Ten dom w latach 50. opisywał National Geographic. „Odwiedziłem go po latach. Wciąż zachwyca!”
Zajrzałem do jednego z najpiękniejszych domów na Teneryfie – miejsca, które zna niemal każdy, kto choć raz spacerował po miasteczku La Orotava na północy wyspy.
Casa de los Balcones przyciąga z daleka misternie rzeźbionymi, drewnianymi balkonami, uznawanymi za jedne z najpiękniejszych na wyspie. To one stały się wizytówką miasta i symbolem kanaryjskiej architektury. I to nimi zachwycał się w 1955 roku magazyn National Geographic w tekście „Hiszpańskie szczęśliwe wyspy”, w którym opisano Wyspy Kanaryjskie (okładka tego wydania nadal wisi w Casa de los Balcones). Kolonialny styl Casa de los Balcones Dom powstał w 1632 roku, w czasach gdy Teneryfa była ważnym punktem na handlowych szlakach Atlantyku. Zbudowany z wulkanicznego kamienia i drewna sosny kanaryjskiej należał do zamożnej rodziny, a jego forma doskonale oddaje kolonialny styl architektoniczny Wysp Kanaryjskich: zamknięta bryła od ulicy, wewnętrzny dziedziniec i balkony, które nie są jedynie ozdobą, ale też odpowiedzią na klimat – chronią przed słońcem, wiatrem i wilgocią. Przechodząc przez ciężkie, drewniane drzwi, trafiam na patio, które natychmiast wycisza gwar miasta. Kamienna posadzka, mnóstwo zieleni i drewniane galerie wokół tworzą przestrzeń, w której czas zdecydowanie zwalnia. Przyjechałem tu o poranku, zanim pojawiły się grupy turystów, co pozwala w pełni odczuć spokój tego miejsca. Wnętrza Casa de los Balcones tworzą dziś muzeum, ale nie sprawiają wrażenia martwej ekspozycji. Wręcz przeciwnie – każdy pokój wygląda tak, jakby domownicy wyszli tylko na chwilę. Wnętrza pełne historii. Życie na Teneryfie sprzed wieków Oglądam salon umeblowany masywnymi kredensami, skrzyniami posagowymi i stołami z XVII i XVIII wieku. A potem zaglądam do sypialni. Na ścianach wiszą obrazy religijne i portrety dawnych właścicieli, natomiast na podłogach skrzypią deski pamiętające kilka pokoleń. Świetnie zachowana jest także kuchnia: gliniane naczynia, kamienne moździerze i kaflowe palenisko pokazują, jak setki lat temu wyglądało codzienne życie na wyspie. Drewniane balkony jako symbol tradycyjnej architektury Teneryfy Szczególne wrażenie robią jednak balkony – rzeźbione ręcznie, niepowtarzalne, pełne misternych detali: motywów roślinnych, geometrycznych i symbolicznych. To prawdziwe dzieła sztuki stolarskiej, które przez wieki opierały się słońcu, wilgoci i solnemu powietrzu znad oceanu. Spacerując wzdłuż galerii, łatwo zrozumieć, dlaczego ten dom stał się ikoną Teneryfy. Casa de los Balcones to także opowieść o rzemiośle. W jednej z części budynku prezentowane są i sprzedawane tradycyjne hafty, koronki i stroje ludowe, z których słyną Wyspy Kanaryjskie. To przypomnienie, że kultura to nie tylko wielkie daty i nazwiska, ale też praca rąk, cierpliwość oraz przekazywane z pokolenia na pokolenie umiejętności. Będąc na Teneryfie zajrzyjcie zatem do Casa de los Balcones. Bilet wstępu za tę podróż w czasie kosztuje tylko 6 euro. Źródło: National Geographic Polska Nasz autor Michał Cessanis Redaktor prowadzący „National Geographic Traveler", autor podróżniczej serii telewizyjnej „Do zobaczenia” w Dzień Dobry TVN oraz książek „Opowieści z pięciu stron świata” i „Made in China”. Prowadzi blog podróżniczy „Cessanis na walizkach".
Tajemnicza globalna pandemia jeżowców. Ślady prowadzą na Wyspy Kanaryjskie
Jeżowce odgrywają niezwykle istotną rolę w morskich ekosystemach – zjadając i rozdrabniając wodorosty kontrolują ich wzrost, dbają o rafy koralowe czy umożliwiają przeżycie innym, mniejszym organizmom. Zaczęły jednak masowo wymierać, a naukowcy biją na alarm.
Wyspy Kanaryjskie dotknęła nierozpoznana pandemia, która wyniszczyła jeżowce niemal na całym świecie. Konsekwencje dla ekosystemów morskich nie są jeszcze w pełni znane, ale naukowcy ostrzegają, że będą poważne. Musimy się przygotować. Masowe wymieranie jeżowców Od lutego 2022 roku na Wsypach Kanaryjskich rozpoczęła się katastrofalna seria zgonów jeżowców z gatunku Diadema africanum. Naukowcy z Uniwersytetu La Laguna na Teneryfie najpierw zaczęli obserwować wymieranie za zachodnich wyspach – La Palmie i La Gomerze. Choroba szybko rozprzestrzeniła się na wschód, obejmując pozostałe wyspy archipelagu. Do końca 2023 roku populacje jeżowców zostały drastycznie zredukowane. Na co chorują jeżowce? Zwierzęta miały charakterystyczne objawy: spowolnione i nienaturalne ruchy, brak reakcji na bodźce, utratę kolców i tkanek, a ostatecznie śmierć. Zdjęcia wykonane w 2022 roku na Teneryfie przedstawiają martwe i umierające osobniki, wokół których gromadzą się drapieżniki. Drastyczny spadek populacji Szerokie badania terenowe prowadzone w latach 2022–2025 przez zespół pod kierownictwem Ivána Cano wykazały, że w porównaniu do 2021 roku na Teneryfie populacja Diadema africanum zmniejszyła się aż o 99,7%, a na La Palmie o 74%. Łącznie badania objęły 76 lokalizacji na siedmiu głównych wyspach archipelagu. Dane zebrano także dzięki współpracy z zawodowymi nurkami, którzy zgłaszali zmiany w liczebności jeżowców w swoich rejonach nurkowych. Choroba jeżowców może być elementem globalnej pandemii Zgony jeżowców z Wysp Kanaryjskich zbiegały się w czasie z wymieraniem innych gatunków jeżowców w różnych regionach świata: Karaibach, Morzu Śródziemnym, Morzu Czerwonym, Morzu Omańskim czy na Oceanie Indyjskim. Naukowcy podejrzewają, że może to być oznaka globalnej pandemii jeżowców – masowego zjawisko o nieznanym jeszcze zasięgu i skutkach. Zniknięcie Diadema africanum może mieć głębokie konsekwencje dla całego ekosystemu morskiego. Przy tym wszystkim warto jednak pamiętać, że jeżowce mogą być niebezpieczne. Czemu jeżowce umierają? Badacze zidentyfikowali objawy choroby, ale wciąż nie ustalono jej bezpośredniej przyczyny. Wcześniej za wymieranie jeżowców odpowiadaly infekcje wywołane przez ameby, np. Neoparamoeba branchiphilia. Obecnie częściej mówi się o roli orzęsków z rodzaju Philaster czy jednokomórkowych, pasożytniczych pierwotniakach, które mogą prowadzić do szybkiego obumierania jeżowców. Dodatkowo na rozprzestrzenianie się patogenów mogą wpływać nietypowe zjawiska oceanograficzne, takie jak gwałtowne fale oraz zmiany temperatury wody, będące następstwem globalnych zmian klimatu. Nie jest jasne, czy czynnik chorobotwórczy został przywleczony z Karaibów przez prądy oceaniczne lub transport morski, czy też jego źródłem są zmiany klimatyczne. Autorzy badania nie wykluczają żadnej z tych możliwości. Obecnie nie ma także pewności, czy pandemia rozprzestrzeni się dalej – na razie populacje Diadema w Azji Południowo-Wschodniej i Australii nie zostały dotknięte. Badacze apelują o dalsze badania i monitoring sytuacji, by zapobiec możliwej globalnej katastrofie ekologicznej. Źródło: Frontiers in Marine Science Nasz autor Jonasz Przybył Redaktor i dziennikarz związany wcześniej m.in. z przyrodniczą gałęzią Wydawnictwa Naukowego PWN, autor wielu tekstów publicystycznych i specjalistycznych. W National Geographic skupia się głównie na tematach dotyczących środowiska naturalnego, historycznych i kulturowych. Prywatnie muzyk: gra na perkusji i na handpanie. Interesuje go historia średniowiecza oraz socjologia, szczególnie zagadnienia dotyczące funkcjonowania społeczeństw i wyzwań, jakie stawia przed nimi XXI wiek.
Zdumiewające odkrycie z Wysp Kanaryjskich. Badacze tłumaczą, jak starożytne nasiona przetrwały ponad 1800 lat
Zespół naukowców z Hiszpanii i Szwecji prześledził losy uprawy soczewicy na Wyspach Kanaryjskich. Wyniki badań nie tylko przedstawiają niezwykłe umiejętności adaptacyjne rośliny, która od wieków hodowana jest na hiszpańskim archipelagu, ale również ukazują potencjał badań nad DNA w odtwarzaniu historii upraw i zmian rolniczych.
Soczewica od wieków pozostaje związana z dziejami Wysp Kanaryjskich. Stanowi popularny produkt spożywczy nie tylko na samym archipelagu, lecz także w kontynentalnej części Hiszpanii. Nowe badania, przeprowadzone przez naukowców z Uniwersytetu w Linköping oraz Uniwersytetu w Las Palmas (Gran Canaria), rzucają nowe światło na kanaryjską historię tej strączkowej rośliny. Prace z wykorzystaniem analizy DNA dowodzą m.in., że soczewica trafiła na Kanary ponad 1800 lat temu. Soczewica ze starożytnych silosów – skąd naukowcy pobrali próbki DNA? Aby przeanalizować kod genetyczny starożytnych roślin strączkowych, naukowcy musieli sięgnąć do miejsc, w których soczewica była magazynowana ponad tysiąc lat temu. Silosy wykuwane w skałach wulkanicznych przez lata służyły mieszkańcom Wysp Kanaryjskich za naturalne spichlerze do przechowywania pożywienia. Odizolowanie skrytek od warunków klimatycznych panujących na wyspach sprawiło, że materiał genetyczny magazynowanych soczewic zachował się w bardzo dobrym stanie. Dodatkowo warunki wewnątrz skalnych silosów pozwoliły DNA roślin przetrwać aż do dziś. Skąd na Kanary przypłynęła soczewica? Międzynarodowy zespół naukowców porównał kod genetyczny odzyskanej kanaryjskiej soczewicy z tą uprawianą w Hiszpanii oraz Maroku. Zestawienie obu odmian ukazało cechy wspólne, co oznacza, że wiele gatunków rośliny strączkowej z Kanarów wywodzi się od nasion przyniesionych przez rdzennych osadników z Afryki Północnej. Oznacza to, że soczewica trafiła na archipelag około 200 roku n.e., a nie - jak wcześniej zakładano - dopiero w XIV wieku wraz z pierwszą europejską kolonizacją. Adaptacyjne zdolności rośliny Mamy więc do czynienia z gatunkiem rośliny, który od ponad tysiąca lat jest uprawiany na archipelagu Wysp Kanaryjskich. Mimo zmian klimatycznych oraz tych wywołanych europejską kolonizacją wysp, roślina przetrwała do dziś i nadal stanowi niezwykle istotny element hiszpańskiej diety. Biolożka genetyczna prof. Jenny Hagenblad z Uniwersytetu w Linköping w następujący sposób opisuje losy tej strączkowej rośliny: „Ten sam typ soczewicy był uprawiany na Wyspach Kanaryjskich przez niemal 2 000 lat. To interesujące, zwłaszcza biorąc pod uwagę, że ludność rdzenna została znacznie zdziesiątkowana, gdy Europejczycy przejęli wyspy. Jednak nowi osadnicy najwyraźniej przyjęli uprawy rdzennych mieszkańców i kontynuowali ich uprawianie”. Badaczka zaznacza, że źródeł sukcesu przetrwania soczewicy można szukać w dwóch zjawiskach. Pierwszym jest niesamowita zdolność rośliny do adaptacji do lokalnego środowiska. Na Wyspach Kanaryjskich przez większą część roku występują wysokie temperatury, a gleba narażona jest na duże nasłonecznienie oraz intensywne, ciepłe wiatry - pasaty - które mogą doprowadzić do wysuszenia upraw. Mimo niekorzystnych warunków soczewica potrafiła się do klimatu dostosować i przetrwać ponad tysiąc osiemset lat. Odporność tej rośliny strączkowej może być bardzo cenna w kontekście panujących zmian klimatycznych. Wiedza o soczewicy przekazywana z pokolenia na pokolenie Drugim powodem, dla którego soczewica przetrwała tyle lat na Wyspach Kanaryjskich, jest przekazywanie praktyk uprawy tej rośliny pomiędzy pokoleniami. Według naukowców to kanaryjskie kobiety gromadziły informacje dotyczące opieki nad soczewicą. Wraz z kolonizacją wiele mieszkanek archipelagu zaczęło wychodzić za mąż za europejskich osadników, co pozwoliło zachować i przekazywać dalej tradycje związane z tą rośliną strączkową. Mimo drastycznego zmniejszenia populacji wysp, znajomość sposobów uprawy soczewicy na Kanarach przetrwała, a stosowane metody są przekazywane aż do dziś. Przyszłość badań opartych na analizie DNA Projekt realizowany przez naukowców z Hiszpanii i Szwecji jest pierwszym, który wykorzystuje analizę archeologiczną starożytnego DNA w badaniach nad roślinami strączkowymi. Postępujące zmiany klimatyczne sprawiają, że wiele lokalnych gatunków roślin zmierza w kierunku wyginięcia. Analiza starożytnego DNA pozwala odtworzyć historię upraw i zidentyfikować utracone cechy roślin, które mogą zostać wykorzystane w tworzeniu nowych odmian, co pozwoli na tworzenie roślin mogących zaadoptować się do zmiennych warunków klimatu. Źródło: Science Daily Nasz autor Olaf Kardaszewski Absolwent Instytutu Stosowanych Nauk Społecznych na Uniwersytecie Warszawskim. Obecnie student magisterskiego kierunku Studiów Miejskich na tej samej uczelni. Interesuje się społecznymi i kulturowymi aspektami zmieniającego się świata, o czym chętnie pisze w swoich pracach. Współprowadzący projekt „Podziemna Warszawa” w National Geographic Polska. Uwielbia podróże, w trakcie których zawsze stara się obejrzeć mecz lokalnej drużyny piłkarskiej.
Polacy coraz częściej spędzają święta poza domem. Jakie kierunki wybieramy najczęściej?
Boże Narodzenie nie musi już kojarzyć się wyłącznie z mrozem, śniegiem i zastawionym stołem. Wśród Polaków rośnie moda na świąteczne podróże, a grudniowy wyjazd staje się atrakcyjną alternatywą dla tradycyjnego spędzania świąt. Coraz więcej osób zamienia domowe przygotowania na lot do miejsc, w których grudzień pachnie nie piernikiem, lecz rozgrzanym powietrzem i słonym wiatrem znad morza.
Dla wielu święta pozostają czasem rodzinnych spotkań, rytuałów i powrotu do znanych od pokoleń tradycji. Jednak równolegle rośnie grupa osób, które w grudniu szukają przede wszystkim odpoczynku – z dala od obowiązków, intensywnych przygotowań i chłodnej aury. Dane eSky.pl potwierdzają tę zmianę: liczba użytkowników wybierających świąteczne wyjazdy do ciepłych krajów jest już ponad dwukrotnie wyższa niż rok temu. Polacy coraz odważniej rezygnują z zimowych swetrów na rzecz letnich ubrań i decydują się spędzić Boże Narodzenie w zupełnie innych okolicznościach przyrody. Boom na grudniowe podróże. Co stoi za nowym trendem? Coraz większa popularność świątecznych wyjazdów nie jest już jedynie sezonową ciekawostką, lecz wyraźnym sygnałem zmiany pokoleniowej i kulturowej. Polacy zaczynają traktować Boże Narodzenie nie jako obowiązek, lecz jako czas, który można świadomie zaplanować – również poza domem. Jak podkreśla Jarosław Grabczak, Head of Commercial Product w eSky.pl: „Polacy coraz odważniej redefiniują sposób spędzania świąt. Boże Narodzenie w ciepłych krajach nie jest już ekstrawagancją, lecz przejawem nowego stylu życia – bardziej świadomego, otwartego i globalnego”. Obserwowany w tym roku boom na świąteczne podróże pokazuje, że rynek turystyczny dojrzewa i coraz wyraźniej przesuwa akcent z „posiadania” na „przeżywanie”. – Magia świąt nie zależy od miejsca, lecz od ludzi, z którymi je spędzamy – dodaje Grabczak, zwracając uwagę, że właśnie dlatego coraz więcej osób łączy rodzinną bliskość z odkrywaniem nowych miejsc. Podróżowanie w grudniu to już nie rezygnacja z tradycji, lecz jej współczesna interpretacja – taka, która pozwala celebrować święta „w atmosferze ciepła i radości, a dodatkowo w słońcu”. To właśnie w tym połączeniu, jak zauważa ekspert eSky Group, tkwi przyszłość nowoczesnej turystyki. Gdzie Polacy najczęściej wyjeżdżają na Boże Narodzenie? Wśród najpopularniejszych kierunków świątecznych podróży Polaków niezmiennie króluje Malta, która w grudniu staje się sceną jednych z najbardziej nastrojowych obchodów Bożego Narodzenia w Europie. Wyspa łączy śródziemnomorski klimat z bogatą tradycją: Valletta rozświetla się instalacjami i ogromną choinką na Freedom Square, przed bramą miasta powstaje świąteczne miasteczko Fairyland, a jarmarki i koncerty wypełniają zabytkowe ulice światłem i muzyką. W Parku Narodowym Ta’ Qali działa ekologiczny Woodland Christmas Market, natomiast w pobliskim Rabacie odbywa się znany festiwal Natalis Notabilis. Najbardziej wyjątkowym wydarzeniem pozostaje jednak żywa szopka „Bethlehem f’Għajnsielem” na wyspie Gozo – pełna rzemieślników, zwierząt i scen z codziennego życia, rozciągająca się na 20 tys. m². To połączenie ciepła, tradycji i łagodnego, piętnastostopniowego klimatu sprawia, że wielu Polaków wybiera święta właśnie tutaj. Drugą najchętniej wybieraną destynacją jest Egipt, który oferuje pewną pogodę i temperatury pozwalające cieszyć się morzem nawet w środku zimy. Kurorty Hurghada, Marsa Alam czy Sharm el-Sheikh umożliwiają spędzenie świąt w scenerii raf koralowych, pustyni i luksusowych hoteli. Dla wielu osób atrakcyjność Egiptu wynika z możliwości połączenia wypoczynku z odkrywaniem starożytnych zabytków – rejs po Nilu czy wycieczka do piramid stają się naturalnym dopełnieniem świątecznego wyjazdu. Na podium plasują się także Wyspy Kanaryjskie, które od lat pozostają zimowym klasykiem. W grudniu przyciągają stabilnym, ciepłym klimatem i atmosferą świąt, która w tej części świata nabiera zupełnie innego charakteru: iluminacje w Santa Cruz de Tenerife, koncerty kolęd w Arrecife czy barwna parada Trzech Króli na Gran Canarii sprawiają, że archipelag łączy wakacyjny relaks z subtelnymi, lokalnymi tradycjami. Wśród bardziej egzotycznych propozycji coraz częściej wybierana jest także Dominikana. Karaibska energia, 30-stopniowe temperatury i kolonialne uliczki Santo Domingo rozświetlone świątecznymi dekoracjami tworzą scenerię, która dla wielu Polaków staje się spełnieniem zimowych marzeń. Dni spędzane na białych plażach, a wieczory przy muzyce merengue i bachaty pokazują, że Boże Narodzenie może mieć zupełnie inną, równie urzekającą odsłonę. Źródła: eSky, MTA Warsaw Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Przez lata była uznawana za koniec świata. Dziś to raj dla szukających ciszy i odosobnienia
El Hierro to najmniejsza i najmniej turystyczna z Wysp Kanaryjskich. To miejsce, gdzie nie znajdziesz plaż ani luksusowych hoteli – ale odnajdziesz spokój, dziką przyrodę i szlaki, które zapierają dech.
Spis treści: Od piekła lawy do dachu El Hierro – kontrast, który zapiera dech Wędrówka przez zielone serce El Hierro – szlak GR 131, wawrzyny i sabiny Najmniejsza i najdziksza z Wysp Kanaryjskich Jak zaplanować podróż na El Hierro Pod różowo-pomarańczowym klifem, z widokiem na naturalne baseny i łuki z zastygłych jęzorów lawy w oceanie, zakosami przez tajemniczy las. Kilka kroków pod górę, zakręt, stromo po omszałych kamieniach, znowu skręt; idę, idę, zakosy są wciąż takie same i nie widać ich końca, ale wcale mi to nie przeszkadza. Drzewa laurowe rozgałęziają się i wyginają, tworząc naturalną pergolę, pnie porasta mech gęsty i delikatny jak pierze, wrażenie nierzeczywistości potęgują wielkie paprocie. Świat jest intensywnie zielony. Od piekła lawy do dachu El Hierro – kontrast, który zapiera dech Czuję się jak w niebie, a co najmniej w rajskim ogrodzie, a przecież kilka godzin temu obudziłam się w piekle, z trzech stron otoczona polem czarnej lawy. Czwarta wychodziła na ocean i wyrastającą z niej, a jakże – czarną, skałę Roque de la Gaviotas, o którą fale rozbijały się jak wściekłe. Płaskiej powierzchni na punkcie widokowym wyrwanym z ostrych skał starczyło na pół namiotu i pełnię zachwytu; natura była piękna, ale złowroga. A teraz proszę – jestem na szlaku na dachu wyspy El Hierro. Wędrówka przez zielone serce El Hierro – szlak GR 131, wawrzyny i sabiny GR 131 to długodystansowy szlak poprowadzony przez siedem głównych Wysp Kanaryjskich. Na El Hierro przypadło 38 z ok. 500 km, co wystarcza, żeby przejść całą wyspę ze wschodu na zachód. Niby nie wysoko, bo średnio 1–1,2 tys. m n.p.m., w najwyższym punkcie – Pico de Malpaso – 1501 m n.p.m., ale cały czas granią. Widoki mam więc przednie, wciąż zwalniam, żeby cieszyć się obrazami zmieniającymi się jak w filmie. Zbocze, niedawno nieprzyjazne, teraz spływa szeroko i łagodnie jak płaszcz. Mięsiste chmury pokrywają ocean jak pierzyna, znad której wyrasta sąsiednia La Gomera. Gdyby tęcza składała się tylko z odcieni zielonego, to wszystkie można by odnaleźć w kolorach tutejszego lasu. Korony drzew są tak wysoko, że nie widać liści, sięgające ramion paprocie nikną wśród innych, nieznanych mi roślin, krzewy chylą się, jakby robiły szpaler, krzycząc przy tym: „Witaj, gościu!”. El Hierro ma ponad 100 endemicznych gatunków flory i fauny, w tym słynne jałowce i jaszczurkę olbrzymią o nazwie… el hierro (Gallotia simonyi). Wymarły gad szczęśliwie w ostatnich latach został odnaleziony i z sukcesem rozmnożony. Wawrzyny No i „święte drzewo Garoé”, czyli najsłynniejszy egzemplarz lokalnej flory. Co ciekawe, tak naprawdę to… go tu nie ma. Jego historia związana jest z historią pierwszych mieszkańców wyspy – Bimbachów. Największym wyzwaniem dla ludzi, którzy osiedli na El Hierro, była woda; na młodej, wulkanicznej, zbudowanej ze stromych zboczy wyspie zwyczajnie jej brakowało. Bimbachowie najgorsze suche lata potrafili przetrwać dzięki wodzie zbierającej się w korzeniach olbrzymich wawrzynów. Podobno na grani rosło takie, które potrafiło napoić wszystkich mieszkańców. Ale w 1610 r. powalił je huragan. I dopiero w połowie lat 60. XX wieku posadzono tu wawrzyn przywieziony z La Palmy – jako symbol poprzedniego drzewa. Jego cudowne właściwości wyjaśnili naukowcy: woda z chmur i mgły skraplała się w koronie i spływała do niszy w korzeniach. Sabiny Sami Bimbachowie zbudowali studnie źródła i kompletny system zbierania deszczówki, który w znacznym stopniu funkcjonuje do dziś. Całe szczęście, bo mnie też kończy się woda. Mapa pokazuje, że następne źródełko będzie przy zejściu z końca szlaku na północne zbocze. Bardzo mi to pasuje, przy okazji zahaczę o sabiny – drzewa, z których rdzenni mieszkańcy robili narzędzia i broń, a dziś ikoniczne symbole, ich wizerunki zdobią mapy i foldery wyspy. Te endemiczne jałowce żyją po kilkaset lat, osiągając 7–8 m, jednak nie w górę, tylko horyzontalnie, tuż nad ziemią, wygięte przez hulające po płaskowyżu wiatry. Najsłynniejszy nazywa się El Sabinar i wygląda surrealistycznie – jak wyrzeźbiony ze skały. Chowam się pod jednym z takich jałowców jak pod parasolem, bo jak na złość się rozpadało, a szaroczarne chmurzyska nie mają końca. Na szczęście na El Hierro pogoda zmienia się tak samo szybko jak krajobrazy; zamiast na zachmurzone wybrzeże północne schodzę na południowy zachód. Kwadrans marszu i oto osusza mnie jak piecyk wielkie słońce. Zachodzi nad przylądkiem Orchilla, skalistym półwyspem, który do czasu wielkich odkryć był zachodnim końcem znanego świata i punktem odniesienia dla twórców map; Ptolemeusz umieścił tu południk zero, który dopiero pod koniec XIX w. przeniesiono do Greenwich. Śpieszę się, żeby zdążyć przed zachodem, w dole jest sanktuarium patronki wyspy Matki Boskiej Królewskiej, gdzie mam nadzieję znaleźć wodę i miejsce pod namiot. To koniec szlaku GR 131. Albo początek. Raz na cztery lata wielka kolorowa, roztańczona procesja przenosi tą trasą figurę patronki do stolicy. Najmniejsza i najdziksza z Wysp Kanaryjskich O tym, jak inne od pozostałych wysp jest El Hierro, świadczy nawet jego stolica – Valverde, jedyna na Kanarach powstała w głębi lądu, a nie na wybrzeżu. Jest ładna, stara, zabudowana estetycznymi białymi domami. Ale z pewnością nie można jej nazwać metropolią. Przechodzę ją spacerem w kwadrans. El Hierro jest najmniejszą z siedmiu głównych wysp archipelagu, najbardziej wysuniętą na zachód i południe, najmłodszą i najrzadziej odwiedzaną. Mieszkańcy chętnie powtarzają, że pierwsze drogi bite zbudowano tu w 1962 r., a do dziś jest na nich tylko jedna sygnalizacja świetlna! I nie mówią tego ze wstydem, ale ze swego rodzaju dumą. El Hierro jest nieoczywista, wspaniale spokojna i dzika. Oferuje świetne trasy do wędrówek czy jazdy rowerem górskim, uprawia się tu paralotniarstwo i nurkowanie, nie ma za to plaż ani życia nocnego. Kiedy inne Wyspy Kanaryjskie ledwie zipią przytłoczone nadmiarem turystów i dyskutują, jak to zmienić, na El Hierro do tego nie dopuszczono. Częściowo wynika to z charakteru wyspy – miłośnicy biernego odpoczynku czy rodzinnych wakacji nie mieliby tu co robić. Częściowo – ze strategii mieszkańców, którzy zamiast na wielkie hotele postawili na kameralność, przyrodę i kulturę. Według kanaryjskiej organizacji turystycznej w 2024 r. wyspę odwiedziło 26 tys. turystów, głównie mieszkańców innych wysp i Hiszpanów z kontynentu. Dla nich to prawdziwe Shangri-La. Amfiteatr natury El Hierro to wyspa dla koneserów, mikrokosmos na końcu świata. – Chodźcie, zaraz się zacznie – Nicolas, właściciel jedynego hostelu na wyspie, nie znosi sprzeciwu. Jego ściany zdobią obrazy z zachodem słońca, które maluje żona we Francji na podstawie wysyłanych zdjęć. Małżeństwo dzieli życie na dwa kraje. Nicolas pilnuje, żebyśmy nie przegapili żadnego spektaklu matki natury, a zestaw mieszkańców w dwóch pokojach jest dość osobliwy: ja, która wpadłam na mycie i pranie, emeryt z Bilbao podróżujący po Kanarach od roku i również emerytowany Niemiec, który po raz kolejny uciekł od zimy na lokalne farmy – właśnie jest w drodze na kolejną. Pozo de las Calcosas, gdzie wspaniale się nudzimy, to złożona z kilkunastu domów wieś na końcu drogi. Leży na wysokim klifie nad czarnym brzegiem oceanu – są tu też dwa naturalne baseny utworzone przez zastygłe ściany lawy. Wybornie jest pławić się w spokojnym zbiorniku, wokół którego fale biją, jakby toczyły wojnę. Bo co prawda na El Hierro nie ma klasycznych plaż, ale na wybrzeżu jest co najmniej tak samo atrakcyjnie jak na grani. Kąpieliska otoczone językami lawy, skalne łuki, spa wokół naturalnych źródeł tak bogatych w minerały, że wodę z nich eksportowano niegdyś w dzbanach jak wino… Wieś rybacka, rezerwat morski, mirador – „punkt widokowy”, świetne miejsce dla paralotniarzy i wreszcie – na snorkling. Ostatniego dnia wędruję ścieżką dawniej używaną przez pasterzy. Cel: punkt widokowy Isora. Mam stąd panoramiczny widok na morze i… morze klifów. Podziwiam ogromny naturalny amfiteatr, który zamiast sceny ma gigantyczną półokrągłą równinę Las Playas. Bliżej oceanu widzę żwirowe nabrzeża, w głębi wyspy: uprawy brzoskwiń, gruszek, śliwek. Zajadając się słodkimi owocami dzikiej opuncji na kolację, a potem zasypiając z widokiem na ten cudowny krajobraz, myślę, że może to i koniec świata, ale też pępek Kanarów. Jak zaplanować podróż na El Hierro Kiedy Przez cały rok. Klimat jest tu łagodny, słoneczny; średnie temperatury: od 18°C zimą do 25°C latem. Chłodniej jest w górach, w tym – w Valverde. Pada, ale rzadko, pomiędzy październikiem a marcem. Dojazd Połączenie promowe – tylko z Teneryfy. Rejs z/do Los Cristianos trwa 2,5 godz., koszt to: 51–51 euro, linie: Naviera Armas i Fred Olsen Express. Połączenia lotnicze z innymi wyspami (z przystankiem na Teneryfie): od 350 zł; lot z Teneryfy: od 160–200 zł, Binter Canarias, Canaryfly, Air Europa. Brak bezpośredniego połączenia z kontynentem. Transport Działa tu 12 linii autobusowych; bilet na każdej trasie: 1,35 euro, przejazd linią 9 do/z Pozo de las Calcosas trzeba potwierdzić telefonicznie godzinę wcześniej – wielkość pojazdu jest dostosowana do liczby chętnych (po nas troje przyjechała taksówka w cenie autobusu). W przypadku braku pasażerów kurs się nie odbywa; transhierro.com. Nocleg 7 Calcosas, Tancajote 13, Valverde. Kameralny hostel, od 25 euro za łóżko ze śniadaniem. Apartamentos y Habitaciones Villa Marina, Calle del Carmen, La Caleta 18, Valverde. Od 35 euro za noc za 2 os. El Morcillo – jedyny kemping na wyspie, niedaleko miejscowości El Pinar; tolerowane jest rozbijanie się na jedną noc na dziko. Jedzenie Przysmak El Hierro to quesadilla – krucha, lekko słodka babeczka z kremowym nadzieniem serowym; świeże najlepsze są w Guarazoce (Quesadillas Guarazoca). Trzeba przyjść rano, bo szybko się kończą – od 2,2 euro za sztukę. Źródło: archiwum NG Nasz ekspert Marzena Filipczak Dziennikarka, autorka książek podróżniczych, m.in.: Jadę sobie. Azja. Przewodnik dla podróżujących kobiet, Lecę dalej. Tanie podniebne podróże, Między światami, Rozważnie i romantycznie czy Poczuj.pl
Ta wyspa to kawałek nieba na ziemi. Gdy w Polsce robi się chłodno, tu wciąż króluje słońce
Teneryfa to wyspa, na której słońce świeci przez cały rok. Czarne plaże, błękit oceanu i majestatyczny wulkan tworzą krajobraz, którego nie sposób zapomnieć. Podpowiadamy, co warto tu zobaczyć – a jest w czym wybierać.
Spis treści: Teneryfa: gdzie leży? Teneryfa: atrakcje Teneryfa: waluta i ceny Teneryfa: ciekawostki Teneryfa: kiedy jechać? Teneryfa: co przywieźć z podróży? Teneryfa to wyspa pochodzenia wulkanicznego, znajdująca się na Oceanie Atlantyckim. Zaczęła powstawać już 30 milionów lat temu, kiedy to z dna oceanu zaczęły wydobywać się pokłady lawy, tworząc różne wzniesienia. Mimo, że Teneryfie zdecydowanie bliżej jest do kontynentu afrykańskiego, od którego dzieli ją zaledwie 300 kilometrów, jest ona integralną częścią Hiszpanii i Unii Europejskiej. Bliższe sąsiedztwo Maroka i Sahary Zachodniej, niż Portugalii i Hiszpanii znajduje odzwierciedlenie w typie klimatu panującego na wyspie. Teneryfa: gdzie leży? Mówi się, że Teneryfa to kontynent w miniaturze, ponieważ możemy na niej zetknąć się z różnymi typami krajobrazu i kilkoma strefami klimatycznymi. Teneryfa leży w strefie klimatu subtropikalnego. W głębi wyspy panuje śródziemnomorski typ klimatu, a przy brzegach pustynny i półpustynny. Na Teneryfie jest stosunkowo ciepło przez cały rok, natomiast najcieplej jest w okolicach sierpnia, a najchłodniej w styczniu, kiedy temperatura spada do około 20 st. C. Teneryfa należy do archipelagu Wysp Kanaryjskich i jest jego najludniejszym ogniwem. Otaczają ją inne wyspy archipelagu: od zachodu La Gomera i La Palma, a od wschodu popularna Gran Canaria. Wszystkie Wyspy Kanaryjskie zaliczane są do zespołu archipelagów, noszącego miano Makaronezji. Stolicą Teneryfy jest Santa Cruz de Tenerife. Jest to jednocześnie największe miasto na całej wyspie i jej główny ośrodek turystyczny, czemu sprzyja niezwykle słoneczna pogoda i jedynie 30 dni deszczowych w całym roku. Językiem urzędowym na Teneryfie jest język hiszpański. Jednak jak na miejsce, które każdego roku przyciąga masę turystów przystało, można łatwo porozumieć się również w innych językach, głównie po angielsku i niemiecku. Teneryfa: atrakcje Pico del Teide – najwyższy szczyt Hiszpanii, mierzący 3718 m.n.p.m. Słynie z wciąż czynnego wulkanu Teide, którego ostatni wybuch nastąpił 111 lat temu. Do Teide prowadzi komfortowa droga - można więc skorzystać z transportu publicznego lub dojechać wypożyczonym samochodem. Od pewnej wysokości należy przygotować się na uczucie podobne do tego, które towarzyszy nam w samolocie wzbijającym się w górę – ze względu na zmianę ciśnienia pojawi się uczucie zatkanych uszu. Do Parku Narodowego Teide wchodzimy na własną odpowiedzialność, a wspięcie się na wierzchołek główny wymaga specjalnego pozwolenia. Jest ono darmowe i dostępne na stronie internetowej parku. Oprócz samego wulkanu zainteresowanie budzi tutaj również flora i fauna. Zwiedzając Teide napotkamy na liczne jaszczurki i roślinność typu półpustynnego. Siam Park – to największy w Europie park wodny. Nawiązuje stylem do kultury Tajlandii i mieści w sobie przeróżne zjeżdżalnie, restauracje, sklepy z pamiątkami, ogrody i sztuczną plażę z basenem. Przy wejściu znajduje się dużych rozmiarów zbiornik wodny z fokami, które witają i żegnają gości. Siam Park oferuje również możliwość zrobienia sobie profesjonalnego pamiątkowego zdjęcia. Jedną z głównych atrakcji parku jest The Tower of Power, czyli licząca 28 metrów wysokości wieża, na szczycie której znajdziemy niemal pionową zjeżdżalnię. Mimo tak dużej wysokości zjazd trwa około 6 sekund i prowadzi przez akwarium z rekinami. Jednak Siam Park to nie tylko ekstremalne doznania – wachlarz atrakcji jest na tyle szeroki, że jest to dobre miejsce dla wszystkich, bez względu na wiek. Loro Park – to prywatny park zoologiczno-botaniczny. Słynie z barwnych pokazów papug, lwów morskich, orek i delfinów. W Loro Parku znajduje się tunel, z którego podziwiać można rekiny, płaszczki i przeróżne gatunki ryb. Znajdziemy tam również akwaria z meduzami oraz halę z pingwinami, zarówno z ciepłego klimatu, jak i z koła biegunowego. Park w swoich zasobach posiada także wybiegi ze zwierzętami, takimi jak: goryle, jaguary, lwy, flamingi, aligatory czy tygrysy. Hodowla orchidei, pokazy filmów przyrodniczych i plac zabaw dla najmłodszych to kolejne atrakcje Loro Parku. Teneryfa: waluta i ceny Teneryfa to wyspa należąca do Hiszpanii, co wiąże się z tym, że obowiązującą walutą jest tam euro. Ceny natomiast nie są typowo europejskie – zaliczyć je można do pułapu nieco poniżej przeciętnej. Ceny żywności, napojów, a także alkoholi odpowiadają tym, które mamy w Polsce. Droższe natomiast są restauracje oraz transport publiczny, zapewne ze względu na iście turystyczny charakter wyspy. Będąc na Teneryfie warto zaopatrywać się w dużych, sieciowych hipermarketach, gdzie ceny są zdecydowanie bardziej przystępne, niż w małych sklepikach. Kupując na przykład chleb, ser żółty, wodę i mleko zapłacimy około 4-5 euro. Jeśli zdecydujemy się na stołowanie w restauracjach, można zauważyć, że im dalej w głąb wyspy, tym restauracje, a nota bene także noclegi, są tańsze niż na wybrzeżu, które jest najbardziej atrakcyjne pod względem turystycznym. Za obiad w restauracji zapłacimy średnio 15 euro, natomiast ceny za tygodniowy nocleg w dobrze zaopatrzonym apartamencie zaczynają się już od 120 euro. Jeśli zachowamy umiar i dodatkowo będziemy kierować się zdrowym rozsądkiem, pobyt na Teneryfie nie zrujnuje naszego portfela. Teneryfa: ciekawostki 1. Na Teneryfie, nawet w luksusowych apartamentach spotkać można latające karaluchy! Dostają się do mieszkań wieczorami, przylatując z dworu. Dlatego w każdym sklepie z łatwością dostaniemy odstraszające je środki chemiczne. 2. Prawie połowa Teneryfy objęta jest ścisłą ochroną środowiska. 3. Woda w kranach nie nadaje się do picia – jest to woda oceaniczna poddana chemicznemu uzdatnianiu i odsalaniu. Nic nam się nie stanie, jeśli napijemy się jej raz czy dwa razy, natomiast spożywanie jej na dłuższą metę jest niezdrowe. 4. Teneryfę często utożsamia się z wyspą turystów i emerytów. Dla niektórych może brzmieć to nieco negatywnie, jednak nic bardziej mylnego! Powiedzenie to wzięło się z wolnego tempa życia, czystego powietrza i spokoju panującego na wyspie. 5. Ze względu na wulkaniczny charakter Teneryfy, spotkać można tutaj iście czarne plaże, na przykład Playa de Arena w Los Gigantes. Teneryfa: kiedy jechać? Teneryfa to jedno z tych miejsc, w których sezon turystyczny trwa nieprzerwanie przez okrągły rok. Nie bez powodu mówi się o niej, że jest to wyspa wiecznej wiosny. Wybór pory odwiedzin zależy tylko i wyłącznie od naszych preferencji. Nie będąc fanem dużych upałów, warto wybrać miesiące z początku roku, takie jak styczeń i luty. Jeśli natomiast wolisz gorące klimaty, zaplanuj urlop w przedziale od maja do sierpnia. Wybierając się na Teneryfę w maju, jeszcze przed sezonem urlopowym, unikniesz tłumów. Jeśli zależy Ci na żywym, latynoskim klimacie, nowych znajomościach i najlepszym sezonie w klubach nocnych, wybierz sierpień. Teneryfa: co przywieźć z podróży? Opuszczając Teneryfę warto postawić na pamiątki, które jednoznacznie kojarzą się z tą wyspą, a jednocześnie mają praktyczne przeznaczenie. Teneryfa słynie z licznych upraw bananów, dlatego popularny tam likier bananowy będzie dobrym souvenirem, przywiezionym z podróży. Ze względu na słodki smak i żółte zabarwienie to doskonały trunek dla pań. Jednym z symboli Teneryfy jest drzewo smocze. Trunek zrobiony z jego naciętej kory lub liści zawsze będzie przywodził na myśl wspomnienia z tego miejsca. Likier z drzewa smoczego ma intensywny czerwony kolor i nieco mniej słodki smak, od poprzedniego. Na większości etykiet na butelkach znajduje się wizerunek tysiącletniego drzewa smoczego, które mieści się w miasteczku Icod de Los Vinos na Teneryfie. Na wyspie panuje między innymi klimat pustynny i półpustynny. Dlatego wśród naszych pamiątek z podróży nie może zabraknąć przetworów z kaktusa. Mają różowo-czerwone zabarwienie i smak jedyny w swoim rodzaju. Na Teneryfie popularna jest biżuteria z oliwinem, czyli jasno zielonym kamieniem. Najczęściej oprawiana jest w złoto lub srebro. Taka pamiątka będzie nam służyć przez długie lata - jest praktyczna i sentymentalna. Warto również zwrócić uwagę na wyroby z lawy i z pereł.
La Palma: spacerem po wulkanach Wysp Kanaryjskich
Na tej wyspie można zobaczyć ziemię z czasów jej początków i taką, która właśnie się rodzi, niemal na naszych oczach. La Palma to przede wszystkim wulkany.
Spis treści: Kaldera Taburiente Wyspa La Palma Ruta de los Volcanes Świeża lawa La Palma – informacje praktyczne Krater jest monstrualny. Przechylam się przez barierkę, żeby zobaczyć dno, ale gdzie tam – widać tylko czubki sosen. Otacza go szczelnie ściana skalnych wierzchołków; są szare, brązowe, niektóre wyglądają jak torty złożone z cieniutkich warstw we wszystkich odcieniach tych kolorów, ozdobione zielonymi plamami drzew – wiele iglaków rośnie, wydaje się, wbrew prawu grawitacji. Spotkany wędrowiec wspinał się tu do wczoraj przez trzy kolejne dni, żeby zobaczyć w kotle tylko morze chmur. Zrezygnował w końcu z zejścia do jego wnętrza. – To gdzieś tam – Maria i Paloma, mama i córka z kontynentalnej Hiszpanii, z którymi mijałam się w drodze, wskazują najdziwniejszą i najbardziej charakterystyczną ze skał – samotną igłę z czupryną zieleni na czubku. To w tej okolicy jest centrum informacyjne z kempingiem, na którym zamierzam spędzić noc, i jestem bardzo ciekawa, jak będzie się spać w gardle gigantycznej kaldery. Kaldera Taburiente Kaldera Taburiente to kocioł o średnicy 9 km otoczony skalistymi zboczami. Różnica wzniesień jest ogromna, najniższy punkt – 430 m n.p.m., najwyższy – 2426 m n.p.m. Wygląda jak krater, ale wcale nim nie jest. Naturalny amfiteatr powstał w wyniku zapadnięcia się wielkiego wulkanu, ostateczny kształt nadały mu erozja i woda. Mniej więcej w połowie klifów znajdują się dziesiątki źródeł, które spadają nitkami wodospadów do wąwozu Barranco de las Angustias, tworząc jedyną stałą rzekę na suchej wyspie. Dogodne warunki sprawiły, że kaldera była zamieszkana już w neolicie. W kilku miejscach można zobaczyć petroglify w charakterystycznych spiralnych kształtach, a tutejsi Guanczowie najdłużej ze wszystkich na Wyspach Kanaryjskich bronili się przed kolonizacją Hiszpanów. Nowi mieszkańcy z czasem podzielili kalderę na poletka, zbudowali podziemne zbiorniki i tunele, tworząc system irygacyjny, który dziś zasila największe plantacje bananów. Równocześnie ograniczono wycinkę drzew, potem zakazano wypasu bydła. Ekosystem kaldery przetrwał; do tej pory odkryto tu 432 gatunki roślin, z czego ok. 40 endemicznych. Wędrując przez ten niezwykły świat wyspy La Palma, przecinam kolejne strumyki, wąwozy, ścieżki dla mułów, z ciekawości skręcam w jedną i w miejscu, w którym najmniej by się ktoś tego spodziewał, wychodzę na intensywnie zielony płaskowyż. Jeszcze niedawno była tu plantacja tytoniu, dziś właściciele na niedużych poletkach posadzili bataty, drzewka figowe i pomarańczowe na swoje potrzeby. Po powrocie na szlak – kolejna niespodzianka; drzew widziałam po drodze sporo, ale do głowy by mi nie przyszło, że zobaczę tu tak olbrzymie, wręcz gargantuiczne okazy. Ich rozrośnięte korony wyglądają jak flota sterowców. Sosna kanaryjska to gatunek endemiczny występujący w enklawach na Kanarach, w kalderze jest jej najbardziej imponujące skupisko. Te niezwykłe drzewa zapuszczają korzenie głęboko w szczelinach skalnych, dzięki czemu niestraszne im pionowe klify, bo w nich zakotwiczają, ani susze, bo czerpią wodę z podziemnych źródeł. Są odporne na pożary regularnie trawiące wyspę, spod grubej kory szybko wyrastają uśpione pędy, odbudowując zniszczony baldachim. W tym nieprzyjaznym środowisku sosny żyją nawet pół tysiąca lat i rosną do prawie 60 m wysokości! Kiedy skała igła zostaje za mną, a szum wody słychać coraz wyraźniej, pojawia się znak, na którym wielkimi literami z wykrzyknikiem napisano: „Skręć w lewo i przejdź przez rzekę. Nie idź prosto ani w prawo, bo tam jest barranco – wąwóz – i grozi ci niebezpieczeństwo!”. Rzeka rozdziela się na kilka strumieni. Przechodzę po wyszlifowanych przez wodę kamieniach na zielone tarasy wykute w lesie jak stopnie, rozbijam namiot na miękkich igłach, które ktoś wcześniej zgarnął, tworząc posłanie, w miejscu z najlepszym widokiem na kalderę. Gdzieś na wprost jest Roque de los Muchachos (2426 m n.p.m.), najwyższa góra La Palmy i oko do wszechświata: obserwatorium z ponad dwiema dziesiątkami teleskopów, w tym jednym z największych na świecie. Kiedy wieczorem zostaję sama, jest tak cicho, że słychać trzepot skrzydeł; ze stołu gapi się na mnie kruk, który ani myśli ustąpić. Nad nim na nitce kołysze się wielki pająk. Czuję się nierzeczywiście, jak intruz, który zabłądził do innego świata. Wyspa La Palma La Palma to wyspa najbardziej wysunięta na północny zachód oraz najmłodsza w archipelagu Wysp Kanaryjskich. Podobnie jak pozostałe jest czubkiem podwodnego wulkanu, który wciąż daje nieźle popalić. Wyspa z góry wygląda jak trójkąt: sercem górzystej, poprzecinanej szczelinami północy jest kaldera Taburiente, dwa dłuższe boki schodzą się na południu i dzieli je niemal na połowy wulkaniczny grzebień. Jego krótsza, stykająca się z kalderą część to Cumbre Nueva, czyli „nowy grzbiet”, choć geologicznie jest starszy i już nieaktywny. Część południowa do Cumbre Vieja, „grzbiet stary” – tak naprawdę młodszy i wciąż wybuchowy. Zbocze w stronę wybrzeża wschodniego opada łagodnie, za to na zachodnie, którym spływa lawa, jest strome i pocięte wąwozami. To właśnie tu rodzą się kolejne nowe fragmenty Europy, przez co La Palmę nazywa się „Wyspą Żyjącą”. Nazywa się ją również Wyspą Gwiazd – to jedno z najlepszych miejsc na świecie do ich obserwacji. Do tego jest piękna, bo aż kipi bujną zielenią jak żadna inna na Kanarach – nie bez przyczyny w całości jest rezerwatem biosfery UNESCO. Doskonała na wędrówki, niekoniecznie na plażowanie, nie została zainfekowana masową turystyką jak sąsiadki. Gdy tu leciałam, od razu wyłowiłam z tłumu tych, którzy się zatrzymywali na La Palmie (samolot miał tutaj jedynie krótki postój, a potem leciał na Teneryfę). Zdradziły ich kurtki trekkingowe. – Niektórzy nieźle się dziwią po wylądowaniu, bo myśleli, że lecą do Las Palmas, stolicy Gran Canarii. Wsiadają w następny samolot i od razu odlatują – śmieje się Ingrid, Niemka, która prowadzi tutaj gospodarstwo ekologiczne i agroturystykę. Ruta de los Volcanes Tunelem wyjeżdżamy nad ocean – do stolicy Santa Cruz, z której gwiaździście rozjeżdżają się autobusy po wyspie. Pierwszy z nich jest na południe – nie wybrzydzam, jadę. Trafiam do Los Canarios, czyli na jeden z krańców wulkanicznego szlaku prowadzącego po grzebieniu Cumbre Vieja. I już prawie na nim jestem, kiedy na jakiejś tablicy czytam, że idąc w przeciwną stronę, można stanąć na symulatorze trzęsienia ziemi. Szybko więc zmieniam pierwotny plan. Symulator nie rzuca się zbytnio w oczy. Wchodzę bez specjalnych oczekiwań i po chwili jestem zszokowana. Tego nie da się porównać do żadnej karuzeli ani sztormu, przychodzi mi do głowy jedynie najdziksze rodeo z bykami, z których jeźdźcy spadają po kilku sekundach. Kawałek dalej zaglądam do głębokiego na 100 m krateru wulkanu San Antonio. W czasie trzymiesięcznego wybuchu w 1677 r. spłynęły z niego miliony hektolitrów lawy, tworząc nowy kawałek wybrzeża. „Geologicznie ta ziemia to dzieciątko” – płynie opowieść w centrum informacyjnym. – „Nawet dziadkowie dzisiejszych mieszkańców widzieli zupełnie inny krajobraz”. A to dlatego, że w październiku 1971 r., po sześciu dniach drgań i kolejnych 23 erupcji, nieco niżej narodził się wulkan Teneguía, a lawa i kamienie, które wypluł, znowu zmieniły linię brzegową. Nowa ziemia stała się atrakcją turystyczną i początkiem większego zainteresowania La Palmą. Ruta de los Volcanes to 22-kilometrowy szlak poprowadzony grzbietem Cumbre Vieja, pośród kraterów, jęzorów lawy, czarnych kamieni, żwiru, czasem – pasującej do tego krajobrazu jak pięść do nosa – zieleni. Idę w mniej popularnym kierunku i trochę to przeklinam pod nosem. Bo choć to tylko 700 m różnicy wzniesień, wędrówka pod górę w głębokim popiele i żwirze daje w kość. A jeszcze zeszłam do źródełka po wodę i pnę się mało uczęszczaną odnogą widoczną tylko na niektórych mapach. Grzęznę w pyle, za to widoki mam na obłoczki ułożone równiutko, jakby ktoś pykał je z fajki. Kawałek płaskiego lasu pod namiot znajduję wraz z zachodem słońca. Niedługo potem księżyc oświetla wyłaniający się trochę niżej wierzchołek wulkanu Martín (1591 m n.p.m.). Charco, Deseada, Duraznero, Hoyo Negro – kolejne stożki są niby takie same, a jednak różne i fascynujące. Czuję satysfakcję, a przecież to, co najważniejsze, dopiero przede mną. Chcę zobaczyć najmłodszą cząstkę świata. Świeża lawa Pod koniec 2021 r. ziemia na La Palmie mocno zadrżała. Zaraz potem w niebo buchnęły potężne obłoki popiołów. Były wysokie na kilka kilometrów, a erupcja trwała prawie trzy miesiące. Lawa wypływająca z siedmiu otworów niszczyła plantacje, budynki, drogi. Biegnąca wzdłuż wschodniego wybrzeża i jedna z ważniejszych na wyspie trasa LP-2 tuż za miejscowością Las Manchas jest dziś ucięta jak nożem, zagrodzona bramą i zamknięta na kłódkę. Na poboczu pracuje dźwig i panowie w odblaskowych kamizelkach „Los Volcanes”. Tak samo „urwało” cmentarz: jedno z kolumbariów, w połowie zasypane, odgrodzone jest od bezpiecznej reszty siatką. Spod położonej wyżej kaplicy Matki Boskiej Fatimskiej widać ludzi chodzących po nowym polu lawy – gęsiego, za przewodnikiem, bo bez znajomości terenu jest to niebezpieczne. – W głębi są bąble powietrza, które – póki lawa nie wystygnie – mogą się zapaść. A ona stygnie 30 lat! Nie wiemy, co robić: zostać i odbudować domy czy się wynieść – powtarzają mieszkańcy Las Manchas. Nowa okrężna droga została dopiero co zbudowana, ale kiedy nią jadę, cały czas słychać: „bum, bum, bum” – pęknięcia w asfalcie mają już grubość dwóch palców. Lawa dookoła jest czarniejsza niż gdzie indziej, po północnej stronie szosy wypłynęła z najnowszego wulkanu, który ostatecznie nazwano Tajogaite, po południowej – z niedalekiego San Juan, który narodził się w 1949 r. „Lawa najbardziej zagraża zachodniemu wybrzeżu, ale jest nieprzewidywalna i może też spłynąć na wschód. Z nią się nie walczy, można tylko uciekać” – czytam w centrum informacyjnym, czekając na przewodniczkę, z którą zejdę do jednej z 22 stworzonych w czasie tamtej erupcji jaskiń. Jest długa, wąska, ma przekrój trójkąta; dwa strumienie zastygły, tworząc ściany, które potem nachyliły się i zetknęły ze sobą. „Gul, gul, gul” – w dole ciąż słychać złowrogie bulgotanie. La Palma – informacje praktyczne Dojazd Na La Palmę z Polski lata dość nieregularnie Lufthansa/Edelweiss – od ok.1,2 tys. zł. Najlepszym punktem tranzytowym jest Teneryfa. Latają stamtąd Binter Canarias, Canaryfly, Air Europa. Pół godz., od 50 euro w jedną stronę, z obu lotnisk na Teneryfie. Promy odpływają z Los Cristianos, rejs trwa ok. 2,5 godz., od 50 euro. Trasa Do kaldery Taburiente można dostać się od strony Los Llanos – dojazd do parkingu na końcu drogi Calle la Viña, skąd do opisanego wejścia do kaldery Los Brecitos jest 10 km. Z dolnego parkingu jeżdżą tu współdzielone taksówki – 50 euro za 4 os. Z dolnego parkingu można też dojść wąwozem wzdłuż rzeki Barranco de las Angustias; 4–5 godz. pod górę. Ruta de Los Volcanes to fragment długodystansowego szlaku GR-131 poprowadzonego przez cały archipelag. Łatwiej wędrować z północy; punkt startowy El Pilar znajduje się przy drodze LP-301; woda jest jedynie tu i tuż przed końcem – poniżej Montaña del Fuego. Transport Autobusy kursują dość regularnie; bilety: do 10 km – 1,5 euro, 10–20 km – 2,4 euro, powyżej 20 km – 2,6 euro. Kupując karnety za 10, 20 albo 30 euro, dostaje się plus 10% gratis; tilp.es. Nocleg W Los Llanos, miejscowości wypadowej do kaldery Taburiente, i na obszary wulkaniczne Tajogaite – Hostel Vagamundo, od 22 euro za łóżko. Na wyspie jest kilka bezpłatnych kempingów, np. na terenie kaldery Taburiente albo w El Pilar. Trzeba się wcześniej zarejestrować – reservasparquesnacionales.es. Biwakowanie na dziko teoretycznie jest zakazane, ale w czasie wędrówki można się rozbić na jedną noc. Źródło: archiwum NG
Gdzie na wakacje w październiku? Te miejsca zachwycają pogodą i atmosferą
Jesień nie musi oznaczać końca podróży – przeciwnie, to czas, gdy wiele miejsc pokazuje swoje najpiękniejsze oblicze. Październik sprzyja spokojnym wyjazdom bez tłumów, a temperatury w wielu krajach wciąż pozwalają cieszyć się słońcem i kąpielami w morzu.
Październik to idealny moment, by na chwilę uciec od szarości i deszczu, które coraz częściej zaglądają w polskie okna. Gdy dni stają się krótsze, a poranki chłodniejsze, wielu z nas zaczyna marzyć o odrobinie słońca, spokoju i nowych wrażeń. To właśnie teraz, gdy letni tłum ucichł, a ceny są bardziej przyjazne, podróże nabierają wyjątkowego uroku. Jesienny urlop może stać się nie tylko sposobem na złapanie oddechu, lecz także okazją do doładowania energii i spojrzenia na świat z innej perspektywy – tej cieplejszej, bardziej spokojnej i pełnej koloru. Gdzie zatem warto wyjechać w październiku? Zapytaliśmy o to ekspertów z biura podróży Itaka. Riwiera Turecka jesienią – ciepły kierunek na październikowy wypoczynek Październik w Turcji to czas, gdy lato wciąż trwa, ale bez uciążliwych upałów i tłumów turystów. Eksperci zgodnie podkreślają, że to jeden z najlepszych momentów, by odwiedzić Riwierę Turecką, rozciągającą się wzdłuż wybrzeża Morza Śródziemnego i częściowo Morza Egejskiego. Region ten słynie z piaszczystych plaż, krystalicznej wody i znanych kurortów, takich jak Antalya, Alanya, Belek, Side, Bodrum czy Fethiye. – Październik to ostatni miesiąc letniego sezonu turystycznego, więc najpopularniejsze atrakcje są mniej zatłoczone, a warunki pogodowe pozostają idealne – zauważają przedstawiciele Itaki. Temperatury w ciągu dnia utrzymują się na poziomie 25–28°C, a morze wciąż ma przyjemne 20–26°C. To idealny czas zarówno na wypoczynek na plaży, jak i na zwiedzanie – od teatru rzymskiego i świątyni Apollina w Side po grobowce w Fethiye czy pozostałości Mauzoleum w Halikarnasie, jednego z siedmiu cudów świata w Bodrum. Jesienny wyjazd do Turcji to również doskonała okazja do spokojnych wycieczek objazdowych i udziału w lokalnych atrakcjach, które o tej porze roku można poznawać bez pośpiechu i w bardziej kameralnej atmosferze. Dlaczego październik to najlepszy moment na odkrywanie greckich wysp? Jesienny wyjazd do Grecji to doskonały sposób na połączenie odpoczynku z odkrywaniem śródziemnomorskiego stylu życia. Gdy letni gwar powoli cichnie, a temperatury wciąż utrzymują się na poziomie 20–25°C, greckie wyspy pokazują swoje łagodniejsze, bardziej autentyczne oblicze. Nagrzana po lecie woda w Morzu Śródziemnym ma średnio 23°C, co sprzyja zarówno plażowaniu, jak i rejsom po zatokach. Jak podkreśla Itaka, „październik jest znakomitym wyborem na wypoczynek na greckich wyspach, które z uwagi na wielką popularność w miesiącach wysokiego sezonu są zwykle pełne turystów z całego świata”. To najlepszy moment, by zobaczyć prawdziwą Grecję – bez pośpiechu i tłumów, za to w łagodnym świetle jesiennego słońca. Niższe ceny hoteli i spokojniejsza atmosfera pozwalają w pełni cieszyć się śródziemnomorskim rytmem życia: smakować lokalne potrawy w tawernach, spacerować wąskimi uliczkami nadmorskich miasteczek i odkrywać miejsca, w których – jak mawiają Grecy – czas płynie inaczej. Takie wyspy, jak Kreta, Rodos, Kos, Korfu czy Zakynthos zachwycają nie tylko piaszczystymi plażami i turkusową wodą, lecz także starożytnymi zabytkami i historią, którą najlepiej poznaje się właśnie teraz, gdy słońce grzeje łagodniej, a Grecja odzyskuje spokój po intensywnym lecie. Wyspy Kanaryjskie w październiku przyciągają łagodnym klimatem i słońcem Jesień to czas, gdy Wyspy Kanaryjskie odzyskują swój spokojniejszy rytm, a pogoda wciąż zachęca do wypoczynku. Jak podaje Itaka, „październik to bardzo dobry miesiąc na wyjazd na Wyspy Kanaryjskie. Z jednej strony to okres po szczycie sezonu letniego, z drugiej – przed rozpoczęciem sezonu zimowego”. W ciągu dnia temperatura sięga 25–26°C, a noce pozostają przyjemnie ciepłe, około 20–21°C, co sprzyja zarówno plażowaniu, jak i aktywnemu zwiedzaniu wysp. Najcieplejsza o tej porze roku jest Fuerteventura, znana z szerokich plaż i doskonałych warunków do windsurfingu oraz kitesurfingu. Na Teneryfie można połączyć relaks na plaży z pieszymi wędrówkami po wulkanicznych terenach Parku Narodowego Teide. Gran Canaria, La Palma i Lanzarote przyciągają różnorodnością – od zielonych dolin i klifów po surowe krajobrazy pól lawy. Mniejsza liczba turystów w kurortach i na szlakach sprawia, że można w pełni docenić uroki archipelagu: łagodny klimat, wyjątkową przyrodę i piękną pogodę, która niezmiennie sprzyja wypoczynkowi. Marsa Alam i Marsa Matrouh – dwa oblicza jesiennego Egiptu Egipt pozostaje popularnym kierunkiem przez cały rok, a jesienią podróżowanie staje się tam szczególnie przyjemne. Jak podkreśla biuro podróży, „październik jest dobrym wyborem dla tych, którzy lubią wysokie temperatury i gwarantowaną pogodę”. W tym okresie temperatura powietrza sięga 28–32°C, a Morze Czerwone i Morze Śródziemne pozostają wyjątkowo ciepłe, sprzyjając kąpielom, snorkelingowi i nurkowaniu. To również czas, gdy największe atrakcje kraju (od piramid w Gizie po świątynie w Luksorze) można zwiedzać w bardziej komfortowych warunkach, bez uciążliwych upałów i tłumów. Dla miłośników wypoczynku nad wodą szczególnie polecane są dwa egipskie kurorty: Marsa Alam i Marsa Matrouh. Pierwszy z nich, położony nad Morzem Czerwonym, słynie z krystalicznie czystej wody, spektakularnych raf koralowych i szerokich, piaszczystych plaż. Z kolei Marsa Matrouh, leżąca nad Morzem Śródziemnym, oferuje jedne z najpiękniejszych plaż w Egipcie oraz stanowi doskonałą bazę wypadową do zwiedzania Kairu i Aleksandrii. Zanzibar w październiku kusi egzotyką i łagodnym klimatem Zanzibar od lat pozostaje jednym z najbardziej pożądanych kierunków wśród miłośników egzotyki. Wyspa przyciąga rajskimi plażami, intensywnymi barwami i niepowtarzalną kulturą, a jej mieszkańcy słyną z gościnności i ciepła. Październik to okres, w którym wciąż panują doskonałe warunki do wypoczynku — to końcówka długiej pory suchej, a po sporadycznych, krótkich opadach szybko wraca słońce i bezchmurne niebo. „Po przelotnych, sporadycznych opadach można w pełni korzystać ze słonecznej pogody i wypoczynku na plaży” – czytamy w rekomendacji biura podróży. Relatywnie niższe temperatury, utrzymujące się w granicach 28–30°C, stanowią atut dla osób marzących o egzotycznej podróży, ale unikających ekstremalnych upałów. To doskonały moment, by odkryć Stone Town, historyczne serce wyspy wpisane na listę UNESCO, odwiedzić farmy przypraw, z których słynie Zanzibar, lub wybrać się na Prison Island, gdzie można zobaczyć olbrzymie żółwie. Dzięki łagodniejszej pogodzie i mniejszej liczbie turystów wyspa jesienią oferuje pełen słońca, spokojny wypoczynek w rytmie, który pozwala naprawdę się zrelaksować. Źródło: National Geographic Polska Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Surrealistyczna plaża w Europie hitem sieci. Ma piasek przypominający popcorn
Popcorn Beach przyciąga turystów z całego świata i cieszy się popularnością w mediach społecznościowych. Ten wyjątkowy obiekt geologiczny stanowi jednocześnie przypomnienie, jak łatwo ingerencja człowieka może zakłócić funkcjonowanie wrażliwego ekosystemu.
Spis treści: „Popcornowa plaża” na jednej z Wysp Kanaryjskich Rodolity, czyli co naprawdę tworzy „popcornowy piasek”? Czy najpiękniejsze są plaże o piasku białym, czarnym, a może różowym? To pytanie od lat dzieli miłośników nadmorskiego wypoczynku. Niewielu jednak wie, że na świecie istnieją wybrzeża jeszcze bardziej osobliwe, których wygląd nie przypomina klasycznych obrazów z folderów turystycznych. Otóż na północy jednej z hiszpańskich wysp znajduje się plaża, która przypomina raczej salę kinową niż nadmorski krajobraz. Playa del Bajo de la Burra pokryta jest bowiem strukturą do złudzenia przypominającą popcorn. Ten niezwykły fenomen geologiczny stał się nie tylko internetową sensacją, lecz także przedmiotem badań naukowych oraz symbolem potrzeby ochrony wrażliwych, narażonych na eksploatację środowisk przyrodniczych. „Popcornowa plaża” na jednej z Wysp Kanaryjskich Playa del Bajo de la Burra, znana szerzej jako Popcorn Beach, leży na północnym wybrzeżu Fuerteventury – drugiej pod względem wielkości wyspy archipelagu Wysp Kanaryjskich. Choć jej oficjalna nazwa, tłumaczona jako „plaża oślego podbrzusza”, nie oddaje jej rzeczywistego charakteru, miejsce to zyskało międzynarodową rozpoznawalność dzięki nietypowemu ukształtowaniu terenu. Nie kolor, lecz struktura podłoża sprawia, że ta plaża nie przypomina żadnej innej. Białe, porowate formacje nie są fragmentami koralowców ani klasycznymi odłamkami skał. To martwe rodolity, czyli wapienne struktury powstające z czerwonych alg, które przez dziesiątki lat kształtują się pod wpływem naturalnych procesów biologicznych i geologicznych. Jak tłumaczy Canary Islands Tourism, słońce, fale i erozja nadają im owalne, nieregularne formy. Ich jasna barwa i kształt przywodzą na myśl prażoną kukurydzę, co tłumaczy ich ogromną popularność w mediach społecznościowych. Choć ta plaża przyciąga tysiące odwiedzających, nie należy do miejsc typowo rekreacyjnych. Wody wzdłuż wybrzeża bywają wzburzone, a brak infrastruktury – w tym leżaków czy ratowników – sprawia, że nie jest to przestrzeń do kąpieli czy rodzinnego plażowania. Playa del Bajo de la Burra sprzyja raczej spacerom, fotografii i kontemplacji krajobrazu niż standardowemu wypoczynkowi znanemu z nadmorskich kurortów. Popcorn Beach na Fuerteventurze Rodolity, czyli co naprawdę tworzy „popcornowy piasek”? Warto wiedzieć, że te z pozoru przypominające przekąskę formacje to w rzeczywistości martwe fragmenty organizmów morskich z rodzaju Lithothamnion. W badaniu opublikowanym w czasopiśmie „Frontiers in Marine Science” w 2022 roku wyjaśniono, że rodolity tworzą się na dnie morskim w warunkach sprzyjających rozwojowi czerwonych alg. Rosną one niezwykle wolno – według danych Canary Islands Tourism, tempo ich wzrostu to zaledwie jeden milimetr rocznie. Niektóre z fragmentów obecnych na Popcorn Beach mają ponad 4000 lat. Jak podkreślają autorzy wspomnianego badania, ich rozmieszczenie i przetrwanie zależą od wielu czynników środowiskowych – światła, temperatury, prądów wodnych, a także obecności naturalnych barier morskich i bogactwa lokalnych ekosystemów. Choć bryłki przypominające popcorn mogą wydawać się niepozorne, mają fundamentalne znaczenie ekologiczne. Rodolity stanowią siedlisko dla wielu gatunków organizmów morskich. Jak ostrzegają naukowcy, usuwanie ich z naturalnego środowiska zaburza lokalną równowagę biologiczną. W raporcie czytamy: „Rodolity mają kluczowe znaczenie dla utrzymania bioróżnorodności, a ich usuwanie prowadzi do utraty funkcji ekosystemów”. Z tego względu lokalne władze oraz organizacje ochrony przyrody prowadzą kampanie edukacyjne, których celem jest zwiększenie świadomości odwiedzających. W ramach programu #pasasinhuellaporlaoliva (czyli „nie zostawiaj śladów”) zachęcają do nieingerowania w naturalne środowisko. Turyści są informowani, że zabieranie rodolitów z plaży może skutkować konsekwencjami prawnymi, a działania oparte na szacunku wobec przyrody są niezbędne do ochrony lokalnych ekosystemów. Źródła: Travel + Leisure, Visit Fuerteventura Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
To już nie kurort dla każdego. Lanzarote stawia granice masowej turystyce
Lanzarote redefiniuje swoje podejście do turystyki, stawiając na jakość, a nie ilość. Nowa strategia ma chronić przyrodę, kulturę i lokalne społeczności, a zarazem przyciągać tych, którzy podróżują z szacunkiem i świadomością.
Spis treści: Od masowej turystyki ku etycznym standardom Ograniczenia, które chronią. Lanzarote walczy o równowagę Jedna z najbardziej rozpoznawalnych wysp Archipelagu Kanaryjskiego ogłosiła wprowadzenie nowej strategii zarządzania turystyką. Celem jest ochrona unikatowego krajobrazu, dziedzictwa kulturowego oraz lokalnych społeczności. – Chcemy przyjmować mniej gości, ale oferować im głębsze, bardziej wartościowe doświadczenia – podkreślił Oswaldo Betancort, prezydent Lanzarote. Dodał, że wyspa zamierza stać się „pionierem świadomej turystyki” w skali globalnej. Od masowej turystyki ku etycznym standardom Lanzarote, wyspa wpisana na listę Rezerwatów Biosfery UNESCO, stopniowo odchodzi od modelu masowej turystyki. Zamiast konkurować o największą liczbę odwiedzających, chce skoncentrować się na gościach, którzy potrafią docenić jej kulturę, środowisko i lokalny rytm życia. – Nie zależy nam na tłumach, lecz na tych, którzy pragną stać się częścią naszej tożsamości – ogłosił Oswaldo Betancort, przewodniczący rady wyspy. Nowa strategia promuje odpowiedzialne podejście do podróżowania. Skupia się na tym, kto i w jaki sposób odwiedza wyspę – zarówno w działaniach informacyjnych, jak i w planowaniu przestrzennym. W projekt zaangażowana jest firma doradcza CARSA, a jego promocją zajmuje się SPEL-Turismo Lanzarote. Jak podkreślił Antonio Collado, dyrektor ds. innowacji: „To nie kolejna kampania. To transformacja o charakterze ekologicznym, społecznym i gospodarczym”. Zanim podróżni dotrą na wyspę, otrzymają kompleksowe informacje o lokalnych zasadach i wartościach. Materiały edukacyjne i współpraca z biurami podróży mają ułatwić to zadanie. Filmy i komunikaty promujące szacunek wobec przyrody oraz mieszkańców będą dostępne już na etapie planowania podróży. Równolegle powstają lokalne grupy, których celem jest wspólne opracowywanie założeń dla tak kluczowych obszarów, jak rolnictwo, ochrona dziedzictwa kulturowego czy zrównoważony transport i energetyka. Ograniczenia, które chronią. Lanzarote walczy o równowagę Decyzja o zmianie podejścia zapadła w momencie, gdy wyspa zbliżyła się do granic swojej wytrzymałości. Napływ turystów – sięgający 15,5 miliona osób rocznie – zaczął znacząco wpływać na życie mieszkańców. Ceny mieszkań rosły, pojawiły się trudności z dostępem do wody, a relacje społeczne stały się napięte. Doszło do tego, że w październiku 2024 roku mieszkańcy wyszli na ulice z transparentami: „To nasz dom, nie twój resort” czy „Wyspy Kanaryjskie mają swoje granice”. Władze musiały zareagować. W lutym 2025 roku ogłoszono aktualizację planu zagospodarowania przestrzennego wyspy. W jego ramach zrezygnowano z dalszej rozbudowy infrastruktury turystycznej na powierzchni ponad 100 000 metrów kwadratowych. Zdecydowano się również objąć ochroną 62% terytorium Lanzarote, a także ograniczyć rozbudowę dróg, kampingów i inwestycji w pobliżu wybrzeża. Osobne przepisy wprowadzono dla krótkoterminowego wynajmu mieszkań, który wcześniej prowadził do wypierania lokalnych społeczności. Warto również wspomnieć, że to nie pierwszy raz, gdy Lanzarote przeciera szlaki. Właśnie na tej wyspie w 1995 roku podpisano Światową Kartę Turystyki Zrównoważonej UNESCO. W 2025 roku, z okazji 30-lecia tego wydarzenia, Lanzarote organizuje międzynarodowy kongres, przypominając, że chce być wzorem dla regionów zagrożonych skutkami nadmiernej turystyki. – Zależy nam na odwiedzających, którzy chcą kontemplować wulkaniczne krajobrazy, wspierać lokalnych producentów i rozumieć znaczenie równowagi. Nie interesują nas hotele w każdej dolinie. (...) Potrzebujemy wspólnoty, opartej na szacunku i odpowiedzialności – mówił Oswaldo Betancort. Źródła: Mirror, Daily Express Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Ta wyspa ma wszystko: kurorty, góry, pustynie i łódź podwodną
Podczas podróży z północy na południe wyspy nie mogę się nadziwić, ile krain zmieściło się na tym skrawku lądu. Gran Canaria zadziwia różnorodnością.
Spis treści: Historia Wysp Kanaryjskich Gran Canaria współcześnie Gran Canaria – informacje praktyczne Europę przedstawiono dość precyzyjnie. Półwysep Iberyjski ma właściwy kształt, zgadzają się kontury Wysp Brytyjskich i tylko Skandynawia rozmywa się w labirynt fiordów. Brzegi Afryki zaludniają podobizny ludzi i słoni, bezkres Azji przecinają zębate góry i plamy lasów, wśród których przycupnęły namioty chanów. Daleko na wschodzie kontynent rozpada się w mozaikę wysp Indonezji i niekształtnego Cipangu, czyli Japonii. Za nią otwiera się przestwór oceanu z mityczną Wyspą Św. Brendana. Tuż za nią widać Azory, a potem wzrok zatrzymuje się z powrotem na brzegach Portugalii. Coś tu się nie zgadza... Dopiero po chwili zdaję sobie sprawę, że na globusie Martina Behaima – najstarszym zachowanym do naszych czasów – brakuje obu Ameryk! Niemiecki kartograf ukończył go w 1492 r. – tuż przed tym, jak Kolumb dotarł na Bahamy, Kubę i Haiti, na zawsze odmieniając europejską wizję świata. Historia Wysp Kanaryjskich Kopię globusa podziwiam w Domu Kolumba w Las Palmas. Wystawa opowiada o wyprawach genueńskiego żeglarza, które odesłały dzieło Behaima do gabinetu osobliwości. Przy tym wszystkim warto jednak pamiętać, że to właśnie przedstawiona przez kartografa wizja świata zainspirowała Kolumba do podróży – spodziewał się wszak, że pożeglowawszy na zachód, dotrze do Indii. Gran Canaria była ważnym punktem na mapie jego rejsów, zatrzymywał się tu podczas trzech z czterech wypraw. Z Wysp Kanaryjskich ku Ameryce statki niosły pasaty, a archipelag odegrał kluczową rolę w kolonizacji kontynentu. To stąd do Nowego Świata przywieziono świnie, owce czy kozy, a także trzcinę cukrową i banany. Kanaryjczycy założyli na półkuli zachodniej wiele miast: meksykańskie Campeche, San Antonio w Teksasie, dominikańskie Puerto Plata czy Maracaibo w Wenezueli. Zarówno ludzie, jak i rośliny żeglowali również w przeciwnym kierunku. Ameryce wyspa zawdzięcza pomidory, ziemniaki czy kukurydzę. Gran Canaria współcześnie Gran Canaria do dziś jest miejscem spotkania kultur. – Jedna trzecia z prawie 900 tys. mieszkańców to obcokrajowcy. Na wyspie mówi się 130 językami – opowiada mój przewodnik Stanisław, który reprezentuje stosunkowo nieliczne grono tutejszych Polaków. Spacerujemy po zabytkowym centrum Las Palmas, zaglądamy do przysadzistej XVI-wiecznej katedry, ale dość szybko uciekamy ze starówki do Las Canteras. 3-kilometrowy łuk piasku ciągnie się tu wzdłuż zatoki osłoniętej przez skalistą rafę La Barra. Ocean, tropikalna przyroda, łagodny klimat i świecące przez okrągły rok słońce – to właśnie ta kombinacja przyciąga na Gran Canarię tysiące ekspatów, zwłaszcza z chłodniejszej części Europy: Niemców, Brytyjczyków, Holendrów czy Szwedów. Ogród botaniczny Erik Ragnar Svensson także przybył na Gran Canarię ze względu na przyrodę, choć nie słońce ani ocean mu chodziło. Szwedzkiego botanika zafascynowała tutejsza roślinność. Na początku lat 50. XX w. postanowił założyć ogród botaniczny w miejscowości Tafira Alta. Nazwał go Viera y Clavijo, na cześć XVIII-wiecznego uczonego, który badał przyrodę archipelagu. Sventenius – taką zlatynizowaną wersję nazwiska przyjął naukowiec – podjął jego dzieło i stworzył żywy katalog kanaryjskich roślin. Na 20 hektarach oglądam najróżniejsze ekosystemy archipelagu, którymi można by obdzielić kilka kontynentów. Spaceruję w cieniu sosen kanaryjskich – dawniej porastały ponoć Gran Canarię tak gęsto, że można było przejść po ich koronach z jednej strony wyspy na drugą nie stawiając stopy na ziemi. Zadzieram głowę, by obejrzeć endemiczne palmy, z których gęstego soku guarapo wyrabia się słodki syrop. Podziwiam smocze drzewa z Teneryfy, stąpam ostrożnie wśród kaktusów – przypominających kandelabry cardones czy kwitnących na różowo bejeques del malpaís z Lanzarote. Na koniec docieram do słynnego lasu wawrzynolistnego – reliktu trzeciorzędu, który ostał się tylko na Maderze, Azorach i Wyspach Kanaryjskich. Mijam też grób Sventeniusa. Botanik zginął w 1973 r. w wypadku samochodowym i został pochowany pośród ukochanych roślin. Kamiennego nagrobka pilnują legwany – największe z rdzennych zwierząt archipelagu – które, tak jak przyjezdni, lubią wygrzewać się na słońcu. Objawienia i walki na wyspie Roślinnym tropem ruszam w górę i w głąb wyspy – do miasteczka Teror, które sławę zawdzięcza sośnie. Na mierzącym ponad 40 m drzewie 8 września 1481 r. miała objawić się Matka Boska. Najświętszą Panienkę od Sosny obwołano patronką archipelagu, ale nie uchroniło to drzewa przed powaleniem przez burzę pod koniec XVII w. W jego miejscu wzniesiono barokowy kościół, w którym przechowywana jest figura. Historycy sztuki uznają ją za arcydzieło i przypisują jej autorstwo Jorgemu Fernándezowi, twórcy głównego ołtarza katedry w Sewilli. Ja widzę tylko twarze Madonny i Dzieciątka – resztę skrywa przepięknie wyszywana czerwona szata. Podobnych objawień pod koniec XV w. było na Wyspach Kanaryjskich więcej – Hiszpanie toczyli wówczas wojnę z Guanczami, rdzennymi mieszkańcami archipelagu, i potrzebowali duchowego potwierdzenia podboju. – Konkwista Gran Canarii była wyjątkowo krwawa. Gdy Guanczowie poddali się w 1483 r., przetrwało ich ledwie 3 tys. (z 20 tysięcy) – opowiada Stanisław. – Zostało po nich trochę śladów, choćby nazwa Teror. Wywodzi się ponoć od słowa aterura oznaczającego w języku Guanczów czerwoną ziemię – ciągnie. Rdzawa gleba okazała się bardzo odpowiadać amerykańskim ziemniakom – w okolicach Teroru uprawia się ponad 30 odmian. Kanaryjczycy uwielbiają tutejszy niedzielny targ. – Tłum jest taki, że trudno się przecisnąć. Ludzie przyjeżdżają i po zakupy, i po to, by się pokazać – uśmiecha się przewodnik. Góry na Gran Canaria Nam bardziej niż na pokazaniu się zależy na widokach. Krętą szosą wspinamy się ku szczytom w sercu wyspy. Najwyższy Pico de las Nieves jest niedostępny ze względu na wojskowy radar na wierzchołku, ale mierzący 1813 m n.p.m. Roque Nublo ustępuje mu tylko o nieco ponad 100 m, a pod względem widokowym – ani trochę. Kamienistą ścieżką wędrujemy wśród coraz rzadszych sosen do przypominającego maczugę monolitu. By wejść wyżej, trzeba mieć uprząż, linę i wspinaczkową wprawę – dostrzegamy kilkoro pnących się po ścianie śmiałków. Ale i spod skały, uznawanej przez Guanczów za świętą, widok jest przedni. Na wyzłoconym przez popołudniowe słońce oceanie majaczą sylwetki Teneryfy, La Gomery i El Hierra, w dole zaś zielona niecka kaldery Tejeda, gdzie w niemalże tropikalnym klimacie uprawia się cytrusy, mango czy papaje. Wystarczy jednak, że ruszymy spod Roque Nublo na południe, a pejzaż zmienia się dramatycznie. Omszałe sosny i kasztanowce, przez które wspinaliśmy się od północy, ustępują spalonym słońcem zboczom porośniętym agawami i opuncjami. Uczepione rdzawych zboczy skupiska białych geometrycznych domów kojarzą się z Maghrebem, a potężna rozpadlina Barranco de Fataga nie przypadkiem nazywana bywa Wielkim Kanionem. Kanaryjskie pustynie Z rajskiego ogrodu trafiamy na pustynię. – Północ wyspy jest zdecydowanie bardziej wilgotna – potwierdza Stanisław. – Pada tam średnio nawet przez 80 dni w roku. Na południu dni słonecznych jest zaś 350! Pustynne apogeum krajobraz osiąga nad oceanem – w Maspalomas, gdzie tuż przy plaży rozciągają się wydmy. Są one wspólnym dziełem trzęsienia ziemi – najpewniej tego z 1755 r., odpowiedzialnego za zagładę Lizbony – które naniosło piasek z dna oceanu, oraz wiatru formującego z piachu barchany. Efekt jest iście saharyjski, choć pustynny romantyzm psuje sąsiedztwo ogromnych hoteli i kompleksów apartamentów. Maspalomas to popularny kurort i choć nie jest już imprezowym eldorado (lub piekłem), jak w latach 90., lecz raczej zimowiskiem emerytów z północy Europy, to z architektonicznego punktu widzenia różnica jest niewielka. Lepiej prezentuje się nieodległe Puerto de Mogán. Przypomina nieco śródziemnomorskie miasteczko: hotele są niższe, nad uliczkami zwieszają się bugenwille. Tu kończy się prowadząca z Las Palmas szosa – ale nie kończy się przygoda. Rejs łodzią podwodną W porcie schodzimy po drabince do wnętrza statku. Załoga zamyka właz, rozsiadamy się przy bulajach, po drugiej stronie otwiera się wielki błękit. Z toni wyłaniają się wraki statków i betonowe rafy, wśród nich suną ławice ryb, błyskają smukłe barakudy. – Zanurzamy się na głębokość 24 m – wyjaśnia Daniel, kapitan jedynej na Wyspach Kanaryjskich... turystycznej łodzi podwodnej. – Cały ten podwodny pejzaż dopiero powstaje. W morskim parku celowo zatapiamy różne konstrukcje i wraki, by stworzyć schronienia dla ryb i innych zwierząt. I móc podglądać je do woli – opowiada. Okazuje się, że z Gran Canarii i dziś można wyruszyć w rejs do miejsca, którego nie ma na żadnym globusie. Gran Canaria – informacje praktyczne Noclegi Jeśli chcecie uniknąć tłumów, wybierzcie kameralne miejsca w głębi lądu, jak Casa El Sirocco w Mogán, prowadzone przez pochodzącą z Niemiec artystkę, czy urządzoną w kanaryjskim stylu Fonda de la Tea w Tejedzie. W Las Palmas stylowe noclegi oferuje Downtown House w pięknej kamienicy z lat 20. XX w. przy ulicy D. Navarro 10. Jedzenie Prowadzona przez wenezuelsko-hiszpańską parę restauracja Que Leche proponuje lokalne dania w kosmopolitycznym wydaniu. La Tunera w miasteczku Telde na wschodzie wyspy korzysta wyłącznie z miejscowych składników. Skosztujecie tu m.in. almogrote, czyli pasty z sera, a np. papas arrugadas, ziemniaki w mundurkach w solnej skorupce, serwowane są z mojo (dipem) z czekolady! Atrakcje Rejsy łodzią podwodną w Puerto de Mogán oferuje firma Submarine Adventure. W San Nicolás 11.09 świętuje się El Charco – setki osób rzucają się do laguny, próbując schwytać żyjące w niej ryby. Najhuczniejszą imprezą na wyspie jest karnawał w Las Palmas. Kończy go Pogrzeb Sardynki. Źródło: archiwum NG
Uwielbiana przez Polaków destynacja jest zagrożona pożarami. Rajskie wakacje pod znakiem zapytania
Jeden z ulubionych kierunków urlopowych Polaków może w nadchodzącym sezonie stanąć przed poważnym zagrożeniem. Wysokie temperatury, silne wiatry i brak deszczu sprawiają, że region, który przyciąga miliony turystów każdego roku, boryka się z niebezpieczeństwem pożarów.
Spis treści: Wyspy Kanaryjskie w ogniu – zagrożenie dla turystów Pożary i nadmierna turystyka, czyli obawy mieszkańców Wśród ulubionych destynacji wakacyjnych Europejczyków od lat znajdują się Wyspy Kanaryjskie. W samym 2024 roku odwiedziło je prawie 18 milionów turystów, z czego rekordowe 15,5 miliona stanowili goście z zagranicy. Najliczniejszą grupę stanowili podróżni z Wielkiej Brytanii (6,3 miliona wizyt), jednak archipelag stał się też jednym z ulubionych kierunków Polaków. W 2024 roku Kanary odwiedziło ponad pół miliona turystów z Polski. Wśród najpopularniejszych wysp wciąż królują Teneryfa, Gran Canaria i Fuerteventura, które przyciągają nie tylko pięknymi plażami, ale i łagodnym klimatem przez cały rok. Okazuje się jednak, że 2025 rok przynosi zmiany, które mogą wpłynąć na plany turystyczne. Wyspy Kanaryjskie w ogniu – zagrożenie dla turystów Media obiegła informacja, że władze Wysp Kanaryjskich wprowadziły właśnie wstępny alert pożarowy, który obejmuje lasy na Teneryfie, Gran Canarii, La Palmie, El Hierro i La Gomerze. Zagrożenie pożarowe związane jest z wysokimi temperaturami przekraczającymi 30°C, brakiem opadów deszczu oraz pojawieniem się kalimy, czyli suchego wiatru z Sahary. Te ekstremalne warunki atmosferyczne sprawiają, że ryzyko wybuchu pożaru w regionie jest szczególnie wysokie. Sprawę dodatkowo komplikuje fakt, że charakterystyczne dla tego regionu rośliny (drzewka figowe, sosny czy krzewy), łatwo zapalają się pod wpływem wysokich temperatur. Co więcej, wiatr Sahary, który przynosi ciepło i pył, dodatkowo zwiększa tempo rozprzestrzeniania się ognia. W odpowiedzi na te zagrożenia, władze Wysp Kanaryjskich postanowiły postawić w stan gotowości 2000 strażaków, którzy są przygotowani do szybkiej interwencji. Dodatkowo podjęto działania mające na celu minimalizowanie ryzyka pożarów, w tym ograniczenie działalności turystycznej w obszarach szczególnie narażonych na ogień oraz apel o przestrzeganie zakazów używania ognia w lasach i terenach rekreacyjnych. Pożary i nadmierna turystyka, czyli obawy mieszkańców Ryzyko pożarów lasów nie jest niczym nowym na Wyspach Kanaryjskich, a naukowcy wręcz twierdzą, że są one częścią ekologicznego rytmu archipelagu. Zdarza się jednak, że pożoga jest wyjątkowo dotkliwa. Do najgorszej sytuacji doszło w 2023 r., kiedy podpalacze wzniecili pożary lasów, które spustoszyły Teneryfę, niszcząc ponad 15 tys. hektarów ziemi i zmuszając 12 tys. osób do ewakuacji. Równocześnie mieszkańcy archipelagu zmagają się nie tylko z zagrożeniem pożarowym, ale także nadmierną turystyką. Coraz częściej pojawiają się obawy dotyczące tego, jak wpływa ona na lokalną społeczność i środowisko. Wzrost liczby odwiedzających wiąże się z poważnymi wyzwaniami, takimi jak zanieczyszczenie środowiska czy rosnące ceny nieruchomości. Ponadto, z powodu wciąż rosnącego zainteresowania, mieszkańcy wysp coraz częściej mówią o zagrożeniach dotyczących równowagi ekosystemu i tradycyjnego stylu życia. Z tego powodu władze wysp zaczynają wdrażać działania mające na celu bardziej zrównoważoną turystykę. Promują turystykę ekologiczną i wprowadzenie limitów na liczbę odwiedzających w niektórych regionach. Źródło: euronews.com Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi reakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Timanfaya to jeden z najniezwyklejszych parków narodowych. Ten krajobraz jest jak z Księżyca
Timanfaya to jeden z najniezwyklejszych parków narodowych. Próżno szukać tam bujnej roślinności czy różnorodnej fauny. Mimo to nie sposób odmówić temu miejscu piękna, bo gdzie okiem sięgnąć, tam rozpościera się iście księżycowy krajobraz. Gdzie znajduje się Park Narodowy Timanfaya? Jak powstał ten osobliwy obszar? Na te i inne pytania odpowiadamy poniżej.
Spis treści: Jak powstał obszar Parku Narodowego Timanfaya? Charakterystyka Parku Narodowego Timanfaya Szlaki w Parku Narodowym Timanfaya Atrakcje w Parku Narodowym Timanfaya Jak dojechać do Parku Narodowego Timanfaya? Do XVIII wieku Lanzarote była spokojną, zieloną wyspą. W 1730 roku rozpętało się tam jednak istne piekło – trwająca sześć lat wulkaniczna destrukcja, która zmieniła prawie połowę jej obszaru w jałową pustynię. Niemal 90 lat później koszmar powtórzył się, dopełniając dzieła zniszczenia. Dziś na wyspie Lanzarote rozpościera się wspaniały park narodowy, a natura ponownie zaczyna triumfować w tym niegościnnym środowisku. Jak powstał obszar Parku Narodowego Timanfaya? Hiszpański Park Narodowy Timanfaya rozpościera się na Lanzarote – najdalej wysuniętej na wschód wyspie kanaryjskiej. Swoimi granicami obejmuje zachodnią jej część. Został powołany w 1974 roku, a w 1993 roku wyznaczono tam rezerwat biosfery UNESCO. Teren parku zaczął kształtować się w 1730 roku, gdy rozpoczęła się potężna erupcja. W pierwszej kolejności pojawiły się potężne wstrząsy, które zrównały z ziemią dziewięć wiosek. Później w niebo wystrzeliły słupy pary, a ze stożków zaczęła wypływać lawa, której długie języki niszczyły wszystko, co znalazło się w ich zasięgu. Ten niszczycielski spektakl trwał aż sześć lat, do 1736 roku. Powstało wówczas wiele stożków wulkanicznych, w tym dwa największe na wyspie – Montana del Fuego i Caldera del Corazoncillo. Niemal połowa Lanzarote znalazła się pod grubą warstwą pyłu. 88 lat później ziemia odezwała się ponownie. Pojawiły się nowe stożki, w tym Volcan de Tinguaton, Nuevo del Fuego i Tao. Lawa znów zaczęła płynąć szerokimi strumieniami, a w powietrze wzbiły się wielkie chmury pyłu. Charakterystyka Parku Narodowego Timanfaya Timanfaya jest jedynym w Hiszpanii parkiem narodowym o charakterze geologicznym. Zajmuje obszar o powierzchni 5107 ha. Jest zatem ponad dwukrotnie większy niż Ojcowski Park Narodowy, najmniejszy w Polsce. Pod względem charakterystyki, przypomina nieco islandzki Park Narodowy Thingvellir i park okalający wulkan Teide na Teneryfie. Jednak należy podkreślić, że tamtejszy wulkaniczny krajobraz jest znacznie surowszy. Krajobraz w Parku Narodowym Timanfaya O ile w obszarze Teide szata roślinna jest dobrze rozwinięta, to na wyspie Lanzarote próżno szukać bujnej roślinności. Krajobraz parku jest usiany lejami, niewielkimi kraterami, jamami i stożkami wulkanicznymi. Na obszarze parku naliczono ponad 300 wulkanów. Zamiast charakterystycznej dla Wysp Kanaryjskich soczystej zieleni, dominuje tam szare, czarne, czerwone, żółte i pomarańczowe warstwy ziemi, z których wyrastają fantazyjne formacje. Jałowy krajobraz przełamują nieco porosty, które udowadniają, że wyrzeźbiona strumieniami lawy powierzchnia powoli odradza się na nowo. Rosną tam także kaktusy, a w niektórych miejscach pojawiają się palmy. Wulkaniczny charakter wyspy Na obszarze parku narodowego wciąż zachodzą zjawiska wulkaniczne, a dowody trwających w głębi ziemi procesów każdy może poczuć lub zaobserwować. Podłoże wciąż jeszcze jest tam ciepłe. Właśnie dlatego wiele osób decyduje się na zwiedzanie Parku Narodowego Timanfaya na grzbiecie wielbłąda. Im głębiej, tym goręcej. Kamienie znajdujące się kilka centymetrów pod ziemią są rozgrzane do około 100 stopni Celsjusza. Na głębokości 10 metrów temperatura wzrasta sześciokrotnie. Rolnictwo na wyspie Nie wszyscy mieszkańcy opuścili wyspę po kataklizmach, do których doszło w XVIII i XIX wieku. Ci, którzy zostali, musieli dostosować się do nowej rzeczywistości. Z czasem opracowano metody uprawy na żużlu, który powstał z zastygłej lawy. Dziś Lanzarote słynie z winorośli, których owoce, dzięki właściwościom wulkanicznej gleby, odznaczają się niepowtarzalnym smakiem. Szlaki w Parku Narodowym Timanfaya W Parku Narodowym Timanfaya dostępne są trzy szlaki turystyczne – dwa piesze i jeden, który przemierza się na pokładzie autobusu. Tylko jedna trasa została udostępniona do samodzielnego zwiedzania. Wycieczka autobusem Autobus, który na Wyspach Kanaryjskich jest nazywany „guagua”, okrąża park czternastokilometrową trasą Ruta de los Volcanes, która została wyznaczona w taki sposób, by zwiedzający mogli zobaczyć wszystkie najpiękniejsze zakątki wyspy. Droga wiedzie polami lawy, które pochłonęły istniejące tam kiedyś wioski. Trasy piesze Pierwsza z pieszych tras – Tremesana – mierzy cztery kilometry długości. Można ją pokonać w ramach wycieczki z przewodnikiem. Inna opcja to 20-minutowa przejażdżka na grzbiecie wielbłąda. Druga trasa piesza – Ruta del Litoral – mierzy 12 kilometrów. Prowadzi wzdłuż wybrzeża, od El Golfo do Playa de la Madera. Różnica poziomów na całej długości to zaledwie 100 metrów, jednak należy podkreślić, że poziom trudności jest określany jako średni. Wynika to przede wszystkim z nierównego podłoża. Każdy, nawet pozornie niegroźny upadek może zakończyć się bolesnym otarciem albo skaleczeniem. Warto więc zachować szczególną ostrożność. Dlaczego tylko jedna trasa jest udostępniona do samodzielnego zwiedzania? Wynika to z faktu, że ekosystemy Parku Narodowego Timanfaya są niezwykle delikatne, przez co wymagają maksymalnej ochrony. Z tego względu zarząd parku ogranicza też liczebność grup, które wchodzą na obszar objęty ochroną. Atrakcje w Parku Narodowym Timanfaya Jakie atrakcje poza niesamowitym krajobrazem skrywa Park Narodowy Timanfaya? Jedną z nich jest restauracja El Diablo. Co w niej niezwykłego? Sposób przygotowania posiłków – do obróbki termicznej wykorzystuje się tam wyłącznie naturalne ciepło wulkaniczne. Posiłki są przygotowywane na ruszcie zawieszonym nad szczeliną, z której bije wulkaniczny żar. Nawet woda na kawę lub herbatę jest gotowana w ten sposób. Obok restauracji znajduje się punkt widokowy. Kolejną ciekawą atrakcją są pokazy geotermalne, które udowadniają, jak bardzo gorąca jest tam ziemia. W ramach przedstawienia, pracownicy parku wrzucają suche gałęzie do niezbyt głębokich jam. Te po chwili stają w płomieniach. Organizowane są też pokazy gejzerów – do szczelin w ziemi wlewana jest woda, która niemal natychmiast wystrzeliwuje w niebo słupem pary. Warto odwiedzić tamtejsze centrum wiedzy o wulkanach, gdzie można sporo dowiedzieć się na temat zachodzących pod ziemią zjawisk. Wyjaśniana jest także wulkaniczna przeszłość wyspy. Centrum przybliża także charakterystykę tamtejszej flory i fauny, która powoli zaczyna odradzać się po kataklizmach, które nawiedziły Lanzarote. Jak dojechać do Parku Narodowego Timanfaya? Do Parku Narodowego Timanfaya nie dociera komunikacja publiczna. Można dostać się tam wyłącznie samochodem. Na szczęście dojazd nie jest zbyt skomplikowany. Drogą LZ-67 dojeżdża się do LZ-602. Przy wjeździe znajduje się punkt, w którym prowadzona jest sprzedaż biletów wstępu na teren parku. Dalej trzeba pokonać mierzący około 1500 metrów odcinek do Islote de Hilario. Tam przyjezdni przesiadają się do autobusu wjeżdżającego na teren PN Timanfaya. Nasz autor Artur Białek Dziennikarz i redaktor. Wcześniej związany z redakcjami regionalnymi, technologicznymi i motoryzacyjnymi. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o historii, kosmosie i przyrodzie, ale nie boi się żadnego tematu. Uwielbia podróżować, zwłaszcza rowerem na dystansach ultra. Zamiast wygodnego łóżka w hotelu, wybiera tarp i hamak. Prywatnie miłośnik literatury.
Pico del Teide na Teneryfie to najwyższa góra Hiszpanii. Znajduje się na kraterze drzemiącego wulkanu
Kiedyś wierzono, że Pico del Teide sięga nieba i potrafi połknąć słońce. Najwyższa góra Hiszpanii znajduje się na Teneryfie. Jest pochodzenia wulkanicznego.
W tym artykule: Najwyższa góra Hiszpanii Pico del Teide Wulkaniczny krajobraz Teneryfa – informacje praktyczne Przy akompaniamencie głośnego świstu własnego oddechu próbuję wdrapać się na szczyt. To, że jestem ponad 3 km n.p.m., czuję przy każdym ruchu. Jest pusto, tajemniczo, nierealnie. Wokół surowe widoki, łyse skały przysypane gdzieniegdzie śniegiem. Im wyżej, tym bardziej przeszywający staje się wiatr. Wyciągam z plecaka ocieplacz i szczelnie zapinam kurtkę. Idę przez śnieżny korytarz, potem stromym zboczem wśród oparów siarki. Zapach jak w piekle. Jakby ktoś podpalił ciężarówkę zapałek. Gdy mijam nory otoczone żółtymi od wyziewów kryształkami, nie wytrzymuję i zatykam nos. Mały przedsmak tego, co poczułabym w kraterze. Niestety, wstęp do niego mają tylko naukowcy. Najwyższa góra Hiszpanii To był ostatni etap wspinaczki na Pico del Teide, najwyższy wierzchołek Teneryfy i całej Hiszpanii (3718 m n.p.m., a licząc od dna oceanu – aż 7500 m). Wcześniej szłam szosą wśród sosnowych lasów – szlakiem nr 7. Na nogach miałam potężne buciory – i całe szczęście, bo lawa ściera podeszwy niczym pumeks. Spod stóp uciekały mi jaszczurki, kryjąc się w nielicznych kępach zieleni, której jakimś cudem udało się zapuścić tu korzenie. Gran Canaria: ludzie to miejsce określają mianem "synonim wakacji" Kto pragnie palm, słońca i plaży, ten się nie zawiedzie. Jeśli ktoś potrzebuje większych wrażeń, by urlop nazwać udanym, też nie powinien się rozczarować. Pomiędzy 500 a 1500 m n.p.m. przedzierałam się przez „morze chmur”. To tzw. mar de nubes pojawia się najczęściej jesienią i zimą, kiedy to północne wiatry niosą wilgotne powietrze znad oceanu. A gdy już wydostałam się z mlecznobiałej mgły, zaskoczyło mnie bezchmurne błękitne niebo. I jeszcze więcej lawy i skał. Drzewa zniknęły zupełnie tuż za tablicą obwieszczającą: „Parque Nacional del Teide”. Jego centralny punkt to potężny zapadnięty krater wulkaniczny – a dziś wielki piaszczysty płaskowyż Las Cañadas (o wymiarach 12 na 17 km!). To z niego wyrasta szczyt Teide i jego starszy, ale niższy bliźniak Pico Viejo (3105 m n.p.m.). Teide jest wciąż aktywny, ale po raz ostatni wybuchł w 1909 r. Pico del Teide Im bliżej wulkanu, tym piękniej. Lawa zyskała tam nowe odcienie: rdzawą czerwień, całą paletę brązów i tylko gdzieniegdzie czerń pięknie kontrastującą z bielą śniegu. I jeszcze te wielkie niczym budynki kamienie narzutowe! Wyglądają jak kręgle rozsypane dla zabawy przez jakiegoś olbrzyma. Pomiędzy nimi biegnie szeroki, świetnie oznaczony i przygotowany szlak. Na Teide prowadzi ich kilka. Najłatwiej po prostu wjechać tam kolejką linową, która w zaledwie 8 min pokonuje 1200 m różnicy wzniesień. Dociera na 3555 m n.p.m., skąd do szczytu jest jakieś pół godziny marszu. Jednak by na nim stanąć, trzeba wcześniej wystąpić o pozwolenie. Ze względu na ochronę ekosystemu na szczyt Teide wpuszczanych jest zaledwie 200 osób dziennie, z czego tylko 50 naraz. Pozwolenie jest bezpłatne, ale (zależnie od pory roku) trzeba się o nie ubiegać z blisko miesięcznym wyprzedzeniem. Wulkaniczny krajobraz Po drodze mijali mnie ci, którym kondycja pozwala na zdobycie wulkanu „na raz”. Nawet nie próbowałam ich gonić, miałam za to czas na podziwianie widoków. Stąpając po uśpionym, ale nadal aktywnym wulkanie, czułam się malutka. Wokół – zastygła przed wiekami lawa i żółty piasek powstały z erozji skał. Krajobraz iście księżycowy. Nic dziwnego, że kręcono tu niektóre ujęcia „Gwiezdnych wojen” czy „Planety małp”. Noc na piętrowym łóżku w schronisku Altavista była bezsenna w oczekiwaniu na gwiazdy. Teneryfa to jedno z tych miejsc na świecie, gdzie widać je najlepiej. I faktycznie cały nieboskłon świeci się i mruga, dając nie lada spektakl. O świcie wyruszyli ci, którzy chcieli zdobyć szczyt mimo braku pozwolenia. Kto spędził noc w schronisku, może się wdrapać na szczyt bez permitu do godziny 9. Mnie i reszcie aż tak się nie spieszyło. Potem, już ze szczytu, patrzyłam na błękit oceanu, pasek skał i pierzynę z chmur. Przede mną na horyzoncie majaczyły pobliska Gomera i ledwo widoczna La Palma. Pod stopami miałam wulkan, który choć śpi, wciąż nie powiedział ostatniego słowa. Teneryfa – informacje praktyczne Dojazd Bezpośrednio z Modlina na Teneryfę dolecimy Ryanairem. Nocleg W Altaviście – najwyżej położonym schronisku w Hiszpanii. Jedzenie Spróbujcie gofio, czyli mąki z prażonych ziaren jęczmienia, kukurydzy lub pszenicy, z której piecze się placki, lepi kluski, dodaje do zup. To pozostałość po kuchni rdzennych mieszkańców Kanarów, Guanczów. Warto spróbować Przejdźcie szlak GR-131. Liczy sobie 80 km i przecina sporą część wyspy. Biegnie od La Esperanzy na północnym wschodzie aż do Arony na południowym zachodzie. Po drodze zmieniają się krajobrazy i temperatura. Źródło: archiwum NG.
Wszechświat zobaczysz z Wysp Kanaryjskich. Stamtąd można wyruszyć w kosmiczną podróż
Jedna z rzadziej odwiedzanych Wysp Kanaryjskich zaprasza na wyprawy w głąb ziemi, kosmosu – i czasu. La Palma to idealny kierunek na tegoroczne wakacje.
W tym artykule: Lawa nie bierze jeńców Wyspiarze bez łodzi Las stary jak świat Wielki Wybuch Przez miliony galaktyk Szeroki, popielaty pas rozdziela świat na dwoje. Ostro wrzyna się w rdzawą ziemię, zielone plamy bananów, miasteczka. Skrawki dawnego pejzażu ocalały za niewysokimi stożkami, które tu i tam sterczą z czarnej pustki. A ta ciągnie się hen spod lasów na zboczach gór aż do oceanu, w który wdziera się chropawym wachlarzem. Tłoczymy się przy burcie, patrzymy w milczeniu, zafascynowani i struchlali. Od dwóch godzin żeglujemy stateczkiem wycieczkowym u zachodnich brzegów wyspy La Palma, kołysani długimi falami Atlantyku. Gapiliśmy się na rude klify poznaczone pajęczyną magmowych żył; zajrzeliśmy do morskiej groty, Cueva de la Candelaria, w której piraci i szmuglerzy kryli się przed hiszpańską marynarką; próbowaliśmy sfotografować wynurzające się na moment grzbiety delfinów. Ale żaden z widoków nie zrobił na nas takiego wrażenia co zastygły jęzor lawy. Jesienią 2021 r. spłynął z wulkanu Tajogaite, grzebiąc ponad tysiąc hektarów upraw i zabudowań. Lawa nie bierze jeńców – Nasze banany też szlag trafił, siatki ochronne zarwały się pod ciężarem popiołów – wzdycha Juan Carlos, jeden z członków załogi. Lawa oszczędziła dom jego rodziny w Puerto Naos, ale i tak musieli się przenieść do pobliskiego Los Llanos. – Wszystko przez wyziewy z kanalizacji. Tylko co jakiś czas jedno z nas może zajrzeć do domu i zabrać potrzebne rzeczy – opowiada dwudziestoparolatek. Czy nie bałby się wrócić, gdyby dostali od władz zielone światło? – No co ty? Przecież to mój dom, całe życie tam mieszkam – dziwi się. Tak jak inni Palmeños przywykł do życia w sąsiedztwie wulkanów: w 1949 r. tuż obok wybuchł Cumbre Vieja, 22 lata później Teneguía, na południowym koniuszku wyspy. Każda z erupcji odmieniała pejzaż La Palmy. Płyniemy powoli wzdłuż krawędzi fajany, czyli lawowej delty. Naukowcy prowadzą tam badania. Dla wulkanologów, geologów, biologów to miejsce niezwykłe – obserwują, jak powstaje, krzepnie i ożywa skrawek nowego świata. W oddali majaczy spowity mgiełką wyziewów i pożółkły od siarki Tajogaite. 200-metrowy stożek wyrósł w niespełna trzy miesiące – tyle trwała erupcja. To bodaj najmłodsza góra na Ziemi. Dotąd takie zjawiska znałem tylko z podręczników geografii objaśniających procesy sprzed milionów lat. Tu procesy geologiczne mamy na żywo – z całą ich niesamowitością i grozą. Wakacyjny raj ma dość turystów. Mieszkańcy zaczynają strajk głodowy Mieszkańcy Wysp Kanaryjskich są zmęczeni nadmierną turystyką do tego stopnia, że w piątek rozpoczął się tam strajk głodowy. Protesty i manifestacje mają na celu zwrócenie uwagi na prob... Wyspiarze bez łodzi – Mam je przed oczami: plac z kościołem, domy, aptekę, bary, przychodnię – wylicza Rayco. W Todoque spędził całe życie, mieszkali tam jego rodzice, dziadkowie. – Teraz po miasteczku nie ma śladu. Wszystko przykryła warstwa lawy gruba na dobre 30 m – ciągnie. Dzięki sprawnej ewakuacji nikt nie zginął, ale zabudowania przepadły. – Banany posadziliśmy na nowo i nawet dobrze rosną, popioły użyźniły glebę. Ale nie chodzi tylko o straty materialne. To był nasz dom: społeczność, sąsiedzi, znajomi. Spotykamy się po drugiej stronie wyspy, na wschodnim wybrzeżu. Rayco oprowadza nas po świecie, który też już nie istnieje. El Tendal to najważniejsze stanowisko archeologiczne kultury Benahoarites, rdzennych mieszkańców La Palmy. W jaskini w zboczu wąwozu mieszkało kilkanaście osób. W muzeum oglądamy film ukazujący, jak siali zboże, zbierali małże nad oceanem, wyrabiali gliniane naczynia, rzeźbili z kości ozdoby. – Rdzenne kultury Wysp Kanaryjskich wiele łączy, choć rozwijały się niezależnie. Wyspiarze nie potrafili budować łodzi ani żeglować – opowiada Rayco. Skąd więc wzięli się na archipelagu? – Pochodzili z Afryki Północnej. Na La Palmę przywieźli ich zapewne Rzymianie: albo jako zesłańców ukaranych za bunt, albo robotników, których zadaniem było zbieranie muszli do wyrobu purpury. Benahoarites przeżyli Rzymian o tysiąc lat. Ich światu kres położyli kolejni przybysze z Europy. – Hiszpanie podbili La Palmę jako ostatnią z archipelagu, dopiero w 1492 r. – opowiada Rayco, prowadząc nas do jaskini. – Na wyspie mieszkało wtedy ok. 4 tys. Benahoarites. Niektórzy zginęli w walce, inni zmarli w niewoli albo na przywleczone choroby – ciągnie, gdy stajemy przed pieczarą. Pod skalnym nawisem widać mury z kamieni przypominające domostwa Pueblów z Kolorado. Okazuje się, że to dzieło Europejczyków. – Wielu kolonistów było bardzo biednych. Na La Palmie zamieszkali więc w jaskiniach, dawnych schronieniach Benahoarites – wyjaśnia Rayco. Na resztkach zniszczonego świata zaczęli tworzyć własny. Las stary jak świat Nowi Palmeños odziedziczyli nie tylko domy. – Ta roślina to helecho – Rayco rozchyla liście przy ścieżce. – Benahoarites suszyli jej kłącza i ścierali na mąkę – wyjaśnia. Zwyczaj ten przetrwał aż do XX stulecia, a zbożową potrawkę gofio, kolejny rdzenny przysmak, jada się po dziś dzień. – To palma kanaryjska, jedno z niewielu rdzennych drzew owocowych. A to słodka tabaiba – Rayco podchodzi do krzewinki o mięsistych liściach. – Jej gęsty sok można żuć jak gumę. Tylko nie pomylcie jej z tabaibą gorzką, jest trująca! Okolice El Tendal są wymarzone do botanicznych spacerów. O ile suche południe wyspy obfituje w malpaís, wulkaniczne pustkowia, wilgotna północ kipi od zieleni. Bliżej brzegów rozciągają się uprawy bananów i trzciny cukrowej, sady mango i awokado, gąszcze agaw i opuncji. Wysoko w górach w niebo strzelają smukłe pnie sosen kanaryjskich – cenione przez szkutników, bo odporne na wilgoć i sól. A najbardziej niezwykłe z palmeńskich lasów – laurisilva – zachowały się pośrodku. Z El Tendal docieramy do nich w kilka minut – tyle wystarczy, by otoczenie zmieniło się nie do poznania. Dolina zwęża się, błękit nieba znika za zwieszającą się zewsząd zielenią i strzępami mgieł. Wysiadamy, ruszamy wąską dróżką, ostrożnie stąpając po śliskich kamieniach. Wszystko wokół lśni od wilgoci, krople perlą się na pnączach, pędach i liściach. Wkraczamy do ciasnego parowu, mokre ściany potęgują szum, zza skalnego załomu wyłania się wodospad. Bijącą od niego mgiełkę chciwie spijają ogromne paprocie i skrzypy. Brakuje tylko, by spod liści wychynął łeb prehistorycznego gada! – Lasy wawrzynowe to relikt trzeciorzędu. Zachowały się tylko tu, na Gomerze, Teneryfie i Maderze. W Europie zniknęły w epoce zlodowaceń – wylicza przewodnik. Oszołomieni patrzymy na zachowany niczym w bursztynie skrawek naszego kontynentu – sprzed kilku milionów lat. Wielki Wybuch – Widzicie tę jasną czerwonawą gwiazdę, o tam, w konstelacji Oriona? To Betelgeza. Dzieli nas od niej jakieś 500 lat świetlnych. Jeśli więc ktoś tam, na nieznanej planecie, obserwuje nas przez potężny teleskop, to co widzi? – pyta Aron. – Kolumba? – rzuca ktoś nieśmiało. – Brawo! Hiszpanów rozbijających się po Atlantyku! – śmieje się przewodnik. – Tyle czasu potrzebuje światło, by pokonać dzielący nas dystans – wyjaśnia już na serio. – Patrzenie w gwiazdy jest jak podróż w czasie. La Palma jest do takich podróży stworzona. – To jedno z trzech najlepszych na świecie miejsc do obserwacji astronomicznych, obok Hawajów i pustyni Atakama – mówi Aron. Jako astroprzewodnik oprowadza przyjezdnych po palmeńskim niebie. Jego idealna czerń to zasługa izolacji i tworzącej się regularnie warstewki nocnych chmur, która zatrzymuje światło przy ziemi. A także ochrony mroku usankcjonowanej prawnie już 40 lat temu, najwcześniej na świecie. – Nad La Palmą nie latają samoloty. Nie wolno budować zakładów zanieczyszczających powietrze. Nie można instalować nadajników ani świateł powyżej 1000 m n.p.m., a te niższe muszą być skierowane w dół i mieć żółtawy odcień – wylicza Aron. Czy to uciążliwe? – A skąd! – zaprzecza. – W ciemności wysypiasz się lepiej, a żółtawe światło jest korzystne i dla ludzi, i dla przyrody. Nocne niebo chroni się na La Palmie głównie z myślą o astronomach. Mają tu podniebną republikę uczonych pod szczytem Roque de los Muchachos (2426 m n.p.m.): ponad 20 teleskopów, zaplecze techniczne, internat. Osiedle rozbrzmiewa wieloma językami – badania prowadzą tu nie tylko Hiszpanie, ale też Brytyjczycy, Szwedzi, Holendrzy czy Amerykanie. Dumą ośrodka jest Gran Telescopio Canarias. – Ma największe lustro na świecie, o średnicy 10,4 m! – zachwyca się Aron. Przez miliony galaktyk Nasz teleskop, z lustrem mierzącym 20 cm, przewodnik rozstawił na Llano de las Ventas – jednym z 16 miradores astronómicos, czyli punktów widokowych na kosmos. Jest kwadrans po dziesiątej, w stołecznym Santa Cruz, którego blade światła majaczą w dole, Hiszpanie zasiedli pewnie do kolacji. A my ruszamy na spacer po nieboskłonie. Z zadartymi głowami błądzimy pośród kilku tysięcy widocznych gołym okiem gwiazd. – Niemal wszystkie należą do Drogi Mlecznej – wyjaśnia Aron. – Ale są wyjątki! – kieruje lunetę na konstelację Raka. – Widzicie malutki obłoczek w środku? To Ul, gromada leżąca tuż poza naszą galaktyką. Spoglądam w okular teleskopu. Plamka okazuje się skupiskiem gwiazd. Odlatujemy coraz dalej i dalej: do Ula pokonujemy nieco ponad 500 lat świetlnych, do galaktyki Andromedy już 2,5 mln. Gdyby ktoś spoglądał stamtąd na Ziemię, widziałby Europę nadal porośniętą lasami wawrzynowymi! – A to najbliższa z galaktyk. Dla nas jest punkcikiem, ale przez Gran Telescopio Canarias astronomowie mogą przejrzeć ją na wylot. Jak dotąd odkryli nieco ponad 7,7 mln galaktyk. I to tylko skrawek wszechświata. Szczerze? Nie mieści mi się to w głowie – przyznaje Aron. Mnie też nie. Otulony mrokiem i nocną ciszą wyobrażam sobie, jak w górze, na Roque de los Muchachos, uczeni śledzą najstarsze rozbłyski światła i ślady Wielkiego Wybuchu – wpatrzeni w niebo równie czarne co stożek stygnącej u ich stóp najmłodszej góry na Ziemi. A wszystko na skrawku lądu rzuconym w bezmiar Atlantyku i kosmosu.
Wakacyjny raj ma dość turystów. Mieszkańcy zaczynają strajk głodowy
Mieszkańcy Wysp Kanaryjskich są zmęczeni nadmierną turystyką do tego stopnia, że w piątek rozpoczął się tam strajk głodowy. Protesty i manifestacje mają na celu zwrócenie uwagi na problemy związane z rosnącą liczbą podróżnych w tym regionie.
W tym artykule: Turyści szturmują Wyspy Kanaryjskie. Mieszkańcy mówią dość Wyspy Kanaryjskie są wyczerpane. Aktywiści rozpoczynają strajk głodowy „Wracajcie do domu” – mniej więcej tak można w 3 słowach zamknąć apel mieszkańców Wysp Kanaryjskich skierowany do turystów. Społeczność lokalna ma bowiem dość nieustannych problemów związanych z rosnącą liczbą osób odwiedzających ten region. Domagają się przede wszystkim zmiany polityki i przekształcenia tak zwanego overtourism w zrównoważoną i świadomą turystykę. Turyści szturmują Wyspy Kanaryjskie. Mieszkańcy mówią dość W 2023 roku słynne wyspy odwiedziło około 16,2 miliona zagranicznych gości – podaje „Rzeczpospolita". Przed skutkami zbyt dużej liczby turystów na Wyspach Kanaryjskich brytyjska prasa ostrzegała już na początku 2024 roku. W popularnej gazecie „The Mirror” oraz na wielu innych portalach powoływano się na raporty ekspertów, z których wynikało, że uwielbianym przez podróżnym wyspom grozi całkowite załamanie systemu, jeśli gości wciąż będzie przybywać. Zwracano uwagę między innymi na nadmierną eksploatację zasobów, trudności z zarządzaniem odpadami oraz nieodwracalne zniszczenie środowiska. Biorąc pod uwagę to, co dzieje się obecnie w rajskim zakątku, można wywnioskować, że „czarne scenariusze” zaczynają się sprawdzać. Mieszkańcy Wysp Kanaryjskich muszą zmagać się z wysokimi cenami nieruchomości i usług, ale to dopiero początek problemów. Tamtejsza społeczność oskarża również lokalne władze o godzenie się na turystyczne inwestycje. A te jeszcze bardziej „wyczerpują” region i pogłębiają istniejące już problemy. Jednym z nich jest niedobór wody. Przeciwnicy nadmiernej turystyki podkreślają, jak ogromne jej ilości zużywane są przez baseny czy pola golfowe – i to w momencie, kiedy na wyspach opady deszczu są coraz mniej obfite, a zmiany klimatyczne znacznie wydłużają okres suszy. Co więcej, rozwinięta turystyka wcale nie wiąże się ze zmniejszeniem bezrobocia w tym regionie. Wręcz przeciwnie. Wyspy są bowiem jednym z najuboższych rejonów w Hiszpanii. Mimo że na archipelagu jest mnóstwo restauracji, kompleksów hotelowych i pól golfowych – często są one budowane przez zagranicznych inwestorów, pracowników również zatrudnia się z innych krajów, a zatem nie ma mowy o zysku i wsparciu rozwoju lokalnych przedsiębiorców. Wszystko to doprowadziło do ogromnej frustracji. Mieszkańcy Wysp Kanaryjskich mają dość. Rozpoczynają masowe protesty i demonstracje. Greckie władze wprowadzają bon turystyczny. Turyści otrzymają nawet do 500 euro Podczas ubiegłorocznych wakacji wielu podróżnych — na skutek szybko rozprzestrzeniających się pożarów — ewakuowano z hoteli na wyspie Rodos. W ramach „rekompensaty” greckie władze u... Wyspy Kanaryjskie są wyczerpane. Aktywiści rozpoczynają strajk głodowy Aktywiści z powstałej na wyspach grupy „Canarias Se Agota" w czwartek wezwali do rozpoczęcia bezterminowego strajku głodowego. Brak przyjmowania pokarmów ma być swoistym środkiem nacisku na rząd archipelagu i lokalną administrację, aby w ten sposób powstrzymać budowę Cuna del Alma. To projekt mający przekształcić enklawę rzadkich gatunków zwierząt i ptaków w osiedle 420 luksusowych willi. Jak podaje Interia, przeciwko inwestycji protestowało już 20 organizacji ekologicznych. Strajkujący chcą także powstrzymać budowę nadmorskiego hotelu La Tejita, któremu rzekomo brakuje odpowiednich pozwoleń. Z kolei 20 kwietnia w turystycznym raju ma odbyć się protest pod hasłem „Wyspy Kanaryjskie mają granicę”. Jego uczestnicy – w tym mieszkańcy, eksperci, naukowcy i organizacje ekologiczne – chcą walczyć o zmianę modelu turystycznego i zaprzestania niekontrolowanego rozwoju archipelagu. Wśród postulatów protestujących ma się również znaleźć ochrona praw miejscowej ludności do mieszkań i wprowadzenie podatku ekologicznego, który miałby stać się formą wsparcia dla środowiska naturalnego. „Każda osoba, która dołączy do tego ludzkiego łańcucha, wyśle silny przekaz do rządu: Wyspy Kanaryjskie nie chcą dalej poświęcać swojej przyszłości” – podkreślono w jednym z wpisów na Facebooku, który został opublikowany przez grupę Canarias Se Agota. ŹRÓDŁA: turystyka.rp.pl biznes.interia.pl tvn24.pl Nasz ekspert Wiktoria Szydło Dziennikarka i miłośniczka dalekich wypraw rowerowych, okazjonalnie poetka. Z pasją pisze o ciekawych miejscach, zapomnianych szlakach oraz niestworzonych – i tych realnych – historiach.
6 wyjątkowych hoteli w Europie. Od serc historycznych miast po bajeczne wyspy
Europa to skarbnica historii, kultury i cudów architektury. Jako zapaleni podróżnicy często szukamy zakwaterowania, które oferuje coś więcej niż tylko miejsce do odpoczynku. W tym artykule przedstawiamy 6 najbardziej urzekających hoteli w Europie, które łączą wyjątkową gościnność z niezwykłymi lokalizacjami.
W tym artykule: Hotel The Bridge we Wrocławiu Hotel Bayerischer Hof w Monachium Mercure Roma Centro Colosseo, Włochy Hotel Tirana Marriott, Tirana, Albania Hotel Jardin Tecína La Gomera Apollo Hotel Amsterdam, Amsterdam, Holandia W Europie jest ponad 150 tys. hoteli i hosteli. Wybór odpowiedniego miejsca do nocowania jest ważnym i nierzadko najtrudniejszym elementem planowania wakacji. Zresztą hotele już dawno przestały być wyłącznie sypialniami. Te najnowsze i najnowocześniejsze oferują całą gamę atrakcji – od siłowni i klubów fitness, po centra spa i najlepsze restauracje. Oto 6 hoteli w Europie, na które szczególnie warto zwrócić uwagę. The Bridge Wrocław – MGallery (Polska), Bayerisches Hof München (Niemcy), Mercure Roma Centro Colosseo (Włochy) Hotel Tirana Marriott (Albania), Jardín Tecina La Gomera (Hiszpania) Apollo Amsterdam (Holandia) Hotel The Bridge we Wrocławiu Ulokowany na Ostrowie Tumskim, najstarszej części Wrocławia, hotel The Bridge jest świadectwem bogatych dziejów miasta. Obiekt idealnie wpisuje się w gotyckie otoczenie Placu Katedralnego dzięki architekturze pełnej historycznych nawiązań. The Bridge – nazwa nawiązuje do mostu na Odrze – oferuje 184 stylowo urządzone pokoje, w tym szeroką gamę apartamentów, z których roztaczają się spektakularne widoki na miasto, rzekę i katedrę. W The Bridge Wrocław przeszłość łączy się ze współczesnością, a industrialny design przeplata z historią i sztuką. Wnętrza zdobią między innymi wielkoformatowe grafiki XIX-wiecznego Wrocławia oraz reprodukcje zbiorów z kolekcji prywatnych i Muzeum Narodowego. W każdym pokoju spotkać można nietypowych gości – 40 postaci historycznych – wśród nich biskupa wrocławskiego Andreasa Jerina czy dziedziczkę Wilczyc Therese Magdalene Hochberg. Łóżka zdobią baldachimy z woskowymi świecami. W hotelu spotkamy też rozwiązania nowoczesnych technologii, takie jak panel w pokoju, poprzez który gość komunikuje się z obsługą czy możliwość otwierania drzwi do pokoju smartfonem. Kulinarnym sercem The Bridge Wrocław MGallery jest restauracja Craft bazująca na lokalnych składnikach i rzemieślniczym podejściu do kuchni. Oszczędne wnętrza restauracji zostały zaprojektowane przez pracownię H Hospitality, która stworzyła wiele projektów architektonicznych renomowanych restauracji w Amsterdamie, Dubaju, Londynie, Berlinie i Paryżu. Wnętrza Craft są ich jedynym polskim projektem. – Wrocław to kulturowy tygiel i trudno zdefiniować, czym jest lokalna wrocławska kuchnia. W naszej restauracji gotujemy sezonowo, skupiając się na jakości produktu. Polecamy też chleby, które sami wypiekamy z mąki i słodu od lokalnych dostawców – opowiada nam Igor Arent-Rabiej, chef kuchni Craft. Przed podróżą do Wrocławia zachęcamy do zapoznania się z naszym przewodnikiem po atrakcjach stolicy Dolnego Śląska. Hotel Bayerischer Hof w Monachium To bez wątpienia jeden z najpiękniejszych hoteli w Europie. Już przekraczając progi starego budynku przy Promenadeplatz w Monachium ma się poczucie trafienia do XIX-wiecznego świata europejskiej socjety. Ten ikoniczny dla Bawarii hotel o ponad 180-letniej historii gościł w swoich pokojach gwiazdy, dygnitarzy i wymagających podróżnych. Dziś najelegantsze piętro jest zazwyczaj wynajmowane na wiele tygodni dla zamożnych przedsiębiorców lub arystokratów z Bliskiego Wschodu. Hotel Bayerisches Hof oferuje różnorodne luksusowe pokoje, z których każdy cechuje ponadczasowa elegancja i nowoczesne udogodnienia. To oczywiście nie wszystko, bo obiekt oferuje swoim gościom wystawę kolekcji dzieł sztuki, dostęp do restauracji nagrodzanej dwoma gwiazdkami Michelin, której szefem kuchni jest znany kucharz Anton Gschwendtner, a także wino z własnej piwniczki oraz spa na dachu z widokiem na miasto. W hotelu znajduje się także niewielkie kino oraz inne restauracje. Hotel powstał w 1841 roku, a od 1897 roku jest nieprzerwanie w posiadaniu rodziny Volkhardt. Dziś hotel oferuje 337 pokoi, w tym 74 apartamenty. Każdy z nich został indywidualnie zaprojektowany przez uznanych europejskich architektów. Co istotne, hotel jest zlokalizowany w samym sercu Monachium. W kilka minut można się stąd dostać zarówno na Starówkę, jak i w kierunku Ogrodu Angielskiego. W poszukiwaniu pomysłów, co zobaczyć w Monachium, odsyłamy do naszego artykułu o bawarskiej stolicy. Mercure Roma Centro Colosseo, Włochy Śniadanie z widokiem na Koloseum? Nic prostszego. Mercure Roma Centro Colosseo to jeden z najdogodniej położonych hoteli w centrum Rzymu. Zaledwie kilka minut spacerem jest stąd do Koloseum i Forum Romanum i niewiele dalej do zakupowej Via del Corso oraz na Zatybrze. Największą atrakcją hotelu jest jednak basen umieszczony na dachu. Popołudniowy wypoczynek w skąpanym słońcem Rzymie z widokiem na dachy Wiecznego Miasta pozostawia niezapomniane wrażenia. W Mercure Roma Centro zjecie wyśmienite włoskie śniadanie. Szczególnie warte polecenia są doskonałe konfitury, znakomita focaccia i – oczywiście! – filiżanka gorącego cappuccino. Będąc w okolicy, warto poświęcić chwilę czasu, aby obejrzeć Kolumnę Trajana. Olbrzymia konstrukcja ma prawie 40 metrów wysokości. Została wzniesiona w Rzymie dla upamiętnienia wielkiego zwycięstwa Rzymian nad Dakami. To starożytny lud pochodzenia trackiego, który żył na terenie Dacji, czyli lewego brzegu Dunaju. Współcześnie to obszar, który znajduje się na terytorium Rumunii i części Węgier. Budowa kolumny została sfinansowana z łupów wojennych i była ważnym symbolem władzy i potęgi Cesarstwa Rzymskiego. Dziś to jeden z najlepiej zachowanych zabytków Forum Trajana. Hotel Tirana Marriott, Tirana, Albania Tirana to bez wątpienia jedno z najbardziej interesujących miast Europy. Przez dekady stolica najbardziej zamkniętego państwa na naszym kontynencie, od kilku lat przemienia się w pełną życia i uroku bałkańską metropolię. Wciśnięci między żywioł grecki, włoski i słowiański Albańczycy jakimś cudem zdołali zachować odmienność. Otwarty w marcu 2023 roku hotel Tirana Marriott to jeden z najlepszych przykładów, w jakim kierunku zmienia się kraj. Położony w samym sercu miasta, tuż przy Placu Matki Teresy obiekt, urzeka nowoczesną bryłą i niezwykłymi kolorami przywodzącymi na myśl albańską flagę. Hotel jest częścią większego budynku, w którym znajduje się również tamtejszy stadion narodowy. Zaledwie kilka minut spacerem i można się znaleźć w absolutnie fascynującej dzielnicy Blokku. To tu do końca epoki komunistycznej mieszkali rządowi dygnitarze. Dawniej zamknięty dystrykt dziś został całkowicie przejęty przez młodych Tirańczyków, którzy co wieczór spotykają się tu w jednym z dziesiątek barów i klubów W hotelu znajduje się też jedna z najelegantszych restauracji w mieście. Terra oferuje kuchnię śródziemnomorską z wyraźnymi albańskimi wpływami. Energiczny chef Ashley Coleman pochodzi z Australii i nie ukrywa, że to rodzinne tradycje grillowania miały wpływ na bogaty wybór ryb, owoców morza i mięsa w karcie restauracji. Hotel Jardin Tecína La Gomera Choć Wyspy Kanaryjskie cieszą się dużą popularnością wśród polskich turystów, niewielu dotarło właśnie na Gomerę. To niewielka, rzadziej odwiedzana wyspa archipelagu, która słynie z… gwizdania. To prawdopodobnie jedyne miejsce na świecie, w którym zachował się język gwizdany. Gomera przyciąga przede wszystkim podróżników, którzy chcą uciec od zgiełku wielkich turystycznych resortów. Na tę wyspę przypływa się dla przyrody, wiecznej wiosennej pogody i spokojnego wypoczynku. Hotel Jardin Tecína jest usytuowany na klifie z widokiem na lśniący Ocean Atlantycki. Ten niezwykle malowniczy obiekt oferuje harmonijne połączenie naturalnego piękna i pierwszorzędnych udogodnień. Hotel jest również znany ze szczególnej dbałości o ochronę cennej przyrody na wyspie. Otoczony bujnymi ogrodami z fantastycznymi widokami na Ocean Atlantycki, jest spokojnym miejscem dla miłośników przyrody. Można się tu zrelaksować w relaksującym spa, zagrać w golfa, wypocząć przy kilku basenach zarówno ze słoną, jak i świeżą wodą, lub odkrywać szlaki turystyczne na wyspie. Szczególnie polecamy wpisany na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO Park Narodowy Garajonay. Na wyspę najłatwiej trafić przez Teneryfę. Podróż promem z tej większej kanaryjskiej wyspy trwa krócej niż godzinę. Samoloty, które latają bezpośrednio na Gomerę, zatrzymują się na lotnisku oddalonym zaledwie 2,5 km od hotelu. Co ciekawe, bliskość Teneryfy sprawia, że z wybrzeży Gomery można podziwiać majestatyczny wulkan Teide na sąsiedniej wyspie. Apollo Hotel Amsterdam, Amsterdam, Holandia Zlokalizowany w tętniącym życiem sercu Amsterdamu Hotel Apollo doskonale łączy współczesny wystrój z doskonałą lokalizacją. Położony wzdłuż słynnych kanałów miasta, stylowy obiekt oferuje łatwy dostęp do kultowych atrakcji Amsterdamu i kulturalnych atrakcji. Dobrze wyposażone pokoje zapewniają wygodną przystań po całym dniu zwiedzania. Na gości czekają tu wielokrotnie nagradzane restauracja i jedne z najlepszych w mieście koktajli w barze na dachu, skąd rozpościera się panorama na miasto. Zaledwie kila minut spaceru dzieli hotel od stacji metra. Przy samym Apollo znajduje się też prywatna marina, gdzie można wypożyczyć statek i zwiedzić miasto podczas niezapomnianego rejsu po amsterdamskich kanałach. Blisko hotelu znajduje się też Rijksmuseum – jedno z najważniejszych muzeów w Holandii. Amsterdam to zdecydowanie jedna z najbarwniejszych stolic w Europie. Weekend zaczyna się tu już w czwartek. Na głodnych i spragnionych turystów czekają setki knajpek, coffee-shopów, restauracji i dyskotek. I choć Amsterdam ma opinię miasta imprezowiczów, to ma do zaoferowania znacznie więcej. Mimo wszystko nie sposób pominąć atrakcji, które ukształtowały współczesny charakter niderlandzkiej stolicy. Nasz ekspert Łukasz Załuski Redaktor naczelny „National Geographic Polska". Uważny obserwator zmieniającego się świata i nowych trendów w technologiach. Miłośnik tenisa i europejskich stolic.
Wyspy Kanaryjskie: od 16 stycznia w życie wchodzi zakaz palenia na plażach. Grzywny będą bardzo wysokie
Wyspy Kanaryjskie słyną z idyllicznych plaż i malowniczych krajobrazów. Atutem archipelagu jest też pogoda. Słońce świecie tam przez cały rok. Dzięki nowemu prawu wypoczywanie na jednej z wysp będzie jeszcze bardziej przyjemne.
W tym artykule: Nowe prawo na Teneryfie. Co warto wiedzieć? Wyspy Kanaryjskie z zakazem palenia papierosów na plażach Plaże wolne od dymu Wyspy Kanaryjskie to jeden z ulubionych wakacyjnych kierunków Polaków. Turyści chętnie odwiedzają archipelag przez cały rok. Nawet w styczniu termometry na Lanzarote czy La Gomerze wskazują powyżej 20 stopni Celsjusza. Od połowy stycznia 2023 r. na jednej z wysp zacznie obowiązywać nowe prawo. Jego złamanie będzie wiązało się z wysoką grzywną. Choć Wyspy Kanaryjskie oferują zróżnicowane rozrywki, obowiązkową atrakcją na każdej z nich jest plażowanie. Kąpiele słoneczne można uatrakcyjnić uprawianiem sportów wodnych. I tu szczególnie poleca się Fuerteventura. Wyspa jest znana z dobrych warunkaów do surfowania i podobnych dyscyplin. Nowe prawo na Teneryfie. Co warto wiedzieć? Bolączką plażowiczów pozostają palacze. I choć wygląda na to, że „moda na palenie” sprzed lat już dawno poszła do lamusa, niektórzy nadal trują siebie i innych w miejscach publicznych. To ma się już niedługo zmienić na Teneryfie. Rada miasta Santa Cruz zatwierdziła zmiany w polityce gospodarki odpadami i sprzątania przestrzeni publicznych. Jedno z nowych praw zakazuje palenia papierosów na części plaż. Władze miasta tłumaczą, że chcą w ten sposób uniknąć obecności niedopałków papierosów w piasku i potencjalnego późniejszego skażenia wybrzeża. Zakaz palenia na plażach i kąpieliskach będzie obowiązywał od 16 stycznia. Spod prawa wyjęte będą miejsca wyznaczone przez radę miasta. Wyspy Kanaryjskie z zakazem palenia papierosów na plażach Nowe przepisy dotyczą nie tylko zakazu palenia papierosów. Prawo zabrania też zaśmiecania przestrzeni publicznych w jakikolwiek sposób, w tym wyrzucania gumy do żucia lup niedopałków. Zostawienie śmieci w miejscach, które nie są do tego przeznaczone, może doprowadzić do ukarania grzywną w wysokości od 2 tys. euro w przypadku osób fizycznych, do nawet 100 tys. w przypadku firm. Od 16 stycznia wykroczenie nie będzie już uważane za „drobne”, a za „bardzo poważne”. Zgodnie z rozporządzeniem właściciele barów plażowych, kiosków, restauracji i innych punktów gastronomicznych w pobliżu plaż lub znajdujących się na nich muszą postępować odpowiedzialnie i posiadać odpowiednie pojemniki na śmieci. Tak, aby uniknąć ryzyka zaśmiecania plaż. 10 najpiękniejszych plaż pod słońcem. Musicie je zobaczyć ten ranking Wybraliśmy najpiękniejsze plaże świata. O swojej ulubionej opowiada również podróżniczka, Martyna Wojciechowska. Plaże wolne od dymu Od dłuższego czasu coraz więcej krajów i regionów na świecie wprowadza zakaz palenia papierosów na plażach. Podobne prawo obowiązuje na Hawajach już od 2014 r. W 2020 r. zakaz palenia wprowadzono między innymi na niektórych plażach w południowej Francji i na Sardynii, a rok później w kontynentalnej części Hiszpanii. Prawo ma przede wszystkim chronić nabrzeżne ekosystemy. Ale korzystają też na nim turyści, którzy nie chcą wdychać szkodliwego, śmierdzącego dymu. Źródło: Canarian Weekly. Nasz ekspert Mateusz Łysiak Dziennikarz zakręcony na punkcie podróżowania. Pierwsze kroki w mediach stawiał w redakcjach internetowej i papierowej magazynu „Podróże”. Redagował i wydawał m.in. w gazeta.pl i dziendobrytvn.pl. O odległych miejscach (czasem i tych bliższych) lubi pisać nie tylko w kontekście turystycznym, ale też przyrodniczym i społecznym. Marzy o tym, żeby zobaczyć zorzę polarną oraz Machu Picchu. Co poza szlakiem? Kuchnia włoska, reportaże i pływanie.
Archeolodzy odnaleźli jaskinie Gaunczów, pierwszych znanych mieszkańców Wysp Kanaryjskich
Naukowcom udało się znaleźć 8 jaskiń, które w przeszłości zamieszkiwali ludzie z kultury Gaunczów. Archeolodzy mają nadzieję, że dzięki temu odkryciu, uda im się dowiedzieć o nich więcej.
W tym artykule: Projekt ma na celu zbadania kultury Gaunczów na Wyspach Kanaryjskich Do dziś nie jest jasne, w jaki sposób Gaunczowie dostawali się do jaskiń, które powstały wysoko nad ziemią Jaskinie miały dwie podstawowe funkcje Kim byli Gaunczowie? Groty znajdowały się w północnej części Teneryfy, w okolicy miast San Cristóbal de La Laguna, El Rosario i Los Realejos. Najnowsze badania prowadzone były pod przewodnictwem archeolożki Nurii Álvarez oraz speleologa Eduardo Díaza. Naukowcy przyznają, że dostęp do nich był bardzo utrudniony. Badacze musieli wspiąć się, aby się do nich dostać. Projekt ma na celu zbadania kultury Gaunczów na Wyspach Kanaryjskich Odkrycie jest częścią projektu, za który odpowiada biuro dziedzictwa kulturowego Wysp Kanaryjskich. Władze chcą zbadać wszystkie jaskinie z okresu, w którym te ziemie zamieszkiwali Gaunczowie. Eksperci przyznają, że znaczna część grot znajduje się w trudno dostępnych miejscach. Archeolodzy odnaleźli grobowce ponad 65 brytyjskich monarchów. Mogą być związani z legendą o Królu Arturze Według najnowszych badań, grobowce odnalezione na Wyspach Brytyjskich należały do brytyjskich królów, ich rodzin oraz bardzo wpływowych osób. Naukowcy twierdzą, że pochodzą z tak zwanych... To oznacza, że prawdopodobnie od setek lat pozostały w nienaruszonym stanie. Naukowcy mają nadzieję, że pomoże im to znaleźć odpowiedzi na pytania dotyczące kultury pierwszych mieszkańców Teneryfy i pozostałych Wysp. –To niezwykle ważne w kontekście zrozumienia tego, jak żyli i umierali Gaunczowie – mówi Nuria Álvarez. Archeolożka podkreśla również, że ich prace są w tej chwili w fazie wstępnej. Do dziś nie jest jasne, w jaki sposób Gaunczowie dostawali się do jaskiń, które powstały wysoko nad ziemią Zespół naukowców rozpoczął projekt już w 2017 roku. Wszystko zaczęło się od tego, że na La Palmie archeolodzy odnaleźli pierwsze malowidła naskalne. To skłoniło ich do dalszych badań. W latach późniejszych archeolodzy skupili się na Teneryfie. Autorzy odkrycia chcą teraz dokładnie zbadać wszystkie nowe jaskinie. Chodzi przede wszystkim o to, aby dowiedzieć się, jak i w jakim celu je wykorzystywali oraz jak się do nich dostawali. Do dziś jest to element sporu historyków, którzy zajmują się kulturą Gaunczów. Las Palmas to nie tylko piękne plaże. Z czego słynie to hiszpańskie miasto? Atlantycki wiatr, w którym wyczuwa się atmosferę minionych wieków, grillowane sardynki i pomarszczone ziemniaczki (papas arrugadas) z sosem mojo, tropikalna roślinność i piaszczyste plaże .. Nona Perera, szefowa biura ds. Dziedzictwa kulturowego Wysp Kanaryjskich dodaje również, że prace mają na celu również zakonserwowanie tych obiektów i zabezpieczenie ich między innymi przed erozją. Jaskinie miały dwie podstawowe funkcje Archeolodzy, którzy brali udział w badaniach przekazali w oświadczeniu, że jaskinie, które dotychczas odnaleziono, służyły jako grobowce. Badacze podkreślają jednak, że niektóre z nich pełniły też funkcję mieszkalną, o czym wiemy z niektórych źródeł pisemnych. Naukowcy podkreślają, że ich projekt ma w końcu rzucić światło na tryb życia Gaunczów. Co ciekawe, jedną z najważniejszych jaskiń na Teneryfie jest Cueva del Viento (jaskinia wiatru). To jaskinia lawowa, która ma długość ok. 17 km długości i jest szóstą co do długości jaskinią pochodzenia wulkanicznego na świecie. Guanczowie zamieszkiwali ją już w VI w p.n.e. Archeolodzy w latach sześćdziesiątych ubiegłego stulecia odnaleźli pozostałości po ich pochówku. Kim byli Gaunczowie? Czynny wulkan, czarne plaże i błękitny ocean. Teneryfa – kawałek nieba na ziemi Teneryfa to turystyczny raj, słynący z różnorodności klimatu i krajobrazu. Czynny wulkan, czarne plaże i popularne kurorty nad oceanem, to nie jedyne atuty Teneryfy. Sprawdź czego jeszcze mo... Najstarsze źródła historyczne mówią o tym, że Gaunczowie to pierwsi ludzie, którzy zamieszkali na Wyspach Kanaryjskich ok. 2500 lat temu. Zamieszkiwali głównie tereny górskie i jaskinie skalne. Mówili swoim własnym językiem. Archeolodzy odnaleźli różne przedmioty, które ludność ta wytworzyła setki, a nawet tysiące lat temu. To między innymi ceramiczna biżuteria, broń i odzież z kozich skór i tkanin. Bardzo prawdopodobne jest, że Gaunczowie byli wysokimi blondynami o niebieskich oczach. Badania wykazały, że przypominali ludzi z Cro-Magnon. Niektóre źródła wskazują, że mogli być spokrewnieni ze starożytnimi Berberami. W 1495 roku Guanczowie zostali podbici i pokonani przez Hiszpanów, a ich kultura została niemal całkowicie zniszczona. Teneryfa była ostatnią kolebką ich dziedzictwa. Źródło: Heritage Daily
Wulkan na La Palmie wyrzucił kamienie półszlachetne. To oliwiny, które wykorzystywane są w jubilerstwie
Wybuch wulkanu to często śmiertelne zagrożenie dla mieszkańców żyjących nieopodal. Lawa, która wydostaje się na skutek erupcji, potrafi zniszczyć tysiące budynków, drzew i przedmiotów, które staną na jej drodze. Jednak erupcje wulkanów to nie tylko lawa i gazy. Czasami efektem tego zjawiska są materiały dużo piękniejsze. Tak jak w przypadku wybuchu Cumbre Vieja.
W tym artykule: Kamień, którego pragną jubilerzy Nowa plaża konsekwencją erupcji Pomoc poszkodowanym Erupcja wulkanu na kanaryjskiej wyspie La Palma trwa już niespełna dwa miesiące. Od tego czasu lawa pokryła obszar o powierzchni ok. 1000 hektarów i zniszczyła blisko 2500 budynków. Do chwili obecnej swoje domy opuściło ponad 7000 mieszkańców i turystów. Dziś erupcja jest już słabsza i na razie nie zagraża bezpośrednio życiu ludzi. Odnotowano również, że trzęsienia ziemi na wyspie są rzadsze. Eksperci przyznają jednak, że to nie oznacza jeszcze zbliżającego się końca erupcji. Zmniejszona aktywność Cumbre Vieja umożliwiła naukowcom zbadanie tego, co wyrzucił wulkan. Wśród kamieni odnaleziono oliwiny — kamienie półszlachetne, zaliczane do krzemianów. Kamień, którego pragną jubilerzy Oliwiny występują w zasadowych i ultrazasadowych skałach magmowych takich jak bazalt, gabro, dunit i perydotyt. Zdarza się, że można je znaleźć także w niektórych skałach okruchowych, a czasem nawet w meteorytach. Mają zazwyczaj barwę zieloną w różnych odcieniach, lecz niekiedy czarną i brązową. Bardzo rzadko przybierają kolor biały lub bezbarwny. Ze względu na swoją rzadkość, unikatowość i wygląd są wyjątkowo cenione przez jubilerów. O odkryciu oliwinów na La Palmie poinformował na Twitterze Kanaryjski Instytut Wulkanologiczny (Involcan) - Czasami małe wulkany produkują coś wielkiego jak kryształy oliwinu znalezione w wyrzuconej ostatnio lawie - https://twitter.com/involcan/status/1456908356531150853?s=20 Instytut poinformował również o tym, że od początku erupcji z Cumbre Vieja wypłynęło już 94 milionów sześciennych lawy. Nowa plaża konsekwencją erupcji Oprócz tego niezwykłego znaleziska w lawie, erupcja wulkanu przyczyniła się do stworzenia nowej plaży na La Palmie. Stało się to po zastygnięciu pierwszego jęzora lawy, który wpłynął do oceanu. Według oficjalnych danych nowa wyspa zyskała obszar o długości 500 metrów w głąb morza i około 820 m maksymalnej szerokości, a erozja spowodowana przez fale utworzyła piaszczyste miejsca. Historia ta ma jednak swoje drastyczne konsekwencje, ponieważ ten sam wybuch lawy zniszczył miasto Todoque. View oEmbed on the source website W niedzielnym komunikacie wulkanolodzy z hiszpańskiego Krajowego Instytutu Geograficznego (IGN) przekazali informację, że pomimo ostatnich sygnałów świadczących o możliwości zakończenia erupcji, nie są w stanie podać dokładnego terminu. Wskazali jednocześnie na wciąż wysoką emisję dwutlenku siarki oraz nasilenie się wstrząsów sejsmicznych. Rzeczniczka naukowego komitetu ds. zapobiegania skutków wybuchu wulkanu, Carmen Lopez, powiedziała w miniony weekend, że nie ma danych wskazujących na to, że erupcja wkrótce się zakończy. Pomoc poszkodowanym W poniedziałek osoby, które w wyniku wybuchu Cumbre Vieja straciły swój dobytek, otrzymały pierwsze domy zastępcze. Na razie wprowadziło się tam 5 rodzin, ale w sumie w 200 budynkach ma zamieszkać około siedem tysięcy ewakuowanych mieszkańców La Palmy. Są to domy modułowe, których władze lokalne zamierzają sprowadzić na wyspę w ciągu najbliższych kilku miesięcy. - Obecnie w hotelach przebywa około 500 rodzin ewakuowanych z powodu erupcji wulkanu - powiedział Antonio Olivera, członek rządu Wysp Kanaryjskich.
Kalima sparaliżowała Wyspy Kanaryjskie. Wstrzymano setki lotów
W sobotę na hiszpańskich Wyspach Kanaryjskich wprowadzono stan pogotowia. Początkowo miał potrwać do poniedziałku, jednak sytuacja nadal nie wróciła do normy. Wszystko przez tzw. kamilę, czyli pył znad Sahary.
Huraganowy wiatr oraz chmury piasku i pyłu znad pustyni zasnuły niebo nad Wyspami Kanaryjskimi. Nie tylko uziemiły wszystkie samoloty, ale niezwykłe zjawiska pogodowe doprowadziły też do wybuchu pożarów lasów na Gran Canarii. Zła jakość powietrza i utrudniona widoczność uniemożliwiły prowadzenie akcji gaśniczej z powietrza. W związku z utrudnieniami – piaskowy pył zawieszony w powietrzu znacząco utrudnia widoczność – odwołano lub przekierowano na inne lotniska ponad 230 lotów. W niedzielę wieczorem zdecydowano się na wznowienie lotów z części portów. Nadal jednak nie funkcjonuje port Teneryfa-południe. View oEmbed on the source website Setki pasażerów utknęło na lotniskach, ale burza dała się we znaki także lokalnym mieszkańcom. Władze wezwały do pozostania w domach, dopóki warunki się nie poprawią. Na zdjęciach zamieszczonych w mediach społecznościowych widać jak w ciągu zaledwie kilku godzin wcześniej błękitne i przejrzyste niebo zamienia się w pomarańczowe – przypominające wizje z filmów katastroficznych. Chmura pyłu objęła swoim zasięgiem wszystkie wyspy. Jej rozmiary były tak duże, że była wyraźnie widoczna na zdjęciach satelitarnych. Kalima to określenie używane do opisania chmury piasku i pyłu znad marokańskiej części Sahary, unoszącej się nad Oceanem Atlantyckim. Kalima jest związana z burzami piaskowymi nad Saharą i transportem pyłów przez wschodnie wiatry. W czasie kalimy na Wyspach Kanaryjskich widzialność spada i drobne cząstki pyłu pokrywają ulice, domy i inne obiekty. Katarzyna Grzelak
Portugalia i Hiszpania na farmie: Słońce południa
Mój plan podróży był oczywisty: Portugalia i Hiszpania. Chciałam te kraje nie tylko odwiedzić, ale też w nich pożyć.
W Portugalii pracowałam na farmie ekologicznej WWOOF. W Hiszpanii chciałam odkryć Andaluzję, którą znałam tylko z filmów Tony’ego Gatlifa, i przy okazji poprawić swój hiszpański. Z Krakowa przyleciałam do Porto. Spacerowałam ulicami starej Ribeiry oraz wzdłuż brzegów rzeki Duero. Popijałam piwo w kultowym Tendinha Bar. Byłam w Parku Narodowym Peneda-Gerês na północy kraju. Potem wyruszyłam autostopem do Lizbony. Moim kierowcą okazał się jeden z dyrektorów artystycznych Teatru Rossio. Dzięki temu w Liz­bonie zostałam zaproszona na spektakl, a po nim na kolację z innymi pracownikami lizbońskiego teatru. Tam po raz pierwszy spróbowałam bacalhau – pysznego tradycyjnego, suszonego dorsza. Razem z Maximem, studentem z Francji, ruszyliśmy po słońce na południe kraju. W Armação de Pêra nad Oceanem Atlantyckim nasze drogi się rozeszły. Kilka dni spędziłam w miejscowości Albufeira. Wreszcie znalazłam się na farmie. Położona była niedaleko miasteczka Odeceixe, w dolinie rzeki, wśród porośniętych eukaliptusami wzgórz. Uczyłam się sadzenia, siania i dla wszystkich gotowałam. W wolnym czasie odkrywałam okolicę na rowerze, a w pogodne dni wygrzewałam się na plaży Praia de Odeceixe. Miejsce było wyjątkowo urocze – na granicy regionu Algarve oraz słynącego z win Alentejo. Po miesiącu na farmie znalazłam tani lot z Sewilli na Gomerę i przez pięć tygodni cieszyłam się słońcem, zdrowym jedzeniem i pięknymi krajobrazami. Należąca do Wysp Kanaryjskich Gomera przyciąga ludzi ceniących spokój i przyrodę. Na plażach zakładają obozowiska, śpią w jaskiniach. Podczas górskiej wędrówki żywiłam się szczawiem, morską sałatą oraz licznymi kwiatami. Niekiedy byłam zapraszana na świeżo złowioną rybę czy kraba. Przeżycie na tej wyspie jest możliwe także bez pieniędzy! Przez kryzys nie mogłam tam znaleźć pracy. A okazało się, że na koncie mam tylko 2 euro na wydatki. W Valle Gran Rey zatrzymałam się w Casa la Familia, gdzie odbywały się różne wydarzenia kulturalne. Pomagałam w ich organizowaniu, gotowałam dla wszystkich, a w zamian otrzymywałam jedzenie. Poza tym w turystycznych miejscowościach żywność często jest wyrzucana, więc można korzystać z nadmiernego konsumpcjonizmu innych. Były to najbardziej niezwykłe dni mojej podróży. Nigdy nie byłam głodna. Warto wiedzieć: Agnieszka Świątek - teolog, filozof i pedagog specjalny z Tarnowa Agnieszka Świątek. (Fot. Archiwum prywatne) Wybrałam to miejsce, bo: Kocham południe Europy. Moja podróż jest wyjątkowa, bo: Znalazłam w niej to, czego szukałam, i spędziłam trzy miesiące w podróży, wydając niewielkie pieniądze. Mój patent: Jestem ekologiczna, dlatego praca na farmie była świetnym rozwiązaniem na tanią podróż. Zwiedzałam, pracowałam i nigdy nie byłam głodna. Podróżowałam głównie autostopem.
Wyspy Kanaryjskie na szczęście. Jak na nie trafić nie bankrutując?
Afrykańska roślinność, europejska kultura, krajobraz z kosmosu. Bez przepłacania!
W starożytności nazywane Wyspami Szczęśliwymi i odwiedzane przez greckich i rzymskich żeglarzy. Dziś dają szczęście głównie turystom. No bo jak można nazwać to uczucie, gdy zanurza się stopy w naturalnie czarnych piaskach Teneryfy. Lub gdy włóczymy się po księżycowym pustkowiu Lanzarote, by na koniec zaserwować sobie upieczony na naturalnym wulkanicznym grillu stek. Czy fruwamy na skrzydle tuż nad błękitnymi falami wietrznej Fuertaventury. Albo podziwiamy rzeźby i instalacje genialnego artysty Césara Manrique'a, który przyjaźnił się z Rolling Stonesami i oczywiście z nimi imprezował. A skoro już o imprezach mowa, Wyspy Kanaryjskie i tu zawiesiły wysoko poprzeczkę. Zwłaszcza w karnawale! Każda wyspa ma swój, ale te najbardziej znane odbywają się na Teneryfie i Gran Canarii. No tak, ale szczęście zawsze ma swoją cenę, więc wycieczka na Wyspy Kanaryjskie kosztuje, i to sporo. Na szczęście z pomocą Travelera może kosztować znacznie mniej. INFO WYSPY KANARYJSKIE Stolica: Santa Cruz de Tenerife. Powierzchnia: 7,3 tys. km2. Ludność: 2 mln. Religia: katolicyzm. Języki: hiszpański. Waluta: euro; 7 sposobów na tanie Wyspy Kanaryjskie 1. Byle nie zimą Nie chcesz przepłacać, nie podróżuj w sezonie turystycznym. Ta zasada sprawdza się także w przypadku Wysp Kanaryjskich. Z jednym zastrzeżeniem! Wysoki sezon to tu nasza zima, niski – nasze lato. Różnice w cenach noclegów i jedzenia mogą dochodzić do 70 proc. Ja polecam wiosnę, zwłaszcza po Wielkanocy, kiedy turystów jest najmniej w roku, wszystko kwitnie i dopiero budzi się do życia. Także ceny. 2. Wyspa na miarę Windsurfing dla piecucha, trekking dla lenia? Nie ma nic gorszego niż zapłacić za przyjemność, która akurat dla nas będzie przykrością. Dlatego szykując się na wakacje na Kanarach, dobrze jest zwrócić uwagę na drobne różnice między wyspami. Teneryfa i Gran Canaria spodoba się imprezowiczom, Fuertaventura kitesurferom i windsurferom, szukający ciszy i spokoju powinni wybrać La Bomerę i La Palmę, smakosze pokochają za to El Hierro. 3. Czar czarteru Najdroższy w całej wyprawie jest przelot. Niestety na Wyspy Kanaryjskie nie latają z Polski żadne tanie linie. Z wyjątkiem czarterów. Uwaga! Zgodnie z prawem lotniczym biuro podróży nie powinno sprzedać biletu osobie, która nie wykupi u nich wycieczki. Lepiej więc schować swoją podróżniczą dumę i skorzystać z najtańszej propozycji: przelotu i noclegów (już od 900 zł). I tak się będzie opłacać. Wycieczki na miejscu organizujemy sobie oczywiście już sami. Będzie nie tylko taniej, ale i ciekawiej. 4. Pyszne i tanie Każda kanaryjska wyspa ma swoje smakołyki. To co jest wspólne dla wszystkich, to rewelacyjne ziemniaki, czyli patatas arrugadas. Jest ich tu kilkanaście rodzajów, np. czarne lub czerwone. Podaje się je z sosami mojo verde (z kolendrą) lub mojo roto (z papryką). W knajpach, w których nie ma turystów, obiad z nimi w roli głównej nie powinien przekroczyć 10 euro. Polecam też lokalne banany. Są małe, niepozorne, ale pyszne. A przy tym niedrogie. 5. Na kółkach Najwygodniej po wyspach poruszać się wynajętym samochodem. Zamawiając go z wyprzedzeniem, można zbić cenę nawet do 70 euro za 3 dni (za duże auto). Np. www.tenerife-hire-a-car.com. Jeśli jesteś niepełnosprawny, bez problemu wynajmiesz specjalnie przystosowany samochód. Na Teneryfi e, np. w Los Christianos, wszędzie są podjazdy, nawet prowadzące prosto do Atlantyku. Więcej na forum: www.national-geographic.pl (za tę informację dziękuję kjagiello82). 6. Prawie duty free Koronki, ceramika, biżuteria, noże, a ostatnio także rośliny doniczkowe, np. smocze drzewa w wersji mini. Na Wyspach Kanaryjskich jest na co wydawać pieniądze. Niektóre produkty, m.in. alkohol, papierosy, perfumy i elektronika, są sporo tańsze niż na kontynencie. To pozostałość czasów, gdy archipelag był strefą bezcłową. I jak tu nie skorzystać? 7. Przeżyj to sam Nie wydawaj pieniędzy na żadne karnawałowe pokazy! Baw się za friko, a wręcz zgarnij główną wygraną. Jeśli jesteś kobietą, jedź na Teneryfę i startuj po tytuł La Reina del Carnaval. Jeśli jesteś mężczyzną, wybierz Gran Canarię. I zostań najwspanialszą ze wszystkich drag queen!
Teneryfa: Gomera to wyspa gwizdania. Słyszeliście o niej?
Choć Wyspy Kanaryjskie cieszą się dużą popularnością wśród polskich turystów, niewielu dotarło właśnie na Gomerę. To niewielka, rzadziej odwiedzana wyspa archipelagu, która słynie z… gwizdania.
Wyspa (nie)wygwizdana Gdy na Gomerze usłyszymy za plecami dość charakterystyczne, przeciągłe gwizdanie, nie powinniśmy się oburzać. To gwizdany dialekt języka hiszpańskiego. Zanim nastały czasy telefonów komórkowych, miał on swoje wytłumaczenie praktyczne. Gomera, oprócz wulkanicznych plaż, cieszy się także malowniczymi barrancos, czyli trudno dostępnymi wąwozami górskimi. Ze względu na ukształtowanie terenu, mieszkańcy potrzebowali języka, którym mogliby porozumiewać się na dużych odległościach. Tak powstał język polegający na gwizdaniu. Do dziś posługują się nim pasterze, a odgwizdana informacja, np. o zaginionej owcy, obiega wyspę w kilka minut. Język gwizdów pojawił się na Gomerze dzięki rdzennym mieszkańcom Wysp Kanaryjskich – Guanczom, którzy rządzili tu aż do 1494 r., zanim wyspy zostały ostatecznie podbite przez Hiszpanię. Pozostało po nich parę toponimów, ryty naskalne, oraz el silbo – czyli wspomniany język gwizdów. Hiszpańscy naukowcy badając te gwizdy odkryli, że są one odbierane przez tę samą półkulę mózgu, co normalna rozmowa. Aby chronić ten unikatowy język, od lat 90 XX wieku, jest on nauczany w szkołach podstawowych. Nie tylko gwizdanie Na tej przedziwnej wyspie, oprócz języka zachowało się dużo więcej osobliwości. Jeżeli chcemy zobaczyć, jak wyglądały puszcze porastające Europę tuż przed epoką lodowcową, warto odwiedzić Park Narodowy Garajonay. Obejmuje on ochroną liczący setki tysięcy lat wawrzynowy las. Poskręcane konary jego drzew, mgły, mchy i ogromne paprocie to idealna sceneria do życia dla jaszczurek gomeryjskich. Te ogromne stworzenia, choć nieco przerażające, nie stanowią zagrożenia. Za to z cała pewnością stanowią dodatkową atrakcję. Jak tu dotrzeć? Październik to dobry czas na odwiedzenie Gomery. Wycieczki są dosyć drogie, ponieważ nie ma tam mocno rozbudowanej bazy hotelowej. Można jednak wybrać się tutaj na wycieczkę z sąsiedniej Teneryfy, która z kolei na popularność nie może narzekać. Według porównywarki Travelplanet.pl cena tygodniowego pobytu na Teneryfie, to koszt zaczynający się od 1 700 zł. Stamtąd, z południowego portu los Cristianos, za ok. 240 zł w dwie strony, dopłyniemy promem na Gomerę.
Ten ptak potrafi się malować! Mieszka na Wyspach Kanaryjskich
Mniejszy od sępa, ale mający podobny styl życia ścierwnik zwyczajny (Neophron percnopterus) potrafi się malować. Głowę, szyję i klatkę piersiową naciera on czerwonym błotem – informuje pismo „Ecology”.
Ścierwnik, zwany także białosępem, był dobrze znany w starożytnym Egipcie (jego wizerunek jest hieroglifem oznaczającym „A”). Żółtawą, pomarszczoną głowę tego padlinożercy otaczają białe pióra. Jednak na wyspie Fuerteventura (Wyspy Kanaryjskie) wiele ścierwników ma czerwone głowy i szyje – ich kolor waha się od bladobrązowego do głębokiego karmazynu. Jak wykazały obserwacje naukowców z hiszpańskiej stacji obserwacyjno-badawczej Donana, nie chodzi jednak o barwną odmianę, ale o makijaż – ptaki nacierają głowę, szyję i klatkę piersiową czerwonym błotem. Ponieważ populacja jest dobrze zbadana, niemal każdego ścierwnika na wyspie oznaczono plastikowymi pierścieniami, które pozwalają badać indywidualne różnice pomiędzy osobnikami. W miejscu, gdzie zwykle karmią się białosępy, naukowcy umieścili dwie miski - jedną z błotem powstałym z czerwonej ziemi, drugą z czystą wodą. Ptaki przyglądały się błotnistej zawiesinie, grzebały w niej nogami, a następnie delikatnie wsuwały obie strony głowy w błoto, wychodząc z kąpieli z czerwoną głową, szyją i piersią. Z około 90 ptaków, które odwiedziły to miejsce w ciągu jednego dnia 18 wybrało kąpiel błotną. Niektóre próżne jednostki wzięły nawet dwie kąpiele. Uzyskany odcień – mniej lub bardziej intensywny - zależał od osobnika. Nie dążyły do uzyskania określonego wzoru, a kąpiel nie była ograniczona do ptaków jednej płci czy w określonym wieku. U pokrewnego orłosępa brodatego (Gypaetus barbatus) podobne zachowanie jest sygnałem dominacji, jednak naukowcy nie przypuszczają, by w przypadku ścierwnika chodziło o to samo. Orłosępy „malują się” w sekrecie i robią to znacznie staranniej niż ścierwniki. Poza tym prowadzą samotniczy tryb życia, w przypadku którego sygnalizowanie dominacji może być ważniejsze. Być może ścierwniki wykorzystują błoto do ochrony przed bakteriami i wirusami. Jeśli jednak kąpiel błotna miałaby tak duże znaczenie, prawdopodobnie zażywałyby jej także inne ptaki. Zdaniem autorów badań ścierwnikom może chodzić po prostu o efekt wizualny, wyraźnie widoczny na tle białych piór. Także niektóre inne ptaki stosują „kosmetyki” aby zmienić swój wygląd. Wiele z nich - w tym flamingi – wydziela podobną do wosku substancję, którą nakładają na pióra, aby nadać im połysk. Ptaki używające barwników pochodzących ze środowiska do zmiany wyglądu są rzadsze. Przykładem mogą być żurawie kanadyjskie (Grus canadensis), które nakładają na siebie ziemię jako kamuflaż podczas gnieżdżenia. Także żyjące w Arktyce białe pardwy górskie (Lagopus mutus), znakomicie zamaskowane, gdy leży śnieg, po jego stopnieniu stają się nagle widoczne i zaczynają stosować błoto jako kamuflaż.