Przypomina Santorini sprzed lat. Tę wyspę uznano za najlepszą na świecie
Jedni porównują ją do Santorini sprzed czasów Instagrama, inni widzą w niej idealne miejsce dla tych, którzy zamiast pocztówkowych kadrów szukają prawdziwej Grecji. Ta wyspa właśnie zyskała miano najlepszej na świecie.
Spis treści: Oto najlepsza wyspa w Europie Te plaże w Europie warto odwiedzić Wakacje na wyspach zazwyczaj kojarzą nam się z plażowaniem i błogim nicnierobieniem. Coraz więcej turystów wybiera jednak wyspy z innych powodów. Na wielu z nich, zwłaszcza tych mniej popularnych, można zaznać szerokiego wachlarza doświadczeń, w tym lokalnego klimatu, autentycznej kuchni czy bliskości natury. To podejście widać po wynikach rankingu World’s Best Awards 2025, opublikowanego na łamach serwisu Travel + Leisure. Oto najlepsza wyspa w Europie Na szczycie zestawienia znalazła się grecka wyspa Páros. To miejsce przez wiele lat pozostawało w cieniu bardziej rozreklamowanych greckich wysp. Dziś, jak widać, przyciąga zwłaszcza tych, którzy w podróży szukają autentyczności, a niekoniecznie turystycznych klisz. Wyspa leży w samym sercu Cyklad i oferuje wszystko, co najlepsze w Grecji. Znajdziemy tam zarówno tradycyjną architekturę, piękne plaże, lokalną kuchnię i nieco artystyczny klimat. W miasteczku Naousa życie toczy się leniwie. Wąskie uliczki są pełne butików z rękodziełem i uroczych kawiarni. Znajdziemy tu zarówno malownicze zatoczki idealne na rodzinny wypoczynek, jak i klasyczne piaszczyste plaże dla fanów kitesurfingu czy samotnych spacerów. Páros zachwyci także miłośników historii. Zachowały się tu fragmenty antycznych świątyń i bizantyńskie kościoły. Grecja zdominowała ranking wyspiarski ranking. W wyróżnionej piętnastce znalazły się też: Kreta, Milos, Santorini i Mykonos. Każda z nich oferuje nieco inne atrakcje i krajobrazy. Te plaże w Europie warto odwiedzić W pierwszej dziesiątce znalazły się także trzy włoskie wyspy: Ischia, Sardynia i Sycylia. Pierwsza z nich, nieco mniej znana, zaskakuje bogactwem gorących źródeł. Sardynia kusi z kolei turkusowymi wodami i dzikimi zatoczkami, a Sycylia to mekka dla miłośników historii, wulkanów i lokalnej kuchni. Spośród zwycięzców warto także wyróżnić Maderę i Azory. Oferują zupełnie inny krajobraz niż wyspy śródziemnomorskie – górzyste tereny, bujną roślinność, wulkaniczne jeziora i klimatyczne miasteczka z kolonialną architekturą. To raj dla osób ceniących piesze wędrówki, obserwację przyrody i lokalne wina. W rankingu nie zabrakło także Chorwacji, z malowniczym Hvarem i wyspami dalmatyńskimi, Majorki, która łączy popularność z autentycznością, oraz Malty, gdzie wpływy arabskie łączą się z włoskimi i brytyjskimi. Jest i niespodzianka, czyli Szkocja ze swoją wyspą Skye i Hebrydami – chłodniejsza, bardziej surowa, ale niezwykle malownicza alternatywa dla południowych klimatów. To miejsce, gdzie wiatr, mgła i góry tworzą niemal mistyczny krajobraz. Cały ranking poniżej: Páros, Grecja Ischia, Włochy Hvar i Wyspy Dalmatyńskie, Chorwacja Madera, Portugalia Majorka, Hiszpania Kreta, Grecja Milos, Grecja Azory, Portugalia Sardynia, Włochy Sycylia, Włochy Malta Skye i Hebrydy, Szkocja Santorini, Grecja Korsyka, Francja Mykonos, Grecja Źródło: Travel + Leisure Nasz autor Mateusz Łysiak Dziennikarz podróżniczy, rowerzysta, górołaz. Poza szlakiem amator kuchni włoskiej, popkultury i języka hiszpańskiego.
Najmniejszy kraj w historii, który awansował na Mundial. Curaçao to perła Karaibów
Kibice na całym świecie przywykli, że sportowe nagłówki zdominowane są przez znane, europejskie lub południowoamerykańskie potęgi. Nadchodzące mistrzostwa świata będą jednak idealną okazją, aby skierować wzrok na zupełnie nowe kierunki – w tym na karaibskie Curaçao.
Spis treści: Niderlandy na Karaibach – co warto wiedzieć o Curaçao? Historia wyspy Mroczne lata Curaçao Zachwycające krajobrazy – co zobaczyć na Curaçao? Willemstad – perła kolonialnej architektury Likier, najstarsza synagoga i oryginalny język – ciekawostki z Curaçao Pierwszy mecz tegorocznych Mistrzostw Świata w piłce nożnej odbędzie się w czwartek 11 czerwca 2026 roku. To pierwszy raz, kiedy mundial będzie organizowany przez trzech gospodarzy turnieju – Stany Zjednoczone, Kanadę i Meksyk. Do finałów zakwalifikowało się kilka niespodziewanych drużyn: wśród nich są Haiti oraz Curaçao – jak dotychczas najmniejszy kraj, który kiedykolwiek zakwalifikował się na mundial. Niderlandy na Karaibach – co warto wiedzieć o Curaçao? Curaçao jest jednym z trzech krajów leżących na Morzu Karaibskim i podlegających pod Królestwo Niderlandów. Wraz z Arubą i Sint Maarten przez lata tworzyły tzw. Antyle Holenderskie – zgrupowane holenderskie terytorium autonomiczne. Status wysp zmienił się w 2010 r., gdy po rozwiązaniu Antyli Curaçao stało się samodzielnym krajem autonomicznym. Państwo posiada m.in. własną flagę, hymn i parlament. Językami urzędowymi są niderlandzki, angielski oraz kreolski język papiamento. Holandii podlegają m.in. wojsko i polityka zagraniczna. Historia wyspy Historia Curaçao zaczyna się na długo przed przybyciem europejskich kolonizatorów. Tereny wysp położonych na południowym wybrzeżu Ameryki Łacińskiej były zamieszkiwane przez ludy Arawaków – rdzennych Indian tego regionu. Dopiero w 1499 roku wyspa została podbita przez hiszpańskich najeźdźców, którzy w 1634 roku zostali z niej wyparci przez Holendrów. To właśnie okres niderlandzkiego panowania przyniósł najintensywniejszy rozwój infrastrukturalny Curaçao. Holenderska Kompania Zachodnioindyjska założyła obecną stolicę – Willemstad, nazywaną „drugim Amsterdamem”, która dziś stanowi jedną z największych atrakcji wyspy. Mroczne lata Curaçao Czasy kolonialne to nie tylko okres intensywnego rozwoju wyspy, lecz także czas pełen wykorzystywania i prześladowania rdzennej ludności. Ponieważ Curaçao nie posiadało złóż złota, Holendrzy długo szukali najskuteczniejszego sposobu wykorzystania tych zamorskich terenów. Ostatecznie postawiono na handel – Curaçao stało się idealnym węzłem wymiany między koloniami karaibskimi a afrykańskimi. W Willemstad powstało jedno z największych centrów handlu zniewolonymi ludźmi, przywożonymi z obszaru Zatoki Gwinejskiej, a następnie transportowanymi do pracy na poszczególnych karaibskich wyspach. Do dziś na Curaçao można zobaczyć świadectwa tej bolesnej historii, opowiadanej m.in. w Muzeum Kurá Hulanda w stolicy wyspy. Zachwycające krajobrazy – co zobaczyć na Curaçao? Curaçao jest niewielką wyspą (ma 444 km kw. powierzchni) zamieszkiwaną przez 150 tys. mieszkańców. Kameralność sprawia, że jest ona idealnym miejscem na kilkudniową wycieczkę. Po wyspie najłatwiej poruszać się samochodem, dzięki któremu można dostać się do wszystkich najważniejszych atrakcji. Curaçao to przede wszystkim obcowanie z egzotyczną przyrodą. Plaże ulokowane na północy wyspy – w rejonie miejscowości Sabana Westpunt – pozwalają nie tylko na zaznanie relaksu, ale również zejście pod taflę wody w celu obejrzenia wyjątkowej podwodnej scenerii. Na Curaçao znajduje się jedna z najzdrowszych raf koralowych, pozwalająca nurkom dostrzec m.in. żółwie morskie, kolorowe papugoryby oraz delfiny białonose. Wśród najatrakcyjniejszych curaçaońskich plaż znajdują się: Kleine Knip – idealna do snorkelingu, Playa Porto Mari – niedaleko Willemstad; na plaży można spotkać wylegujące się miejscowe świnki, Playa Lagún – kameralna plaża na północy wyspy Willemstad – perła kolonialnej architektury Wyspa swój infrastrukturalny rozwój zawdzięcza działalności Holendrów. To oni zbudowali od zera miasto Willemstad – obecną stolicę Curaçao, która w 1997 roku została wpisana na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO. Według organizacji miasteczko łączy w sobie „europejskie koncepcje urbanistyczne z adaptacją do tropikalnego klimatu oraz wpływami hiszpańskich, portugalskich i karaibskich stylów”. Zauważalna mieszanina stylów architektonicznych sprawia, że Willemstad ma swój oryginalny, autentyczny klimat, który przez lata funkcjonowania zachował swój pierwotny kształt. Mimo rozwoju turystyki, który ma miejsce na Curaçao od 2010 roku, stare części miasta pozostają nienaruszone, a spacer po wąskich uliczkach Willemstad nadal przenosi w czasie do XVII-wiecznej holenderskiej kolonii. Przy całym pięknie Willemstad należy pamiętać o mrocznych latach tego miejsca. Pamięć o wykorzystywanych tu niewolnikach jest ciągle obecna w tożsamości Curaçaończyków. Likier, najstarsza synagoga i oryginalny język – ciekawostki z Curaçao Nazwa Curaçao przywodzi na myśl znany na cały świat likier o niebieskiej barwie. Napój ten powstaje ze skórek lokalnych pomarańczy lahara, które sprowadzili na wyspę hiszpańscy kolonizatorzy. Swój charakterystyczny niebieski kolor drink zyskuje dopiero na kolejnych etapach przygotowań, gdy jest sztucznie barwiony na odcień przypominający wodę oceanu. Co ciekawe, produkt został wymyślony dopiero w latach 50. XX wieku na potrzeby turystycznej promocji regionu. Na Curaçao funkcjonuje jedna z najstarszych synagog obu Ameryk. Budynek został zbudowany w 1732 roku, gdy pierwsi wyznawcy judaizmu osiedlili się w Willemstad. Język papiamento, który jest jednym z języków urzędowych wyspy, łączy w sobie sposoby komunikowania charakterystyczne dla wielu grup zamieszkujących Curaçao na przestrzeni jego historii. Zawiera elementy m.in. języka hiszpańskiego, portugalskiego, holenderskiego oraz języków afrykańskich. Źródła: Lonely Planet, MojaNiderlandia Nasz autor Olaf Kardaszewski Absolwent Instytutu Stosowanych Nauk Społecznych na Uniwersytecie Warszawskim. Obecnie student magisterskiego kierunku Studiów Miejskich na tej samej uczelni. Interesuje się społecznymi i kulturowymi aspektami zmieniającego się świata, o czym chętnie pisze w swoich pracach. Współprowadzący projekt „Podziemna Warszawa” w National Geographic Polska. Uwielbia podróże, w trakcie których zawsze stara się obejrzeć mecz lokalnej drużyny piłkarskiej.
Spiaggia Rosa zachwyca mimo zakazów. Natura powoli odbudowuje równowagę tego miejsca
Spiaggia Rosa, czyli absolutnie wyjątkowa różowa plaża, stanowi jeden z najbardziej unikatowych i rygorystycznie chronionych ekosystemów nadmorskich w całym basenie Morza Śródziemnego. Piaszczysty skrawek lądu na niewielkiej wyspie stał się globalnym symbolem konieczności ochrony przyrody przed destrukcyjnym wpływem masowej turystyki i sukcesu w tym zakresie. Skąd wziął się niezwykły kolor plaży? Czy to niezwykłe miejsce można zobaczyć na własne oczy? Na te i inne pytania odpowiadamy poniżej.
Spis treści: Gdzie znajduje się różowa plaża? Dziedzictwo Mauro Morandiego Skąd wziął się różowy piasek? Ochrona środowiska i ewolucja przepisów prawnych Jak podziwiać różową plażę? Spiaggia Rosa pozostaje „zakazanym owocem”, jednak to właśnie ta niedostępność sprawia, że każda minuta spędzona na obserwowaniu jej z dystansu staje się niezapomnianym przeżyciem. Tamtejszy różowy piasek stanowi dowód potęgi i niezwykłej finezji procesów biologicznych, które trwają niezmiennie od tysięcy lat. Gdzie znajduje się różowa plaża? Spiaggia Rosa znajduje się w Cala di Roto, w południowo-wschodniej części wyspy Budelli, będącej jedną z pereł archipelagu La Maddalena. Grupa ta znajduje się w obszarze cieśniny Bonifacio, oddzielającej Sardynię od francuskiej Korsyki. Struktura administracyjna i status ochronny W ujęciu administracyjnym, Budelli należy do gminy La Maddalena, wchodzącej w skład prowincji Sassari w autonomicznym regionie Sardynii. Od 1994 roku, cała wyspa (wraz z otaczającymi ją wodami), jest integralną częścią Parku Narodowego Archipelagu La Maddalena. Spiaggia Rosa została sklasyfikowana jako strefa A – obszar ochrony ścisłej, co oznacza całkowity zakaz wstępu, kąpieli i kotwiczenia jednostek pływających w jej bezpośrednim sąsiedztwie. Dziedzictwo Mauro Morandiego Mówiąc o wyspie i różowej plaży, nie sposób nie wspomnieć o Mauro Morandim. Ten współczesny Robinson Crusoe spędził na wyspie 32 lata, stając się najważniejszym głosem w obronie Spiaggia Rosa. W 1989 roku Morandi, nauczyciel wychowania fizycznego z Modeny, wyruszył w rejs katamaranem w stronę Polinezji, chcąc uciec przed nowoczesnym społeczeństwem, które uważał za skorumpowane i konsumpcyjne. Awaria silnika zmusiła go do zatrzymania się przy archipelagu La Maddalena. Kiedy dowiedział się, że ówczesny strażnik Budelli odchodzi na emeryturę, postanowił sprzedać swoją łódź i przejąć jego obowiązki. Życie w izolacji Morandi zamieszkał w dawnym budynku radiostacji z czasów II wojny światowej. Przez dekady żył w harmonii z naturą – zbierał wodę deszczową do picia, zasilał swój dom energią słoneczną i ogrzewał go drewnem wyrzuconym przez morze. Jego głównym zadaniem, które sam sobie narzucił, była ochrona Spiaggia Rosa przed turystami, którzy mimo zakazów próbowali wejść na różowy piasek. Morandi przyjął rolę edukatora. Każdemu, kto zbliżył się do brzegu, opowiadał o ekosystemie wyspy i o tym, jak ważne jest, by nie zabierać z niej ani jednego ziarnka piasku. W późniejszych latach, dzięki dostępowi do internetu i mediów społecznościowych, stał się globalnym ambasadorem Budelli, dzieląc się zdjęciami wyspy z dziesiątkami tysięcy obserwujących. Jego walka z władzami parku o prawo do pozostania na wyspie po jej upaństwowieniu trwała kilka lat i zakończyła się jego eksmisją w 2021 roku. Skąd wziął się różowy piasek? Piasek na Spiaggia Rosa niemal w całości powstał z fragmentów organizmów żywych. W przeciwieństwie do większości plaż świata, gdzie dominują ziarna kwarcu, skaleni czy okruchy skał wulkanicznych, różowa plaża jest efektem tysiącletniego procesu akumulacji wapiennych szczątków. Można powiedzieć, że jest efektem złożonych procesów biologicznych i sedymentacyjnych między morską fauną a florą, których fundamentem są rozległe łąki trawy morskiej i mikroskopijne organizmy. Miniacina miniacea i Posidonia oceanica Głównym „architektem” różowego koloru jest Miniacina miniacea, jednokomórkowy pierwotniak z grupy otwornic. Organizmy te budują krzaczaste, rozgałęzione skorupki o barwie od jasnoróżowej do ciemnoczerwonej. Miniacina miniacea zamieszkuje przede wszystkim łąki trawy Neptuna (Posidonia oceanica), które porastają dno morskie wokół wyspy Budelli. Roślina ta pełni funkcję stabilizatora podłoża i środowiska otwornic – jej kłącza i liście stanowią idealne miejsce do przytwierdzania się tych organizmów. Po ich śmierci wapienne szkielety są uwalniane do toni wodnej. Prądy morskie o niskiej energii, charakterystyczne dla osłoniętej zatoki Cala di Roto, transportują lekkie fragmenty w stronę brzegu. W tym procesie szkielety ulegają mechanicznej abrazji, krusząc się na drobinki, które mieszając się z białym piaskiem kwarcowym i okruchami granitu, nadają plaży jej słynny odcień. Intensywność barwy jest zmienna i zależy od pH wody, aktywności prądów i stopnia wilgotności piasku – mokre ziarna silniej odbijają światło, przez co róż wydaje się bardziej nasycony. Warto wspomnieć, że analiza struktury piasku na Spiaggia Rosa wykazuje wysoką zawartość węglanu wapnia, pochodzącego nie tylko od otwornic, ale także od mszywiołów i mięczaków. Ochrona środowiska i ewolucja przepisów prawnych Spiaggia Rosa nie zawsze znajdowała się pod ścisłą ochroną. W latach 70. i 80. XX wieku słynna różowa plaża padła ofiarą własnej popularności. Setki turystów dziennie deptały delikatne osady, a wiele osób zabierało piasek w butelkach jako pamiątkę. Szacuje się, że w tym okresie plaża straciła tony swojego charakterystycznego różowego piasku, co doprowadziło do drastycznego zblednięcia jej koloru. W obliczu niemal całkowitej degradacji cennego ekosystemu, władze włoskie podjęły stanowcze kroki prawne: 1994 rok – władze włoskie wprowadziły całkowity zakaz lądowania na plaży, kąpieli w jej wodach i kotwiczenia łodzi w zatoce Cala di Roto; 1998 rok – zaostrzono przepisy i włączono plażę do strefy ochrony integralnej parku narodowego; 2016 rok – po długich bataliach prawnych, Budelli stała się własnością publiczną zarządzaną przez Park Narodowy Archipelagu La Maddalena; 2024–2025 rok – w ostatnich latach wprowadzono nowoczesny system monitoringu wizyjnego, który pozwala na całodobową kontrolę plaży i natychmiastowe wykrywanie naruszeń. Czy te działania przyniosły oczekiwany rezultat? Naukowcy z Neapolu i lokalni ekolodzy potwierdzają, że po trzech dekadach izolacji Spiaggia Rosa zaczęła odzyskiwać swój pierwotny kolor. Jak podziwiać różową plażę? Mimo że Spiaggia Rosa jest niedostępna dla ruchu pieszego, pozostaje jedną z największych atrakcji turystycznych w regionie Sardynii. Strategia parku narodowego opiera się na koncepcji „podziwiania z dystansu”, co pozwala zachować naturę nienaruszoną. Rejsy wycieczkowe i łodzie prywatne Najpopularniejszym sposobem zobaczenia plaży jest udział w zorganizowanym rejsie statkiem wycieczkowym. Większość jednostek wypływa z portów w Palau lub La Maddalena. Istnieje też możliwość wynajęcia mniejszej łodzi, o ile jej kapitan dysponuje specjalnym pozwoleniem i przestrzega stref kotwiczenia. Drewniane kładki i ścieżki edukacyjne Park przygotował system drewnianych pomostów. Ścieżka biegnie wzdłuż obrzeża Spiaggia Rosa, pozwalając na jej obserwację z lądu bez dotykania piasku. Wstęp na ścieżki jest możliwy wyłącznie w towarzystwie licencjonowanego przewodnika. Nasz autor Artur Białek Współpracownik National-Geographic.pl. Wcześniej związany m.in. z redakcjami regionalnymi, technologicznymi i motoryzacyjnymi. Pisał dla tytułów takich jak: „Kulisy Powiatu”, „AndroidNow” (gdzie pełnił także funkcję redaktora naczelnego) i „Bezpieczna Podróż”. Z wykształcenia jest ekonomistą, ale bardziej z przypadku niż zamiłowania. Jego największą pasją są podróże, zwłaszcza do miejsc wysokich, stromych i skalistych. Niewiele brakuje mu do zdobycia Korony Gór Polski, ale jego ambicje sięgają dalej. Lepiej niż w otoczeniu betonu i wielkopłytowej zabudowy czuje się wśród drzew i gór, które są jego największą miłością (zaraz obok ekosystemów leśnych), a obiektyw jego aparatu woli architekturę zabytkową niż nowoczesną. Najbardziej interesuje go historia współczesna, jako ta najlepiej poznana i pozostawiająca najmniej znaków zapytania. Wszystkie zwierzęta uważa za równorzędnych mieszkańców Ziemi. Zgodnie ze swoimi zainteresowaniami, w „National-Geographic.pl” pisze przede wszystkim o przyrodzie i historii. Zagorzały przeciwnik betonozy. Prywatnie opiekun dwóch wspaniałych gryzoni.
Capri zachwyca historią i przyrodą. To wyspa o dwóch obliczach
Capri – niewielka wyspa „wyrastająca” z błękitnych głębin Morza Tyrreńskiego u południowych wrót Zatoki Neapolitańskiej – od lat stanowi synonim luksusu. Należy jednak podkreślić, że to wyjątkowe miejsce ma jeszcze jedno oblicze – autentyczniejsze i naturalniejsze. Czym zachwyca ta włoska wyspa? Na to i inne pytania odpowiadamy poniżej.
Spis treści: Biała wyspa na lazurowym morzu Od prehistorycznych gigantów po cesarską stolicę Dwa oblicza wyspy Przyroda i atrakcje naturalne Mimo skromnej, bo wynoszącej zaledwie 10,4 kilometra kwadratowego powierzchni, Capri przyciąga turystów z całego świata. Trudno się temu dziwić. Ta niewielka wyspa skrywa niezwykle bogatą i odległą historię, której ślady są tam widoczne do dziś. Jeżeli dodamy do tego wspaniałą przyrodę, otrzymamy destynację kompletną, oferującą wszystko, co definiuje udany urlop. Biała wyspa na lazurowym morzu Capri wyłania się z Morza Tyrreńskiego, w obszarze Zatoki Neapolitańskiej. Znajduje się naprzeciwko Półwyspu Sorrentyńskiego, od którego w czasach prehistorycznych została oddzielona w wyniku procesów geologicznych. Mówimy tu o formacji o charakterze górzystym, zdominowanej przez surowy krajobraz wapienny. To właśnie ta cecha najbardziej odróżnia ją od sąsiednich wysp Zatoki Neapolitańskiej, takich jak Ischia czy Procida, mających pochodzenie wulkaniczne. Morfologia i struktura terenu Capri jest zbudowana głównie z wapieni. Najwyższym punktem jest Monte Solaro, wzniesienie o wysokości 589 metrów n.p.m. Krajobraz charakteryzuje się stromymi klifami, licznymi grotami morskimi i charakterystycznymi iglicami skalnymi znanymi jako Faraglioni. Podział administracyjny W kontekście administracyjnym, ten niewielki skrawek lądu jest częścią miasta metropolitalnego Neapol w regionie Kampania. Wyspa jest podzielona na dwie odrębne gminy (comuni), które od 1496 roku funkcjonują na równych prawach: Capri – obejmuje centrum i wschodnią część wyspy. Jest to obszar bardziej zurbanizowany, skupiony wokół słynnej Piazzetty i portu Marina Grande; Anacapri – znajduje się w zachodniej, wyższej części wyspy. Charakteryzuje się większym spokojem, rozproszoną zabudową i bezpośrednim dostępem do Monte Solaro. Od prehistorycznych gigantów po cesarską stolicę Dzieje wyspy sięgają prehistorii. Najstarsze ślady obecności człowieka na Capri sięgają neolitu i epoki brązu. August i Tyberiusz W 29 roku p.n.e., zafascynowany pięknem wyspy Oktawian przejął ją od Neapolu w zamian za Ischię. Powstały tam wówczas luksusowe rezydencje, świątynie i akwedukty, przekształcające wyspę w prywatny kurort. To właśnie podczas prac fundamentowych pod jedną z jego willi odkryto ogromne skamieniałe kości wymarłych ssaków, które August polecił wystawić w swoim ogrodzie jako „szczątki gigantów”. Następca Oktawiana Augusta, Tyberiusz, wyniósł Capri do rangi administracyjnego centrum imperium. W 27 r. n.e. cesarz na stałe osiadł na wyspie, skąd zarządzał Rzymem aż do swojej śmierci w 37 r. n.e. Tacyt podaje, że Tyberiusz wybudował dwanaście willi, z których najbardziej imponującą była Villa Jovis. Motywacją do tej izolacji była niechęć do politycznych intryg Rzymu i lęk przed zamachem. Swetoniusz i inni kronikarze opisywali życie Tyberiusza na wyspie jako pasmo rozpusty i okrucieństwa, jednak współcześni historycy skłaniają się ku tezie o jego skromnym i pustelniczym trybie życia. Negatywne przekazy uznają natomiast za element „czarnej legendy”, stworzonej przez jego przeciwników. Czas najazdów Po upadku Rzymu, Capri stało się terytorium podległym Księstwu Neapolu, a później – Amalfi. Okres ten cechował się ciągłym zagrożeniem ze strony piratów i Saracenów. W rezultacie tamtejsza ludność musiała porzucić swoje nadbrzeżne osady i przenieść się na płaskowyże. W XVI wieku wyspa doznała dotkliwych zniszczeń podczas najazdów osmańskich admirałów: Barbarossy Hayreddina Paszy i Turguta Reisa. W okresie wojen napoleońskich Capri przechodziło z rąk do rąk między Francuzami i Brytyjczykami. W 1806 roku wyspę zajęły wojska Napoleona, jednak niebawem została ona odbita przez flotę angielską pod dowództwem sir Sidneya Smitha. Brytyjczycy silnie ufortyfikowali Capri, ale nie zdało się to na wiele. W 1808 roku francuski generał Lamarque zdołał ją odzyskać, przeprowadzając śmiały desant na klifach Anacapri, co zaskoczyło obrońców koncentrujących się na portach Marina Grande i Marina Piccola. Dwa oblicza wyspy Choć połączone wspólną historią, Capri i Anacapri wykształciły odmienne charaktery, które do dziś definiują turystyczne i społeczne życie wyspy. Centrum włoskiej elegancji Sercem gminy Capri jest Piazza Umberto I, powszechnie znana jako Piazzetta. Choć niewielka, zyskała miano „salonu świata”. Historyczny rynek rybny i warzywny dziś stanowi kosmopolityczny punkt spotkań. Ta transformacja rozpoczęła się w latach 30. XX wieku, kiedy Raffaele Vuotto wystawił stoliki swojej kawiarni na plac, zapraszając do wypoczynku na świeżym powietrzu. Nad placem dominuje Torre dell’Orologio – charakterystyczna wieża zegarowa, która niegdyś była dzwonnicą katedry św. Stefana. W pobliżu znajduje się Certosa di San Giacomo – czternastowieczny klasztor kartuzów, będący przykładem surowej architektury sakralnej. Spokój i autentyczność Anacapri, zlokalizowane na wyższym płaskowyżu, zachowało bardziej autentyczny, rzemieślniczy charakter. Przez wieki jedynym połączeniem między tą częścią a resztą wyspy były Schody Fenickie – niemal 1000 stopni wykutych w skale, prowadzących z Marina Grande do bram miasta. Jednym z najważniejszych punktów na mapie Anacapri jest Villa San Michele, dzieło Aksela Munthe. Szwedzki lekarz i pisarz wybudował swoją posiadłość na ruinach starożytnej willi Tyberiusza i średniowiecznej kaplicy, kierując się wizją domu „otwartego na słońce, wiatr i głos morza”. Rezydencja, otoczona wspaniałymi ogrodami, mieści bogatą kolekcję starożytnych artefaktów, w tym rzymskie popiersia, mozaiki i egipskiego sfinksa spoglądającego w stronę morza. Munthe był też prekursorem ochrony przyrody, wykupując zbocza góry Barbarossa, aby stworzyć tam rezerwat dla ptaków migrujących. Innym skarbem Anacapri jest kościół św. Michała Archanioła, słynący z majolikowej posadzki z 1761 roku, przedstawiającej scenę wygnania Adama i Ewy z Raju. Kolejnym istotnym obiektem jest Casa Rossa, dawna rezydencja amerykańskiego pułkownika Johna Claya MacKowena, w której dziś prezentowane są rzymskie rzeźby odnalezione na dnie Lazurowej Groty. Przyroda i atrakcje naturalne Capri obfituje w formacje, które bez wątpienia można nazwać turystycznymi ikonami. Lazurowa Grota To najbardziej znana jaskinia morska wyspy, której ponowne odkrycie w 1826 roku przez Augusta Kopischa zapoczątkowała erę nowoczesnej turystyki na Capri. Grota ma około 60 metrów długości i 25 metrów szerokości, a jej wejście mierzy zaledwie metr wysokości. Niezwykły błękit wody wynika z faktu, że światło słoneczne wpada do środka przez duży podwodny otwór, co powoduje odfiltrowanie czerwonych fal świetlnych i iluminację wnętrza intensywnym błękitem. Faraglioni i błękitna jaszczurka Trzy iglice skalne Faraglioni, wznoszące się na wysokość około 100 metrów n.p.m., to „strażnicy” południowego wybrzeża. Każda ze skał ma swoją nazwę: Stella (najbliższa lądu), Faraglione di Mezzo (z charakterystycznym łukiem, przez który mogą przepływać łodzie) i Faraglione di Fuori (znany również jako Scopolo). Skały Faraglioni są jedynym miejscem na świecie, gdzie występuje Podarcis siculus coeruleus. Dzięki izolacji ta piękna jaszczurka przybrała barwę intensywnego błękitu. Monte Solaro i Via Krupp Miłośnicy zachwycających krajobrazów powinni zdecydować się na wjazd wyciągiem krzesełkowym na Monte Solaro. Rozpościera się stamtąd niesamowity widok na Zatokę Neapolitańską i wybrzeże Kampanii. Z kolei Via Krupp to arcydzieło inżynierii z początku XX wieku. Wykuta w skale droga serpentynami łączy Ogrody Augusta z ośrodkiem Marina Piccola. Została zamówiona przez niemieckiego przemysłowca Friedricha Alfreda Kruppa, który chciał mieć bezpośrednie połączenie między swoją rezydencją w hotelu Quisisana a portem, gdzie kotwiczył swój jacht. Po latach renowacji droga została ponownie otwarta w 2023 roku. Nasz autor Artur Białek Współpracownik National-Geographic.pl. Wcześniej związany m.in. z redakcjami regionalnymi, technologicznymi i motoryzacyjnymi. Pisał dla tytułów takich jak: „Kulisy Powiatu”, „AndroidNow” (gdzie pełnił także funkcję redaktora naczelnego) i „Bezpieczna Podróż”. Z wykształcenia jest ekonomistą, ale bardziej z przypadku niż zamiłowania. Jego największą pasją są podróże, zwłaszcza do miejsc wysokich, stromych i skalistych. Niewiele brakuje mu do zdobycia Korony Gór Polski, ale jego ambicje sięgają dalej. Lepiej niż w otoczeniu betonu i wielkopłytowej zabudowy czuje się wśród drzew i gór, które są jego największą miłością (zaraz obok ekosystemów leśnych), a obiektyw jego aparatu woli architekturę zabytkową niż nowoczesną. Najbardziej interesuje go historia współczesna, jako ta najlepiej poznana i pozostawiająca najmniej znaków zapytania. Wszystkie zwierzęta uważa za równorzędnych mieszkańców Ziemi. Zgodnie ze swoimi zainteresowaniami, w „National-Geographic.pl” pisze przede wszystkim o przyrodzie i historii. Zagorzały przeciwnik betonozy. Prywatnie opiekun dwóch wspaniałych gryzoni.
Wygląda jak plan „Diuny” i jest prawie zupełnie pusta. Największa plaża Europy wcale nie leży na południu
Ma 15 km długości, nawet 2 km szerokości i przypomina scenerię filmu „Diuna”. Kniepsand na wyspie Amrum w Niemczech to gigantyczna plaża, która wciąż opiera się masowej turystyce.
Ta olbrzymia ławica piasku, przylegająca do niemieckiej wyspy Amrum na Morzu Północnym, to krajobraz tak potężny i surowy, że mógłby posłużyć za scenografię do „Diuny”. Pas jasnego piasku o powierzchni odpowiadającej 1400 boiskom piłkarskim przyciąga miłośników natury szukających bezkresnych przestrzeni, ale pełni też kluczową rolę w ochronie wybrzeża. W obliczu rosnącego zainteresowania turystyką w Niemczech, to niezwykłe miejsce – wyróżnione przez CNN Travel – staje się ciekawą alternatywą dla dalekich podróży. Plaża czy nie plaża? Wyspa Amrum należy do archipelagu Wysp Północnofryzyjskich przy niemieckim wybrzeżu Morza Północnego. Leży na południe od wyspy Sylt i na zachód od wyspy Föhr. Z geologicznego punktu widzenia Kniepsand nie jest klasyczną plażą, lecz autonomiczną ławicą piaszczystą, która przez stulecia wędrowała pod wpływem prądów morskich i przypływów. Jeszcze w XVI wieku była ustawiona prostopadle do Amrum, a w latach 60. XX wieku od wyspy odgradzał ją wąski pas wody. Dziś oba te twory połączyły się w jedną całość. Proces ten trwa nadal: ławica nieustannie się przekształca, cofając się w części północnej i rozrastając na południu. Dla mieszkańców Amrum Kniepsand to przede wszystkim naturalny falochron. Podczas zimowych sztormów pochłania on niszczycielską energię fal Morza Północnego i nieustannie zasila w piasek przyległe wydmy, które chronią głąb lądu przed katastrofalnymi zalaniami. Piaszczysty raj na północy Europy Kniepsand oferuje turystom coś, co dziś jest coraz rzadszym luksusem: bezkresną przestrzeń. Od krawędzi wydm do brzegu morza trzeba przejść kilkaset metrów po drobnym, białym piasku. Aby dotrzeć do tego surowego raju, trzeba pokonać malownicze drewniane kładki wiodące przez las i wrzosowiska, na czele ze słynnymi schodami „Stairway to Heaven”. Na miejscu na odwiedzających czekają trzy strzeżone kąpieliska, strefy dla miłośników windsurfingu i katamaranów, a także wydzielone plaże dla naturystów oraz właścicieli psów. Lokalna branża turystyczna unika jednak tanich haseł marketingowych. Zamiast licytować się na wymiary, stawia na ochronę środowiska. Ruch jest kierowany na wyznaczone ścieżki, aby masowa turystyka nie zniszczyła tego wrażliwego ekosystemu. Niemiecki gigant w europejskiej lidze Kniepsand, ze swoimi 15 kilometrami długości i nawet 2 kilometrami szerokości, regularnie pojawia się w zestawieniach największych plaż Europy, choć ostateczny werdykt zawsze zależy od przyjętych kryteriów. W kategorii całkowitej powierzchni musi uznać wyższość holenderskiej wyspy Schiermonnikoog, a pod względem samej długości ustępuje greckiej Monolithi czy blisko stukilometrowej Mierzei Kurońskiej na Bałtyku. Kniepsand pozostaje miejscem nieskażonym masową turystyką. Dane Federalnego Urzędu Statystycznego Niemiec pokazują, że w pierwszym kwartale tego roku liczba noclegów wzrosła o 2,5 procent. Jednak wzrost ten to sprawa niemal wyłącznie lokalnej turystyki. Niemcy, z powodu niepewnej sytuacji geopolitycznej, rezygnują z lotów międzykontynentalnych. A zatem jedna z największych plaż Europy i naturalny fenomen wciąż czeka na odkrycie. Źródło: Euronews Nasza autorka Magdalena Rudzka Redaktorka i wydawczyni National-Geographic.pl. Wcześniej związana m.in. z National Geographic Traveler i magazynem pokładowym PLL LOT Kaleidoscope. Z wykształcenia humanistka (MISH i SNS PAN), ale to przyroda stanowi jej największą pasję. Szczególnie bliskie są jej ekosystemy słodkowodne, a prawdziwym „konikiem” są ryby. W National-Geographic.pl pisze o swoich przyrodniczych pasjach, nauce i medycynie. Prywatnie ceni sobie podróże po nieoczywistych kierunkach, ze szczególnym sentymentem do Europy Środkowej i Wschodniej.
Powstaje państwo przyszłości. Tropikalną wyspą będzie rządzić sztuczna inteligencja
Scenariusze rodem z filmów science fiction wydają się coraz bliższe rzeczywistości. Na filipińskiej wyspie powstaje projekt, w którym sztuczna inteligencja ma współtworzyć system zarządzania i podejmowania decyzji. Pomysł wzbudził ogromne zainteresowanie internautów – kilkanaście tysiący osób zgłosiło już chęć uzyskania statusu cyfrowych rezydentów futurystycznej społeczności.
Założyciel firmy technologicznej zajmującej się chatbotami AI, postanowił sprawdzić, jak wyglądałoby państwo współzarządzane przez sztuczną inteligencję. W efekcie na jednej z wysp Filipin rozwijany jest eksperymentalny projekt oparty na wirtualnych „liderach” inspirowanych historycznymi postaciami, takimi jak m.in. Albert Einstein, Winston Churchill czy Mahatma Gandhi. Twórca przekonuje, że cyfrowi doradcy mają pomagać w podejmowaniu decyzji dotyczących rozwoju społeczności, gospodarki i edukacji, tworząc coś pomiędzy technologicznym startupem a futurystycznym mikropaństwem. Filipińska wyspa ma być zarządzana przez radę AI inspirowaną historycznymi liderami Projekt Sensay powstaje na niewielkiej, liczącej około 3,6 kilometra kwadratowego wyspie położonej w archipelagu Palawan na Filipinach – regionie znanym z turkusowych lagun, tropikalnych lasów i plaż uznawanych za jedne z najpiękniejszych w Azji. To właśnie tam brytyjski przedsiębiorca Dan Thomson chce stworzyć eksperymentalne mikropaństwo, którego funkcjonowanie będzie współtworzone przez sztuczną inteligencję. Kluczową rolę ma odgrywać rada składająca się z 17 cyfrowych „doradców”, inspirowanych historycznymi postaciami słynącymi z przywództwa, filozofii czy strategicznego myślenia. Wśród nich mają znaleźć się m.in. cyfrowe repliki Winstona Churchilla, Nelsona Mandeli, Marka Aureliusza, Mahatmy Gandhiego, Leonarda da Vinci czy Eleanor Roosevelt. System ma być szkolony na podstawie autentycznych przemówień, pism i filozofii tych postaci, aby sztuczna inteligencja mogła prowadzić debaty oraz proponować rozwiązania dotyczące funkcjonowania wyspy. Według twórców cyfrowi liderzy mają analizować projekty zmian konstytucyjnych, dyskutować między sobą i głosować nad kierunkiem rozwoju społeczności. Jaki jest cel cyfrowego eksperymentu? Dan Thomson przekonuje, że celem projektu jest stworzenie bardziej „obiektywnego” modelu zarządzania, wolnego od politycznych wpływów, lobbingu i prywatnych interesów. Jednocześnie sam przyznaje, że eksperyment budzi wiele pytań etycznych i technologicznych. W rozmowie z CNN Travel żartobliwie stwierdził nawet, że „jeśli sztuczna inteligencja zacznie gromadzić broń i atakować sąsiednie wyspy, będzie to zła sytuacja”, choć dodał, że uważa taki scenariusz za skrajnie nieprawdopodobny. Na razie decyzje AI nadal będą wymagać zatwierdzenia przez ludzi, gdyż nad projektem ma czuwać specjalne „Zgromadzenie Nadrzędne Ludzi”, które będzie blokować potencjalnie niebezpieczne działania cyfrowej rady. Sensay chce przyciągnąć tysiące e-rezydentów i stworzyć cyfrowe mikropaństwo Choć projekt pozostaje na razie głównie futurystycznym eksperymentem bez międzynarodowego uznania, już teraz wzbudza ogromne zainteresowanie internautów i entuzjastów nowych technologii. Ponad 12 tysięcy osób zgłosiło chęć uzyskania statusu e-rezydenta wyspy Sensay, czyli cyfrowej tożsamości umożliwiającej korzystanie z usług oraz uczestniczenie w życiu rozwijającej się społeczności online. Dan Thomson przyznał, że nie spodziewał się aż tak dużego odzewu i uważa, że może on wynikać z rosnącego rozczarowania tradycyjnymi systemami politycznymi i malejącego zaufania do rządów. Na samej wyspie obecnie mieszka jedynie ogrodnik opiekujący się terenem, jednak plany rozwoju są bardzo ambitne. Thomson chce w kolejnych latach wybudować tam nawet 30 willi oraz stworzyć nowoczesną infrastrukturę opartą na energii odnawialnej i rozwiązaniach typu open source. Projekt zakłada również budowę laboratoriów badawczych, mikrosieci energetycznych oraz przestrzeni dla przyszłych mieszkańców i turystów odwiedzających archipelag Palawan. E-gospodarka oparta na kryptowalutach Twórcy Sensay zapowiadają także rozwój eksperymentalnej gospodarki opartej na dwóch cyfrowych tokenach – jednym przeznaczonym do lokalnych usług społecznych, a drugim do handlu międzynarodowego. W dalszej perspektywie sztuczna inteligencja miałaby otrzymać możliwość częściowego zarządzania finansami projektu przy wykorzystaniu kryptowalut i autonomicznych systemów płatności. To właśnie ten element budzi jednak największe obawy ekspertów, którzy ostrzegają przed oddawaniem realnej kontroli finansowej algorytmom. Mimo kontrowersji Thomson liczy, że już w 2027 roku Sensay stanie się pierwszą na świecie społecznością opartą na pełnym programie cyfrowej e-rezydencji oraz eksperymentalnym modelu zarządzania wspieranego przez sztuczną inteligencję. Źródła: Daily Mail, CNN Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Ten tropikalny raj podbił światowy ranking. Woda ma tu idealną temperaturę przez cały rok
Coraz więcej podróżnych planuje dziś wyjazdy nie po to, aby intensywnie zwiedzac, lecz odpoczynku, regeneracji i kontaktu z naturą. Jednym z najszybciej rosnących trendów stają się tzw. swim vacation, czyli „wakacje z pływaniem”, podczas których najważniejszą atrakcją nie są zabytki czy życie nocne, ale możliwość codziennego korzystania z ciepłego i spokojnego morza. Wiele osób szuka dziś miejsc, gdzie można komfortowo pływać niemal przez cały rok – bez zimnej wody, silnych fal i tłumów na plażach.
Pływanie w oceanie od lat uznawane jest za jedną z najbardziej relaksujących form aktywności podczas urlopu. Kontakt z wodą pomaga redukować stres, poprawia samopoczucie i pozwala odpocząć zarówno fizycznie, jak i psychicznie. Nie wszystkie nadmorskie kierunki oferują jednak równie dobre warunki do kąpieli – znaczenie mają między innymi temperatura wody, siła wiatru, nasłonecznienie czy stabilność pogody w ciągu roku. Właśnie dlatego londyńska firma CV Villas przeanalizowała ponad sto nadmorskich kierunków na świecie, tworząc ranking miejsc oferujących najlepsze warunki do pływania w oceanie niezależnie od sezonu. Który kierunek okazał się zwycięzcą? Gili Trawangan najlepszym miejscem do pływania Aby stworzyć ranking miejsc oferujących najlepsze warunki do pływania przez cały rok, CV Villas przeanalizowała ponad sto miejsc na różnych kontynentach. Pod uwagę brano nie tylko temperaturę morza, ale również siłę wiatru, poziom zachmurzenia i indeks UV, czyli czynniki mające ogromny wpływ na komfort kąpieli oraz codziennego wypoczynku nad wodą. Punktem odniesienia stały się rekomendacje Światowej Organizacji Zdrowia, według których najbardziej komfortowa temperatura do rekreacyjnego pływania wynosi od 26 do 30 stopni Celsjusza. Na podstawie wszystkich danych opracowano specjalny wskaźnik „Swimmable Seas Score”, który miał określić, gdzie warunki do pływania pozostają najlepsze niezależnie od sezonu. Tym samym pierwsze miejsce w zestawieniu zajęła indonezyjska wyspa Gili Trawangan z wynikiem 78,6 na 100 punktów. Niewielka wyspa położona u wybrzeży Lomboku od lat przyciąga turystów przejrzystą wodą, tropikalną roślinnością i wyjątkowo spokojnym morzem. Dużą rolę odgrywa również brak ruchu samochodowego – po wyspie można się poruszać rowerami oraz niewielkimi wozami konnymi, co sprawia, że miejsce zachowało bardziej kameralny charakter niż wiele popularnych kurortów w Azji Południowo-Wschodniej. Gili Trawangan słynie także z raf koralowych oraz możliwości obserwowania żółwi morskich niemal tuż przy brzegu. Stabilna temperatura wody przez większość roku sprawia natomiast, że wyspa pozostaje atrakcyjna zarówno dla osób planujących spokojny wypoczynek, jak i dla miłośników snorkelingu czy nurkowania. Choć Gili Trawangan zdobyło pierwsze miejsce w rankingu, warto pamiętać, że jest to również najbardziej imprezowa i najintensywniej rozwinięta turystycznie wyspa archipelagu Gili. Z własnego doświadczenia zdecydowanie bardziej polecam sąsiednie Gili Meno i Gili Air, które pozostają spokojniejsze, mniej zatłoczone i znacznie bardziej naturalne. Obie są wielkościowo bardzo podobne do Gili Trawangan, ale oferują zupełnie inny klimat – więcej ciszy, mniej beach clubów i bardziej kameralną atmosferę. Szczególnie Gili Meno uchodzi za jedną z najbardziej spokojnych wysp w regionie i często wybierana jest przez osoby szukające prawdziwego odpoczynku z dala od tłumów. Egipt, Turcja i Cypr w czołówce. Te miejsca oferują idealne warunki do pływania Wysokie pozycje w rankingu zajęły kierunki znane z ciepłej wody i stabilnej pogody przez większą część roku. Drugie miejsce przypadło egipskiemu Szarm el-Szejk, który uzyskał wynik 77,1 punktu. Kurort położony nad Morzem Czerwonym od lat uznawany jest za jedno z najlepszych miejsc do snorkelingu i nurkowania na świecie. Turyści doceniają przede wszystkim wyjątkową przejrzystość wody, niewielkie fale oraz bardzo wysokie temperatury morza utrzymujące się nawet zimą. Dzięki temu Szarm el-Szejk pozostaje popularnym kierunkiem nie tylko latem, ale również w chłodniejszych miesiącach, kiedy wielu Europejczyków szuka gwarancji słońca i ciepłej wody. Trzecie miejsce zajęła Hurghada, która również znajduje się nad Morzem Czerwonym, zdobywając 73,6 punktu. Region od lat przyciąga turystów szerokimi plażami oraz spokojniejszymi warunkami do kąpieli niż wiele śródziemnomorskich kurortów. Ciepłe morze i niewielkie sezonowe wahania temperatur sprawiają, że można komfortowo pływać tam praktycznie przez cały rok. W pierwszej piątce znalazło się także tureckie Fethiye z wynikiem 70,8 punktu. To najwyżej oceniony śródziemnomorski kierunek w zestawieniu, znany z turkusowych zatok, spokojnych lagun i bardzo długiego sezonu letniego. Szczególną popularnością cieszy się słynna laguna Ölüdeniz, regularnie uznawana za jedną z najpiękniejszych plaż Turcji. Piąte miejsce przypadło natomiast Protarasowi na Cyprze, który zdobył 69,5 pkt. Miejscowość położona we wschodniej części wyspy słynie z osłoniętych zatok i wyjątkowo spokojnego morza, dzięki czemu od lat uchodzi za jeden z najlepszych kierunków dla osób planujących wakacje nastawione głównie na plażowanie i kąpiele. Eksperci zwracają uwagę, że w czołówce rankingu dominują miejsca oferujące nie tylko wysoką temperaturę wody, ale również niewielkie fale, dobrą widoczność i stabilne warunki pogodowe przez większość roku. To właśnie te elementy coraz częściej decydują dziś o wyborze wakacyjnego kierunku przez osoby szukające spokojnego, regenerującego wypoczynku nad oceanem lub morzem. Źródła: Travel + Leisure, CV Villas Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Procida zachwyca spokojem. To wyspa, która żyje własnym rytmem
Procida z całą pewnością nie jest miejscem do szybkiego „odhaczenia” na liście atrakcji. Tę niezwykłą wyspę najlepiej eksplorować powoli, obserwując codzienne rytuały mieszkańców. Mówimy tu o jednej z ostatnich autentycznych enklaw dawnej kultury na Morzu Śródziemnym, gdzie czas wciąż płynie w zgodzie z rytmem przypływów i odpływów, a nie według globalnych trendów turystycznych. Pozostając otwartą na nowoczesne formy wyrazu kulturowego, zdołała zachować swoją unikatową tożsamość i właśnie to czyni ją jedną z najniezwyklejszych atrakcji we Włoszech.
Spis treści: Gdzie znajduje się Procida? Od antycznych osad do stolicy kultury Kolorowa wyspa Atrakcje turystyczne wyspy Procida jest najmniejszą, a przy tym – także najmniej obleganą przez turystów zamieszkaną wyspą Zatoki Neapolitańskiej. Czy to oznacza, że pod względem atrakcyjności ustępuje Capri i Ischii? Nie, to po prostu zupełnie inne miejsce – mniej luksusowe, za to spokojniejsze i bardziej senne, gdzie życie toczy się zupełnie innym rytmem. Gdzie znajduje się Procida? Pod względem geograficznym, Procida usytuowana jest w północno-zachodniej części Zatoki Neapolitańskiej, która od zachodu otwiera się na Morze Tyrreńskie. Znajduje się między przylądkiem Capo Miseno na stałym lądzie a Ischią. Administracyjnie stanowi samodzielną gminę, wchodzącą w skład Miasta Metropolitalnego Neapol w regionie Kampania. Obejmuje ona nie tylko główną wyspę o powierzchni około 4 kilometrów kwadratowych, ale również przylegającą do niej, połączoną mostem wysepkę Vivara. Procida charakteryzuje się wulkaniczną genezą. Jest produktem erupcji czterech obecnie wygasłych (i w dużej mierze zatopionych) wulkanów. To właśnie pochodzenie determinuje specyficzną morfologię terenu, w tym obecność półkolistych zatok, które są pozostałościami po dawnych kraterach niszczonych przez erozję morską. Najwyższym punktem wyspy jest wzniesienie Terra Murata, osiągające wysokość około 91 metrów n.p.m., co w kontekście relatywnie płaskiego ukształtowania reszty terenu czyni je naturalnym punktem obserwacyjnym. Od antycznych osad do stolicy kultury Najstarsze dowody obecności człowieka na Procidzie pochodzą z epoki brązu, co potwierdzają znaleziska archeologiczne na wysepce Vivara i na głównej wyspie, wskazujące na kontakty z kulturą mykeńską. Mykeńczycy wykorzystywali te tereny prawdopodobnie jako punkty przeładunkowe na szlakach handlowych, prowadzących na zachód Morza Śródziemnego. Okres grecki i rzymski W VIII wieku p.n.e. na wyspę dotarli osadnicy greccy z Eubei, a następnie – Grecy z pobliskiej Kumyi. W okresie rzymskim wyspa znana pod łacińską nazwą Prochyta ewoluowała z miejsca opisywanego przez Juwenalisa jako jałowe i odizolowane w luksusowy kurort patrycjuszy, którzy budowali tu swoje wille. Pod rządami potężnych rodów Po upadku Cesarstwa Rzymskiego, w obliczu narastającego zagrożenia ze strony piratów saraceńskich, ludność porzuciła otwarte osady nadbrzeżne na rzecz ufortyfikowanego punktu na szczycie klifu – Terra Murata. W tym okresie Procida stała się lennem potężnych rodzin. Ród Da Procida władał wyspą przez ponad dwa stulecia. Najwybitniejszy jego przedstawiciel, Jan z Procidy, odegrał kluczową rolę w Nieszporach Sycylijskich. Następnie kontrolę przejęły rodziny Cossa i D’Avalos. Procida jako morska potęga Wiek XVIII i XIX to czas największego rozkwitu potęgi morskiej Procidy. Wyspiarska flota handlowa była jedną z najnowocześniejszych w Królestwie Obojga Sycylii, a stocznie produkowały jednostki cenione w całym basenie Morza Śródziemnego. Przejście od żaglowców do statków parowych pod koniec XIX wieku spowodowało jednak upadek lokalnego przemysłu szkutniczego, co zmusiło mieszkańców do powrotu do rybołówstwa lub emigracji zarobkowej na statki handlowe innych państw. Włoska Stolica Kultury Kulminacyjnym punktem najnowszej historii wyspy było ogłoszenie jej Włoską Stolicą Kultury na rok 2022. Mówimy tu o pierwszym przypadku w historii tego tytułu, kiedy laureatem została mała wyspa, a nie duże miasto. Projekt pod hasłem „Kultura nie izoluje” skupił się na wykorzystaniu dziedzictwa kulturowego jako motoru innowacji społecznej i zrównoważonego rozwoju, co zaowocowało rewitalizacją wielu historycznych obiektów. Kolorowa wyspa Najcharakterystyczniejszą cechą wyspy jest jej unikatowa architektura. Należy podkreślić, że charakterystyczne pastelowe kolory domów, zwłaszcza w dzielnicy Corricella, nie są jedynie elementem dekoracyjnym, ale niosą ze sobą znaczenie funkcjonalne i społeczne. Geneza kolorystyki fasad Według najbardziej prawdopodobnej teorii, różowe, żółte, zielone i błękitne barwy budynków pozwalały powracającym z połowu rybakom na identyfikację swoich domów z dużej odległości, nawet w warunkach gęstej mgły lub o zmierzchu. Ten system wizualnej komunikacji przetrwał stulecia i stał się dzisiaj jednym z najbardziej rozpoznawalnych symboli wyspy, chronionym przez lokalne przepisy urbanistyczne. Według mniej romantycznej wersji, kolorowe fasady są nawiązaniem do śródziemnomorskiej tradycji i stanowią rezultat dostępności pigmentów. Atrakcje turystyczne wyspy Zwiedzając Procidę odkrywa się kolejne warstwy historyczne, z których każda niesie ze sobą odmienne doznania estetyczne. Ze względu na niewielką skalę wyspy większość tamtejszych atrakcji jest dostępna pieszo. Marina Grande Pierwszym punktem kontaktu z wyspą jest Marina Grande, gdzie koncentruje się tamtejszy handel i transport. Wzdłuż nabrzeża ciągnie się rząd wysokich, kolorowych kamienic z XVIII wieku. Warto tam odwiedzić kościół Santa Maria della Pietà, którego charakterystyczna żółta dzwonnica dominuje nad portem. Terra Murata Przemieszczając się krętymi uliczkami, można dotrzeć do najstarszego punktu wyspy – Terra Murata. To usytuowana na pionowym klifie średniowieczna cytadela, która przez wieki stanowiła bezpieczne schronienie dla mieszkańców. Najważniejszym obiektem w tej części wyspy jest Palazzo d’Avalos, zbudowany w 1563 roku przez kardynała Innico d’Avalosa. Budynek ten ma niezwykle bogatą historię. W 1830 roku został przekształcony w więzienie wojskowe, a później – w cywilny zakład karny, który funkcjonował do 1988 roku. Obecnie obiekt jest udostępniony dla turystów w formie tras z przewodnikiem, pozwalając na zwiedzenie dawnych cel, dziedzińców i warsztatów więziennych, gdzie osadzeni produkowali między innymi liny i tkaniny. W samym centrum Terra Murata znajduje się opactwo San Michele Arcangelo, ufundowane w XI wieku przez benedyktynów, a następnie wielokrotnie przebudowywane. Jego wnętrze kryje liczne skarby sztuki sakralnej, w tym imponujący drewniany sufit kasetonowy i dzieła malarskie szkoły neapolitańskiej. Podziemia opactwa skrywają wspaniały kompleks muzealny, w którym znajduje się biblioteka z XV-wiecznymi rękopisami i XVIII-wieczna szopka wykonana z drewna i muszli. Marina di Corricella U stóp Terra Murata rozciąga się najbardziej znana i najczęściej fotografowana dzielnica wyspy – Marina di Corricella. Jest to osada rybacka o amfiteatralnym układzie, gdzie domy w pastelowych kolorach zdają się wyrastać jeden z drugiego. Corricella jest całkowicie wyłączona z ruchu kołowego, co w połączeniu z tradycyjnymi łodziami rybackimi i suszącymi się sieciami tworzy atmosferę spokoju i autentyczności. Piazza dei Martiri Plac Męczenników stanowi łącznik między nowszą a najstarszą częścią wyspy. Nazwa tego miejsca upamiętnia dwunastu mieszkańców Procidy, straconych przez dynastię Burbonów za udział w rewolucji 1799 roku. Znajduje się tam barokowe sanktuarium Santa Maria delle Grazie Incoronata, którego pastelowa fasada i kopuła stanowią charakterystyczny element panoramy Corricelli. Nasz autor Artur Białek Współpracownik National-Geographic.pl. Wcześniej związany m.in. z redakcjami regionalnymi, technologicznymi i motoryzacyjnymi. Pisał dla tytułów takich jak: „Kulisy Powiatu”, „AndroidNow” (gdzie pełnił także funkcję redaktora naczelnego) i „Bezpieczna Podróż”. Z wykształcenia jest ekonomistą, ale bardziej z przypadku niż zamiłowania. Jego największą pasją są podróże, zwłaszcza do miejsc wysokich, stromych i skalistych. Niewiele brakuje mu do zdobycia Korony Gór Polski, ale jego ambicje sięgają dalej. Lepiej niż w otoczeniu betonu i wielkopłytowej zabudowy czuje się wśród drzew i gór, które są jego największą miłością (zaraz obok ekosystemów leśnych), a obiektyw jego aparatu woli architekturę zabytkową niż nowoczesną. Najbardziej interesuje go historia współczesna, jako ta najlepiej poznana i pozostawiająca najmniej znaków zapytania. Wszystkie zwierzęta uważa za równorzędnych mieszkańców Ziemi. Zgodnie ze swoimi zainteresowaniami, w „National-Geographic.pl” pisze przede wszystkim o przyrodzie i historii. Zagorzały przeciwnik betonozy. Prywatnie opiekun dwóch wspaniałych gryzoni.
Tajemnice sztucznych wysp w Szkocji. Budowano je tysiące lat wcześniej, niż sądziliśmy
Głęboko pod powierzchnią szkockich jezior skrywają się konstrukcje, które rzucają nowe światło na życie w pradziejach. Dzięki innowacyjnym metodom obrazowania naukowcy odkryli, że sztuczne wyspy budowano tysiące lat wcześniej, niż dotychczas sądzono.
Nowe odkrycia nie przestają zaskakiwać naukowców. Do tej kategorii zabytków należą sztuczne wyspy wznoszone przed dwoma tysiącami lat w Szkocji i Irlandii. No właśnie – czy „zaledwie” przez dwoma mileniami? Z badań w ostatnich latach wynika, że tego typu zagadkowe struktury powstawały zdecydowanie wcześniej, bo już być może przed około 5,5 tysiącami lat, czyli już w czasach neolitu. Najnowsze prace badawcze zespołu z Uniwersytetu w Southampton oraz Uniwersytetu w Reading pokazują jednak, że tych sztucznych wysp zwanych kranogami (crannog) jest zdecydowanie więcej. Zagadkowa struktura z wyspy Lewis Głównym obiektem zainteresowania naukowców stał się kranog w Loch Bhorgastail, położony przy malowniczej szkockiej wyspie Lewis. To, co dziś wygląda jak zwykła, kamienna wysepka, skrywa pod swoją powierzchnią skomplikowaną, drewnianą strukturę. Podczas wykopalisk archeolodzy zarejestrowali masywną platformę z bali, ukrytą pod warstwą osadów i kamiennego nasypu. Archeolodzy chcieli nie tylko poznać wiek obiektu, ale też zrozumieć, jak zmieniał się on na przestrzeni wieków i jaką funkcję pełnił w życiu lokalnych społeczności przed tysiącami lat. Konstrukcja starsza od Stonehenge Wyniki datowania radiowęglowego oraz analizy warstw archeologicznych przyniosły fascynujące rezultaty: kranog w Loch Bhorgastail powstał ponad 5000 lat temu. Oznacza to, że jest on starszy od tak słynnych monumentów, jak kamienne Stonehenge. Budowa sztucznej wyspy przebiegała etapami. Wszystko zaczęło się od wzniesienia okrągłej drewnianej platformy o średnicy około 23 metrów, którą następnie wyłożono chrustem. Dopiero dwa tysiące lat później, w środkowej epoce brązu, dodano kolejną warstwę drewna i kamieni, a kolejna faza aktywności ludzkiej na tym terenie nastąpiła około tysiąca lat później, w epoce żelaza. Do samej wyspy prowadziła kamienna grobla, która obecnie znajduje całkowicie pod wodą. Ślady dawnych biesiad W trakcie wieloletnich prac terenowych archeolodzy podwodni natrafili w wodach otaczających wyspę na setki fragmentów neolitycznej ceramiki. – Mimo że przeznaczenie tych wysp pozostaje tajemnicą, skala zasobów i siły roboczej użytej do ich budowy świadczy o istnieniu rozwiniętych społeczności oraz o wyjątkowej randze samych obiektów. Odnalezione tam liczne naczynia – w których niejednokrotnie zachowały się resztki jedzenia – oraz ślady obróbki kamienia pozwalają sądzić, że wyspy służyły wspólnym celom: przygotowywaniu posiłków i biesiadowaniu – mówi dr Stephanie Blankshein z Uniwersytetu w Southampton. Innowacyjne metody w archeologii Największym wyzwaniem dla badaczy była precyzyjna dokumentacja struktury znajdującej się w wodzie. Tradycyjna fotogrametria, choć skuteczna na dużych głębokościach, w płytkich akwenach napotyka bariery w postaci osadów, falowania wody czy zniekształceń wywołanych przez światło. Aby pokonać te trudności, naukowcy zastosowali nowatorską technikę stereofotogrametrii. Wykorzystano dwie małe, wodoodporne kamery o szerokim polu widzenia, umieszczone na specjalnej ramie w stałej odległości od siebie. Dzięki temu możliwe było stworzenie bardzo dokładnego modelu 3D obiektu, na którym widać części nadziemne i podwodne. Źródło: Uniwersytet w Southampton Nasz autor Szymon Zdziebłowski Dziennikarz naukowy i podróżniczy, z wykształcenia archeolog śródziemnomorski. Przez wiele lat był związany z Serwisem Nauka w Polsce PAP. Opublikował m.in. przewodniki turystyczne po Egipcie oraz popularnonaukowe książki: „Wielka Piramida. Tajemnice cudu starożytności” i „Bogowie Polski. Szamani, megality i zapomniane słowiańskie bóstwa”. Miłośnik niewielkich, lokalnych muzeów. Uwielbia długie trasy rowerowe, szczególnie te prowadzące wzdłuż rzek. Lubi poznawać nieznane zakamarki Niemiec, zarówno na dwóch kółkach, jak i w czasie górskiego trekkingu.
Wyspa Kos: od starożytnych ruin po rajskie plaże
Kos to grecka wyspa, którą można poznać w ciągu kilku dni dzięki niewielkim odległościom między atrakcjami. Odkrywanie miasta, plażowanie, zwiedzanie stanowisk archeologicznych i lokalnych targów da się wygodnie połączyć w ciekawy plan podróży. Dzięki temu każdy może dopasować pobyt do własnych zainteresowań – od relaksu nad morzem, po poznawanie historii i kultury wyspy.
Spis treści: Historia wyspy Kos w pigułce Z czego słynie wyspa Kos? Co zwiedzić na wyspie Kos? Najważniejsze atrakcje Kiedy najlepiej jechać na Kos? Wyspa Kos należy do archipelagu Dodekanezu, który znajduje się w południowo-wschodniej części Morza Egejskiego. Jej położenie, zaledwie kilka kilometrów w linii prostej od południowo-zachodniego wybrzeża Turcji, od zawsze miało znaczenie strategiczne i handlowe. Pod względem geograficznym jest to wyspa wydłużona – ma około 50 km długości i do 10 km szerokości. Jej powierzchnia wynosi około 290 km², co czyni ją po Rodos i Karpathos trzecią pod względem wielkości wyspą Dodekanezu. Krajobraz jest wyraźnie zróżnicowany. Na wyspie Kos znajdują się zarówno wykorzystywane rolniczo niziny, jak i bardziej surowe wyżyny. Najwyższym punktem jest masyw Dikeos, którego szczyt wznosi się 843 m n.p.m.. Historia wyspy Kos w pigułce Historia Kos sięga II tysiąclecia p.n.e., kiedy pojawili się tu pierwsi osadnicy. W późniejszym okresie wyspa została zasiedlona przez Dorów i stopniowo zyskała znaczenie w świecie greckim. W epoce klasycznej i hellenistycznej Kos stało się ważnym ośrodkiem nauki i handlu. To właśnie tutaj urodził się Hipokrates, uznawany za ojca medycyny. Funkcjonujący na wyspie Asklepiejon był jednym z najważniejszych ośrodków leczniczych starożytności – łącząc funkcje religijne i praktykę medyczną. W kolejnych wiekach wyspa znajdowała się pod panowaniem Rzymian, Bizancjum oraz joannitów. W XVI wieku została włączona do Imperium Osmańskiego, gdzie pozostawała przez niemal 400 lat. XX wiek przyniósł kolejne zmiany polityczne – od administracji włoskiej, przez okupację niemiecką, aż po włączenie wyspy do Grecji w 1947 roku na mocy traktatu pokojowego z Paryża. Dziś ślady tych epok są widoczne w strukturze urbanistycznej i zabytkach. Z czego słynie wyspa Kos? Wyspa Kos jest kojarzona przede wszystkim z dziedzictwem medycznym. To tutaj rozwijała się jedna z najważniejszych szkół medycyny starożytnej, a Asklepiejon do dziś pozostaje jednym z kluczowych stanowisk archeologicznych. Drugim ważnym elementem są plaże, które wyróżniają się dużą różnorodnością – od szerokich, piaszczystych odcinków po bardziej kamieniste i mniej zagospodarowane fragmenty wybrzeża. Istotną rolę odgrywa także rolnictwo. Uprawia się tu m.in. oliwki, winorośl, figi i warzywa. Warto odnotować, że nazwa sałaty rzymskiej (cos lettuce) wywodzi się właśnie od tej wyspy, co jest jednym z ciekawszych przykładów jej wpływu na europejską kulturę kulinarną. Co interesujące, Kos w okresie hellenistycznym pełniło funkcję swoistego arbitra w świecie sporów między miastami. Wyspa ta była stosunkowo często wzywana do zapewnienia sędziów rozstrzygających konflikty wewnętrzne. Co zwiedzić na wyspie Kos? Najważniejsze atrakcje Zwiedzanie Kos najlepiej rozplanować na kilka dni, co pozwala spokojnie obejrzeć zabytki i jednocześnie oddać się relaksowi na plaży. Wyspa sprawdzi się też jako pomysł na weekend w greckim stylu, choć wówczas trzeba będzie skupić się jedynie na wybranych atrakcjach. Miasto Kos, czyli serce wyspy To główny ośrodek administracyjny i turystyczny. Znajduje się tu port oraz liczne zabytki, w tym średniowieczny zamek Nerantzia z XIV wieku, wzniesiony przez joannitów przy wejściu do portu. W mieście warto też zwrócić uwagę na tętniące życiem ulice i lokalne targi, które pokazują codzienne życie mieszkańców. Asklepiejon Położony kilka kilometrów od miasta kompleks był jednym z najważniejszych ośrodków medycznych starożytności. Stanowi unikatowe połączenie przestrzeni sakralnej i leczniczej. Zwiedzający mogą dziś przejść się między ruinami świątyń i pozostałościami izby chorych, które obrazują praktyki lecznicze stosowane w starożytności. Platan Hipokratesa W centrum miasta Kos rośnie słynny platan Hipokratesa, pod którym według tradycji nauczał słynny lekarz. Obecny platan ma około 500 lat i i może być potomkiem drzewa, które stało tu w czasach Hipokratesa. Jego konary są wspierane rusztowaniami, a imponująca korona o średnicy około 12 metrów czyni je najprawdopodobniej największym platanem w Europie. Muzeum Hipokratesa Muzeum Hipokratesa prezentuje historię życia i działalności greckiego lekarza. Ekspozycje obejmują zbiory literatury medycznej i rekonstrukcje narzędzi stosowanych w starożytności. To miejsce pozwala lepiej zrozumieć wpływ Hipokratesa na współczesną medycynę i znaczenie Kos w historii nauki. Stanowiska archeologiczne Na wyspie znajdują się liczne pozostałości antycznej zabudowy, w tym odeon, starożytna agora czy Casa Romana – przykład rzymskiej architektury mieszkalnej. Zwiedzanie tych miejsc daje szansę dostrzeżenia różnorodnych etapów rozwoju miasta i życia jego dawnych mieszkańców. Plaże, które warto zobaczyć Na wyspie Kos znajdują się plaże zróżnicowane zarówno pod względem krajobrazu, jak i warunków do wypoczynku. Do najważniejszych należą: Tigaki – długa, piaszczysta plaża z łagodnym zejściem do wody, Marmari – spokojniejsza, często wybierana przez rodziny z dziećmi, Paradise Beach – znana z krystalicznie czystej wody, Agios Stefanos – wyjątkowa dzięki ruinom starożytnej bazyliki tuż przy brzegu. Północne wybrzeże jest bardziej wietrzne (idealne dla sportów wodnych), natomiast południowe oferuje spokojniejsze warunki do kąpieli. Kiedy najlepiej jechać na Kos? Lipiec i sierpień to czas największego ruchu turystycznego, kiedy na wyspę przybywają głównie osoby nastawione na plażowanie. Osoby preferujące zwiedzanie powinny raczej unikać tego okresu ze względu na wysokie temperatury (średnio 30–31°C w ciągu dnia). Najlepszym okresem na wizytę są miesiące od maja do czerwca oraz od września do października. Warunki pogodowe są wtedy stabilne, a liczba turystów zdecydowanie mniejsza niż w szczycie sezonu. Wówczas najłatwiej jest łączyć różne formy wypoczynku – zwiedzanie najważniejszych atrakcji wyspy bez presji czasu oraz chwile relaksu na plaży. Nasza autorka Marzena Wardyn-Kobus Autorka tekstów z pogranicza przyrody, kultury i podróży. W serwisie tworzy artykuły popularnonaukowe o otaczającym nas świecie, łącząc rzetelną wiedzę z przystępnym językiem i dbałością o szczegóły. Pisze, by zachęcać innych do uważnego kontaktu z przyrodą – nawet tą najbliższą, tuż za domem. Kaszubka mieszkająca na Kujawach, zakochana w górskich szlakach i leśnych bezdrożach. Jej przydomowy ogródek to strefa zrównoważonego eksperymentowania – dąży do tego, by uprawiać rośliny ekologicznie, z szacunkiem dla natury. Wolne chwile spędza z książką, wędrując po lesie lub tworząc makramy.
Te portugalskie wyspy odwiedza tylko 550 osób dziennie. Kryją jedną z najpiękniejszych plaż w Europie
W obliczu napiętej sytuacji geopolitycznej na świecie coraz więcej osób decyduje się na wakacje w Europie, rezygnując z dalekich podróży na rzecz bliższych i bardziej przewidywalnych kierunków. Jednocześnie rosnąca popularność takich destynacji jak Grecja, Hiszpania czy Włochy sprawia, że problem overtourismu staje się coraz bardziej odczuwalny – zwłaszcza w sezonie letnim. W tej sytuacji szczególnego znaczenia nabierają mniej znane miejsca, które pozwalają uniknąć tłumów, a jednocześnie oferują równie spektakularne krajobrazy. Jednym z nich są niewielkie wyspy położone u wybrzeży Portugalii, które każdego dnia odwiedza ograniczona liczba turystów.
Choć Portugalia najczęściej kojarzona jest z Azorami i Maderą, jej terytorium obejmuje również mniejsze, znacznie rzadziej odwiedzane archipelagi. Do takich miejsc należą Berlengas – grupa niewielkich wysp położonych na Oceanie Atlantyckim, około 10 kilometrów od wybrzeża Peniche. Obszar ten objęty jest ochroną jako rezerwat przyrody, a liczba odwiedzających została ograniczona do zaledwie kilkuset osób dziennie, co pozwala zachować jego unikatowy charakter. Surowe klify, krystalicznie czysta woda i spektakularne formacje skalne sprawiają, że miejsce to uchodzi za jedno z najbardziej malowniczych, a zarazem najmniej zatłoczonych w Europie. Historia wysp Berlengas – od starożytnych szlaków po rezerwat przyrody Archipelag Berlengas od wieków zajmował szczególne miejsce na mapie Atlantyku, stanowiąc ważny punkt orientacyjny dla dawnych żeglarzy. Już w starożytności był znany Fenicjanom i Rzymianom, którzy wykorzystywali go jako element nawigacyjny na szlakach handlowych. Izolacja wysp oraz trudne warunki pogodowe sprawiały jednak, że miejsce to przez długi czas pozostawało dzikie i niemal niezamieszkane. W kolejnych stuleciach jego znaczenie strategiczne zaczęło rosnąć, a w XV wieku król Portugalii Alfons V objął archipelag szczególną ochroną, dostrzegając jego potencjał i znaczenie dla bezpieczeństwa wybrzeża. W XVI wieku na Berlenga Grande pojawili się mnisi zakonu hieronimitów, którzy założyli klasztor mający służyć pomocą rozbitkom i wspierać żeglarzy przemierzających niebezpieczne wody Atlantyku. Projekt ten szybko napotkał jednak poważne trudności – surowy klimat oraz częste ataki piratów sprawiły, że zakonnicy zmuszeni byli opuścić wyspę. W XVII wieku, wykorzystując pozostałości klasztoru, wzniesiono twierdzę Forte de São João Baptista, która przez lata pełniła funkcję strategicznego punktu obronnego i była świadkiem licznych starć morskich. Z biegiem czasu militarne znaczenie archipelagu stopniowo malało, a jego naturalne walory zaczęły zyskiwać na znaczeniu. Współcześnie Berlengas, obejmujące Berlenga Grande, Estelas oraz Farilhões-Forcado, funkcjonują jako chroniony rezerwat przyrody, którego unikatowy ekosystem oraz krajobraz przyciągają coraz większą uwagę podróżnych poszukujących mniej oczywistych kierunków. Zachowane ślady historii – w tym imponująca forteca przekształcona dziś w miejsce noclegowe – tworzą wyjątkowe tło dla doświadczeń, które łączą dziedzictwo kulturowe z surowym pięknem natury. To właśnie ta równowaga między historią a dzikim krajobrazem sprawia, że archipelag wyróżnia się na tle innych europejskich destynacji i zyskuje na znaczeniu jako kierunek turystyczny. Co zobaczyć na Berlengas? Dzika przyroda, spektakularne klify i jedna z najpiękniejszych plaż Europy Archipelag Berlengas przyciąga przede wszystkim surową panoramą i wyjątkowym bogactwem przyrody, które można obserwować zarówno z lądu, jak i z wody. Obszar ten stanowi ważną ostoję dla licznych gatunków ptaków morskich, w tym mewy żółtonogiej, a także miejsce występowania różnorodnych organizmów podwodnych, co sprawia, że jest szczególnie ceniony przez miłośników snorkelingu. Dostęp do wysp jest ściśle regulowany – dziennie może je odwiedzić maksymalnie około 550 osób, a ruch turystyczny odbywa się wyłącznie w sezonie od marca do października. Dzięki temu nawet w okresie wakacyjnym miejsce zachowuje kameralny charakter, a kontakt z naturą pozostaje jednym z jego największych atutów. Jednym z najbardziej rozpoznawalnych punktów archipelagu jest Praia da Berlenga Grande – niewielka zatoka o jasnym piasku i intensywnie turkusowej wodzie, uznawana za jedną z najpiękniejszych plaż w Portugalii. Jej krajobraz, zestawiający złocisty piasek z surowymi klifami, bywa porównywany do bardziej egzotycznych kierunków, choć chłodniejsze wody Atlantyku przypominają o jej europejskim położeniu. Wyspy można odkrywać również z perspektywy morza – rejsy łodzią pozwalają dotrzeć do ukrytych grot i naturalnych formacji skalnych, takich jak charakterystyczna „Trąba Słonia” czy jaskinia Cova do Sonho, niegdyś wykorzystywana przez rybaków jako schronienie. Dla osób poszukujących bardziej intensywnych doświadczeń dostępne są także wycieczki katamaranem, często połączone z przystankami na pływanie i obserwację podwodnego świata. Możliwość pozostania na wyspie po odpłynięciu jednodniowych turystów stanowi dodatkowy atut – noclegi oferowane są w niewielkim pensjonacie położonym na klifie, a także w bardziej surowej formie, m.in. na terenie dawnej fortecy lub na polu kempingowym. Wieczorna cisza, ograniczona infrastruktura i brak tłumów sprawiają, że Berlengas oferują doświadczenie rzadko spotykane w popularnych europejskich kurortach – spokojne, niemal odizolowane obcowanie z naturą. Źródła: The Sun, Barlengas Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Jeden z najpiękniejszych szlaków Europy znów dostępny. Tu widoki zapierają dech w piersiach
Nazywana „Hawajami Europy” Madera od lat przyciąga turystów bujną roślinnością, spektakularnymi klifami i górskimi krajobrazami. To właśnie tutaj znajdują się jedne z najbardziej widowiskowych tras trekkingowych na kontynencie. Teraz podróżni zyskają kolejny powód, by odwiedzić wyspę – po dłuższej przerwie ponownie otwarty zostanie jeden z jej najbardziej znanych szlaków.
Szlak PR1 Vereda do Areeiro, liczący około 7 kilometrów i łączący najwyższe szczyty Madery, wraca na mapę turystycznych atrakcji po blisko dwóch latach zamknięcia. Trasa, uznawana za jedną z najbardziej spektakularnych w Portugalii, została wyłączona z ruchu po pożarach lasów w 2024 roku, które poważnie uszkodziły infrastrukturę i otaczający ją ekosystem. Po zakończeniu prac renowacyjnych i zabezpieczających ponownie zostanie udostępniona turystom, oferując możliwość podziwiania jednych z najbardziej imponujących widoków na wyspie. PR1 Vereda do Areeiro, czyli jeden z najbardziej spektakularnych szlaków Madery Szlak PR1 Vereda do Areeiro od lat uznawany jest za jedną z najbardziej widowiskowych tras trekkingowych w Europie. Licząca około 7 kilometrów trasa prowadzi przez najwyższe partie wyspy, łącząc trzy imponujące szczyty: Pico do Areeiro (1818 m n.p.m.), Pico das Torres (1851 m n.p.m.) oraz najwyższy punkt Madery – Pico Ruivo (1862 m n.p.m.). Wędrówka rozpoczyna się na wysoko położonym punkcie widokowym i niemal od pierwszych minut oferuje rozległe panoramy surowych, wulkanicznych grzbietów oraz chmur unoszących się poniżej szlaku. Trasa uchodzi za wymagającą – prowadzi przez wąskie przełęcze, strome podejścia oraz liczne tunele wykute w litej skale, które dodatkowo potęgują wrażenie obcowania z dziką, niemal nietkniętą przyrodą. Ponadto szlak przecina Centralny Masyw Górski – obszar objęty ochroną, wyróżniający się wyjątkową różnorodnością biologiczną i unikalnymi siedliskami. To właśnie tutaj można spotkać rzadkie gatunki ptaków charakterystyczne dla regionu Makaronezji, co czyni tę trasę szczególnie atrakcyjną nie tylko dla miłośników trekkingu, lecz także obserwatorów przyrody. Ponowne udostępnienie szlaku jest efektem intensywnych prac zabezpieczających i odbudowy infrastruktury po zniszczeniach spowodowanych pożarami. Jak podkreśla Visit Madeira, działania te wpisują się w szerszą strategię zrównoważonego rozwoju turystyki oraz ochrony naturalnego dziedzictwa wyspy, realizowaną w ramach kampanii „Odkrywaj. Szanuj. Chroń”. Władze regionu przypominają przy tym, że rosnąca popularność szlaku wymaga odpowiedzialnego podejścia ze strony odwiedzających – kluczowe jest poszanowanie środowiska, unikanie ingerencji w lokalną florę i faunę oraz poruszanie się wyłącznie wyznaczonymi trasami. Opłaty i nowe zasady na szlakach Madery. Co zmieni się dla turystów? Ponowne otwarcie szlaku PR1 Vereda do Areeiro, zaplanowane na kwiecień 2026 roku, wiąże się nie tylko z przywróceniem dostępu do jednej z najważniejszych atrakcji wyspy, lecz także z wprowadzeniem nowych zasad dla odwiedzających. Turyści planujący przejście tej trasy będą musieli uiścić opłatę w wysokości 10,50 euro, co wyróżnia ją na tle innych szlaków pieszych na Maderze. W przypadku większości pozostałych oznakowanych tras obowiązuje niższa opłata – standardowo 4,50 euro, przy czym osoby dokonujące rezerwacji z wyprzedzeniem mogą liczyć na niewielką zniżkę. Władze regionu podkreślają, że wyższa stawka wynika z kosztów utrzymania bardziej wymagającej infrastruktury oraz konieczności zapewnienia bezpieczeństwa na trasie prowadzącej przez trudny, wysokogórski teren. Nowe regulacje, które zaczęły obowiązywać od początku 2026 roku, mają szerszy charakter i wpisują się w strategię ograniczania presji turystycznej na delikatne ekosystemy wyspy. Obejmują one m.in. system wcześniejszych rezerwacji oraz rozłożenie ruchu turystycznego w czasie, tak aby uniknąć nadmiernego zatłoczenia w najbardziej popularnych godzinach. Zebrane środki są przeznaczane na utrzymanie szlaków, działania ochronne oraz rozwój infrastruktury. Co istotne, mieszkańcy Madery są zwolnieni z opłat, jednak również w ich przypadku wymagana jest wcześniejsza rezerwacja. Otwarcie jednego z najbardziej rozpoznawalnych szlaków wyspy zbiega się z organizacją Madeira Island Ultra Trail, czyli prestiżowego biegu górskiego, który odbędzie się w dniach 25-26 kwietnia 2026 roku. To jedno z najważniejszych wydarzeń sportowych w regionie, przyciągające zawodników z całego świata i prowadzące przez najbardziej wymagające, a zarazem spektakularne tereny archipelagu. Zestawienie ponownego udostępnienia trasy z międzynarodową imprezą sportową dodatkowo podkreśla rosnącą rolę Madery jako destynacji dla miłośników aktywnego wypoczynku, oferującej dostęp do wymagających tras i zróżnicowanego terenu. Źródła: Euronews, Hiking Madeira Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Nieznany ląd w XXI wieku: niezwykłe odkrycie niemieckich naukowców w Antarktyce
Czy w dzisiejszych czasach można jeszcze odkryć nieznany ląd? Okazuje się, że tak. Niemiecki statek badawczy przypadkiem natknął się na zupełnie nieznaną wyspę na Morzu Weddella.
Odkrycie nowej wyspy to wydarzenie, które w dobie satelitów i (jak się wydawało) całkowitego zmapowania Ziemi, wydaje się niemożliwe. A jednak! Podczas ekspedycji na pokładzie statku „Polarstern” naukowcy natknęli się na skrawek lądu którego nie było na żadnych mapach. Przypadkowe odkrycie na „niebezpiecznych wodach” Niemiecki statek badawczy „Polarstern”, należący do Instytutu Alfreda Wegenera prowadził badania w północno-zachodniej części Morza Weddella, części Oceanu Połuniowego. Badano odpływ lodu z Lodowca Szelfowego Larsena oraz procesy związane z globalnymi prądami oceanicznymi. W pewnym momencie zła pogoda sprawiła, że statek musiał schronić się w pobliżu Wyspy Joinville, w miejscu oznaczonym na mapie jako niebezpieczne. Specjalista ds. batymetrii, Simon Dreutter, zauważył na horyzoncie obiekt, który początkowo wzięto za „brudną” górę lodową. Po zmianie kursu statku i dokładniejszych oględzinach stało się jasne, że jest to skalna wyspa, której nie było w systemach GPS ani na tradycyjnych mapach. Chociaż obszar ten był oznaczony jako strefa niebezpieczna dla żeglugi, dokładna lokalizacja i charakter zagrożenia pozostawały nieznane. Wyspa, mająca około 130 metrów długości i 50 metrów szerokości, wznosi się na 16 metrów ponad lustro wody. Naukowcy przeprowadzili precyzyjne pomiary przy użyciu echosondy oraz wykorzystali drony do stworzenia modelu wysokościowego i wykonania zdjęć linii brzegowej. Dlaczego wyspa pozostawała nieodkryta? Trudność w wcześniejszej identyfikacji lądu wynikała z tego, że na zdjęciach satelitarnych wyspa, niemal całkowicie pokryta lodem, była nie do odróżnienia od licznych dryfujących w pobliżu gór lodowych. Ponadto błąd w pozycji oznaczającej niebezpieczeństwo na dotychczasowych mapach wynosił około jednej mili morskiej, co sprawiało że łatwo było to miejsce przeoczyć i nie skojarzyć go z nową wyspą. Obecnie eksperci pod kierownictwem dr. Borisa Dorschela-Herra przygotowują dokumentację niezbędną do oficjalnego nadania nazwy nowej wyspie oraz naniesienia jej na międzynarodowe mapy batymetryczne, takie jak IBCSO. Jest to kluczowe dla bezpieczeństwa żeglugi, gdyż bez takich danych nieznane obiekty są często usuwane z cyfrowych zbiorów danych. Badania statku „Polarstern” Odkrycie wyspy nastąpiło w trakcie realizacji projektu Summer Weddell Sea Outflow Study (SWOS). Naukowcy badają m.in. drastyczny spadek zasięgu lodu morskiego w tym regionie, obserwowany od 2017 roku, co przypisuje się ociepleniu wód powierzchniowych i zmianie klimatu okołobiegunowego. Prof. Christian Haas wskazał na nietypowe dla Antarktyki zjawiska – silne topnienie powierzchniowe i obecność soczewek słodkiej wody pod lodem, co upodabnia te rejony do warunków panujących w Arktyce. Badania mają globalne znaczenie, gdyż odpływ zimnych mas wody z regionu szelfu wpływa na głębinowe prądy oceaniczne i tempo topnienia lodu morskiego. Źródło: Alfred Wegener Institute Nasza autorka Magdalena Rudzka Redaktorka i wydawczyni National-Geographic.pl. Wcześniej związana m.in. z National Geographic Traveler i magazynem pokładowym PLL LOT Kaleidoscope. Z wykształcenia humanistka (MISH i SNS PAN), ale to przyroda stanowi jej największą pasję. Szczególnie bliskie są jej ekosystemy słodkowodne, a prawdziwym „konikiem” są ryby. W National-Geographic.pl pisze o swoich przyrodniczych pasjach, nauce i medycynie. Prywatnie ceni sobie podróże po nieoczywistych kierunkach, ze szczególnym sentymentem do Europy Środkowej i Wschodniej.
Polska autorka wyróżniona przez „Travelera”. Opisała wyspę, na której czas płynie inaczej
Artykuł Andżeliki Doby o Archipelagu Eolskim – znanym z aktywnych wulkanów – znalazł się w gronie wyróżnionych prac w konkursie „Zostań Autorem National Geographic Traveler”, zorganizowanym z okazji 20-lecia magazynu.
Spis treści: Echa przeszłości: maski, pumeks i ludzkie historie Homerycka Odyseja: wiatr Eola i błądzący bohater W pracowni Paolino Spady: rozmowy o sztuce i życiu Rowerem przez krajobrazy i smaki wyspy Budzik ustawiony na czwartą trzydzieści rano na Lipari to nie przymus, lecz obietnica. Wschodzące słońce, malujące horyzont nad majaczącymi w oddali wulkanicznymi stożkami Stromboli i Panarei, jest spektaklem, który porywa. Poranne światło godzinami tańczy na falach, odbija się od bielonych fasad domów, budząc wyspę do życia bez pośpiechu. Tu, na największej z siedmiu wulkanicznych sióstr Archipelagu Eolskiego, życie płynie innym rytmem. To podróż w poszukiwaniu dolce far niente w jego najbardziej autentycznej, nieperfekcyjnej, a jednocześnie głęboko satysfakcjonującej formie. Dzień na Lipari zawsze zaczynam od sycylijskiego „buongiorno” – brzoskwiniowej granity z odrobiną lokalnego wina Malvasia, podanej z puszystą brioche. Ten rytuał, spożywany w ciszy poranka, szybko stał się moim ulubionym. Stąd już tylko krok do portu i na łódź. Błękit krystalicznych wód Eolskich kontrastuje z czernią wulkanicznej ziemi, a na horyzoncie kolejno wynurzają się Alicudi, Filicudi, Salina i Vulcano. Okrążając wyspę, podziwiać można imponujące klify, ukryte zatoczki i malownicze jaskinie. Nierzadko towarzyszami podróży okazują się figlarne delfiny, dodając magii do tej surowej, autentycznej destynacji, która w naturalny sposób selekcjonuje turystów. Echa przeszłości: maski, pumeks i ludzkie historie Lipari to wyspa przesiąknięta historią sięgającą ponad sześciu tysięcy lat. Regionalne Muzeum Archeologiczne im. Luigi Bernabò Brea, mieszczące się w kompleksie Zamku Lipari, to prawdziwa skarbnica wiedzy. Od starożytnej ceramiki neolitycznej po rzymskie artefakty, każda gablota opowiada o cywilizacjach, które kształtowały to miejsce. Szczególne miejsce w kolekcji zajmują maski teatralne, odnajdywane podczas wykopalisk. Te gliniane wyobrażenia ludzkich twarzy, pochodzące głównie z okresu hellenistycznego (III–I wiek p.n.e.), były używane w greckich komediach i tragediach. Ich ekspresyjne miny, często groteskowe lub heroiczne, świadczą o bogatej kulturze teatralnej na wyspie i głębokim powiązaniu Lipari z antycznym światem. Były nie tylko elementem stroju aktora, ale przede wszystkim nośnikiem emocji i archetypów, pozwalającym widzom na natychmiastowe rozpoznanie postaci. View Gallery on the source website W muzeum wiele miejsca poświęcono również obsydianowi – wulkanicznemu szkłu, które przez tysiąclecia było głównym towarem eksportowym wyspy. Lipari słynęło również z kopalń pumeksu (pomice), lekkiego, porowatego kamienia używanego m.in. do produkcji materiałów budowlanych i kosmetyków. W rozmowach z mieszkańcami dowiedziałam się, że praca w tych kopalniach, choć dawała stabilizację, wiązała się z poważnymi problemami zdrowotnymi. Pył pumeksowy, wdychany przez robotników przez lata, prowadził do chorób układu oddechowego, w tym pylicy płuc. To gorzkie świadectwo ludzkiej ceny rozwoju. Ostatnie kopalnie pumeksu na Lipari zostały zamknięte w 2007 roku, co było ważnym krokiem w ochronie środowiska i zdrowia mieszkańców. Homerycka Odyseja: wiatr Eola i błądzący bohater Lipari, jak cały Archipelag Eolski, jest miejscem, gdzie mitologia przenika do rzeczywistości. To tutaj, zgodnie z epopeją Homera, po upadku Troi błądził Odyseusz. Jego morska wędrówka, pełna wyzwań i nadprzyrodzonych spotkań, zaprowadziła go na wyspę Eolię, rządzoną przez Eola – il re dei venti, króla wiatrów. Homer w „Odysei” barwnie opisuje spotkanie Odyseusza z Eolem, który hojnie obdarzył go workiem zawierającym wszystkie niepomyślne wiatry, pozwalając wiać tylko sprzyjającemu Zefirowi. To miało zapewnić bezpieczny powrót na Itakę. Niestety, ciekawość towarzyszy, którzy w nadziei na znalezienie skarbów otworzyli worek, gdy ich władca spał, wypuściła uwięzione wichury. Rozpętała się potężna burza, która zepchnęła okręty z powrotem na Eolię. Eol, rozwścieczony i przekonany, że Odyseusz jest przeklęty przez bogów, odmówił dalszej pomocy, skazując go na dalszą, długą i pełną cierpień tułaczkę po morzach. Te mityczne opowieści wciąż tętnią życiem na Lipari. Spacerując po wyspie czuje się echa starożytnych legend. Błękitne wody, które widziały okręty Odyseusza, wulkaniczne krajobrazy, które mogły być świadkami gniewu Eola – wszystko to sprawia, że podróż po Lipari staje się czymś więcej niż tylko zwiedzaniem. Staje się zanurzeniem w opowieść, która od tysiącleci kształtuje wyobraźnię ludzkości. W pracowni Paolino Spady: rozmowy o sztuce i życiu Historia na Lipari żyje nie tylko w muzeach, ale tętni w małych uliczkach i w pasji rzemieślników. Najlepiej widać to w pracowni Paolino Spady. Wieczory spędzone tam, często przy kieliszku Malvasii, stały się dla mnie sercem tej podróży. Paolino, rzeźbiarz, który wraz z bratem Giovannim kontynuuje rodzinną tradycję, z dużymi emocjami i sentymentem opowiadał o swoim ojcu, Giuseppe Spadzie – wielkim artyście, który miał zaszczyt realizować monumentalny Altare della Patria w Rzymie. Przez dziesiątki lat bracia krok po kroku odwzorowywali maski i postaci z muzeum, tchnąc w nie nowe życie. Nasze rozmowy ożywiały mity i legendy. Paolino szczegółowo opisywał proces tworzenia replik starożytnych masek i mitologicznych postaci. „Glina, pasja i talent” – tymi słowami podsumowywał istotę swojej pracy. W tych rozmowach odkrywałam prawdziwe dolce far niente – nie jako lenistwo, lecz jako umiejętność celebrowania chwili, odnajdywania wartości w autentyczności i prostocie. Rowerem przez krajobrazy i smaki wyspy Popołudnia na Lipari to czas na aktywność i odkrywanie. Wyspa idealnie nadaje się do zwiedzania rowerem. Kręte drogi prowadzą przez winnice, gaje oliwne i zapierające dech w piersiach punkty widokowe. Jednym z najpiękniejszych jest ten rozciągający się z małego kościoła Quattrocchi. Panorama obejmuje skaliste wybrzeże, błękitne morze, a w oddali widać Salinę, gdzie kręcono nagrodzony Oscarem film „Il Postino” (Listonosz), oraz najbardziej odległe Alicudi i Filicudi. To miejsce, gdzie krajobraz staje się obrazem. Wieczorem Lipari ożywa, ale zachowuje swój kameralny charakter. Kolacje to celebracja lokalnych smaków. Na wyspach najlepiej smakują świeżo złowione owoce morza – proste, ale pełne morskiego aromatu. Do tego obowiązkowo podaje się insalata eoliana – orzeźwiającą sałatkę z pomidorów, czerwonej cebuli, ogórka, kaparów i świeżej bazylii, obficie skropioną lokalną oliwą. To prostota składników, która w połączeniu z jakością tworzy niezapomniane doznania. Lipari skrada serce i duszę. Pozwala marzyć. To miejsce z historią liczoną w tysiącleciach, a zarazem oferujące proste przyjemności. Nauczyła mnie, że perfekcja nie musi być idealna. Że czas płynie wolniej, a prawdziwe bogactwo kryje się w autentycznych doświadczeniach, w rozmowach z ludźmi, w historii, która otacza nas na każdym kroku. Tu znalazłam czas na oddech, na refleksję, na poszukiwanie własnej drogi w rytmie wulkanicznej wyspy. Źródło: National Geographic Traveler Z okazji 20-lecia polskiej edycji „National Geographic Traveler” redakcja zaprosiła czytelników do udziału w wyjątkowym konkursie. Chętni opowiedzieli nam o miejscach, które zachwycają, poruszają lub zmieniają sposób patrzenia na świat, a najlepsze z tych historii trafią na łamy magazynu i stronę internetową.
To miała być rajska wycieczka. Statek rozbił się przy wyspie znanej z „Cast Away”
„Cast Away” to jeden z najbardziej rozpoznawalnych dramatów w historii kina, który na trwałe zapisał się w popkulturze i przyciągnął miliony widzów na całym świecie. Szacuje się, że tylko w kinach obejrzało go około 40 milionów osób, a dla wielu fanów podróży odwiedzenie wyspy znanej z filmu do dziś pozostaje marzeniem. Okazuje się jednak, że to malownicze miejsce może wiązać się także z realnym zagrożeniem.
W ostatnich dniach światowe media obiegła informacja o poważnym incydencie na morzu w pobliżu wyspy rozsławionej przez produkcję z Tomem Hanksem. Statek wycieczkowy uderzył tam w rafę. Ruszyła akcja ratunkowa. Na pokładzie znajdowali się zarówno pasażerowie, jak i członkowie załogi, którzy musieli zostać ewakuowani. Zdarzenie to ponownie zwróciło uwagę na bezpieczeństwo rejsów w rejonach uznawanych za turystyczne atrakcje, ale jednocześnie wymagających dużej ostrożności nawigacyjnej. Statek uderzył w rafę przy wyspie z filmu „Cast Away” Do niebezpiecznego incydentu doszło 4 kwietnia w rejonie wyspy Monuriki na Fidżi – miejsca znanego z filmu „Cast Away: Poza światem”. Niewielki statek wycieczkowy MV Fiji Princess, należący do Blue Lagoon Cruises, osiadł na rafie koralowej po tym, jak – jak wstępnie ustalono – nagłe pogorszenie warunków pogodowych wpłynęło na jego pozycję. Choć wcześniej sytuacja na morzu była stabilna, silny szkwał miał przesunąć kotwicę jednostki w kierunku rafy, co doprowadziło do utknięcia statku na mieliźnie. Operator podkreślił, że załoga miała bardzo ograniczony czas na reakcję, co dodatkowo utrudniło uniknięcie kolizji. W momencie zdarzenia na pokładzie znajdowało się około 30 pasażerów oraz 31 członków załogi. Jeszcze tego samego dnia podjęto decyzję o ewakuacji – na ląd przetransportowano wszystkich turystów oraz część personelu (17 osób). Już o świcie do unieruchomionej jednostki dotarł szybki prom, który umożliwił sprawne opuszczenie pokładu wraz z bagażem (co w tego typu sytuacjach nie zawsze jest możliwe). Ewakuowani zostali przewiezieni do Port Denarau, gdzie zapewniono im zakwaterowanie oraz alternatywny program pobytu. Co istotne, w wyniku zdarzenia nikt nie odniósł obrażeń. Sytuacja na miejscu wciąż jednak pozostaje poważna. Jak poinformował Urząd Bezpieczeństwa Morskiego Fidżi, statek doznał znaczących uszkodzeń tylnej części lewej burty, w tym obszaru odpowiedzialnego za sterowanie, a dodatkowo po wejściu na mieliznę zaczął nabierać wody. Trudne warunki pogodowe – silne fale i wzburzone morze – uniemożliwiły przeprowadzenie dokładnej inspekcji podwodnej. Równolegle służby koncentrują się na zapobieganiu ewentualnemu skażeniu środowiska. Na pokładzie znajdowało się około 20 tys. litrów oleju napędowego, dlatego na miejsce skierowano specjalistyczny sprzęt do usuwania wycieków, choć jego użycie było początkowo utrudnione. Priorytetem pozostaje obecnie zabezpieczenie paliwa oraz bezpieczne przeprowadzenie dalszych działań ratunkowych. Wyspa z „Cast Away” przyciąga turystów. Czy to bezpieczne miejsce? Warto dodać, że rejon archipelagu Mamanuca, w którym znajduje się Monuriki, uchodzi za jeden z najpiękniejszych, ale jednocześnie wymagających nawigacyjnie obszarów Fidżi. Otaczające wyspy rafy koralowe tworzą malowniczy krajobraz, lecz dla jednostek pływających stanowią realne wyzwanie – zwłaszcza przy nagłych zmianach pogody, silniejszych podmuchach wiatru czy ograniczonej widoczności. Tego typu incydenty nie należą do codzienności, jednak nie są też całkowicie odosobnione. Lokalne służby i operatorzy turystyczni podkreślają, że poruszanie się w pobliżu raf wymaga dużej precyzji oraz doświadczenia, a nawet niewielkie odchylenie od kursu może zakończyć się wejściem na mieliznę. W praktyce oznacza to, że nawet krótkie rejsy w tym regionie wymagają zachowania szczególnej ostrożności. Co robić na wyspie z filmu? Jednocześnie Monuriki pozostaje jednym z najbardziej rozpoznawalnych miejsc turystycznych Fidżi, głównie za sprawą filmu „Cast Away”. Niewielka, niezamieszkana wyspa przyciąga podróżnych swoim surowym – białymi, piaszczystymi plażami, stromymi klifami i gęstą roślinnością tropikalną. Brak rozwiniętej infrastruktury turystycznej tylko potęguje wrażenie autentyczności, dlatego organizowane są tu głównie krótkie, jednodniowe wyprawy łodzią z pobliskich kurortów. Program takich wycieczek obejmuje zazwyczaj snorkeling na rafach, spacery po wyspie oraz odwiedziny miejsc znanych z filmu, w tym słynnej plaży kojarzonej z Wilsonem – jednym z najbardziej rozpoznawalnych elementów produkcji. Popularność tego kierunku sprawia, że ruch turystyczny w jego pobliżu jest stosunkowo intensywny, szczególnie w sezonie. Choć operatorzy dokładają starań, aby zapewnić bezpieczeństwo, specyfika regionu – płytkie wody, rozbudowany system raf i dynamicznie zmieniające się warunki atmosferyczne – sprawia, że nawet dobrze zorganizowane rejsy nie są całkowicie pozbawione ryzyka. Zdarzenia w tym rejonie przypominają o konieczności zachowania ostrożności nawet w najbardziej malowniczych zakątkach świata. Źródła: Fox News, The Guardian, The Travel Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Europejski kraj rozdaje pięć ze swoich 267 570 wysp. Jak zdobyć jedną z nich?
Własna wyspa przez lata pozostawała symbolem luksusu dostępnego wyłącznie dla najbogatszych. Tym razem jednak jeden z europejskich krajów postanowił odwrócić tę narrację i oddać kilka swoich wysp w ręce zwykłych ludzi. To nie konkurs dla milionerów, lecz nietypowa inicjatywa, która pozwala na pewien czas przejąć kontrolę nad fragmentem natury i doświadczyć życia w całkowitej izolacji.
W dobie nieustannego pośpiechu, nadmiaru bodźców i cyfrowego przeciążenia coraz więcej osób poszukuje miejsc, które pozwalają naprawdę się wyciszyć. Odpowiedzią na te potrzeby stają się nie tylko popularne wyjazdy typu wellness, lecz także bardziej nieoczywiste formy wypoczynku, skupione na prostocie i bliskości natury. Właśnie w tym kontekście pojawiła się inicjatywa ze Szwecji, która dysponuje setkami tysięcy wysp rozsianych wzdłuż swojego wybrzeża. Teraz pięć z nich ma zostać udostępnionych osobom, które chcą na własnej skórze przekonać się, czym jest prawdziwa cisza, odosobnienie i życie z dala od codziennego zgiełku. Szwecja rozdaje wyspy. Jak zdobyć jedną z nich na rok? Szwecja, która dysponuje aż 267 570 wyspami rozsianymi po Morzu Bałtyckim i Zatoce Botnickiej, postanowiła wykorzystać ten unikatowy potencjał w nietypowy sposób. W ramach inicjatywy promowanej przez Visit Sweden pięć osób otrzyma roczne prawo do korzystania z wybranych, bezludnych wysp. Nie chodzi jednak o przekazanie własności – zwycięzcy otrzymują certyfikat użytkowania, który pozwala im przez 12 miesięcy traktować wyspę jak swoją prywatną przestrzeń, bez ingerencji w jej naturalny charakter i bez prawa do jakiejkolwiek zabudowy czy ingerencji w środowisko. To propozycja skierowana nie do inwestorów czy kolekcjonerów nieruchomości, lecz do tych, którzy szukają doświadczenia całkowitego odosobnienia i kontaktu z dziką przyrodą. Program obejmuje również pokrycie kosztów podróży – laureaci wraz z osobą towarzyszącą otrzymają vouchery na przelot do Szwecji, ważne w okresie od czerwca 2026 do maja 2027 roku. Sama inicjatywa ma jednak wyraźnie symboliczny i skupiony na doświadczeniu charakter – udostępniane wyspy to w większości surowe, skaliste fragmenty lądu, pozbawione infrastruktury, wymagające odpowiedniego przygotowania oraz gotowości na życie w prostych warunkach, z dala od udogodnień cywilizacyjnych. Aby wziąć udział w konkursie, należy mieć ukończone 18 lat i przygotować jednominutowe nagranie wideo w formacie pionowym (9:16), w którym uczestnik przekonująco uzasadni, dlaczego to właśnie on powinien otrzymać własną szwedzką wyspę. Organizatorzy podkreślają, że liczy się kreatywność i autentyczność – mile widziane są zarówno osobiste historie, jak i nieszablonowe pomysły na wykorzystanie takiej przestrzeni. Materiał należy przesłać za pośrednictwem formularza online do 17 kwietnia 2026 roku (do godz. 23:59 czasu środkowoeuropejskiego), a dodatkowym atutem może być jego publikacja w mediach społecznościowych z oznaczeniem @visitsweden i hashtagiem #YourSwedishIsland, co zwiększa widoczność zgłoszenia i – potencjalnie – szanse na wygraną. Jakie wyspy można wygrać? Pięć surowych miejsc na mapie Szwecji Do dyspozycji zwycięzców oddanych zostanie pięć wysp rozsianych w różnych częściach Szwecji: Tjuvholmen, Medbådan, Skötbådan, Storberget oraz Marsten. Każda z nich reprezentuje inny typ krajobrazu i doświadczenia – od leśnych wysepek na jeziorach, przez skaliste szkierowe formacje, aż po niemal całkowicie odsłonięte fragmenty lądu na otwartym morzu. To nie są pocztówkowe kurorty ani przygotowane pod turystów przestrzenie, lecz miejsca w dużej mierze nietknięte, gdzie natura pozostaje dominującą siłą. Marsten, położona w pobliżu Falkenberg, to surowa, niemal ascetyczna wyspa, gdzie jasne skały kontrastują z otwartym niebem i chłodnymi wodami Kattegatu. Z kolei Storberget, mimo swojej nazwy sugerującej „wielką górę”, jest raczej płaską, granitową formacją wystawioną na działanie wiatru i fal, oferującą doświadczenie pełnej ekspozycji na żywioły. Skötbådan ma zupełnie inny charakter – to niska, skalista wyspa o przemysłowej przeszłości, związanej z połowami śledzi, dziś będąca spokojnym miejscem obserwacji życia morskiego. Medbådan wyróżnia się natomiast bardziej zróżnicowaną rzeźbą – jej centralna część porośnięta jest świerkami i sosnami, tworząc naturalne schronienie przed wiatrem i przestrzeń do eksploracji szkierów. Najbardziej zielona z całej piątki, Tjuvholmen, otoczona jest lasami iglastymi i liściastymi, a jej brzegi stanowią siedlisko licznych ptaków morskich, w tym rybitw i orłów bielików. Choć każda z wysp znajduje się w relatywnej bliskości lądu i większych miejscowości, żadna nie oferuje infrastruktury turystycznej w klasycznym rozumieniu. To przestrzenie wymagające samodzielności, planowania i gotowości na kontakt z naturą w jej pierwotnej formie. Jednocześnie ich lokalizacja pozwala – w razie potrzeby – wrócić do cywilizacji, skorzystać z lokalnej gastronomii czy zaplecza noclegowego. W praktyce oznacza to wyjątkową równowagę między izolacją a dostępnością, która stanowi sedno całej inicjatywy. Źródło: Condé Nast Traveller, Visit Sweden Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
To tylko niewielka wulkaniczna wyspa na środku oceanu. Uchodzi za jeden z najpiękniejszych rajów świata
Bora Bora od lat uznawana jest za jedną z najpiękniejszych wysp świata, ale jej fenomen to nie tylko turkusowa laguna i luksusowe bungalowy. Za tym obrazem kryją się procesy geologiczne, wyzwania codziennego życia mieszkańców wyspy oraz fakty, które często bywają upraszczane.
Spis treści: Bora Bora – jak powstał jeden z najbardziej znanych rajów świata? Teoria Darwina w praktyce: jak Bora Bora przekształca się w atol Życie na Bora Bora – między rajem a codziennością Czy Bora Bora to najpiękniejsza wyspa świata? Bora Bora to jedna z najbardziej rozpoznawalnych wysp świata, kojarzona z turkusową laguną, rafą koralową i luksusowymi bungalowami na wodzie. Choć często przedstawiana jest jako odizolowany raj, w rzeczywistości to miejsce o bogatej historii geologicznej i złożonej codzienności mieszkańców, gdzie natura i nowoczesność funkcjonują obok siebie. Bora Bora – jak powstał jeden z najbardziej znanych rajów świata? Bora Bora należy do archipelagu Wysp Towarzystwa w Polinezji Francuskiej i jest jednym z najbardziej rozpoznawalnych miejsc na świecie. Jej charakterystyczny wygląd to efekt wulkanicznego pochodzenia, które wciąż definiuje krajobraz wyspy i wpływa na jej wyjątkową formę. Centralną część Bora Bora tworzą pozostałości dawnego wulkanu, a najwyższe szczyty – Mount Otemanu i Mount Pahia – są jego reliktem. To właśnie one nadają wyspie dramatyczny, niemal filmowy charakter. W rzeczywistości są to fragmenty dawnego krateru, który przez tysiące lat ulegał erozji pod wpływem wiatru, deszczu i procesów chemicznych zachodzących w tropikalnym klimacie. Całość otacza rozległa laguna i rafa koralowa, które odpowiadają za słynny, intensywnie turkusowy kolor wody. Barwa ta nie jest przypadkowa – wynika z połączenia kilku czynników: płytkiej laguny, przez którą światło łatwo dociera do dna, białego, koralowego piasku, odbijającego promienie słoneczne, czystej wody oceanicznej, pozbawionej osadów rzecznych. To właśnie połączenie tych elementów sprawia, że wyspa wygląda jak naturalnie zamknięty ekosystem, w którym życie morskie rozwija się w wyjątkowo stabilnych warunkach. Laguna pełni funkcję naturalnej bariery – chroni wnętrze wyspy przed silnymi falami oceanu, tworząc spokojne środowisko dla raf, ryb i innych organizmów. Teoria Darwina w praktyce: jak Bora Bora przekształca się w atol Proces ten został opisany już w XIX wieku przez Karola Darwina, który tłumaczył, jak wyspy wulkaniczne stopniowo się zapadają, a otaczające je rafy pozostają na powierzchni. W praktyce wygląda to tak, że gdy stożek wulkaniczny obniża się, koralowce – potrzebujące światła – rosną ku górze, utrzymując swoją pozycję blisko powierzchni wody. W przypadku Bora Bora proces ten jest już zaawansowany, ale nie zakończony. Wyspa znajduje się na etapie przejściowym między wysoką wyspą wulkaniczną a atolem. Świadczą o tym: szeroka, płytka laguna oddzielająca wyspę od rafy, obecność tzw. motu, czyli małych, piaszczystych wysepek powstałych na rafie, stopniowe zmniejszanie się powierzchni lądowej głównej wyspy. To właśnie motu – często zabudowane luksusowymi bungalowami – tworzą jeden z najbardziej rozpoznawalnych krajobrazów Bora Bora. Oddzielają one otwarty ocean od laguny, jednocześnie wzmacniając wrażenie izolacji i „pocztówkowego raju”. Warto też podkreślić, że choć wyspa sprawia wrażenie niezmiennej, jest ona częścią dynamicznego systemu przyrodniczego. Zarówno rafa koralowa, jak i linia brzegowa reagują na zmiany klimatyczne, poziom morza oraz działalność człowieka, co w dłuższej perspektywie może wpływać na wygląd tego miejsca. Dzięki temu Bora Bora nie jest tylko statycznym symbolem egzotyki, ale także żywym przykładem procesów geologicznych i biologicznych, które kształtują wyspy oceaniczne na całym świecie. Życie na Bora Bora – między rajem a codziennością W wielu artykułach można spotkać się z sugestią, że mieszkańcy Bora Bora funkcjonują głównie dzięki łodziom i nie korzystają z samochodów. To jednak pewne uproszczenie, które wynika bardziej z turystycznego obrazu wyspy niż z jej rzeczywistości. W praktyce Bora Bora posiada jedną główną drogę biegnącą wokół wyspy, która łączy najważniejsze miejscowości i umożliwia normalne funkcjonowanie mieszkańców. Na co dzień wykorzystywane są samochody, skutery i rowery, a infrastruktura – choć ograniczona – pozwala na sprawne przemieszczanie się po lądzie. Transport wodny rzeczywiście odgrywa istotną rolę, ale przede wszystkim w kontekście połączeń z otaczającymi wyspę motu, gdzie znajdują się liczne resorty. Codzienne życie toczy się głównie na głównej wyspie, gdzie zlokalizowane są szkoły, sklepy, urzędy i placówki medyczne. To tam koncentruje się lokalna społeczność i jej aktywność zawodowa. Motu, choć najbardziej rozpoznawalne na zdjęciach, pełnią przede wszystkim funkcję turystyczną i są w dużej mierze oddzielone od życia mieszkańców. Pod względem komunikacji Bora Bora nie przypomina dużych miast. Nie ma tu rozbudowanej sieci transportu publicznego, ale funkcjonują lokalne busy, prywatne transfery oraz transport organizowany przez hotele. Szczególnie charakterystyczne są połączenia łodziami, zwłaszcza z lotniskiem położonym na jednej z wysepek, co sprawia, że pierwszy kontakt z wyspą odbywa się właśnie drogą wodną. Warto też pamiętać, że mimo wizerunku luksusowego kurortu, Bora Bora pozostaje miejscem, gdzie codzienność opiera się na prostszych fundamentach. Część mieszkańców pracuje w turystyce, ale nadal istotne znaczenie mają rybołówstwo, lokalny handel i usługi. Jednocześnie wyspa nie jest odcięta od świata – dostęp do internetu, dostaw towarów i podstawowej infrastruktury sprawia, że funkcjonuje ona jak niewielka, ale nowoczesna społeczność. To właśnie ten kontrast – między pocztówkowym krajobrazem a zwyczajnym życiem – sprawia, że Bora Bora jest miejscem bardziej złożonym, niż mogłoby się wydawać na pierwszy rzut oka. Czy Bora Bora to najpiękniejsza wyspa świata? Określenie „najwspanialsza wyspa świata” bardzo często pojawia się w kontekście Bora Bora, jednak ma ono charakter wyraźnie subiektywny i wynika głównie z odbioru estetycznego oraz popularności w turystyce. Nie istnieje jeden obiektywny ranking, który mógłby jednoznacznie potwierdzić taki status, zwłaszcza że na świecie znajduje się około 900 tysięcy wysp, z czego mniej więcej 16 tysięcy jest zamieszkanych, a blisko 11% populacji świata żyje na wyspach – co pokazuje ogromną różnorodność geograficzną, kulturową i krajobrazową tych miejsc. Na tym tle Bora Bora rzeczywiście się wyróżnia, przede wszystkim dzięki rzadko spotykanemu połączeniu krajobrazu wulkanicznego, rozległej laguny otoczonej rafą koralową oraz dobrze rozwiniętej infrastruktury turystyki luksusowej, która współistnieje z naturalnym środowiskiem. Kluczowe znaczenie ma tu także specyficzna budowa wyspy – zamknięta laguna o intensywnie turkusowym kolorze wody, chroniona przez rafę, tworzy warunki niemal idealne wizualnie i ekologicznie, a wyrastające z oceanu strome, zielone szczyty nadają krajobrazowi rozpoznawalny na całym świecie charakter. Dodatkowo obecność motu, czyli wąskich wysepek rozsianych wokół głównej wyspy, wzmacnia wrażenie izolacji i egzotyki, jednocześnie stanowiąc bazę dla najbardziej ekskluzywnych obiektów noclegowych. W praktyce to właśnie równowaga między dziką naturą a działalnością człowieka, stosunkowo niewielka skala wyspy oraz jej „fotogeniczność” sprawiają, że Bora Bora stała się globalnym symbolem egzotyki i luksusu – choć w sensie naukowym i geograficznym pozostaje jedną z wielu niezwykłych, ale nie jedyną „najpiękniejszą” wyspą świata. Źródło: National Geographic Traveler Nasz ekspert Łukasz Załuski Od ponad 20 lat opowiada o świecie – jego historii, nauce i miejscach, do których warto wyruszyć z otwartą głową. Jest redaktorem naczelnym „National Geographic Polska” oraz National-Geographic.pl. Wcześniej kierował m.in. „Focusem”, „Focusem Historia” czy „Sekretami Nauki”, konsekwentnie rozwijając tematykę popularnonaukową i podróżniczą. Jest inicjatorem projektu pierwszej naukowej rekonstrukcji wizerunków władców z dynastii Jagiellonów. Po godzinach miłośnik gimnastyki sportowej, książek kryminalnych i europejskich stolic.
Wakacje w Grecji nie muszą być drogie. Te wyspy zaskakują cenami poza sezonem
Grecja od lat pozostaje jednym z najważniejszych kierunków wakacyjnych wybieranych przez Polaków, przyciągając co roku nawet kilka milionów turystów i notując stały wzrost zainteresowania. Słońce, kuchnia i dostęp do morza sprawiają, że trudno znaleźć równie uniwersalny kierunek na urlop. Na której greckiej wyspie warto jednak zarezerwować pobyt, jeśli chcemy połączyć ten klimat z rozsądnym budżetem?
Dane z branży turystycznej pokazują, że popularność Grecji wśród Polaków utrzymuje się na bardzo wysokim poziomie. W 2025 roku liczba wyjazdów mogła wynieść od około 1,5 do nawet 2,5 mln (w zależności od metodologii liczenia), co potwierdza wyraźny trend wzrostowy względem poprzednich lat. Już wcześniej, w 2024 roku, kraj ten odwiedziło ponad 1,4 mln turystów z Polski, a w niektórych zestawieniach liczba ta była jeszcze wyższa. Grecja zajmuje także czołowe miejsce w ofertach biur podróży – w 2025 roku była drugim najpopularniejszym kierunkiem, odpowiadając za znaczną część wyjazdów zagranicznych. Popularność ta nie jest przypadkowa: połączenie stabilnej pogody, różnorodnych krajobrazów i silnie zakorzenionej kultury kulinarnej sprawia, że kraj ten trafia w potrzeby bardzo szerokiej grupy podróżnych. Coraz częściej pojawia się jednak pytanie, które wyspy pozwalają doświadczyć tej samej jakości wypoczynku przy znacznie niższych kosztach. Najtańsze greckie wyspy na urlop poza sezonem Zestawienie przygotowane na podstawie danych serwisu TravelSupermarket pokazuje, że nawet w tak popularnym kierunku jak Grecja można znaleźć wyspy oferujące bardzo dobry stosunek jakości do ceny. Analiza opierała się na średnich kosztach tygodniowych pobytów dla jednej osoby, wyszukiwanych w okresie od września 2025 do marca 2026 roku. Tym samym na pierwszym miejscu znalazła się Kefalinia (lepiej znana jako Kefalonia), gdzie średni koszt tygodniowego pobytu wynosi około 3000 zł. Ta największa z Wysp Jońskich przyciąga turystów nie tylko krystalicznie czystą wodą i szerokimi, jasnymi plażami, ale także spokojniejszą atmosferą niż w najbardziej obleganych kurortach. Charakterystyczne dla wyspy są również niewielkie, malownicze miasteczka, lokalne winnice oraz wpływy architektury weneckiej, które nadają jej wyjątkowy charakter. Drugie miejsce zajęła Lefkada (Leukada), gdzie tygodniowy pobyt to wydatek rzędu około 3050 zł. Wyspa wyróżnia się spektakularnymi klifami opadającymi do turkusowego morza, a także jednymi z najbardziej fotogenicznych plaż w całej Grecji, takimi jak Porto Katsiki czy Egremni. Lefkada jest jednocześnie łatwo dostępna – można się na nią dostać samochodem przez most – co dodatkowo obniża koszty podróży i przyciąga osoby planujące bardziej niezależne wakacje. Zaskoczeniem może być trzecie miejsce, które zajęło Santorini, z kosztem około 3200 zł za tygodniowy pobyt. Choć wyspa uchodzi za jedną z najdroższych i najbardziej rozpoznawalnych w całej Europie, poza ścisłym sezonem letnim ceny stają się znacznie bardziej przystępne. Charakterystyczne białe domy z niebieskimi kopułami, wulkaniczne krajobrazy i widoki na kalderę sprawiają, że Santorini pozostaje jednym z najbardziej spektakularnych miejsc w regionie Morza Egejskiego. Jednocześnie rosnąca liczba turystów – szczególnie latem – sprawia, że wybór odpowiedniego terminu podróży staje się kluczowy, jeśli chcemy połączyć wyjątkowe doświadczenie z rozsądnym budżetem. Ranking najtańszych wysp w Grecji w 2026 roku Dalsze pozycje zestawienia pokazują, że ceny na greckich wyspach nie zawsze idą w parze z ich wizerunkiem. Czwarte miejsce zajęło Mykonos, gdzie tygodniowy pobyt to średnio około 3350 zł za osobę. To wynik zaskakujący, biorąc pod uwagę, że wyspa od lat uchodzi za synonim luksusu, ekskluzywnych hoteli i intensywnego życia nocnego. Poza szczytem sezonu Mykonos odsłania jednak spokojniejsze oblicze – z charakterystyczną cykladzką architekturą, wąskimi uliczkami i mniej zatłoczonymi plażami. Pierwszą piątkę zamyka Rodos, z kosztem około 3450 zł za tydzień. To jedna z najbardziej zróżnicowanych wysp w kraju, która łączy średniowieczne dziedzictwo Starego Miasta wpisanego na listę UNESCO z rozległymi plażami i rozwiniętą infrastrukturą turystyczną. W 2025 roku odwiedziło ją ponad 1,28 mln turystów, co tylko potwierdza jej rosnącą popularność. Kolejne miejsca zajmują większe i dobrze skomunikowane wyspy: Kreta (ok. 3850 zł), oferująca ogromną różnorodność krajobrazów – od górskich wąwozów po laguny – oraz Korfu (ok. 4100 zł), znana z bujnej roślinności i silnych wpływów weneckich. W dalszej części rankingu znalazły się mniej oczywiste, ale równie interesujące kierunki. Naksos (ok. 4400 zł) przyciąga bardziej autentycznym, spokojniejszym klimatem Cyklad i szerokimi plażami, natomiast Kos (ok. 4650 zł) pozostaje popularny wśród osób szukających dobrej infrastruktury i łatwego dostępu do atrakcji. Zestawienie zamyka Skiathos (ok. 4750 zł), znana z gęsto zalesionych terenów i ponad 60 plaż, często uznawanych za jedne z najpiękniejszych w kraju. Jak zauważa Chris Webber, różnice cenowe między wyspami mogą być zaskakujące: „Nie wszystkie greckie wyspy są takie same pod względem cen – ale te droższe mogą nie być takie, jakich byśmy się spodziewali. Rezerwacja na Mykonos jest tańsza niż na Krecie, a Rodos jest tańsze niż Kos. Jeśli jesteś gotów zamienić jedną wyspę na inną, oszczędności mogą być ogromne”. Źródło: Daily Mail Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
La Gomera to mniej znana kanaryjska wyspa. Ujmuje gościnnością, spokojem i spektakularną naturą
La Gomera zdecydowanie różni się od głośnej, pełnej turystów Teneryfy. Można tu znaleźć gościnne miejsca, proste i pyszne jedzenie oraz spokój – towar najbardziej deficytowy w dzisiejszym świecie.
Spis treści: Dom na końcu świata Zielona katedra w słońcu Między światami Zbawienny deszcz W miasteczku hipisów Patrząc wstecz Informacje praktyczne Zapomnij o czwartym biegu. Tutaj on po prostu nie istnieje – Juan, chłopak z wypożyczalni samochodów na lotnisku w Alajeró, podaje mi kluczyki do lekko zarysowanego auta z uśmiechem, w którym czai się politowanie dla przybysza z kontynentu. – Na Gomerze masz tylko dwójkę, trójkę i klakson na zakrętach. Słowa Juana zaczynam doskonale rozumieć chwilę po tym, jak wyjeżdżam na pełne serpentyn, zjazdów i podjazdów drogi La Gomery. Uciekłem tutaj z głośnej i zbyt turystycznej Teneryfy, by zwolnić, więc robię to natychmiast. Wbijam dwójkę, silnik wyje protestując, a ja ruszam w górę, zostawiając za sobą ocean i cywilizację. Jadę prosto do serca wyspy. Dom na końcu świata Droga pnie się tak stromo, że mam wrażenie, iż auto zaraz stanie dęba. Powietrze staje się rześkie, krystalicznie czyste. Krajobraz pustynny ustępuje miejsca soczystej zieleni. Choć często te szczyty toną w chmurach, ja mam dziś szczęście – niebo jest idealnie błękitne, co sprawia, że kolory stają się niemal jaskrawe, nasycone światłem. Docieram do wioski Las Hayas, tuż przy granicy Parku Narodowego Garajonay. Na samym końcu drogi stoi niski, bielony dom wyraźnie odcinający się od zieleni ogrodu i błękitu nieba. Nad wejściem wisi ręcznie malowany szyld: La Montaña – Casa Efigenia. Wchodzę do środka zwabiony zapachem domowego obiadu. Wnętrze jest proste, surowe. Bielone ściany odbijają światło wpadające przez małe okna. Nie ma tu ozdobnych boazerii czy wymyślnych dekoracji. Są za to ramki. Setki ramek wiszących wszędzie, gdzie się da, tworzących mozaikę czyjegoś życia. Podchodzę bliżej. To kronika istnienia jednej niezwykłej kobiety i całej wyspy. Są wyblakłe wycinki z gazet niemieckich, angielskich, hiszpańskich z lat 70., 80., 90. Są czarno-białe zdjęcia polityków, ministrów, słynnych ekologów ściskających dłoń drobnej kobiety w fartuchu. Są zdjęcia turystów z wielkimi plecakami, którzy odwiedzili to miejsce pół wieku temu i wyglądają dziś jak przybysze z innej epoki. Między stolikami krząta się ona – Doña Efigenia Borges. Ma ponad 80 lat, ale w jej ruchach jest energia nastolatki. Wita mnie nie jak klienta, ale jak kogoś bliskiego, kto wrócił z dalekiej podróży. – Siadaj, odpocznij. Dziś słońce mocne, ale w górach powietrze ostre, trzeba zjeść i wypić coś, co da siłę – mówi, stawiając na stole dzbanek domowej lemoniady. Historia Efigenii to historia przetrwania całej wyspy. Zaczynała w latach 40., tuż po wojnie domowej, w czasach straszliwej biedy. Mężczyźni uciekali wtedy do Wenezueli i na Kubę, kobiety zostawały na gospodarstwach, walcząc o każdy dzień. Efigenia nie miała pieniędzy, nie miała mięsa, które było luksusem. Miała za to ogród, kozy i własne ręce. Kiedy dekady temu zaczęli pojawiać się w okolicy pierwsi wędrowcy – naukowcy i hipisi – ona otworzyła dla nich drzwi. – Ludzie mówili mi: Efigenia, zwariowałaś? Chcesz karmić turystów trawą i korzeniami? – opowiada, patrząc na swój ogród za oknem. – A ja wiedziałam, że ta „trawa” to nasze życie. Efigenia była ekolożką, zanim to słowo stało się modne. To ona, swoją upartą miłością do lasu i ziemi, lobbowała u władz, by chronić te tereny przed wycinką i zabudową. Miejscowi mówią z szacunkiem, że ta niepozorna kobieta miała swój cichy, ale potężny udział w utworzeniu Parku Narodowego Garajonay w 1981 r. A dyplomy na ścianach są dowodem, że świat w końcu docenił to, co dla niej było oczywistością: szacunek do ziemi, która nas karmi. Na stole ląduje jedzenie. To samo, którego zapach przywitał mnie na progu. Proste, wegetariańskie – menu nie zmieniło się od ponad 60 lat. Na początek dostaję puchero – gęsty gulasz z dyni, cukinii, fasoli i kukurydzy, ale najważniejsze jest escaldón de gofio. Kelner przynosi miskę z gęstą szarą masą. To mąka z prażonych zbóż zmieszana z gorącym wywarem warzywnym. Zamiast łyżki są kawałki surowej czerwonej cebuli. – Jedz tak jak moi przodkowie – instruuje Efigenia. Nabieram więc masę cebulą. Smak jest orzechowy, dymny, gliniasty, pęczniejący w ustach. Na koniec wypijam kawę i zajadam domowe ciasto. Zielona katedra w słońcu Żegnam się z Efigenią i ruszam w głąb Parku Narodowego Garajonay. Wchodzę między drzewa w okolicach Laguna Grande. To laurisilva – las wawrzynowy, żywa skamieniałość. Tak wyglądała Europa miliony lat temu, zanim lód skuł kontynent. Zwykle ten las spowity jest mgłą, ale dziś mam rzadki przywilej oglądania go „nago”. Brak chmur odsłania niezwykłą barokową architekturę drzew. Słońce przebija się przez gęsty baldachim liści, tworząc na poszyciu mozaikę światła i cienia, która wibruje przy każdym podmuchu wiatru. Pnie są powykręcane w niemożliwe spirale, jakby zastygły w tańcu. Pokrywa je gruby mech w kolorze jadowitej, neonowej zieleni, który w promieniach słońca wydaje się wręcz świecić własnym światłem. Widać każdy detal – chropowatą fakturę kory, delikatność gigantycznych paproci, zawiłość splątanych gałęzi, z których zwisają porosty przypominające brody starców. Panuje tu absolutna cisza. Nie ma kapania wody typowego dla mglistych dni. Jest za to zapach – nagrzanej słońcem kory, suchych liści, wawrzynu i ziół. Las wydaje się drzemać, wygrzewając swoje stare kości w cieple. Idąc ścieżką, czuję się jak w gigantycznej zielonej katedrze, gdzie kolumny drzew podtrzymują sklepienie nieba. Późnym popołudniem, nasycony spokojem lasu i historią Efigenii, zjeżdżam w stronę stolicy La Gomery. Zmęczenie po całym dniu jazdy na dwójce i trójce daje o sobie znać. Mój azyl znajduję w San Sebastián, w miejscu, które zdaje się wyrastać wprost ze skały. Nazwa hotelu Bancal po hiszpańsku oznacza „taras uprawny”. Bryła budynku kaskadowo opada z klifu ku oceanowi, dokładnie tak, jak rolnicze poletka, które Gomeros przez wieki z trudem wyrywali pionowym ścianom wulkanu. Stojąc na tarasie, mam wrażenie, że wiszę w próżni między błękitem nieba a granatem wody. W oddali na Teneryfie majaczy wulkan Teide, wielki i groźny, ale tutaj, po tej stronie cieśniny, panuje absolutny spokój. Taki jakiego w tym momencie potrzebowałem. Między światami Nazajutrz jadę na północ. Droga prowadzi mnie przez tunele, które działają jak portale do innego świata. Z południowej surowości wjeżdżam nagle w eksplozję zieleni. Przede mną otwiera się dolina Hermigua. Wygląda to tak, jakby ktoś wylał miliony litrów zielonej farby na zbocza wulkanu. Wszędzie, jak okiem sięgnąć, bananowce. Tysiące tarasów wspinających się na pionowe ściany, podtrzymywanych kamiennymi murkami. Zatrzymuję się na szybki obiad w restauracji Las Chácaras. To zupełnie inny biegun kulinarny niż u Efigenii. Podczas gdy ona jest królową warzyw, właściciel tego miejsce to zdecydowanie władca mięsa. – Nie patrz w kartę, zjesz to, co dziś najlepsze – mówi, prowadząc mnie do stolika z widokiem na góry. Tutaj rządzi konkret. Na stół wjeżdża almogrote – gęsta pasta z twardego, dojrzewającego koziego sera, utarta z czosnkiem, oliwą i papryką. Smaruję nią chleb. Smak jest uderzający – ostry, słony, intensywny. Potem pojawia się cabrito – koźlina duszona w winie i ziołach. Mięso jest tak delikatne, że rozpada się pod naporem widelca. I w mgnieniu oka znika z mojego talerza. Z pełnym żołądkiem jadę dalej, zaledwie kilka kilometrów na zachód, do Agulo. Przewodniki nazywają je „bombonierką Gomery”, ale nie znajdziecie tu lukrowanej fasady pod turystów. To autentyczna, zwarta osada przyklejona do gigantycznej półki skalnej. Sercem miasteczka jest skromny Plaza de Leoncio Bento, na którym kilku starszych mężczyzn siedzi na ławce w cieniu, a nad placem góruje kościół San Marcos z charakterystycznymi białymi kopułami, które odcinają się od ciemnej zieleni plantacji i czerni wulkanicznych klifów. Prawdziwy spektakl rozgrywa się jednak wyżej. Wspinam się autem na Mirador de Abrante. To szklany taras wysunięty siedem metrów nad przepaść. Wchodzę na taflę szkła, a mózg wysyła paniczne sygnały ostrzegawcze: „Nie rób tego!”. Pod moimi butami nie ma nic – tylko czterysta metrów pustki, a na dnie tej przepaści widzę dachy Agulo, które z tej perspektywy wyglądają jak rozsypane klocki Lego. Podnoszę wzrok i zamieram. Naprzeciwko, po drugiej stronie oceanu, wyrasta Teide. Z tej perspektywy wulkan nie wygląda jak ten, który znamy z pocztówek z Teneryfy. Jest idealnym symetrycznym stożkiem unoszącym się nad pasem chmur. W popołudniowym świetle jego szczyt ma delikatny błękitnawy odcień. Cała ta scena – ocean, chmury i idealna góra – przypomina stary japoński drzeworyt przedstawiający górę Fudżi. Hokusai, jeden z najwybitniejszych japońskich mistrzów sztuki drzeworytu, mógłby to namalować. Stojąc na szkle, mając pod stopami pustkę, a przed oczami ten obraz doskonałej harmonii, czułem się niezwykle mały i kruchy. Słońce zaczęło zachodzić, co było znakiem do powrotu do San Sebastián (jazda serpentynami w ciemności naprawdę nie jest przyjemna). Zbawienny deszcz Kolejnego dnia ruszam na zachód. Kiedy wjeżdżam na kręte drogi prowadzące do Alojera, błękitne niebo, które towarzyszyło mi dotąd, nagle ciemnieje. Chmury gęstnieją, ciężkie od wilgoci, a na szybę spadają pierwsze grube krople deszczu. Po chwili leje już jak z cebra. Dla turysty to pech, ale na Gomerze perspektywa jest inna. Przekonuję się o tym w Casa de la Miel de Palma, centrum produkcji miodu palmowego. Wita mnie Jesus, przewodnik i pasjonat lokalnej tradycji. Stojąc pod dachem i patrząc na strugi deszczu, uśmiecha się szeroko. – To nie jest zła pogoda, lecz wybawienie – wskazuje na niebo. Jesus opowiada mi o trudnej sytuacji na wyspie, o suszy, która od miesięcy trawi roślinność. – Produkcją miodu palmowego zajmuje się już tylko siedem rodzin – mówi, a w jego głosie słychać troskę. – Palmy potrzebują wody, żeby dawać sok. Bez deszczu umierają. Te opady to dla nas cud. Dzięki nim wiosna będzie zielona, przyroda odżyje, a drzewa znów będą miały siłę. Dowiaduję się, jak skomplikowany to proces. Każdej nocy guaraperos (rzemieślnicy, którzy zajmują się pozyskiwaniem słodkiego soku) wspinają się na szczyty palm, często bez zabezpieczeń, używając tylko siły mięśni. Na górze, wśród ostrych jak brzytwy liści, muszą dostać się do serca drzewa. Delikatnie nacinają tkankę, tak aby zaczęło „krwawić”, ale nie umarło. – Jeśli natniesz zbyt głęboko, zabijesz palmę. Jeśli zbyt płytko, nie da soku – tłumaczy Jesus. Sok zwany guarapo spływa nocą do wiader. Jest słodki, orzeźwiający, ale szybko fermentuje w słońcu, dlatego trzeba go zebrać wczesnym rankiem i natychmiast gotować. Proces jest żmudny. Aby uzyskać jeden litr miodu, trzeba wygotować aż osiem litrów soku. Gotuje się go godzinami w wielkich miedzianych kotłach, aż zgęstnieje i nabierze ciemnej, mahoniowej barwy. Kupuję słoik tego płynnego złota. Smak ma nie do podrobienia – jest mieszanką karmelu, dymu z ogniska, palonego cukru, słońca i lekkiej nuty goryczy. To esencja wyspy zamknięta w szkle, gęsta i oleista. Miejscowi używają go do wszystkiego – od polewania deserów, przez marynowanie mięsa, aż po leczenie bólu gardła. W miasteczku hipisów Z Alojery wciąż w strugach ożywczego deszczu jadę do Vallehermoso. Nazwa nie kłamie – to dosłownie „Piękna Dolina”. Nad miasteczkiem dominuje Roque Cano – potężna, niemal pionowa skała, która wygląda jak strażnik doliny. Deszcz sprawia, że kolory są niesamowicie nasycone. Zieleń plantacji bananów i winnic kontrastuje z czerwoną ziemią i mokrym asfaltem. To nie jest miasteczko typowo turystyczne. Czuć tu rytm normalnego życia. Ludzie chronią się pod parasolami na rynku, rozmawiając o tym samym co Jesus – o deszczu, który napoi ziemię. Wdycham zapach mokrej ziemi i czuję, że jestem świadkiem momentu, w którym wyspa bierze głęboki oddech. Zjeżdżam do Valle Gran Rey. Deszcz został w górach, tutaj znów wita mnie słońce chylące się ku zachodowi. Trasa do Doliny Wielkiego Króla jest jak spektakl – z zielonych szczytów wpadam w wielki kanion otwierający się na ocean. W latach 70. przybywali tutaj hipisi, szukając wolności. Dziś Valle Gran Rey wciąż ma ten specyficzny luźny klimat, choć czasy szałasów i życia w jaskiniach już minęły. Idę na Playa del Inglés, plażę z czarnym wulkanicznym piaskiem. Ludzie gromadzą się, by pożegnać dzień. Kiedy słońce dotyka horyzontu, rozbrzmiewają bębny. To nie jest zorganizowany koncert, lecz spontaniczny rytuał. Młodzi i starzy, turyści i lokalsi – wszyscy patrzą w tym samym kierunku. W rytmie bębnów jest coś pierwotnego, co idealnie pasuje do tej surowej wyspy. Trudno o piękniejszy finał dnia. Patrząc wstecz Rankiem wchodzę na pokład promu Armas, którym płynę z powrotem na Teneryfę, do świata autostrad, neonów i pośpiechu. Patrzę, jak La Gomera maleje, zmieniając się w tajemniczą, poszarpaną sylwetkę. W walizce mam słoik miodu palmowego, a w głowie lekcję od Juana z wypożyczalni. Miał rację, na tej wyspie nie ma czwartego biegu. La Gomera zmusiła mnie do redukcji. Do dwójki. Do tempa, w którym Efigenia gotuje warzywny gulasz, a Jesus cieszy się z każdej kropli deszczu. Do tempa, w którym wreszcie usłyszałem własne myśli. Wywożę stąd spokój – towar najbardziej deficytowy w dzisiejszym świecie. Informacje praktyczne Więcej informacji o La Gomerze znajdziesz na stronie www.lagomera.travel. Dojazd Z kontynentalnej Europy nie ma bezpośrednich lotów na La Gomerę. Najłatwiej dostać się na wyspę z Teneryfy. Pierwsza opcja to prom z południa wypływający z portu w Los Cristianos. Rejs jednym z dwóch przewoźników – Fred Olsen lub Naviera Armas – trwa niecałą godzinę i kosztuje od 40 do 55 euro za osobę w jedną stronę. Drugą opcją jest lot z lotniska Teneryfa-Północ linią Binter Canarias. Podróż trwa 25 min, a cena biletu wynosi od 50 euro. Transport Najłatwiej poznać Gomerę, wypożyczając samochód w jednej z lokalnych firm. Korzystałem z usług Gomera Car Rental; gomeracar.com. Koszt wynajęcia małego auta na 5 dni to wydatek rzędu 140–200 euro. To cena z pełnym ubezpieczeniem. Nocleg Hotel Bancal w San Sebastián jest nie tylko malowniczo położony, ale też oferuje świetną strefę spa i urozmaicone śniadania. Pokój 2-os. to wydatek ok. 160 euro za noc; bancalhotel.com. Hotel Parador de La Gomera mieści się w zabytkowym budynku z pięknym ogrodem i widokiem na Teide, a ceny wahają się tam od 140 do 190 euro za noc. Dobrym wyborem będzie też trzygwiazdkowy hotel Torre del Conde w centrum stolicy oferujący noclegi w przedziale 75–100 euro. Warto wiedzieć Gomera ma swój własny dźwięk. To el silbo gomero – język gwizdany wpisany na listę UNESCO. W terenie pociętym wąwozami tak głębokimi, że przejście do sąsiada zajmowało godziny, ludzki głos ginął. Gwizd niósł się na kilometry. To nie kod, to język – można wygwizdać wszystko. Dziś dzieci uczą się go w szkołach, a najlepszym miejscem, by zrozumieć jego fenomen, jest Mirador de Igualero, gdzie wiatr idealnie niesie dźwięk w doliny. Nasz autor Michał Cessanis Od 14 lat redaktor prowadzący i sekretarz redakcji National Geographic Traveler oraz autor podróżniczej serii „Do zobaczenia” w Dzień Dobry TVN i TVN Style. Dziennikarz, który od lat życie spędza w drodze, łącząc pasję do eksploracji z rzetelnym warsztatem reportażysty. W swoich tekstach szczególną wagę przywiązuje do detali, historii spotykanych ludzi oraz ochrony dzikiej natury. Autor książek: „Opowieści z pięciu stron świata” i „Made in China”. Jako ambasador plebiscytu „Cuda Polski National Geographic Traveler” z równą pasją odkrywa nieznane zakątki kraju, co najdalsze krańce globu. Ma w genach ciekawość świata i otwartość na inne kultury. Nie straszne są mu ekstremalne warunki czy bariery językowe – dla niego to nie przeszkody, lecz paliwo do działania i tworzenia angażujących opowieści.
Island hopping przyciąga coraz więcej podróżnych. W tych miejscach w Europie sprawdza się najlepiej
W 2026 roku island hopping – czyli podróżowanie między wyspami drogą morską lub powietrzną – umacnia swoją pozycję jako jeden z wyraźniejszych trendów w segmencie premium. Coraz więcej podróżnych rezygnuje z jednego kierunku na rzecz wieloetapowych tras, które pozwalają odkrywać różnorodne krajobrazy i kultury w ramach jednej wyprawy. Gdzie w Europie ten sposób podróżowania sprawdza się najlepiej?
Zamiast pozostawać w jednym miejscu, współczesne podróże coraz częściej przybierają formę przemieszczania się między różnymi punktami, które razem tworzą spójną, a zarazem zróżnicowaną opowieść o regionie. Island hopping wpisuje się w ten model, oferując elastyczność i możliwość dopasowania trasy do indywidualnych oczekiwań – od spokojnych, niemal odludnych wysp po tętniące życiem kurorty. Według danych touroperatora Atlantida Travel zainteresowanie takimi podróżami systematycznie rośnie, a wyraźne przyspieszenie tego trendu nastąpiło po pandemii. Podróżni coraz częściej poszukują doświadczeń opartych na bliskości natury, większej swobodzie przemieszczania się i poczuciu prywatności, nie rezygnując przy tym z wysokiego standardu usług. W tym kontekście podróż między wyspami staje się nie tylko formą zwiedzania, lecz także sposobem na redefinicję samego rytmu podróżowania. Na czym polega island hopping i dla kogo jest ta forma podróżowania? Island hopping coraz wyraźniej wpisuje się w sposób podróżowania osób, które oczekują od wyjazdu czegoś więcej niż biernego wypoczynku. Jak wskazuje Atlantida Travel, na tego typu trasy decydują się zarówno pary w wieku 30–45 lat, jak i bardziej doświadczeni podróżnicy o wysokiej sile nabywczej, a także rodziny podróżujące w kilku pokoleniach. Wspólnym mianownikiem pozostaje potrzeba łączenia relaksu z aktywnym odkrywaniem – od żeglowania i nurkowania, po poznawanie lokalnej kultury i kuchni. Jak podkreśla dyrektor firmy Francesc Escánez: „Jest to atrakcyjna formuła dla podróżników, którzy mają mentalność odkrywcy i cenią sobie swobodę przemieszczania się”. W najbardziej rozbudowanej, luksusowej odsłonie island hopping obejmuje podróże prywatnymi jachtami lub katamaranami, pobyty w willach nad wodą, eksplorację chronionych rezerwatów morskich czy organizowane na zamówienie kolacje na odludnych plażach. Coraz częściej pojawiają się także elementy takie jak przeloty hydroplanem, które pozwalają spojrzeć na archipelagi z zupełnie innej perspektywy i lepiej zrozumieć ich układ przestrzenny. Kluczowym elementem tej formy podróżowania pozostaje jednak czas – optymalna trasa zakłada co najmniej 10–15 dni, co umożliwia odwiedzenie trzech lub czterech wysp bez presji i pozwala w pełni doświadczyć różnic między nimi. W przeciwieństwie do krótkich wyjazdów typu city break, island hopping opiera się na płynności i stopniowym odkrywaniu kolejnych miejsc, gdzie sama droga między wyspami staje się integralną częścią doświadczenia. Jak zauważa Francesc Escánez, model ten sprawdza się niezależnie od sezonu, szczególnie w przypadku kierunków tropikalnych. – Island hopping można uprawiać przez cały rok dzięki destynacjom takim jak Malediwy, Seszele, Karaiby czy Tajlandia, zwłaszcza w okresie europejskiej jesieni, zimy i wiosny – mówi. Coraz częściej jednak ten sposób podróżowania przenosi się także na grunt europejski, gdzie różnorodność archipelagów pozwala tworzyć równie złożone i atrakcyjne trasy. Gdzie zatem w Europie najlepiej praktykować island hopping? Island hopping w Europie. Gdzie najlepiej podróżować między wyspami? W Europie niekwestionowanym liderem island hoppingu pozostaje Grecja, a szczególnie archipelag Cyklady, który od lat przyciąga podróżnych szukających zróżnicowanych doświadczeń w obrębie jednego regionu. Połączenie takich wysp jak Santorini, Mykonos czy Paros pozwala zestawić spektakularne krajobrazy i intensywne życie towarzyskie z bardziej kameralnymi przestrzeniami, gdzie tempo wyraźnie zwalnia. Równie silną pozycję zajmuje Chorwacja, której wybrzeże i wyspy – takie jak Hvar, Brač, Zlarin czy Korčula – tworzą jeden z najbardziej rozwiniętych szlaków żeglarskich w Europie. Rejsy między średniowiecznymi miastami, ukrytymi zatokami i portami o bogatej historii nadają tej formie podróżowania wyjątkowo narracyjny charakter. Na zachodzie kontynentu Hiszpania oferuje dwa odmienne, ale równie atrakcyjne kierunki. Na Morzu Śródziemnym Baleary, z popularną trasą między Ibizą a Formenterą, zapewniają łatwe logistycznie przemieszczanie się dzięki częstym połączeniom promowym, które można rozszerzyć o Majorkę i Minorkę. Z kolei na Atlantyku Wyspy Kanaryjskie oferują zupełnie inny krajobraz – surowy, wulkaniczny i znacznie bardziej zróżnicowany, gdzie trasy między La Palmą, La Gomerą i Teneryfą pozwalają połączyć trekking, obserwację gwiazd i kontakt z dziką przyrodą. W południowej Europie wyróżniają się także Włochy, gdzie podróż między Sycylią a Wyspami Liparyjskimi (w tym Stromboli czy Vulcano) pozwala obserwować aktywność wulkaniczną i kontrastowe krajobrazy. We Francji natomiast popularne jest łączenie Korsyki z włoską Sardynią, a także eksplorowanie mniejszych wysp Atlantyku, takich jak Belle-Île czy Île de Ré, które oferują spokojniejsze tempo i bardziej lokalny charakter. Na północnym Atlantyku uwagę przyciąga Portugalia z archipelagiem Azorów – obejmującym m.in. São Miguel, Pico czy Faial – gdzie island hopping przybiera formę podróży przez wulkaniczne krajobrazy, zielone laguny i miejsca obserwacji wielorybów. Alternatywą pozostaje Madera, łącząca górzyste tereny z dostępem do oceanu. Z kolei dla osób poszukujących bardziej surowych doświadczeń północ Europy oferuje szkockie archipelagi – Skye, Lewis and Harris czy Mull – gdzie spektakularne klify, zmienna pogoda i rozległe, niemal puste przestrzenie nadają podróży niemal ekspedycyjny charakter. Źródła: Euronews, Atlantida Travel Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Radioaktywne zagrożenie w wyspiarskim raju. Pęka „nuklearny sarkofag” na Pacyfiku
Runit Dome, czyli nuklearny „grobowiec” na Wyspach Marshalla zaczyna pękać i przeciekać. Pozostałości po amerykańskich testach jądrowych mogą wkrótce zalać pobliską lagunę i wywołać katastrofę ekologiczną.
W Polsce wszyscy słyszeliśmy o betonowym sarkofagu chroniącym miejsce awarii w elektrowni atomowej w Czarnobylu. Ale takich miejsc jest więcej. Jedno z nich, na wyspie Runit w archipelagu Wysp Marshalla, skrywa pod betonową kopułą niewiarygodną ilość aż 120 tysięcy ton odpadów radioaktywnych. Niestety, sarkofag jest w coraz gorszym stanie, który poważnie niepokoi ekspertów. Atomowy spadek po Zimnej Wojnie Runit Dome to betonowa konstrukcja wzniesiona w latach 1977–1980 na wyspie Runit, będącej częścią atolu Enewetak na Wyspach Marshalla. Obiekt powstał w celu zabezpieczenia skażonej ziemi i gruzu pozostałego po 67 amerykańskich testach jądrowych przeprowadzonych w tym regionie w dobie zimnej wojny. Wielki krater „Cactus”, powstały po eksplozji o sile 18 kiloton, wypełniono ogromną masą radioaktywnych odpadów i przykryto kopułą o średnicy 115 metrów. Miała być rozwiązaniem tymczasowym, ale od prawie 50 lat pozostaje jedyną barierą oddzielającą ponad 120 tysięcy ton toksycznego materiału – w tym zabójczego plutonu-239 – od ekosystemu Pacyfiku. Sarkofag zaczął się sypać – trudno oczekiwać innego obrotu sprawy po pół wieku prowizorki. Pękający beton i porowate fundamenty Ivana Nikolic-Hughes z Columbia University oraz inni badacze podczas pobierania próbek zauważyli wyraźne pęknięcia w sarkofagu. Jednak to, co dzieje się pod betonową kopułą, budzi jeszcze większe obawy. Cała konstrukcja została zbudowana na porowatej glebie, powstałej z osadów koralowych. Jej wnętrza nie wyłożono żadną izolacją. W rezultacie woda morska przenika do środka, wypłukując radioaktywne substancje do wód gruntowych i laguny. Choć morski ekspert Ken Buesseler uspokaja, że wycieki są póki co niewielkie, to przyznaje że integralność obiektu pozostawia wiele do życzenia. Skażenie wokół wyspy Runit już teraz jest miejscami wyższe niż to odnotowane w okolicach Czarnobyla. Klimatyczne „oblężenie” sarkofagu Zmiana klimatu i związany z nią wzrost poziomu mórz to główne powody do niepokoju, bo większość powierzchni wyspy Runit znajduje się zaledwie dwa metry nad poziomem oceanu. Raport Departamentu Energii USA z 2024 roku wskazuje jednoznacznie, że sztormy i stopniowe podnoszenie się wód mogą w końcu doprowadzić do niekontrolowanego uwolnienia radioaktywnych odpadów w całym atolu. Naukowcy przewidują, że do 2100 roku poziom wód wzrośnie o około jeden metr. W praktyce oznaczałoby to regularne podtapianie pękającej kopuły i wymywanie plutonu-239, którego toksyczność utrzymuje się przez dziesiątki tysięcy lat. Huragany, cyklony i wysokie fale mogą w każdej chwili uszkodzić osłabioną strukturę i spowodować katastrofę ekologiczną o trudnych do przewidzenia skutkach dla ekosystemu Pacyfiku. Testy, skażenie i przesiedlenia Sytuacja na Wyspach Marshalla ma jeszcze inny wymiar. ONZ oraz lokalni aktywiści, tacy jak Hart Rapaport, apelują do Stanów Zjednoczonych o wzięcie pełnej odpowiedzialności za radioaktywne odpady. Mieszkańcy Republiki Wysp Marshalla byli zmuszani do przesiedleń z powodu testów nuklearnych, a potem skażenia. Dla lokalnych społeczności, które korzystają z zasobów laguny oddalonej o zaledwie 30 kilometrów od sarkofagu, każda kolejna rysa na betonie to bezpośrednie zagrożenie dla życia i zdrowia. Źródło: Science Alert Nasza autorka Magdalena Rudzka Redaktorka i wydawczyni National-Geographic.pl. Wcześniej związana m.in. z National Geographic Traveler i magazynem pokładowym PLL LOT Kaleidoscope. Z wykształcenia humanistka (MISH i SNS PAN), ale to przyroda stanowi jej największą pasję. Szczególnie bliskie są jej ekosystemy słodkowodne, a prawdziwym „konikiem” są ryby. W National-Geographic.pl pisze o swoich przyrodniczych pasjach, nauce i medycynie. Prywatnie ceni sobie podróże po nieoczywistych kierunkach, ze szczególnym sentymentem do Europy Środkowej i Wschodniej.
Jest uważana za najgęściej zaludnioną wyspę świata. Nie ma tu nawet skrawka wolnej przestrzeni
Santa Cruz del Islote to niewielka wyspa, na której setki ludzi żyją na obszarze zaledwie 1,2 hektara. To miejsce bez dróg, bez wolnej przestrzeni i z codziennością, która z perspektywy mieszkańca kontynentu wydaje się wręcz niewiarygodna.
Oto miejsce, gdzie pojęcie przestrzeni osobistej praktycznie nie istnieje, a najbliżsi sąsiedzi to dosłownie wszyscy mieszkańcy. Santa Cruz del Islote, niewielka wysepka na Morzu Karaibskim u wybrzeży Kolumbii, to jedno z najbardziej niezwykłych miejsc na mapie świata. Ta sztuczna wyspa, będąca częścią archipelagu San Bernardo, ma powierzchnię zaledwie 1,2 hektara (około półtora boiska piłkarskiego), a mimo to stanowi dom dla setek ludzi. Narodziny z morskiej piany i... odpadków Choć oficjalne dane demograficzne są przedmiotem sporów i wahają się od około 500 do nawet 1200 osób, jedno jest pewne: zagęszczenie ludności jest tu kilkukrotnie wyższe niż w najbardziej zatłoczonych metropoliach świata, takich jak na przykład Hongkong. To tętniący życiem mikroświat bez dróg, parków i placów. Wszystko zaczęło się w latach 60. XIX wieku, kiedy rybacy z Cartageny i Tolú zaczęli wykorzystywać niewielką mieliznę jako miejsce odpoczynku podczas połowów i schronienie przed sztormami. W końcu osiedli na niej na stałe. Kluczowym powodem był fakt że…nie było tam komarów, bo brakowało także plaż i lasów namorzynowych. Aby powiększyć dostępną przestrzeń, pierwsi osadnicy mozolnie rozbudowywali wyspę, wykorzystując to, co dawało im morze: muszle, pnie drzew, piasek, koralowce, kamienie, a nawet śmieci. Nazwa wyspy, oznaczająca „Święty Krzyż”, pochodzi od cementowego krzyża, który pewnego dnia wyrzuciły na brzeg fale. Mieszkańcy ustawili go w samym centrum osady. Przez dekady wysepka stopniowo zmieniła się w gęsty labirynt domów, uliczek i przejść, w którym każdy centymetr kwadratowy jest wydarty oceanowi. Cztery ulice, zero samochodów i dziesięć osób w pokoju Życie na Santa Cruz del Islote toczy się w rytmie, którego nie zrozumie żaden mieszkaniec kontynentu. Na wyspie znajduje się około stu domów, szkoła, mała przychodnia i restauracja, która pełni jednocześnie funkcję portu. Nie ma tu ani jednego samochodu, motocykla czy nawet roweru – po prostu nie ma na nie miejsca, ani powodu by ich używać. Cała komunikacja odbywa się pieszo przez cztery wąskie uliczki lub za pomocą łodzi. Warunki mieszkaniowe są dość ekstremalne: w jednym pokoju często sypia nawet 10 osób, dzieląc ze sobą trzy łóżka, a ubrania i buty zajmują każdą wolną przestrzeń, bo brakuje miejsca na szafy. Budynki stoją tak blisko siebie, że czasami jedyne przejście na drugą stronę wyspy wiedzie przez dom sąsiada. Mimo to społeczność wysepki jest niezwykle zżyta – może trochę dlatego, że wszyscy są ze sobą spokrewnieni. Mieszkańcy wywodzą się z około 45 rodzin, nikt nie zamyka drzwi na klucz, a przestępczość praktycznie nie istnieje. Codzienne wyzwania w „zatłoczonym raju” Mieszkanie na tak małym skrawku lądu to wyzwanie logistyczne. Wyspa nie ma kanalizacji ani bieżącej wody. Woda pitna jest dostarczana co kilka tygodni przez statki kolumbijskiej marynarki wojennej lub zbierana podczas opadów deszczu do dużego zbiornika. Prąd generowany jest głównie przez panele słoneczne, ale wystarcza go tylko na kilka godzin dziennie, co sprawia, że wieczory mieszkańcy spędzają przy świecach lub latarkach. Najbardziej uderzającym faktem jest jednak brak miejsca na... śmierć. Na Santa Cruz del Islote nie ma cmentarza, ponieważ nie ma ani skrawka wolnej ziemi. Gdy ktoś umiera, jego ciało po uroczystym pożegnaniu na głównym placu jest przewożone łodzią na sąsiednie wyspy lub na stały ląd. Choć wyspie zagraża podnoszący się poziom oceanów (leży zaledwie 2 metry nad poziomem morza), jej mieszkańcy deklarują, że nie zamieniliby swojego ciasnego domu na żadne inne miejsce na świecie. Czy to naprawdę najbardziej zatłoczona wyspa świata? Choć Santa Cruz del Islote jest często określana jako najgęściej zaludniona wyspa świata, statystyki pokazują nieco inny obraz. Istnieją wyspy o znacznie większym zagęszczeniu na kilometr kwadratowy, np. haitańskie Caye Sable (ponad 156 000 osób na km²) czy Îlet-à-Brouée (125 000 osób na km²), a także indonezyjska wyspa Terong czy stolica Malediwów Malé. Wiele z tych rekordów dotyczy jednak wysepek o powierzchni ułamka kilometra kwadratowego, gdzie błąd w szacowaniu populacji o nawet kilkanaście osób drastycznie zmienia wynik. Santa Cruz del Islote wyróznia jej architektura – wyspa jest całkowicie zabudowana, bez ani jednego skrawka wolnej, zielonej przestrzeni czy niezagospodarowanego terenu. Nawet największy plac publiczny ma tu wielkość zaledwie połowy kortu tenisowego, a dzieci, aby pograć w piłkę nożną, muszą udawać się łodziami na sąsiednie wyspy. To miejsce całkowicie wypełnione zabudową – i życiem. Źródło: National Geographic Traveler Nasza autorka Magdalena Rudzka Redaktorka i wydawczyni National-Geographic.pl. Wcześniej związana m.in. z National Geographic Traveler i magazynem pokładowym PLL LOT Kaleidoscope. Z wykształcenia humanistka (MISH i SNS PAN), ale to przyroda stanowi jej największą pasję. Szczególnie bliskie są jej ekosystemy słodkowodne, a prawdziwym „konikiem” są ryby. W National-Geographic.pl pisze o swoich przyrodniczych pasjach, nauce i medycynie. Prywatnie ceni sobie podróże po nieoczywistych kierunkach, ze szczególnym sentymentem do Europy Środkowej i Wschodniej.
Wyspa bez samochodów i tłumów. Turyści mówią, że to miejsce jak z bajki
Choć wielu turystów planując wakacje kieruje się w stronę Cypru, Malty, greckich wysp czy archipelagu Kanarów, Adriatyk skrywa miejsca równie spektakularne, a znacznie mniej zatłoczone. Jednym z nich jest niewielka chorwacka wyspa, na której nie usłyszysz klaksonów ani szumu ruchliwych ulic. Zamiast tego czekają kamienne miasteczka, turkusowa woda i cisza, którą coraz trudniej znaleźć w Europie. To właśnie tu odwiedzający mówią, że „czują się jak w bajce”.
Spis treści: Koralowa wyspa z wielowiekową tradycją Plaże, krystaliczna woda i szczyt Klepac, czyli naturalne atrakcje Zlarinu Kulturowe serce Zlarinu: zabytki, tradycje i port Wyobraź sobie miejsce, w którym nie słychać klaksonów, lecz jedynie szum morza, a zamiast parkingów wzdłuż nabrzeża cumują niewielkie łodzie. Na tej chorwackiej wyspie od lat obowiązuje zakaz ruchu samochodowego, dzięki czemu zachowała kameralny, niemal odrealniony charakter. Co więcej, krystalicznie czysta woda, wapienne klify i kamienna zabudowa sprawiają, że krajobraz wydaje się scenografią – nieprzypadkowo w pobliskim Szybeniku kręcono sceny Wolnego Miasta Braavos do serialu „Gra o tron”. Sama wyspa pozostaje jednak znacznie spokojniejsza niż filmowe plenery. Jeden z odwiedzających określił ją w sieci jako „mały, nieodkryty klejnot” dodając, że czuł się tam tak, „jakby ktoś przeniósł go do bajki”. Koralowa wyspa z wielowiekową tradycją Niewielki Zlarin, położony w archipelagu szybenickim, od stuleci pozostaje jednym z najbardziej charakterystycznych punktów środkowej Dalmacji. Pierwsze wzmianki o wyspie pojawiają się w dokumentach z XIII i XIV wieku, choć ślady osadnictwa sięgają jeszcze czasów rzymskich. Jej strategiczne położenie sprawiło, że przez wieki pełniła rolę strażnika kanału św. Antoniego, prowadzącego do portu w Szybeniku. Najsilniej z historią wyspy związane są jednak czerwone korale. Już od XIV wieku miejscowi nurkowali w przybrzeżnych wodach, by pozyskiwać cenny surowiec, który z czasem stał się symbolem Zlarinu. Od XV wieku rozwijała się tu tradycja obróbki koralowca, a wyspa zyskała przydomek „koralowej”. Do dziś działają tu rodzinne warsztaty i sklepy z biżuterią, w których można zobaczyć proces szlifowania i przygotowywania korali. Co więcej, mieszkańcy przez pokolenia wierzyli, że czerwony koral ma właściwości ochronne i przynosi zdrowie, co dodatkowo wzmacniało jego znaczenie w lokalnej kulturze. Dziedzictwo to przetrwało mimo zmieniających się realiów gospodarczych, a współcześnie wyspa znana jest również z silnego nacisku na ochronę środowiska i ograniczanie ingerencji w naturalny krajobraz. Plaże, krystaliczna woda i szczyt Klepac, czyli naturalne atrakcje Zlarinu Choć Zlarin ma zaledwie kilka kilometrów długości, oferuje zaskakująco różnorodny krajobraz. Wyspa może pochwalić się około 2700 godzinami słońca rocznie, a jej bujna, śródziemnomorska roślinność kontrastuje z turkusową taflą Adriatyku. Brak ruchu samochodowego sprawia, że nawet w sezonie panuje tu atmosfera spokoju – po wyspie można bowiem poruszać się pieszo, rowerem lub niewielkimi elektrycznymi pojazdami. W pobliżu głównej miejscowości Zlarin znajdują się kamieniste plaże, takie jak Malpaga czy Trutin, znane z wyjątkowo przejrzystej wody i dobrych warunków do snorkelingu. Podwodne życie (w tym pozostałości dawnych siedlisk koralowców) przyciąga tam miłośników nurkowania. Należy jednak pamiętać, że większość kąpielisk ma charakter skalisty, dlatego zaleca się obuwie do wody. Rekompensatą jest natomiast cisza i brak tłumów typowych dla popularnych kurortów. Osoby preferujące aktywny wypoczynek mogą z kolei wspiąć się na najwyższy punkt wyspy – wzgórze Klepac (169 m n.p.m.), skąd rozciąga się panoramiczny widok na kanał szybenicki i dalmatyńskie wybrzeże. To połączenie surowej przyrody, czystego morza i ograniczonej infrastruktury sprawia, że Zlarin postrzegany jest jako jedno z najbardziej autentycznych miejsc na chorwackim wybrzeżu. Kulturowe serce Zlarinu: zabytki, tradycje i port Choć Zlarin przyciąga przede wszystkim spokojem i przyrodą, wyspa ma także wyraźnie zarysowane dziedzictwo architektoniczne i kulturowe. W centrum głównej miejscowości wznosi się XVIII-wieczny kościół parafialny Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny (1740 r.), którego dzwonnica dominuje nad zabudową portu. Wśród starszych obiektów sakralnych wymienia się również kościół św. Rocha z 1649 roku oraz XV-wieczne sanktuarium Gospa od Rašelja, położone w bardziej zacisznej części wyspy. To właśnie w tych przestrzeniach do dziś odbywają się uroczystości związane z lokalnymi świętami i tradycją połowu korali. Każdego roku organizowana jest np. symboliczna ceremonia wypłynięcia po korale – wydarzenie przypominające o wielowiekowej tożsamości wyspy i jej związku z morzem. W sezonie letnim można tu z kolei usłyszeć tradycyjne dalmatyńskie pieśni, wykonywane podczas festynów i spotkań na nabrzeżu. Mimo że większą część wyspy pokrywają sosnowe zagajniki i śródziemnomorska roślinność, nadmorska promenada skupia kilka rodzinnych restauracji i barów serwujących lokalne dania oraz wina z regionu Dalmacji. Centralnym punktem jest natomiast port (uznawany za najdłuższy w Chorwacji, o długości około 131 metrów), który nadaje miejscowości charakter małej, spokojnej przystani. Warto dodać, że dla wielu turystów Zlarin staje się także bramą do odkrywania pobliskiego Szybenika. Šibenik to jedno z najstarszych miast nad Adriatykiem, z wenecką starówką i dwiema atrakcjami wpisanymi na listę UNESCO, w tym monumentalną katedrą św. Jakuba, wzniesioną w całości z kamienia. Zaledwie kilkanaście kilometrów dalej znajduje się Krka National Park, słynący z wodospadów i turkusowych kaskad rzeki Krka. Okolice te stały się również planem zdjęciowym serialu „Gra o Tron” – Szybenik wcielił się w rolę Wolnego Miasta Braavos. W efekcie Zlarin pozostaje spokojną bazą wypadową, z której w krótkim czasie można dotrzeć do niezwykle cennych zabytków i pięknych krajobrazów. Źródła: The Sun, Zlarin Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Wyspa bez samochodów. Na Hydrze zamiast silników słychać stukot kopyt
Hydra – wyspa osłów i mułów – to jeden z nielicznych zakątków Grecji, gdzie właściwie nie dociera masowa turystyka. Oddzielona od Półwyspu Argolidzkiego wąskim przesmykiem morskim przez stulecia ewoluowała: od jałowej, bezwodnej skały, która była schronieniem dla uchodźców, do morskiego mocarstwa, które sfinansowało grecką wojnę o niepodległość. Dziś słynie przede wszystkim ze wspaniałej XIX-wiecznej zabudowy i niezwykle restrykcyjnej polityki transportowej.
Spis treści: Sucha, górzysta wyspa Od azylu do morskiego imperium Wyspa „bez kół” Atrakcje Hydry To jedno z tych miejsc, gdzie pojęcie „slow life” nabiera prawdziwie głębokiego znaczenia. Nie tylko ze względu na fakt, że na całej wyspie jest tylko jedno miasteczko. Gdy tempo dnia wyznacza miarowy stukot kopyt konia lub muła, czas naprawdę zaczyna płynąć wolniej. Sucha, górzysta wyspa Grecka wyspa Hydra należy do archipelagu Wysp Sarońskich. Jest zlokalizowana na południe od Półwyspu Argolidzkiego, części Peloponezu. Rozciągająca się na długości około 20 kilometrów i szerokości od 1,5 do 6 kilometrów, zajmuje powierzchnię około 64 kilometrów kwadratowych. Jej osią jest pasmo górskie, w którym najwyższym szczytem jest wznoszący się na 592 m n.p.m. Eros. Należy wspomnieć, żem wbrew nazwie wyspy, charakterystyczny dla niej jest niemal całkowity brak trwałych wód powierzchniowych. Historycznie problem ten był rozwiązywany poprzez system cystern gromadzących deszczówkę i dostawy statkami-cysternami. Teraz wygląda to nieco inaczej. Każdy dom jest wyposażony w cysternę, a na wyspie funkcjonuje zakład odsalania wody. Mimo to brak trwałych źródeł nadal jest poważnym problemem. Wystarczy wspomnieć, że w 2018 roku, w wyniku awarii podmorskiego kabla energetycznego właściwie cała Hydra została sparaliżowana. Klimat i roślinność Na Hydrze panuje klimat śródziemnomorski, dla którego charakterystyczne są gorące, suche lata i łagodne, wilgotne zimy. W sierpniu średnie temperatury oscylują w granicach 32 stopni Celsjusza. W styczniu termometry rzadko pokazują wartość poniżej 10 stopni. Roślinność wyspy to typowa makia śródziemnomorska, zdominowana przez krzewy odporne na suszę, dzikie zioła (tymianek, oregano) oraz nieliczne, reliktowe lasy sosnowe, które przetrwały intensywną wycinkę na potrzeby stoczniowe w XVIII wieku. Pożary lasów stanowią stałe zagrożenie, co w połączeniu z brakiem dróg dojazdowych dla wozów strażackich czyni ochronę przeciwpożarową wyzwaniem logistycznym. Od azylu do morskiego imperium Nowożytna historia Hydry rozpoczęła się w XV wieku, wraz z napływem Arwanitów, którzy uciekli z Peloponezu przed ekspansją Imperium Osmańskiego. Osiedlili się oni na niedostępnych skałach Hydry, tworząc hermetyczną, klanową społeczność. Izolacja i jałowość ziemi zniechęciły Turków do stałego osadnictwa na wyspie, co pozwoliło Hydrze cieszyć się faktyczną autonomią w zamian za opłacanie trybutu i dostarczanie marynarzy do floty sułtańskiej. Dialekt arwanicki przetrwał na wyspie aż do XX wieku. Złoty wiek żaglowców Przełom XVIII i XIX wieku to okres rozkwitu Hydry, napędzanego przez dwa czynniki geopolityczne: traktat w Küczük Kajnardży i wojny napoleońskie. Porozumienie pokojowe między Imperium Rosyjskim a Imperium Osmańskim pozwoliło greckim statkom pływać pod carską banderą, a to otworzyło drogę do handlu czarnomorskiego. Wówczas, żeglarze z Hydry właściwie zmonopolizowali transport zboża z dzisiejszej Ukrainy do Europy zachodniej. W trakcie wojen napoleońskich blokada kontynentalna stworzyła gigantyczny popyt na zboże. Hydrioci, słynący z brawury i szybkości swoich statków, łamali brytyjskie blokady, dostarczając żywność do Francji i Hiszpanii. Zyski z pojedynczych rejsów były astronomiczne, co pozwoliło na akumulację kapitału i budowę monumentalnych rezydencji. Rewolucja w 1821 roku Należy wspomnieć, że Hydra odegrała kluczową rolę w greckiej walce o niepodległość. W momencie wybuchu powstania wyspa posiadała gotową flotę wojenną i ogromne rezerwy finansowe. Bracia Lazaros i Georgios Kountouriotis, najbogatsi armatorzy, poświęcili swoje fortuny na sfinansowanie floty powstańczej. Georgios został później przewodniczącym rządu tymczasowego, a jego wnuk, Pavlos Kountouriotis, admirałem i pierwszym prezydentem Drugiej Republiki Greckiej. Wyspa „bez kół” Na Hydrze do dziś zachowała się wspaniała XIX-wieczna zabudowa z charakterystycznymi wąskimi uliczkami. To właśnie konieczność ochrony dziedzictwa architektonicznego zadecydowała o tym, że od lat 50. XX wieku na wyspie obowiązuje zakaz ruchu pojazdów mechanicznych. Co ciekawe, nie dotyczy to wyłącznie samochodów i motocykli, ale także rowerów. Wyjątki są nieliczne i ściśle licencjonowane. Po wyspie jeździ kilka małych śmieciarek. Jest jedna karetka pogotowia i wóz strażacki. Sporadycznie używane są małe pojazdy gąsienicowe do transportu materiałów budowlanych w wyższe partie miasta. Hydra opiera swoją logistykę na pracy zwierząt. Szacuje się, że na wyspie pracuje od kilkuset do ponad tysiąca zwierząt jucznych – osłów, mułów i koni. Transport pasażerski do odległych części wyspy jest realizowany taksówkami wodnymi. Atrakcje Hydry Największą atrakcją na Hydrze jest miasteczko (jedyne na wyspie) o tej samej nazwie. Miejsce to urzeka wąskimi, krętymi uliczkami i białą zabudową w układzie tarasowym. Jej najbardziej imponującym elementem są rezydencje kapitańskie z przełomu XVIII i XIX wieku. Budowane przez architektów sprowadzanych z Genui i Wenecji, łączą surowość fortyfikacji z luksusem pałaców. Warto wspomnieć, że brak samochodów czyni wyspę idealnym miejscem do pieszych wędrówek. Hydrę przecina sieć dobrze utrzymanych szlaków, prowadzących do odległych klasztorów i plaż. A skoro o plażach mowa, warto wspomnieć, że te na Hydrze są zupełnie inne od piaszczystych plaż Peloponezu. Dominują tu kamienie, żwir i skalne platformy. Z ciekawych atrakcji warto wymienić także muzea. Cieszące się największą popularnością – Muzeum Archiwum Historycznego Hydry – znajduje się w okazałym kamiennym budynku, tuż przy wschodniej stronie portu. Zgromadzono tam imponującą kolekcję przedmiotów z czasów wojny o niepodległość, w tym broń, stroje z epoki, mapy morskie i galiony ze statków. Perełką jest oryginalny rękopis traktatu w Küczük Kajnardży. Źródło: National Geographic Traveler Nasz autor Artur Białek Dziennikarz i redaktor. Wcześniej związany z redakcjami regionalnymi, technologicznymi i motoryzacyjnymi. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o historii, kosmosie i przyrodzie, ale nie boi się żadnego tematu. Uwielbia podróżować, zwłaszcza rowerem na dystansach ultra. Zamiast wygodnego łóżka w hotelu, wybiera tarp i hamak. Prywatnie miłośnik literatury.
Ta grecka wyspa zachowała spokojny charakter. Turystyka nie odebrała jej autentyczności
Kefalinia to największa wyspa archipelagu Wysp Jońskich i jedno z najbardziej spektakularnych miejsc w Grecji. Słynie z turkusowych zatok, białych klifów, podziemnych jezior i malowniczych wiosek, które wciąż zachowują autentyczny charakter. Choć wyspa pojawia się w wielu rankingach najpiękniejszych miejsc w Europie, nadal można tu znaleźć spokojne zakątki, gdzie natura i historia tworzą niezwykłą całość.
Spis treści: Argostoli – stolica wyspy i poranne spotkanie z żółwiami Assos – jedna z najbardziej malowniczych wiosek Grecji Myrtos – jedna z najsłynniejszych plaż Europy Jaskinia Melissani – światło, woda i mitologia Wyspa wina – tradycja roboli Góra Enos – dzika natura Kefalonii Święty Gerasimos – patron wyspy Jak zaplanować podróż na Kefalinię Położona na Morzu Jońskim u zachodnich wybrzeży Grecji Kefalinia zachwyca różnorodnością krajobrazów. Surowe klify przechodzą tu w łagodne zatoki, zielone wzgórza w górskie masywy, a małe porty rybackie w tętniące życiem nadmorskie miasteczka. Wyspa od wieków była miejscem spotkań kultur – od starożytnej Grecji i Cesarstwa Rzymskiego, przez panowanie weneckie, aż po czasy współczesne. Dziś przyciąga podróżników, którzy szukają dzikiej przyrody, spektakularnych plaż i śródziemnomorskiego stylu życia. Argostoli – stolica wyspy i poranne spotkanie z żółwiami Serce Kefalonii bije w Argostoli, stolicy wyspy położonej nad szeroką zatoką. Choć miasto zostało niemal całkowicie zniszczone podczas katastrofalnego trzęsienia ziemi w 1953 roku, odbudowano je z zachowaniem charakteru nadmorskiego portu. Jedną z największych atrakcji Argostoli jest codzienny poranny spektakl przy nabrzeżu. W pobliżu łodzi rybackich pojawiają się żółwie morskie (Caretta caretta), które przypływają w poszukiwaniu resztek ryb wyrzucanych przez rybaków. Najłatwiej zobaczyć je wczesnym rankiem, kiedy port zaczyna budzić się do życia. To niezwykłe spotkanie z dziką przyrodą stało się symbolem wyspy i przypomnieniem, że Morze Jońskie pozostaje jednym z ważniejszych siedlisk tych zagrożonych gadów w Europie. Spacerując po Argostoli, warto przejść się również po kamiennym moście De Bosset, który łączy miasto z półwyspem Drapano. Jedna z ciekawostek o Grecji mówi, że to najdłuższy kamienny most nad morzem w Grecji. Assos – jedna z najbardziej malowniczych wiosek Grecji Na północno-zachodnim wybrzeżu wyspy znajduje się Assos, niewielka miejscowość położona na wąskim półwyspie. Choć ma zaledwie kilkadziesiąt domów, jest jednym z najbardziej rozpoznawalnych miejsc na Kefalonii. Kolorowe, pastelowe domy stoją tu tuż nad wodą, a nad wioską górują ruiny potężnej weneckiej twierdzy z XVI wieku. Zamek został zbudowany przez Wenecjan, którzy przez kilka stuleci kontrolowali Wyspy Jońskie i bronili ich przed najazdami osmańskimi. Dziś Assos uchodzi za jedną z najbardziej fotogenicznych miejscowości na wyspie. Z krętej drogi prowadzącej do wioski rozciągają się spektakularne widoki na Morze Jońskie i klifowe wybrzeże Kefalonii. Myrtos – jedna z najsłynniejszych plaż Europy Trudno mówić o Kefalonii bez wspomnienia o plaży Myrtos. To właśnie ona najczęściej pojawia się na zdjęciach promujących wyspę. Plaża leży w głębokiej zatoce otoczonej wysokimi klifami i słynie z: białych kamieni i drobnego żwiru, intensywnie turkusowej wody, spektakularnych zachodów słońca. Dzięki temu Myrtos od lat trafia do rankingów najpiękniejszych plaż świata. Charakterystyczna droga prowadząca serpentynami w dół klifu jest jednym z najbardziej rozpoznawalnych widoków na Kefalonii. Warto jednak pamiętać, że plaża – choć zachwycająca – bywa wymagająca dla kąpiących się. Morze szybko staje się głębokie, a fale mogą być silne, zwłaszcza przy wietrznej pogodzie. Jaskinia Melissani – światło, woda i mitologia Jednym z najbardziej niezwykłych miejsc na wyspie jest jaskinia Melissani, położona niedaleko miejscowości Sami. W jej wnętrzu znajduje się podziemne jezioro o krystalicznie czystej wodzie, po którym można pływać łodzią. Charakterystyczny efekt świetlny powstaje dzięki temu, że część stropu jaskini zapadła się wiele wieków temu, wpuszczając do środka promienie słońca. Gdy światło pada pod odpowiednim kątem, woda przybiera intensywnie niebieski kolor, a skały odbijają je niczym lustro. Według mitologii greckiej miejsce to było świętym sanktuarium nimf. Archeolodzy rzeczywiście odnaleźli tu przedmioty związane z kultem nimf i boga Pana, co potwierdza, że jaskinia miała znaczenie religijne już w starożytności. Wyspa wina – tradycja roboli Kefalinia ma również długą tradycję winiarską, sięgającą czasów starożytnych. Najbardziej charakterystycznym lokalnym winem jest robola, białe wino produkowane z winogron uprawianych głównie na stokach górskich w środkowej części wyspy. Winnice często rosną na kamienistych tarasach, gdzie gleba jest uboga, ale dobrze nagrzewa się od słońca. Dzięki temu powstaje wino o wyraźnej mineralności, świeżości i cytrusowych nutach, które idealnie pasuje do lokalnej kuchni opartej na rybach i owocach morza. Góra Enos – dzika natura Kefalonii Centralną część wyspy zajmuje masyw góry Enos, najwyższego szczytu całych Wysp Jońskich. Wznosi się on na wysokość ponad 1600 metrów nad poziomem morza. Na jego zboczach znajduje się Park Narodowy Enos, który chroni unikatowe lasy jodły greckiej (Abies cephalonica) – gatunku występującego niemal wyłącznie w tym regionie. Dla wielu podróżników to jedno z najbardziej zaskakujących miejsc na wyspie. Zamiast typowego śródziemnomorskiego krajobrazu można tu zobaczyć górskie lasy, chłodniejsze powietrze i panoramę kilku wysp jednocześnie. Przy dobrej pogodzie ze szczytu widać nawet Itakę – legendarną ojczyznę Odyseusza. Święty Gerasimos – patron wyspy W kulturze Kefalonii szczególne miejsce zajmuje święty Gerasimos, patron wyspy i jeden z najbardziej czczonych świętych w Grecji. Jego klasztor znajduje się w dolinie Omala i co roku przyciąga tysiące pielgrzymów. Relikwie świętego są przechowywane w srebrnym relikwiarzu, a najważniejsze uroczystości odbywają się dwa razy w roku – w sierpniu i październiku. Imię Gerasimos jest na wyspie bardzo popularne, choć często pojawiające się w opowieściach stwierdzenie, że „większość mężczyzn nosi to imię”, jest raczej literacką przesadą niż statystycznym faktem. Jak zaplanować podróż na Kefalinię Dojazd na Kefalinię Najłatwiej dostać się na Kefalinię samolotem z przesiadką w Atenach. Koszt lotu na wyspięzaczyna się od ok. 650 zł w dwie strony. W wakacje na wyspę można dostać się także czarterem. Z Aten można dojechać autobusami KTEL. Najwygodniejszą opcją jest podróż do portu Patras (2,5 godz.). Autobusy jadą codziennie co 30 min, koszt przejazdu to 21 euro. Prom do Sami na Kefalinii z Patras (2 godz. 45 min) odpływa latem codziennie, a koszt biletu to 18 euro. Obecnie jednak na wyspę można dostać się także bezpośrednimi lotami sezonowymi z wielu europejskich miast, w tym również z Polski, które obsługują linie czarterowe i tanie linie lotnicze. Coraz popularniejszą opcją jest także podróż promem z innych wysp jońskich, zwłaszcza z Zakynthos czy Lefkady. Ceny lotów i promów są dziś bardziej zmienne niż kilka lat temu – w szczycie sezonu letniego bilety lotnicze i przeprawy promowe mogą być nawet kilkadziesiąt procent droższe niż poza sezonem. Transport na wyspie Terminal autobusowy KTEL znajduje się przy wjeździe do Argostoli od strony południowej. Autobusy kursują m.in. do miejscowości: Sami, Skala, Poros, Kateleios, Agios Gerasimos, Agia Efimia, Divarata, Fiskardo, Svoronata. Ceny biletów: 2–7 euro w zależności od trasy. Argostoli ma również połączenie morskie z Lixouri na półwyspie Paliki. W lecie prom odpływa co 30 min, poza sezonem co godzinę. Podróż zajmuje 20 min, koszt 3 euro. W ostatnich latach coraz więcej turystów decyduje się jednak na wynajem samochodu lub skutera, ponieważ transport publiczny na wyspie jest stosunkowo rzadki poza głównymi trasami. Dzięki temu łatwiej dotrzeć do mniej dostępnych plaż i punktów widokowych, zwłaszcza na północnym wybrzeżu. W sezonie letnim liczba kursów autobusowych zwykle wzrasta, ale rozkłady jazdy nadal są ograniczone w porównaniu z bardziej turystycznymi regionami Grecji. Noclegi Największy wybór noclegów jest w Argostoli. Tanie są apartamenty King Agamemnon (od 35 euro za dobę) oraz Hotel Mirabel (od 50 euro) przy głównym placu. Blisko centrum jest też Tourist Hotel (od 75 euro). Za wyższą kwotę można zatrzymać się w Aenos Hotel (od 80 euro). W innych miejscowościach: Karavomylos z Sami Beach Hotel (od 85 euro) oraz Lassi z Hotelem Mediterranee (od 105 euro). Spragnionym luksusu polecam Emelisse Nature Resort w Fiskardo (od 240 euro). W ostatnich latach baza noclegowa na Kefalonii znacznie się rozwinęła, zwłaszcza dzięki apartamentom wakacyjnym i ofertom wynajmu krótkoterminowego. Ceny noclegów w sezonie letnim są obecnie wyraźnie wyższe niż kilka lat temu, szczególnie w popularnych miejscowościach takich jak Fiskardo, Assos czy Lassi. Coraz większą popularnością cieszą się także niewielkie butikowe hotele oraz prywatne wille z basenem, które przyciągają turystów szukających spokojniejszego wypoczynku poza największymi kurortami. Źródło: National Geographic Traveler Nasz ekspert Łukasz Załuski Od ponad 20 lat opowiada o świecie – jego historii, nauce i miejscach, do których warto wyruszyć z otwartą głową. Jest redaktorem naczelnym „National Geographic Polska” oraz National-Geographic.pl. Wcześniej kierował m.in. „Focusem”, „Focusem Historia” czy „Sekretami Nauki”, konsekwentnie rozwijając tematykę popularnonaukową i podróżniczą. Jest inicjatorem projektu pierwszej naukowej rekonstrukcji wizerunków władców z dynastii Jagiellonów. Po godzinach miłośnik gimnastyki sportowej, książek kryminalnych i europejskich stolic.