National Geographic
type: channel
link: https://www.national-geographic.pl
date: 2025-11-27T13:02:08.000Z
update period: hourly
update frequency: 1
update base: 2000-01-01T12:00+00:00
items: W końcu wiemy, jak powstawały słynne posągi z Wyspy Wielkanocnej – „Tradycyjne metody badań zawiodły”
items: Posągi z Wyspy Wielkanocnej… chodziły? Badacze odkryli ich tajemnicę
items: Zagadka upadku Wyspy Wielkanocnej rozwiązana. Klucz tkwił w polach uprawnych
items: Skąd przybyli pierwsi ludzie na Wyspę Wielkanocną? Rośliny pomogły rozwiązać zagadkę
items: Badania pisma rongorongo. Ten tajemniczy artefakt może rzucić światło na historię kolonizacji
items: Polinezyjczycy docierali do najbardziej odległych wysp Pacyfiku. To element integracji kulturowej
items: Na Wyspie Wielkanocnej odnaleziono nowy posąg moai. Spędził pod wodą ponad 200 lat
items: Starożytne języki: 7 wciąż nieodczytanych systemów pisma. Kto je rozszyfruje?
items: Wyspa Wielkanocna stawia czoło zmianom klimatu. Posągom moai grozi katastrofa
items: Wyspa Wielkanocna to nie tylko posągi moai. Podpowiadamy, co jeszcze warto zobaczyć
items: Technologia 3D, dzięki której można tworzyć trójwymiarowe modele obiektów, pozwala chronić i odbudowywać cenne zabytki
items: DNA ujawnia obecność rdzennych Amerykanów na Polinezji. Wieki przed przybyciem Europejczyków
items: Podziemny świat Rapa Nui. Setki jaskiń we wnętrzu Wnętrze Wyspy Wielkanocnej
items: Rapa Nui: Wyspa kolosów
items: Tajemnicza Wyspa Wielkanocna. Gdyby posągi umiały mówić
items: Mała wyspa, wielka metafora
items: 11/2011
items: Chile - informacje praktyczne
items: Pociągający pasek lądu
items: Autostopem dookoła świata

W końcu wiemy, jak powstawały słynne posągi z Wyspy Wielkanocnej – „Tradycyjne metody badań zawiodły”
type: item
date: 2025-11-27T13:01:30.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: archeologia
subject: fotografia 3d
subject: wyspa wielkanocna
description: To jest wielkie archeologiczne odkrycie, które możesz zobaczyć, siedząc na kanapie. Naukowcy stworzyli wirtualną kopię kamieniołomu na Wyspie Wielkanocnej. To tam rzeźbiono słynne posągi. Ultraprecyzyjne zobrazowania ujawniły prawdę na temat ich przygotowania.
encoded: Wyspa Wielkanocna (Rapa Nui) to jeden z najbardziej odosobnionych obszarów na świecie. Powierzchnia wyspy wynosi około 160 km kw., co jest porównywalne z obszarem Częstochowy. Gdzie leży Rapa Nui Położona w południowym rejonie Oceanu Spokojnego Rapa Nui jest oddalona o tysiące kilometrów od najbliższych lądów i wysp. Pomimo tak ekstremalnej izolacji, na wyspie rozwinęła się kultura, która wciąż budzi podziw. Jej najbardziej rozpoznawalnym symbolem są monumentalne, megalityczne posągi moai wykute w kamieniu, które najprawdopodobniej przedstawiały przodków mieszkańców. Naukowcy od lat zastanawiają się, w jaki sposób były zorganizowane roboty związane z ich wykuwaniem. Wygląda na to, że teraz jesteśmy bliżej poznania prawdy. „Archeologiczny Disneyland” zdradza tajemnice Zespół badawczy, w którego skład wchodzą pracownicy naukowi Uniwersytetu Binghamton, stworzył pierwszy w historii trójwymiarowy model kamieniołomu Rano Raraku, w którym wykonano większość ze znanych na Wyspie Wielkanocnej posągów. Powstało tam blisko tysiąc zagadkowych kamiennych portretów. Wnioski z analizy tego materiału opublikowano właśnie na łamach „PLOS One”. A trójwymiarowy skan każdy z nas może obejrzeć online. – Dla archeologa kamieniołom jest jak archeologiczny Disneyland – powiedział prof. Carl Lipo z Uniwersytetu Binghamton i główny autor artykułu. Co naukowiec ma na myśli? Otóż w jego ocenie w tym miejscu zaklęte są wszystkie informacje związane z wydobywaniem i przygotowaniem posągów. Jednak mimo że kamieniołom ten był znany, to do tej pory został słabo udokumentowany i opisany. Pomocne drony Tradycyjne metody zawodziły, bo Rano Raraku znajduje się w kraterze wulkanicznym, który jest zbyt stromy i nierówny, aby bezpiecznie go przejść. Dlatego archeolodzy zastosowali zaawansowaną fotogrametrię. Co to znaczy? Na potrzeby stworzenia trójwymiarowego modelu wykonano kilkadziesiąt lotów dronami, które wykonały ponad 20 tysięcy zdjęć wysokiej rozdzielczości. Z pomocą specjalistycznego oprogramowa…

wielkanocna-90bb798.png
width: 1414
height: 703

Posągi z Wyspy Wielkanocnej… chodziły? Badacze odkryli ich tajemnicę
type: item
date: 2025-10-09T08:29:02.000Z
creator: Jonasz Przybył
subject: Historia
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: archeologia
subject: posąg
subject: posągi moai
subject: transport
subject: wynalazki
subject: wyspa wielkanocna
description: Moai – tajemnicze posągi z Wyspy Wielkanocnej dzielnie strzegące jej brzegów – od lat budzą fascynację i są nieodłącznym symbolem Pacyfiku. Naukowcy od lat zastanawiali się, jakim cudem jej mieszkańcom udało się przetransportować giganty z odległych kamieniołomów na wybrzeże. Okazuje się, że posągi rzeczywiście „chodziły” – wszystko dzięki pomysłowości wyspiarzy.
encoded: Badacze zbadali niemal setki charakterystycznych posągów moai i odkryli, że mieszkańcy Rapa Nui – Wyspy Wielkanocnej – wykorzystywali pomysłową technikę na transportowanie gigantycznych kamieni. Wykorzystywali kołysanie i starannie zaprojektowane drogi. Okazuje się, że wiele trudności można pokonać dzięki kreatywności, nawet bez skomplikowanych narzędzi. Tajemnica posągów z Wyspy Wielkanocnej Cel wyrzeźbienia wielkich, strzegących brzegów Rapa Nui poważnych twarzy nie jest do końca znany. Wiemy tylko, że stanowią uosobienie bogów ożywianych przez duchową siłę. Są symbolami władzy i autorytetu. Na Wyspie Wielkanocnej jest ich niemal 900, a antropolodzy z Uniwersytetu Arizony, Uniwersytetu Stanowego w Nowym Jorku i Uniwersytetu Binghamton być może odkryli, jak udało się przetransportować je z dalekich kamieniołomów. Według ich obliczeń mogło się to powieść dzięki wykorzystaniu jedynie liny, odrobiny inwencji twórczej i zaskakująco niewielkiej liczby ludzi. Swoje badania opublikowali w czasopiśmie „Journal of Archaeological Science”. Eksperymenty na wielkich kamieniach Zespół pod kierownictwem Carla Lipo, profesora Uniwersytetu Binghampton, stworzył trójwymiarowe modele posągów i zidentyfikował charakterystyczne cechy konstrukcyjne – szerokie podstawy w kształcie litery „D” i pochylenie do przodu. Uznano, że mogły one zwiększać prawdopodobieństwo przesuwania się posągów w ruchu zygzakowatym. To podważało wcześniejsze teorie o przesuwaniu urządzeniach wykonanych z drewna. – Kiedy już się to ruszy, wcale nie jest trudne: ludzie mogą ciągnąć wielkie posągi jedną ręką. To oszczędza energię i umożliwia poruszanie się naprawdę szybko – wyjaśnia Lipo. Naukowcy nie ograniczyli się tylko do pracy przed komputerem: stworzyli replikę moai ważącą 4350 kilogramów i przetestowali swoje teorie. Lina, kilka osób i głowa pełna pomysłów 18 badaczy zdołało, dzięki linom i kołysaniu posągiem, przetransportować olbrzymi kamień na odległość 100 metrów w zaledwie 40 minut. To znaczący postęp…

GettyImages-82549177-05a60ae.jpg
width: 6658
height: 4984

Zagadka upadku Wyspy Wielkanocnej rozwiązana. Klucz tkwił w polach uprawnych
type: item
date: 2024-06-21T14:00:09.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: National Geographic Site
subject: archeologia
subject: chile
subject: rolnictwo
subject: satelita
subject: Wolny czas
subject: wyspa wielkanocna
description: Do kryzysu wśród społeczności Wyspy Wielkanocnej nie przyczyniło się przeludnienie, zbyt intensywne rolnictwo i brak zasobów, ale przybycie Europejczyków. Takie ustalenie było możliwe między innymi dzięki sztucznej inteligencji.
encoded: W tym artykule: Upadek Wyspy Wielkanocnej – pora obalić mit Satelitą w pola Rapanujczyków. Klucz do zrozumienia zagadki Kamienne pola Wyspy Wielkanocnej Wyspa Wielkanocna (Rapa Nui) jest jedną najbardziej odosobnionych wysp na świecie o powierzchni około 160 km kw. To tyle co obszar Częstochowy. Znajduje się w południowym rejonie Pacyfiku. Od najbliższych wysp i lądów dzielą ją tysiące kilometrów – ponad 2 tys. km od Wysp Pitcairn w Polinezji i 3,7 tys. km od Santiago de Chile w Ameryce Południowej. A jednak w tak odosobnionym miejscu wykształciła się kultura, którą podziwiamy do dziś. Chyba nie ma osoby, która nie kojarzyłaby monumentalnych wielotonowych posągów moai wykonanych z kamienia. Zapewne przedstawiały przodków. Upadek Wyspy Wielkanocnej – pora obalić mit Od lat popularne było przekonanie, że pierwsi Europejczycy, którzy dotarli na Wyspę Wielkanocną w XVIII wieku zastali obraz nędzy i rozpaczy. Pola miały być nieurodzajne i wyeksploatowane, z kolei jej mieszkańcy cierpieli głód. Taki obraz przedstawiła hollywoodzka produkcja „Rapa Nui” z 1994 roku. W ostatnich latach przybywa dowodów, że nie jest to prawda. Tym razem zespół badaczy z USA i z Wyspy Wielkanocnej opublikował artykuł na łamach „Science Advances”, na potrzeby którego wykorzystano zobrazowania satelitarne w podczerwieni i… sztuczną inteligencję. Satelitą w pola Rapanujczyków. Klucz do zrozumienia zagadki Wnioski badaczy są bardzo ciekawe. Eksperci zmapowali pola uprawne na całej wyspie. W ten sposób doszli do wnioski, że populacja Rapa Nui przed kontaktem z Europejczykami była znacznie mniejsza niż sądzono. Pola były w stanie wyżywić mniej niż 4000 osób. Tymczasem ze wcześniejszych analiz wynikało, że w czasach prekolonialnych mieszkało tam aż 17 tys. osób. To oczywiste, że przy tak dużym zapotrzebowaniu na żywność po prostu by jej nie starczyło dla wszystkich. Skąd przybyli pierwsi ludzie na Wyspę Wielkanocną? Rośliny pomogły rozwiązać zagadkę Naukowcy przebadali najstarsze znane rośliny uprawn…

zagadka-upadku-wyspy-wielkanocnej-rozwiazana-naukowcy-dlugo-sie-mylili-d0fba17.png
width: 1200
height: 630

Skąd przybyli pierwsi ludzie na Wyspę Wielkanocną? Rośliny pomogły rozwiązać zagadkę
type: item
date: 2024-03-21T07:41:01.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: National Geographic Site
subject: ameryka południowa
subject: archeologia
subject: oceany
subject: rośliny
subject: Wolny czas
subject: wyspa wielkanocna
subject: żywność
description: Naukowcy przebadali najstarsze znane rośliny uprawne, które przywieziono na Wyspę Wielkanocną. Część z nich pochodzi z Polinezji, a część z Ameryki Południowej. Co to oznacza i skąd tak naprawdę pochodzili pierwsi osadnicy?
encoded: W tym artykule: Wyspa Wielkanocna – miejsce pełne zagadek? Tajemnica pochodzenia ludzi z Wyspy Wielkanocnej Rośliny z Ameryki i Polinezji na Wyspie Wielkanocnej Co rośliny mówią o ludzkich podróżach? Wyspa Wielkanocna to jedna z najbardziej odosobnionych wysp na świecie. Położona jest w południowym rejonie Pacyfiku, ponad 2 tys. km od Wysp Pitcairn w Polinezji i 3,7 tys. km od Santiago de Chile w Ameryce Południowej. Najbardziej znana jest z monumentalnych, wielotonowych posągów moai, ukazujących zapewne przodków rdzennej ludności. Wyspa Wielkanocna – miejsce pełne zagadek? Po dziesiątkach lat wiemy już całkiem dużo o dziejach wyspy i jej pierwszych mieszkańcach. Jednak w powszechnej opinii jest to ciągle tajemnicze miejsce. Do pewnego stopnia jest to prawda. Naukowcy spierają się i dyskutują na przykład na temat nieodczytanego do dziś lokalnego pisma rongorongo. Do naszych czasów zachowało się 25 zabytków, na których znajdują się takie teksty. Dopiero w ostatnich dekadach naukowcy rozpoczęli intensywne badania jaskiń, których w tym miejscu jest około tysiąca. Kierownikiem tych prac był dr Maciej Sobczyk z Ośrodka Badań Prekolumbijskich UW. Do tej pory udało się spenetrować kilkaset z nich i znaleźć mnóstwo zabytków. Sporo dyskusji wzbudza też zagadnienie pierwszego przybycia ludzi na Wyspę Wielkanocną i upraw, które wówczas zaspokajały głód osadników. Swoje trzy grosze dorzucają w tej kwestii naukowcy, którzy skupili się na analizie najstarszych znanych śladów po uprawianych roślinach. Swoje wnioski opublikowali na łamach czasopisma naukowego „PLOS One”. Tajemnica pochodzenia ludzi z Wyspy Wielkanocnej Kiedy i skąd dotarli pierwsi ludzie na Wyspę Wielkanocną? Długo sądzono, że stało się to nawet 1500 lat temu. Najnowsze badania przeczą takiemu przekonaniu. Wygląda na to, że ludzie dopłynęli na tę jedną z najbardziej odosobnionych wysp świata dopiero między X a XIII wiekiem. Na potrzeby ostatnich badań naukowcy wzięli pod lupę szczątki roślin ze stanowiska archeolog…

wyspa-wielkanocna-900b312.jpg
width: 1024
height: 691

Badania pisma rongorongo. Ten tajemniczy artefakt może rzucić światło na historię kolonizacji
type: item
date: 2024-02-12T14:08:30.000Z
creator: Jakub Rybski
subject: Historia
subject: National Geographic Site
subject: Edukacja
subject: pismo
subject: polinezja
subject: tajemnice
subject: wyspa wielkanocna
description: Nowe badania wykazały, że tak zwane pismo rongorongo może być znacznie starsze, niż zakładano. Naukowcy uważają, że to dowód, który podważa dotychczasową wiedzę o europejskiej kolonizacji Wyspy Wielkanocnej.
encoded: W tym artykule: Nieodszyfrowane pismo rongorongo Pismo powstało nawet 200 lat przed przybyciem Europejczyków Najstarsza tabliczka wykonana jest z drewna, które nie występuje na wyspie Tajemnice Wyspy Wielkanocnej Rongorongo to rodzaj pisma używany do zapisu najprawdopodobniej języka rapanui, który używany jest na Wyspie Wielkanocnej. Uważa się, że jest to jedyny rdzenny system pisma na terenie całej Polinezji. Nie wiadomo jednak, kiedy powstał, a co więcej – wciąż pozostaje nierozszyfrowany. Do dziś zachowały się tylko 23 lub 24 artefakty, na których znajdują się zapisane słowa w rongorongo. Nieodszyfrowane pismo rongorongo W przeszłości uważano, że pismo mogło powstać dopiero w wyniku kontaktu z europejskimi kolonizatorami. Badania wykazały jednak, że ta hipoteza jest mało prawdopodobna. Niemniej pierwsi Europejczycy, którzy przypłynęli na Wyspę Wielkanocną na początku XVIII wieku, nie zauważyli, aby lokalna ludność używała rongorongo. Na łamach czasopisma naukowego „Scientific Reports” ukazały się właśnie badania na temat jednego z artefaktów zawierających pismo rongorongo. To drewniana tabliczka, na której znajdują się tajemnicze i charakterystyczne inskrypcje. Analiza, w której brali udział również polscy badacze, wykazała, że zabytek najprawdopodobniej pochodzi z XV wieku, czyli ok. 200 lat przed przybyciem na wyspę Europejczyków. Pismo powstało nawet 200 lat przed przybyciem Europejczyków – Wyniki naszych badań potwierdzają tezę, że rongorongo było oryginalnym pismem mieszkańców Wyspy Wielkanocnej, a nie powstało pod wpływem europejskich przybyszów, inspirowane europejskim pismem – powiedziała w rozmowie z Live Science Silvia Ferrara, główna autorka badania i badaczka języków na Uniwersytecie w Bolonii. Tajemnicza Wyspa Wielkanocna. Gdyby posągi umiały mówić – Te posągi chodziły – powiadają mieszkańcy Wyspy Wielkanocnej. Archeolodzy wciąż próbują dociec, w jaki sposób. I czy ich historia jest opowieścią o katastrofie ekologicznej, czy pe... Naukowcy w artykule…

rongorongo-f7cf7b6.jpg
width: 524
height: 400

Polinezyjczycy docierali do najbardziej odległych wysp Pacyfiku. To element integracji kulturowej
type: item
date: 2023-04-25T15:15:09.000Z
creator: Jakub Rybski
subject: Historia
subject: National Geographic Site
subject: Edukacja
subject: hawaje
subject: historia
subject: nowa zelandia
subject: ocean spokojny
subject: polinezja
subject: polinezyjczycy
subject: samoa
subject: wyspa wielkanocna
subject: wyspy
description: Analiza geochemiczna kamiennych artefaktów wykazała, że Polinezyjczycy odbywali długodystansowe podróże na odległe wyspy Pacyfiku. Badania rzucają nowe światło na migrację tych ludów.
encoded: W tym artykule: Naukowcy dokonali analizy geochemicznej polinezyjskich narzędzi Narzędzia były transportowane przez ocean nawet 2500 km Odkrycie rzuca nowe światło na historię integracji ludów polinezyjskich Nie od dziś wiadomo, że Polinezyjczycy byli znakomitymi żeglarzami. Badania DNA sprzed wielu lat wykazały, że już w latach 1500–1000 p.n.e. ludy te zasiedliły wyspy m.in. Fidżi, Samoa, Tonga, a nawet Hawaje, Nową Zelandię i Wyspę Wielkanocną. Wydawało się, że zaludnienie odległej Oceanii jest już zjawiskiem dobrze zbadanym. Jednak z drugiej strony pochodzenie i rozwój społeczeństw polinezyjskich w regionach zachodniego Pacyfiku, dalej od tzw. „trójkąta polinezyjskiego”, wciąż były niejasne. Naukowcy dokonali analizy geochemicznej polinezyjskich narzędzi Naukowcy z Instytutu Antropologii Ewolucyjnej im. Maxa Plancka w Niemczech dokonali analizy geochemicznej kamiennych artefaktów, które odnaleziono na stanowiskach archeologicznych na Vanuatu, Wyspach Salomona i Wyspach Karoliny. Badacze odkryli jednoznaczne dowody na to, że Polinezyjczycy odbywali wielokrotne dalekie podróże. Materiały, z których je wytwarzano, były przewożone z miejsc oddalonych nawet o 2500 km. – Wyniki naszych badań pokazują bardzo dużą mobilność na zachodnim Pacyfiku w ostatnim tysiącleciu naszej ery i oferują wgląd w skalę i czas kontaktów między ludami polinezyjskimi z Melanezji i Mikronezji a ich sąsiadami z zachodniego Pacyfiku i społeczeństwami zachodniej Polinezji – opisują naukowcy w badaniach opublikowanych na łamach czasopisma „Science Advances”. Międzynarodowym zespołem badawczym kierowali naukowcy z francuskiego Centre National de la Recherche Scientifique. Autorzy najnowszej publikacji opisali, że dzięki badaniu składu geochemicznego i izotopowego oraz porównaniu go ze skałami, które naturalnie występują w regionie, byli w stanie określić ich pochodzenie. Narzędzia były transportowane przez ocean nawet 2500 km W badaniu wykorzystano atomową spektrometrię absorpcyjną i spektrometri…

polinezyjczycy-ddada18.jpg
width: 1024
height: 747

Na Wyspie Wielkanocnej odnaleziono nowy posąg moai. Spędził pod wodą ponad 200 lat
type: item
date: 2023-03-03T12:38:15.000Z
creator: Magdalena Salik
subject: Historia
subject: National Geographic Site
subject: archeologia
subject: historia
subject: posągi
subject: posągi moai
subject: rzeźba
subject: Travel
subject: wyspa wielkanocna
subject: wyspy
description: Na dnie wyschniętej laguny na Wyspie Wielkanocnej znaleziono nieznany wcześniej posąg moai. Figura przez kilkaset lat znajdowała się pod wodą.
encoded: W tym artykule: Tajemnica posągów moai Nowy posąg moai znaleziony na Wyspie Wielkanocnej Co się stanie z nowym posągiem na Wyspie Wielkanocnej? Prawie 900 – tyle posągów naliczono się dotychczas na Wyspie Wielkanocnej (przez Polinezyjczyków nazywanej Rapa Nui). Monolity określa się jako moai. Są one bardzo charakterystyczne. Przedstawiają sylwetkę człowieka z wydłużoną, prostokątną twarzą. Wyraźnie zaznaczone są na niej oczy i nosy. Posągi moai mają zazwyczaj kilka metrów. Z moai związanych jest wiele tajemnic. Nie jest jasne, kiedy dokładnie powstały. Szacuje się, że mogło to być od kilkuset do nawet tysiąca lat temu. O ich twórcach wiadomo z całą pewnością jedynie to, że musieli być znakomitymi żeglarzami. Wyspa Wielkanocna to jedno z najbardziej izolowanych miejsc na świecie. Najbliżej z niej do wyspy Pitcairn – przy czym „najbliżej” oznacza w tym przypadku ponad dwa tysiące kilometrów. Jeszcze dalej jest do kontynentu. Rapa Nui formalnie należy do Chile. Od zachodnich wybrzeży tego kraju dzieli ją 3,5 tys. km. Tajemnica posągów moai Zagadkę stanowi również przeznaczenie posągów. Spekulowano, że mogły przedstawiać bóstwa i służyć rytuałom religijnym. Cztery lata temu archeolodzy zbadali dwa posągi, z których jeden zakopany był pionowo w ziemi. Zdaniem badaczy miało to zapewnić wysokie plony na okolicznych polach uprawnych. Rapa Nui: Wyspa kolosów Zastępy kamiennych posągów Moai nieustępliwie strzegą legend Rapa Nui – chilijskiej Wyspy Wielkanocnej. W jeszcze innej pozycji znajduje się posąg, o którego istnieniu dowiedzieliśmy się zaledwie w tym tygodniu. We wtorek rdzenna społeczność Rapa Nui wydała oświadczenie, w którym poinformowano o odnalezieniu jeszcze jednego moai. Posąg leżał na boku. Znajdował się na dnie wyschniętej laguny w kraterze Rano Rakaru. Nowy posąg moai znaleziony na Wyspie Wielkanocnej Absolutna większość posągów moai została wyrzeźbiona z tufu wulkanicznego. Jego źródłem jest krater wulkaniczny Rano Rakaru, wpisany na Listę światowego dziedzi…

na-wyspie-wielkanocnej-odnaleziono-nowy-posag-moai-spedzil-pod-woda-ponad-200-lat-fot-andia-universal-images-group-via-getty-images-7cd1a7f.jpg
width: 1024
height: 683

Starożytne języki: 7 wciąż nieodczytanych systemów pisma. Kto je rozszyfruje?
type: item
date: 2022-08-20T13:16:47.000Z
creator: Łukasz Załuski
subject: Ludzie
subject: National Geographic Site
subject: azja środkowa
subject: Edukacja
subject: historia
subject: inkowie
subject: iran
subject: język
subject: kreta
subject: starożytność
subject: tajemnice
subject: wyspa wielkanocna
description: Naukowcy od lat próbują odczytać starożytne języki z Europy, Azji i Ameryki. Rozszyfrowanie tych tajemniczych systemów pisma może przynieść odpowiedzi na wiele pytań o antyczne cywilizacje.
encoded: W tym artykule: Rongorongo (Wyspa Wielkanocna) Pismo linearne A i dysk z Fajstos (Kreta) Pismo protoelamickie (dzisiejszy Iran) Języki tocharskie (Azja Środkowa) Pismo cywilizacji Doliny Indusu Kipu (Imperium Inków) Manuskrypt Wojnicza (średniowieczna Europa) Wymyślony i używany w naszej cywilizacji alfabet, czyli pismo głoskowe, w którym kolejne symbole przedstawiają różne dźwięki ludzkiej mowy, to oczywiście nie jedyny sposób zapisywania informacji przez ludzi. W Azji choćby bardziej upowszechniło się pismo piktograficzne i ideograficzne. W nim do zapisu czynności i przedmiotów korzysta się z obrazków (piktogramów), a do zapisu idei i pojęć abstrakcyjnych – z tzw. ideogramów. Historia ludzkości zna jednak znacznie więcej systemów pisma. Niektórych z nich nadal nie potrafimy rozszyfrować. Oto 7 języków wciąż uznawanych za nieodczytane. Rongorongo (Wyspa Wielkanocna) To potoczna nazwa nierozszyfrowanego dotychczas pisma ludu Rapa Nui, rdzennie zamieszkującego Wyspę Wielkanocną. Nad jego odkodowaniem od ponad stu lat pracują lingwiści, archeolodzy, a ostatnio nawet informatycy. Do prac nad zrozumieniem tego starożytnego alfabetu zaprzęgnięto bowiem algorytmy komputerowe. Co prawda w wersji mówionej język rongorongo jest wciąż w użyciu, ale jego współczesna odmiana to mieszanka lokalnych słów z mnóstwem zapożyczeń z hiszpańskiego i francuskiego. Jednym z pierwszych odnalezionych zabytków pisma jest fragment traktatu z 1770 r., podpisanego przez starszyznę wyspy. Wówczas jednak nie zadbano o przygotowanie tłumaczenia na żaden z europejskich języków. W ten sposób zaprzepaszczono szansę na bezpośredni przekład i odczytanie pisma. Sto lat później, kiedy dokonano odkrycia większości tekstów rongorongo, jego rodzimi użytkownicy już dawno nie żyli lub zostali uprowadzeni do Europy. Pismo linearne A i dysk z Fajstos (Kreta) Cywilizacja minojska z Krety osiągnęła szczyt rozwoju 1500 lat przed naszą erą. Była jedną z najbardziej zaawansowanych kultur swoich czasów i jako jedna …

rongorongo-1f9016f.jpeg
width: 5105
height: 3456

Wyspa Wielkanocna stawia czoło zmianom klimatu. Posągom moai grozi katastrofa
type: item
date: 2022-05-06T08:24:50.000Z
creator: Mateusz Łysiak
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: Traveler Site
subject: podróże
subject: posągi moai
subject: Travel
subject: Wolny czas
subject: wyspa wielkanocna
subject: wyspy
description: Czy Wyspa Wielkanocna straci posągi moai? Niestety taki scenariusz jest coraz bardziej możliwy.
encoded: W tym artykule: Globalne ocieplenie na świecie Wyspa Wielkanocna bez posągów moai Jak uratować posągi moai? Wyspa Wielkanocna to jedno z najbardziej rozpoznawalnych miejsc na świecie. I choć niełatwo się tam dostać, to chyba każdy chociaż raz widział na zdjęciu słynne posągi moai. Ich powstanie i zastosowanie od lat wzbudzają zainteresowanie naukowców. Według niedawnych badań rzeźbione głowy miały zapewnić lokalnym społecznościom płodne plony i rozwiązać problem braku żywności. Inne teorie mówią między innymi o kosmicznym pochodzeniu pomników. Nie ma jednak na to żadnych dowodów. Krótko mówiąc, posągi moai to wizytówki Wyspy Wielkanocnej. Megality mogą liczyć nawet tysiąc lat, ale czy przetrwają kolejne stulecia? To zależy od tego, czy uda nam się zatrzymać postępujące zmiany klimatu. Globalne ocieplenie na świecie Zmiany klimatu są coraz bardziej odczuwalne, choć nie wszędzie w taki sam sposób. To nie tylko globalne ocieplenie i związanie z nim susze czy pożary, ale też niespotykane dotąd burze i intensywne opady deszczu. Anomalia pogodowa na jednym końcu świata może mieć fatalne skutki na drugim. Tak jest, chociażby z topniejącymi lodowcami. Bezpośrednio cierpią na tym zwierzęta i ludzie zamieszkujący lądolody. Problem podnoszenia się poziomu mórz i oceanów dotyczy jednak wielu szerokości geograficznych – również okolic Wyspy Wielkanocnej. Ocean Spokojny wokół Wyspy Wielkanocnej do 2100 roku podniesie się przynajmniej o pół metra. Mimo że liczba opadów ma do tego czasu spaść o 15%, burze będą występować coraz częściej. DNA ujawnia obecność rdzennych Amerykanów na Polinezji. Wieki przed przybyciem Europejczyków Na długo przed pojawieniem się Europejczyków na wodach Polinezji, a nawet zanim pierwszy człowiek postawił stopę na Wyspie Wielkanocnej, autochtoniczna ludność Ameryki Południowej mieszał... Wyspa Wielkanocna bez posągów moai Większość posągów moai stoi wzdłuż wybrzeży wyspy, przez co są narażone na podnoszący się poziom oceanu czy sztormy. Podtopienia i ero…

wyspa-wielkanocna-stawia-czolo-zmianom-klimatu-posagaom-moai-grozi-zniszczenie-c7849d3.jpeg
width: 2204
height: 1360

Wyspa Wielkanocna to nie tylko posągi moai. Podpowiadamy, co jeszcze warto zobaczyć
type: item
date: 2022-02-08T12:12:14.000Z
creator: Mateusz Łysiak
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: Traveler Site
subject: posągi moai
subject: Travel
subject: Wolny czas
subject: wyspa wielkanocna
subject: wyspy
description: Wyspa Wielkanocna niezmiennie fascynuje archeologów. Wokół zastosowania posągów moai krąży wiele teorii.
encoded: W tym artykule: Posągi moai – kolosy z Oceanu Spokojnego Największa tajemnica Wyspy Wielkanocnej rozwiązana? Wyspa Wielkanocna jest znana z posągów moai, ale to nie jedyne atrakcje Wyspa Wielkanocna jest znana na całym świecie dzięki tajemniczym posągom moai. Kamienne monolity liczą setki lat. Podróżników i naukowców przyciąga związana z nimi tajemnicza aura. Zastosowanie tych niezwykłych budowli od wieków pozostaje niewiadomą. Badacze nie są też pewni, jak powstawały. Bardzo możliwe, że mieszkańcy wysp skorzystali z drewnianych płóz przy transportowaniu najcięższych elementów. Niezwykłe odkrycie i nowy rekord. Pierwsza w historii załogowa misja na dno Rowu Atakamskiego Dwóch badaczy dotarło na dno Rowu Atakamskiego. Znaleźli się ponad 8 tysięcy metrów pod powierzchnią Oceanu Spokojnego. Co tam zaobserwowali? Posągi moai – kolosy z Oceanu Spokojnego Na Wyspie Wielkanocnej jest blisko 900 posągów moai. Co symbolizują? Najczęściej cytowane teorie mówią o wyobrażeniach bóstw i przodków. Uważa się też, że były związane z działalnością rytualną i stanowiły punkt odniesienia dla całej społeczności. Kamienne głowy powstawały między XV a XVII wiekiem. Ich zastosowanie i lokalizacja pozostają jednak tajemnicą. Co jakiś czas naukowcy publikują badania, w których przedstawiają dowody na nowe wytłumaczenia. Według badań opublikowanych na łamach „Journal of Archaeological Science” głowy wyrzeźbiono na polecenie elitarnej klasy rządzącej. Miały zapewnić płodne plony i rozwiązać problemy związane z brakiem żywności. Największa tajemnica Wyspy Wielkanocnej rozwiązana? Badania zostały przeprowadzone przez archeolożkę Jo Anne Van Tilburg i zespół specjalistów, w tym geoarcheologów i geologów. Wspólnie zbadali dwa monolity wykopane w kamieniołomie Rano Raraku, gdzie znajduje się większość posągów. Oba znajdowały się w pozycji pionowej – jeden z nich był zakopany w głębokiej dziurze. To odkrycie ma być dowodem na to, że w kamieniołomie wyspiarze nie tylko rzeźbili głowy, ale też sadzil…

wyspa-wielkanocna-to-nie-tylko-posagi-moai-podpowiadamy-co-jeszcze-warto-zobaczyc-1e9054c.jpeg
width: 3200
height: 2133

Technologia 3D, dzięki której można tworzyć trójwymiarowe modele obiektów, pozwala chronić i odbudowywać cenne zabytki
type: item
date: 2021-09-24T17:37:38.000Z
creator: Rafał Dadura
subject: Historia
subject: National Geographic Site
subject: Nauka
subject: katedra notre dame
subject: Technologia
subject: wyspa wielkanocna
subject: zabytki
description: Technologia skanowania przy pomocy laserów pozwala na tworzenie odwzorowujących w najdrobniejszych detalach modeli budynków i konstrukcji w trzech wymiarach. To nieocenione narzędzie w rękach naukowców, którzy dzięki niemu mogą lepiej dbać o najcenniejsze zabytki, lub w razie potrzeby, naprawiać je i odbudowywać.
encoded: W tym artykule: Modelowanie 3D na pomoc Notre Dame Cyfrowe dziedzictwo Od Wyspy Wielkanocnej do Mjanmy Doskonałym przykładem jest zniszczona pożarem sprzed kilku lat, słynna paryska katedra Notre Dame. Przy pomocy skanowania laserowego zespół ekspertów stworzył jej wierny trójwymiarowy, cyfrowy model. Ta rekonstrukcja, początkowo przeprowadzona jedynie na dyskach komputerów, jest niezwykle pomocna dla ekspertów którzy zajmują się faktyczną odbudową i obejmuje znacznie więcej niż tylko odwzorowanie kształtu budynku w najdrobniejszych szczegółach. Modelowanie 3D na pomoc Notre Dame Model 3D zawiera też szczegółowe dane dotyczące składu chemicznego materiału budulcowego katedry, fizyczne parametry budowli takie jak ciężar poszczególnych elementów czy naprężenia występujące w całej konstrukcji. Oprócz tego, cyfrowy model jest też pełen uwag dotyczących historii budowli, danych na temat gruntu na którym stoi wraz z wynikami badań archeologicznych oraz wszelkich innych informacji z dziedziny architektury i inżynierii niezbędnych do jak najlepszego odbudowania Notre Dame po pożarze. O tym, jak wysoki jest stopień dokładności tego modelu świadczy to, iż każdy z kawałków drewna tworzących sklepienie, które spłonęło jest również szczegółowo opisany i skatalogowany. Cyfrowe dziedzictwo Wszystkim zajmuje się organizacja pozarządowa o nazwie CyArk. Działa ona w obszarze tzw. „dziedzictwa cyfrowego”. Jej działalność polega na skanowaniu i katalogowaniu danych cyfrowych dotyczących najcenniejszych pod względem historycznym i kulturowym miejsc na świecie. Jej przewodniczący, informatyk John Ristevski, opisuje działanie wykorzystywanej w tym procesie technologii LIDAR (to skrót od Light Detection and Ranging, co można przetłumaczyć jako „wykrywanie i skalowanie fotometryczne”): „Pozwala nam ona na bardzo dużą dokładność. W przeciwieństwie do fotogrametrii (która jest procesem polegającym na pozyskiwaniu informacji na temat terenu na podst. zdjęć), LIDAR zapewnia uzyskanie wspaniałyc…

notre-dame-c033efb.jpeg
width: 1024
height: 701

DNA ujawnia obecność rdzennych Amerykanów na Polinezji. Wieki przed przybyciem Europejczyków
type: item
date: 2020-07-09T10:53:27.000Z
subject: National Geographic Site
subject: Nauka
subject: Edukacja
subject: indianie
subject: polinezyjczycy
subject: wyspa wielkanocna
description: Na długo przed pojawieniem się Europejczyków na wodach Polinezji, a nawet zanim pierwszy człowiek postawił stopę na Wyspie Wielkanocnej, autochtoniczna ludność Ameryki Południowej mieszała się z wyspiarzami z wschodniego Pacyfiku.
encoded: W badaniu opisanym w czasopiśmie ”Nature” szczególnie ciekawy jest wątek o Rapa Nui, czyli Wyspie Wielkanocnej, bo jest to polinezyjska wyspa położona najbliżej kontynentu Ameryki Południowej i od dawna uważana była za naturalne miejsce pierwszego kontaktu kultury wyspiarskiej i kontynentalnej. Długo nie było jasne, czy obie kultury ewoluowały osobno by w którymś momencie połączyć się, czy raczej nastąpił ”eksport z kontynentu”. View oEmbed on the source website Najbardziej znana próba udowodnienia, że to podróżnicy z dzisiejszego Peru w czasach prekolumbijskich zdołali zasiedlić Polinezję, to wyprawa norweskiego obieżyświata Thora Heyerdahla z 1947 roku. Ekspedycja Kont-Tiki pokazała, że wykonaną prostymi narzędziami tratwą można było dopłynąć ze stałego lądu na wyspy wschodniego Pacyfiku. Choć teorię Norwega wielu archeologów uznawało za niedorzeczną, z czasem przybywało dowodów na istnienie w przeszłości takich międzycywilizacyjnych kontaktów między Ameryką Południową a Polinezją. Chodzi m.in. o badania genetyczne słodkich ziemniaków i ludzi. Uważa się, że pochodzące z Peru 1000 lat temu trafiły na wyspy Polinezji. Nawet nazwa tych roślin, kuumala, przypomina odpowiadające im słowa z keczua, języka andyjskich ludów, czyli ”kumara” i ”cumal”. W kwestii DNA ludzi zauważono w 2014 roku, że w próbkach 27 mieszkańców Rapa Nui jest 8 proc. genów pochodzących od przodków z kontynentu. Udało się określić moment pierwszego kontaktu tych grup na 1340 rok, stulecia przed pierwszymi europejskimi odwiedzinami Wyspy Wielkanocnej w 1722 roku. Nowe badanie także bazuje na ocenie materiału genetycznego. Z 17 różnych wysp Polinezji, w tym Rapa Nui oraz 15 różnych społeczności mieszkających na wybrzeżu Ameryki Południowej pobrano ponad 800 próbek. Dzięki zsekwencjonowaniu tych kilkuset genomów udało się obalić teorię o Wyspie Wielkanocnej jako miejscu pierwszego kontaktu, tłumaczy jeden z autorów badania, genetyk Andrés Moreno-Estrada z Narodowego Laboratorium Genomiki dla Bioróżno…

statua-ahu-tongariki-wielkanocna-wyspa-dd476c9.jpeg
width: 2128
height: 1409

Podziemny świat Rapa Nui. Setki jaskiń we wnętrzu Wnętrze Wyspy Wielkanocnej
type: item
date: 2019-09-06T04:52:04.000Z
creator: Marcin Jamkowski
subject: Historia
subject: National Geographic Site
subject: chile
subject: jaskinie
subject: Sport
subject: Travel
subject: wyspa wielkanocna
description: Przeczytaj opowieść o polskiej grupie śmiałków, która postanowiła je zbadać.
encoded: – Ja!-ski!-nia! – krzyczy Rafał, pokazując ręką w górę. Huk fal zagłusza skandowane sylaby. Od godziny skacząc z kamienia na kamień, idziemy brzegiem Pacyfiku po północno-wschodnich rubieżach Rapa Nui, niedużej, przypominającej trójkąt wyspy. Europejczycy w 1722 r. nazwali ją Wielkanocną – od dnia, w którym po raz pierwszy przybili do jej brzegów. Nad naszymi głowami piętrzy się klif zbudowany z wulkanicznych głazów, tufów i popiołów. Wszystko przemieszane jak warstwy w torcie i zapieczone siłami natury. Około 3 mln lat temu seria potężnych erupcji dała początek wyspie, a kolejne wybuchy ukształtowały jej powierzchnię. W materii wyrzucanej z ognistego wnętrza Ziemi, niczym rodzynki, tkwią jaskinie – długie i ciasne tunele. Ich odnalezienie, penetracja i kartowanie oraz badanie tego, co przez setki lat pozostawili w nich mieszkańcy Rapa Nui, jest celem naszej 18-osobowej wyprawy. Otwór, na który wskazuje Rafał Kardaś, na co dzień nauczyciel geografii oraz instruktor wspinania, znajduje się jakieś 20 m nad wybrzeżem. Wejścia doń broni połać kruchej skalnej ściany – momentami pionowej, momentami odchylającej się do tyłu. Rafał związuje się liną i ostrożnie rusza w górę. Dochodzi na półeczkę pod solidnie wywieszającym się okapem. Pokonanie go jest możliwe tylko dzięki tzw. żywej drabinie – musi stanąć na moich ramionach, by wejść na dalszą część ściany. Nikt z nas nie ma wątpliwości, co się stanie, jeśli Rafał odpadnie. W końcu dociera do krawędzi otworu, zagląda do niego i wślizguje się do środka. – Jest ciasno, ale to klasyczny tunel lawowy! – krzyczy. – Wchodzicie? Dotarcie tam kolejnych dwóch osób zajmuje godzinę. W końcu zziajani, skuleni na półeczce o powierzchni metra kwadratowego, zakładamy kaski, szykujemy oświetlenie i sprzęt. Rafał i Beata Michalak prowadzą pomiary topograficzne dalmierzami laserowymi i szkicują jaskinię. Ja ruszam do przodu. Przez pierwszych 10 m tunelu można posuwać się na kolanach. Korytarz ma owalny przekrój, typowy dla jaskiń powstającyc…

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/dbb277aa5dc1ff630ed34a78e37305f0e2514403-ad94e7e.jpeg
width: 600
height: 400

Rapa Nui: Wyspa kolosów
type: item
date: 2019-07-15T11:00:00.000Z
creator: Marcin Jamkowski
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: Traveler Site
subject: chile
subject: Edukacja
subject: Lifestyle
subject: Travel
subject: Wolny czas
subject: wyspa wielkanocna
description: Zastępy kamiennych posągów Moai nieustępliwie strzegą legend Rapa Nui – chilijskiej Wyspy Wielkanocnej.
encoded: Na powitanie były kwiaty. Już na lotnisku zawisły na mojej szyi (i na szyjach moich kompanów) girlandy kuszące zapachami tropików. Dobry początek – pomyślałem sobie, gdy urocza Polinezyjka obdarowała mnie też uśmiechem równie pięknym co kwiaty. – Iorana! – „Witaj”! Potem szybko przyszedł czas na Hanga Roa, jedyne na wyspie miasto, choć to szumne słowo dla osady parterowych domków ukrytych w gąszczu tropikalnej roślinności. Po tutejszych drogach samochody zżarte przez sól Pacyfiku poruszają się dostojnie, z prędkością zaledwie 30 km/godz., w myśl zasady, że i tak nie ma się dokąd spieszyć. Mijają je jadący konno na oklep długowłosi, wytatuowani faceci. Zachowują się, jakby sjesta trwała cały dzień. W ogrodach rosną bananowce, za uszami dziewczyn zatknięte są kolorowe kwiaty, w restauracyjkach podają drinki z parasolkami i homary. Doprawdy, rajski początek! Dalej były już tylko kamienne posągi. Wielkie 30-metrowe kolosy. I średnie – o połowę niższe. I małe – wielkości rosłego mężczyzny. Mówi się tu na nie moai. Jedne stoją na okazałych ceremonialnych platformach-ołtarzach, inne są niedbale porzucone w krzakach w zakątkach wyspy. W sumie jest ich tu ponad 900. Dla miejscowych są święte. Turystom nie wolno ich niszczyć, wchodzić na nie i dotykać. Do wielu nie można się nawet zbliżać. Nikt dokładnie nie wie, jak powstały, jak je transportowano i jaką pełniły funkcję. Te wyniosłe kolosy, największa atrakcja Wyspy Wielkanocnej, zainspirowały więcej legend niż grobowiec Tutanchamona, piramidy Majów i Stonehenge razem wzięte! Wszystko dla kolosa Najpopularniejsze posągi stoją już w samym mieście Hanga Roa. Ale niedaleko domu, który wynajęliśmy na czas wyprawy, również wznoszą się kamienne kolosy. Pognałem je obejrzeć, gdy tylko rozpakowałem plecak. Pięć figur stało w równym szeregu na nadmorskim „ołtarzu” Ahu Vai Uri. Odwrócone tyłem do Pacyfiku patrzyły w głąb lądu. Niewysokie, miały może po pięć metrów wzrostu, zrobione z tufu – szarej, miejscowej skały wulkanicznej. Jedne…

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/50710d8acd4c29195591335a7ea103fb83156282-c9f7108.jpeg
width: 1000
height: 671

Tajemnicza Wyspa Wielkanocna. Gdyby posągi umiały mówić
type: item
date: 2019-05-02T04:39:00.000Z
creator: Hannah Bloch
subject: Historia
subject: National Geographic Site
subject: chile
subject: cywilizacja
subject: Edukacja
subject: historia
subject: Kuchnia
subject: Kultura
subject: polinezja
subject: posągi
subject: Travel
subject: Wolny czas
subject: wyspa wielkanocna
description: – Te posągi chodziły – powiadają mieszkańcy Wyspy Wielkanocnej. Archeolodzy wciąż próbują dociec, w jaki sposób. I czy ich historia jest opowieścią o katastrofie ekologicznej, czy peanem na cześć ludzkiej pomysłowości.
encoded: Pewnej zimowej nocy w czerwcu ubiegłego roku José Antonio Tuki, 30-letni artysta, zrobił jedną z rzeczy, które kocha najbardziej – wyszedł ze swojego jednoizbowego domu na południowo-zachodnim wybrzeżu i powędrował przez wyspę na północ, ku plaży Anakena. Legenda mówi, że jakieś tysiąc lat temu polinezyjscy osadnicy wywlekli swoje czółna na brzeg właśnie tam, po przepłynięciu ponad 2000 km otwartego Pacyfiku. Pod tymi samymi gwiazdami Tuki usiadł na piasku i patrzył przed siebie, na olbrzymie ludzkie posągi – moai. Wyrzeźbione z wulkanicznego tufu, mają ponoć ucieleśniać duchy przodków. Słychać było pianie kogutów i szczekanie bezpańskich psów. Od Antarktyki wiał lodowaty wiatr. Tuki jest rdzennym, polinezyjskim mieszkańcem Rapa Nui, jak miejscowi nazywają Wyspę Wielkanocną. Jego przodkowie zapewne pomagali rzeźbić niektóre z setek posągów rozsianych po trawiastych wzgórzach i postrzępionych wybrzeżach wyspy. Przy plaży Anakena siedem brzuchatych moai stoi na baczność na platformie długości 16 m. Są odwrócone plecami do Pacyfiku, ręce trzymają przy bokach, a na głowach mają pukao z czerwonej skały wulkanicznej – skorii. Patrząc na ich twarze, Tuki czuje, że jest z nimi związany. – To coś dziwnego i żywego – mówi. – To coś, co wytworzyła moja kultura. Jak oni to zrobili? – kręci głową. Wyspa Wielkanocna ma zaledwie 164 km2. Leży 3500 km na zachód od Ameryki Południowej i 2000 km na wschód od wyspy Pitcairn, swojej najbliższej zamieszkanej sąsiadki. Cała energia i zasoby niezbędne do stworzenia moai – które mierzą od jednego do 10 m i ważą nawet ponad 80 ton – pochodziły tylko z tej wyspy. A jednak gdy holenderscy odkrywcy wylądowali tu w Niedzielę Wielkanocną 1722 r., napotkali kulturę z epoki kamienia. Moai zostały wykute przy użyciu kamiennych narzędzi, na ogół w jednym kamieniołomie, a potem przetransportowane bez pomocy zwierząt pociągowych i kół na kamienne platformy, czyli ahu, oddalone nawet o 18 km. Jak to zrobili? Pytanie Tukiego dręczyło całe rzesze przybys…

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/6e16e1ba72327e4259454bb020a3595acd484d12-0678e3b.jpeg
width: 670
height: 447

Mała wyspa, wielka metafora
type: item
date: 2012-03-02T11:15:09.000Z
creator: Igor Zalewski
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: Traveler Site
subject: podróże
subject: wyspa wielkanocna
subject: wyspy
description: Zastanawialiście się kiedyś, jaka jest najbardziej wyspowata wyspa na świecie?
encoded: To Wyspa Wielkanocna. Nie ma bardziej izolowanego miejsca na naszej planecie. Nie ma żadnego towarzystwa – żadnego archipelagu albo chociaż drugiego skrawka lądu, na który można by popłynąć i spotkać jakichś innych ludzi. Albo z nimi pohandlować czy się napić. Jeśli ktoś lubi poczucie, że jest na końcu świata, daleko od swojego życia, to Wyspa Wielkanocna jest dla niego stworzona. Szkopuł w tym, że jej izolacja rodzi problemy. Cholernie trudno się tam dostać. Latają tam samoloty z Chile odległego o 3,7 tys. km. Na zachód, jakieś 2 tys. km od naszej bohaterki, zaczyna się Polinezja, drobniutka wysypka wysepek rzuconych na bezkres Pacyfiku. Niebywała, wręcz kosmiczna izolacja Wyspy Wielkanocnej oraz jej niezwykłe losy powodują, że ten skrawek lądu nadaje się nie tylko na samotnię, ale i metaforę. Gdyby nie legendarne rzeźby głów, Wyspa Wielkanocna słynęłaby ze swych monstrualnych kamiennych kurników, z których największe są na 21 m długie. Ale kurnikami mało kto się interesuje, chociaż jest ich aż ponad tysiąc. Znacznie ciekawsze są wielkie kamienne łby, których rozmiary i jakość wykonania sugerują niedwuznacznie, że na wyspie istniała rozwinięta cywilizacja. Sęk w tym, że kiedy Europejczycy dotarli tam w XVIII w., spotkali jedynie jej nędzne resztki, a gigantyczne, wielotonowe głowy (nazywane moai) w większości były obalone. Co się stało? W dużym skrócie (zainteresowanych odsyłam do książki Jareda Diamonda Upadek. Dlaczego niektóre społeczeństwa upadły, a innym się udało) mieszkańcy wyspy w rzeźbiarskim zapale ogołocili ją z drzew. Skutki były potworne. Miejscowe palmy dawały tubylcom pożywienie (orzechy), surowiec (drewno na łodzie i opał oraz korę przerabianą na liny), a w dodatku chroniły ziemię przed jałowieniem i stanowiły naturalną ostoję ptactwa, także goszczącego często na talerzach Polinezyjczyków. Dzisiaj Wyspa jest naga jak wydepilowana łydka elegantki. Kiedyś pokrywało ją obfite leśne włosie. Zagłada drzew wywołała zagładę wyspiarskiej cywilizacji. Głód d…

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/8593eb417cd40be56aabe3a90e79980a8fd38707-3562206.jpeg
width: 800
height: 531

11/2011
type: item
date: 2011-11-08T22:00:00.000Z
creator: redakcja
subject: Magazyn
subject: Traveler
subject: autostop
subject: bali
subject: borneo
subject: indonezja
subject: nurkowanie
subject: rejsy
subject: singapur
subject: tahiti
subject: tajlandia
subject: wyspa jawa
subject: wyspa wielkanocna
description: Pamiętam ten dzień. Właściwie nie wyróżniał się niczym szczególnym, ot zwyczajne marcowe przedpołudnie 2007 roku. Ale w redakcji było nam gorąco. Z emocji. Na wielkiej korkowej tablicy rozwiesiliśmy wówczas makietę pierwszego Travelera przygotowanego pod moim okiem. Wcześniej tygodniami rozmawialiśmy nad doborem tematów i zdjęć. Dopieszczaliśmy wszystko. Bo pierwszy numer, jak pierwsza randka, jest niezapomniany. Potem z każdym kolejnym numerem coraz wyżej podnosiliśmy sobie poprzeczkę. Ale redaktor naczelny nie istnieje bez redakcji, czyli ZESPOŁU. To cud, że wszyscy zmieściliśmy się na jednym zdjęciu. (Fotograf musiał się trochę pogimnastykować). Różni nas wiele: temperament, zainteresowania, upodobania kulinarne, rozmiary. A co łączy? To że kochamy i swoją pracę, i podróże. Tego właśnie życzę WAM na Boże Narodzenie. Bo ten numer jest jednocześnie świątecznym. Podwójnie wyjątkowym, ponieważ tym razem to Wy – Nasi Czytelnicy, biorąc udział w konkursie i przesyłając nam swoje teksty i zdjęcia, wykonaliście za nas kawał dobrej roboty. WIELKIE DZIĘKI :-) PS. Następnego Travelera wypatrujcie w kioskach 21 grudnia.
encoded: SPIS TREŚCI: Fotoreportaż - Norwegia naturalnie mistyczna PRZEPIS NA POLSKĘ - Polska jest najfajniejsza Szlakiem warszawskich neonów WYWIAD – LUDZIE W DRODZE - Wojciech Jagielski radzi, jak pisać reportaże z krańca świata WYPRAWY ŻYCIA - Hawana Kubański ślub w 48 h PODRÓŻE Z GWIAZDAMI - Bułgaria. Anna Guzik przekonuje, że Złote Piaski to nie wszystko NIEODKRYTE SZLAKI - Zamki Dolnego Śląska w szponach książąt Hitlera ADVENTURE - Słowenia. Rajd przygodowy w klasycznym wydaniu Raport specjalny - Przeżyłam biały szkwał na Mazurach NIEZBĘDNIK - Jak robić zdjęcia z podróży – radzi 10 wybitnych fotografów Świat na patelni. Madryckie przysmaki w robotniczym stylu Igor Zalewski o nowej zimowej tradycji, czyli wyjazdach do Egiptu 10 naj... bardziej oczekiwanych postaci na święta

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/a4a49f70ee9cd9313eab157a7079e5053e3f0bb5-c7edd94.jpeg
width: 1212
height: 1573

Chile - informacje praktyczne
type: item
date: 2009-06-14T18:36:07.000Z
creator: Redaktor National Geographic
subject: Porady
subject: Traveler
subject: Traveler Site
subject: ameryka południowa
subject: chile
subject: patagonia
subject: wyspa wielkanocna
description: Kilka przydatnych informacji dla wszystkich wybierających się do Chile.
encoded: Powierzchnia: 757 tys. km2. Chile rozciąga się na 4 300 km. Stolica: Santiago de Chile, mieszka tam blisko 5 mln ludzi. Wyspa Wielkanocna (Rapa Nui, Isla de Pascua) należy do Chile. Ludność: 16,5 mln mieszkańców. Gęstość zaludnienia: 21,7 osoby na km2. Szóste co do liczebności państwo Ameryki Południowej. Grupy etniczne: Metysi (66 proc.), biali (30 proc.), Indianie, m.in. Mapuche, Ajmara, Quechua (4 proc.). Język: hiszpański, keczua, ajmara, mapuche, rapanujski (na Wyspie Wielkanocnej). Sporadycznie angielski i francuski. Waluta: peso chilijskie. 1 euro = 720 peso, 1 USD = 550 peso. Do Chile najlepiej pojechać między listopadem a końcem lutego. Nawet w zimnej Patagonii można wtedy trafić na cieplejsze dni. Na Wyspie Wielkanocnej pogoda jest komfortowa przez cały rok. W styczniu 2010 r. w Chile i Argentynie odbędzie się przeniesiony z Afryki rajd „Dakar”. Polacy w celach turystycznych mogą podróżować bez wizy. Przy wjeździe nie jest określony minimalny okres ważności paszportu oraz nie ma obowiązku okazania biletu powrotnego. Z Europy do Santiago de Chile latają np. Lufthansa, Iberia, LAN czy KLM. Z Polski nie ma bezpośrednich lotów. Najtańszy bilet: 5–6 tys. zł. Z Santiago de Chile na Rapa Nui kursuje m.in. LAN. Cena 2,4 tys. zł. www.klm.com, www.iberia.com. 16-dniowa wycieczka do Chile i na Wyspę Wielkanocną kosztuje ok. 18 tys. zł, a trwająca 25 dni 20 tys. zł. www.mktramping.pl Chile Autobusem: w na dłuższych trasach jeżdżą wygodne dwupoziomowe autobusy. Największą spółką przewozową jest firma „Turbus”. Z Santiago do Pucon (10 godz. jazdy) zapłacimy 50 zł za autobus normal lub 90 zł za autobus semicama (posiłek i wygodniejsze fotele). Dworce autobusowe to wielkie kompleksy z restauracjami, kantorami wymiany walut i centrami informacji turystycznej. Samolotem: Największe chilijskie linie lotnicze Lan Chile są uważane za najlepszego przewoźnika w Ameryce Południowej. Latają też do Europy. www.skyairline.cl. Statkiem: 4-dniowy rejs między lodowcami Patagonii. Cena …

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/20fc3e1746e9b6a05be1dafcbf818ade3b081d10-c112526.jpeg
width: 600
height: 399

Pociągający pasek lądu
type: item
date: 2009-06-14T18:35:18.000Z
creator: Barbara Radwańska
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: Traveler Site
subject: chile
subject: gejzer
subject: lodowce
subject: patagonia
subject: wyspa wielkanocna
description: Chile to kraina różnorodności. Wzdłuż Pacyfiku między pustynnymi piaskami Atakamy i bezdrożami Patagonii kwitnie najbogatszy kraj Ameryki Południowej.
encoded: Czy sympatia do kraju może wziąć się z miłości do truskawek? Tak było w moim przypadku, gdy skosztowałam ich w środku pewnej mroźnej zimy. Były pyszne. Truskawki? O tej porze roku? Przyjrzałam im się bliżej – na każdym owocu była maleńka naklejka z napisem „Chile”. Od razu polubiłam ten kraj i szybko przekonałam się, że niesłusznie pomija się go w ofertach biur turystycznych i publikacjach podróżniczych. To długie państwo nazywane żartobliwie „najdłuższą plażą świata” przechodzi przez niemal wszystkie strefy klimatyczne. Na północy zaczyna się rozgrzaną pustynią, a kończy mroźnym krajobrazem lodowców na południowym krańcu. Chile zadziwi podróżnika przyzwyczajonego do serdecznych i gadatliwych mieszkańców Ameryki Łacińskiej, ognistych tańców i typowego latynoskiego zgiełku. Czeka go tu błoga cisza i spokojni, wręcz przesadnie uprzejmi tubylcy. Trudno jednoznacznie stwierdzić, czy to wpływ licznych emigrantów z Europy, czy też lat narzuconego przez dyktaturę porządku i dyscypliny. Naród ten, choć mniej żywiołowy niż jego gorącokrwiści sąsiedzi, jest ambitny, świetnie zorganizowany, bardzo pracowity i dobrze wykształcony (najmniejszy na kontynencie odsetek analfabetów). Pewnie dzięki temu Chile ma pozycję lidera przemian gospodarczych w Ameryce Południowej, a PKB wynosi 14 700 dolarów na osobę. Różnice kulturowe widoczne są nawet w zamiłowaniach do sportu. W przeciwieństwie do swoich południowoamerykańskich sąsiadów Chilijczycy nie emocjonują się piłką nożną. Potęgi futbolowe, jak Brazylia czy Argentyna, triumfują, wspierane przez rzesze kibiców przed telewizorami, a reprezentacja Chile osiąga mierne wyniki. Jednak to Chilijczycy, a nie ich sąsiedzi lubią aktywnie spędzać czas. Ze stolicy Santiago, gdzie mieszka niemal jedna trzecia populacji kraju, w godzinę dojeżdżają i nad ocean na surfing, i w wysokie partie gór, by poszaleć na snowboardzie. Prosto z porannych szaleństw na ośnieżonych stokach potrafi ą zdążyć na rozgrzaną popołudniowym słońcem plażę Pacyfiku. Złoto…

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/4a897c754e47874314ef54b435d61ca0ca892182-93528a9.jpeg
width: 600
height: 400

Autostopem dookoła świata
type: item
date: 2009-03-19T20:04:27.000Z
creator: Kamila Szymanowska
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: Traveler Site
subject: autostop
subject: bali
subject: borneo
subject: indonezja
subject: nurkowanie
subject: rejsy
subject: singapur
subject: tahiti
subject: tajlandia
subject: wyspa jawa
subject: wyspa wielkanocna
description: Myśl o wyprawie chodziła nam po głowach od dłuższego czasu, ale ciągle coś nas trzymało na miejscu. Konflikt marzenia–rzeczywistość coraz bardziej narastał. W końcu postawiliśmy na marzenia. Zapadła decyzja: bierzemy dziekanki i jedziemy „Dookoła świata”! Jak? Autostopem! Najciekawiej i najtaniej – w tej kwestii nie było żadnych wątpliwości.
encoded: Później poszło błyskawicznie. Przypadkowo znaleziona oferta lotu na Wielkanoc do Tajlandii w bardzo dobrej cenie, z wylotem za trzy dni, telefon do rodziny z przeprosinami, że święta spędzimy z nimi za rok, bo na te akurat lecimy do Bangkoku. Wielkie zdziwienie, masa emocji, niepewność, ale też wiara. Z sercami pełnymi nadziei rozpoczęliśmy naszą „podróż za jeden uśmiech”. Autostopem przez Tajlandię pomogła nam przedostać się... policja. Uczynni panowie w służbowych mundurach, z gwizdkiem i lizakiem w ręku stawali na środku drogi i zatrzymywali samochody. „Do Suhrat Ahni? To jeszcze dwóch pasażerów na pakę. Jazda!”. Tak musiała wyglądać rozmowa, bo zaskoczeni kierowcy nie śmieli odmówić, a my błyskawicznie przemknęliśmy przez ten kraj, przesiadając się przy kolejnych posterunkach. Spieszyliśmy się, by więcej czasu spędzić w Malezji, na Borneo. Tam odebraliśmy pierwszą porządną lekcję pokory. W malezyjskiej Taman Negara, najstarszej dżungli świata, dostaliśmy w kość jak nigdy. Trzydniowy trekking po dżungli okazał się bliski granic naszych możliwości. Wydeptany przez turystów główny trakt powoli znikał – zwężał się i dziczał. W końcu stał się rwącą wątłą ścieżką. Na drodze pojawiły się potężne pnie zwalonych drzew, na które trzeba było się wspinać albo pod nimi czołgać. Musieliśmy też pokonywać głębokie parowy strumieni spływających do rzeki. Marsz zmienił się w niekończącą się wspinaczkę góra–dół–góra, ze ścieżki przez strumień i z powrotem na ścieżkę. Do tego duchota, oblepiająca wilgoć, robactwo, pijawki i nasze błędy w zaprowiantowaniu (za mało jedzenia i wody pitnej). Spaliśmy w kryjówkach do obserwacji zwierząt, za bardzo zmęczeni, by je oglądać, i zbyt zmęczeni, by reagować na śpiące z nami pająki, szerszenie i szczury. Było na tyle źle, że nie poruszaliśmy tego tematu. Potem przestaliśmy poruszać jakiekolwiek inne. W milczeniu ciągnęliśmy noga za nogą, by dotrzeć do końca szlaku, do resortu i siedziby Parku Taman Negara. Ostatnie 1,5 km pokonaliśmy drogą wodn…

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/342ac7fbcc33e3d3bbdd688d2ed6e90ab3ba11db-2ad9dcf.jpeg
width: 600
height: 450