Wyspa bez samochodów. Na Hydrze zamiast silników słychać stukot kopyt
Hydra – wyspa osłów i mułów – to jeden z nielicznych zakątków Grecji, gdzie właściwie nie dociera masowa turystyka. Oddzielona od Półwyspu Argolidzkiego wąskim przesmykiem morskim przez stulecia ewoluowała: od jałowej, bezwodnej skały, która była schronieniem dla uchodźców, do morskiego mocarstwa, które sfinansowało grecką wojnę o niepodległość. Dziś słynie przede wszystkim ze wspaniałej XIX-wiecznej zabudowy i niezwykle restrykcyjnej polityki transportowej.
Spis treści: Sucha, górzysta wyspa Od azylu do morskiego imperium Wyspa „bez kół” Atrakcje Hydry To jedno z tych miejsc, gdzie pojęcie „slow life” nabiera prawdziwie głębokiego znaczenia. Nie tylko ze względu na fakt, że na całej wyspie jest tylko jedno miasteczko. Gdy tempo dnia wyznacza miarowy stukot kopyt konia lub muła, czas naprawdę zaczyna płynąć wolniej. Sucha, górzysta wyspa Grecka wyspa Hydra należy do archipelagu Wysp Sarońskich. Jest zlokalizowana na południe od Półwyspu Argolidzkiego, części Peloponezu. Rozciągająca się na długości około 20 kilometrów i szerokości od 1,5 do 6 kilometrów, zajmuje powierzchnię około 64 kilometrów kwadratowych. Jej osią jest pasmo górskie, w którym najwyższym szczytem jest wznoszący się na 592 m n.p.m. Eros. Należy wspomnieć, żem wbrew nazwie wyspy, charakterystyczny dla niej jest niemal całkowity brak trwałych wód powierzchniowych. Historycznie problem ten był rozwiązywany poprzez system cystern gromadzących deszczówkę i dostawy statkami-cysternami. Teraz wygląda to nieco inaczej. Każdy dom jest wyposażony w cysternę, a na wyspie funkcjonuje zakład odsalania wody. Mimo to brak trwałych źródeł nadal jest poważnym problemem. Wystarczy wspomnieć, że w 2018 roku, w wyniku awarii podmorskiego kabla energetycznego właściwie cała Hydra została sparaliżowana. Klimat i roślinność Na Hydrze panuje klimat śródziemnomorski, dla którego charakterystyczne są gorące, suche lata i łagodne, wilgotne zimy. W sierpniu średnie temperatury oscylują w granicach 32 stopni Celsjusza. W styczniu termometry rzadko pokazują wartość poniżej 10 stopni. Roślinność wyspy to typowa makia śródziemnomorska, zdominowana przez krzewy odporne na suszę, dzikie zioła (tymianek, oregano) oraz nieliczne, reliktowe lasy sosnowe, które przetrwały intensywną wycinkę na potrzeby stoczniowe w XVIII wieku. Pożary lasów stanowią stałe zagrożenie, co w połączeniu z brakiem dróg dojazdowych dla wozów strażackich czyni ochronę przeciwpożarową wyzwaniem logistycznym. Od azylu do morskiego imperium Nowożytna historia Hydry rozpoczęła się w XV wieku, wraz z napływem Arwanitów, którzy uciekli z Peloponezu przed ekspansją Imperium Osmańskiego. Osiedlili się oni na niedostępnych skałach Hydry, tworząc hermetyczną, klanową społeczność. Izolacja i jałowość ziemi zniechęciły Turków do stałego osadnictwa na wyspie, co pozwoliło Hydrze cieszyć się faktyczną autonomią w zamian za opłacanie trybutu i dostarczanie marynarzy do floty sułtańskiej. Dialekt arwanicki przetrwał na wyspie aż do XX wieku. Złoty wiek żaglowców Przełom XVIII i XIX wieku to okres rozkwitu Hydry, napędzanego przez dwa czynniki geopolityczne: traktat w Küczük Kajnardży i wojny napoleońskie. Porozumienie pokojowe między Imperium Rosyjskim a Imperium Osmańskim pozwoliło greckim statkom pływać pod carską banderą, a to otworzyło drogę do handlu czarnomorskiego. Wówczas, żeglarze z Hydry właściwie zmonopolizowali transport zboża z dzisiejszej Ukrainy do Europy zachodniej. W trakcie wojen napoleońskich blokada kontynentalna stworzyła gigantyczny popyt na zboże. Hydrioci, słynący z brawury i szybkości swoich statków, łamali brytyjskie blokady, dostarczając żywność do Francji i Hiszpanii. Zyski z pojedynczych rejsów były astronomiczne, co pozwoliło na akumulację kapitału i budowę monumentalnych rezydencji. Rewolucja w 1821 roku Należy wspomnieć, że Hydra odegrała kluczową rolę w greckiej walce o niepodległość. W momencie wybuchu powstania wyspa posiadała gotową flotę wojenną i ogromne rezerwy finansowe. Bracia Lazaros i Georgios Kountouriotis, najbogatsi armatorzy, poświęcili swoje fortuny na sfinansowanie floty powstańczej. Georgios został później przewodniczącym rządu tymczasowego, a jego wnuk, Pavlos Kountouriotis, admirałem i pierwszym prezydentem Drugiej Republiki Greckiej. Wyspa „bez kół” Na Hydrze do dziś zachowała się wspaniała XIX-wieczna zabudowa z charakterystycznymi wąskimi uliczkami. To właśnie konieczność ochrony dziedzictwa architektonicznego zadecydowała o tym, że od lat 50. XX wieku na wyspie obowiązuje zakaz ruchu pojazdów mechanicznych. Co ciekawe, nie dotyczy to wyłącznie samochodów i motocykli, ale także rowerów. Wyjątki są nieliczne i ściśle licencjonowane. Po wyspie jeździ kilka małych śmieciarek. Jest jedna karetka pogotowia i wóz strażacki. Sporadycznie używane są małe pojazdy gąsienicowe do transportu materiałów budowlanych w wyższe partie miasta. Hydra opiera swoją logistykę na pracy zwierząt. Szacuje się, że na wyspie pracuje od kilkuset do ponad tysiąca zwierząt jucznych – osłów, mułów i koni. Transport pasażerski do odległych części wyspy jest realizowany taksówkami wodnymi. Atrakcje Hydry Największą atrakcją na Hydrze jest miasteczko (jedyne na wyspie) o tej samej nazwie. Miejsce to urzeka wąskimi, krętymi uliczkami i białą zabudową w układzie tarasowym. Jej najbardziej imponującym elementem są rezydencje kapitańskie z przełomu XVIII i XIX wieku. Budowane przez architektów sprowadzanych z Genui i Wenecji, łączą surowość fortyfikacji z luksusem pałaców. Warto wspomnieć, że brak samochodów czyni wyspę idealnym miejscem do pieszych wędrówek. Hydrę przecina sieć dobrze utrzymanych szlaków, prowadzących do odległych klasztorów i plaż. A skoro o plażach mowa, warto wspomnieć, że te na Hydrze są zupełnie inne od piaszczystych plaż Peloponezu. Dominują tu kamienie, żwir i skalne platformy. Z ciekawych atrakcji warto wymienić także muzea. Cieszące się największą popularnością – Muzeum Archiwum Historycznego Hydry – znajduje się w okazałym kamiennym budynku, tuż przy wschodniej stronie portu. Zgromadzono tam imponującą kolekcję przedmiotów z czasów wojny o niepodległość, w tym broń, stroje z epoki, mapy morskie i galiony ze statków. Perełką jest oryginalny rękopis traktatu w Küczük Kajnardży. Źródło: National Geographic Traveler Nasz autor Artur Białek Dziennikarz i redaktor. Wcześniej związany z redakcjami regionalnymi, technologicznymi i motoryzacyjnymi. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o historii, kosmosie i przyrodzie, ale nie boi się żadnego tematu. Uwielbia podróżować, zwłaszcza rowerem na dystansach ultra. Zamiast wygodnego łóżka w hotelu, wybiera tarp i hamak. Prywatnie miłośnik literatury.
Ta grecka wyspa zachowała spokojny charakter. Turystyka nie odebrała jej autentyczności
Kefalinia to największa wyspa archipelagu Wysp Jońskich i jedno z najbardziej spektakularnych miejsc w Grecji. Słynie z turkusowych zatok, białych klifów, podziemnych jezior i malowniczych wiosek, które wciąż zachowują autentyczny charakter. Choć wyspa pojawia się w wielu rankingach najpiękniejszych miejsc w Europie, nadal można tu znaleźć spokojne zakątki, gdzie natura i historia tworzą niezwykłą całość.
Spis treści: Argostoli – stolica wyspy i poranne spotkanie z żółwiami Assos – jedna z najbardziej malowniczych wiosek Grecji Myrtos – jedna z najsłynniejszych plaż Europy Jaskinia Melissani – światło, woda i mitologia Wyspa wina – tradycja roboli Góra Enos – dzika natura Kefalonii Święty Gerasimos – patron wyspy Jak zaplanować podróż na Kefalinię Położona na Morzu Jońskim u zachodnich wybrzeży Grecji Kefalinia zachwyca różnorodnością krajobrazów. Surowe klify przechodzą tu w łagodne zatoki, zielone wzgórza w górskie masywy, a małe porty rybackie w tętniące życiem nadmorskie miasteczka. Wyspa od wieków była miejscem spotkań kultur – od starożytnej Grecji i Cesarstwa Rzymskiego, przez panowanie weneckie, aż po czasy współczesne. Dziś przyciąga podróżników, którzy szukają dzikiej przyrody, spektakularnych plaż i śródziemnomorskiego stylu życia. Argostoli – stolica wyspy i poranne spotkanie z żółwiami Serce Kefalonii bije w Argostoli, stolicy wyspy położonej nad szeroką zatoką. Choć miasto zostało niemal całkowicie zniszczone podczas katastrofalnego trzęsienia ziemi w 1953 roku, odbudowano je z zachowaniem charakteru nadmorskiego portu. Jedną z największych atrakcji Argostoli jest codzienny poranny spektakl przy nabrzeżu. W pobliżu łodzi rybackich pojawiają się żółwie morskie (Caretta caretta), które przypływają w poszukiwaniu resztek ryb wyrzucanych przez rybaków. Najłatwiej zobaczyć je wczesnym rankiem, kiedy port zaczyna budzić się do życia. To niezwykłe spotkanie z dziką przyrodą stało się symbolem wyspy i przypomnieniem, że Morze Jońskie pozostaje jednym z ważniejszych siedlisk tych zagrożonych gadów w Europie. Spacerując po Argostoli, warto przejść się również po kamiennym moście De Bosset, który łączy miasto z półwyspem Drapano. Jedna z ciekawostek o Grecji mówi, że to najdłuższy kamienny most nad morzem w Grecji. Assos – jedna z najbardziej malowniczych wiosek Grecji Na północno-zachodnim wybrzeżu wyspy znajduje się Assos, niewielka miejscowość położona na wąskim półwyspie. Choć ma zaledwie kilkadziesiąt domów, jest jednym z najbardziej rozpoznawalnych miejsc na Kefalonii. Kolorowe, pastelowe domy stoją tu tuż nad wodą, a nad wioską górują ruiny potężnej weneckiej twierdzy z XVI wieku. Zamek został zbudowany przez Wenecjan, którzy przez kilka stuleci kontrolowali Wyspy Jońskie i bronili ich przed najazdami osmańskimi. Dziś Assos uchodzi za jedną z najbardziej fotogenicznych miejscowości na wyspie. Z krętej drogi prowadzącej do wioski rozciągają się spektakularne widoki na Morze Jońskie i klifowe wybrzeże Kefalonii. Myrtos – jedna z najsłynniejszych plaż Europy Trudno mówić o Kefalonii bez wspomnienia o plaży Myrtos. To właśnie ona najczęściej pojawia się na zdjęciach promujących wyspę. Plaża leży w głębokiej zatoce otoczonej wysokimi klifami i słynie z: białych kamieni i drobnego żwiru, intensywnie turkusowej wody, spektakularnych zachodów słońca. Dzięki temu Myrtos od lat trafia do rankingów najpiękniejszych plaż świata. Charakterystyczna droga prowadząca serpentynami w dół klifu jest jednym z najbardziej rozpoznawalnych widoków na Kefalonii. Warto jednak pamiętać, że plaża – choć zachwycająca – bywa wymagająca dla kąpiących się. Morze szybko staje się głębokie, a fale mogą być silne, zwłaszcza przy wietrznej pogodzie. Jaskinia Melissani – światło, woda i mitologia Jednym z najbardziej niezwykłych miejsc na wyspie jest jaskinia Melissani, położona niedaleko miejscowości Sami. W jej wnętrzu znajduje się podziemne jezioro o krystalicznie czystej wodzie, po którym można pływać łodzią. Charakterystyczny efekt świetlny powstaje dzięki temu, że część stropu jaskini zapadła się wiele wieków temu, wpuszczając do środka promienie słońca. Gdy światło pada pod odpowiednim kątem, woda przybiera intensywnie niebieski kolor, a skały odbijają je niczym lustro. Według mitologii greckiej miejsce to było świętym sanktuarium nimf. Archeolodzy rzeczywiście odnaleźli tu przedmioty związane z kultem nimf i boga Pana, co potwierdza, że jaskinia miała znaczenie religijne już w starożytności. Wyspa wina – tradycja roboli Kefalinia ma również długą tradycję winiarską, sięgającą czasów starożytnych. Najbardziej charakterystycznym lokalnym winem jest robola, białe wino produkowane z winogron uprawianych głównie na stokach górskich w środkowej części wyspy. Winnice często rosną na kamienistych tarasach, gdzie gleba jest uboga, ale dobrze nagrzewa się od słońca. Dzięki temu powstaje wino o wyraźnej mineralności, świeżości i cytrusowych nutach, które idealnie pasuje do lokalnej kuchni opartej na rybach i owocach morza. Góra Enos – dzika natura Kefalonii Centralną część wyspy zajmuje masyw góry Enos, najwyższego szczytu całych Wysp Jońskich. Wznosi się on na wysokość ponad 1600 metrów nad poziomem morza. Na jego zboczach znajduje się Park Narodowy Enos, który chroni unikatowe lasy jodły greckiej (Abies cephalonica) – gatunku występującego niemal wyłącznie w tym regionie. Dla wielu podróżników to jedno z najbardziej zaskakujących miejsc na wyspie. Zamiast typowego śródziemnomorskiego krajobrazu można tu zobaczyć górskie lasy, chłodniejsze powietrze i panoramę kilku wysp jednocześnie. Przy dobrej pogodzie ze szczytu widać nawet Itakę – legendarną ojczyznę Odyseusza. Święty Gerasimos – patron wyspy W kulturze Kefalonii szczególne miejsce zajmuje święty Gerasimos, patron wyspy i jeden z najbardziej czczonych świętych w Grecji. Jego klasztor znajduje się w dolinie Omala i co roku przyciąga tysiące pielgrzymów. Relikwie świętego są przechowywane w srebrnym relikwiarzu, a najważniejsze uroczystości odbywają się dwa razy w roku – w sierpniu i październiku. Imię Gerasimos jest na wyspie bardzo popularne, choć często pojawiające się w opowieściach stwierdzenie, że „większość mężczyzn nosi to imię”, jest raczej literacką przesadą niż statystycznym faktem. Jak zaplanować podróż na Kefalinię Dojazd na Kefalinię Najłatwiej dostać się na Kefalinię samolotem z przesiadką w Atenach. Koszt lotu na wyspięzaczyna się od ok. 650 zł w dwie strony. W wakacje na wyspę można dostać się także czarterem. Z Aten można dojechać autobusami KTEL. Najwygodniejszą opcją jest podróż do portu Patras (2,5 godz.). Autobusy jadą codziennie co 30 min, koszt przejazdu to 21 euro. Prom do Sami na Kefalinii z Patras (2 godz. 45 min) odpływa latem codziennie, a koszt biletu to 18 euro. Obecnie jednak na wyspę można dostać się także bezpośrednimi lotami sezonowymi z wielu europejskich miast, w tym również z Polski, które obsługują linie czarterowe i tanie linie lotnicze. Coraz popularniejszą opcją jest także podróż promem z innych wysp jońskich, zwłaszcza z Zakynthos czy Lefkady. Ceny lotów i promów są dziś bardziej zmienne niż kilka lat temu – w szczycie sezonu letniego bilety lotnicze i przeprawy promowe mogą być nawet kilkadziesiąt procent droższe niż poza sezonem. Transport na wyspie Terminal autobusowy KTEL znajduje się przy wjeździe do Argostoli od strony południowej. Autobusy kursują m.in. do miejscowości: Sami, Skala, Poros, Kateleios, Agios Gerasimos, Agia Efimia, Divarata, Fiskardo, Svoronata. Ceny biletów: 2–7 euro w zależności od trasy. Argostoli ma również połączenie morskie z Lixouri na półwyspie Paliki. W lecie prom odpływa co 30 min, poza sezonem co godzinę. Podróż zajmuje 20 min, koszt 3 euro. W ostatnich latach coraz więcej turystów decyduje się jednak na wynajem samochodu lub skutera, ponieważ transport publiczny na wyspie jest stosunkowo rzadki poza głównymi trasami. Dzięki temu łatwiej dotrzeć do mniej dostępnych plaż i punktów widokowych, zwłaszcza na północnym wybrzeżu. W sezonie letnim liczba kursów autobusowych zwykle wzrasta, ale rozkłady jazdy nadal są ograniczone w porównaniu z bardziej turystycznymi regionami Grecji. Noclegi Największy wybór noclegów jest w Argostoli. Tanie są apartamenty King Agamemnon (od 35 euro za dobę) oraz Hotel Mirabel (od 50 euro) przy głównym placu. Blisko centrum jest też Tourist Hotel (od 75 euro). Za wyższą kwotę można zatrzymać się w Aenos Hotel (od 80 euro). W innych miejscowościach: Karavomylos z Sami Beach Hotel (od 85 euro) oraz Lassi z Hotelem Mediterranee (od 105 euro). Spragnionym luksusu polecam Emelisse Nature Resort w Fiskardo (od 240 euro). W ostatnich latach baza noclegowa na Kefalonii znacznie się rozwinęła, zwłaszcza dzięki apartamentom wakacyjnym i ofertom wynajmu krótkoterminowego. Ceny noclegów w sezonie letnim są obecnie wyraźnie wyższe niż kilka lat temu, szczególnie w popularnych miejscowościach takich jak Fiskardo, Assos czy Lassi. Coraz większą popularnością cieszą się także niewielkie butikowe hotele oraz prywatne wille z basenem, które przyciągają turystów szukających spokojniejszego wypoczynku poza największymi kurortami. Źródło: National Geographic Traveler Nasz ekspert Łukasz Załuski Od ponad 20 lat opowiada o świecie – jego historii, nauce i miejscach, do których warto wyruszyć z otwartą głową. Jest redaktorem naczelnym „National Geographic Polska” oraz National-Geographic.pl. Wcześniej kierował m.in. „Focusem”, „Focusem Historia” czy „Sekretami Nauki”, konsekwentnie rozwijając tematykę popularnonaukową i podróżniczą. Jest inicjatorem projektu pierwszej naukowej rekonstrukcji wizerunków władców z dynastii Jagiellonów. Po godzinach miłośnik gimnastyki sportowej, książek kryminalnych i europejskich stolic.
Na sztucznej wyspie powstał „klimatyzowany las”. Nowa atrakcja Bliskiego Wschodu przyciąga turystów
Odwiedzając Bliski Wschód można być pewnym, że klimatyzacja jest tam absolutną koniecznością. W regionie, gdzie letnie temperatury regularnie przekraczają 40°C, nawet krótki spacer na zewnątrz bywa wyzwaniem. Teraz jednak nie trzeba już szukać schronienia wyłącznie w zamkniętych przestrzeniach. Na jednej z nowych wysp powstał bowiem klimatyzowany „las”, który pozwala turystom spędzać czas na świeżym powietrzu nawet w najbardziej upalne dni.
Choć perspektywa wysokich temperatur może obecnie wydawać się Polakom atrakcyjna, w wielu częściach świata ekstremalne upały stają się poważnym problemem codziennego funkcjonowania. W państwach Zatoki Perskiej, takich jak Katar, latem słupki rtęci często przekraczają 45°C, a według danych przytaczanych m.in. przez BBC w ostatnich latach zdarzało się, że temperatury sięgały nawet 50°C. W takich warunkach zarówno mieszkańcy, jak i odwiedzający zmuszeni są do przemieszczania się klimatyzowanymi pojazdami i spędzania większości dnia w zamkniętych, chłodzonych przestrzeniach. Jednak na jednej ze sztucznych wysp w Dosze powstała nowa atrakcja, która ma odwrócić ten trend, umożliwiając całoroczne przebywanie na zewnątrz dzięki technologicznie schłodzonej strefie przypominającej miejski las. Klimatyzowany lat na wyspie Gewan. Jak działa Crystal Walk? Wyspa Gewan to jedna z najnowszych inwestycji urbanistycznych w Dosze, stanowiąca naturalne rozszerzenie słynnej, sztucznie usypanej Wyspy Perłowej, często określanej mianem „Arabskiej Riwiery”. Położona na wodach Zatoki Perskiej i połączona z lądem siecią wielopasmowych mostów, została zaprojektowana jako luksusowa, samowystarczalna dzielnica łącząca funkcje mieszkaniowe, rekreacyjne i handlowe. Na jej terenie znajdują się apartamentowce, mariny, przestrzenie spacerowe, klub golfowy oraz liczne restauracje i butiki, które wpisują się w charakter nowoczesnych projektów miejskich realizowanych w Katarze. Największą uwagę przyciąga jednak centralna oś wyspy – licząca około 450 metrów promenada Crystal Walk. To właśnie tutaj zainstalowano konstrukcje przypominające drzewa, pokryte sześciokątnymi panelami i tysiącami kryształów, które nie tylko zapewniają cień, ale także wspomagają działanie zewnętrznego systemu klimatyzacji. Sztuczny „las” tworzą monumentalne rzeźby inspirowane formami roślinnymi, których korony działają jak baldachim – ograniczają bezpośrednie nasłonecznienie i jednocześnie pomagają utrzymać chłodniejsze powietrze dla spacerowiczów. Na ich szczytach zamontowano panele fotowoltaiczne zasilające instalację chłodzącą, natomiast wzdłuż „pni” umieszczono dysze emitujące schłodzone powietrze. Specjalnie zaprojektowana geometria konstrukcji umożliwia zatrzymywanie zimnych mas powietrza tuż nad powierzchnią promenady, co – w połączeniu z miniaturowymi fontannami rozpylającymi mgiełki wody – pozwala znacząco obniżyć temperaturę odczuwalną nawet w najbardziej upalne dni. W efekcie przestrzeń, która pozostaje otwarta na działanie wysokich temperatur, może funkcjonować jak klimatyzowane środowisko zewnętrzne, umożliwiając całoroczne korzystanie z promenady bez konieczności uciekania do zamkniętych, chłodzonych wnętrz. Nowa atrakcja turystyczna Kataru. Crystal Walk bije rekordy Utrzymywana przez cały rok temperatura na poziomie około 21–23°C sprawiła, że przestrzeń ta niemal natychmiast zaczęła funkcjonować jako jedna z najbardziej rozpoznawalnych atrakcji rekreacyjnych w Dosze. Przewodnicy turystyczni wskazują, że Gewan Island w krótkim czasie stała się stałym elementem miejskich tras zwiedzania, przyciągając zarówno odwiedzających po raz pierwszy, jak i powracających gości. Jak zauważa w rozmowie z CNN Siham Haleem, który od ponad 15 lat oprowadza zagranicznych turystów po Katarze: „Wyspa Gewan stała się już stałym przystankiem na moich wycieczkach po mieście. Odwiedzam ją cztery lub pięć razy w tygodniu i za każdym razem moi goście są autentycznie zachwyceni”. Na popularność tego miejsca wpływa nie tylko komfort termiczny, lecz także jego wizualny charakter. Promenada została bowiem wyposażona również w ponad 180 podświetlanych paneli umieszczonych w posadzce, w których zaprezentowano instalacje przedstawiające różnorodne środowiska naturalne, od pustynnych krajobrazów po sceny inspirowane ekosystemami morskimi czy arktycznymi. Projekt szybko zyskał również międzynarodowe uznanie, trafiając do Księgi Rekordów Guinnessa jako największe klimatyzowane centrum handlowe na świeżym powietrzu oraz największe zewnętrzne interaktywne zadaszenie świetlne. Jak podkreśla John C. Kim z pracowni AE7: „Naszą wizją było stworzenie tętniącej życiem, przyjaznej spacerom społeczności w sercu wyspy Gewan. Ten centralny trzon zapewnia intymne przestrzenie sprzyjające towarzyskim interakcjom, a jego obrzeża oferują spektakularne widoki na Zatokę Perską i Wyspę Perłową”. Rozwiązania zastosowane na wyspie wpisują się przy tym w szerszą strategię infrastrukturalną Kataru, który już wcześniej wykorzystywał systemy chłodzenia m.in. na stadionach piłkarskich czy w przestrzeniach publicznych, aby umożliwić korzystanie z miejskiej infrastruktury nawet w okresach najbardziej dotkliwych upałów. Zwolennicy takich inwestycji wskazują, że mogą one wydłużyć sezon turystyczny i zwiększyć atrakcyjność aktywności na świeżym powietrzu również poza zimowymi miesiącami, tradycyjnie uznawanymi za najbardziej sprzyjające podróżom do regionu. Źródła: Daily Mail, CNN, The Mirror Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
To raj, który należał do Shakiry. Prywatna wyspa trafiła na sprzedaż
W czasach, gdy nawet najbardziej odległe zakątki globu trafiają na Instagram i mapy turystycznych trendów, prawdziwie odizolowane miejsca stają się rzadkością. Tym większe emocje budzi wiadomość, że na sprzedaż trafiła karaibska wyspa, która przez lata pozostawała synonimem prywatności, luksusu i ucieczki od świata. Co więcej, wśród jej dawnych właścicieli była światowa gwiazda muzyki – Shakira.
Zakup prywatnej wyspy to jeden z najbardziej spektakularnych symboli majątku i potrzeby całkowitej izolacji. Najzamożniejsi ludzie świata inwestują w takie miejsca, by odpoczywać poza zasięgiem kamer, tłumów i codziennego zgiełku, tworząc własne enklawy ciszy. Do grona właścicieli egzotycznych wysp należała także Shakira, która przez lata współposiadała rajski skrawek lądu na Karaibach. Dziś ta nieruchomość ponownie trafia na rynek, stając się jedną z najbardziej niezwykłych ofert na świecie w segmencie luksusowych posiadłości. Prywatna wyspa Bonds Cay na Bahamach Położona w północnej części archipelagu Bahamów Bonds Cay to rozległa, licząca ponad 260 hektarów wyspa, oddalona o mniej więcej 200 kilometrów od wybrzeży Florydy, w tym od rejonu Miami. Mimo wrażenia całkowitego odosobnienia pozostaje zaskakująco dobrze skomunikowana – od Nassau, stolicy Bahamów, dzieli ją bowiem około 60 kilometrów, a od Fort Lauderdale niespełna 250 kilometrów. Ta kombinacja izolacji i dostępności stanowi jeden z kluczowych atutów nieruchomości, szczególnie w segmencie luksusowych prywatnych wysp, gdzie prywatność musi iść w parze z logistyką umożliwiającą szybki transport właścicieli, gości czy zaopatrzenia. Teren obejmuje około 21 kilometrów linii brzegowej, na którą składają się długie odcinki plaż z jasnym, drobnym piaskiem, naturalnie osłonięte zatoki oraz płytkie, turkusowe wody charakterystyczne dla bahamskich płycizn. Takie ukształtowanie wybrzeża sprzyja zarówno rekreacji wodnej, jak i budowie prywatnych pomostów czy marin dla jachtów. Wyspa oferuje również naturalne wzniesienia, rzadkie w tym regionie, z których rozciągają się szerokie panoramy na otwarty Atlantyk. To właśnie te punkty widokowe zwiększają potencjał zabudowy rezydencjonalnej o charakterze willowym, z rozległymi tarasami i widokiem na ocean, co ma duże znaczenie na rynku nieruchomości klasy ultra-premium. Jak podkreśla Gavin Christie z agencji nieruchomości Corcoran CA Christie Bahamas, Bonds Cay należy do niezwykle rzadkich przykładów tak rozległych prywatnych wysp, które pozostały w dużej mierze nietknięte przez intensywną zabudowę. – Rzadko zdarza się znaleźć wyspę tej wielkości, która zachowała tak pierwotny charakter – zaznacza, wskazując na unikatową skalę nieruchomości. Agent dodaje, że powierzchnia terenu daje przyszłym właścicielom szerokie możliwości zagospodarowania: „Niezależnie od tego, czy będzie to światowej klasy resort, ekskluzywna enklawa mieszkalna czy niezwykle prywatna rezydencja rodzinna, skala wyspy pozwala realizować ambitną wizję bez uszczerbku dla jej naturalnego piękna”. Plany luksusowego resortu artystów na prywatnej wyspie Historia własności Bonds Cay pokazuje, że od początku postrzegano ją nie tylko jako prywatne schronienie, lecz także jako projekt o wyraźnym potencjale inwestycyjnym. W 2006 roku wyspa została kupiona przez Shakirę za około 11 milionów funtów (dziś ok. 56 mln złotych). W przedsięwzięcie zaangażowany był również Roger Waters, współtwórca Pink Floyd. Ich wspólna koncepcja zakładała stworzenie na wyspie kameralnego, luksusowego ośrodka dedykowanego artystom i twórcom – miejsca, w którym można pracować w odosobnieniu, ale w najwyższym standardzie komfortu. Planowano powstanie ekskluzywnych rezydencji, niewielkiej części hotelowej oraz przestrzeni sprzyjających pracy kreatywnej, takich jak studia, pawilony widokowe i strefy wspólne zaprojektowane z myślą o prywatności. Choć projekt nie został zrealizowany, opracowane wcześniej założenia urbanistyczne wskazują, że rozwój miał opierać się na rozproszonej zabudowie i maksymalnym poszanowaniu krajobrazu. Budynki miały być sytuowane tak, by podążały za naturalną linią wybrzeża, nie dominując nad terenem i nie zakłócając widoków na laguny oraz płycizny. Taki model (luksus połączony z ograniczoną ingerencją w środowisko) jest dziś szczególnie ceniony w segmencie prywatnych wysp. Obecna cena wyspy, wynosząca 22 miliony funtów (ok. 112 mln zł), odzwierciedla nie tylko wzrost wartości nieruchomości, lecz także fakt, że koncepcja wyspy jako ekskluzywnego azylu o twórczym charakterze pozostaje aktualna. Skala terenu daje przyszłemu właścicielowi możliwość realizacji ambitnej wizji (od prywatnej posiadłości po butikowy resort) przy jednoczesnym zachowaniu rozległych obszarów przyrody w stanie niemal nienaruszonym, co na rynku karaibskich wysp staje się dobrem coraz rzadszym. Źródła: Daily Mail, Realtor Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Nowy wakacyjny hit Europy. Ta grecka wyspa zaskakuje autentycznością i spokojem
Grecja od lat znajduje się w ścisłej czołówce najchętniej odwiedzanych krajów świata. Tylko w ubiegłym roku liczba zagranicznych przyjazdów sięgnęła 37 milionów. O wakacyjnym hicie 2026 roku wielu turystów mogło jednak jeszcze nie słyszeć, a to właśnie ta wyspa zaczyna przyciągać największą uwagę.
Grecja niezmiennie pozostaje jednym z ulubionych kierunków urlopowych Polaków. Choć w zeszłorocznym sezonie wakacyjnym najwięcej podróżnych wybierało Turcję, Hellada znalazła się na 2. miejscu, utrzymując się w ścisłej czołówce letnich destynacji. Najczęściej odwiedzane są takie wyspy jak Mykonos, Santorini, Kreta czy Rodos, jednak w tym roku to inne miejsce zaczyna wyrastać na nową gwiazdę wakacyjnych planów. Kameralna, malownicza i wciąż mniej oczywista – właśnie zdobywa status turystycznego odkrycia sezonu. Ios nowym greckim hitem 2026. Autentyczność zamiast tłumów Na tle greckich wysp, które w ostatnich latach zmagają się z przeciążeniem turystyką i presją na lokalną infrastrukturę, Ios coraz częściej wskazywana jest jako przykład kierunku rozwijającego się w bardziej zrównoważony sposób. Ta niewielka wyspa w archipelagu Cyklad ma w 2026 roku stać się jednym z najbardziej pożądanych miejsc w Grecji – właśnie dlatego, że nie przypomina przereklamowanych kurortów. W licznych międzynarodowych publikacjach podkreśla się jej autentyczność, bogatą kulturę i krajobrazy, które wciąż zachowały surowy, naturalny charakter. Wpisuje się to w szersze działania Cyklad promujące nową narrację turystyczną, opartą na jakości doświadczeń i dobrostanie lokalnych społeczności, a nie wyłącznie na masowej liczbie przyjazdów. Wyspę wyróżniają również konkretne rekomendacje medialne. Brytyjski dziennik „The Times” umieścił Chorę (czyli stolicę wyspy) wśród 25 najpiękniejszych miejscowości Grecji, zwracając uwagę na charakterystyczne białe, kubiczne domy i sieć wąskich, stromych uliczek. Z kolei włoski portal WomTravel.it, śledzący nowoczesne trendy podróżnicze młodego pokolenia, wskazał Ios jako kierunek łączący życie towarzyskie, aktywności plenerowe i ofertę kulturalną. Na liście 14 europejskich „destynacji nowej generacji” wyspa znalazła się w pierwszej dziesiątce. Dodatkowo Ios trafiła także do corocznego zestawienia najlepszych greckich wysp przygotowywanego przez francuski przewodnik Petite Futé, co potwierdza, że zainteresowanie nią wykracza daleko poza jeden rynek turystyczny. Co zobaczyć na Ios i gdzie leży ta wyspa Cyklad? Ios to jedna z bardziej zróżnicowanych krajobrazowo wysp archipelagu Cyklad, położona między Naksos a Santorini. Choć jej powierzchnia wynosi zaledwie około 109 km², teren jest w dużej mierze górzysty, poprzecinany stromymi zboczami i dolinami schodzącymi ku zatokom Morza Egejskiego. Wyspa ma około 18 km długości i do 10 km szerokości, a jej surowy, miejscami niemal pustynny pejzaż przeplata się z piaszczystymi plażami i turkusową wodą, co nadaje jej wyjątkowo malowniczy charakter. Ios to jednak nie tylko natura. To również miejsce o długiej historii, sięgającej czasów prehistorycznych. Najważniejszym stanowiskiem archeologicznym jest Skarkos – osada z III tysiąclecia p.n.e., uznawana za jedno z najlepiej zachowanych wczesnocykladzkich stanowisk w Grecji. Odkrycia pokazują, że już w epoce brązu istniała tu zorganizowana społeczność z rozwiniętą architekturą i strukturą społeczną. W starożytności Ios wiązano także z postacią Homera – według lokalnej tradycji to stąd miała pochodzić jego matka, a na wyspie wskazuje się miejsce określane jako grób poety, choć historycy podchodzą do tej legendy z ostrożnością. Warto dodać, że symbolem Ios jest kościół Panagia Gremiotissa, wzniesiony w najwyższym punkcie nad Chorą. Białe mury świątyni kontrastują z granatem morza, a panorama o zachodzie słońca należy do najbardziej spektakularnych w całych Cykladach. W samej Chorze uwagę przyciągają natomiast wąskie, kręte uliczki, tradycyjne sześcienne domy i wiatraki. Na północy wyspy można z kolei zobaczyć ruiny weneckiego zamku, przypominające o średniowiecznych wpływach. Współczesne Ios stara się łączyć rozwój turystyki z troską o mieszkańców. Władze inwestują w poprawę infrastruktury, odbudowę po zjawiskach pogodowych oraz nowe obiekty sportowe, aby wyspa była atrakcyjna nie tylko sezonowo. A jak dotrzeć na tę wyspę z Polski? Najłatwiej polecieć do Aten lub na Santorini, a następnie przesiąść się na prom. W sezonie letnim kursy są częste, a rejs z Santorini trwa zwykle nieco ponad godzinę, co czyni Ios stosunkowo łatwo dostępną mimo wyspiarskiego położenia. Źródła: The Times, Euronews, Turistico, WomTravel.it Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Ta maleńka wyspa skrywa meteorologiczny sekret. Niemal zawsze otulona jest „prywatną” chmurą
Choć Lítla Dímun jest najmniejszą wyspą Wysp Owczych, trudno ją przeoczyć. Niemal nieustannie spowija ją charakterystyczna chmura soczewkowata, która stała się jej znakiem rozpoznawczym.
Spis treści: Chmura jako znak rozpoznawczy Lítla Dímun Co naprawdę kryje się na tej bezludnej wyspie? Dlaczego Lítla Dímun nie jest turystycznym rajem? Lítla Dímun to niewielka wyspa wulkaniczna położona na Morzu Norweskim w archipelagu Wysp Owczych. Jej całkowita powierzchnia to zaledwie 0,82 km kw., a populacja wynosi równe zero. Mimo to Lítla Dímun jest miejscem dobrze znanym przez podróżników, a zwłaszcza marynarzy. Wyspa ta jako jedna z niewielu na całym świecie może poszczycić się tym, że ma „własną” charakterystyczną chmurę w kształcie soczewki. Z tego powodu jest często fotografowana. Zdjęć z samej wyspy nie znajdziemy jednak za wiele. Dlaczego? Chmura jako znak rozpoznawczy Lítla Dímun Nieruchome chmury soczewkowate, bo o nich mowa, są ustawione pod kątem prostym do kierunku wiatru i równolegle do linii gór. Najczęściej formują się bezpośrednio nad szczytami górskimi lub innymi wypukłymi masywami lądowymi. Nie dziwne więc, że pojawiły się nad wulkaniczną wyspą. Ze względu na kształt soczewki lub migdała, chmury te bywają mylone z UFO. Choć nie są wielkie, mogą być poważnym utrudnieniem dla pilotów samolotów. W obszarze ich występowania często dochodzi do turbulencji. Co naprawdę kryje się na tej bezludnej wyspie? Zjawisko to jest bardzo typowe dla Lítla Dímun. Na większości opublikowanych zdjęć wyspa jest pokryta ogromną warstwą chmur przypominającą zaspę śnieżną. Legenda głosi, że między obłokami znajduje się miasto szczęśliwych ludzi. To raczej mało prawdopodobne, ponieważ jedynymi mieszkańcami 800 hektarów są udomowione owce rasy farereskiej. Rzadziej pojawiają się typowe dla regionu maskonury. Do XIX w. na wyspie żyły też dzikie owce Dímunarseyðurin. Ostatnia została zabita w 1866 r. Dlaczego Lítla Dímun nie jest turystycznym rajem? Najmniejsza z Wysp Owczych wzbudza ogromne zainteresowanie turystów. Nie jest to jednak popularny kierunek wycieczek z bardzo prostego powodu. Strome, niemal pionowe zbocza stożkowatej Lítla Dímun skutecznie utrudniają wejście na położone na jej szczycie wypłaszczenie. Jest to możliwe wyłącznie przy pomocy specjalistycznego sprzętu. Inna kwestia to odpowiednie warunki pogodowe, a o te na wyspie niemal cały czas spowitej chmurami niełatwo. Lítla Dímun najłatwiej podziwiać na żywo z sąsiedniej wyspy Suðuroy. Na oceanach położone są tysiące niezamieszkanych wysp, o których nadal wiemy niewiele. Często ich kształty lub budowa terenu wywołują różne spekulacje i legendy. Przykładów nie trzeba szukać poza Europą. Wyspa Ellidaey niezmiennie fascynuje internautów, ponieważ znajduje się na niej najbardziej samotny dom na świecie. Źródło: National Geographic Polska
To miejsce podbiło światowe rankingi. „Hawaje Europy” są najpopularniejszym kierunkiem podróży w 2026 roku
Na świecie nie brakuje miejsc, które potrafią zachwycić krajobrazem, klimatem i atmosferą egzotyki. W 2026 roku uwaga podróżnych kieruje się jednak nie ku odległym wyspom Pacyfiku, lecz na Europę. To właśnie tutaj znalazł się kierunek, który został uznany za najpopularniejszy cel podróży na świecie – i który coraz częściej określany jest mianem „Hawajów Europy”.
W najnowszym zestawieniu TripAdvisor Travellers’ Choice Awards, opartym na analizie dwunastu miesięcy konsekwentnie pozytywnych opinii użytkowników publikowanych w 2025 roku, „Hawaje Europy” zajęły pierwsze miejsce w globalnym rankingu popularności. Wyprzedziły tym samym takie destynacje jak Quy Nhon w Wietnamie, Recife w Brazylii czy Puerto Escondido w Meksyku. Co sprawia, że ta europejska destynacja zdobyła tak silną pozycję w oczach podróżnych z całego świata? Dlaczego Madera zachwyca świat? Określana mianem „Hawajów Europy” Madera od lat przyciąga podróżników spragnionych spektakularnych krajobrazów i łagodnego klimatu, jednak w 2026 roku jej popularność osiągnęła nowy poziom. Ten portugalski archipelag położony na Atlantyku, kilkaset kilometrów od wybrzeży Afryki i wyraźnie bliżej Maroka niż kontynentalnej Europy, oferuje unikatowe połączenie surowej przyrody i komfortowych warunków wypoczynku. Wulkaniczne pochodzenie wyspy widoczne jest w czarnych plażach, stromych klifach i dramatycznych formacjach skalnych, które kontrastują z bujną, niemal subtropikalną roślinnością. Charakterystycznym elementem krajobrazu są także lewady – historyczne kanały irygacyjne, wzdłuż których poprowadzono setki kilometrów tras pieszych, uznawanych dziś za jedne z najpiękniejszych szlaków trekkingowych w Europie. Co istotne, Madera przyciąga zarówno miłośników aktywnego wypoczynku, jak i osoby szukające spokojnej alternatywy dla zatłoczonych kurortów. Stabilne temperatury (sięgające około 25°C latem i rzadko spadające poniżej 17°C zimą) sprawiają, że sezon turystyczny trwa tu przez cały rok, a umiarkowana wilgotność sprzyja zwiedzaniu i aktywnościom na świeżym powietrzu. W zestawieniu TripAdvisor Travellers’ Choice Awards, opartym na analizie opinii podróżnych dotyczących hoteli, restauracji, atrakcji i wycieczek, wyspa została wyróżniona za różnorodność doświadczeń, wysoką jakość infrastruktury oraz autentyczny charakter, który wciąż pozostaje jej znakiem rozpoznawczym. To właśnie ta równowaga między dziką naturą a przemyślaną ofertą turystyczną sprawia, że Madera stała się najpopularniejszym kierunkiem podróży na świecie w 2026 roku. Co oferują „Hawaje Europy” i jak dotrzeć tam z Polski? Co istotne, dostępność tego kierunku jest dziś znacznie łatwiejsza niż jeszcze kilka lat temu. Z polskich lotnisk obsługiwane są regularne bezpośrednie połączenia do Funchal – głównego portu lotniczego Madery. Oznacza to, że podróż nie wymaga przesiadek i trwa około pięciu i pół godziny w jedną stronę. Z Warszawy (Lotnisko Chopina) można polecieć bezpośrednio liniami Wizz Air, a podobne połączenia oferują też inne duże polskie porty – m.in. Katowice (lotnisko w Pyrzowicach), skąd lot trwa nieco ponad pięć godzin. Dzięki temu polscy turyści mogą wylądować na Atlantyku bez konieczności długich przesiadek w innych europejskich miastach, co czyni Maderę jeszcze łatwiejszym celem krótkiego urlopu lub dłuższego wypoczynku w subtropikalnym klimacie. Na miejscu czeka na nich niemal wszystko, czego można oczekiwać od wakacji marzeń: intensywne kolory oceanu, szlaki prowadzące przez zielone doliny i góry oraz unikalne plaże, zarówno ze złotym, jak i charakterystycznym czarnym piaskiem (jak np. plaża w Praia do Porto do Seixal z dramatycznymi klifami i turkusową wodą). Madera to również świetne miejsce do obserwacji przyrody, a rejsy w poszukiwaniu wielorybów i delfinów stały się jedną z najchętniej wybieranych atrakcji dla rodzin i par. Jeśli zaś chodzi o kulinarne doświadczenia, wyspa oferuje bogactwo smaków opartych na świeżych owocach morza, lokalnym winie wzmacnianym i tropikalnych owocach. Bananowce rosną tu obok winnic, co podkreśla wyjątkowy charakter tutejszej przyrody i gospodarki rolnej. Warto dodać, że w ciągu roku Madera tętni życiem nie tylko przyrodniczym, ale i kulturalnym, przyciągając gości barwnym karnawałem w lutym, Festiwalem Atlantyckim latem czy Festiwalem Wina jesienią, dzięki czemu nawet po sezonie letnim turyści mają powód, by tu wrócić. Wszystko to sprawia, że ten kierunek coraz częściej znajdzie się w planach podróży turystów szukających połączenia natury, kultury i łatwego dostępu. Źródła: TripAdvisor, Daily Mail Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Ta wyspa w Wielkiej Brytanii ma tylko trzech mieszkańców. Teraz szuka ludzi do pracy
Czujesz się przebodźcowany, zmęczony miastem i nieustannym hałasem? Marzysz o ucieczce w miejsce, gdzie czas płynie wolniej, a codzienność wygląda jak sprzed dekad? To może być rozwiązanie dla ciebie. Pojawiły się nietypowe oferty pracy na niewielkiej wyspie należącej do Wielkiej Brytanii, gdzie nie ma prądu, samochodów ani nowoczesnych udogodnień. W zamian czekają cisza, natura i życie w rytmie, którego próżno szukać we współczesnym świecie.
Zaledwie 3,2 kilometra od krańca półwyspu Llyn w północnej Walii leży niewielka wyspa o długości niespełna 2,4 kilometra, od wieków owiana legendami i duchowością. Bardsey Island, znana w języku walijskim jako Ynys Enlli, bywa nazywana „Wyspą Dwudziestu Tysięcy Świętych”. Dziś mieszka tu zaledwie trzech stałych mieszkańców, za to wyspę zamieszkuje około 200 szarych fok oraz 300 owiec, co sprawia, że stosunek liczby zwierząt do ludzi jest tu większy niż w Nowej Zelandii. Teraz to miejsce otwiera się na nowych przybyszów, oferując możliwość zamieszkania i pracy w jednym z najbardziej odizolowanych zakątków Wielkiej Brytanii. Duchowe serce Walii i jedno z najbardziej odosobnionych miejsc Europy Wyspa Bardsey od stuleci przyciąga pielgrzymów, badaczy i tych, którzy szukają ciszy oraz odosobnienia. Choć dziś kojarzona jest przede wszystkim z surową przyrodą i izolacją, przez wieki pełniła rolę jednego z najważniejszych ośrodków religijnych w Wielkiej Brytanii. Jej historia sięga wczesnego średniowiecza, kiedy św. Cadfan założył tu wspólnotę monastyczną, a Bardsey stała się celem pielgrzymek z całych Wysp Brytyjskich. Średniowieczne przekazy głoszą, że na wyspie pochowano aż 20 tysięcy świętych, co przyniosło jej przydomek i ugruntowało status miejsca o wyjątkowym znaczeniu duchowym. W XII wieku papież Kalikst II ogłosił nawet, że trzy pielgrzymki na Bardsey są równoważne jednej podróży do Rzymu, a walijscy bardowie opisywali wyspę jako „bramę raju” i ostatni przystanek na drodze do nieba. Z czasem religijne znaczenie ustąpiło miejsca innemu rodzajowi wyjątkowości. Dziś Bardsey jest Narodowym Rezerwatem Przyrody, obszarem o szczególnym znaczeniu naukowym oraz pierwszym w Europie Sanktuarium Ciemnego Nieba, co oznacza niemal całkowity brak zanieczyszczenia światłem. To jedno z nielicznych miejsc, gdzie nocą Drogę Mleczną można obserwować w pełnej krasie. Wyspa przyciąga również miłośników dzikiej przyrody – żyją tu setki fok szarych, a krajobraz kształtują klify, otwarte łąki i surowe wybrzeże Morza Irlandzkiego. Co charakterystyczne, sygnał telefonii komórkowej, o ile w ogóle jest dostępny, pochodzi nie z Walii, lecz z Irlandii, oddalonej o około 90 kilometrów na zachód, co tylko potęguje poczucie izolacji. Mimo niewielkich rozmiarów, Bardsey co roku odwiedzają tysiące turystów, głównie w ramach jednodniowych wycieczek. Na wyspę można dostać się łodzią z Porth Meudwy – około 20-minutowa przeprawa, zależna od warunków pogodowych i morskich, odbywa się w kameralnych warunkach, ponieważ statek zabiera maksymalnie 12 osób. Na miejscu znajduje się zaledwie 15 zabytkowych budynków, a większość z nich pełni funkcję domów wakacyjnych lub kwater dla pracowników sezonowych. Społeczność liczy kilkanaście osób, które wspólnie dbają o funkcjonowanie wyspy, pracując zarówno na lądzie, jak i na morzu. Tylko jedna z rodzin mieszka tu nieprzerwanie od trzech pokoleń, podtrzymując ciągłość życia na Bardsey. Teraz właśnie w tym niezwykłym miejscu pojawiły się wolne stanowiska pracy – dla wielu mogą one oznaczać nie tylko zmianę adresu, lecz także radykalną zmianę stylu życia. Praca na wyspie bez prądu. Jakie stanowiska czekają na Bardsey? Ogłoszenia o pracy na Bardsey (Ynys Enlli) dotyczą trzech bardzo różnych stanowisk, ale wszystkie łączy konieczność realnego zanurzenia się w życiu wyspy. Pierwsza z ofert skierowana jest do specjalisty ds. projektów, który będzie odpowiadał za realizację działań informacyjnych zarówno na samej wyspie, jak i na kontynencie. To praca w niepełnym wymiarze godzin, wykonywana zdalnie z domu na Bardsey, z rocznym wynagrodzeniem w wysokości 26 437 funtów brutto (około 135 tys. zł). Kandydat musi być gotowy na funkcjonowanie w izolowanych warunkach, ale w zamian otrzymuje dostęp do internetu, możliwość pracy z domu oraz wyjątkowe otoczenie. Druga propozycja to stanowisko asystenta opiekuna gości, który stanie się częścią zespołu witającego odwiedzających i dbającego o ich pobyt na wyspie. Praca rozpoczyna się w marcu, a jej istotnym elementem są takie benefity, jak m.in. bezpłatne zakwaterowanie, możliwość jednego rejsu łodzią na stały ląd w miesiącu oraz dostęp do wspólnej przestrzeni do uprawy żywności. To oferta skierowana do osób otwartych na kontakt z ludźmi, ale jednocześnie gotowych na życie w miejscu, gdzie codzienność podporządkowana jest pogodzie i rytmowi natury. Najbardziej wymagająca jest trzecia oferta, adresowana do pary lub rodziny z doświadczeniem rolniczym. Wyspa poszukuje dzierżawców, którzy od września 2026 roku przejmą prowadzenie gospodarstwa obejmującego około 300 walijskich owiec górskich oraz 20-30 sztuk bydła, z możliwością hodowli drobiu i mniejszych zwierząt. Zapewnione są zwierzęta oraz niezbędne maszyny, a także zakwaterowanie w trzypokojowym domu bez dostępu do sieci elektrycznej, wyposażonym w zewnętrzną toaletę kompostową. To propozycja dla tych, którzy świadomie wybierają życie poza nowoczesną infrastrukturą i chcą związać swoją codzienność z pracą na roli. Choć podobne inicjatywy pojawiają się także w innych częściach Wielkiej Brytanii (jak choćby na Wyspach Scilly u wybrzeży Kornwalii), Bardsey pozostaje miejscem wyjątkowym. Nie oferuje spektakularnych udogodnień ani turystycznej infrastruktury, ale daje coś znacznie rzadszego: szansę na życie w jednym z najbardziej odizolowanych, historycznych i przyrodniczo chronionych miejsc Europy. Źródło: Daily Mail, Bardsey Island Trust Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Amerykański sen o Grenlandii trwa od dekad. USA próbowały potajemnie wykupić wyspę za 100 mln dolarów w złocie
Amerykańskie starania o przejęcie Grenlandii trwają od ponad stu lat. Po II wojnie USA oferowały Danii 100 milionów dolarów w złocie, lecz propozycja została odrzucona. Dlaczego Grenlandia jest dla USA tak ważna?
Spis treści: Początkowe zainteresowanie USA Grenlandią Rola Grenlandii w czasie II wojny światowej Powojenne starania o Grenlandię Ciągłe zainteresowanie Grenlandią Przez ponad sto lat strategiczne położenie i zasoby naturalne Grenlandii sprawiały, że była ona celem amerykańskich ambicji, które osiągnęły swój szczyt podczas zimnej wojny. Jednak przywódcy wyspy konsekwentnie opierali się tym zakusom. Oto dlaczego Grenlandia pozostaje jedną z najbardziej pożądanych wysp na świecie. Początkowe zainteresowanie USA Grenlandią Fascynacja Stanów Zjednoczonych największą na świecie wyspą, niebędącą kontynentem, sięga końca XIX wieku. Wówczas sekretarz stanu William Seward, świeżo po zakupie Alaski od Rosji za 7,2 miliarda dolarów w 1867 roku, zaczął przyglądać się Grenlandii i Islandii jako potencjalnym amerykańskim terytoriom. W raporcie zleconym przez Sewarda (który również miał zakusy na Kanadę) z 1868 roku czytamy o bogatych łowiskach na Grenlandii i bogactwach mineralnych. Według tego dokumentu, przejęcie Grenlandii mogłoby również zmusić Kanadę (położoną między Alaską a Grenlandią) do przyłączenia się do Stanów Zjednoczonych. Ale Grenlandia, autonomiczne terytorium Danii, nie jest tylko pustą połacią lodu. Wyspa od wieków jest domem dla rdzennych społeczności, głównie Eskimosów. Społeczności te doskonale sobie radziły w surowym arktycznym środowisku Grenlandii. Parały się rybołówstwem, polowaniem. Łączył ich ścisły związek z ziemią, którą zasiedlali. Wczesne zainteresowanie Stanów Zjednoczonych w dużej mierze pomijało te społeczności, skupiając się zamiast tego na strategicznym położeniu wyspy i zasobach naturalnych. Trend ten utrzymywał się przez dziesięciolecia. – Wszystko sprowadza się do dwóch czynników: lokalizacji i minerałów. I to naprawdę się nie zmieniło – mówi Peter Harmsen, dziennikarz z Kopenhagi i autor książki „Fury and Ice: Grenlandia, Stany Zjednoczone i Niemcy podczas II wojny światowej”. Choć starania Sewarda zakończyły się niepowodzeniem, zainteresowanie Grenlandią nie słabło. W 1910 roku ambasador USA Maurice Egan zaproponował skomplikowaną transakcję: Stany Zjednoczone wymieniłyby ziemię na Filipinach na Grenlandię i Duńskie Indie Zachodnie (od Danii). Następnie Duńczycy wymieniliby się ziemiami z Niemcami. Po raz kolejny jednak wysiłki spełzły na niczym. Rola Grenlandii w czasie II wojny światowej Grenlandia znalazła się w centrum uwagi podczas II wojny światowej. Po zajęciu Danii przez Niemcy w 1940 roku, Stany Zjednoczone postanowiły zabezpieczyć wyspę w ramach Doktryny Monroe, która ostrzegała europejskie mocarstwa przed ekspansją na półkulę zachodnią. W kwietniu 1941 r. Stany Zjednoczone podpisały z duńskim ambasadorem umowę o „obronie Grenlandii”, która przyznawała USA prawo do budowy i dostępu do baz wojskowych na wyspie. Złoża kriolitu na wyspie, niezbędne do produkcji samolotów, stały się kluczowym zasobem. Grenlandzkie stacje meteorologiczne były również niezbędne do prognozowania pogody w Europie, wspomagając tym samym plany aliantów. Po kapitulacji nazistowskich Niemiec w maju 1945 r. Duńczycy spodziewali się, że siły amerykańskie spakują się i wrócą do domu. Ci jednak chcieli pozostać na miejscu. – Było to postrzegane jako tak krytyczne dla bezpieczeństwa USA, dlatego opieraliśmy się temu – mówi emerytowany amerykański dyplomata Brent Hardt, obecnie pracownik German Marshall Fund of the United States. Powojenne starania o Grenlandię Po II wojnie światowej Stany Zjednoczone zwróciły uwagę na nowe potencjalne zagrożenie: Związek Radziecki. W obliczu narastającej zimnej wojny amerykańscy oficerowie wojskowi i marynarki wojennej zdali sobie sprawę ze znaczenia położenia Grenlandii w Arktyce jako punktu pomiędzy USA a ZSRR. Owen Brewster, były senator stanu Maine, opisał zakup Grenlandii jako „wojskową konieczność”. Grenlandia oferowała również wiele możliwości eksploracji i badań. W 1946 r. urzędnik Departamentu Stanu John Hickerson poinformował, że amerykańscy przywódcy wojskowi uznali Grenlandię za „niezbędną dla bezpieczeństwa Stanów Zjednoczonych”. Stany Zjednoczone potajemnie zaproponowały Danii zapłatę 100 milionów dolarów w złocie za Grenlandię. Ten fakt opisała agencja Associated Press kilkadziesiąt lat później. W zamian za część wyspy USA oferowały również bogate w ropę ziemie w dystrykcie Point Barrow na Alasce. – Stany Zjednoczone próbują stworzyć w Europie Zachodniej swój obraz jako pozytywnej siły demokratycznej, utrzymującej transcendentne wartości, uznającej niezależność i autonomię – mówi prof. Ron Doel z Florida State University i redaktor książki „Exploring Greenland: Cold War Science and Technology on Ice”. Hardt twierdzi jednak, że propozycja ta zszokowała duński rząd. – Chociaż wiele zawdzięczamy Ameryce, nie uważam, że jesteśmy im winni całą Grenlandię – powiedział ówczesny duński minister spraw zagranicznych, Gustav Rasmussen. Ciągłe zainteresowanie Grenlandią W 1951 r. USA i Dania zawarły nowe porozumienie, na mocy którego Stany Zjednoczone mogły kontynuować działalność i zakładać bazy wojskowe na wyspie. Zostało to uznane za stosowne przez Organizację Traktatu Północnoatlantyckiego (NATO) – transatlantycki sojusz wojskowy utworzony w 1949 roku. Układ ten wzmocnił strategiczną rolę Grenlandii w obronie transatlantyckiej podczas zimnej wojny. W latach 70. XX wieku odtajniono dokumenty z amerykańskich archiwów narodowych, ujawniające powojenne próby zakupu Grenlandii. Jednak dopiero w 1991 roku duńska gazeta po raz pierwszy poinformowała o tym, wywołując ponowną debatę na temat suwerenności Grenlandii i historycznych ambicji Stanów Zjednoczonych. Obecnie znaczenie Grenlandii nadal rośnie wraz z ocieplaniem się Arktyki. Odblokowywane są nowe szlaki żeglugowe i dostęp do niewykorzystanych zasobów. Jednak zarówno Dania, jak i Grenlandia są stanowcze: Grenlandia nie jest na sprzedaż. „Grenlandia należy do jej mieszkańców” – napisał w mediach społecznościowych premier Grenlandii Múte Egede. „Nasza przyszłość i walka o niepodległość to nasza sprawa”. Źródło: National Geographic Opracował: Szymon Zdziebłowski
Polacy utknęli na Sokotrze, mimo ostrzeżeń MSZ. Co najmniej 28 osób bez możliwości powrotu
Według szacunków, nawet około 100 Polaków nie może wrócić z afrykańskiej wyspy Sokotra. Mimo ostrzeżeń MSZ, turyści zdecydowali się na podróż do ogarniętego konfliktem Jemenu, do którego należy wyspa. Zamknięta przestrzeń powietrzna uniemożliwia ewakuację.
Grupa polskich turystów, licząca co najmniej 28 osób, utknęła na jemeńskiej wyspie Sokotra. Turyści zdecydowali się na wyjazd mimo oficjalnych ostrzeżeń Ministerstwa Spraw Zagranicznych, które już wcześniej odradzało wszelkie podróże do Jemenu, w tym także na Sokotrę. Korzystali z usług biura podróży Torre. MSZ poinformowało, że sytuacja na miejscu jest monitorowana, a kontakt z obywatelami RP utrzymuje polska placówka dyplomatyczna w Arabii Saudyjskiej. Resort zaznacza, że warunki, w jakich przebywają Polacy, są dobre i nie zgłoszono zagrożeń dla ich zdrowia i życia. Zamknięta przestrzeń powietrzna uniemożliwia ewakuację Rzecznik MSZ Maciej Wewiór poinformował, że Sokotra znajduje się w bardzo niestabilnym regionie objętym od lat konfliktem zbrojnym. W związku z pogarszającą się sytuacją bezpieczeństwa i intensyfikacją działań zbrojnych, przestrzeń powietrzna nad Jemenem została zamknięta i nie da się opuścić wyspy drogą lotniczą. Przewoźnik ze Zjednoczonych Emiratów Arabskich, który obsługiwał połączenia z wyspą, zawiesił loty do 6 stycznia 2026 roku włącznie. To oznacza, że turyści pozostaną na wyspie co najmniej do tej daty, bez możliwości powrotu. Polacy, którzy znaleźli się na wyspie, są świadomi sytuacji i oczekują na informacje dotyczące wznowienia lotów. MSZ apeluje do obywateli RP o przestrzeganie komunikatów bezpieczeństwa oraz rejestrację podróży w systemie Odyseusz, co ułatwia szybki kontakt w sytuacjach kryzysowych. Część turystów uważa, że biura podróży w sposób niewystarczający poinformowały o ryzyku wyjazdu do regionu. Turyści podkreślają, że zdecydowali się na udział w wycieczce po zapewnieniach o braku zagrożenia. Teraz wielu z nich uważa, że organizatorzy powinni ponieść odpowiedzialność za brak rzetelnych informacji przed wyjazdem. MSZ apeluje: zaprzestańcie podróży do Jemenu MSZ ponownie i stanowczo apeluje o całkowite zaprzestanie podróży do Jemenu, w tym na Sokotrę. Podkreśla, że region jest niestabilny, a eskalacja konfliktu zbrojnego może doprowadzić do nagłego pogorszenia sytuacji bezpieczeństwa. Rzecznik MSZ Maciej Wewiór przypomniał, że obywatele polscy przebywający w Republice Jemeńskiej powinni jak najszybciej opuścić kraj, a wszystkie nowe podróże do tego regionu powinny zostać odwołane. MSZ przypomina o znaczeniu rejestracji w systemie Odyseusz, który pozwala na szybkie skontaktowanie się z obywatelami RP w nagłych sytuacjach. Turyści, którzy zarejestrowali swój wyjazd, mogą liczyć na lepszy i szybszy kontakt z polskimi służbami konsularnymi. Pełen komunikat MSZ brzmi: ”W związku z trwającym konfliktem zbrojnym i destabilizacją sytuacji bezpieczeństwa, Ministerstwo Spraw Zagranicznych odradza wszelkie podróże do Jemenu, w tym na wyspę Sokotra. Obywatele polscy, którzy przebywają w tym kraju, powinni go niezwłocznie opuścić”. Choć dokładna liczba Polaków znajdujących się na Sokotrze nie została oficjalnie potwierdzona, media podają, że może ich być nawet około 100. Wśród nich jest grupa 28 osób z biura podróży Torre oraz inne, mniejsze grupy. MSZ kontynuuje działania monitorujące i informacyjne. Inne niebezpieczne kraje Warto pamiętać, że MSZ monitoruje sytuację na świecie i wydaje stosowne rekomendacje dla innych krajów. Obecnie odradza wszelkie podróże m.in. do: Wenezueli, Rosji, Ukrainy, Syrii, Sudanu, Mjanmy, Libii, Libanu, Izraela, Iranu, Białorusi, Afganistanu. Źródła: Fakt, Gazeta.pl, Onet, Ministerstwo Spraw Zagranicznych Nasza autorka Magdalena Rudzka Dziennikarka „National Geographic Traveler" i „Kaleidoscope". Przez wiele lat również fotoedytorka w agencjach fotograficznych i magazynach. W National-Geographic.pl pisze przede wszystkim o przyrodzie. Lubi podróże po nieoczywistych miejscach, mięso i wino.
To nie jest Japonia znana z pocztówek. Na jej południowych krańcach rządzi przyroda
Japończycy przybywają tu w poszukiwaniu wytchnienia i tropikalnej pogody. Yakushima, Ishigaki i Iriomote to prawdziwy azyl.
Spis treści: Yakushima Ishigaki Iriomote Yakushima, Ishigaki, Iriomote – jak zaplanować podróż Prom, którym wypływam z portu w Kagoshimie, na południowym krańcu wyspy Kiusiu, przecina spokojne wody zatoki o tej samej nazwie co port i prefektura. Wreszcie wynurzamy się z jej gardzieli. Po lewej stronie mijamy przylądek Sata z niedużą białą latarnią na skalistym wzgórzu o stromych zboczach i wpływamy na otwarte morze. Prom zaczyna się kołysać. Unosi się i opada w jednostajnym takcie. Morze Wschodniochińskie tego dnia jest wzburzone. Z zewnątrz słychać świst wiatru i trzask fal rozbijających się o burty. Wraz z pozostałymi pasażerami leżymy na matach. Niektórzy drzemią, inni niemo wpatrują się w ekran telewizora, po którym przepływają migotliwe stalowe pasy. Po nieco ponad dwóch godzinach rejsu przez trzeszczący głośnik rozlega się komunikat: „Zbliżamy się do Yakushimy”. Yakushima Przede mną porośnięte zielenią góry, których wierzchołki giną w chmurach. Wysiadam z promu na chwiejnych nogach. Dobrze poczuć pod stopami twardy grunt. Miasteczko jest niewielkie i już na pierwszy rzut oka widać, że port jest jego sercem. Zatrzymuję się w niedużym hoteliku, który mieści się w kilkupiętrowej kamienicy. Na parterze działa sklep wędkarski; wyspa znana jest wśród amatorów morskich połowów jako doskonała baza wypadowa. Yakushima ma kształt zbliżony do okręgu, pośrodku którego wyrasta wierzchołek góry Miyanoura (1935 m n.p.m.). Znana jest z dziewiczego lasu i żółwi morskich, które co roku przybywają na tutejsze plaże w czerwcu i lipcu, by złożyć jaja. Następnego dnia wczesnym rankiem ruszam w drogę. Niebo wschodzi fioletem, który zmienia się w purpurę, aż wreszcie rozlewa się pięknym błękitem. – Pogoda na Yakushimie zmienia się bardzo często, a deszcz – jak mówi miejscowe powiedzenie – pada 35 dni w miesiącu – w głowie pobrzmiewają mi słowa właściciela hoteliku, który przywitał mnie poprzedniego dnia serdecznym uśmiechem. Las cedrów Tymczasem autobus, którym jadę w głąb wyspy, wspina się po stromym zboczu. Jego silnik głośno ryczy. Wreszcie zatrzymuje się na jednym z przystanków. Wysiadam i zanurzam się w gęstym lesie. Ścieżka prowadzi mnie wśród rosłych cedrów. Mają strzeliste i proste pnie, a ich zielone korony przepuszczają niewiele światła. Po drodze zatrzymuję się przy wielkim pniu. To pozostałość po gigantycznym drzewie z tego gatunku, które zostało wycięte ponad trzy stulecia wcześniej. Jest tak wielkie, że dorosły człowiek mieści się w jego wnętrzu. – W czasach feudalnych cedry na Yakushimie były intensywnie wycinane. Produkowano z nich gont słynący z trwałości – opowiada przewodnik, który towarzyszy mi tego dnia. Kolejne dwa drzewa rosną tuż obok siebie i złączone są grubym konarem. – Nazywamy je Meoto-sugi, czyli Cedry Męża i Żony – wyjaśnia mój opiekun. – Ten grubszy to mąż. Jest starszy od małżonki o 500 lat. Ścieżka, która prowadzi po drewnianych kładkach, a potem bitym traktem, wznosi się i opada. Po pięciu godzinach marszu docieramy do celu. Przed nami wyrasta pomarszczony i dziwacznie wykrzywiony pień. – Jomon-sugi znaczy: „cedr z ery Jomon” – tłumaczy przewodnik. – Choć jego rozmiary nie są imponujące, jest to najstarsze żyjące drzewo na całym archipelagu. Rzeczywiście, wśród tylu potężnych okazów ten nie robi aż takiego wrażenia: ma „tylko” 25 m wysokości i 5 m obwodu pnia. Jednak gdybym zobaczył go na łące, bez towarzystwa, byłoby zupełnie inaczej. – Nikt nie wie, ile dokładnie lat on sobie liczy – dodaje przewodnik. I raczej nie dowiemy się tego aż do jego śmierci. Jego wiek szacuje się na 2 do 7 tys. lat. Wpatruję się w ten cud natury i niemal fizycznie czuję, jak wielka siła i energia z niego bije. Warto było wstać przed świtem i maszerować wiele godzin. Niestraszne mi też pięć godzin, które zajmie mi droga powrotna. Tym bardziej że wędrować będę przez prastare lasy, które stały się inspiracją dla twórców animowanego filmu „Księżniczka Mononoke” w reżyserii Hayao Miyazakiego ze słynnego studia Ghibli. Ishigaki Samolot, którym wyruszyłem z Nahy, niesie mnie na południe. Wyglądam przez okno. Pod nami ciągnie się archipelag wysepek na turkusowym morzu. Kursujące pomiędzy nimi promy i kutry rybackie wyglądają jak mikroskopijne żuki. Lecę na Ishigaki, największą wyspę wysuniętego najdalej na południe i zachód Japonii archipelagu Yaeyama. Wchodzi on w skład prefektury Okinawa, której stolica mieści się w mieście Naha. Dzieli je 400 km. Japończycy przybywają tu w poszukiwaniu wytchnienia i tropikalnej pogody. To doskonałe miejsce do nurkowania, snorklingu albo po prostu odpoczynku na plaży. Z lotniska ruszam do centrum. Miasto Ishigaki jak na japońskie standardy nie jest duże, ale na archipelagu uchodzi za metropolię. Uliczki tętnią życiem, choć jego tempo jest wolniejsze niż na północy. – Nie ma się po co śpieszyć – mówi do mnie uśmiechnięty sprzedawca w jednym ze sklepików w zadaszonej uliczce handlowej. – Wszystko ma swój czas. Sekrety długowieczności Mieszkańcy prefektury Okinawa słyną ze zdystansowanego podejścia do życia i czasu. – Pomaga nam moai – dodaje kupiec. Moai to rozbudowana sieci międzyludzkich więzi: rodzinnych, sąsiedzkich i towarzyskich, która sprawia, że trudno poczuć się tutaj samotnym. – Ważny jest też ikigai, czyli powód, by każdego ranka wstać z łóżka, cel, który nadaje życiu sens. To wszystko sprawia, że długość życia jest tutaj największa w całej Japonii. Statystycznie prawie 68 na 100 mieszkańców Okinawy dożywa stu lat. I rzeczywiście widać to na ulicach. W Ishigaki co chwila mija mnie dziarski staruszek, zwykle uśmiechnięty od ucha do ucha. Na obiad wpadam do niedużej restauracji serwującej miejscowy przysmak zwany chanpurū, czyli miks smażonych w oleju kawałków tofu, jajek, melona goya (gorzkiej w smaku przepękli ogórkowatej) i kiełków fasoli mung. Potrawa jest smaczna i sycąca, na tyle jednak, by – zgodnie z popularną tutaj zasadą – pozostawić nieco miejsca w żołądku. Zatoka Kabira Ishigaki słynie również z wołowiny, która pochodzi z hodowanych na wyspie czarnych krów rasy kuroge washu, które dawno, dawno temu przywieziono tutaj z Chin. Obiecuję sobie, że w drodze powrotnej skosztuję miejscowego przysmaku. Tymczasem opuszczam miasto i wśród plantacji trzciny cukrowej, na których właśnie trwają żniwa, jadę do zatoki Kabira. Autobus toczy się wolno wzdłuż wybrzeża. Mijamy plażę Fusaki, niewielki zagajnik mangrowców i kilka wiosek. Po trzech kwadransach docieram do niedużej osady. Ścieżka prowadzi na punkt obserwacyjny. Wspinam się po schodkach i wreszcie rozciąga się przede mną widok na złotą piaszczystą plażę i szmaragdowe wody usiane zielonymi wysepkami. Wielu Japończyków uważa zatokę Kabira za najbardziej fotogeniczną w całej Japonii. Nie sposób się nie zgodzić. Po wodzie krążą łodzie o przeszklonych dnach. Wsiadam na pokład i wraz z grupką japońskich miłośników morskiej fauny i flory podziwiam podwodny świat: ławice kolorowych ryb, skorupiaki, żółwie, sznury wodorostów i traw. Ishigaki to dla wielu cel podróży, ale dla mnie jest to tylko przystanek – brama do południowych wysp. Ruszam stąd dalej. Iriomote Szybki prom z Ishigaki unosi się i opada na wzburzonym morzu. Wypatruję lądu z górnego pokładu. Wreszcie jest. Ciemny kontur na horyzoncie, który nabiera detali z każdą chwilą. Mijamy długi falochron i wpływamy do niewielkiego portu. Przyklejone do niego miasteczko skąpane jest w słońcu. Górują nad nim porośnięte gęstym lasem wzgórza. Jestem na Iriomote – zielonej perle archipelagu Yaeyama w prefekturze Okinawa, na południowym krańcu Wysp Japońskich. Bliżej stąd do Tajwanu niż do Tokio. Wyspa liczy nieco mniej niż 290 km² i w przeważającej części pokryta jest zieloną dżunglą oraz lasami mangrowymi. Jedynie wzdłuż wybrzeży teren się spłaszcza i poddaje człowiekowi. Leży tam kilka miasteczek otoczonych przez niewielkie pola ryżowe, plantacje ananasów, mango i trzciny cukrowej. Duża część powierzchni Iriomote wchodzi w skład najdalej na południe wysuniętego parku narodowego w Japonii: Iriomote‑Ishigaki. Górski kot Przypływam tu z pewną misją – by odnaleźć Iriomote yamaneko, czyli „górskiego kota z Iriomote”. Ten odkryty w 1965 r. endemiczny gatunek żyje wyłącznie na tej wyspie i ma status skarbu narodowego. Jest zwierzęciem zagrożonym wyginięciem. Miejscowi nazywają go yamamayaa – „kotem z gór”, albo yamapikaryaa – „świecącym w górach”. Na zdjęciach, które wcześniej oglądałem, miał on brązową lub ciemnoszarą sierść, jasnobrązowe oczy oraz uszy o zaokrąglonych czubkach. – Szanse na spotkanie z kotem są bardzo małe – studzi mój entuzjazm pan Sato, właściciel hoteliku o nazwie Pole Trzciny Cukrowej, w którym się zatrzymuję. – Po pierwsze to samotnicy, którzy unikają ludzi, po drugie na całej wyspie żyje ich zaledwie ok. 100, a po trzecie koty aktywne są głównie nocą. Dużo łatwiej trafić na habu – jadowitego węża, którego jad potrafi sparaliżować. Sato-san wie, co mówi. Przyjechał na Iriomote przed wieloma laty w poszukiwaniu spokoju i dziewiczej przyrody. Nie zawiódł się. Został. Zna wyspę jak własną kieszeń. Niezrażony słowami gospodarza wyruszam na poszukiwania. Ruch na głównej drodze, która biegnie wybrzeżem, jest niewielki. Niemal każdy kierowca w mijającym mnie z rzadka samochodzie pozdrawia mnie, machając ręką. Droga wznosi się i opada. Maszeruję w samotności. Tylko od czasu do czasu mijają mnie spaleni na heban żniwiarze w drodze na pola trzciny cukrowej. Kłaniamy się sobie nisko i każdy idzie w swoją stronę. Na Iriomote mieszka niecałe 2,5 tys. osób i większość zna się z widzenia, bo skupieni są w dwóch portowych miasteczkach: Uehara i Ohara. Trasa poprzecinana jest mostami. Płyną pod nią rzeki, w których ujściach rosną mangrowce. Na Iriomote jest ich aż sześć gatunków. Najbardziej charakterystyczny przywodzi na myśl prehistoryczne drzewa z filmu „Park jurajski”; ma wysokie na metr, wystające ponad taflą wody korzenie, które przypominają pofalowane szarfy. Kajak i nocne niebo Na brzegu jednej z rzek wynajmuję kajak. Jestem o tej porze jedynym klientem. Wkrótce wiosłuję leniwie pod prąd i zanurzam się w gęstej zieleni. Otacza mnie gęsty las namorzynowy, drzewa mają tak poplątane korzenie, że trudno rozróżnić, które jest które. Niespodziewanie zza jednego z nich wyfruwa czapla biała. Wiosłuję dalej, zostawiając za plecami drogę i cywilizację. Powracam do natury. To wspaniałe uczucie. By nasycić się przyrodą, odkładam wiosło. Zauważam, jak wyostrzają mi się zmysły. Z otaczającego morza dźwięków wyławiam cykanie cykad i śpiew ptaków. Na wiośle siada motyl o kolorowych skrzydłach. Nieopodal na kamieniu zauważam wygrzewającą się w słońcu jaszczurkę albinosa – yamori. Wyspiarze nazywają ją bóstwem domowym, bo podstawą jej diety są muchy i komary, a to ułatwia życie ludziom. – I co, nie udało się spotkać kota? – wita mnie pan Sato, gdy po wielu godzinach rejsu wracam do hostelu, i zaraz dodaje: – Spróbuj jeszcze raz nocą. Idę za jego radą. Wyruszam po zmroku. O tej porze nie ma tutaj żywej duszy. Panuje doskonała cisza. Nagle nieopodal jednego z mostów, w gąszczu przy drodze, migają mi dwa lśniące punkty. Ruszam w tamtą stronę, ale światełka rozpływają się w ciemnościach. Czyżby był to kot z Iriomote? „Świecący w górach”? Jeśli tak, to jestem prawdziwym szczęściarzem, a jeśli nie, to… szkoda. Spoglądam w górę. Na smolistym niebie migoczą tysiące gwiazd. Mam wrażenie, że lada moment runą mi na głowę. Nagle jedna z nich zaczyna spadać. To najlepszy moment na życzenie. Chciałbym znowu tu wrócić i spotkać tajemniczego czworonoga. Yakushima, Ishigaki, Iriomote – jak zaplanować podróż Dojazd Z Warszawy do Tokio dolecimy LOT-em. Od 4,5 tys. zł w obie strony. Na Yakushimę najłatwiej dostać się z Kagoshimy. Pływają tam szybkie wodoloty (2–3 godz., 12,7 tys. jenów) oraz wolniejsze promy pasażerskie (4 godz., 6 tys. jenów). Do Ishigaki dolecimy z Tokio samolotami linii ANA lub JTA (ok. 3 godz., 30–50 tys. jenów). Na Iriomote nie ma lotniska. Dostać się tu można promem z wyspy Ishigaki (80 min, 1810 jenów). Kursują tu też szybsze i droższe wodoloty (40 min, 2290 jenów). Wiza i waluta Między Polską a Japonią obowiązuje ruch bezwizowy. Walutą jest jen japoński; 41 JPY = 1 PLN. Nocleg Ishigakijima Hotel Cucule (Ishigaki, Misaki 8-1), nowoczesny hotel z widokiem na miasto i zatokę (2 os., ok. 700 zł). Hotel Hoshitate Iriomotejima (Iriomote 949), zatopiony w zieleni, z prywatną plażą (1 os., ok. 400 zł, 2-os., 650 zł). Transport Autobus z centrum Ishigaki do zatoki Kabira kursuje co godzinę. Jazda trwa 45 min, cena 730 jenów. Jedzenie Na Yakushimie koniecznie trzeba spróbować wędzonej makreli (kunsei saba). Doskonałe jest też sashimi z makreli ze „złamanym kręgosłupem” (kubi-ore-saba). Na Ishigaki i Iriomote warto zjeść yaeyama soba, czyli bulion z tuńczyka, wieprzowiny i wodorostów z okrągłym pszennym makaronem. Wegetarianie docenią na pewno aromatyczne curry z dynią, papają i gorzkim melonem. Źródło: National Geographic Traveler Nasz ekspert Piotr Milewski Byłem nauczycielem akademickim, handlowcem w japońskim przedsiębiorstwie, pomocnikiem kucharza na obozie dla niepełnosprawnych umysłowo w USA i Świętym Mikołajem podczas targu bożonarodzeniowego w Sapporo. Podróżowałem po Europie, Ameryce Północnej, Azji i Afryce. A teraz piszę, po polsku, angielsku i japońsku. I fotografuję. Po prostu opowiadam historie.