Co kryją Wyspy Owcze? Ciekawostki o najbardziej niezwykłym archipelagu Europy
18 wulkanicznych wysp na styku Morza Północnego, Grenlandzkiego i Norweskiego budzi wiele emocji – zwykle jednak głównie piłkarskich. O Wyspach Owczych warto dowiedzieć się więcej, bo to archipelag wyjątkowy w skali świata.
Mieszkańcy Wysp Owczych – Farerzy – żyją w izolacji od reszty Europy. O zamieszkiwanym przez populację mniejszą od Pabianic archipelagu mówi się prawie wyłącznie wtedy, gdy grają oni mecze piłkarskie. Szczególnie, gdy tak jak ostatnio, sensacyjnie pokonują Czechów w Eliminacjach Mistrzostw Świata. Te wyjątkowe wyspy to jednak raj dla tych turystów, którzy kochają miejsca nietypowe. Co warto wiedzieć? Najbardziej niezwykłe wyspy Europy Wypoczynek na oceanicznych wyspach może kojarzyć się z upałem, palmami i piaszczystą plażą. Wyspy Owcze nie mają żadnej z tych rzeczy, ale mimo to przyciągają tych, którzy chcą odpocząć od miejskiego szaleństwa. Niemal bezdrzewne skrawki ziemi tworzą krajobraz, który przywodzi na myśl świat mitów i legend. Chociaż technicznie archipelag jest częścią Królestwa Danii, to posiada swój własny parlament i język oraz zachowuje szeroką autonomię. Nie jest też częścią Unii Europejskiej. Za unikalny klimat regionu odpowiadają obmywające Wyspy prądy morskie – stanowiący przedłużenie Golfsztromu ciepły prąd Północnoatlantycki i zimny Wschodniogrenladzki. Klimat na Wyspach Owczych jest dosyć łagodny – przynajmniej jak na tę część świata – chociaż należy przygotować się pogodę wietrzną i deszczową: pada tu przez 280 dni w roku. Poczujemy to jednak tylko wtedy, gdy uda nam się tam dostać, bo lądowanie na lotnisku Vágar uchodzi za jedno z najtrudniejszych w Europie i wymaga ogromnej precyzji od pilotów. Ciekawostki o Wyspach Owczych Jest wiele powodów, dla których turyści przyjeżdżają na Wyspy Owcze. Zwykle wskazują oni na krajobraz: 18 głównych wysp to przede wszystkim pagórki porośnięte trawą, które kończą się gwałtownie i ostrymi klifami przecinają niespokojne wody oceanu. Warto lubić wodę, bo z każdego miejsca na Wyspach Owczych do brzegu jest najdalej… 5 kilometrów. Co jeszcze jest tam niezwykłego? Fauna i flora Chociaż na Faroe niemalże nie ma drzew (ich rozwój ograniczają silne wiatry), to fauna rozkwita: mówi się, że na wyspach jest niemal dwa razy więcej owiec niż ludzi. Wyspy Owcze zamieszkuje 54 719 przedstawicieli naszego gatunku (dane z 2024 roku), więc matematykę pozostawiamy czytelnikom. Pogoda dla każdego Zmienna pogoda na Wyspach nie musi być problemem. Mieszkańcy mówią żartobliwie, że dla każdego coś się znajdzie. W języku farerskim funkcjonuje nawet powiedzenie: „jeśli nie podoba Ci się pogoda, poczekaj 5 minut”. Historyczny język Język farerski sam w sobie mógłby być ciekawym przyczynkiem do przyjazdu. Nie przeszedł on gwałtownych zmian, które spotkały inne języki europejskie i uważa się, że jest najbliższy historycznemu językowi wikingów. Próżno szukać go też w popularnych tłumaczach internetowych, jednak istnieje specjalny słownik tworzony przez wolontariuszy. Google Sheep View Za dzikość wysp niech poświadczy fakt, że zdjęcia do map robiły tam... owce, wykorzystując specjalne aparaty zamontowane na swoich grzbietach. Akcję ochrzczono humorystycznym mianem Google Sheep View. Zwierzęta te stanowią ważny filar gospodarki Wysp – nomen omen – Owczych, więc mają nawet pierwszeństwo na drodze. Warto uważać! Małe, średnie i duże wyspy Archipelag składa się z 18 głównych wysp, a tylko jedna z nich – Litla Dimun – nie jest zamieszkana. W stolicy – Tórshavn – mieszka niemal połowa całej ludności, a np. wyspę Koltur zamieszkują raptem dwie osoby. To raj dla tych, którzy poszukują samotności. Na każdej z nich zapłacimy zarówno koronami duńskimi, jak i farerskimi, które turyści często zabierają jako pamiątki. Są wyjątkowo ładne. To tylko wierzchołek góry lodowej tajemnic, które kryją Wyspy Owcze. Mówi się o nich coraz głośniej, ale wciąż są nieodkrytym rajem turystycznym. Surowy klimat i przelotne, niemal codzienne opady mogą odstraszać, ale archipelag odwdzięcza się za cierpliwość pięknym krajobrazem, spokojem i niezwykłą historią. Źródło: ONZ, Britannica, faroeislands.fo Nasz autor Jonasz Przybył Redaktor i dziennikarz związany wcześniej m.in. z przyrodniczą gałęzią Wydawnictwa Naukowego PWN, autor wielu tekstów publicystycznych i specjalistycznych. W National Geographic skupia się głównie na tematach dotyczących środowiska naturalnego, historycznych i kulturowych. Prywatnie muzyk: gra na perkusji i na handpanie. Interesuje go historia średniowiecza oraz socjologia, szczególnie zagadnienia dotyczące funkcjonowania społeczeństw i wyzwań, jakie stawia przed nimi XXI wiek.
Algorytmy decydują, dokąd jedziemy na wakacje? „Oczekiwania często rozmijają się z rzeczywistością”
Algorytmy nie tylko rekomendują treści, ale też kierują naszymi marzeniami o idealnych wakacjach. Podróżnicze inspiracje bywają jednak złudne, bo bazują na starannie wyselekcjonowanych kadrach. Na miejscu często czeka nas niestety rozczarowanie.
Każdy ma listę miejsc, które pragnie zobaczyć – czasem zapisaną na kartce, częściej ukrytą wyłącznie w pamięci. Dla jednych pozostaje ona w sferze marzeń, ograniczanych przez codzienność, finanse i brak czasu. Dla innych staje się realnym planem, wymagającym cierpliwości i konsekwentnego odkładania środków. Coraz częściej jednak okazuje się, że nasze podróżnicze cele zaczynają wyglądać zadziwiająco podobnie. Wszystko przez wzgląd na to, że są kształtowane przez zdjęcia i historie, które codziennie przewijają się w mediach społecznościowych. Wpływ mediów społecznościowych na marzenia podróżnicze Cyfrowa rewolucja w turystyce ma swoje zalety – wystarczy usiąść na kanapie i oglądać zdjęcia z odległych zakątków świata, by rozbudzić w sobie podróżnicze marzenia. Ta łatwość niesie jednak także konsekwencje. Gdy algorytmy wciąż podsuwają te same treści, nasze listy marzeń zaczynają wyglądać niemal identycznie. W rezultacie coraz więcej osób kieruje uwagę na te same kierunki, a branża turystyczna zmaga się ze zjawiskiem nadmiernej koncentracji ruchu w kilku wybranych miejscach. – Media społecznościowe stały się dziś głównym źródłem inspiracji dla większości podróżników. Wyprzedziły reklamy i przewodniki turystyczne. Wystarczy przewinąć rolki, by zobaczyć wciąż te same trendy i miejsca, które szybko stają się viralami – zauważył Grace Beard, redaktor działu podróży w „Time Out”, podkreślając, że konsekwencje tego zjawiska bywają rozczarowujące. – Jeśli wszyscy chcą zrobić to samo popularne zdjęcie na Instagramie, oczekiwania często rozmijają się z rzeczywistością. Zamiast ikonicznego widoku można zobaczyć jedynie kolejkę – tłumaczył. Nowe kampanie mają rozproszyć turystów i odciążyć zatłoczone miejsca Aby ograniczyć skutki masowej turystyki, coraz więcej krajów i regionów wdraża własne inicjatywy. We Włoszech agencja Visit Italy uruchomiła kampanię „99% of Italy”, której celem jest skierowanie uwagi podróżnych poza najbardziej zatłoczone centra, takie jak Wenecja czy Rzym. – Tego rodzaju skoncentrowana turystyka zamienia miasta takie jak Wenecja, Florencja, Rzym, Neapol czy Cinque Terre w przepełnione miejsca, które zmagają się z ciężarem nadmiernej liczby odwiedzających. Tymczasem wiele autentycznych regionów pozostaje niewidocznych, pozbawionych głosu i szansy rozwoju. Kampania „99% of Italy” powstała po to, by odwrócić tę narrację – podkreślił dr Ruben Santopietro, dyrektor generalny i założyciel Visit Italy. Podobne działania podjęły również Wyspy Owcze. Choć archipelag nie doświadcza jeszcze nadmiernej liczby turystów, władze starają się kształtować ruch odwiedzających, zanim stanie się on problemem. Wprowadzono więc nową ofertę wynajmu samochodów z nawigacją, która prowadzi podróżnych tajemniczą trasą po wyspach. Jej celem jest rozproszenie gości i zachęcenie ich do odkrywania mniej znanych miejsc. – Naszym celem jest skierowanie turystów poza dotychczasowe punkty odwiedzin. Docieramy również do trendu bezdecyzyjnego planowania urlopu – wyjaśniła Súsanna Sørensen, szefowa marketingu i PR w Visit Faroe Islands w rozmowie z BBC. Dzięki tej inicjatywie podróżni nie podążają wyłącznie za viralowymi zdjęciami z mediów społecznościowych, ale odkrywają klify pełne ptaków morskich, górskie szlaki i małe miejscowości, które pozostawały w cieniu najbardziej rozpoznawalnych atrakcji. Źródło: BBC Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Bezludna wyspa strzeżona przez chmurę w kształcie UFO. Co to za miejsce?
Najmniejsza z Wysp Owczych, Lítla Dímun, skrywa pewien meteorologiczny sekret – niemal nieustannie spowija ją chmura soczewkowata. Choć bezludna, wyspa przyciąga uwagę podróżników i marynarzy, stając się jedną z najbardziej rozpoznawalnych formacji w archipelagu.
Spis treści: Chmura jako znak rozpoznawczy Lítla Dímun Co naprawdę kryje się na tej bezludnej wyspie? Dlaczego Lítla Dímun nie jest turystycznym rajem? Lítla Dímun to niewielka wyspa wulkaniczna położona na Morzu Norweskim w archipelagu Wysp Owczych. Jej całkowita powierzchnia to zaledwie 0,82 km kw., a populacja wynosi równe zero. Mimo to Lítla Dímun jest miejscem dobrze znanym przez podróżników, a zwłaszcza marynarzy. Wyspa ta jako jedna z niewielu na całym świecie może poszczycić się tym, że ma „własną” charakterystyczną chmurę w kształcie soczewki. Z tego powodu jest często fotografowana. Zdjęć z samej wyspy nie znajdziemy jednak za wiele. Dlaczego? Chmura jako znak rozpoznawczy Lítla Dímun Nieruchome chmury soczewkowate, bo o nich mowa, są ustawione pod kątem prostym do kierunku wiatru i równolegle do linii gór. Najczęściej formują się bezpośrednio nad szczytami górskimi lub innymi wypukłymi masywami lądowymi. Nie dziwne więc, że pojawiły się nad wulkaniczną wyspą. Ze względu na kształt soczewki lub migdała, chmury te bywają mylone z UFO. Choć nie są wielkie, mogą być poważnym utrudnieniem dla pilotów samolotów. W obszarze ich występowania często dochodzi do turbulencji. Co naprawdę kryje się na tej bezludnej wyspie? Zjawisko to jest bardzo typowe dla Lítla Dímun. Na większości opublikowanych zdjęć wyspa jest pokryta ogromną warstwą chmur przypominającą zaspę śnieżną. Legenda głosi, że między obłokami znajduje się miasto szczęśliwych ludzi. To raczej mało prawdopodobne, ponieważ jedynymi mieszkańcami 800 hektarów są udomowione owce rasy farereskiej. Rzadziej pojawiają się typowe dla regionu maskonury. Do XIX w. na wyspie żyły też dzikie owce Dímunarseyðurin. Ostatnia została zabita w 1866 r. Dlaczego Lítla Dímun nie jest turystycznym rajem? Najmniejsza z Wysp Owczych wzbudza ogromne zainteresowanie turystów. Nie jest to jednak popularny kierunek wycieczek z bardzo prostego powodu. Strome, niemal pionowe zbocza stożkowatej Lítla Dímun skutecznie utrudniają wejście na położone na jej szczycie wypłaszczenie. Jest to możliwe wyłącznie przy pomocy specjalistycznego sprzętu. Inna kwestia to odpowiednie warunki pogodowe, a o te na wyspie niemal cały czas spowitej chmurami niełatwo. Lítla Dímun najłatwiej podziwiać na żywo z sąsiedniej wyspy Suðuroy. Na oceanach położone są tysiące niezamieszkanych wysp, o których nadal wiemy niewiele. Często ich kształty lub budowa terenu wywołują różne spekulacje i legendy. Przykładów nie trzeba szukać poza Europą. Wyspa Ellidaey niezmiennie fascynuje internautów, ponieważ znajduje się na niej najbardziej samotny dom na świecie. Źródło: National Geographic Polska
Dlaczego na Wyspach Owczych owce nie chodzą stadami. Podcast National Geographic
Po raz pierwszy na Wyspy Owcze dotarł 18 lat temu. Odwiedza je do dziś, nieustannie poznając ten niewielki skrawek ziemi na Atlantyku. Łukasz Łach, założyciel Klubu Miłośników Wysp Owczych, w rozmowie z Iwoną El Tanbouli-Jabłońską rozwiewa mity o tym pełnym tajemnic archipelagu i zdradza swoje ulubione miejsca..
Spis treści: Kim są Farerowie? Co robią owce na Wyspach Owczych? Gdzie posłuchać podcastu National Geographic Polska? Gościem Iwony El Tabouli-Jabłońskiej jest Łukasz Łach, założyciel Klubu Miłośników Wysp Owczych Faroe.pl, który nie tylko opowiada o życiu na tym odległym archipelagu, ale również pomaga zaplanować wyprawę w to miejsce. Wyspy Owcze przyciągają podróżników szukających spokoju i dzikiej przyrody, a trend „coolcation” sprawia, że coraz więcej osób wybiera chłodniejsze miejsca zamiast zatłoczonych, gorących kurortów. W rozmowie padają także wskazówki dla backpackerów i rekomendacje najbardziej urokliwych miejsc, które najlepiej oddają magię tego niezwykłego zakątka świata. Kim są Farerowie? Nowy odcinek podcastu National Geographic Polska to opowieść Farerach – mieszkańcach Wysp Owczych, których można określić jako ludzi twardych, silnie związanych z naturą i całkiem gościnnych. Aby przetrwać długie, ciemne miesiące, Farerowie pielęgnują swoje tradycje – zajmują się rękodziełem, robótkami ręcznymi, angażują się w grupy teatralne i zespoły muzyczne. To dodatkowo wzmacnia ich poczucie wspólnoty. Prawie każda Farerka umie robić na drutach, a każdy Farer nieraz wypłynął w morze na połów. Są też dumni ze swojej mowy. Język farerski wywodzi się z języka staronordyckiego, którym posługiwali się wikingowie. Jest spokrewniony m.in. z islandzkim, norweskim i duńskim. W 2017 roku głośno było o staraniach Farerów, aby ich język w końcu trafił do narzędzia Google Translate. Stało się to dopiero 7 lat później. Od czerwca 2024 roku można spokojnie tłumaczyć z i na farerski dzięki nowej funkcjonalności Google'a. Co robią owce na Wyspach Owczych? Mimo że na Wyspach Owczych owiec jest więcej niż ludzi, nie spotkamy tam wielu stad przemierzających zielone wzgórza. Owce są podzielone na małe grupy i wypasane na oddzielnych pastwiskach, co sprawia, że rzadko tworzą duże stada. Co ciekawe, na archipelagu nie spotkamy pasterzy ani nie zjemy sera owczego. Dlaczego tak jest i co w takim razie robią owce na Owczych – tego też dowiecie się z podcastu. Gdzie posłuchać podcastu National Geographic Polska? Aby dowiedzieć się więcej o Wyspach Owczych posłuchajcie nowego odcinka podcastu. Cała rozmowa do wysłuchania w playerze na górze strony. Odcinki naszych wideopodkastów są również dostępne na kanałach National Geographic Polska na YouTube i na Spotify. Źródło: National Geographic Polska
Wyspy Owcze na zdjęciach Justyny Zamoyskiej
Wróciłam do Warszawy z zapałem i determinacją, by wziąć się do ostrej roboty nad swoim warsztatem – pisze Justyna Zamoyska, uczestniczka warsztatów na Wyspach Owczych. Zobaczcie jej zdjęcia!
W tym artykule: O mnie Co sprawiło, że robię zdjęcia? Czego nauczyłam się na warsztatach fotograficznych na Wyspach Owczych? Opis projektu O mnie Obecnie mieszkam w Warszawie, a pracuję w książkowym wydawnictwie w Londynie, gdzie jeszcze do niedawna również mieszkałam. Lubię książki, muzykę, rower, ładne rzeczy i absurd. Czerpię energię (a czasem euforię) z kontaktów z fajnymi ludźmi i z przemieszczania się między różnymi miejscami. Co sprawiło, że robię zdjęcia? Wyjazd na warsztaty o konstruowaniu opowieści fotograficznej na Wyspach Owczych był moją pierwszą i właściwie nieplanowaną przygodą z fotografią. Narracja – i pisana, i wizualna – jest moją wielką pasją, ale wcześniej zagłębiałam się właściwie wyłącznie w historie rysowane, jak powieści graficzne czy filmy animowane. W powieściach graficznych uwielbiam minimalizm, więc połączenie „opowiadania obrazem” i mojego wyobrażenia o farerskim krajobrazie, architekturze i życiu – surowych i pragmatycznych – zadziałało na mnie jak magnes. Czego nauczyłam się na warsztatach fotograficznych na Wyspach Owczych? Wyspy Owcze nie tak bardzo odizolowane? Sprawdzamy, jak się tam dostać Są zjawiskowe i odizolowane. Przynajmniej na mapie, bo dolecieć na Wyspy Owcze wcale nie jest aż tak trudno. Przy odrobinie szczęścia można trafić na bilety w bardzo atrakcyjnych cenach. Wiedziałam, że warsztatowo będę bardzo odbiegać od pozostałych uczestników wyjazdu i nastawiałam się bardziej na podglądanie historii kreowanych przez innych niż tworzenie własnych. Jednak entuzjazm, z jakim Iwona dopingowała moje pomysły sprawił, że na łeb na szyję rzuciłam się w robienie zdjęć! Ponadto, pod wpływem niebywale merytorycznych i pełnych wyczucia komentarzy Iwony wróciłam do Warszawy z zapałem i determinacją, by wziąć się do ostrej roboty nad swoim warsztatem. I już zawsze robić zdjęcia! Opis projektu Krajobraz Wysp Owczych zachwyca surowym, minimalistycznym pięknem, a architektura tak doskonale się w ten pejzaż wtapia, że czasem bywa niewidoczna. Ascetyczna harmonia otoczenia z początku zwala z nóg, ale z czasem oko zaczyna uparcie polować na to, co choć trochę od niej odstaje. Na coś, co mogłoby być pozostałością po wizycie humanoidalnych, ale jednak kosmitów, którzy w nieodległej przeszłości odwiedzili Wyspy. A może ich perspektywą?
Nauczyłam się, że emocje, atmosfera i historia, którą chcemy przekazać, są najważniejsze – pisze Alicja Lehmann, uczestniczka warsztatów na Wyspach Owczych. Zobaczcie jej fotografie!
W tym artykule: O sobie Opis mojego projektu Co sprawiło, że robię zdjęcia? Czego nauczyłam się na warsztatach fotograficznych? O sobie Cześć! Nazywam się Alicja Lehmann. Moje centrum życiowe to Bydgoszcz i okolice. Jestem miłośniczką zwierząt i sportu, a fotografia to moja wielka pasja, którą staram się ciągle rozwijać. Opis mojego projektu Dwa światy. Dla mnie Wyspy Owcze są królestwem zwierząt – lądując na Wyspach weszłam w ich świat. Świat pełen przestrzeni, wolności, ale też oddalenia i nostalgii. Tuż obok świat ludzi, który zafascynował mnie swoistą układanką wzorów, kolorów i kształtów. Zaintrygowały mnie różnice i kontrasty. Pracując nad edycją i przy układaniu historii, poczułam, że należy te dwa różne światy pokazać razem. Bo jeden nie istnieje bez drugiego. Co sprawiło, że robię zdjęcia? Wyspy Owcze nie tak bardzo odizolowane? Sprawdzamy, jak się tam dostać Są zjawiskowe i odizolowane. Przynajmniej na mapie, bo dolecieć na Wyspy Owcze wcale nie jest aż tak trudno. Przy odrobinie szczęścia można trafić na bilety w bardzo atrakcyjnych cenach. Fotografia daje mi możliwość zatrzymania się w biegu i odpoczynku od codziennych problemów. Jest też sposobem na pokazanie innym mojego spojrzenia na rzeczywistość. Czego nauczyłam się na warsztatach fotograficznych? Kiedy zobaczyłam ogłoszenie o warsztatach Earth Expedition na Wyspach Owczych wiedziałam, że muszę tam być! Wiedziałam, że to niepowtarzalna okazja na zdobycie nowych umiejętności i doświadczeń. I nie pomyliłam się – dzięki Iwonie El Tanbouli-Jabłońskiej nauczyłam się, że emocje, atmosfera i historia, którą chcemy przekazać, są najważniejsze.
Miałam szansę praktykować umiejętność tworzenia opowieści, którą da się wyczytać z obrazów – pisze Iza Romanik, uczestniczka warsztatów na Wyspach Owczych. Zobaczcie jej zdjęcia!
W tym artykule: O sobie Opis mojego projektu Co sprawiło, że robię zdjęcia? Czego nauczyłam się na warsztatach fotograficznych na Wyspach Owczych? O sobie Cześć! Nazywam się Iza Romanik. Mieszkam i pracuję we Wrocławiu. Mam dużą potrzebę bycia z ludźmi, bycia w świecie i działania. Stąd też swoje pasje realizuję m.in. w wolontariatach, podróżach i fotografii. Kocham jazz, impresjonizm i kino offowe. Opis mojego projektu Piękno i prostota. Tak widziałam i czułam Wyspy Owcze i taki był mój zamysł na przedstawienie właśnie takiej wersji rzeczywistości. Zależało mi, żeby zdjęcia jak najciekawiej wyraziły surowość klimat i magię Wysp. Było dla mnie jasne, że tylko czarno-biała fotografia może w pełni oddać to, co znajduje się przed obiektywem – prostotę kompozycji i grę światła z cieniem. Pomysł na prezentację projektu w formie dyptyków pojawił się na końcu – podczas pracy nad historią i edycją, po analizie już wszystkich zdjęć. Co sprawiło, że robię zdjęcia? Wyspy Owcze nie tak bardzo odizolowane? Sprawdzamy, jak się tam dostać Są zjawiskowe i odizolowane. Przynajmniej na mapie, bo dolecieć na Wyspy Owcze wcale nie jest aż tak trudno. Przy odrobinie szczęścia można trafić na bilety w bardzo atrakcyjnych cenach. Przez dość długi czas szukałam sposobu na wyrażenie siebie: rysowałam, malowałam, pracowałam z gliną i drewnem. Fotografia pojawiła się przypadkiem i okazała się najlepszym sposobem na wyrażenie mojej wrażliwości, emocji, postrzegania rzeczywistości, a także na poznawanie ludzi. To właśnie fotografowanie wyzwala we mnie najwięcej endorfin. Czasem jest wyzwaniem a czasem wycisza. To moja terapia i strój na różne okazje. Czego nauczyłam się na warsztatach fotograficznych na Wyspach Owczych? Czułam niedosyt w swoich fotografiach i potrzebę rozwijania swoich umiejętności. Warsztaty fotograficzne Expedition Earth z faroe.pl to był strzał w 10! Oprócz tego, że znalazłam odpowiedzi na nurtujące mnie pytania i oszczędziłam ogromu czasu potrzebnego na samodzielne odkrywanie, to zdobyłam niezwykle cenną umiejętność. To zmiana spojrzenia na całokształt procesu wykonywania zdjęć. Dzięki wsparciu Iwony El Tanbouli-Jabłońskiej miałam szansę praktykować umiejętność tworzenia opowieści, którą da się wyczytać z obrazów. Takiej kreatywności i umiejętności patrzenia można się uczyć. Wystarczy tylko wziąć udział w dobrych warsztatach fotograficznych.
Stóra Dímun – 2,6 km kw. bazaltu i samotności. Relacja z warsztatów fotograficznych na Wyspach Owczych
23 sierpnia 2022, godzina 15:15. Na przystani w Gamlarætt dołączam do grupy Klubu Miłośników Wysp Owczych pod wodzą Łukasza Łacha. To wyjątkowy wyjazd fotograficzny z udziałem dyrektorki artystycznej polskiego wydania National Geographic – Iwony El Tanbouli-Jabłońskiej.
W tym artykule: Wspinaczka na strome brzegi wyspy Rodzinna farma na odludziu Trudna droga do pontonu Fotograficzno-pogodowy rollercoaster Cel wyprawy również jest wyjątkowy – płyniemy się na wyspę Stóra Dímun, która nawet wśród rodowitych Farerów uchodzi za egzotyczną i niedostępną. Przed nami godzinny rejs ribem – szybkim pontonem, więc nastawiamy się na fale i wiatr. Mijamy przylądek Sandhøvdi, bierzemy kurs na wyspę Skúvoy, wreszcie na trawersie majaczy nasz główny cel – otulona chmurami Stóra Dímun. Północne rubieże wyspy przypominają origami, a ostre krańce skał wydają się niegościnne i niedostępne. Wspinaczka na strome brzegi wyspy Na ląd schodzimy w Dímunargjógv. Jest wyjątkowo ślisko, więc pierwsze kroki przypominają akrobatyczne wyczyny. Przed nami pierwsza przeszkoda – rumowisko. Ogromne kamloty są jak labirynt i pole minowe w jednym. Pokonanie każdego kolejnego głazu to mały sukces. Stóra Dímun jest niczym trudna do zdobycia twierdza. Do osady prowadzi tu wyłącznie jeden szlak – istny tor przeszkód. Po pokonaniu rumowiska, przychodzi pora na wspinaczkę stromym, trawiastym zboczem. Chwytamy się kępek trawy, miejscami umazanymi ptasim guanem. To jedna z tych sytuacji, które wymuszają wyjście ze strefy komfortu, na dodatek więcej niż jeden raz. Do celu coraz bliżej. Przed nami jeszcze ścieżki wzdłuż skalnych ścian i prowizoryczne schody. Ostatnie metry wymagają podciągnięcia się na linie i… voilà – jesteśmy na górze! Stojąc na płaskowyżu, na którym leży osada, serce wali mi niemiłosiernie. Dotarcie tu wydawało się czymś nierealnym, więc spoglądając na zabudowania farmy, odczuwam coś z pogranicza fatamorgany i wygranej w totka. Na spotkanie wychodzi nam Eva – dziarska Farerka, z ciepłym spojrzeniem i promiennym uśmiechem. – Hjartaliga vælkomin! (Serdecznie witamy!) – rzuca w stronę naszych zmęczonych twarzy. Rodzinna farma na odludziu Witamy się z nią arsenałem polskich imion, po czym zmierzamy w stronę farmy. Dom otaczają ruiny murów pierwszych zabudowań gospodarskich na wyspie. Wnętrze, wypełnione zapachami z kuchni, jest współczesne i przytulne. W środku panuje porządek, a Eva gości nas przy kuchennym stole, zastawionym smakołykami domowej roboty. Eva úr Dímun jest kobietą stąd. Wychowała się na farmie, a jej rodzina żyje tu od wielu pokoleń. Pochodzącego z Sandoy Jógvana Jóna, Eva poznała w kolegium nauczycielskim w stolicy. Po skończeniu nauki wróciła na rodzinną skałę, a Jógvan Jón podążył za ukochaną. Doczekali się dwóch pociech i przez pewien czas byli nawet nauczycielami własnych dzieci. Eva i Jógvan Jón są farmerami na pełny etat, a ich głównym zajęciem są hodowla owiec i rolnictwo. Od kilku lat z powodzeniem rozwijają turystykę na wyspie, w tym heimablídni – farerską gościnność. Po posiłku Jógvan Jón prowadzi nas do przydomowej rzeźni. Wchodzimy do przybudówki, w której wiszą masywne wołowe cielska. Za nimi kryje się kilka fermentowanych baranich udźców skerpikjøt i garstka pałeczek suszonego grindwala. Następnie Farer kieruje nas na zachodni kraniec wyspy, gdzie rozpościerają się pola kalarepy. Po drodze mijamy ruiny dawnego kościoła oraz niewielki heliport – tutejsze okno na świat. Gdy docieramy na pole, Jógvan Jón wyrywa kilka kalarep, obiera je i kroi na plasterki. Soczyste białe krążki o słodkawym smaku trafiają do naszych ust. Jesteśmy zachwyceni tym, co wydała tutejsza, na pozór jałowa, ziemia. Chwilę później Farer wskazuje na sąsiednie poletko, na którym rośnie inna odmiana kalarepy, zwana po farersku mai. To właśnie z niej powstaje tutejszy bimber o tej samej nazwie. Trudna droga do pontonu Robi się późno, więc pora żegnać się z sielską farmą i udać na dół. Eva deklaruje, że będzie towarzyszyć nam w wędrówce. Zejście nie jest łatwe dlatego przechodzimy w tryb pełnej koncentracji. Lina, wąskie ścieżki, trawiaste zbocze, które pokonujemy ślizgiem, głazy i jesteśmy na dole. Na horyzoncie widzimy Sigmunda, sternika naszego pontonu. Jednak pojawia się kolejna przeszkoda – jak wejść na riba ze skał, które co chwilę obmywa fala. Z rozwiązaniem przychodzi Jógvan Jón, który do pontonu prowadzi nas czwórkami. Pierwsza grupka podąża za nim, lecz fal nie udaje się uniknąć i słona woda wlewa się do butów. Wskakujemy na pokład pojedynczo, za każdym razem czekając na obniżenie fali. Sigmund odpala muzykę i z głośników leci rockowa wersja farerskiego hymnu. Jógvan Jón i Eva machają do nas z brzegu, a złota godzina lśni w całej okazałości. Ta filmowa scena sprawia, że emocje wzbierają w nas wszystkich i każdym z osobna. Przez kilka godzin, przeżyliśmy na Stóra Dímun więcej, niż niejeden człowiek przez całe swoje życie. Tekst: Kinga Eysturland Fotograficzno-pogodowy rollercoaster Na Wyspach Owczych pogoda dyktuje warunki. Trzeba być przygotowanym na każdą okoliczność. Aparat jaki zabrałam na warsztaty fotograficzne National Geographic Expedition Earth, to Canon R5. Podczas warsztatów dużo się przemieszczaliśmy, również w trudnym terenie, i przez większą część wyjazdu mżyło lub padało. Dlatego dużą zaletą jest uszczelnienie i wytrzymałość korpusu. Przy tak słabych i zmiennych warunkach oświetleniowych nie bez znaczenia jest stabilizowana 45 mln matryca, która pozwoliła mi pracować na wysokim ISO. Zestaw obiektywów, jaki znalazł się w moim plecaku, to RF 50 mm f/1.2 L USM oraz RF 24-70 mm f/2.8 L IS USM – oba pancerne i też uszczelnione. Ten drugi to dla mnie wzorzec uniwersalnego szkła. Mogłam zarejestrować nim rozległy krajobraz i jednocześnie niewielkie maskonury, które swoją urodą uwiodły już niejednego fotografa. Tak zwaną 50-tkę zawsze mam przy sobie. Tutaj znaczenie miało światło, im jaśniejsze, tym lepsze. Na wyprawę na wyspę Stóra Dímun, pomino ich niemałej wagi i gabarytów, zabrałam dwa. I to była dobra decyzja. Krajobraz rejestrowałam 24–70 mm, a zdjęcia w ciemnych wnętrzach stałoogniskową 50-tką. Tekst: Iwona El Tanbouli-Jabłońska Nasz ekspert Iwona El Tanbouli-Jabłońska Dyrektorka artystyczna National Geographic Polska, fotografka i współwłaścicielka studia fotograficzno-filmowego F11 STUDIO. Fotografią i fotoedycją zajmuje się od 18 lat. Absolwentka Akademii Sztuk Pięknych. Większość jej pracy koncentruje się na fotoreportażu i projektach długoterminowych. Podróżuje z aparatem po świecie podejmując trudne społecznie tematy. Prowadzi warsztaty, przeglądy portfolio, bywa jurorką w konkursach fotograficznych. Członkini stowarzyszenia RAV.A Stories. Podwójna laureatka tegorocznej edycji Grand Press Photo 2022. Jej fotoreportaż z Wysp Owczych zajął 1. Miejsce w kategorii Climate&Responsibility.
Co warto wiedzieć przed podróżą na Wyspy Owcze? Podpowiada przewodnik po archipelagu
Podcast „Nie-Przewodnik” obiera kurs na Wyspy Owcze. O jedno z najpiękniejszych miejsc na świecie pytam niemal u źródła.
W tym artykule: Nowy „Nie-Przewodnik”. Kierunek: Wyspy Owcze Wyspy Owcze bez tajemnic Czy Wyspy Owcze rzeczywiście są tak niedostępne, jak się wydają? Dlaczego Farerzy, czyli mieszkańcy archipelagu są ze sobą tak zżyci? Na te inne pytania odpowiada Sergiusz Pinkwart, dziennikarz podróżniczy i przewodnik po Wyspach Owczych. Nowy „Nie-Przewodnik”. Kierunek: Wyspy Owcze Do odsłuchu trafił kolejny, czwarty już odcinek podcastu „Nie-Przewodnik”, w którym rozmawiam z moimi gośćmi o miejscach nietypowych oraz tych dobrze znanych, ale z nowej perspektywy. I tak na przykład Kaśka Paluch i Magdalena Łukasiak opowiedziały o tym, jakie dźwięki wydają lodowce na Islandii, a Agnieszka Dziadek opowiedziała o przemierzaniu świata pieszo. Swoimi nieprzewodnikowymi rekomendacjami podzieli się też prelegenci Festiwalu Podróżników National Geographic, który odbył się w czerwcu w Kartuzach. Dlaczego Wyspy Owcze? Zafascynowały mnie tamtejsze krajobrazy. Surowe i odległe, a przy tym malownicze. Archipelag położony między Wielką Brytanią, Islandią a Norwegią to też jedno z niewielu miejsc w Europie, które nie zostały jeszcze zadeptane przez turystów. Ba, mówiąc znajomym, że przygotowuję się do podcastu o Wyspach Owczych, mało kto wiedział, gdzie są położone. Wyspy Owcze bez tajemnic W rozmowie z Sergiuszem Pinkwartem padają odpowiedzi na wszystkie najważniejsze pytania: Jak się dostać na Wyspy Owcze? Co tam zobaczyć? Jaka jest pogoda? Co znajdziemy na talerzu w farerskiej knajpie? I wreszcie, czym Wyspy Owcze różnią się od Islandii, a w czym ją przypominają? Nasz ekspert Mateusz Łysiak Dziennikarz zakręcony na punkcie podróżowania. Pierwsze kroki w mediach stawiał w redakcjach internetowej i papierowej magazynu „Podróże”. Redagował i wydawał m.in. w gazeta.pl i dziendobrytvn.pl. O odległych miejscach (czasem i tych bliższych) lubi pisać nie tylko w kontekście turystycznym, ale też przyrodniczym i społecznym. Marzy o tym, żeby zobaczyć zorzę polarną oraz Machu Picchu. Co poza szlakiem? Kuchnia włoska, reportaże i pływanie.
Wyspy Owcze od 1200 lat praktykują Grindadrap. W tym roku krwawa tradycja ma się zmienić, ale czy na pewno?
Wyspy Owcze to marzenie niejednego podróżnika. Fascynujący archipelag co roku wzbudza jednak ogromne kontrowersje związane z tradycyjnym połowem grindwali i delfinów.
W tym artykule: Wyspy Owcze spoza widokówki Grindadrap – krwawa tradycja Wysp Owczych Wysypy Owcze ograniczają polowanie na delfiny Wyspy Owcze często są porównywane do Islandii. To zasługa równie zjawiskowych, choć nieco różniących się, krajobrazów i odizolowanego położenia. Pejzaże z Owczych tak zachwyciły twórców filmów o Jamesie Bondzie, że właśnie na wyspie Kalsoy rozegrała się finałowa scena „Nie czas umierać”. Wyspy Owcze spoza widokówki Wyspy Owcze zamieszkują Farerzy. W porównaniu z populacjami innych europejskich krajów, jest ich niewielu. Archipelag na stałe zasiedla 52 tys. osób. Przez wiele lat wyspiarska społeczność była dość hermetyczna. Dopiero na początku XX w., przy okazji wojen, na wyspach pojawili się Brytyjczycy. Obecnie na archipelagu żyją już mieszkańcy wielu różnych narodowości. Farerzy nadal jednak są ze sobą bardzo blisko. Ważną rolę w podtrzymaniu poczucia wspólnoty odgrywają pielęgnowane od pokoleń tradycje, w tym coroczne polowanie na grindwale i delfiny, czyli Grindadrap. Expedition Earth. Warsztaty fotograficzne na Wyspach Owczych Jeśli fotografujesz i chcesz wiedzieć, jak robić zdjęcia, by opowiadały historię i wzbudzały emocje – warsztat Expedition Earth jest dla ciebie. Grindadrap – krwawa tradycja Wysp Owczych Tradycja polowania ma ponad 1200 lat. Jej początki sięgają około 800 r., kiedy to na Wyspach Owczych pojawili się pierwsi Wikingowie. Praktykowane do dziś metody zwabiania i zabijania zwierząt niewiele różnią się od tych z IX w. Po tym, jak w pobliżu wysp pojawiają się grindwale, mężczyźni – bo tylko oni mogą brać udział w Grindadrap – wsiadają do łodzi. Następnie zaganiają je do zatoki, wydając przy tym hałaśliwe dźwięki. Kiedy zwierzęta są w pułapce, woda jest już zbyt płytka, żeby mogły pływać. Niektóre osobniki w desperacji wyskakują na brzeg. Dopiero teraz zaczyna się właściwa „ceremonia”. Farerzy zabijają swoje ofiary tradycyjnymi nożami o długości od ok. 16 do 19 cm. Ważny jest też sposób cięcia zwierząt – w okolicach szyi, tak, aby przeciąć tętnice szyjne i rdzeń kręgowy, a głowa opadła do przodu. Najczęściej grindwale umierają z powodu wykrwawienia. Co roku do sieci trafiają zdjęcia zabarwionej na czerwono wody u wybrzeży Wysp Owczych oraz martwych zwierząt ułożonych w rzędach na plażach. Organizacje działające na rzecz ochrony środowiska regularnie potępiają Farerów za okrutne i niepotrzebne – ich zdaniem – praktyki. Rząd Wysp Owczych podtrzymuje z kolei, że sposób, w jaki są zabijane zwierzęta, jest humanitarny, a polowanie to integralna część farerskiej kultury oraz źródło pożywienia dla mieszkańców archipelagu. Najbardziej odizolowana restauracja z gwiazdkami Michelin przenosi się na Grenlandię. Co można w niej zjeść? Kolacja w KOKS to marzenie niejednego smakosza i podróżnika. Lokal jest znany jako najbardziej odizolowana restauracja na świecie. Niedługo zjedzenie tam będzie jeszcze trudniejsze. Wysypy Owcze ograniczają polowanie na delfiny W tym roku Grindadrap będzie jednak wyglądał nieco inaczej – przynajmniej jeśli chodzi o liczby. Rząd Wysp Owczych ogłosił limit zabicia tylko 500 delfinów. Nowe prawo ma obowiązywać od końca lipca do 2024 r. Od 1996 r. na Wyspach Owczych zabija się średnio 270 delfinów białobokich rocznie. 2021 r. był pod tym względem wyjątkowy. Liczba zabitych delfinów przekroczyła 1400. W poprzednich latach tylko trzy razy zabito ponad 500 delfinów – w 2001, 2002 i 2006. Wprowadzenie limitu nie uspokaja ekologów. – To jest farsa. Wyspy Owczy sformalizowały coś, co wcześniej nie było sformalizowane – komentuje cytowana przez „The Guardian” Sally Hamilton, dyrektor organizacji charytatywnej Orca zajmującej się ochroną środowiska morskiego. Minister rybołówstwa Wysp Owczych, Árni Skaale, podtrzymuje, że Farerzy „mają prawo do polowania”, ale podkreśla, że muszą korzystać z niego w sposób zrównoważony. Aktywiści zwracają natomiast uwagę na to, że polowanie na delfiny nie jest częścią farerskiej tradycji, a na rynku nie ma zapotrzebowania na ich mięso. Grindadrap zazwyczaj odbywa się latem. Tegoroczne polowanie jeszcze przed Farerami. Badania po zeszłorocznej rekordowej rzezi delfinów wykazały, że 83% wyspiarzy popieranie zabijanie grindwali, ale 53% jest przeciwnych rozszerzaniu tradycji na delfiny białobokie. W tym roku Iwona El Tanbouli-Jabłońska, dyrektor artystyczna National Geographic Polska, otrzymała nagrodę Grand Press Photo za fotoreportaż dokumentujący Grindadrap na Wyspach Owczych. Nasz ekspert Mateusz Łysiak Dziennikarz zakręcony na punkcie podróżowania. Pierwsze kroki w mediach stawiał w redakcjach internetowej i papierowej magazynu „Podróże”. Redagował i wydawał m.in. w gazeta.pl i dziendobrytvn.pl. O odległych miejscach (czasem i tych bliższych) lubi pisać nie tylko w kontekście turystycznym, ale też przyrodniczym i społecznym. Marzy o tym, żeby zobaczyć zorzę polarną oraz Machu Picchu. Co poza szlakiem? Kuchnia włoska, reportaże i pływanie.
Expedition Earth. Warsztaty fotograficzne na Wyspach Owczych
Jeśli fotografujesz i chcesz wiedzieć, jak robić zdjęcia, by opowiadały historię i wzbudzały emocje – warsztat Expedition Earth jest dla ciebie.
Podczas siedmiodniowej przygody z fotografią Iwona El Tanbouli-Jabłońska, dyrektorka artystyczna National Geographic Polska, zabierze chętnych na surowe i tajemnicze Wyspy Owcze. Podczas warsztatu Expedition Earth będzie można bliżej przyjrzeć się zwyczajom i tradycjom ludzi, którzy zamieszkują ten fascynujący archipelag na Morzu Północnym. Będzie to też świetna okazja do zaprezentowania swoich zdjęć szerszemu gronu. Najciekawsze zdjęcia będą opublikowane na Instagramie naszego magazynu @natgeo.pl. Cały program fotograficznej wyprawy i szczegóły wyjazdu można znaleźć na stronie https://faroe.pl/warsztaty-fotograficzne-na-wyspach-owczych. Aparat fotograficzny zbliża do ludzi, poszerza horyzonty i uczy uważności [rozmowa z Marzeną Wystrach] Z Marzeną Wystrach, fotoreporterką agencji Reporter Poland rozmawia Iwona El Tanbouli-Jabłońska, dyrektorka artystyczna National Geographic Polska. Warsztaty Expedition Earth – Informacje praktyczne Czy warsztat przeznaczony jest dla doświadczonych fotografów, czy amatorów? Nie jest ważne, czy ktoś fotografuje 5 lat, rok, i czy jest zawodowcem lub amatorem. Każdy z nas ma inną wrażliwość i inny punkt widzenia. Możemy nawzajem się obserwować i inspirować. Podczas warsztatu dużo większy nacisk będzie kładziony na uważność patrzenia niż na stronę techniczną. Natomiast jeśli ktoś będzie miał techniczne pytanie, na pewno znajdzie na nie odpowiedzi. Jaki sprzęt ze sobą zabrać? Oczywiście aparat fotograficzny. Najlepiej ten, który znacie i lubicie. Jeśli ktoś pracuje ze statywem i filtrami, też może zabrać. Tak samo z obiektywami. Jest duża dowolność. Po prostu zabierzcie taki sprzęt, z którym dobrze się czujecie. Można wziąć komputer, żeby zgrać i oglądać zdjęcia na bieżąco. Na pewno tak jest wygodniej niż na aparacie. Co to jest storytelling? W dużym skrócie storytelling w fotografii to opowiadanie za pomocą obrazów. W zasadzie jest niezbędny przy każdej złożonej wypowiedzi fotograficznej. Na warsztatach nauczycie się, jak już na etapie robienia zdjęć myśleć o historii, którą chcesz pokazać. To cudowna umiejętność, która porządkuje i sprawia, ze wiemy, co i w jaki sposób sfotografować. Co da mi warsztat Expedition Earth? Chciałabym, żeby każdy z uczestników przywiózł swoją fotograficzną opowieść z Wysp Owczych. Spójną wizualnie i ciekawą historię o tym miejscu. Dużo czasu poświęcimy na fotoedycję, czyli układ zdjęć w odpowiedniej kolejności, a to niezbędne żeby zdjęcia, które pokazujemy wzbudzały emocje. Na pewno nauczymy się fotografować z większą świadomością dążąc do tego, żeby zdjęcia nie były dziełem przypadku, a elementem procesu twórczego. Nasz ekspert Iwona El Tanbouli-Jabłońska Dyrektorka artystyczna National Geographic Polska, fotografka i współwłaścicielka studia fotograficzno-filmowego F11 STUDIO. Fotografią i fotoedycją zajmuje się od 18 lat. Absolwentka Akademii Sztuk Pięknych. Większość jej pracy koncentruje się na fotoreportażu i projektach długoterminowych. Podróżuje z aparatem po świecie podejmując trudne społecznie tematy. Prowadzi warsztaty, przeglądy portfolio, bywa jurorką w konkursach fotograficznych. Członkini stowarzyszenia RAV.A Stories. Podwójna laureatka tegorocznej edycji Grand Press Photo 2022. Jej fotoreportaż z Wysp Owczych zajął 1. Miejsce w kategorii Climate&Responsibility.
Wyspy Owcze pochowały Jamesa Bonda. Premier odsłonił nagrobek agenta 007
Powodów, żeby odwiedzić Wyspy Owcze jest wiele. W pierwszej kolejności wymieniam zjawiskową naturę i kuszącą perspektywę cichej ucieczki. Od niedawna bohaterem archipelagu jest też James Bond.
W tym artykule: Kalsoy – jak wyspa została gwiazdą filmową Wyspy Owcze śladami Jamesa Bonda Zwiedzanie Wyspy Kalsoy Wyspy Owcze zyskały nową, nietypową atrakcję turystyczną. Można spytać: po co? W końcu malowniczy archipelag nie potrzebuje dodatkowych przynęt na podróżnych. Niewielkie wysepki same w sobie stanowią cel podróżników z całego świata. To jednak nie przypadek, że właśnie na wyspie Kalsoy stanął pomnik, a właściwie nagrobek… Jamesa Bonda. Kalsoy – jak wyspa została gwiazdą filmową Piękno Wysp Owczych kusi nie tylko turystów i fotografów, ale też filmowców. To właśnie tam częściowo powstawał ostatni film o Jamesie Bondzie z Danielem Craigiem w tytułowej roli. Chyba każdy, kto oglądał „Nie czas umierać”, zgodzi się, że wyspa Kalsoy świetnie oddała klimat tajemniczej kryjówki jednego z przeciwników agenta 007. Mglista aura i wzburzone fale Atlantyku podkreśliły patos ostatnich scen w filmie. Tytuł produkcji jest dość przewrotny. Na koniec James Bond ginie od spadających pocisków. Czy to jednak był czas, by umierać? Dramatyczne zakończenie serii spotkało się z uznaniem krytyków i widzów. Najwierniejsi fani agenta 007 zastanawiają się, czy mimo śmierci głównego bohatera, doczekają się kolejnych filmów z nowym aktorem. W internecie huczy od plotek dotyczących kolejnego wcielenia Bonda. Najwięcej kontrowersji budzą doniesienia, jakoby agenta miał zagrać czarnoskóry aktor lub aktorka. Nagrobek słynnego szpiega wskazuje jednak na to, że kolejne produkcje mogą wcale nie powstać. Wyspy Owcze śladami Jamesa Bonda Grób Bonda został odsłonięty przez samego premiera Wysp Owczych. W ten sposób rząd archipelagu chciał upamiętnić znacząca rolę wyspy Kalsoy w filmie „Nie czas umierać”. Pomnik stoi niedaleko znanej latarni morskiej Kallur. Widniejący napis nie pozostawia złudzeń: "Pamięci Jamesa Bonda, 1962-2021". Nagrobek to niejedyne nawiązanie do Jamesa Bonda. Turyści mogą również wziąć udział w wycieczce krajoznawczej inspirowanej ostatnim filmem o agencie 007. Ceny biletów na tematyczne zwiedzanie Kalsoy zaczynają się od 2800 koron duńskich, czyli 1770 zł za osobę. Wyspy Owcze nie są tanim kierunkiem turystycznym. Warto jednak odłożyć minimum 10 tys. zł i wydać je na farerską podróż życia. Mimo że archipelag wydaje się odległy i odizolowany, to w rzeczywistości wcale nie tak trudno tam dolecieć. Po drodze czeka nas tylko jedna przesiadka w Kopenhadze. Do stolicy Danii dolecimy bezpośrednio z Gdańska, Krakowa i Warszawy. Połączenie z Kopenhagi na jedyne lotnisko Wysp Owczych (Vágar) trwa około 2 godz. 10 min. Sprawdź, gdzie kręcono najbardziej kasowe filmy. Oto 9 słynnych plenerów filmowych To tu kręcono "Gwiezdne wojny", to tu powstawały filmy o Jamesie Bondzie. Istnieje duże prawdopodobieństwo, że w którymś z tych miejsc spędzałeś wakacje. Zwiedzanie Wyspy Kalsoy W filmie "Nie czas umierać" wyspa Kalsoy jest położona między Rosją a Japonią. W rzeczywistości wchodzi w skład archipelagu Wysp Owczych. Patrząc z daleka, można powiedzieć, że jest dość duża (w porównaniu z sąsiadami), długa i wąska. Jej górski krajobraz przecinają doliny – im bardziej na północ Kalsoy, tym są głębsze. Dodajmy wysokie, strome klify i nie ma co się dziwić, że turyści uważają tę część wyspy za najpiękniejszą i najbardziej zjawiskową. Jak najłatwiej podsumować Wyspę Kalsoy? Posłużę się liczbami. To 13 wzniesień, 11 dolin i cztery wioski zamieszkałe w sumie przez niespełna 150 osób. Wyspa jest rajem dla miłośników pieszej turystyki. Najbardziej znana trasa trekkingowa prowadzi do wspomnianej latarni morskiej Kallur. Po drodze mamy szansę podziwiać nie tylko sąsiadujące wyspy, ale też liczne populacje ptaków morskich. Żeby rozpoznać maskonura, nie trzeba być ornitologiem. Te maluchy wyglądają jak skrzyżowanie pingwina i papugi. Wyróżniają się czarno-białym ubarwieniem i kontrastującym kolorowym dziobem. Na Kalsoy można dopłynąć promem z miasta Klaksvík na wyspie Borðoy.
Wyspy Owcze nie tak bardzo odizolowane? Sprawdzamy, jak się tam dostać
Są zjawiskowe i odizolowane. Przynajmniej na mapie, bo dolecieć na Wyspy Owcze wcale nie jest aż tak trudno. Przy odrobinie szczęścia można trafić na bilety w bardzo atrakcyjnych cenach.
W tym artykule: Jak dolecieć na Wyspy Owcze? Wyspy Owcze nie tylko samolotem Wyspy Owcze – co robić na miejscu? Bardzo lubię odwiedzać wyspy. W tym roku planuję wrócić na Lesbos – niekoniecznie turystycznie – i wypłynąć w rejs po Bałtyku, żeby poznać nasze morze właśnie od tej wyspiarskiej strony. Na mojej liście marzeń i pewnie nie tylko na mojej są też Wyspy Owcze. Bo ja na wyspach nie szukam piaszczystych plaż i palm. Fascynuje mnie to, że są odizolowane i zamieszkują je niewielkie społeczności, niekiedy dosłownie żyjące w swoim świecie. Przykładowo, na najbardziej odizolowanej wyspie Wielkiej Brytanii obowiązuje inny kalendarz niż w całym kraju. Patrzę na mapę świata. Wyspy Owcze to te pojedyncze punkciki na Oceanie Atlantyckim między Islandią, Wielką Brytanią i Norwegią. W rzeczywistości ten wulkaniczny archipelag tworzy osiemnaście wysp. Takie położenie działa na wyobraźnię. Do tego sprawdzam, że stolica Thorshavn jest oddalona od Warszawy od ponad 2,5 tys. km i zaczynam zastanawiać się, jak spełnić podróżnicze marzenie i zobaczyć Wyspy Owcze. Wokół najbardziej samotnego domu na świecie krąży wiele teorii. Kto w nim mieszka? Ekscentryczny miliarder, Bjork, a może pustelnik? Internauci prześcigają się w tworzeniu kolejnych teorii o mieszkańcach jedynego domu na wyspie Ellidaey. Jak dolecieć na Wyspy Owcze? Na szczęście podróż nie jest aż tak skomplikowana, jak mogłoby się wydawać. Na Wyspy Owcze latają dwie linie lotnicze: Atlantic Airways oraz Scandinavian Airlines (SAS). Przez pandemię część tras została zawieszona i obecnie na jedyne lotnisko archipelagu na wyspie Vágar dolecimy bezpośrednio tylko z Kopenhagi. Port lotniczy jest położony około 1,5 km od miejscowości Sørvágur. Wyspy Owcze najlepiej odwiedzać między majem a wrześniem. W tych miesiącach dzień będzie wystarczająco długi, a pogoda nie powinna płatać większych figli. Sprawdzam zatem bilety lotnicze na maj. Nie ma co zwlekać, zwłaszcza że w tym roku weekend majowy wypada całkiem korzystnie – 3 maja we wtorek. Z Polski do Kopenhagi dolecimy bezpośrednio z Gdańska, Krakowa i Warszawy. Najtaniej z Trójmiasta – za bilet w dwie strony w dniach 28.04 – 06.05 zapłacimy tylko 78 zł. Połączenie obsługuje Ryanair. Będąc w stolicy Danii, warto zajrzeć do Christianii, wyjątkowej części miasta, w której… nie można biegać. Lot z Kopenhagi trwa około 2 h 10 min. Ceny biletów w dwie strony wahają się w przedziale od 1100 do 1400 zł, ale można trafić na okazje. Na przykład za wylot 2 maja i powrót 6 maja zapłacimy 902 zł. Wyspy Owcze nie tylko samolotem Alternatywą dla samolotu może być rejs promem z portowego miasta Hirtshals na północy Danii. Przez cały rok przewoźnik Smyril Line kursuje na Wyspy Owcze przynajmniej raz w tygodniu. W szczycie sezonu turystycznego uruchamiany jest dodatkowy kurs. Taka forma podróży umożliwia nam zabranie za sobą samochodu, kampera czy roweru. Rejs trwa około 36 godzin. Wyspy Owcze – co robić na miejscu? No dobrze, a dlaczego akurat Wyspy Owcze i co tam właściwie robić? Ukształtowanie terenu pozwala uprawiać wiele sportów, w tym kolarstwo, trekking, jazdę konną, nurkowanie, a nawet surfing. To też raj dla ornitologów. Do 2012 r. na Wyspach Owczych zarejestrowano łącznie 305 gatunków ptaków. Około 50 z nich rozmnaża się na archipelagu, a 60 regularnie go odwiedza. Najlepsza pora na obserwowanie ptaków to lato, kiedy trwa okres lęgowy. Najbardziej znani ptasi mieszkańcy Wysp Owczych to fulmary i maskonury. Poza bogatą fauną i szeroką ofertą aktywności na Wyspy Owcze ciągną mnie też niesamowite widoki i samotność, którą czuć w powietrzu. Najdalej wysuniętą na zachód wyspę Mykines zamieszkuje tylko 10 osób. Podróżnicy w szczególności upodobali sobie trasę z odizolowanej wioski do latarni morskiej. Po drodze mijamy charakterystyczne dla Wysp Owczych faliste wzgórza i urwiste klify. Na pewno odwiedzę też Gjógv, najdalej wysuniętą na północ wioskę na wyspie Eysturoy. Jej nazwa nazwa pochodzi od 200-metrowego wąwozu kończącego się w oceanie. Stare drewniane domki pokryte torfowymi dachami zamieszkuje poniżej 50 osób. W jednym z nich mieści się herbaciarnia, w innym działa pensjonat. Turyści mogą też skorzystać z pola namiotowego. Co dalej? Spacery i trekkingi z widokiem na pozostałe wyspy archipelagu. Dla mnie to brzmi jak plan idealny.
20 miejsc, które są zbyt piękne, by były prawdziwe (a jednak istnieją) [GALERIA]
Te miejsca wyglądają jak ilustracje z bajki. Ile z nich widziałeś?
Są tak piękne, że wyglądają raczej jak ilustracje z bajki. To bez wątpienia jedne z najbardziej fantastycznych miejsc na naszej planecie. Teraz pozostaje tylko pytanie: od którego z nich zacząć zwiedzanie?! Zobacz GALERIĘ >>> Wyboru miejsc dokonał portal brightside.me
Zamykają Wysypy Owcze dla turystów. Na czas remontu
Jeżeli robiliście kiedyś domówkę, to macie pojęcie jak wygląda zarządzanie atrakcją turystyczną. Z Wyspami Owczymi też tak jest, że wiele osób je odwiedza, ale sprzątają po sobie nieliczni. Miejscowe władze wpadły na pomysł jak swoją małą ojczyznę wysprzątać a jednocześnie wypromować na świecie. Zaczęli od zamknięcia drzwi.
Autonomiczny obszar zarządzany przez Danię a położony między Islandią a Norwegią ”wywiesił” ogłoszenie: Zamknięte na czas remontu, zapraszamy wolunturystów. Ta słowna zbitka oznacza najbardziej aktualnie pożądany typ podróżnika – jak już gdzieś przyjeżdża, to po to, by za darmo pracować i pomagać miejscowym. View oEmbed on the source website Przeprowadzony w tym samym duchu eksperyment z kwietnia tego roku pokazał, że jest wielu chętnych do pomagania. Przyjechali goście z całej Europy, Azji i obu Ameryk. Dlatego na weekend 16 i 17 kwietnia 2020 roku mieszkańcy Wysp Owczych zamykają wszystkie atrakcje turystyczne i podciągają rękawy. Wszyscy zdolni do pracy znów ruszą ”w plener” by sprzątać i naprawiać. I potrzebują przy tym wsparcia. Lotniska i hotele pozostaną otwarte. Nadal będzie można odwiedzić ten odległy zakątek świata, ale tylko wolunturyści będą mieli dostęp do najpiękniejszych miejsc. Władze zaprosiły kolejną setkę chętnych do pracy. W pilotażowym programie chciało brać udział 2 tysiące osób. By sprostać zainteresowaniu dwudniowy ”remont” będzie ogłaszany co roku. - Dla nas turystyka nie zamyka się na liczbach. Co roku witamy gości z otwartymi rękami, ale nie zapominamy o odpowiedzialności wobec miejscowych. Mamy swoją niewielką wspólnotę i piękną przyrodę, o którą musimy zadbać – wyjaśnia CNN Guðrið Højgaard, szef organizacji turystycznej Visit Faroe Islands. Pomimo słów pana Højgaard, wszystko sprowadza się jednak do liczb. Bo na Wyspach Owczych mieszka 50 tys. osób, a w ostatnim roku region odwiedziło 110 tys. turystów. Wysepki są dosłownie rozdeptywane przez turystów. Dlatego też większość prac remontowych skupiać się będzie wokół szlaków pieszych wędrówek prowadzących do największych atrakcji. Zdjęcia z tegorocznej akcji, także z udziałem Polaków, można zobaczyć tutaj - Wolontariusze będą instalować słupy ogłoszeniowe, utwardzać ścieżki, naprawiać ogrodzenia oraz kamienne murki. W nagrodę za pomoc zostaną ugoszczeni przez miejscowych. Mają być tańce i dobre jedzenie – zapewnia Lonely Planet. Rejestracja uczestników na ten rok została zakończona, ale można zostawić email w serwisie Visit Faroe Islands, by otrzymać informację o rozpoczęciu się zapisów na kolejną edycję. Jan Sochaczewski
Oto 10 miejsc, w których (praktycznie) nie spotkasz Polaków
Gdzie jechać na urlop, by uniknąć towarzystwa rodaków? Do tych miejsc Polacy podróżują najrzadziej.
Zobacz 10 miejsc na urlop, w których nie spotkasz Polaków >>> - Wielu Polaków ma zastrzeżenia odnośnie zachowania rodaków za granicą - wynika z badań przeprowadzanych przez Skyscanner. Skarżymy się na problemy stwarzane na pokładach samolotów i na lotniskach, wstydzimy się, gdy inni Polacy sprawdzają granice gościnności gospodarzy w krajach, do których wyjeżdżamy. Oczywiście, na podstawie pojedynczych przykładów nie powinno się tworzyć obrazu całości. Prawdą jest natomiast, że podróżni z różnych części świata, nie tylko z Polski, coraz częściej rozglądają się za takimi kierunkami, które pozwolą im odpocząć od towarzystwa rodaków. Wyszukiwarka Skyscanner postanowił sprawdzić, gdzie mogą udać się Polacy, by nie natknąć się na tłumy turystów z naszego kraju. Okazuje się, że na liście nie ma egzotycznych destynacji, takich jak Tajlandia, Indie, Filipiny, Japonia czy kraje Ameryki Południowej. Z danych firmy wynika, że najmniejszą szansę na spotkanie z innymi Polakami mamy w TYCH 10 MIEJSCACH >>>
Na niebie możemy podziwiać częściowe zaćmienie Słońca. 5 faktów na temat dzisiejszego "spektaklu".
20 marca Księżyc znajduje się między Słońcem a Ziemią. W efekcie częściowo przysłoni tarczę Słońca.
Polka pierwsza na mecie na Wyspach Owczych
"Widoki bajkowe, chciałam, by ktoś mnie uszczypnął" - Agnieszka Łęcka opisuje nam swoje wrażenia z podróży do krainy... "Władcy Pierścieni"
Tórshavn Marathon 1. września b.r. był moim pierwszym startem za granicą. Porównać go mogę jedynie z krajowymi biegami, choć trudno będzie znaleźć wspólny mianownik, gdyż startując w maratonie Wysp Owczych uczestnik przenosi się w zupełnie inny, fantastyczny świat, rodem z planu filmowego "Władcy Pierścieni". Niewiele jest osób, które zdają sobie sprawę z istnienia Faroe Inslands, a rzadko kto potrafi wskazać je na mapie (na Morzu Norweskim, między Wielką Brytanią, Islandią a Norwegią) i trzeba przyznać, że dotrzeć tam też nie jest łatwo. Zdecydowaliśmy się na lot polskimi liniami z Warszawy do Kopenhagi, a następnie weszliśmy na pokład samolotu jedynej rdzennie farerskiej linii lotniczej Atlantic Airways, obsługującej połączenie z maleńkim lotniskiem Vágar. Nigdy nie widziałam tak krótkiego lądowiska - ma niespełna 1800 metrów długości i kończy się nagle tuż przed urwiskiem schodzącym do zatoki. Po wyjściu z samolotu omiótł nas silny wiatr i bardzo wilgotne powietrze. Nawet mój softshell nie spełniał swoich funkcji. Nie czekaliśmy długo na transport z lotniska, a wątpliwości co do przyjmowanych przez kierowcę walut i obawy o możliwość płatności kartą za przejazd zostały szybko rozwiane w płynnym języku angielskim. Niesamowitych wrażeń dostarczyło nam oglądanie krajobrazów przemykających za oknem autobusu zmierzającego do Tórshavn - jednej z najmniejszych stolic świata. Wzdłuż drogi wiły się olbrzymich rozmiarów przewyższenia, poprzecinane spokojnymi dolinami i wstęgami rzek, które napotykając na klif, zamieniają się we wzburzone wodospady z impetem zrzucające wodę do oceanu. Nadzwyczajne piękno kryje się w górskich szczytach wulkanicznych porośniętych jedynie trawą i gdzieniegdzie niskimi krzewinkami. Sielskości widokom dodawały wszechobecne owce pasące się luzem w rozproszeniu nawet w najbardziej niedostępnych miejscach. W przeciągu kilku minut od odebrania pakietów startowych i zrzucenia bagaży w pokojach wynajętego domku, pogoda diametralnie zdążyła się zmienić i dotarło do nas, że przebiegnięcie maratonu - celu naszej wyprawy, od którego dzieliło nas już tylko kilkanaście godzin, w takich warunkach będzie niewykonalne. Ulewny deszcz na przemian z porywistym wiatrem zginającym wpół nasadzenia drzew w przydomowych ogródkach i wichrzący źdźbła traw porastających dachy budynków mieszkalnych, nie wróżyły poprawienia „życiówek” w maratonie. Z tą myślą zasypialiśmy i budziliśmy się o poranku, który wcale nie przyniósł zmiany aury. Byliśmy przerażeni, nie tylko my maratończycy – amatorzy, ale nawet trener nie krył obaw. Start planowany był na 13:00 czasu lokalnego (UTC+1), więc mieliśmy sporo czasu do odpowiedzenia sobie na pytanie: „biec czy nie biec”, podjęcia decyzji co do wyboru stosownej garderoby na tak trudne warunki pogodowe i naładowanie się węglowodanami. Godziny oczekiwania dłużyły się niemiłosiernie, siedzieliśmy jak na szpilkach śledząc postępujące na naszych oczach zmiany pogodowe. Tuż po południu ulewa - ku naszemu zdumieniu - zamieniła się ostatecznie w lekką mżawkę z delikatnymi podmuchami wiatru, jakby na specjalne zamówienie uczestników i organizatorów maratonu. Teraz nie było już odwrotu, w końcu przyjechaliśmy po to, by startować. Termometr za oknem wskazywał 11˚C, wilgotność pewnie dobijała już do 90%, a wiatr osłabł. Warunki niemalże idealne, więc długi rękaw i krótkie spodenki w zupełności wystarczyły żeby utrzymać ciepłotę ciała na trasie. Przed linią startu, zlokalizowaną pod lokalnym centrum handlowym, zebrało się już sporo biegaczy różnych narodowości i zagrzewających do walki kibiców (nawet kilku Polaków, nie tylko miejscowych, ale i przyjezdnych z flagami i transparentem). Zakończyło się odliczanie i barwny tłum biegaczy ruszył przed siebie w dół przez miasteczko. Każdy kilometr trasy, atestowanej przez AIMS idealnie współgrał z odczytami na zegarkach, a co 5 km rozstawione były punkty odżywcze z wodą, napojem energetycznym i bananami. Limit czasowy przewidywał 6 godzin na ukończenie maratonu, a biegacze, którzy nie zmieściliby się w czasie lub mieli zamiar zejść z trasy i poinformowali o tym fakcie w najbliższym punkcie odżywczym, mieli zapewniony transport na linię startu. Na przebieg trasy maratonu składała się 5,5-kilometrowa pętla po mieście, minięcie portu, następnie wybiegało się z niego na północ w stronę wsi Kaldbak, w której był nawrót i bieg powrotny do mety zlokalizowanej tuż obok startu i centrum handlowego. Po przebiegnięciu przez centrum Tórshavn i minięciu jego zwartych zabudowań, oczom ukazywały się sporych rozmiarów przewyższenia, których stoki malowniczo schodziły do zatoki oceanu. Chciałam, żeby ktoś mnie uszczypnął. Widoki bajkowe, ale już niebotyczne podbiegi i wiejący silny wiatr znad zatoki wyrywały biegaczy ze stanu olśnienia pięknem krajobrazu. Od pierwszych kroków biegłam ze świadomością, że to nie będzie łatwy i szybki maraton. Zbyt późno zaplanowany start spowodował dalsze dodatkowe niedogodności na trasie (zbyt duże ilości jedzenia zdążyłam spożyć zajadając przedstartowy stresik) w postaci rozstroju żołądka i bolesnych skurczy brzucha. Zbyt mocno ściśnięte sznurowadła (stopa puchnie nieznacznie podczas biegu) wżynały mi się w stopy i utrudniały prawidłowe jej przetaczanie. Od 20 km biegu miałam chwile zwątpienia i niesamowicie kuszące myśli żeby zejść do najbliższego punktu odżywczego i ukrócić cierpienia żołądkowe. Nawet próby delektowania się wspaniałymi widokami i odwrócenia tym uwagi od niedogodności, które sobie zgotowałam nie skutkowały. Nie udałoby mi się ukończyć tego maratonu, gdyby nie wsparcie trenera Jacka Gardenera, biegnącego ze mną na całej długości trasy. Ku mojemu ogromnemu zdziwieniu, ostatecznie przekroczyłam linię mety w towarzystwie wiwatujących kibiców i lokalnej telewizji. Już wiedziałam, że dobiegłam jako pierwsza z kobiet, a gratulacjom nie było końca. Swojej „życiówki” nie złamałam, rekordu trasy także nie pobiłam, ale w stosunku do ilości pokonanych trudności mój czas nie był najgorszy – 3 h 26 min, dla porównania czas pierwszego zawodnika na mecie Cecila Weihe’a to 2 h 53 min. W ogólnym rozrachunku te zapierające dech w piersiach widoki, przemili ludzie, kameralny charakter imprezy i fantastyczna atmosfera, no i oczywiście zwycięstwo w maratonie to niesamowite przeżycie, którego żadna niedogodność na trasie biegu nie jest w stanie przysłonić. Po prostu BEZCENNE.
Wiążę sznurówki w nieprzemakalnych znanego kawałka Europy. Hulajnogą.
Lubię pomyśleć, że zamieszkującym Wyspy Owcze Farerom przysłużył się wyjątkowy psotniś, który rozlał niebieski atrament na mapie Europy. Dzięki niemu północny Atlantyk wypluwa 18 miniaturowych kropek. Wyspy Owcze, wyspy widma. Gdyby zmazać je z mapy świata, wyparowałoby 47 787 Farerów i 78 563 owce. Postawię ci butelkę lokalnego piwa Föroya albo jogurt farerskiej przetwórni mleczarskiej, której krowy z powodu obfitych deszczów pasą się w hangarach. Musisz tylko wskazać skąpiej opisany kraj albo autonomię w Europie. Archipelag wulkanicznych wysp pod duńską jurysdykcją znajdziesz w trójkącie między Szkocją, Islandią a Skandynawią. Wyspy Owcze są ojczyzną dumnych wielorybników, pasterzy i sprzątaczek, których zarobki nie odbiegają od diet parlamentarzystów. Trafiłem tu z M. i dwiema hulajnogami. Jedna rozklekotała się przed wjazdem do podwodnego tunelu łączącego wyspy Vágar i Streymoy. Druga zbiera kurz w garażu w osadzie Vestmanna. Zostawił ją M., pierwszy człowiek na świecie, który pokonał na jednośladzie pięciokilometrową trasę pod dnem Atlantyku. Od spalin prawie wzięło go na wymioty. Nieporadna myśl: z hulajnogą jest jak z powierzchowną przyjaźnią. Lubimy się, kiedy jest z górki. Pod górkę wolelibyśmy się rozstać. Na Wyspach Owczych jest zawsze z górki albo pod górkę. Chimera natury. I uwypuklenie tej chimery: wiatr, który zetnie z nóg albo zepchnie cię, krnąbrny kierowco hulajnogi, wprost pod nadjeżdżającą cysternę. Przygotuj się na spotkanie z krainą, gdzie w ciągu doby mogą nastąpić cztery pory roku, gdzie kaczki chowają się pod gazikami, a najczęściej odwiedzaną witryną w internecie jest portal meteorologiczny. Zawiązałeś sznurowadła w nieprzemakalnych butach? Zaczynamy więc naszą podróż. Lądujemy na jedynym w kraju lotnisku na wyspie Vágar i udajemy się do schowanej w dolinie malowniczej wioski Gásadalur, gdzie w 15 domach mieszka 17 osadników. Jedziemy krętą wąską drogą, która oplata stromą górę jak sznur pojmanego podczas zabawy w Indian i kowbojów. Klif, po którym się wspinamy, ma ponad 300 m wysokości. Na wysokości osady Bour spoglądam na prawo: masywna, chropowata ściana skalna. Po lewej przepaść i błękitne lustro spokojnego od godziny Atlantyku, z którego wystają Mykines. To najdalej wysunięta na zachód wyspa archipelagu – w lipcu jest domem dla tysięcy maskonurów i głuptaków. Obok dwie siostrzane wysepki: Gasholmur i Tindholmur, z perspektywy miejsca, w którym się znajduję, przypominają one dwa pluskające się potwory. Pierwotny szlak łączący Gásadalur z cywilizacją wiódł przez strome, skaliste góry. Pięć kilometrów nieosiągalnych dla niedoświadczonego piechura. Najpierw mozolna wspinaczka, później gwałtowne zejście. Sam nie wiem, na czym łatwiej się poślizgnąć: na nasiąkniętej deszczem trawie czy może na wypolerowanych na połysk skałkach, które w dodatku odrywają się od struktury skalnej jak badziewny uchwyt na ręcznik ze sklepu „Wszystko po pięć złotych”. Sytuacja poprawiła się w 2002 r. W nadziei na zaludnienie bogatych w żyzne ziemie terenów rząd wybudował tunel łączący osadę z większymi aglomeracjami na Vágar. Inwestycja nie przyczyniła się do zwiększenia populacji, niemniej teraz możemy dostać się tu na hulajnodze i poznać Karla Mikkelsena. To słynny na całe Wyspy Owcze listonosza, który przez dwie dekady wspinał się z torbą pełną przesyłek. – Karl, spoglądasz czasem na szczyt tej góry? – wskazuję strome wzniesienie odgradzające Gásadalur od reszty wyspy Vágar. – Czasem spoglądam. – I co czujesz? – Ulgę czuję. – Dlaczego? – Bo odkąd wywiercili tunel i dali mi samochód, nie muszę już się wspinać. Na Koltur nie można przypłynąć łodzią. Połączenie morskie jest niebezpieczne i niepraktyczne. Jedynym rozwiązaniem pozostaje podróż helikopterem, który kursuje trzy razy w tygodniu. Koltur ma 2,5 km2. Gdyby spłaszczyć wyspę i wykorzystać każdy jej skrawek, starczyłoby miejsca na parking dla 833 aut osobowych. W przewodnikach przeczytamy, że Koltur jest: „niewielka, wąska, mikroskopijna, kameralna”. Nic bardziej mylnego. Kiedy staniesz u podnóża stożkowatej góry Uppi á Oyggj albo przycupniesz na przepastnych łąkach w dolnej części wyspy, poczujesz jej ogrom. Trudno go opisać. Jest tu wszystko – skalne kloce i chybotliwe patyki traw, strome klify i piaszczysta plaża. Wysoka na 477 m góra i rozległa nizina, która z lotu ptaka wygląda jak facjata z licznymi szramami. Bruzdy w ziemi wypełnia krystaliczna słodka woda spływająca w dół wyspy. Dotknięte klątwą bezruchu ptaki, słońce, mgła, bryza, wicher, siąpawica i ulewa. Widok z Koltur w kierunku siostrzanej wyspy Hestur – to widok na cały świat. Dziś Koltur wydaje się już ujarzmiona. W centralnym punkcie wyspy natrafiłem na spalinowy agregat. Kilkanaście metrów dalej doliczyłem się 21 czerwono-żółtych beczek Shella i 108 plastikowych worków z sianem. Atrybuty cywilizacji zmieniają Koltur, ale ta wciąż pozostaje miejscem, w którym człowiek jest gościem na włościach natury, a nie natura zdaje się na łaskę człowieka. Agregat znajduje się kilkaset metrów od zabudowań z czasów wikińskich – Heimi í Húsi oraz Norfiri í Gerfi – kiedy w chatach nie było jeszcze okien. Podłogę zastępowała ubita ziemia, a ciepło dawała mieszkająca z domownikami krowa. Ludzie myli włosy, nacierając czubek głowy uryną, którą przechowywali w drewnianych beczułkach. Farmę Heimi í Húsi na początku zamieszkiwała prawdopodobnie tylko jedna rodzina, której specjalnością była uprawa kukurydzy. Z ulotki turystycznej o Koltur wyczytać można, że tuż przed reformacją sprowadziła się na wyspę druga familia. Tak powstała farma Norfri í Gerfi. Rodziny z początku żyły obok siebie w przyjaźni. Z czasem jednak się poróżniły. Dziś już nikt nie wie, o co chodziło. Nie wiedzą tego nawet Lukka i Bjorn Paturssonowie, którzy zanim przenieśli się w 2009 r. do Tórshavn, byli jedynymi mieszkańcami wyspy. Pobyt na Koltur to fetysz, powie każdy mizantrop. To także studium samotności kontrolowanej, z której w każdej chwili można zrezygnować. „Czy czujecie się samotni?” – pytanie, które Lukka i Bjorn usłyszeli pewnie kilkaset razy, jest niewysoką ceną za szczęśliwe życie, które wiedli. W samotności. – Samotność na Koltur i w Kopenhadze są zupełnie inne – tłumaczy Bjorn. – Samotność na Koltur pochodzi z wyboru. Jest więc przyjazna. Samotność w Kopenhadze jest przygnębiająca, bo na centralnym deptaku, wśród obcych ludzi, nie wytłumaczysz sobie, że ją wybrałeś. Cisza absolutna. Spuszczę więc kamień znad przepaści – tak, by uderzył o wyrastające z oceanu skały (będzie spadał trzy sekundy). Jeszcze spojrzę na Streymoy (tam jest najwięcej życia na Wyspach Owczych), jeszcze przebiegnie gromadka szynszylowych owiec (drepczą jak dziewczyny na WF-ie) i przyleci helikopter. Wskoczę szybko do kabiny, zamknę drzwi i po chwili maszyna uniesie mnie do góry. Stołeczny hostel przy Dr. Jakobsensgota poza sezonem letnim straszy ciszą. W sezonie (w czerwcu są białe noce, a w lipcu widowiskowe święto farerskie – Ólavsoka, podczas którego cały kraj zjeżdża do Tórshavn, by przez całą noc tańczyć w uściskach) nie znajdziesz miejsca nawet na podłodze, a wszystkie 60 łóżek będą okupować Duńczycy, Amerykanie, Szwedzi, Włosi, Niemcy i Australijczycy – najpewniej przezornie rezerwowali noclegi zimą. Co jakiś czas na Wyspach pojawi się turysta z Polski. Informatyk z Wrocławia spędził noc w budce telefonicznej. Podobno zasnął w pozycji embrionalnej. Przyzwyczajona do wygód studentka z Krakowa zjechała sześć kontynentów w towarzystwie dojrzałego sponsora. Zatrzymywali się w najlepszych hotelach Zambii, Namibii, Botswany, a na Wyspach Owczych celowali w apartament w najlepszym w kraju czterogwiazdkowym hotelu Foroyar, z którego w 2007 r. korzystał Bill Clinton. W lipcu namioty uwidaczniają się jak piegi, a przyportowe sklepy zamieniają w targowiska pamiątek, galerie malowanych muszelek i bosmańskich fatałaszków. Latem, w czasie Ólavsoki i festiwalu muzycznego w Gocie, Tórshavn wchodzi w rolę uboższego, lecz dumnego kuzyna Majorki lub innej Teneryfy. Kuzyna w sztormiaku zamiast kąpielówek. Od kilku godzin sunę hulajnogą po niespełna 14-tysięcznej stolicy, gdzie wiekowe domy przykryte są trawiastymi dachami. Mijam port z kilkudziesięcioma jachtami, dwa amatorskie teatry (na Wyspach Owczych pracuje zaledwie jeden profesjonalny aktor), kino i stadion narodowy, na murawie którego wypróżniają się psy. Przede mną makarony opustoszałych uliczek. Może skosztuję świeżego łososia w kaparach serwowanego w restauracji hotelu Hafnia. Może wybiorę się do Domu Nordyckiego na koncert farerskiego barda i pierwszego hipisa na Wyspach Owczych – Hanusa G. Johansena, albo udam się do Galerii Sztuki Współczesnej posłuchać, jak o farerskich malowidłach (pierwszy obraz na Wyspach Owczych powstał dopiero w połowie XIX w., a jego autorem był Dífirikur á Skarvanesi, farmer z wyspy Sandoy) opowiada kustosz Mortan Vang? To w ogóle ciekawy facet – w wolnych chwilach tłumaczy Tolkiena z angielskiego na farerski – zagrożony język, którym posługuje się 80 tys. ludzi na świecie. Farvel! PS Nie wspomniałem o wymarłej osadzie Vikar na jednym z 600 farerskich krańcach świata, o osadnikach, którzy taszczyli prowiant, zjeżdżając na linie ze stromej góry. Nie napomknąłem o szaleńcu, który na łódce bez żagla płynął przez Morze Norweskie, za towarzysza mając kota, o kobietach kąpiących się (niezależnie od pory roku) w oceanie i o szeleście plastikowych ochraniaczy na buty, bez których zapobiegliwi kierowcy nie zbliżają się do swoich aut. O jednostce policji do spraw wypadków drogowych z udziałem owiec ani o mężczyźnie z Argir, który przez 24 godziny pływał w basenie. Później zjadł furę czekoladowych ciastek i trafił do Księgi rekordów Guinnessa. 3 SPOSOBY NA WYSPY OWCZE NOCLEG Pola namiotowe i domy gościnne. Cena: 50–80 zł. Pamiętajmy, że nawet w okresie wakacyjnym temperatury są relatywnie niskie. Hostel w centrum Tórshavn. Niedrogo (100–150 zł/os.), lecz łóżka na okres letni powinniśmy rezerwować nawet w styczniu. Czterogwiazdkowy hotel Foroyar w Tórshavn jest rozwiązaniem dla tych, którzy cenią komfort. Ceny bardzo wysokie – od 800 do 3,8 tys. zł. JEDZENIE Posiłki przygotowywane własnoręcznie. Najtańsze mrożonki kosztują ok. 25 zł. Fast foody w jedynym w kraju centrum handlowym SMS. Koszt posiłku to min. 40 zł/os. Restauracje w hotelach Foroyar i Hafnia. Kuchnia farerska, śródziemnomorska itd. Koszt posiłku: od 80 do 300 zł/os. ROZRYWKA Piesze wycieczki. Wyspy to właściwie jeden wielki park krajobrazowy. Płacić będziemy jedynie za dojazdy, żadne szlaki nie są biletowane. Museum of Art w Tórshavn. Galeria, w której zobaczymy prace wszystkich najważniejszych artystów kraju. Wyprawa na bezludną i najmniejszą wyspę archipelagu Lítla Dímun. W programie tańce, ognisko i poczęstunek. Koszt: ok. 800 zł. INFO Język: farerski. Ludność: 49 tys. Religia: luteranizm. Waluta: korona farerska równolegle z koroną duńską (przelicznik 1:1). 1 KR = O,53 zł. Walutą nie można płacić w Danii Od czerwca do sierpnia, kiedy są najwyższe temperatury, a kraj jest intensywnie zielony. W czerwcu dodatkową atrakcją będą białe noce, a w lipcu obserwacja maskonurów na Mikines i największe święto farerskie Ólavsoka. Na Wyspy Owcze dotrzemy zarówno drogą powietrzną (z międzylądowaniem w Kopenhadze, skąd zabierze nas samolot narodowego przewoźnika farerskiego Atlantic Airways – ok. 2,5 tys. zł w obie strony od osoby), jak i lądowo-morską. Jeśli chcemy wziąć własne auto, musimy dotrzeć do portowego miasta Hirtshals w duńskiej Jutlandii, skąd zabierze nas prom Smyril Line (koszt to ok. 3 tys. zł od osoby). Najlepiej wykupić okresowy bilet na wszystkie bądź wybrane linie autobusowe. Koszt pojedynczego przejazdu, np. z lotniska do stolicy kraju, to ok. 50 zł. Warto polecieć helikopterem na Koltur (skusić może relatywnie niska cena – ok. 75 zł). Połączenia między poszczególnymi wyspami zapewniają także promy i płatne podwodne tunele. Alternatywa dla backpackersów: wciąż popularny na Wyspach Owczych autostop. O ile możemy zaoszczędzić na wodzie (kranówka jest krystalicznie czysta i zdatna do picia), o tyle przygotujmy się na spore wydatki na produkty spożywcze. Za bochenek najtańszego chleba zapłacimy ok. 12 zł. Najdroższe są produkty świeże. Ze względu na ukształtowanie terenu Wyspy Owcze nie są komfortowym miejscem dla niepełnosprawnych. Tylko niektóre muzea, galerie i budynki użyteczności publicznej posiadają podjazdy. www.havnar.blogspot.com www.faroe.pl CZAS:10 DNI KOSZT: 4–8 TYS. ZŁ (W ZALEŻNOŚCI OD PORY ROKU)