Brytyjski piechur wyruszył w podróż dookoła świata. Po 27 latach jest bliski finału
Brytyjski podróżnik jest o krok od zakończenia jednej z najdłuższych pieszych wypraw w historii. Karl Bushby wyruszył z Chile w 1998 roku, postanawiając wrócić do Wielkiej Brytanii bez korzystania z jakiegokolwiek środka transportu mechanicznego. Po 27 latach nieprzerwanej wędrówki – pełnej wyzwań, blokad granicznych i ekstremalnych warunków – jego niezwykła podróż wreszcie dobiega końca.
Wiele lat temu Karl Bushby założył się w barze, że zdoła przejść pieszo z południowego krańca Ameryki Południowej aż do rodzinnej Anglii. Choć jego znajomi uważali to za pomysł całkowicie nierealny, on postanowił potraktować go poważnie. – Nagle stało się to wyzwaniem. Dyskusja nabierała tempa, aż w końcu stwierdziłem: „To jest wykonalne”. Stałem się niemal obsesyjnie skoncentrowany na tym, co trzeba zrobić, aby w ogóle spróbować – wspomina dziś, opisując rozmowę, która z żartu przerodziła się w życiowy projekt. Kilka lat później, bo w 1998 roku, stanął na obrzeżach Punta Arenas w Chile, gotowy rozpocząć liczącą ponad 50 tysięcy kilometrów wędrówkę, którą pierwotnie planował ukończyć w mniej więcej 12 lat. Nikt, łącznie z nim samym, nie przewidywał, że zajmie mu ona ponad dwie dekady i przeistoczy się w jedną z najbardziej wymagających pieszych podróży we współczesnym świecie. 27 lat samotnej wędrówki. Szczegóły wyprawy Karla Bushby'ego Ponad dwadzieścia lat pieszej wędrówki uczyniło Karla Bushby'ego jedną z najbardziej niezwykłych postaci współczesnych wypraw. W wieku 56 lat Brytyjczyk ma już za sobą około 50 tys. kilometrów pokonanych wyłącznie na własnych nogach – trasę prowadzącą przez obie Ameryki, Rosję, Mongolię, Azję Środkową oraz ekstremalne przejście przez skute lodem wody Cieśniny Beringa. Jego wieloletni marsz przypadł na okres intensywnych przemian (od obchodów milenijnych, przez zamachy z 11 września, po pandemię COVID-19), co często przekładało się na zamknięte granice, restrykcje i dodatkowe przeszkody logistyczne. Po drodze mierzył się również z wyzwaniami natury: w Arktyce niemal natknął się na niedźwiedzie polarne, a w 2024 roku, pozbawiony innej drogi, przepłynął blisko 300 kilometrów przez Morze Kaspijskie, aby kontynuować wyprawę. Od początku narzucił sobie dwa warunki definiujące całe przedsięwzięcie – i przez ponad dwie dekady nie złamał żadnego z nich. Pierwszy zakładał całkowitą rezygnację z transportu mechanicznego. Drugi – że nie wróci do domu przed ukończeniem trasy pieszo. – Jeśli gdzieś utknę, muszę sam znaleźć drogę – podkreślał, wspominając początki marszu, gdy całą trasę planował jeszcze, używając papierowych map i ołówka. Te zasady sprawiły jednak, że projekt „Goliath Expedition” regularnie napotykał przeszkody – brak funduszy, odmowy wizowe, zawirowania polityczne czy pandemia wielokrotnie zmuszały go do wielomiesięcznych przestojów. Wiosną 2025 roku, pokonawszy około 47 tys. kilometrów, Bushby dotarł do Turcji i 2 maja przeszedł przez Most Bosforski, wracając do Europy po raz pierwszy od 1998 roku. Chwilę później jednak ponownie zatrzymała go biurokracja, gdyż kończąca się wiza zmusiła piechura do opuszczenia kraju. Przez kolejne trzy miesiące czekał w Meksyku na możliwość ponownego wjazdu. Finalnie kilka dni temu Karl wrócił do Stambułu i właśnie przygotowuje się do ostatniego odcinka trasy prowadzącej przez Bułgarię, Rumunię, Węgry, Austrię, Niemcy i Francję. Od rodzinnego Hull dzieli go już tylko około 3 tys. kilometrów. Jeśli nic nie stanie mu na przeszkodzie, dotrze tam wczesną jesienią 2026 roku, kończąc jedną z najdłuższych i najtrudniejszych pieszych wędrówek we współczesnych czasach. Motywacje, wyzwania i życiowe lekcje Karla Bushby’ego Jego wyprawa budzi dziś podziw, jednak jej korzenie tkwią nie tylko w barowym zakładzie, lecz także doświadczeniach wyniesionych ze służby wojskowej. Bushby służył bowiem jako spadochroniarz w armii brytyjskiej, co – jak twierdzi – nauczyło go wytrzymałości i rozbudziło potrzebę podróżowania. – Kiedy jesteś w wojsku i masz okazję zobaczyć te niesamowite miejsca, to naprawdę inspiruje i rozbudza żądzę wędrówek – mówił. Jednocześnie śmierć kilku kolegów sprawiła, że zaczął poważniej myśleć o kruchości życia. – Doszło do mnie, że życie jest krótkie i trzeba przeżyć je najlepiej, jak potrafimy – dodał. Te doświadczenia skłoniły go do rozpoczęcia w wieku 29 lat marszu dookoła świata. Na wyprawę wyruszył z 500 dolarami w kieszeni i bez jakiegokolwiek wsparcia. – Ameryka bardzo szybko zamieniła się w walkę o przetrwanie… Czasem sprowadzało się to do szukania jedzenia przy drodze – wyznał w jednym z wywiadów. Spał głównie w namiocie, a niekiedy u osób, które zaprosiły go do siebie z życzliwości. Z czasem jego historia zaczęła przyciągać uwagę. Pojawiły się pierwsze darowizny, sponsorzy, kontrakt na książkę i zainteresowanie filmowców. – Jedna rzecz, której się nauczyłem, to że nikt nie dokonuje takich rzeczy w pojedynkę. Mogę iść sam, ale nie doszedłbym tu bez ludzi, którzy mnie wspierali – podkreślił w rozmowie z „Washington Post”. Rosnąca rozpoznawalność nie chroniła go jednak przed trudnościami. Bushby musiał pokonać Przełęcz Darién (czyli jedno z najbardziej niebezpiecznych miejsc w dżungli), spędził 57 dni w rosyjskim areszcie za niewłaściwe przekroczenie granicy, a w 2013 roku otrzymał pięcioletni zakaz wjazdu do Rosji, o którego zniesienie zabiegał, idąc pieszo z Los Angeles do ambasady w Waszyngtonie. Do tego dochodziły ograniczenia wizowe, które regularnie zmuszały go do wylotów do Meksyku i wielomiesięcznych przerw. Mimo wszystko powtarza, że to właśnie życzliwość obcych ludzi dawała mu siłę. – 99,99% osób, które spotkałem, okazało się niezwykle życzliwych. Świat jest o wiele bardziej przyjazny, niż często nam się wydaje – stwierdził. Choć samotność bywała przytłaczająca, Bushby podkreślił też, że wędrówka stała się dla niego formą życiowej edukacji. Dziś zależy mu na tym, by inspirować innych. – Trzeba zobaczyć świat takim, jaki jest naprawdę, i poznać ludzi, którzy w nim żyją. To jedna z najcenniejszych lekcji, jakie można wynieść z podróży – podsumował. Źródła: Washington Post, Explorers Web, BBC Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Przetrwała dwa lata na arktycznej wyspie. Walczyła o życie, by wrócić do syna
To opowieść, która mimo upływu lat wciąż porusza i budzi podziw. Ada Blackjack miała zaledwie 23 lata, kiedy znalazła się na skutej lodem wyspie, z dala od ludzi i świata, zmagając się z chłodem, głodem i samotnością. Jej jedynym towarzyszem był kot.
Spis treści: Kim była Ada Blackjack? Dzieciństwo, małżeństwo i walka o przetrwanie Granica ludzkiej wytrzymałości na lodowym odludziu Smutne życie Ady Blackjack po wyprawie Na początku ubiegłego wieku Arktyka pozostawała miejscem niemal nieznanym, a przez to niebezpiecznym. Wyprawy na polarne pustkowia podejmowali wówczas głównie mężczyźni, przekonani, że tylko oni są w stanie przetrwać w świecie lodu i ciszy. Los sprawił jednak, że wśród uczestników jednej z takich ekspedycji znalazła się młoda kobieta, która nie szukała przygody, lecz możliwości utrzymania siebie i dziecka. Wyspa, do której dotarła, miała dać jej pracę i szansę na zmianę życia. Rzeczywistość okazała się jednak zupełnie inna, gdyż zastane tam warunki szybko zamieniły codzienność w nieustanną walkę o przetrwanie. To, co miało być prostym zadaniem, stało się próbą siły, wytrwałości i odwagi w jednym z najbardziej bezlitosnych krajobrazów na Ziemi. Kim była Ada Blackjack? Dzieciństwo, małżeństwo i walka o przetrwanie Ada Deletuk, która później zyskała popularność jako Ada Blackjack, urodziła się w 1898 roku w Spruce Creek na Alasce, niedaleko Nome – osady, która w czasie gorączki złota przyciągała poszukiwaczy przygód i szczęścia. Choć Ada była Inupiatką, jej dorastanie przebiegało inaczej niż w tradycyjnych rdzennych społecznościach. Nie uczono jej polowania, tropienia zwierzyny ani przetrwania w arktycznej dziczy. Wychowywali ją metodystyczni misjonarze, którzy kładli nacisk na naukę języka angielskiego, czytania Biblii oraz prowadzenia domu zgodnie z zachodnimi normami. Ada nauczyła się szyć, gotować potrawy „dla białych” i wykonywać prace, które w jej późniejszym życiu okazały się dla niej zarówno ratunkiem, jak i przekleństwem. W wieku zaledwie 16 lat wyszła za mąż za Jacka Blackjacka, mężczyznę prowadzącego psie zaprzęgi. Małżeństwo nie przyniosło jej jednak bezpieczeństwa ani stabilizacji. Para miała troje dzieci, z których dwoje zmarło, a jedyne ocalałe (czyli pięcioletni Bennett) poważnie chorowało na gruźlicę. W 1921 roku Jack opuścił rodzinę, zostawiając Adę samą na Półwyspie Seward bez środków do życia. Zdesperowana, odbyła liczącą około 64 kilometry pieszą drogę do Nome, niosąc chłopca na rękach, gdy nie był już w stanie samodzielnie iść. Tam, nie mogąc zapewnić mu odpowiedniej opieki, podjęła jedną z najbardziej bolesnych decyzji w swoim życiu i oddała go do lokalnego sierocińca. Przysięgła jednak, że zrobi wszystko, by pewnego dnia sprowadzić go z powrotem. Właśnie dlatego we wrześniu 1921 roku, gdy do Nome zawinął statek „Victoria” z młodymi mężczyznami przygotowującymi ekspedycję na odległą Wyspę Wrangla, Ada dostrzegła w tym szansę. Poszukiwano osoby mówiącej po angielsku i potrafiącej szyć, czyli dokładnie tego, czego ją uczono. Miesięczna pensja w wysokości 50 dolarów mogła umożliwić jej odzyskanie Bennetta. Nawet fakt, że Inuici, którzy mieli dołączyć do wyprawy, wycofali się w ostatniej chwili, jej nie zniechęcił. 21 września 1921 roku Ada wyruszyła na północ wraz z czterema mężczyznami i kotką o imieniu Victoria, nie wiedząc jeszcze, że ta podróż stanie się najtrudniejszą próbą jej życia. Granica ludzkiej wytrzymałości na lodowym odludziu Po dotarciu na Wyspę Wrangla początkowo wszystko wskazywało na to, że wyprawa przebiegnie zgodnie z planem. Allan Crawford, Lorne Knight, Fred Maurer i Milton Galle rozbili obóz, wywiesili brytyjską flagę i rozpoczęli badanie terenu. Klimat wydawał się łagodniejszy, niż zakładano, a obecność zwierzyny (zwłaszcza lisów, ptaków i okazjonalnie fok) pozwalała uzupełniać zapasy. Ada wykonywała obowiązki, dla których ją zatrudniono: szyła ubrania, naprawiała sprzęt i przygotowywała posiłki. Wszyscy byli przekonani, że latem przypłynie statek z kolejną dostawą żywności, dlatego zapasów nie racjonowano tak ostrożnie, jak należało. Statek jednak nigdy nie dotarł. Jednostka wysłana z zaopatrzeniem utknęła w lodzie i została zmuszona do odwrotu, co dla obozu oznaczało konieczność przetrwania zimy bez wsparcia. Wraz ze spadkiem temperatur i nadejściem nocy polarnej narastało zmęczenie, frustracja i poczucie zagrożenia. Zwierzyna zaczęła znikać z okolic obozu, a u Lorne’a Knighta pojawiły się objawy szkorbutu: osłabienie, ból stawów i krwawiące dziąsła. Gdy zapasy były na wyczerpaniu, Crawford, Maurer i Galle podjęli dramatyczną decyzję. W styczniu 1923 roku wyruszyli przez zamarznięte morze, by dotrzeć do lądu i sprowadzić pomoc. Zabrali psy zaprzęgowe i część racji żywnościowych. Nie wrócili, a ślad po nich na zawsze zaginął. Ada wówczas została sama z Knightem, którego stan stale się pogarszał. Co więcej, mężczyzna wyładowywał na niej swoje frustracje, choć przejęła wszystkie obowiązki. 23-latka zapisała w dzienniku: „Nigdy nie pomyślał, jak trudno jest kobiecie zastąpić czterech mężczyzn”. Finalnie 23 czerwca 1923 roku Knight zmarł, a jej jedyną towarzyszką została kotka Vic. Ada się nie poddała. Codziennie zastawiała sidła, polowała na ptaki i foki, szyła ubrania ze skór i zostawiała w obozie notatki z informacją, dokąd się udała na wypadek, gdyby pomoc przybyła pod jej nieobecność. W dzienniku często pisała o synu, uszyła dla niego nawet parę kapci. W końcu 20 sierpnia 1923 roku, czyli po blisko dwóch latach od przybycia na wyspę, do brzegu dotarł szkuner Donaldson. Ada była wyczerpana, lecz żywa. Członkowie załogi byli pod wrażeniem porządku w obozie i twierdzili, że mogłaby przetrwać tam z Victorią jeszcze jedną zimę. Ada nie przypisywała jednak sobie bohaterstwa, lecz powtarzała, że była po prostu matką, która chciała wrócić do syna. Smutne życie Ady Blackjack po wyprawie Po powrocie na Alaskę Ada Blackjack trafiła w sam środek zainteresowania mediów. Prasa chciała dowiedzieć się, jak zdołała przeżyć w warunkach, które odebrały życie czterem zdrowym mężczyznom. Początkowy podziw szybko jednak ustąpił podejrzeniom i oskarżeniom. Zarzucano jej, że nie zrobiła wystarczająco dużo, by ocalić Lorne’a Knighta. Jeden z członków ekipy ratunkowej próbował nawet udowodnić jej winę, wyrywając z jej dziennika strony, które jasno świadczyły o jej trosce i wysiłkach. Z czasem jego manipulacje wyszły na jaw, a rodzice Knighta podkreślali publicznie, że Ada opiekowała się ich synem najlepiej, jak było to możliwe i nazywali ją bohaterką. Dzięki pieniądzom z wyprawy mogła sprowadzić Bennetta do Seattle na leczenie i na pewien czas odsunąć się od reporterów. Jej życie nie stało się jednak łatwiejsze. Otóż ponownie wyszła za mąż i urodziła drugiego syna, Billy’ego, lecz trudności finansowe znów zmusiły ją do oddania obu chłopców do sierocińca – tym razem na dziewięć lat. Bennett nigdy nie odzyskał pełni zdrowia i zmarł w 1972 roku. Ada przeżyła go o dziesięć lat. Pracowała później m.in. przy hodowli reniferów, nieustannie zmagając się z ubóstwem. Zmarła w wieku 85 lat w Palmer na Alasce. Jej grób w Anchorage nosi napis: „Bohaterka wyprawy na Wyspę Wrangla”. Syn Billy wspominał ją później jako „jedną z najbardziej kochających matek i jedną z największych bohaterek w historii eksploracji Arktyki”. Źródła: Oceanwide Expedition, Atlas Obscura, Myślakowice Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Przemierzyli Alpy na wózkach inwalidzkich. „To niesamowity wyczyn”
Ich wyprawa przez Alpy to nie tylko dowód odwagi i hartu ducha, ale również przypomnienie, że wytrwałość potrafi przekraczać wszelkie granice – również te fizyczne i społeczne.
Spis treści: Podróż przez Alpy w ekstremalnych warunkach Misja wyprawy, czyli zwiększenie świadomości o ataksji Dla wielu każda, nawet najmniejsza wymówka, staje się pretekstem, by uniknąć wysiłku fizycznego. Inni, mimo poważnych problemów zdrowotnych, z determinacją przekraczają granice własnych możliwości. Do tej drugiej grupy należą Ben Spencer i Peter Smorthit, którzy właśnie pokonali 422 kilometry – czyli dystans odpowiadający dziesięciu maratonom – przemierzając masyw Alp na wózkach inwalidzkich. Podróż przez Alpy w ekstremalnych warunkach Ben Spencer i Peter Smorthit rozpoczęli trasę w Montreux nad Jeziorem Genewskim i zakończyli ją nad Jeziorem Como we Włoszech. – To był po prostu niesamowity wyczyn pod względem wytrzymałościowym – stwierdził Spencer w rozmowie telefonicznej z Euronews. Trudno się z nim nie zgodzić, szczególnie jeśli weźmie się pod uwagę skalę ich ograniczeń zdrowotnych. Spencer cierpi na ataksję móżdżkową, czyli postępującą chorobę neurologiczną, spowodowaną uszkodzeniem móżdżku. Wpływa ona na koordynację ruchową, równowagę, mowę, a także kontrolę pęcherza. W miarę rozwoju schorzenia Spencer musiał niemal całkowicie przesiąść się na wózek inwalidzki i ograniczyć komunikację werbalną. Z kolei Smorthit zmaga się z urazem rdzenia kręgowego, który może prowadzić do groźnej dla życia dysrefleksji autonomicznej. Wspólnie pokonywali strome podejścia na wysokości ponad 2000 metrów, mierząc się z upałem sięgającym 40°C, a wszystko to w surowych warunkach alpejskiego krajobrazu. – W pewnym momencie Peter niemal zemdlał z przegrzania. Musiałem go oblać wodą – wspominał Spencer. Jednak, mimo trudności, uczestnicy z sukcesem przebyli wymagającą trasę, w towarzystwie trzyosobowego zespołu wsparcia (w tym dwóch osób również żyjących z ataksją). Pierwotnie wyprawa miała potrwać 10–12 dni, ale ze względu na upały została przedłużona do 18 dni. Misja wyprawy, czyli zwiększenie świadomości o ataksji Ich przedsięwzięcie miało nie tylko wymiar sportowy, lecz przede wszystkim społeczny – obaj uczestnicy chcieli nagłośnić temat ataksji oraz zebrać środki na dalsze badania nad tą rzadką chorobą neurologiczną. Szacuje się, że w samej Wielkiej Brytanii żyje z nią około 12 500 osób. Ponieważ w większości przypadków choroba ma charakter postępujący, a medycyna nie oferuje dziś leczenia przyczynowego, każda inicjatywa zwiększająca świadomość społeczną ma ogromne znaczenie. Spencer i Smorthit z tego względu wykorzystywali każdą okazję, by rozmawiać z napotkanymi ludźmi i tłumaczyć im, na czym polega ich codzienność. – Naprawdę chciałem, żeby ludzie zrozumieli, że osoby z niepełnosprawnościami potrafią dokonywać rzeczy ekstremalnych – podkreślał Spencer. Ich alpejska przygoda zwróciła również uwagę na poważne braki w infrastrukturze dostępnej dla osób poruszających się na wózkach. – Ta podróż pokazała, jak wiele jeszcze trzeba zrobić, by świat stał się dla nas naprawdę dostępny – mówił, podkreślając, że kempingi reklamujące się jako przystosowane do potrzeb osób z niepełnosprawnościami często nie spełniały podstawowych standardów, a część tras rowerowych prowadziła przez żwir i niemal nieprzejezdne przeszkody. – Aby osoby poruszające się na wózkach mogły bezpiecznie korzystać z natury, potrzebujemy konkretnych i systemowych zmian – ocenił. Pomimo tych trudności, Spencer i Smorthit nie tylko ukończyli trasę, ale również zyskali rozgłos jako sportowcy i ambasadorzy zmian w postrzeganiu niepełnosprawności. Głośno zrobiło się także o ich wcześniejszych osiągnięciach – mimo chorób, są bowiem uczestnikami zawodów w rugby na wózkach i mają na koncie setki półmaratonów oraz maratonów. – Bez względu na to, jaką masz niepełnosprawność czy schorzenie, po prostu nigdy się nie poddawaj – zaapelował Spencer. Źródło: Euronews Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Została najmłodszą Polką na Dachu Świata. Zoja Skubis zdobyła Mount Everest
19-letnia Zoja Skubis zapisała się na kartach historii. W niedzielę 18 maja stanęła na szczycie najwyższej góry świata. Tym samym ustanowiła rekord i została najmłodszą Polką, która tego dokonała.
W tym artykule: Zoja Skubis zdobyła Mount Everest Od TikToka po najwyższe szczyty świata Zoja trafiła na czołówki mediów we wrześniu ubiegłego roku, kiedy wspięła się na Manaslu (8163 m n.p.m.), ósmą najwyższą górę świata. Była wówczas najmłodszą Polką, która zdobyła ośmiotysięcznik i trzecią w historii, która stanęła na Górze Ducha. 19-latka dołączyła do grona wybitnych himalaistek, powtarzając wyczyn Kingi Baranowskiej (2008) i Anny Tybor (2021). Po powrocie do kraju nie zwolniła tempa. Przebiegła sześciogodzinny maraton na Antarktydzie, a następnie rozpoczęła przygotowania do kolejnego wyzwania – Mount Everestu. W lutym, za pośrednictwem Instagrama, poinformowała swoich obserwatorów, że za dwa miesiące wyruszy na Dach Świata. – W końcu mogę się tym podzielić! Już za dwa miesiące start wyprawy na Mount Everest – pisała. Zoja Skubis zdobyła Mount Everest Zoja do Nepalu dotarła w kwietniu, rozpoczynając realizację najważniejszego celu w swojej dotychczasowej karierze. Wspinaczka na najwyższy szczyt Ziemi była dla niej nie tylko fizycznym wyzwaniem, ale też ogromnym sprawdzianem psychicznej wytrzymałości. – Oficjalnie, o 11:38, 18 maja 2025 roku stanęłam na szczycie Mount Everest, zostając najmłodszą Polką na Dachu Świata! Ten szczyt to najpiękniejsze możliwe zwieńczenie wszystkich moich przygotowań, wyrzeczeń, treningów, łez i nerwów – napisała w emocjonalnym poście na Instagramie. Od TikToka po najwyższe szczyty świata Zoja Skubis swoją rozpoznawalność zaczęła budować jako nastoletnia twórczyni na TikToku. Zyskała popularność m.in. dzięki viralowym filmom o spaniu na balkonie, szkole w chmurze czy nocnych treningach. Z czasem jej działalność przekształciła się w relacjonowanie ekstremalnych wypraw. Dziś profil Zoi na Instagramie śledzi ponad 396 tysięcy osób. Pasję do wspinaczki zaszczepił w niej ojciec, Wojciech Skubis. Niestety, w marcu 2020 roku zginął tragicznie w górach Kaukazu. Mężczyzna miał zaledwie 42 lata. – Miałam bardzo trudny moment po śmierci taty – przez rok chorowałam na depresję i praktycznie nie wychodziłam z domu. Pamiętam, jak leżałam w łóżku w rodzinnym domu i czułam, że nic mnie już w życiu nie czeka. To był głęboki dół, z którego wydawało się, że nie ma wyjścia. Ale w końcu pojawiło się światełko w tunelu, które pozwoliło mi się podnieść. Gdybym mogła cofnąć się do tamtego okresu, poklepałabym siebie po plecach i powiedziała, że jeszcze dużo przede mną. Że warto przejść przez ten trudny etap, bo on jest potrzebny, choć bolesny. Ważne jest, żeby dać sobie czas na żałobę, nie przyspieszać procesu, ale też, żeby mieć wsparcie – mówiła w rozmowie z ELLE.pl. Warto wspomnieć, że dokładnie 19 lat temu – 18 maja 2006 roku – Mount Everest zdobyła Martyna Wojciechowska. W tamtym czasie również została najmłodszą Polką na Dachu Świata. Dziś ten wyjątkowy tytuł przechodzi w ręce Zoi Skubis. Źródła: instagram.com/zojaskubis; ELLE.pl; National Geographic Traveler Nasz ekspert Igor Szulim Od zawsze wiedziałem, co chcę robić w życiu. Dlatego z pasji i z wykształcenia jestem dziennikarzem. W National-Geographic.pl zajmuje się tematyką podróżniczą. Szczególnie bliskie są mi kraje niemieckojęzyczne. Po godzinach najchętniej spędzam czas na korcie tenisowym.
Przez niemal 100 dni dryfował na oceanie. Jadł karaluchy, ptaki i żółwie, by przeżyć
Historia Maximo Napy Castro to gotowy scenariusz na film. Peruwiański rybak spędził 95 dni na Oceanie Spokojnym, po tym, jak jego łódź zboczyła z kursu. Aby przeżyć, musiał jeść karaluchy, ptaki i żółwie morskie.
W tym artykule: Przeżył 95 dni na oceanie Nie pierwszy taki przypadek Zagraniczne media rozpisują się o 61-letnim Maximo Napie Castro, który przez trzy miesiące dryfował po Oceanie Spokojnym bez jakiegokolwiek kontaktu ze światem. 7 grudnia ubiegłego roku Peruwiańczyk wyruszył w dwutygodniowy rejs z miasta San Juan de Marcona na południu kraju. Niestety, po 10 dniach kontakt z rybakiem się urwał. Silny wiatr i ogromne fale sprawiły, że jego łódź została zniesiona setki kilometrów od wybrzeża, a on sam zaczął walkę o przetrwanie. Przeżył 95 dni na oceanie Zaniepokojona rodzina od razu podjęła działania i zgłosiła zaginięcie mężczyzny. Mimo podjętych działań peruwiańskie służby nie były w stanie odnaleźć jego łodzi na rozległych wodach oceanu. Gdy wydawało się, że wszelki ślad po nim zaginął, ekwadorski patrol po blisko 100 dniach dostrzegł na horyzoncie dryfującą jednostkę. Jak się później okazało, na jej pokładzie znajdował się poszukiwany Maximo Napa Castro. Był wycieńczony, odwodniony i skrajnie osłabiony. – Nie chciałem umierać – mówił w rozmowie z agencją Reutera. Tuż po powrocie na ląd doświadczony rybak opowiedział dziennikarzom, jak bez zapasów i pomocy z zewnątrz musiał walczyć o przetrwanie. – Jadłem karaluchy, ptaki. Ostatnią rzeczą, jaką jadłem, były żółwie – zdradził. Napa wyznał, że przez ostatnie dwa tygodnie nie miał nic do jedzenia i przeżył wyłącznie dzięki wodzie deszczowej. Przetrwanie tak trudnej próby uznaje za cud. – Jestem wdzięczny Bogu za to, że dał mi drugą szansę – powiedział, dodając, że myśli o rodzinie dodawały mu sił w najtrudniejszych momentach. Po akcji ratunkowej Peruwiańczyk trafił na obserwację do szpitala w Paita. Następnie został przetransportowany do Limy, gdzie w końcu mógł spotkać się z najbliższymi. – Po 90 dniach poszukiwań odnaleziono zaginionego na morzu rybaka. Został uratowany przez ekwadorski statek „Don F” i morski statek patrolowy B.A.P. „Río Piura”, który zapewnił mu natychmiastową pomoc medyczną – czytamy w oficjalnym komunikacie Peruwiańskiej Marynarki Wojennej. Nie pierwszy taki przypadek Podobna historia wydarzyła się niespełna dwa lata temu. W 2023 r. 51-letni Tim Shaddock i jego pies Bella wyruszyli z meksykańskiego La Paz w stronę Polinezji Francuskiej. Wspólna podróż miała być wielką przygodą, ale szybko zamieniła się w walkę o przetrwanie, gdy sztorm uszkodził elektronikę na pokładzie. Australijczyk i jego czworonożny towarzysz dryfowali przez dwa miesiące na otwartym Pacyfiku. – Przeszedłem przez trudne próby na morzu. Potrzebuję jedynie odpoczynku i dobrego jedzenia, bo długi czas spędziłem samotnie na morzu. Poza tym, jestem w dobrej kondycji – powiedział w wywiadzie dla 9News Shaddock, który, tak jak Maximo Napa Castro, by przeżyć, musiał jeść surowe ryby i pić deszczówkę. Źródła: Reuters; 9News; Peruwiańska Marynarka Wojenna; National Geographic Polska Nasz ekspert Igor Szulim Od zawsze wiedziałem, co chcę robić w życiu. Dlatego z pasji i z wykształcenia jestem dziennikarzem. W National-Geographic.pl zajmuje się tematyką podróżniczą. Szczególnie bliskie są mi kraje niemieckojęzyczne. Po godzinach najchętniej spędzam czas na korcie tenisowym.
Oszałamiające zdjęcia słynnego wraku. Tak wygląda statek, który 107 lat spędził w arktycznych wodach
Nowe zdjęcia i skany 3D ujawniają nieznane wcześniej szczegóły wraku Endurance. Statek słynnego sir Ernesta Shackletona został w 1915 roku zmiażdżony przez lód i zatonął w zimnym Morzu Weddella.
Spis treści: Co się stało z Endurance? Misja skazana na porażkę Nowy film dokumentalny National Geographic W 1914 roku kapitan sir Ernest Shackleton wyruszył na niezwykle odważną misję dotarcia statkiem na Antarktydę. Irlandzki odkrywca chciał dokonać pierwszej lądowej przeprawy przez zamarznięty kontynent od Morza Weddella do Morza Rossa. Na pokład 44-metrowej barkentyny Endurance zabrał 27 marynarzy, którzy mieli mu w tym pomóc. Ta przygoda od samego początku skazana była jednak na porażkę. Co się stało z Endurance? Po 6 tygodniach żeglugi, gdy żeglarze dotarli do granic Antarktydy i zamrożonego morza, statek został uwięziony przez lód. Załoga musiała opuścić pokład. Na początku kilofami i innymi ciężkimi narzędziami próbowała zerwać pokrywę lodową z kadłuba, ale bezskutecznie. Wówczas rozpoczęła się walka o przetrwanie. Wszyscy marynarze przedzierali się przez krę lodową aż do otwartego morza, ciągnąc ze sobą szalupy ratunkowe. Żeglarzom udało się po wielu dniach dotrzeć do najbliższego lądu, Wyspy Słoniowej. Sir Ernest Shackleton na niewielkiej łodzi i wraz z pięcioma marynarzami wyruszyli następnie po pomoc na Georgię Południową, która znajdowała się ok. 1200 km od obozowiska rozbitków. Dopiero w sierpniu 1916 roku Irlandczyk wrócił, niemal półtora roku zajęła mu akcja ratunkowa. Cudem wszyscy przeżyli, a Irlandczyk już wtedy został okrzyknięty legendą i bohaterem. Shackleton nazwał po latach miejsce, w którym uwięzieni zostali marynarze „najgorszą częścią najgorszego morza na świecie”. Endurance po 10 miesiącach od opuszczenia pokładu został zmiażdżony przez lód i zatonął. Misja skazana na porażkę Statek przez 107 lat pozostawał na dnie lodowatego Morza Weddella. Aż do 2022 roku, gdy ekspedycja Endurance22 organizowana przez Falklands Maritime Heritage Trust i National Geographic dotarła w miejsce, w którym utknęli żeglarze. Choć trudno w to uwierzyć, biorąc pod uwagę sławę misji Shackletona, dopiero 2 lata temu odnaleziono ten wrak. Teraz naukowcy opublikowali nowe skany 3D i fotografie wykonane pod wodą, które rzucają nowe światło na losy wyprawy sir Ernesta Shackletona. Dokładnie widać na nich, że chociaż maszt i relingi uległy zniszczeniu, to fragmenty górnego pokładu wyglądają niemal jak nowe. Na pokładzie są przedmioty codziennego użytku, m.in. talerze. Sprawia to niemal wrażenie, jakby dosłownie chwilę wcześniej ktoś urządzał ucztę na tonącym okręcie. Nowy film dokumentalny National Geographic Wszystkie zdjęcia są częścią filmu dokumentalnego National Geographic, który premierę będzie miał 1 listopada. Produkcja przedstawia nie tylko historię śmiałej wyprawy sir Shackletona, ale także odkrywania wraku. – To największa opowieść o przetrwaniu w historii, ale jest to, niestety, też opowieść o porażce – mówi w zwiastunie Dan Snow, producent filmu. – W 1914 roku Shackleton był przekonany, że uda mu się dokonać najwspanialszej arktycznej wyprawy wszech czasów. Chciał przeprawić się z jednego końca kontynentu na drugi. Zaciągnął więc swoich ludzi na straconą misję – dodaje Snow. View oEmbed on the source website Sir Ernest Henry Shackleton był podróżnikiem i odkrywcą. Urodził się 15 lutego 1874 roku w irlandzkiej wiosce Ballitore. Był uczestnikiem ekspedycji Discovery w latach 1901–1904 pod kierownictwem Roberta F. Scotta. A także dowódcą trzech wypraw antarktycznych: ekspedycji Nimrod (1907–1909), Imperialnej Wyprawy Transantarktycznej (1914–1916), wyprawy Shackletona–Rowetta (1921–1922). Źródło: Falklands Maritime Heritage Trust. Nasz autor Jakub Rybski Dziennikarz, miłośnik kina niezależnego, literatury, ramenu, gier wideo i dobrego rocka. Wcześniej związany z telewizją TVN24 i Canal +. Zawodowo nie boi się podejmować żadnego tematu, prywatnie bardzo zainteresowany polityką. Autor bloga na Instagramie "Mini Podróże".
Zidentyfikowano pierwszą ofiarę kanibali z przeklętej ekspedycji Jamesa Franklina. Był nią kapitan HMS Erebus
Badania DNA pozwoliły zidentyfikować szczątki jednego z marynarzy dziewiętnastowiecznej wyprawy Jamesa Franklina. Okazał się nim kapitan jednego z dwóch statków, HMS Erebus. Jak ustalili badacze, padł on ofiarą kanibalizmu.
Spis treści: Co się zdarzyło na dalekiej północy? Co wiadomo o śmierci Fitzjamesa? Zagadka feralnej wyprawy To była jedna z najsłynniejszych wypraw eksploatacyjnych dziewiętnastego wieku. Na pewno zaś najbardziej tragiczna. W 1845 roku kapitan James Franklin poprowadził dwa okręty na poszukiwanie Przejścia Północno-Zachodniego, czyli morskiej drogi z Atlantyku na północy Pacyfik. Na pokładach HMS Erebus i HMS Terror znajdowało się 129 ludzi. Żaden z nich nigdy nie powrócił do cywilizacji. Wyprawa zakończyła się całkowitą klęską. Jej przyczyny jednak ciągle pozostają nieznane. HMS Erebus i HMS Terror były – jak na swoje czasy – doskonale wyposażone i prowadzone przez doświadczonych kapitanów. Co się stało z nimi i z ich załogami? To jedna z największych zagadek XIX wieku. Oba statki po raz ostatni widziane były późnym latem 1845 roku. Później słuch o nich zaginął. W latach pięćdziesiątych i sześćdziesiątych XIX wieku przeprowadzono w sumie prawie 40 ekspedycji, mających wyjaśnić los zaginionej wyprawy Franklina. Odnaleziono wskazówki sugerujące, że marynarzy obu statków spotkał straszny koniec. Co się zdarzyło na dalekiej północy? W najnowszym numerze czasopisma naukowego „Journal of Archaeological Science” opublikowany został artykuł, który wyjaśnia jedną z tajemnic przeklętej wyprawy. Jego autorzy, kanadyjscy naukowcy, po latach żmudnych badań genetycznych i genealogicznych zidentyfikowali jednego z członków wyprawy Franklina. Okazał się nim kapitan James Fitzjames. Fitzjames dowodził załogą HMS Erebus po śmierci Franklina, czyli od 1847 roku. Identyfikacji dokonano na podstawie DNA pozyskanego z zaledwie jednego zęba trzonowego. Porównano go z materiałem genetycznym pobranym od 25 potwierdzonych żyjących potomków i krewnych członków załogi feralnej ekspedycji. W jednym przypadku była zgodność – z DNA dalekiego kuzyna Fitzjamesa. Fitzjames stał się tym samym pierwszą zidentyfikowaną ofiarą kanibalizmu, jaki pod koniec ekspedycji szerzył się wśród marynarzy HMS Erebus i HMS Terror. Szczątki oficera – a dokładnie szczęka – noszą ślady nacięć, jakie pozostawiają po sobie kanibale. Szczęka, znaleziona w 1993 roku, była wśród 451 kości odkrytych na Wyspie Króla Williama. Naukowcy ustalili, że należały do 13 osób. Wiadomo już, kim była jedna z nich. Co wiadomo o śmierci Fitzjamesa? Pewne jest, że Fitzjames żył jeszcze w 1848 roku. Jest on bowiem jednym z dwóch sygnatariuszy słynnej notatki odnalezionej na Wyspie Króla Williama przez jedną z ekspedycji ratowniczych w 1859 roku. Według tej notatki, podpisanej przez Fitzjamesa i Francisa Croziera, kapitana HMS Terror, trzy lata po rozpoczęciu wyprawy w Arktyce żyło jeszcze ponad 100 jej członków. Marynarze opuścili już oba statki, uwięzione w lodzie, i zamierzali udać się na południe, na kontynent. Chcieli dotrzeć do Rzeki Niedźwiedziej, a nią do zamieszkałych terenów. Ten plan się nie powiódł. Dlaczego? To nie jest jasne. Oba statki były ogrzewane, miały ogromne zapasy żywności, a kadra oficerska odpowiednie doświadczenie. W tamtych czasach nie zdarzało się już, by całe wyprawy przepadały w Arktyce. Eksploratorzy byli przygotowani na to, że mogą spędzić wśród lodu nawet kilka lat zdani tylko na siebie. Inni podróżnicy – m.in. James Clark Ross – znajdowali się już w podobnej sytuacji i umieli wyprowadzić z niej cało siebie oraz większość członków swojej załogi. Zagadka feralnej wyprawy Po marynarzach Franklina pozostały niepotwierdzone opowieści rdzennej ludności kanadyjskiej Arktyki zebrane jeszcze w dziewiętnastym wieku. Jedna z nich mówiła o kilkudziesięciu wygłodzonych mężczyznach ciągnących łódź. Inna wspominała o przypadkach kanibalizmu. W Arktyce, na prawdopodobnej trasie marynarzy, znajdowano też ludzkie szczątki. Dzięki nowoczesnym metodom badawczym zyskujemy w ten sposób kolejne, nieraz przerażające informacje o losie zaginionych marynarzy. Jak często bywa w takich sytuacjach, identyfikacja zwłok Fitzjamesa przynosi odpowiedzi, ale też zupełnie nowe pytanie. Dlaczego właśnie on – najwyższy rangą wśród marynarzy – padł ofiarą ludożerstwa? Kto po nim przejął dowództwo nad pozostałymi przy życiu i dokąd się oni kierowali? Feralna wyprawa Jamesa Franklina inspirowała już powieściopisarzy – m.in Dana Simmonsa – i reżyserów. Na pewno zrobi to jeszcze nie raz. W ostatnich kilkunastu latach udało się odnaleźć wraki obu statków (HMS Erebus w 2014, zaś HMS Terror w 2016 roku). W miarę jak przybywa faktów o losach fatalnej wyprawy, opowieści na jej kanwie będą tworzone na nowo. Źródła: Journal of Archaeological Science, New Scientist Nasza autorka Magdalena Salik Dziennikarka naukowa i pisarka, przez wiele lat sekretarz redakcji i zastępczyni redaktora naczelnego magazynu „Focus". Wcześniej redaktorka działu naukowego „Dziennika. Polska, Europa, Świat”. Autorka powieści z gatunku fantastyki naukowej, ostatnio wydała „Płomień” i „Wściek”. Więcej: magdalenasalik.wordpress.com
Templariusze odkryli Nowy Świat przed Kolumbem? Ta kwestia podzieliła historyków
Zakon rycerski, zniszczony przez Filipa Pięknego, przetrwał i odrodził się w Portugalii. To stamtąd templariusze wyruszali w zamorskie podboje. Czy odkryli cuda Nowego Świata przed Kolumbem?
W tym artykule: Templariusze w Portugalii Zakon Chrystusa Karawele templariuszy płyną na zachód Ślady obecności templariuszy w Ameryce Druga flota templariuszy Brazylia odkryta przez Zakon Chrystusa Latem 1415 roku z portu w Lizbonie wypłynęła flota złożona z około 200 okrętów. Szykowała się do potyczki z niewiernymi i korsarzami nękającymi południowe wybrzeża Portugalii. Wyprawa portugalskiej armady przeszła do historii, bo wraz z nią rozpoczęła się epoka odkryć geograficznych. Portugalczycy, jeden z najmniejszych narodów ówczesnej Europy, odegrali w niej decydującą rolę. Tamtego roku zdobyli afrykańską Ceutę, miasto handlowe nad Cieśniną Gibraltarską – i już się nie zatrzymali. W ciągu następnych stu lat ich karawele opłynęły wybrzeże Afryki, dotarły do Indii i do Japonii, a na zachodzie do Brazylii. Nowy Świat stanął przed Europą otworem, a jego odkrycie zapoczątkowało nowy etap w dziejach ludzkości. Nie bez powodu brytyjski historyk Arnold Toynbee dzielił nowożytną historię na dwa etapy. Czyli okres przed wyprawą Portugalczyka Vasco da Gamy do Indii (1497–1499) i okres, który nastąpił po niej. Templariusze w Portugalii Pod koniec XIV w. Portugalia liczyła milion mieszkańców i była spustoszona przez epidemię dżumy. A jednak w ciągu następnych 400 lat morskiej ekspansji wyekspediowała za morza milion ludzi: żeglarzy, misjonarzy, żołnierzy i kolonizatorów. Do ojczyzny wróciło zaledwie 10 proc. z nich. Jak to możliwe, że maleńkie państwo dokonało czegoś, co można porównać chyba tylko z podbojem kosmosu? Dlaczego akurat wciśnięty w zachodni skrawek Półwyspu Iberyjskiego kraj, którego granice nie zmieniły się w ciągu 700 lat, zdobył się na niezwykle kosztowny projekt przecierania morskich szlaków na obu półkulach? Czy Krzyżacy wykorzystywali religię jako parawan? Ich okrucieństwo zdecydowanie tego dowodzi Na godło wybrali krzyż, nazywali siebie rycerzami Maryi, a kojarzą się z okrucieństwem, butą i żądzą władzy. Czy religia była dla nich tylko parawanem? Czy jednak wbrew stereotypom Krzy.. Portugalscy historycy nie mają wątpliwości: ogromny udział w odkryciach geograficznych miał Zakon Ubogich Rycerzy Chrystusa i Świątyni Salomona – czyli templariusze. W 1307 r. z rozkazu króla Francji Filipa Pięknego aresztowano pod zarzutem herezji większość rycerzy, skonfiskowano ich majątek, a potem po sfingowanym procesie spalono. Jednak właśnie w Portugalii zakon przetrwał w niemal nietkniętej formie. Templariusze byli tam zresztą obecni od XII stulecia. Cieszyli się ogromnym zaufaniem portugalskich władców. Zapracowali na nie w czasie rekonkwisty, walcząc na pierwszej linii frontu o wyparcie muzułmanów z Półwyspu Iberyjskiego. Dlatego gdy na placu w Paryżu palono na stosie wielkiego mistrza templariuszy, portugalski król Dionizy miał już plan, jak ratować zakon. Po pierwsze, nie dopuścił do wywiezienia z kraju majątku templariuszy, czego domagał się papież. Po drugie zarządził lokalny proces rycerzy w Salamance, który oczyścił ich z zarzutów. Do Rzymu wysłano z Lizbony dwóch emisariuszy, którzy mieli w imieniu króla wynegocjować jakąś formę przetrwania templariuszy. W 1317 r. nowy papież Jan XXII zgodził się na utworzenie w ich miejsce czysto portugalskiego Zakonu Chrystusa. – Zmieniła się właściwie tylko nazywa, a reszta została po staremu – mówi historyk José Hermano Saraiva. – Te same osoby, te same miejsca, które należały przedtem do Zakonu Świątyni, teraz przeszły na własność Zakonu Chrystusa – podsumowuje decyzję króla Dionizego. Zakon Chrystusa Zakon Chrystusa (po portugalsku Ordem do Cristo) zachował majątek i hierarchię templariuszy. Nie zmieniła się także jego symbolika. Rycerze mogli, jak dawniej, nosić białe płaszcze z krzyżami. Z tą różnicą, że w czerwony krzyż wpisano mniejszy, biały, na znak niewinności nowego zakonu. Już w nowym wcieleniu templariusze zainspirowali morską ekspansję Portugalii. „Byli templariusze”, jak nazywają ich często portugalscy historycy, przekonali tamtejszych władców, że dalekomorskie ekspedycje mogą łączyć motywację religijną – nawracanie napotkanych ludów na chrześcijaństwo, z czysto merkantylną – poszukiwaniem szlachetnych kruszców, barwników i niezwykle drogich w Europie przypraw. Rycerze mieli stały dostęp do królewskich uszu. Patronem dalekomorskich wypraw został infant Henryk, znany w historii jako Henryk Żeglarz, mistrz Zakonu Chrystusa i brat króla Jana I. To Henryk zainicjował większość pionierskich ekspedycji i patronował portugalskiej szkole nawigacji. Dzięki jego uporowi Portugalczycy przekroczyli przylądek Bojador na zachodnim wybrzeżu Afryki, który od wieków przerażał żeglarzy. „Infant Henryk umożliwił wykorzystanie doświadczeń templariuszy: żeglarzy, bankierów i rycerzy w nowym morskim przedsięwzięciu” – mówił w jednym z wywiadów José Hermano Saraiva. Większość żeglarzy w służbie Henryka, na czele z tymi najbardziej znanymi: Gilem Eanesem, Bartolomeu Diasem czy Vasco da Gamą, była tak jak on związana z Zakonem Chrystusa. Nic dziwnego, że na statkach portugalskich karawel powiewały żagle z czerwonym krzyżem. Rycerze Ordem do Cristo, poza majątkiem i symboliką, przejęli od swoich poprzedników jeszcze coś. Wiedzę, którą templariusze zdobyli, krążąc między Europą i Jerozolimą. A nie jest wykluczone, że rycerze Świątyni zapuszczali się jeszcze dalej, aż na zachodnie krańce Atlantyku. Mieli żyć skromnie, lecz zgromadzili ogromne bogactwa. Zakon templariuszy spotkał tragiczny koniec W średniowiecznej Europie powstał zakon rycerski, który na stałe zapisał się w historii. Żadna inna organizacja chrześcijańska do dziś nie wywołuje tylu kontrowersji i żadnej nie towarz... <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/zakon-templariuszy-historia-ciekawostki-i-tajemnice-katolickiego-zakonu-rycerskiego-fot-c-balossini-de-agostini-picture-library-via-getty-images-358ecbb.jpg" width="938" height="626" alt="Zakon templariuszy – historia, ciekawostki i tajemnice katolickiego zakonu rycerskiego (fot. C. Balossini / De Agostini Picture Library via Getty Images)" title="Zakon templariuszy – historia, ciekawostki i tajemnice katolickiego zakonu rycerskiego (fot. C. Balossini / De Agostini Picture Library via Getty Images)" /> Karawele templariuszy płyną na zachód W ciągu dwustu lat istnienia templariuszom udało się stworzyć doskonale działające biuro – używając współczesnego języka – pielgrzymkowe. Mieli ochraniać chrześcijan udających się do Ziemi Świętej, ale potrafili znacznie więcej. Stworzyli dobrze funkcjonujący system bankowy. Pielgrzymi wyruszający w podróż oddawali im w depozyt swoje środki i otrzymywali w zamian weksel, który mogli zrealizować w Ziemi Świętej w lokalnej walucie. Przez ten czas, a podróże trwały wtedy miesiącami, templariusze obracali tymi pieniędzmi. Nic dziwnego, że zadłużeni byli u nich nawet monarchowie. Ale rycerze Świątyni znali się nie tylko na wojnie i finansach. Dysponowali również własną flotą. Ich prywatna sieć transportowa służyła najpierw głównie pielgrzymom. Jednak kiedy Jerozolima trafiła w ręce wyznawców islamu, rycerze używali jej nadal, tyle że do przewożenia towarów. Stali się więc potężnym armatorem konkurującym nawet z Republiką Wenecką. Z samej Marsylii zabierali około 4 tys. pielgrzymów rocznie. Mieli prawie wyłączny, prywatny niemal, dostęp do wielu europejskich portów. Ale najważniejsze było dla nich La Rochelle na zachodnim wybrzeżu Francji. Francuski historyk Michel Lamy uważa, że stamtąd właśnie na długo przed Kolumbem templariusze mogli popłynąć do Ameryki. Swoje żeglarskie doświadczenia i kolekcję map zdążyli najprawdopodobniej przekazać Portugalczykom jeszcze przed likwidacją zakonu. Na tajemniczych mapach, które próbowała zdobyć konkurencja, mógł być zaznaczony ląd na zachód od Portugalii. Bo to, że Kolumb nie był w Ameryce pierwszy, potwierdzili już archeolodzy. Do Ameryki pływali wikingowie, ostatnio mówi się też o Baskach, ale nie tylko. W swojej książce „Templariusze” Michel Lamy przytacza hipotezę innego Francuza Louisa Charpentiera. Według niego do Ameryki Środkowej przed hiszpańskim konkwistadorem Cortézem przypłynęli właśnie templariusze. A później przeprawiali się być może jeszcze dalej na południe. Choć brakuje na to twardych dowodów, według Charpentiera jest dość przesłanek przemawiających za prawdziwością takiej hipotezy. Ślady obecności templariuszy w Ameryce „Aztekowie mieli przecież na początku przyjmować Hiszpanów przyjaźnie i tłumaczyć im, że czekali na brodatych białych ludzi, którzy przypłyną ze wschodu” – argumentuje Charpentier. – „Poza tym w Meksyku hiszpańscy konkwistadorzy znajdywali sporo symboli – wyrytych m.in. na wazach – przypominających krzyż. I może nie byłoby w tym nic nadzwyczajnego, bo to symbol rozpowszechniony również poza chrześcijaństwem, gdyby nie fakt, że przypominał on krzyż templariuszy”. Istnieje również kronika spisana w Meksyku przez Francisco San Anton Munon Chimpalhina, ochrzczonego tubylca, pochodzącego z książęcego rodu Chalco. Zdaje się ona potwierdzać podejrzenia Charpentiera. Chimpalhin pisze w niej o swoim ludzie, który miał przybyć do Meksyku zza wielkiej wody. W dodatku mieli to być rzekomo wojownicy przysłani przez Boga. Nazywano ich również w języku nahuatl „Teopantlaca”, czyli ludźmi świątyni. Według Muñoza Camargo, który zbadał dokładnie kronikę, nie ma wątpliwości, że chodziło o Zakon Świątyni. Jeśli wierzyć jej zapisom, templariusze mieli przybyć do Meksyku... pod koniec XIII w. No i jeszcze jedno. Zanim Kolumb wyruszył na wyprawę, miał szukać dawnych map w hiszpańskim Zakonie Calatrava. W nim po kasacie zakonu templariuszy znalazło schronienie wielu jego rycerzy. Druga flota templariuszy U progu wielkich odkryć geograficznych templariusze nie istnieli już od ponad stu lat. Czas zacierał pamięć o nich i ich rzekomych winach, a uwagę władców Europy zaprzątały zupełnie inne problemy. W 1453 r. Turcy zdobyli Konstantynopol, a papież zaczął nawoływać do walki z niewiernymi i umacniania wiary chrześcijańskiej. Zakon Chrystusa miał na tym polu wiele spektakularnych sukcesów. Podczas gdy władztwo chrześcijańskie na Wschodzie systematycznie się kurczyło, na Zachodzie zakonnicy zakładali kolejne zamorskie diecezje. Pierwszą była Madera. Kolejni papieże bez mrugnięcia okiem powierzali więc portugalskiemu zgromadzeniu zadanie organizowania Kościoła na nowo odkrytych ziemiach. Według portugalskiego historyka Pedro Silvy zaufanie, jakim obdarzono Zakon Chrystusa, jest znaczące. „Papieże doskonale zdawali sobie sprawę, że mają do czynienia nie z mało doświadczonym portugalskim zakonem, ale z nowym wcieleniem templariuszy” – uważa Silva. Powiększająca się z roku na rok portugalska flota i wyprawy sporo kosztowały. Część środków pochodziła właśnie ze szkatuł niezwykle bogatego Zakonu Chrystusa. Od XII w. poczynając, templariusze otrzymywali za walkę z Maurami gigantyczne nadania ziemskie. Henryk Żeglarz szukał też środków na wyprawy w monopolu na połów tuńczyka na wodach wybrzeży Algarve. I w haraczach od statków, które pływały pod obcą banderą na południe od Bojador. W Lizbonie z inspiracji byłych templariuszy powstawały stocznie. W Leiria – plantacja sosen nadmorskich. Stamtąd czerpano budulec na statki portugalskiej floty. Budowano je też w Constancia, niedaleko Tomaru, siedziby Zakonu Chrystusa, kiedyś najważniejszego obok Cypru ośrodka templariuszy w Europie. Dzięki pomocy dawnych templariuszy, którzy przejęli wiele nowinek technicznych od Arabów, Portugalczycy udoskonalili też instrumenty nawigacyjne i mapy. Zazdrościli im tego wytrawni żeglarze z innych państw. „Portugalczycy mieli większe doświadczenie i większą wiedzę o morzu niż my” – pisał hiszpański kronikarz obecny w trakcie negocjacji traktatu z Tordesillas (1494 r.), który dzielił nowo odkryty świat między Portugalię i Hiszpanię. Brazylia odkryta przez Zakon Chrystusa To właśnie w Tordesillas wiedza przekazana Portugalczykom przez templariuszy okazała się szczególnie cenna. Na mocy traktatu Portugalia otrzymała Brazylię i to na sześć lat przed jej oficjalnym odkryciem! Na mapach używanych w Tordesillas jej nie było, jednakże król Portugalii Manuel oczywiście wiedział wcześniej o jej istnieniu. Skąd? Według Pedro Silvy za odkryciem Brazylii stał Zakon Chrystusa – następca templariuszy. Podobnie sądzi wielu innych historyków. Na przykład według Jorge Couto, portugalski negocjator z Tordesillas Duarte Pacheco Pereira, rycerz Zakonu Chrystusa, był w Brazylii już w roku 1498. Mógł o tym świadczyć również przebieg oficjalnej wyprawy, która „odkryła” albo raczej potwierdziła istnienie Brazylii dopiero w 1500 r. Ekspedycja wyglądała według Silvy tak, jakby została poprowadzona już istniejącym szlakiem. Historycy są zgodni, że Brazylia była najbardziej opłacalnym odkryciem Portugalczyków. Bo kiedy rosnąca na Oceanie Indyjskim europejska konkurencja sprawiła, że pływanie do Indii przestało się koronie portugalskiej opłacać, Portugalczycy zajęli się Brazylią. To stąd – z Minas Gerias, Bahii i Mato Grosso – pod koniec XVII stulecia zaczęła płynąć do Portugalii prawdziwa rzeka złota. Jej wartość przerosła wyobrażenia o słynnym skarbie templariuszy, które rozpalały umysł wroga zakonu, Filipa Pięknego. Jeśli skarb ten kiedykolwiek istniał, być może to Portugalia wykorzystała go do sfinansowania morskiej ekspansji. Dzięki zyskom, które przyniósł ląd odkryty przez Pedro Alvaresa Cabrala, inwestycja zwróciła się wielokrotnie. Pobożnym templariuszom również – Brazylia jest wszak dzisiaj największym krajem katolickim świata.
Znaleziono mleko w proszku zawiezione na Antarktydę przez sir Ernesta Shackletona. Przetrwało w bazie ponad 100 lat
Niezwykła kapsuła czasu została odkryta na Antarktydzie. W bazie pozostałej po wyprawie sprzed ponad stulecia znaleziono puszki z mlekiem w proszku. Naukowcy przebadali je, żeby sprawdzić, czym się różni od dzisiejszego.
W tym artykule: Mleko w proszku sprzed stu lat Wyprawa Shackletona na biegun południowy Zapasy w podróży na biegun Czy mleko w proszku zmieniło się przez ostatnie sto lat? Produkty inspirowane wyprawą na Antarktydę Dwa lata temu wszyscy znowu usłyszeli o sir Erneście Shackletonie. W marcu 2022 r. odnaleziono wrak statku Endurance. Była to barkentyna, na której irlandzki odkrywca i podróżnik odbył najsławniejszą i najbardziej dramatyczną wyprawę. Po tym jak statek utknął – a następnie zatonął – na Morzu Weddella w 1915 r., Shackleton i jego ludzie przez półtora roku walczyli o życie na lodowych pustkowiach Antarktydy. Mleko w proszku sprzed stu lat Wyprawa na Endurance nie była pierwszą, jaką poprowadził Shackleton. Kilka lat wcześniej zapisał na swoim koncie dwuletnią ekspedycję na statku Nimrod. Miała ona dotrzeć na biegun południowy. I chociaż tego ambitnego celu nie udało się go zrealizować (wyprawa zatrzymała się 180 km od bieguna), przedsięwzięcie zostało uznane za naukowy i eksploatacyjny sukces. Shackleton otrzymał za nie tytuł szlachecki. Po tamtej wyprawie na Antarktydzie pozostała niewielka baza na przylądku Cape Royds, składająca się z kilku chat. Od 2002 roku opiekuje się nią organizacja Antarctic Heritage Trust. W czasie prac konserwacyjnych w bazie znaleziono różne cenne przedmioty pozostawione przez Shackletona. Takie jak whisky Mackinlay. A także puszki z mlekiem w proszku wyprodukowanym przed stuleciem. Mleko to zostało właśnie przebadane. Jak się okazało, mimo że minęło ponad sto lat, jego składniki nie różnią się bardzo od dzisiejszego. Wyprawa Shackletona na biegun południowy Mało brakowało, a kariera sir Ernesta Shackletona skończyłaby się, zanim w ogóle się zaczęła. W 1902 r. jako młodszy oficer popłynął wraz z Robertem Scottem na statku Discovery na swoją pierwszą ekspedycję antarktyczną. Niestety nie dotrwał do jej końca: w 1903 r. z powodu kłopotów ze zdrowiem został odesłany do domu. Scott uznał, że Shackleton może nie podołać dalszym trudom wyprawy i nie powinien ryzykować jej kontynuowania. Przyszły dowódca Endurance bardzo przeżył to niepowodzenie. Choć proponowano mu powrót na wyprawę na pokładzie Terra Nova, odmówił. Dopiero w 1906 r. wykurował się na tyle, by znów zacząć myśleć o Antarktydzie. Sam zajął się gromadzeniem funduszy na niskobudżetową ekspedycję, którą ostatecznie odbył na niedużym statku Nimrod. Podróż życia: Antarktyda Mimo że wyprawa na Antarktydę nie jest ani łatwa, ani tania, co roku na lodowym lądzie stawia stopę ponad 20 tys. turystów z całego świata. Zapasy w podróży na biegun Wyprawa wyruszyła 1 stycznia 1908 r. z Lyttleton Harbour w Nowej Zelandii. Na pokład Nimroda zapakowano zapasy dla wieloosobowej ekspedycji. Należały do nich m.in. prawie 90 kg masła, a także 454 kg mleka w proszku sprzedawanego pod marką Defiance. Mieściło się ono w 68 dużych puszkach. Znajdowała się na nich etykieta z nazwą darczyńcy – firmą Imperial Dry Milk Company - oraz informacją, że produkt powstał w Nowej Zelandii. „Preparat ten, zawierający stałe składniki świeżego mleka, był cennym dodatkiem do naszych artykułów spożywczych” – napisał Shackleton w książce relacjonującej przebieg wyprawy (ang. The Heart of the Antarctic: Being the Story of the British Antarctic Expedition 1907-1909). Czy mleko w proszku zmieniło się przez ostatnie sto lat? Na szczęście podróżnicy nie zużyli całego mleka. W czasie prac konserwatorskich w bazie znaleziono pozostawione tam puszki z mlekiem w proszku. Niewielka jego ilość trafiła do naukowców z Fonterra Research and Development Centre in Palmerston North. Przebadali je, porównując ze współcześnie wytwarzanym mlekiem w proszku. Wyniki tych badań zostały właśnie opublikowane w czasopiśmie „Journal of Dairy Science”. Okazało się, że choć całkowicie zmienił się sposób produkcji, skład mleka już niekoniecznie. Badacze porównali Defiance z mlekiem w proszku nowozelandzkiej firmy mleczarskiej Fronterra, sponsora badań. Produkty inspirowane wyprawą na Antarktydę Jeśli chodzi o białka i tłuszcze, a także składniki mineralne, mleko zabrane na wyprawę przez Shackletona okazało się bardzo podobne do współczesnego. W mleku „polarnym” było za to sporo ołowiu, żelaza, cyny i innych minerałów śladowych. Związki te pochodziły najprawdopodobniej z ocynowanej puszki, w którym było przechowywane. Mleko Shackletona wyglądało też nieco gorzej: było żółtawe i sklejone w większe „płatki”. „Czasami spotyka się twierdzenia, że dzisiejsze mleko różni się od tego, które spożywały poprzednie pokolenia. Jednakże to badanie porównawcze wykazało, że mleko w proszku Shackletona generalnie jest podobne do współczesnego” – podsumowują naukowcy w swojej pracy. Nie jest wykluczone, że badania będą miały podobny skutek jak analiza whisky znalezionego w bazie podróżników. Po jej przebadaniu właściciel marki Mackinlay wyprodukował i rozpoczął sprzedaż współczesnej wersji tamtego trunku. Być może doczekamy się więc – a jeśli nie my, to przynajmniej mieszkańcy Nowej Zelandii - mleka w proszku Defiance z charakterystycznym logiem czarnego koguta. Źródła: Phys.org, Journal of Dairy Science Nasz ekspert Magdalena Salik Dziennikarka naukowa i pisarka, przez wiele lat sekretarz redakcji i zastępczyni redaktora naczelnego magazynu „Focus". Wcześniej redaktorka działu naukowego „Dziennika. Polska, Europa, Świat”. Pasjami czyta i pisze, miłośniczka literatury popularnonaukowej i komputerowych gier RPG. Więcej: magdalenasalik.wordpress.com
Zaginiona kolekcja kapitana Jamesa Cooka odnaleziona. To ponad 200 niezwykłych okazów
Sądzono, że wspaniała kolekcja unikatowych okazów muszli pozyskana przez kapitana Jamesa Cooka przepadła na zawsze. Po czterech dekadach udało się ją znaleźć. Właśnie trafiła na ekspozycję.
W tym artykule: Skarby z trzeciej wyprawy Jamesa Cooka Losy zaginionej kolekcji muszli Niezwykła Bridget Atkinson Znaczenie kolekcji Cooka Angielski kapitan James Cook (1728–1779) uznawany jest za jednego z najwybitniejszych podróżników i odkrywców nowożytności. Jego zainteresowania były bardzo szerokie. Zajmował się nie tylko odkrywaniem nowych tras morskich, ale też astronomią i przyrodą. W czasie trzeciej wyprawy dookoła świata zginął z rąk Hawajczyków. Skarby z trzeciej wyprawy Jamesa Cooka To właśnie z trzeciej, tragicznej wyprawy Cooka pochodzi zbiór bezcennych muszli, który odnaleziono po 40 latach. Ekspedycja trwała kilka lat od 1776 roku. Na jej trasie kapitan zabierał na pokład swojego statku interesujące go muszle. Głównym celem tej eskapady było jednak odnalezienie przejścia morskiego z Oceanu Spokojnego na Ocean Atlantycki. O odkryciu kolekcji poinformowała organizacja rządowa English Heritage. Od połowy marca 2024 r. muszle można obejrzeć w Chesters Roman Fort and Museum w Northumberland w północnej Anglii. Losy zaginionej kolekcji muszli Kolekcja pozyskana przez Jamesa Cooka była życiową pasją Bridget Atkinson (1732–1814). Atkinson przekazała ją swojemu wnukowi, Johnowi Claytonowi (1792–1890). Większość muszli została sprzedana wraz z posiadłością Claytonów w 1930 roku. Uchowało się 200 eksponatów, które wypożyczono Wydziałowi Zoologii Armstrong College – to obecnie Newcastle University. W latach 80. XX wieku stała się rzecz niewyobrażalna. Pozostałości kolekcji usunięto z uniwersytetu w czasie akcji sprzątania. Uważano, że zostały bezpowrotnie utracone. Po latach okazało się, że jeden z wykładowców, dr John Buchanan, uratował muszle ze śmietnika. Niedawno trafiły do English Heritage za pośrednictwem rodziny Buchananów. Teraz trafiły do Chesters Roman Fort and Museum, gdzie dołączyły do innego eksponatu z wyprawy Cooka – olbrzymiego małża. Niezwykła Bridget Atkinson – Zawsze wiedzieliśmy o kolekcji Bridget Atkinson, ale uważaliśmy, że całkowicie zaginęła. Odkrycie, że muszle nie tylko przetrwały, ale przez cały ten czas były zaopiekowane, jest niczym innym jak cudem – komentuje dr Frances McIntosh z English Heritage. Dr McIntosh zauważa, że Bridget Atkinson była niezwykłą kobietą, której pasją była przyroda. – W czasach, gdy kobiety zazwyczaj zbierały muszle, aby udekorować nimi swoje meble i ogrodowe groty, Bridget zbierała je ze względu na zainteresowania naukowe, a nie estetykę – podkreśla. W jego ocenie kolekcja ta jest nie tylko świadectwem charakteru i kontaktów Atkinson, ale także zapisem roli Wielkiej Brytanii w globalnym handlu pod koniec XVIII wieku. Zdaniem badaczy Bridget Atkinson była jedną z pierwszych znanych kobiet, które zgromadziły naukowo znaczącą kolekcję muszli z całego świata Znaczenie kolekcji Cooka Co znalazło się w odkrytej na nowo kolekcji Jamesa Cooka? Obejmuje ona wiele rzadkich gatunków, w tym gatunki endemiczne z Nowej Zelandii, czyli takie, które występują tylko na tej wyspie. Tego typu muszle cieszyły się wielką popularnością wśród XVIII-wiecznych kolekcjonerów. – Pojedyncze okazy można było sprzedać za tysiące funtów – zauważa dr Tom White z Muzeum Historii Naturalnej w Londynie, który pomagał w identyfikacji gatunków. Wśród muszli znajduje się ostryga kolczasta (Spondylus americanus). Występuje wzdłuż wybrzeża Atlantyku, od Karoliny Północnej po Karaiby i aż do Brazylii. Pokrywają ją kolczaste wypukłości o długości około pięciu centymetrów. W kolekcji znajduje się również „muszla słoneczna” (Astraea heliotropum), endemiczna dla Nowej Zelandii. Wiemy, że trafiła do zbiorów Atkinson dzięki zbrojmistrzowi z wyprawy Cooka, Georgowi Dixonowi. Jest też gigantyczny małż, przydacznia olbrzymia (Tridacna gigas). To przedstawiciel największych małżów świata. Źródło: English Heritage. Nasz ekspert Szymon Zdziebłowski Dziennikarz naukowy, z wykształcenia archeolog śródziemnomorski. Przez wiele lat był związany z Serwisem Nauka w Polsce PAP. Opublikował m.in. dwa przewodniki turystyczne po Egipcie, a ostatnio – popularnonaukową książkę „Wielka Piramida. Tajemnice cudu starożytności” o największej egipskiej piramidzie.
Miłka Raulin o kulisach trawersu Grenlandii. Podróżniczka odpowiada na najbardziej nurtujące pytania
W 2022 r. Miłka Raulin po raz kolejny zapisała się na kartach historii. Tym razem jako najmłodsza Polka, która ukończyła trawers Grenlandii. Jak przebiegała wyprawa, dlaczego nie każdy ją ukończył?
W tym artykule: Historyczny trawers Grenlandii Miłka Raulin w Podcaście National Geographic Traveler Miłka Raulin od lat udowadnia, że marzenia mają siłę. Podróżniczka jest najmłodszą Polką, której udało się zdobyć Koronę Ziemi i najmłodszą Polką, która ukończyła trawers w Grenlandii. Do tej pory dokonało tego niewielu ludzi na świecie. Jaka sama mówi, lubi wyzwania i niskie temperatury. Nikogo nie powinno więc dziwić, że zimą 2023 r. zdobyła w tydzień Koronę Gór Polski. Historyczny trawers Grenlandii W maju 2022 roku Miłka Raulin pokonała na nogach Grenlandię. Oczywiście nie poruszała się pieszo, a na nartach, ciągnąc za sobą ważące prawie 100 kg sanie z ekwipunkiem. To dwukrotność masy jej ciała. Do ogromnego wysiłku fizycznego (i skrajnych temperatur) Polka przygotowywała się w Polsce i w Szwecji. Właśnie w Skandynawii znalazła warunki najbardziej zbliżone do grenlandzkich. Kluczowe były nie tylko mrozy, ale też wilgotność powietrza. Wyprawa, w jakiej brała udział Miłka, była niekomercyjna. Wiązało się to ze skomplikowaną biurokracją. Podróżniczka musiała zadbać między innymi o pozwolenia na wejście na lądolód czy posiadanie broni. Po co? W razie spotkania z niedźwiedziem polarnym. Miłka Raulin w Podcaście National Geographic Traveler Trawers Grenlandii zajął jej blisko miesiąc. Ruszyła 3 maja, a więc w swoje urodziny, a metę zobaczyła 1 czerwca. Kilkutygodniowa wyprawa Miłki, wraz z przygotowaniami, została opisana w jej najnowszej książce „600 kilometrów lodową pustynią”. To pełna emocji opowieść o walce z żywiołem i własnym słabościami. Nie każdemu udało się ją wygrać. Już na samym początku wyprawy doszło do groźnej sytuacji. – Jeden z uczestników postanowił nie czekać na resztę grupy, tylko powiedział, że wyjdzie wcześniej i sprawdzi, jak wygląda droga. Wszyscy czuliśmy, że to nie jest dobry pomysł, żeby się rozdzielać już na samym początku. Taką decyzję podjęła ta osoba i po prostu wyszła. Kiedy do niej dotarliśmy, okazało się, że zadaje dziwne pytania: „jak ja się tu znalazłem?; co ja tutaj robię?”. Okazało się, że on się przewrócił na tym lądolodzie – wspomina Miłka w Podcaście National Geographic Traveler. Tak zaczęła się trudna akcja ratunkowa. Podróżniczka nie ukrywa, że pokonanie Grenlandii na nogach było ogromnym wyzwaniem. Nie uniknęła chwil słabości i ogromnego zmęczenia. W jej książce (rozmowie z Mateuszem Łysiakiem) nie brakuje jednak pozytywnych, a nawet komicznych akcentów. Miłka bez skrępowania zdradza na przykład, jak wygląda załatwianie potrzeb fizjologicznych na skutej lądem największej wyspie świata. Wymaga to sprytu i techniki, choć i to zmienia się po pewnym czasie ekspozycji na mróz. Rozmowa z Miłką Raulin o książce „600 kilometrów lodową pustynią” do odsłuchania w odtwarzaczu na górze strony, a także na YouTube i Spotify. Nasz ekspert Mateusz Łysiak Dziennikarz zakręcony na punkcie podróżowania. Pierwsze kroki w mediach stawiał w redakcjach internetowej i papierowej magazynu „Podróże”. Redagował i wydawał m.in. w gazeta.pl i dziendobrytvn.pl. O odległych miejscach (czasem i tych bliższych) lubi pisać nie tylko w kontekście turystycznym, ale też przyrodniczym i społecznym. Marzy o tym, żeby zobaczyć zorzę polarną oraz Machu Picchu. Co poza szlakiem? Kuchnia włoska, reportaże i pływanie.
Kolumb przypisał sobie sukces wyprawy do Nowego Świata. Pominięto dwóch ważnych członków załogi
Legendarna wyprawa Kolumba nie dopłynęłaby do Nowego Świata, gdyby nie bracia Martín i Vicente Pinzón, hiszpańscy żeglarze z Palos de la Frontera. Ale to Portugalczyk był mistrzem PR-u i zapisał się na kartach historii, a o Hiszpanach zapomniano.
W tym artykule: Zawiedzione nadzieje Święto szarlatana Przygotowania do wyprawy Łąka z wodorostów Kłotnia o prawidłową nawigację Ziemia na horyzoncie Kierunek Hiszpania Kolumb faworyzowany przez królową Izabelę 15 marca 1493 r. wreszcie ustała sztormowa pogoda i Martín Alonso Pinzón, kapitan karaweli La Pinta, pomyślał, że los się do niego uśmiechnął. Był już blisko domu. Minęło 8 miesięcy, odkąd w poszukiwaniu zachodniej drogi do Indii wypłynął z rodzinnego Palos w Hiszpanii. W tej niebezpiecznej podróży przez nieznane wody Atlantyku, do której namówił go szalony obcokrajowiec Kolumb (pokazując włoskie mapy i przekonując królewskim glejtem), Pinzónowi towarzyszył na statku La Niña młodszy brat Vicente. W październiku 1492 r. żeglarzom udało się dopłynąć do nieznanych wcześniej Europejczykom wysp. Kolumb, dowódca wyprawy, ogłosił te ziemie własnością ich królewskich mości – Izabeli Katolickiej i Ferdynanda. Żeglarze spędzili po drugiej stronie oceanu Boże Narodzenie, ale już w styczniu Kolumb zdecydował, że do dalszej eksploracji będzie potrzebował więcej ludzi i statków, dlatego zarządził powrót. Po kilku dniach żeglugi w kierunku Hiszpanii groźny sztorm rozdzielił powracające z Nowego Świata okręty. Kiedy więc pod koniec lutego 1493 r. Martín Pinzón dopływał do galisyjskiego portu Bayona, był przekonany, że tylko jemu udało się pokonać ocean. Zawiedzione nadzieje Zaraz posłał do hiszpańskich monarchów list, w którym zawiadamiał ich o odkryciu nowych ziem na zachodzie. Czuł, że ma do tego prawo. To z jego karaweli po raz pierwszy dostrzeżono stały ląd (wyspę Guanahani, dziś zaliczaną do Archipelagu Bahamów). To jemu udało się uspokoić buntownicze nastroje załogi z żaglowca Kolumba, kiedy wydawało się, że wyprawa zawróci do Hiszpanii. Wreszcie to jego żeglarskie umiejętności kilkakrotnie uchroniły całą ekspedycję przed morską katastrofą. Kapitan Pinzón zostałby więc prawdopodobnie bohaterem narodowym, a w większości hiszpańskich miast stałyby dziś pomniki ku jego czci, gdyby nie to, że kiedy 15 marca dotarł do Palos, w porcie bujała się już zakotwiczona La Niña, karawela jego brata. A to oznaczało, że na jej pokładzie przypłynął też Krzysztof Kolumb. W grudniu jego żaglowiec Santa Maria zatonął bowiem w okolicach dzisiejszego Haiti. Kolumb musiał wracać na statku Vicente Pinzóna. I jak się okazało – wbrew przypuszczeniom Martína – przeżył i mógł teraz osobiście opowiedzieć królowej i królowi o sukcesie wyprawy. Przez kilka lat cierpliwie przekonywał ich, że istnieje zachodnia droga do Indii, dzięki której Kastylia będzie mogła skutecznie rywalizować z Portugalią. Monarchowie zgodzili się w końcu sfinansować wyprawę. Docierając do Nowego Świata, Kolumb dopiął więc swego i miał nadzieję, że namówi parę królewską na kolejne ekspedycje. Martín Pinzón, mimo swych zasług, musiał usunąć się w cień. Wprawdzie otrzymał od monarchów odpowiedź na list wysłany z Bayony, ale – jak można się było domyślać – władcy woleli o wyprawie rozmawiać z Kolumbem, a Pinzónowi odmówili nawet audiencji. Kim był Krzysztof Kolumb? Badacze na tropie prawdziwej tożsamości odkrywcy Ameryki Do historii przeszedł jako Krzysztof Kolumb. Odkrywca Ameryki wcale tak się jednak nie nazywał. Nie pochodził też z Genui, lecz z greckiej wyspy Chios. Ukrywał swoją tożsamość, bo bał si... Święto szarlatana Martín Pinzón zmarł wkrótce po powrocie do Hiszpanii, a o roli, jaką odegrał w odkryciu Ameryki, dość szybko zapomniano. Niesłusznie – przekonuje Gary Knight w wydanej w USA książce „Forgotten Brothers”. – Najwyższy czas, żeby moi rodacy dowiedzieli się, kto rzeczywiście odkrył Amerykę. Uważam, że nie powinniśmy obchodzić Dnia Kolumba, a jeśli już to Dzień szarlatana – mówi Gary Knight. – Kolumb zgarnął wszystkie zaszczyty, mimo że dowody na decydujący udział Pinzónów w sukcesie wyprawy są oczywiste. O jakich dowodach mówi? Kolumb jako jedyny uczestnik wyprawy z 1492 r. prowadził przecież dziennik podróży i (jak przyznaje nawet Knight) dzięki temu to jego wersja zdarzeń przetrwała do dziś. Według Knighta pozostają jednak inne źródła. Amerykanin zwraca uwagę, że odmienna wizja wyprawy Kolumba rysuje się np. w zeznaniach, które składano na kastylijskim dworze już po śmierci admirała. – Około 30 lat po wyprawie odbyło się wysłuchanie potomków Pinzónów, którzy za zasługi przodków domagali się tytułu szlacheckiego – tłumaczy Knight. Na świadków powołano m.in. uczestników I wyprawy Kolumba. Wszyscy zgodnie stwierdzili, że odkrycie Nowego Świata nie byłoby możliwe bez braci Pinzón. Legenda Kolumba ma jednak mocne podstawy. Wielu historyków nie widzi powodu, aby wyróżniać dwóch mało znanych hiszpańskich żeglarzy kosztem wielkiego odkrywcy. Prof. Samuel Eliot Morison, autor książki „Admiral of the Ocean Sea” (zdobyła nagrodę Pulitzera w 1943 roku), uważał, że bracia Pinzón byli zwykłymi żeglarzami, którzy wypełniali po prostu rozkazy prawdziwego i jedynego lidera wyprawy – Kolumba. Z kolei Siegfried Fischer-Fabian w książce „Krzysztof Kolumb. Bohater czy łotr” pisze, że dla Pinzónów wyprawa do Indii stanowiła tylko zyskowną przygodę, a dla Kolumba prawdziwą życiową misję. Również portugalski badacz Manuel Rosa, znany w Polsce z książki „Kolumb. Historia nieznana”, przypomina, że to Kolumb był mózgiem ekspedycji, podczas gdy Pinzónów skuszono perspektywą zysków. – Priorytetem braci Pinzón był biznes, który prowadzili, a dwa statki oddane do dyspozycji Kolumba stanowiły po prostu spłatę długów wobec Korony – mówi Rosa. – To Kolumb zdecydował, którędy i dokąd popłyną. Bracia nie mieli w tej sprawie wiele do powiedzenia. Przygotowania do wyprawy Jak doszło do spotkania żeglarzy z podróżnikiem planującym wyprawę przez Atlantyk? Przecież wcześniej nie zapędzali się dalej niż na Wyspy Kanaryjskie. Gdy w 1492 r. upadła Grenada i zakończyła się kilkusetletnia rekonkwista, Izabela i Ferdynand mogli wreszcie zająć się polityką zagraniczną. Zdecydowali więc, że poprą projekt Kolumba. Koszty planowanej przez niego wyprawy, na którą wcześniej nie zgodził się król Portugalii, były jednak wysokie. Monarchowie sfinansowali więc połowę, część zapłacił Kolumb, a resztę musieli wyłożyć zadłużeni wobec Korony mieszkańcy Palos i okolic. Specjalny królewski glejt, uprawniający Kolumba do zorganizowania ekspedycji, został odczytany z ambony kościoła św. Jerzego w Palos. Mieszkańcy miasta nie zareagowali jednak entuzjastycznie. Jako obcokrajowiec Kolumb nie cieszył się w Hiszpanii zaufaniem. Szybko rozniosła się informacja, że jest wprawdzie doskonałym nawigatorem, ale nigdy wcześniej nie dowodził statkiem. W dodatku zmienił nazwę jednego z przekazanych mu żaglowców, którym miał dowodzić, co uznano za zły znak. Właśnie wtedy do gry weszli szanowani w Palos bracia Pinzón – kupcy, żeglarze i właściciele okrętów. Gdyby nie popularność, którą cieszyli się wśród marynarzy, nie udałoby się pewnie skompletować załogi. Oddali też do dyspozycji Kolumba dwa własne statki, za co obiecał im udział w zyskach. I tak oto dotąd nieznani szerzej hiszpańscy żeglarze dali się namówić na wyprawę, która okazała się nie tylko największą przygodą ich życia, ale przeszła do historii odkryć geograficznych. Łąka z wodorostów Żaglowce wypłynęły z Palos 3 sierpnia, kierując się w stronę Wysp Kanaryjskich. Podróż nie wzbudzała na początku większych emocji. Marynarze świetnie znali te tereny. Właściwa wyprawa zaczęła się dopiero kilka tygodni później, kiedy żaglowce opuściły już archipelag, kierując się na zachód Atlantyku. Pogoda sprzyjała śmiałkom, ale już wkrótce dał o sobie znać strach przed nieznanym. Knight podkreśla, że zagrożenie buntem coraz bardziej zniecierpliwionej załogi pojawiło się przede wszystkim na żaglowcu nielubianego Kolumba. – Marynarze ufali braciom Pinzón, pływali przecież z nimi od lat – mówi Knight. – Tymczasem Kolumb, choć niewątpliwie wizjoner i zdolny polityk, nie był doświadczonym kapitanem i zadzierał nosa. Nawet jednak bracia Pinzón przestali sobie radzić ze zmiennymi nastrojami załogi, kiedy żaglowce wpłynęły na Morze Sargassowe, przypominające niekończącą się łąkę złożoną z wodorostów. Od tego momentu przerażeni marynarze nie przestawali dopytywać o to, kiedy ujrzą obiecaną Japonię i Chiny. Kolumb próbował zwodzić załogę. Jak? Według Jesúsa Vareli Marcosa z Uniwersytetu Valladolid odkrywca prowadził dwa dzienniki okrętowe. Jeden powstawał na jego własny użytek, a drugi, w którym zaniżał przebyty dystans – dla załogi. Czas jednak mijał i nawigacyjne sztuczki przestały działać. Marynarzy trawił coraz większy niepokój. Cierpliwość stracił również M. Pinzón, który zaczął namawiać Kolumba na zmianę kursu, argumentując, że jeśli mają jeszcze cokolwiek odkryć, muszą płynąć na południowy zachód. Kolumb nie chciał się jednak zgodzić. Miał swoje racje. Opierał się na bogatym doświadczeniu, które zdobył w Portugalii. Miał tam kontakt z najlepszymi kartografami królestwa, a – jak podaje kronikarz Bartolomé de las Casas (dominikanin i obrońca Indian) – portugalski król pozwolił mu nawet oglądać mapy wyrysowane przez Bartolomeu Diasa, odkrywcę Przylądka Dobrej Nadziei. Czy Kolumb, tak dobrze poinformowany nawigator, mógł się więc mylić? Historyk Jesús Varela Marcos i Gary Knight twierdzą, że tak, i podkreślają, że Pinzón również znał się na nawigacji. W czasie licznych podróży odwiedził m.in. Rzym, gdzie w bibliotece papieża Innocentego VII miał okazję studiować dokumenty, w których była mowa o ziemiach znajdujących się na zachód od Półwyspu Iberyjskiego. Kłotnia o prawidłową nawigację Spór o kurs zauważyła załoga. Napięcie rosło. 6 października losy wyprawy zawisły na włosku. Zdesperowana załoga podniosła bunt, a według Knighta i Marcosa Kolumb przestał panować nad ekspedycją. Inicjatywę przejął M. Pinzón. W obliczu otwartego buntu załogi (opisuje go szczegółowo, na podstawie zeznań kuzyna Martína Pinzóna z 1515 r., kronikarz Gonzalo Fernández de Oviedo) bracia Pinzón stawiają Kolumbowi ultimatum. Dają mu 3 dni na dotarcie do stałego lądu, a jeśli się nie uda, wszystkie statki zawrócą do Hiszpanii. Przyparty do muru Kolumb zgadza się na wszystko, nawet na zmianę kierunku żeglugi. Ziemia na horyzoncie Historycy nie są zgodni, kiedy opisują ostatnie godziny przed upływem ultimatum. Według las Casasa Kolumb zebrał załogę na pokładzie Santa Marii i za wypatrzenie lądu obiecał – prócz gwarantowanych przez królową 10 tys. marawedi (dawna moneta hiszpańska ze złota lub srebra) – kosztowny jedwabny płaszcz. Jednak – jak podaje hiszpański kronikarz – to sam Kolumb miał ostatecznie zauważyć na horyzoncie łunę zwiastującą stały ląd. Według innych historyków po tym, jak na sugestię Pinzóna żaglowce zmieniły kurs na południowy zachód, to Rodrigo de Triana, marynarz z La Pinty, pierwszy dostrzegł nad ranem 12 października brzeg jakiegoś lądu. M. Pinzón rozkazał strzelać z armat na znak, że wreszcie dopłynęli do „Indii”. „Niestety Triana nie dostał obiecanej nagrody, za którą mógłby się przecież utrzymać do końca życia – zwraca uwagę Knight. – Sukces Triany i Pinzóna przywłaszczył sobie po powrocie Kolumb, co najlepiej świadczy o tym, jakim był człowiekiem”. Nic dziwnego, że stosunki między Pinzónem i Kolumbem nie układały się najlepiej. Według tego pierwszego obcokrajowiec nie miał pojęcia o żeglowaniu, czego dowodem było notoryczne podpływanie zbyt blisko brzegu. Ostrzegał nawet brata, aby nie zbliżał się do żaglowca Kolumba, bo zachowanie admirała grozi katastrofą. W końcu Pinzón miał dość i 21 listopada La Pinta znika z pola widzenia pozostałych żaglowców. M. Pinzón bez pytania o zgodę żegluje do brzegu Babeque (dzisiejsza wyspa Great Inagua), o której opowiadali tubylcy. Przy okazji odkrywa dzisiejszą Jamajkę. Nie ma go przy pozostałych dwóch statkach nawet w Wigilię Bożego Narodzenia, nie może więc zapobiec zatonięciu żaglowca Kolumba. Na szczęście – jak podkreśla Knight – dzięki ostrzeżeniom Pinzóna La Niña dowodzona przez Vicente wychodzi z całej opresji bez szwanku: „Gdyby nie jego przezorność, większość żeglarzy nie miałaby czym wrócić do Hiszpanii. Kolejny raz bracia Pinzón uratowali wyprawę przed katastrofą”. Kiedy 6 stycznia Kolumb decyduje się podnieść kotwicę i wziąć kurs na zachód, na horyzoncie pojawia się niespodziewanie La Pinta. Pinzón tłumaczy później swoją kilkutygodniową nieobecność tym, że się zgubił. Kolumb udaje, że mu wierzy, i dwaj rywale zawieszają broń. Jak pisze Varela Marcos, Kolumbowi zależy zapewne na tym, by zachować zniknięcie La Pinty w tajemnicy i nie narazić się na zarzut, że Hiszpan odkrył więcej od niego. Poza tym Kolumb zdaje sobie zapewne sprawę, że bez braci, ich doświadczenia i żaglowców nie wróci do Hiszpanii i nie opowie królowej Izabeli o wyprawie. Nie czuje się jednak dobrze w nowej sytuacji. Hiszpańska załoga żaglowca La Niña, na którym płynie, wyraźnie go lekceważy. Z notatek w jego dzienniku wynika wręcz, że musi osobiście zająć się aprowizacją i przygotowaniem zapasów wody na powrót, co zdaniem kronikarzy nie było zajęciem godnym admirała. Gonzalo Fernandez de Oviedo, hiszpański historyk, sugeruje nawet, że niechęć do Kolumba była tak duża, iż bracia Pinzón rozważali jego uwięzienie. Nie ma na to jednak dowodów, a obecność kilku królewskich przedstawicieli wciąż gwarantowała Kolumbowi nietykalność. To on podejmuje w końcu decyzję o powrocie. Kierunek Hiszpania Pogoda nie zapowiadała się już na tak spokojną jak w drodze do Nowego Świata. Przełom stycznia i lutego bywa na Atlantyku niezwykle burzliwy. W 1493 r. wiały podobno wiatry niespotykane od 50 lat. – W tej sytuacji sama wiedza nawigacyjna Kolumba nie na wiele się mogła przydać. Ze sztormami, na które trafiła wyprawa, mogli sobie poradzić tylko znakomici żeglarze, właśnie tacy jak bracia Pinzón – przekonuje Knight. – Admirał był w czasie powrotu tak przerażony, że siedział cały czas w swojej kajucie. Obawiał się najgorszego, dlatego przygotował zawczasu raport z podróży, który umieścił w dwóch zalakowanych beczkach. Z powodu katastrofalnej pogody żaglowce znów się rozdzieliły. Kiedy pod koniec lutego 1493 r. Kolumb i Vicente znajdowali się jeszcze gdzieś w pobliżu azorskiej wyspy Santa Maria, Martín Pinzón dobijał już do portu w Bayonie. Miał więc tydzień przewagi nad bratem. W Hiszpanii nie czekały jednak na niego fanfary. Varela Marcos w pracy „Kolumb i Pinzón. Odkrywcy Ameryki” pisze, że kronikarze zupełnie pominęli przybycie La Pinty do Bayony. Jego zdaniem zdecydowały o tym względy polityczne. – Taka była widocznie wola pary królewskiej. Ówcześni kronikarze doskonale to wyczuli i np. Bartolomé de las Casas w swojej relacji z podróży Kolumba pomija rolę Pinzóna i wyolbrzymia zasługi admirała – czytamy w pracy Vareli Marcosa. Pozycję Martína Pinzóna osłabiła także jego choroba. Zatrzymał się w Bayonie na kilkudniowy odpoczynek, żeby wyzdrowieć, wskutek czego Kolumb go ubiegł i wrócił do Palos pierwszy. Kolumb faworyzowany przez królową Izabelę Po śmierci Martína nikt z rodziny Pinzón nie uczestniczył już w kolejnych wyprawach Kolumba. Zresztą pewnie sam admirał sobie tego nie życzył. Vicente Pinzón nie porzucił jednak morza. Okazało się, że król Ferdynand o nim nie zapomniał. Podobno tylko królowa Izabela wyraźnie faworyzowała Kolumba. – Król darzył braci olbrzymim szacunkiem, a po śmierci Martína uznawał Vicente za jednego ze swoich najlepszych nawigatorów – mówi Knight. – Vicente razem z Amerigiem Vespuccim założyli nawet szkołę nawigatorów. Ferdynand nie pozwolił też na zmonopolizowanie przez Kolumba i jego rodzinę wypraw do Nowego Świata. Jeszcze za życia odkrywcy król zarządził ekspedycję z udziałem Vicente Pinzóna i Vespucciego. Do Pinzóna uśmiechnęło się w końcu szczęście – w 1499 r. odkrył Amazonkę. Jego nazwisko zna dziś większość Brazylijczyków. – Mam nadzieję, że moi rodacy, dla których zupełnie niesłusznie to Kolumb jest dziś bohaterem, też kiedyś docenią braci Pinzón. Właśnie po to napisałem książkę – mówi Gary Knight.
Paszport dla psa. Wszystko, co warto wiedzieć przed wyrobieniem dokumentu
Jak i gdzie wyrobić paszport dla psa? Jaki jest czas oczekiwania na decyzję o wydaniu dokumentu? Ile kosztuje? Na te i wiele innych pytań odpowiadamy w poniższym artykule.
W tym artykule: Czy paszport dla psa jest potrzebny? Gdzie wyrobić paszport dla psa? Ile kosztuje paszport dla psa? Wyjazd z psem za granicę Pies w wielu domach jest traktowany jak członek rodziny. Nic więc dziwnego, że coraz więcej opiekunów zabiera swoich czworonożnych przyjaciół na urlop. Jednak przed planowaniem wspólnego wyjazdu z pupilem, warto zapoznać się z obowiązującymi przepisami. Wiele krajów wymaga od podróżujących i ich zwierzaków posiadania psiego paszportu. Z dalszej części artykułu dowiesz się: jak i gdzie wyrobić paszport dla psa; jaki jest czas oczekiwania na decyzję o wydaniu dokumentu; ile kosztuje psi paszport; o czym warto pamiętać przed wyjazdem z psem za granicę. Czy paszport dla psa jest potrzebny? Paszport dla psa będzie potrzebny, jeśli chcemy podróżować z pupilem po Unii Europejskiej. Do dokumentu potwierdzającego tożsamość naszego pupila wkleja się naklejki z międzynarodowo rozpoznawanymi nazwami szczepionek i lekarstw (np. odrobaczających). Psi paszport wyróżnia niebieska okładka z unijnymi gwiazdkami, o wymiarach wynoszących 100 × 152 mm. Paszport dla psa zawiera takie informacje, jak: umiejscowienie transpondera lub tatuażu oraz datę jego wszczepienia lub naniesienia albo datę odczytu transpondera lub tatuażu, a także kod alfanumeryczny wskazywany przez transponder lub widniejący na tatuażu; imię, gatunek, rasa, płeć, umaszczenie, data urodzenia podana przez właściciela i wszelkie cechy charakterystyczne bądź wyróżniające lub znaki szczególne danego zwierzęcia domowego; imię i nazwisko oraz dane kontaktowe właściciela; imię i nazwisko, dane kontaktowe oraz podpis upoważnionego lekarza weterynarii, który wystawia lub uzupełnia dokument identyfikacyjny; podpis właściciela; informacje dotyczące szczepienia przeciwko wściekliźnie; data pobrania próbki krwi do badania poziomu przeciwciał przeciwko wściekliźnie metodą miareczkowania; informacje na temat zastosowania wszelkich profilaktycznych środków zdrowotnych w odniesieniu do chorób lub zakażeń innych niż wścieklizna; inne stosowne informacje dotyczące stanu zdrowia zwierzęcia domowego. Gdzie wyrobić paszport dla psa? Paszport dla psa można wyrobić uprawniony do tego lekarz weterynarii. Aktualny wykaz weterynarzy upoważnionych do wydawania paszportów dla zwierząt towarzyszących dostępny jest na stronie internetowej Krajowej Izby Lekarsko-Weterynaryjnej. Psi paszport, w przeciwieństwie do paszportu dla ludzi, wydawany jest od ręki i nie wymaga zdjęcia pupila. Jak podaje Główny Inspektorat Weterynarii, „w przypadku niekomercyjnego przemieszczania w UE psów, kotów i fretek w liczbie większej niż 5 sztuk zwierzętom, oprócz paszportu, musi towarzyszyć świadectwo zdrowia”. Ile kosztuje paszport dla psa? Koszt paszportu dla psa to około 100 złotych. Ale pamiętajcie – każde szczepienie, każde odrobaczenie przed podróżą musi być wykonane w obecności i potwierdzone pieczątką lekarza weterynarii. Jednak każdy kraj rządzi się swoimi prawami. Dlatego wybierając się w podróż do państw spoza struktury UE, konieczne będzie dodatkowo wykonanie badania, tzw. miareczkowania poziomu przeciwciał dla wirusa wścieklizny. Koszt to ok. 200–350 zł, a na wyniki można czekać aż do miesiąca. Za to tego typu badanie robi się raz w życiu psa. Zazdrosny pies. Po czym poznać zazdrość u psa? Naukowcy odpowiadają Zazdrosny pies w domu? Naukowcy dowiedli, że czworonogi, tak samo jako ludzie, bywają zazdrosne, np. o innego pupila czy członka rodziny. Jak objawia się zazdrość u psa i czy faktycznie możn... Wyjazd z psem za granicę Wybierając się poza terytorium Polski w towarzystwie czworonożnego przyjaciela, warto być świadomym pewnych obostrzeń. Niestety, nasi pupile nie mogą zwiedzać świata tak swobodnie, jak my. Ale spokojnie – wszystko się da ogarnąć. Ten krótki przewodnik przeprowadzi cię przez najważniejsze punkty. To nie są utrudnienia, nie traktuj ich tak. To dbanie o to, by psiak był bezpieczny. 1. Chip i szczepionka Psy ze schronisk są już zwykle zaczipowane, psiaki z hodowli mogą mieć tatuaże identyfikacyjne. Koniecznie udaj się do weterynarza, żeby potwierdził, czy twój psiak posiada jedno albo drugie. Jest to warunek konieczny przy przekraczaniu granic. Druga sprawa – szczepienie przeciwko wściekliźnie to praktycznie must-have przy wjeździe do większości państw. I co ważne – musi być zrobione na kilka miesięcy przed podróżą (w zależności od państwa). Dlatego na samym początku planowania wyjazdu udaj się do weterynarza i na spokojnie potwierdź wszystkie daty. 2. Wybierzcie i dostosujcie do samych siebie środek transportu Kiedy w końcu wszystkie te stresujące organizacyjno-weterynaryjne kwestie ogarnięte, można zająć się planowaniem znacznie przyjemniejszych rzeczy. I tu będzie prosto. Każdy środek transportu nadaje się na podróż z psem. Oczywiście, musisz się dogadać ze swoim futrzakiem, co preferuje i jakoś osiągnąć konsensus. Ale znamy psy jeżdżące koleją, znamy psy latające, także helikopterami, znamy psiaki łapiące stopa ze swoimi opiekunami. Cokolwiek wybierzecie, ważne jest to, by mieć przygotowany odpowiedni sprzęt dla danego środka transportu: transporter do samolotu, matę i specjalną smycz z możliwością wpięcia w pas bezpieczeństwa do samochodu, kaganiec – często to wymóg przy podróżowaniu publicznymi liniami, przenośne składane posłanie, a w przypadku wyprawy łodzią – kamizelkę ratunkową. 3. Spakuj psu plecak (i dorzuć smaczki) Podobnie jak ty, on wyrusza w dłuższą podróż. I chociaż nie potrzebuje wiele garderoby i ręczników, to jednak są rzeczy, o których nie powinno się zapomnieć przy podróży z psiakiem: miska, najlepiej taka składana, która się nie stłucze. Można też kupić od razu miskę z zamontowanym podajnikiem wody; karma – jeśli możesz ją wziąć, to lepiej weź. Psy różnie reagują na nagłą zmianę karmy, a lepiej nie ryzykować biegunki w trasie; psie przysmaki – i te na nudę, do dłuższego gryzienia, i te mniejsze, traktowane jako nagrody; smycz, szelki, kaganiec – to zestaw obowiązkowy. W zależności od rodzaju wypoczynku można też znaleźć smycze z amortyzatorem dla tych, co lubią jazdę na rowerze i wspólny jogging; obroża antykleszczowa – bardzo dobra rzecz, kiedy buszuje się po lasach i wspina w górach. Odkąd nasz psiak nosi taką obrożę (wymienianą co kilka miesięcy), nie miał ani jednego kleszcza; mata lub kamizelka chłodząca mogą być waszym sprzymierzeńcem; zaopatrzcie się w wazelinę na psie łapki lub specjalne buty trekkingowe dla czworonogów; zawsze warto mieć w swojej ludzkiej apteczce dorzucone kilka drobiazgów dla naszego przyjaciela – specjalne bandaże trzymające się sierści, opatrunki, leki od weterynarza, np. na uspokojenie podczas podróży, maść na rany, psi (szybko działający i giętki) termometr. Jak pies okazuje miłość? Sekrety głębokiej relacji człowieka z psem Czy wiesz, jak twój pies okazuje miłość? Dlaczego, kiedy go tulisz i drapiesz za uchem, sam czujesz się szczęśliwy? 4. Psie aplikacje ułatwiające podróży Restauracje? Jest kilka portali, np. Dog In Travel, na których można sprawdzić gdzie udać się z psiakiem żeby coś zjeść. A nawet co można zwiedzić w danym mieście z psem. Są też i aplikacje. Jeśli twój związek z futrzakiem jest słabszy niż jego wewnętrzny instynkt łowiecki, to może przydać się aplikacja. Do wyboru w sklepach iTunes i Google Play są gwizdki przywołujące psa i klikery, zwracające jego uwagę przy ćwiczeniach w rozproszeniach. 5. Uwiecznijcie wspólne chwile Podróż z psiakiem to wielka radość i ogrom zabawnych i wzruszających momentów wartych uwiecznienia. Nawet jeśli nie jesteś mistrzem fotografii, to zadbaj o to, żeby uchwycić kilka kadrów za pomocą aparatu w telefonie. Masz problem ze zwróceniem uwagi psiaka podczas robienia zdjęcia? Standard, czworonogi rzadko cierpliwie pozują. Dlatego spróbuj z aplikacją BarkCam. Podczas robienia zdjęcia, wydaje dźwięk skupiający uwagę psa na telefonie (szczekanie). A może dobrym pomysłem byłoby przekazanie części odpowiedzialności za dokumentowanie wyprawy psu? Brzmi podejrzanie? Istnieją specjalne szelki dla psów wszelkich rozmiarów, do których można doczepić na grzbiet lub pod szyję kamerę rejestrującą filmy i zdjęcia z psiej perspektywy. No bo kto zrobi ci lepsze zdjęcie niż wierny towarzysz podróży? Szczerze polecamy! Źródła: Kundelek na biegunie, Główny Inspektorat Weterynarii.
Pies najlepszym przyjacielem wikinga. Normanowie zabierali zwierzęta domowe na swoje wyprawy
Archeolodzy, którzy badali cmentarz wikingów w Anglii, odnaleźli szczątki zwierząt domowych, które wojownicy przywieźli ze Skandynawii. Badacze twierdzą, że m.in. psy towarzyszyły wikingom w pierwszych wyprawach do średniowiecznej Brytanii.
W tym artykule: Wyprawy wikingów zaczęły się już w VIII wieku Badania miały na celu sprawdzić, skąd pochodziły zwierzęta pochowane z wikingami Zwierzęta były bardzo ważne dla wikingów Co mógł zabrać ze sobą wiking na morską wyprawę w kierunku wybrzeży Brytanii? Na pewno wyposażenie bojowe, m.in. miecze, topory, hełmy i oczywiście tarcze, które były bardzo ważnym elementem uzbrojenia skandynawskich wojowników. Poza tym na statku musiały znajdować się porcje jedzenia, aby wyżywić całą załogę. Wyprawy wikingów zaczęły się już w VIII wieku Niekiedy zabierali drobne przedmioty, które przypominały o ich rodzinie i ojczyźnie. Wikingowie przemierzali przecież Morze Północne nie tylko w celach rabunkowych, ale również kolonizacyjnych. Dlatego czasem nie wracali do domów przez wiele miesięcy, a nawet lat. Najnowsze badania wykazały, że ludzie północy znajdowali miejsce na łodziach również dla swoich zwierząt domowych. Wikingowie wyprzedzili Kolumba. Co jeszcze wiemy o ich wyprawach na Zachód? W oświetlonych ogniskami salach staroskandynawscy gawędziarze snuli opowieści o pierwszych podróżach na zachód. Opowiadali o Bjarnim Herjólfssonie, który zabłądził w gęstej mgle, płyn.. Zespół naukowców z Wielkiej Brytanii i Belgii prowadził badania nad cmentarzem wikingów Heath Wood w hrabstwie Derbyshire. Znajduje się tam 59 kurhanów, które upamiętniają zmarłych wojowników ze Skandynawii. To jedyne znane miejsce pochówku w Anglii, w którym wikingowie grzebali skremowane zwłoki swoich zmarłych. Badania miały na celu sprawdzić, skąd pochodziły zwierzęta pochowane z wikingami Badacze przyznają, że pomimo kremacji, wciąż zachowały się pozostałości i fragmenty niektórych kości, m.in. udowych i czaszkowych. Badacze byli w stanie przypisać szczątki do dwóch dorosłych ludzi, jednego dziecka oraz trzech zwierząt: psa, konia i świni. Sam fakt odnalezienia zwierzęcych szczątek nie jest niczym zaskakującym. Badacze jednak postanowili sprawdzić, skąd pochodziły zwierzęta. Zespół przeprowadził szczegółową analizę izotopową, aby ustalić obecność strontu w kościach. To pierwiastek chemiczny z grupy berylowców, który, podobnie jak wapń, może być wbudowywany w strukturę kości zwierząt. Zwierzęta były bardzo ważne dla wikingów Stront występuje naturalnie w skałach, glebie, wodzie i w niektórych roślinach. Przyswajany jest przez zwierzęta poprzez przyjmowanie pokarmu. Większość strontu jest szybko wydalana, ale ok. 20–30% pozostaje w układzie kostnym. Naukowcy twierdzą, że chociaż stront występuje na całym świecie, można rozpoznać, z którego regionu geograficznego pochodzi konkretny pierwiastek. Jest to swoisty znacznik lokalizacyjny. – Wyniki naszych badań stanowią pierwszy dowód na migracje zarówno ludzi, jak i ich zwierząt przez Morze Północne ze Skandynawii do Anglii pod koniec IX wieku – piszą naukowcy w artykule opublikowanym na łamach czasopisma naukowego „PLOS One”. – Myślę, że psy i konie z pewnością były towarzyszami podróży. Natomiast sądzimy, że świnia prawdopodobnie była źródłem pożywienia – twierdzą badacze. – Anglosaskie kroniki z czasów średniowiecza zaznaczają, że wikingowie kradli konie od miejscowej ludności. Nasze badania jednak rzucają nowe światło na przygotowanie wikingów do swoich wypraw – czytamy w artykule. – To pokazuje, jak ważne były zwierzęta dla Normanów – dodają naukowcy. Wikingowie wciąż żyją w masowej wyobraźni. Czego nie wiemy o nich i ich krwawych wyprawach? Po raz pierwszy wikingowie wylądowali na skalistych wybrzeżach położonych na północ od Szkocji jakieś 1200 lat temu, dławiąc opór mieszkańców i zajmując ziemię. Przez prawie siedem wi... <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/rekonstruktorzy-w-polsce-przed-inscenizacja-walki-wikingowie-zasluzyli-na-swoja-brutalna-reputacje-od-najmlodszych-lat-byli-szkoleni-do-walki-fot-david-guttenfelder-national-geographic-63af673.jpeg" width="938" height="528" alt="Rekonstruktorzy w Polsce przed inscenizacją walki. Wikingowie zasłużyli na swoją brutalną reputację: od najmłodszych lat byli szkoleni do walki. (fot. DAVID GUTTENFELDER/National Geographic)" title="Rekonstruktorzy w Polsce przed inscenizacją walki. Wikingowie zasłużyli na swoją brutalną reputację: od najmłodszych lat byli szkoleni do walki. (fot. DAVID GUTTENFELDER/National Geographic)" /> Co więcej, autorzy badania podkreślają, że w kurhanach cmentarnych ludzkie szczątki były zmieszane ze zwierzęcymi. Uczeni sugerują, że zmarłych wikingów kremowano prawdopodobnie w towarzystwie ich zwierząt. Być może był to rodzaj ofiary. Gdy zginął ich pan, stworzenia towarzyszyły zmarłym w drodze do Walhalli. Co ciekawe, poprzednie badania wykazały, że zmarłych na cmentarzu Heath Wood kremowano między VIII a X wiekiem. Nekropolia znajduje się niedaleko Repton. Tamw 873 roku n.e. zimowała Wielka Armia Wikingów, która ruszyła na podbój średniowiecznej Brytanii. Źródło: PLOS One.
Wyprawy Vasco da Gamy do Indii – jak zmieniły świat?
Vasco da Gama dokonał tego, czego nie zdołali zrobić inni wielcy podróżnicy – odnalazł drogę morską do Indii. To właśnie to odkrycie okazało się jednym z najważniejszych i na zawsze zmieniło postrzeganie świata. Kim był sławny portugalski podróżnik? Jakie znaczenie miała wyprawa Vasco da Gamy? Na te i inne pytania odpowiadamy poniżej.
W tym artykule: Kim był Vasco da Gama? Jaki był cel wyprawy Vasco da Gamy? Jak wyglądała pierwsza wyprawa Vasco da Gamy do Indii? Historia kolejnych wypraw do Indii Skutki wypraw Vasco da Gamy Otaczający nas świat wzbudza naszą ciekawość od najdawniejszych czasów. Pchani chęcią poznania nieznanego, już przodkowie naszego gatunku opuścili Afrykę i zdobyli prawie wszystkie kontynenty. Wraz z rozwojem cywilizacyjnym, chęć podboju świata stawała się coraz silniejsza. Największe odkrycia geograficzne są datowane na przełom XV i XVI wieku. Ferdynand Magellan, Krzysztof Kolumb – te nazwiska znają nawet dzieci. W gronie najwybitniejszych odkrywców nie może zabraknąć także Vasco da Gamy – człowieka, który otworzył nowy okres w dziejach świata. Kim był Vasco da Gama? Vasco da Gama przyszedł na świat w 1460 lub 1469 roku w portugalskim miasteczku Sines. Syn rycerza zakonu św. Jakuba całą swoją młodość spędził w Lizbonie, gdzie wzorem swojego ojca wstąpił do zakonu rycerskiego. W młodości najprawdopodobniej studiował też matematykę i nawigację (w Evorze). To właśnie wtedy miał poznać Juana Ponce de Leona, przyszłego odkrywcę Florydy. W 1492 roku król Jan II Doskonały zlecił młodemu żeglarzowi pierwszą misję. Vasco da Gama został wysłany do Setubal i Algarve, gdzie w rewanżu za rabunki dokonane na portugalskiej flocie miał dokonać przejęcia francuskich okrętów. Powodzenie wyprawy pozwoliło mu zyskać przychylność władcy. Wkrótce miał otrzymać znacznie bardziej ambitne zadanie. Jaki był cel wyprawy Vasco da Gamy? Po śmierci Henryka Żeglarza portugalska żegluga popadła w marazm. Dopiero Jan II Doskonały, który zasiadł na tronie w 1481 roku, postanowił przywrócić te tradycje. Nowy władca chciał się uniezależnić od wpływu feudalnej szlachty, ale by to osiągnąć, musiał napełnić królewski skarbiec. Jan II zaczął rozwijać handel w Afryce Zachodniej, ale niebawem postawił sobie nowy cel. Portugalia: Co widać z balkonu Europy? Przede wszystkim ocean. Groźny, piękny i idealny dla surferów. A także zamorskie krainy, które 500 lat temu odkrywali Vasco da Gama czy Magellan. Wciąż rozpalające wyobraźnię Portugalczyk... <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/74eecd53c915f95289376c5a62ed01d10e77cbf7-bb89cd9.jpg" width="938" height="626" alt="Co widać z balkonu Europy? Przede wszystkim ocean. Groźny, piękny i idealny dla surferów. A także zamorskie krainy, które 500 lat temu odkrywali Vasco da Gama czy Magellan. Wciąż rozpalające wyobraźnię Portugalczyków. A co słychać? Fado, najsmutniejszą mu" title="Co widać z balkonu Europy? Przede wszystkim ocean. Groźny, piękny i idealny dla surferów. A także zamorskie krainy, które 500 lat temu odkrywali Vasco da Gama czy Magellan. Wciąż rozpalające wyobraźnię Portugalczyków. A co słychać? Fado, najsmutniejszą mu" /> Chciał odebrać Republice Weneckiej pozycję monopolisty w handlu przyprawami z Azją. By to osiągnąć, postawił przed dowódcami swojej floty niełatwe zadanie: znaleźć drogę morską do Azji, opływając Afrykę. Królewscy wysłannicy zdołali dość dobrze poznać południowe obszary Afryki, które wcześniej były terenami niemal dziewiczym. Niebawem okazało się, że wybrzeże Czarnego Lądu rozciąga się daleko na południowy wschód. Początkowo wyprawie miał przewodzić Estêvão da Gama – ojciec przyszłego wielkiego odkrywcy. Jego przedwczesna śmierć sprawiła, że król musiał nieco zmodyfikować swój plan. Misję dotarcia do Indii powierzył synowi Estêvão, który na dworze cieszył się już dużym zaufaniem. Dlaczego portugalskiemu władcy zależało na drodze morskiej, skoro wówczas znane były już szlaki lądowe do Indii? Po upadku Cesarstwa Bizantyjskiego muzułmanie podbili Konstantynopol. Zyskali kontrolę nad czarnomorskimi cieśninami, Azją Mniejszą i Bliskim Wschodem. Transport drogocennych przypraw drogą lądową był zbyt ryzykownym przedsięwzięciem. Jak wyglądała pierwsza wyprawa Vasco da Gamy do Indii? Vasco da Gama otrzymał do dyspozycji 160-osobową załogę. 8 lipca 1497 roku flotylla wyruszyła z portu w Lizbonie. Składała się z czterech okrętów. Flagową jednostką był „Św. Gabriel”, uzbrojony w 20 dział. Za nawigowanie odpowiadali najbardziej doświadczeni portugalscy żeglarze – Pedro Escobar, Pedro de Alenquer, Afonso Gonçalves Baldaia i João de Coimbra. Reszta załogi miała znacznie gorsze kompetencje. W wyprawie nie uczestniczyło zbyt wielu marynarzy. Większość ludzi da Gamy stanowili skazańcy, dla których rejs miał być formą pokuty za popełnione przestępstwa. Impulsywny charakter załogi sprawiał, że dochodziło do buntów, których głównym powodem była... niesprzyjająca pogoda. Vasco da Gama udowodnił jednak, że jest urodzonym przywódcą, skutecznie dławiąc wszystkie przejawy niesubordynacji. Po minięciu Wysp Kanaryjskich i Sierra Leone, flotylla wypłynęła na otwarte morze. Cztery statki przemierzały wody Oceanu Atlantyckiego przez trzy miesiące. Po kolejnych dwóch wyprawa osiągnęła Przylądek Dobrej Nadziei. Prawdziwy rejs ku nieznanemu rozpoczął się 16 grudnia 1497 roku, gdy wyprawa minęła Wielką Rzekę Rybną. Vasco da Gama popłynął dalej wodami, których przed nim nie poznał żaden europejski żeglarz. Trzy miesiące później wyprawa zacumowała w Mozambiku. Dowódca wyprawy obawiał się, że miejscowa ludność muzułmańska nie powita chrześcijan z otwartymi rękoma. Żeby wkupić się w łaski sułtana, podał się za muzułmanina. Ten sprytny manewr nie zdał się na wiele. Portugalski żeglarz nie miał żadnego godnego podarunku dla władcy. W rezultacie musiał uciekać. Odwrót flotylli osłaniał ogień z pokładowych dział. Podróżując dalej na północ, gdzieś w okolicach Kenii flota da Gamy przypuściła atak na kilka statków kupieckich, należących do Arabów. 14 kwietnia 1498 roku wyprawa dotarła do Mombasy. Stąd udała się do portu Malindi, który okazał się dla przybyszów znacznie bardziej przyjaznym miejscem. Tam da Gama uzyskał informację o przebywających w pobliżu indyjskich kupcach. Żeglarz poszukał wśród miejscowych przewodnika, który wskazałby mu drogę do Indii. Niektóre źródła podają, że był to arabski nawigator Ibn Majida. Jednak historycy nie mają wątpliwości, że gdy wyprawa da Gamy zacumowała w porcie, ten przebywał w zupełnie innym miejscu. Wikingowie. To miasto było siedzibą wikińskiej elity. Odkryto je na terenie dzisiejszej Rosji Wikińskie floty, niosące Europie śmierć, przewoziły też kupców. Zapuszczały się na wschód aż po Turcję, środkową Rosję, być może Iran lub nawet dalej. W średniowiecznych tekstach ... W którym roku Vasco da Gama dotarł do Indii? Ekspedycja zakończyła się 20 maja 1498 roku, gdy flotylla zacumowała w Kalikatu. Misja zakończyła się tylko połowicznym sukcesem. W zamian za przyprawy, lokalny władca Samudiri oczekiwał złota. Królewski wysłannik mógł mu zaoferować znacznie skromniejsze podarunki. W rezultacie zapełnił tylko jeden statek. Historia kolejnych wypraw do Indii Druga portugalska wyprawa do Indii, której przewodził Pedro Álvares Cabral, zakończyła się całkowitym niepowodzeniem. Portugalski żeglarz nie dość, że nie zdołał nawiązać stosunków handlowych, to w dodatku popadł w konflikt z muzułmanami. Doszło wówczas do zamieszek, w których zginęło ok. 70 członków ekspedycji. W odwecie Carbal ostrzelał Kalikat z pokładowych dział. Niepowodzenie wyprawy sprawiło, że misję pozyskania drogocennych przypraw ponownie powierzono da Gamie. Gdy ekspedycja składająca się z 15 okrętów dotarła do Kalikatu, da Gama zażądał od lokalnego władcy wygnania wszystkich Arabów. Jego polecenie nie zostało spełnione. Wówczas Portugalczyk rozkazał rozpoczęcie ostrzału. Oblężenie miasta trwało 2 dni, w efekcie czego handel wzdłuż Wybrzeża Malabarskiego zamarł. Doszło do potyczki morskiej, którą da Gama łatwo wygrał. Po kilku tygodniach ekspedycja opuściła Kalikat, wcześniej zapełniając okręty przyprawami. Gdy da Gama powrócił do Portugalii, król Manuel I zadecydował o odsunięciu go od kontaktów z Indiami. Gdy władzę w kraju objął Jan III Aviz (w 1521 roku), Vasco da Gama ponownie zyskał przychylność króla. W 1524 roku trzeci raz wypłynął do Indii. Po przybyciu do Kalikatu wymienił królewskich urzędników na swoich ludzi we wszystkich portugalskich koloniach. Jego porządki nie trwały jednak zbyt długo. Portugalczyk zaraził się malarią i po trzech miesiącach od przybycia (dokładnie – 24 grudnia) zmarł. W 1539 roku jego ciało przetransportowano do Portugalii. O ile pierwszą wyprawę da Gamy można było nazwać misją dyplomatyczną, to pozostałe dwie nie pozostawiały już złudzeń w kwestii faktycznych intencji Portugalczyków. Już druga ekspedycja miała charakter częściowo wojenny. Trzecią należy uznać za misję czysto militarną. Skutki wypraw Vasco da Gamy Jakie skutki miało odkrycie drogi morskiej prowadzącej do Indii? W kontekście gospodarczym, wyprawy da Gamy uczyniły Portugalię liderem w dziedzinie handlu z Azją Południowo-Wschodnią. Portugalczycy na kilkadziesiąt lat zmonopolizowali handel z Indiami. Kolejny aspekt ma charakter geograficzny. Droga wytyczona przez da Gamę była głównym szlakiem handlowym aż do otwarcia Kanału Sueskiego. Wyprawa obaliła także ptolemejskie postrzeganie Oceanu Indyjskiego. Vasco da Gama udowodnił, że ma on charakter otwarty i łączy się z Atlantykiem. Wyprawy da Gamy należy rozpatrywać także pod kątem politycznym. To właśnie portugalski żeglarz poczynił pierwszy krok do kolonizacji Indii. Nasz ekspert Artur Białek Dziennikarz i redaktor. Wcześniej związany z redakcjami regionalnymi, technologicznymi i motoryzacyjnymi. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o historii, kosmosie i przyrodzie, ale nie boi się żadnego tematu. Uwielbia podróżować, zwłaszcza rowerem na dystansach ultra. Zamiast wygodnego łóżka w hotelu, wybiera tarp i hamak. Prywatnie miłośnik literatury.
Wyprawy krzyżowe – kto je organizował i jakie były ich przyczyny, przebieg i skutki?
Wyprawy krzyżowe, czyli historyczna walka chrześcijan z muzułmanami o panowanie w Jerozolimie, trwały niemal 200 lat. Jakie były ich przyczyny? Kto organizował wyprawy krzyżowe? Jakie zrodziły skutki dla cywilizacji zachodniej? Na te pytania odpowiadamy poniżej.
W tym artykule: Przyczyny wypraw krzyżowych I wyprawa krzyżowa (1096–1099) II wyprawa krzyżowa (1147–1149) III wyprawa krzyżowa (1189–1192) IV wyprawa krzyżowa (1202–1204) V wyprawa krzyżowa (1217–1221) VI wyprawa krzyżowa (1248–1254) VII wyprawa krzyżowa (1270) Skutki wypraw krzyżowych Bliski Wschód od niepamiętnych czasów pozostaje miejscem niespokojnym. Trudno się temu dziwić, bo w obszarze, w którym ścierają się ze sobą dwie religie, a przy okazji – dwie cywilizacje, trudno uniknąć napięć i konfrontacji. Mówiąc o wyprawach krzyżowych, na myśli trzeba mieć 200-letni okres walk chrześcijan z muzułmanami o panowanie w Ziemi Świętej. Mimo początkowych sukcesów, tym pierwszym nie udało się trwale zachować władzy w Jerozolimie. Jednak nie można stwierdzić, że krucjaty okazały się porażką chrześcijaństwa. To prawda, nadrzędny cel nie został osiągnięty, ale korzyści, jakie Kościołowi (i nie tylko) przyniosły wyprawy zbrojne, są ewidentne. Przyczyny wypraw krzyżowych Większość historycznych konfliktów ma podłoże polityczne lub religijne. O organizacji wypraw krzyżowych zadecydowały oba wymienione czynniki. Bezpośrednimi inicjatorami tego ruchu byli następcy św. Piotra. Pierwszą krucjatę ogłosił 159. papież. Nie ulega wątpliwości, że „czynnikiem zapalnym”, który zachęcił Urbana II do organizacji wyprawy, były sukcesy hiszpańskiej rekonkwisty. W VIII w. rozpoczęły się walki zmierzające do całkowitego wyparcia muzułmanów z Półwyspu Iberyjskiego. W okresie poprzedzającym wyprawy krzyżowe, siły hiszpańskie zaczęły odnosić istotne zwycięstwa. Biskup Rzymu uznał, że hiszpański sukces uda się powtórzyć na wschodzie. Wśród przyczyn politycznych należy wymienić przede wszystkim osobistą prośbę bizantyjskiego cesarza Aleksego I Komnena o pomoc w walce z muzułmanami. Inna kwestia to zysk. Nie jest tajemnicą, że wojna napędza gospodarkę. Na walkach z muzułmanami skorzystały przede wszystkim włoskie miasta, które pobierały opłaty za transport sił chrześcijańskich do Palestyny. Sensacyjne odkrycie w grobowcu Jezusa. National Geographic ujawnia je jako pierwszy Mimo zniszczeń sprzed tysiąca lat grób Pana Jezusa ma wciąż oryginalne elementy konstrukcyjne. Przetrwały pożary, wojny i trzęsienia ziemi. To archeologiczna sensacja. Nadrzędne znaczenie miały jednak przyczyny religijne. Urbanowi II i kolejnym papieżom zależało na odzyskaniu władzy w Jerozolimie. Żeby zachęcić rycerstwo do udziału w wyprawach, obiecywali liczne przywileje duchowe, w tym odpust zupełny. To właśnie kwestie religijne były nadrzędną pobudką dla uczestników krucjat. Większość rycerzy nie liczyła na zysk. Do Ziemi Świętej kierowała ich wiara w Boga i perspektywa zmazania wszystkich grzechów. Większość, bo z punktu widzenia synów możnych panów, którzy nie mieli szansy na zostanie dziedzicami, wyprawa zbrojna była szansą na wypracowanie sobie silnej pozycji na wschodzie. I wyprawa krzyżowa (1096–1099) W odpowiedzi na poselstwo cesarza Aleksego I, w 1095 roku zorganizowany został synod w Clermont. Podczas zebrania duchowieństwa, papież Urban II ogłosił pierwszą wyprawę krzyżową. Jednocześnie wprowadził zakaz toczenia wojen między chrześcijanami w określone dni. Na wezwanie głowy Kościoła w największym stopniu odpowiedziała Francja. Zorganizowano dwie wyprawy – ludową i rycerską. Pierwsza zakończyła się całkowitą porażką. Siły muzułmańskie rozbiły w perzynę oddział bez jakiegokolwiek przygotowania bojowego. Wyprawa rycerska wyruszyła w 1096 roku. W trakcie pierwszej krucjaty, szeregów krzyżowców nie zasilili europejscy królowie. Oddziałom przewodzili możnowładcy, m.in. Gotfryd z Bouillon, Stefan z Blois, Baldwin z Boulogne i Rajmund z Tuluzy. Łącznie siły chrześcijańskie liczyły ok. 40 tys. zbrojnych. Pierwszy istotny problem krzyżowcy napotkali pod murami Bizancjum. Jako że wyprawa była bezpośrednią odpowiedzią na prośbę, którą Aleksy I wystosował do świata chrześcijańskiego, rycerze spodziewali się gościny i wsparcia. Tymczasem nie zostali nawet wpuszczeni do miasta. Mało tego, cesarz zażądał, by zdobyte ziemie zostały przyłączone do Bizancjum. Niegościnna, wręcz wroga postawa najprawdopodobniej wynikała z obawy przed potęgą wielkiej armii, która z łatwością mogłaby doprowadzić do zmiany władzy w cesarstwie. W rezultacie krzyżowcy uznali Bizancjum za mocarstwo nieprzychylne ich zamiarom. Wiosną 1097 roku rycerze wyruszyli do Ziemi Świętej. Obrali drogę przez Sułtanat Rumu, gdzie naprzeciw nich stanął sułtan Kilidż Arsłan. Wcześniej jego oddziały łatwo poradziły sobie z wyprawą ludową. Tym razem przyszło im zmierzyć się z wyszkolonymi i zaprawionymi w boju rycerzami. Siły sułtana szybko uległy krzyżowcom oblegającym twierdzę Nikeę. Do ostatecznego starcia doszło pod Deryleum, gdzie siły muzułmańskie poniosły druzgocącą porażkę. W kolejnym etapie wyprawy doszło do rozdziału sił krzyżowców. Oddziały pod dowództwem Baldwina z Boulogne ruszyły do Edessy, reszta obrała kurs na Antiochię. W ormiańskim mieście król Toros uznał Baldwina za swojego następcę. Reszta wojsk dotarła pod mury Antiochii 21 października 1097 r. Długie oblężenie zakończyło się sukcesem, ale niebawem na pomoc miastu ruszyły siły zgromadzone przez namiestnika Mosulu. Krzyżowcy okupili walkę dużymi stratami, ale zdołali odeprzeć atak. Tym samym zyskali pozycję umożliwiającą im przeprowadzenie szturmu na Jerozolimę. Skarby Jerozolimy. Kontrowersyjne wykopaliska Wykopaliska pod Świętym Miastem odsłaniają tysiące lat skarbów religii i kultury - i podsycają odwieczne napięcia Zaledwie kilkutysięczny oddział pod dowództwem Gotfryda z Bouillon dotarł pod mury Świętego Miasta w czerwcu 1099 r. 15 lipca krzyżowcom udało się przeprowadzić zakończony sukcesem atak. Po wypełnieniu misji większość rycerzy wróciła do Europy. W Jerozolimie pozostało ok. 500 krzyżowców, którzy utworzyli Królestwo Jerozolimskie (na terenie Palestyny). Pierwszym władcą z tytułem Obrońcy Grobu Świętego został Gotfryd. II wyprawa krzyżowa (1147–1149) W 1147 roku Hrabstwo Edessy uległo siłom muzułmańskim. To wydarzenie było bezpośrednią przyczyną ogłoszenia II wyprawy krzyżowej. Tym razem krzyżowcami przewodzili europejscy królowie: Konrad III i Ludwik VII Młody. Wyczerpujące walki w Azji Mniejszej znacząco uszczupliły siły dowodzone przez niemieckiego króla. Zdziesiątkowane oddziały nie były zdolne do odbicia Edessy. Rycerze, którzy nie zdecydowali się na powrót do Europy, dołączyli do sił francuskich, które maszerowały osobno. Połączone oddziały przypuściły atak na Damaszek, jednak bez sukcesu. Pokonani rycerze powrócili do Królestwa Jerozolimskiego. III wyprawa krzyżowa (1189–1192) Panowanie chrześcijan w Jerozolimie dobiegło końca w 1187 roku, gdy Święte Miasto padło łupem wojsk Saladyna. Papież niemal natychmiast zadecydował o organizacji kolejnej krucjaty. Tym razem przeciwnik okazał się jeszcze silniejszy niż dotychczas. Wojska muzułmańskie były dowodzone przez doświadczonego wojownika. Do tego dysponowały silnym zapleczem w postaci zjednoczonych terenów muzułmańskich, otaczających Palestynę. W bitwie pod Hattin, Saladyn zadał krzyżowcom decydujący cios. Chrześcijanie zachowali jedynie Tyr, Księstwo Antiochii i Trypolis. Papież Grzegorz VIII zadecydował o kontynuowaniu krucjaty. Na jego wezwanie odpowiedzieli cesarz rzymski Fryderyk Barbarossa, król Francji Filip II August i król Anglii Ryszard Lwie Serce. Pierwszy z wymienionych stanął na czele rycerstwa niemieckiego i jako pierwszy wyruszył do Ziemi Świętej (w maju 1189 roku). Niestety, 10 czerwca 1190 r. cesarz utonął podczas przeprawy przez rzekę Salef. Śmierć przywódcy wywołała popłoch wśród rycerzy i część z nich wróciła do Europy. Pozostali, pod dowództwem Fryderyka V, ruszyli do Palestyny. 20 kwietnia 1191 roku siły francuskie dotarły pod Akkę. W tym czasie oddziały dowodzone przez angielskiego króla zdobywały Cypr. 8 czerwca siły angielskie połączyły się z francuskimi i niebawem miasto zostało zdobyte. Krzyżowcy znaleźli się na dogodnej pozycji. Jednak krótko po zwycięstwie doszło do konfliktu między Filipem II i Ryszardem a księciem Austrii Leopoldem. Ostatni z wymienionych opuścił krucjatę. Niebawem na taki sam ruch zdecydował się król Francji. 7 września 1191 r. rycerze Ryszarda starli się z wojami Saladyna w bitwie pod Asuf. Krzyżowcy pokonali muzułmanów, co pozwoliło im zająć Jafę. Osłabiony Ryszard Lwie Serce nie zdecydował się na szturm Jerozolimy. Próbował pertraktować z Saladynem, ale bezskutecznie. W 1192 roku wznowiono działania zbrojne. Angielskie oddziały wycofały się spod Jerozolimy, co zachęciło Saladyna do odbicia Jafy. Na wieść o tym, krzyżowcy zawrócili z drogi do Anglii i uporali się z muzułmanami. Przywódcy zawarli rozejm, na mocy którego chrześcijanie zachowali tereny od Tyru po Jafę. Saladyn zobowiązał się do udzielenia im swobodnego dostępu do miejsc świętych w Jerozolimie. IV wyprawa krzyżowa (1202–1204) Kolejny papież – Innocenty III – nie zrezygnował z zamiaru odbicia Jerozolimy. Jednak IV krucjata nigdy nie dotarła do Palestyny. Od początku nie było zgody w kwestii strategii. Niektórzy opowiadali się za bezpośrednim atakiem. Inni wyrażali przekonanie, że lepszym pomysłem jest wcześniejsze zdobycie Egiptu lub Bizancjum. To nie spodobało się Wenecji, która zarabiała na kontaktach handlowych z Egipcjanami. Doża Enrico Dandolo wykorzystał fakt, że rycerstwo nie miało środków na opłacenie transportu. Zaproponował im odroczenie płatności. Ale domagał się za to zdobycia miasta Zadar, leżącego w granicach Królestwa Węgier. Krzyżowcy wypełnili zadanie, ale nie wyruszyli do Palestyny. Najpierw odpowiedzieli na prośbę Aleksego IV Angelosy, który chciał odzyskać tron Bizancjum, utracony przez jego ojca – Izaaka II. Okazało się jednak, że ten nie jest w stanie wypełnić swoich zobowiązań finansowych wobec krzyżowców. Doszło do przewrotu, w wyniku którego władzę objął Aleksy Dukas. Nowy cesarz także nie zamierzał zapłacić rycerzom. Doszło do starcia. Krzyżowcy zabili większość mieszkańców miasta i zagrabili jego bogactwa. Na tronie zasiadł Baldwin I. V wyprawa krzyżowa (1217–1221) Kolejna wyprawa, zorganizowana już po śmierci Innocentego III, przywróciła pomysł zdobycia Egiptu. W listopadzie 1219 roku krzyżowcom udało się zdobyć Damiettę. Jednak dość szybko odzyskał ją sułtan Al-Kamil. V wyprawa była kolejną, która nie doprowadziła do realizacji celów chrześcijan. Misji odzyskania Jerozolimy podjął się Fryderyk II, który na drodze dyplomatycznej koronował się na jej króla. VI wyprawa krzyżowa (1248–1254) W 1244 roku, muzułmanie ponownie przejęli władzę w Świętym Mieście. Kolejną krucjatę zainicjował Ludwik IX. Francuski król przypuścił atak na Egipt i w 1249 roku zajął Damiettę. Wyprawa na Kair zakończyła się jednak niepowodzeniem, a sam władca dostał się do niewoli. VII wyprawa krzyżowa (1270) Gdy władzę w Egipcie przejęli mamelucy, zapadła decyzja o całkowitym wyparciu chrześcijan z Bliskiego Wschodu. W 1268 roku udało się im zdobyć Antiochię. W rezultacie ludwik IX ponownie stanął na czele krucjaty. Płetwonurek znalazł 900-letni miecz. Broń miała należeć do krzyżowców Mężczyzna zdecydował się wyłowić rzekomy miecz krzyżacki, ponieważ bał się, że zostanie ponownie przykryta piaskiem, lub co gorsza – ktoś ją ukradnie. Krzyżowcom udało się zdobyć Kartaginę. Podczas oblężenia Tunisu francuskie rycerstwo zdziesiątkowała zaraza. Ofiarą epidemii padł sam król Ludwik IX. Jego śmierć ostatecznie zakończyła chrześcijańskie krucjaty do Ziemi Świętej. Skutki wypraw krzyżowych O ile wyprawy krzyżowe nie pozwoliły na realizację nadrzędnego celu chrześcijańskiej Europy, jakim było opanowanie Jerozolimy i całej Ziemi Świętej, to nie można powiedzieć, że ruch krucjatowy zakończył się absolutną porażką. Kościół odniósł pośrednie zwycięstwo, umacniając swój autorytet i gromadząc znaczne bogactwa. Powstały też trzy potężne zakony rycerskie: templariusze, czyli Zakon Ubogich Rycerzy Chrystusa i Świątyni Salomona, joannici, czyli Rycerski Zakon Szpitalników Świętego Jana, Krzyżacy, czyli Zakon Szpitala Najświętszej Marii Panny Domu Niemieckiego w Jerozolimie. Wzbogaciły się także włoskie miasta, które czerpały zyski z transportu krzyżowców i z handlu z Bliskim Wschodem. Ponadto krzyżowcy powrócili do Europy bogatsi o informacje na temat zupełnie obcej kultury. Mówiąc o skutkach wypraw krzyżowych, nie można nie wspomnieć o ich ciemnych stronach. W trakcie walk trwających niemal 200 lat, śmierć poniosły setki tysięcy osób. Wiele bezcennych dzieł sztuki uległo całkowitemu zniszczeniu. Nasz ekspert Artur Białek Dziennikarz i redaktor. Wcześniej związany z redakcjami regionalnymi, technologicznymi i motoryzacyjnymi. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o historii, kosmosie i przyrodzie, ale nie boi się żadnego tematu. Uwielbia podróżować, zwłaszcza rowerem na dystansach ultra. Zamiast wygodnego łóżka w hotelu, wybiera tarp i hamak. Prywatnie miłośnik literatury.
Chcesz w końcu kupić własne narty, aby więcej nie korzystać z wypożyczalni? A może poprzedni model zdążył się już zestarzeć i czas na nowe narty? Sprawdź, jak dobrać narty dostosowane do osoby i stylu jazdy.
W tym artykule: Jak dobrać narty – slalomowe, gigantowe, crossowe Jak dobrać narty – allround, czyli deska dla każdego Jak dobrać wiązania Jak dobrać buty narciarskie Jak dobrać kijki i kaski Ile to kosztuje? Kiedy w 1998 roku austriacki narciarz alpejski Hermann Maier po raz pierwszy stawał na podium Pucharu Świata, nie mógł przewidzieć, że swoje masywne, czerwone narty firmy Atomic odstawi szybko do kąta. Dzięki kosmicznym technologiem nowe modele stają się coraz lżejsze, a do skrętów nie potrzeba już siły Terminatora. Rewolucja w narciarstwie zaczęła się kilkanaście lat temu, odkąd pojawiły się pierwsze carvingi. Mocno wcięte w talii, dużo krótsze od nart tradycyjnych, były początkowo wyśmiewane. Szybko jednak świat oszalał na punkcie nowych desek. Z roku na rok pojawiało się więcej jeszcze mocniej taliowanych nart, na których można niemal kręcić piruety, skakać lub rozkoszować się szusowaniem w skos stoku bez kijków. Z boku trochę przypomina to jazdę na snowboardzie, choć różnice są zasadnicze. Przede wszystkim do ślizgów mamy dwie deski, nie jedną. Mówi się, że dziś nie ma złych nart. Są tylko źle dopasowane do stylu jazdy. Kuszą najnowsze modele Salomona, Fischera, Heada, Voelkla, Dynastara, Atomica. Zdarzają się też okazje wśród modeli pozakatalogowych po przystępnych cenach. W tym gąszczu sprzętu znalezienie czegoś odpowiedniego przypomina nieraz błądzenie w gęstym lesie. Bez przewodnika ani rusz. Gdzie na narty w Polsce? Oto najlepsze stoki w Polsce! 13 najlepszych lokalizacji Polska nie jest krajem górskim, ale zimowych kurortów jest u nas pod dostatkiem. Malownicze krajobrazy i bogata, świetnie rozbudowana infrastruktura - to właśnie te dwa czynniki sprawiają, ż... Jak dobrać narty – slalomowe, gigantowe, crossowe Niektórzy dobierając narty, sugerują się tylko wzrostem, co jest częstym błędem. O ich długości powinna decydować przede wszystkim waga narciarza i umiejętności. Zbyt krótka deska będzie bardzo wywrotna, a kiedy weźmiemy zbyt długą, napocimy się przy każdym skręcie – uważa Michał Nazorek, specjalista od sprzętu narciarskiego. Trzeba też zdecydować, czy marzy nam się jazda na nieoznaczonych szlakach typu „off piste”, czy szusowanie po wytyczonych trasach. Do jazdy slalomowej po ubitych nartostradach – czasem gładkich jak stolnica – narta nie powinna mieć więcej niż 170 cm długości. Z kolei do jazdy gigantowej (łagodne skręty i wypuszczanie się na krechę) musi być dłuższa – 170 do 200 cm. Najbardziej pożądanymi przez mężczyzn okazują się narty slalomowe i crossowe, dość zwrotne, o dużym promieniu skrętu (Dynastar Speed Omeglass Master SL Konect, Dynastar Contact 11, Salomon Model S/MAX 12, Voelkl RACETIGER GS MASTER). Doskonale sprawdzają się w trudnych warunkach i szybkiej, dynamicznej jeździe. Ale uwaga! Potrzeba trochę siły i skupienia podczas skrętów, bo inaczej powiozą narciarza, niekoniecznie w kierunku, jaki by chciał. Przy spokojnej jeździe, zdaniem dobrych jeźdźców, są jednak trochę niemrawe. Jak dobrać narty – allround, czyli deska dla każdego Allround to uniwersalne narty. Są nieco szersze pod butem, z minimalnie większym promieniem skrętu niż w narcie slalomowej. Przeznaczone dla wszystkich grup narciarzy od początkujących aż do ekspertów. Powstały z myślą o tych, którzy chcieliby zaznać przyjemności szusowania w różnych warunkach. Pozwalają bowiem na bardzo swobodną jazdę zarówno podczas krótkich, jak i długich skrętów. Okazują się też bardzo stabilnie przy szybkiej jeździe na wprost, np. na nartostradach i na wszelkiego rodzaju podjazdach. Dobrze radzą sobie w mokrym, wiosennym śniegu, a nawet w puchu. Dla mężczyzn zalecana długość: 160–170 cm (DYNASTAR D205 SPEED RACE, Atomic Redster G9 Revoshock S, Salomon Model S/RACE SL 10). Najpopularniejsze modele dla pań to z kolei: DYNASTAR BT02 E LITE 3 L, FISCHER 521V RC ONE LITE 73 L, narty długości 150–155 cm. Jak dobrać wiązania Trudno dziś kupić gołą nartę. Aż 90% desek proponuje się w pakiecie z wiązaniem, odpowiednio dobranym przez producenta. Wraz z pojawieniem się carvingów, pozwalających śmigać na krawędzi z dużym wychyleniem, zmienił się też system mocowania wiązania. Nie jest ono już nieruchomo przykute do narty. Przeciwnie, dzięki zastosowaniu pod spodem specjalnej płyty z szyną może po niej jeździć. Wiązanie wtedy „pływa”, mówią fachowcy, co praktycznie nie jest wyczuwalne podczas jazdy. To kolejny narciarski hit. Atomic nazywa taką płytę X 20 EGA, Salomon – STAGE GRIPWALK 11, Head – Freeflex Pro 14. Różni się ona konstrukcyjnymi szczegółami u producentów, ale działa podobnie. Warto pamiętać! Im szybsza narta, bardziej agresywny styl jazdy, tym bezpieczniejsze musi być wiązanie. Siła wypięcia powinna być tak dobrana, by po regulacji wiązania wskaźnik na podziałce znalazł się powyżej środka skali. Po ustawieniu wiązania zaleca się przeprowadzenie testu w serwisie. Gdzie na narty za granicę – przegląd tras dla amatorów i doświadczonych narciarzy Polskie kurorty narciarskie stają się coraz nowocześniejszymi ośrodkami, które oferują masę atrakcji. Mimo to, wiele osób decyduje się na spędzenie zimowego urlopu w jednej z zagranicznyc... Jak dobrać buty narciarskie Jazda carvingowa wymusiła też zmianę konstrukcji buta, który musi teraz lepiej trzymać stopę niż dawniej. Dobry but powinien mieć 4 klamry. Warto zwrócić uwagę również na tzw. flex, jakim mierzy się ugięcie cholewy buta. Do jazdy rekreacyjnej, przy średnich umiejętnościach, wystarczy wychylenie rzędu 70–80 flex, do sportowej potrzeba 100 lub więcej. Jednak największa rewolucja dokonała się w środku buta. Dzięki nowoczesnym wkładkom termicznym (Superfeet, Bootdoc), które układają się do stopy, zapamiętując na długo jej kształt, problem uwierania butów praktycznie przestał istnieć. Pod warunkiem, że tej idealnie dopasowanej wkładki nie zaczniemy suszyć w temperaturze powyżej 40o C. Na szczęście, elektryczne suszarki w nowoczesnych narciarniach zwykle tak mocno nie grzeją. Dawniej twardość buta rozmijała się z wygodą. Teraz w jednym modelu stosuje się tworzywa nawet o 3 rodzajach twardości (Atomic REDSTER CS 130 PROFESSIONAL). 96-milimetrowa wytrzymała skorupa Progressive Race Shell o flexie 130 zapewnia profesjonalną odpowiedź i flex, który tłumi wibracje i przekazuje każdy wysiłek nartom. Buty wewnętrzne Mimic Professional Atomic jeszcze bardziej podnoszą poprzeczkę. Wtryskiwana pianka w połączeniu z termoformowalną technologią buta Mimic dokładnie dopasowuje się do kształtu stopy, a system języka V3 Tongue umożliwia dopasowanie grubości języka pozwalające na perfekcyjne połączenie goleni z butem. Pamiętajmy, że rozmiar narciarskiego buta powinien być taki sam jak buta do codziennego chodzenia, a nie o numer lub dwa większy. Początkującym zaleca się buty z grupy soft, w których wygoda i termoizolocja odgrywa dużą rolę. Jak dobrać kijki i kaski Jak dobrać długość kijka? Odwracaj go rękojeścią do dołu i chwyć ręką pod talerzykiem. Jeśli ręka w łokciu zegnie się pod kątem prostym, to długość jest odpowiednia. Równie ważne w wyposażeniu narciarza są też kaski. W końcu trasy stają się coraz twardsze, w szczycie sezonu przypominają zatłoczone autostrady, a takie nakrycie głowy chroni ją przed urazem. Nowoczesne kaski zapewniają pełne pole widzenia, są estetyczne, przewiewne, z wkładką antybakteryjną, która układa się do kształtu głowy (Lange, Uvex, Salomon, Marker). A do tego w pełnej gamie odlotowych kolorów i wzorów. Ile to kosztuje? Na dobre narty z wiązaniami trzeba będzie przeznaczyć od 2500 do 3500 zł. Warto wspomnieć, że Salomon jako jedyna firma w świecie daje 5 lat gwarancji na swoje wiązania, które zakupiliśmy przed 1 października 2011 roku Na nowe narty otrzymamy 2–letni okres gwarancyjny. Średni jeźdźcy z ambicjami sportowymi mogą przebierać w deskach za 2500–3000 zł. Ubiegłoroczne modele można już kupić poniżej 1000 zł, podobnie kosztują narty dla początkujących. Wygodne buty to kolejny wydatek ok. 1700–2600 zł. Oszczędność na nich szybko wychodzi na stoku. W czymś, co uwiera, trudno szusować przez cztery–pięć godzin dziennie, a zwykle robimy taki zakup raz na kilka ładnych lat. Na odpowiedni kask trzeba poświęcić ok. 500 zł. Nie warto żałować pieniędzy, bo w końcu chroni on to, co najcenniejsze – naszą głowę. Warto jeszcze wysupłać parę złotych na dobre kije (kije KERMA NITRO M W15 za 240 złotych). Dla początkujących narciarzy są one wręcz niezbędne, przydadzą się też do jazdy slalomowej. Najmniej potrzebują ich miłośnicy carvingów, no ale i oni od czasu do czasu muszą się czymś podeprzeć. Autorka jest wielokrotną mistrzynią Polski dziennikarzy w narciarstwie alpejskim.
Pete Casey po ponad 6 latach przeszedł od ujścia Amazonki do jej źródła. „Ta podróż będzie ze mną zawsze”
Pete Casey wykazał się ogromną siłą ducha i ciała. Jego wyprawa przez Amerykę Południową wydłużyła się o kilka lat. Jakie są dalsze plany podróżnika? O to i nie tylko spytał go Piotr Chmieliński.
W tym artykule: Pete Casey już u źródeł Amazonki Piotr Chmieliński w rozmowie z Petem Casey'em Gdzie zaczyna się Amazonka? Nevado Mismi, 5597 metrów nad poziomem morza Co dalej? Książka, a może nawet film dokumentalny Pete Casey jest dobrze znany naszym czytelnikom. Kilka lat temu Brytyjczyk postanowił spełnić marzenie z dzieciństwa i wyruszył w Andy. Łańcuch górski nie był jednak głównym celem wyjątkowej wyprawy do Ameryki Południowej. Casey wyruszył na trawers kontynentu od ujścia do źródła Amazonki. Co ważne, polegał wyłącznie na sile własnych mięśni. Pete Casey już u źródeł Amazonki Dojście do źródła największej rzeki świata zajęło mu dokładnie sześć lat, pięć miesięcy i dwanaście dni. Prawie trzy razy dłużej, niż pierwotnie zakładał. Jednak żadne utrudnienia po drodze nie odwiodły go od realizacji celu. W trakcie wyprawy borykał się między innymi z infekcjami i osłabieniem. Kilkukrotnie został też okradziony. Dodatkowym problemem była pandemia COVID-19. W Peru Brytyjczyka zastał lockdown. Podróżnik uwięziony przez koronawirusa. Jak wygląda jego codzienność w amazońskiej dżungli? Pete Casey sprzedał dom i porzucił pracę, by dokonać trawersu Ameryki Południowej trasą wyznaczoną przez Amazonkę. Próbowały go powstrzymać m.in. powodzie, kradzieże, a teraz - skuteczn... W maju 2022 roku dotarł do źródła Amazonki, do ukrytego w peruwiańskich Andach jeziorka Ticlla Cocha. Wspiął się na wulkaniczny szczyt Nevado Mismi z lodowo-śnieżną pokrywą. Potomkowie Inków uważają, że to święta góra, z której spływają pierwsze krople dające początek największej rzece świata. W wędrówce po obszarze źródłowym Amazonki podróżnikowi towarzyszyli Piotr Chmieliński i Zbigniew Bzdak. Piotr Chmieliński w rozmowie z Petem Casey'em Piotr Chmieliński: Twoja długa wędrówka powoli dobiega końca. Pamiętam, gdy na początku podróży pisałeś, że planujesz w maksymalnie trzy lata dotrzeć do miejsca, w którym właśnie jesteśmy – jeziorka Ticlla Cocha, stałego źródła Amazonki (rzeka ma również źródło sezonowe, z którego woda w sposób nieprzerwany płynie tylko w porze deszczowej – przyp. autora). Nieoczekiwanie, trwało to ponad sześć lat. Chyba jeszcze nie wierzysz, że oto doszedłeś wreszcie do długo wyczekiwanego celu wyprawy. Pete Casey: To jest niezwykle emocjonująca chwila. Jestem bardzo, ale to bardzo podekscytowany. W pewien sposób czuję się zaszczycony, że udało mi się ten cel osiągnąć. Poświęciłem prawie wszystko, aby to zrobić. Cena i ryzyko były ogromne. Ale było warto. Nie żałuję tego czasu ani wysiłku. I nigdy nie straciłem nadziei, że mi się uda. Osiągnięcie celu musi być wielką satysfakcją. Co sprawia, że jesteś zadowolony i dumny? Osiągnięcie celu, bycie tak wytrwałym, czy może coś innego? Myślę, że bycie wytrwałym i cierpliwym zaowocowało dłuższą niż oczekiwano wyprawą. Stała się ona bardziej wciągająca. Nagrodziła mnie wiedzą i doświadczeniem, których nigdy bym nie zdobył, gdybym się pospieszył lub się poddał. Okazuje się, że bardziej liczy się sama podróż niż cel. Jakie wrażenie wywarło na Tobie jezioro Ticlla Cocha, nad którym siedzimy, a które jest źródłem Amazonki, celem Twojej wyprawy? Jestem zaskoczony, jak krystalicznie czysta i zimna jest woda. I jak pięknie odbija się w niej Nevado Mismi. Wspaniale jest w końcu tu dotrzeć. Gdzie zaczyna się Amazonka? – Zauważyłem jednak, że nad Ticlla Cocha coś Pete’a dręczy. Ze śmiechem opowiedział mi o zobowiązaniu, które wymógł na nim Dawid Andres podczas ich spotkania kilka miesięcy temu – opowiada Chmieliński. Dla przypomnienia - Dawid Andres wraz z bratem przemierzył Amazonkę na rowerach. Obaj podróżnicy nie tylko wtargali na plecach swoje rowery na wysokość 5150 metrów na poziomem morza, by postawić je na brzegu TicllaCocha, ale i wykąpali się w tym lodowatym jeziorze. Pete Casey: Łatwo było obiecać, że ja także wykąpię się w Ticlla Cocha, gdy od jeziora dzieliło mnie kilkaset kilometrów, a wokół panował upał. Teraz się zastanawiam, jak to zrobić, żeby do tej lodowatej wody wejść i zawału nie dostać. W ostateczności kąpiel ograniczyła się do zanurzenia nóg. Nevado Mismi, 5597 metrów nad poziomem morza Zdecydowałeś się również wspiąć na szczyt Nevado Mismi – historycznego i symbolicznego źródła Amazonki – aby zrealizować swój cel. Wejście na szczyt Nevado Mismi i znalezienie się na linii kontynentalnego działu wód jest wyjątkowym przeżyciem. Bardzo chciałem zdobyć górę, gdzie wody topniejącego lodowca spływają do jeziora, przygotowując się do długiej, długiej podróży do Oceanu Atlantyckiego.To wielka satysfakcja, że dotarłem do geograficznego źródła potężnej Amazonki. Prawie czuję zapach Pacyfiku. Czuję już też, że jestem w drodze do domu, a wszystkie trudności są już za mną. Dzień zdobywania szczytu stał się jeszcze lepszy dzięki nieoczekiwanemu wsparciu i towarzystwu kilku innych osób, w tym twojemu! Poza tym jestem zadowolony, że mój organizm tak dobrze znosi pobyt na wysokości, na jakiej jeszcze nigdy nie byłem. Skała, na której usiadł Pete na szczycie Mismi ma dla niego wyjątkowo symboliczne znaczenie. Rozdziela kontynent pod kątem dwóch wielkich akwenów wodnych. A tym samym łączy dwa istotne punkty jego podróży. Z jednej strony widać rzeczkę Carhuasantę i Atlantyk, skąd przyszedł, z drugiej Kanion Colca i Pacyfik, dokąd jeszcze zmierza. – Sądząc po wyrazie twarzy, wejście na Nevado Mismi było dla Pete’a jeszcze bardziej emocjonujące niż dotarcie nad Ticlla Cocha. A przy tym może trochę nostalgiczne, refleksyjne, skłaniające do chwili zastanowienia, podsumowania. Coś się właśnie skończyło, ale i coś nowego się zaczyna. Poczuliśmy się ze Zbyszkiem Bzdakiem w pewien sposób wyróżnieni, że możemy uczestniczyć w tym przełomowym dla Pete’a momencie. Ponadto równie niezwykłym przeżyciem dla nas był powrót do miejsc i do Amazonki, na której spędziliśmy 6 miesięcy płynąc od źródła do Atlantyku na przełomie 1985/86 roku. Od tego źródła, przy którym właśnie się znajdowaliśmy – relacjonuje Chmieliński. Co dalej? Książka, a może nawet film dokumentalny Choć osiągnąłeś najważniejszy cel, Twoja podróż jeszcze się nie skończyła. Planuję teraz iść na wybrzeże Pacyfiku, do La Punta w pobliżu miejscowości Camana. Szacuję, że zajmie mi to około 3-4 tygodnie. To będzie zakończenie mojej misji. Mam jeszcze kilka problemów logistycznych do załatwienia przed wyjazdem z Peru. W tym znalezienie pieniędzy na karę za przedłużenie pobytu i na lot do Wielkiej Brytanii. Więc chyba nie wrócę tak od razu do domu. Myślisz już o tym, co będziesz robił po zakończeniu wyprawy? Oczywiście, ale bez pieniędzy większość rzeczy, które chcę robić, nie będzie możliwa do zrealizowania. Muszę przede wszystkim załatwić sprawy związane z otrzymanymi darowiznami. Postaram się też zacząć składać książkę, a może nawet film dokumentalny, aby podzielić się swoimi doświadczeniami z innymi. Mam też większe marzenia, na przykład o zbudowaniu eko-domku w lesie deszczowym. Mam nadzieję, że udowodniłem ludziom, którzy wątpili w powodzenie mojej misji, iż potrafię osiągnąć założony cel. Liczę, że otworzy to kilka nowych drzwi, nowe możliwości dla innych pomysłów, które już mam w głowie. Czy ta podróż zmieniła Twoje życie i Ciebie w jakiś istotny sposób? Oczywiście, ogromnie wpłynęła na moje życie. Czuję się co prawda trochę nieswojo na myśl o powrocie do Wielkiej Brytanii z długami i nie mam domu. Konieczność rozpoczęcia wszystkiego od nowa w moim wieku będzie wyzwaniem, trochę przerażającym, ale i niezwykle intrygującym. Poza tym ta podróż będzie już zawsze ze mną, aż do dnia, w którym umrę. Wszystko, co przeżyłem podczas wyprawy poszerzyło horyzonty mojego umysłu, sprawiło, że doceniłem proste rzeczy w życiu, rzeczy, które czasami uważamy za oczywiste, zwłaszcza na Zachodzie. Jestem również znacznie bardziej świadomy zmian klimatycznych i jako bardzo wszyscy jesteśmy globalnie połączeni z Amazonią. Jeśli wiemy, że jest ona istotną częścią ziemskiej maszyny, od której wszyscy jesteśmy zależni, to musi ona być chroniona i szanowana za wszelką cenę, zwłaszcza dla przyszłych pokoleń. Zobacz ostatni wpis na blogu Pete’a: https://www.ascentoftheamazon.com/2022/05/the-source-of-the-amazon/
Miłka Raulin przeszła Grenlandię. Nie wszyscy z jej zespołu ukończyli trawers. „To był chyba najgorszy moment”
Miłka Raulin po raz kolejny udowodniła, że jej Siła Marzeń nie ma granic. Podróżniczka dołączyła do grona zaledwie 14 Polaków, którzy ukończyli trawers Grenlandii. Jest w tym gronie trzecią i najmłodszą kobietą.
W tym artykule: Miłka Raulin – najmłodsza Polka, która przeszła Grenlandię Miłka Raulin o najtrudniejszym momencie wyprawy i łzach szczęścia Miłka Raulin była jedną z prelegentek na pierwszym po pandemii Festiwalu Podróżników National Geographic. W drugi weekend czerwca spotkaliśmy się w Kartuzach – stolicy Kaszub. Najmłodsza polska zdobywczyni Korony Ziemi dołączyła do nas prosto z kolejnej historycznej wyprawy. Pod koniec maja Miłka jako druga i najmłodsza Polka ukończyła trawers Grenlandii. Miłka Raulin – najmłodsza Polka, która przeszła Grenlandię Ostatni raz rozmawiałem z Miłką Raulin na chwilę przed jej wylotem na największą wyspę świata. Opowiedziała mi wtedy o przygotowaniach do projektu. Grenlandia szybko zweryfikowała, jak jej się to udało. – Myślę, że byłam bardzo dobrze przygotowana, a najlepsze było to, że wszystko organizowaliśmy razem jako niekomercyjny, międzynarodowy zespół. Cała ta papierologia i pozwolenia na telefon czy radio, które trzeba uzyskać od rządu Grenlandii, jest bardzo skomplikowana. Jeśli ktoś polegnie na tym etapie, to dalej może być mu jeszcze trudniej. Już to pokazuje, z jak ogromnym przedsięwzięciem ma się do czynienia – mówi Raulin. Miłka Raulin o najtrudniejszym momencie wyprawy i łzach szczęścia Biurokracja i skrajne warunki pogodowe to tylko niektóre z komplikacji, jakie czekają śmiałków pragnących przejść Grenlandię. Do tej pory udało się to tylko 14 Polakom i aż czworgu tej wiosny. Przed Miłką była Monika Amor Wilkies, a po niej Mateusz Waligóra i Łukasz Supergan. O grenlandzkim trawersie rozmawiałem z Raulin dosłownie kilka dni po jej powrocie do Polski. Mateusz Łysiak: Wiedziałaś, że łatwo nie będzie i czeka cię parę tygodni w bardzo wymagającym środowisku. Co zaskoczyło cię najbardziej? Miłka Raulin: Właściwie wszystko się sprawdziło. Najniższa odnotowana przeze mnie temperatura to minus 39 stopni Celsjusza, z kolei najsilniejszy wiatr to 86 km/godz. Przemieszczaliśmy się przy wiatrach o maksymalnej prędkości do 70 km/godz. i to była tzw. burza śnieżna. To był hardcore. W takich warunkach idzie się na azymut. Nie ma znaczenia, co widzisz, bo i tak wszystko jest białe. Bardzo trudno znaleźć jakiekolwiek punkty odniesienia. Właściwie jest to niemożliwe. To tego widoczność utrudniają gogle i czapka. Trawers trwał cztery tygodnie. Jak regenerowałaś się w trakcie? Nie regenerowałam się wcale i to było straszne. Mówili, że źle będzie przez pierwsze dwa dni, a źle było przez pierwsze dziesięć. Szczególnie wieczorami, kiedy wchodziłam do śpiwora i próbowałam się ruszyć, ale moje ciało było jakby zabetonowane. Wszystko bolało mnie nawet wtedy, kiedy leżałam prosto. To zmęczenie było spowodowane przede wszystkim ciągnięciem cięższych ode mnie sań ze sprzętem. Dopiero 11. dnia było mi trochę lżej. Co się wtedy wydarzyło? Nie wiem, czy to był przełom. Na pewno wiele rzeczy wpływa na to, jak się idzie. Przede wszystkim pogoda, po drugie to, czy się wyśpisz i po trzecie rodzaj śniegu. Najgorszy jest taki świeży, lepki, a im go więcej, tym trudniej się przemieszczać. Najlepiej idzie się w mrozie. Wtedy tego jedenastego dnia wszystkie te warunki były spełnione. Poczułam, że idzie mi się lepiej, ale to nie znaczy, że już do końca było mi lekko. Każdego dnia różne rzeczy wpływały na moją kondycję i samopoczucie. Sanie raz były lżejsze, raz cięższe. Przy tym wszystkim trzeba sobie radzić z innymi ludźmi, a w takich warunkach to pewnie nie jest łatwe. Jak wyglądały relacje w zespole? Ja miałam namiot sama. Nie musiałam go z nikim dzielić, a to jest plusem podczas miesięcznej wyprawy. Przyznaję jednak, że miałam fantastyczną ekipę. To jest nieprawdopodobne, jak bardzo się zgraliśmy mimo różnego pochodzenia i innych odmienności. Pomagaliśmy sobie, kiedy była taka potrzeba, ale każdy był też przygotowany na to, że w ekstremalnych warunkach każdy skupiał się na sobie. Nie mogę powiedzieć złego słowa na moich chłopaków. Niestety, jeden z członków wyprawy odpadł już na samym początku. Co się stało? Michael, formalny lider naszej wyprawy, uderzył się głową w lądolód, co skończyło się całkowitym zanikiem pamięci. Nie wiedział nawet, jak zawiązać raki. To był bardzo trudny dzień, bo trzeba było zorganizować akcję ewakuacyjną. Baliśmy się, że bez Michaela nie dostaniemy pozwolenia na kontynuowanie wyprawy. Nasz permit został wstrzymany i dopiero 4 maja mogliśmy iść dalej. Wracając do akcji ratunkowej... W jej trakcie połamało mi namiot. Helikopter nie miał jak wylądować. Po prostu wisiał nad nami w powietrzu i zrobił ogromne spustoszenie. Kiedy zaczął się zniżać, nie mogłam złapać oddechu. Poczułam, jak świeży śnieg wpada mi z wiatrem do płuc. To był chyba najgorszy moment wyprawy. Trzymałam namiot, nie mogłam oddychać i modliłam się, żeby ten helikopter po prostu odleciał. To rzeczywiście był bardzo trudny początek. A jak wspominasz koniec trawersu? Te chwile, kiedy wiedziałaś, że jesteś już bardzo blisko finiszu? Ostatni dzień trawersu był wspaniały, cudowny. Czułam się tak, jakby Grenlandia mówiła do mnie: „Raulin, tak się męczyłaś, to masz. Teraz będzie ci się już podróżowało łatwo i przyjemnie”. Do tego był piękny zachód słońca. Popłynęły mi łzy szczęścia. Na szczęście nie zamarzły (śmiech). Przemieszczaliśmy się ekspresowo. Zrobiliśmy 47 kilometrów jednego dnia, w 20 godzin. Zjeżdżaliśmy na sankach z ogromnej góry. To było fantastyczne uczucie. Moment, w którym wiedziałam, że to już koniec i następnego dnia nie będę musiała odpalać kuchenki, składać namiotu, pakować sań i tak dalej to była fajna chwila. Ale chyba najbardziej poczułam, że to koniec, kiedy wsiadłam do helikoptera i się stamtąd wydostałam. Miłka, co dalej? Teraz zachwycam się dodatnimi temperaturami i kolorami innymi niż biel. Kiedy wracaliśmy przez Islandię widok drzew i zielonej trawy bardzo mnie ucieszył. Plany na dalszą przyszłość też już mam, ale na razie ich nie zdradzam. Mogę obiecać, że będzie bardzo ciekawie.
Mateusz Waligóra i Łukasz Supergan przeszli Grenlandię. Znamy ich kolejne plany
Pod koniec kwietnia Mateusz Waligóra i Łukasz Supergan wyruszyli na Grenlandię z zamiarem przejścia największej wyspy na świecie z zachodu na wschód. 35 dni później polscy podróżnicy zakończyli wyprawę sukcesem. Tym samym dołączyli do grona 11 Polek i Polaków, którym się to udało.
W tym artykule: Mateusz Waligóra i Łukasz Supergan ukończyli trawers Grenlandii Największa wyspa na świecie z zachodu na wschód Duet od zadań specjalnych Ostatni etap wyprawy był szczególnie wymagający. Mateusz Waligóra i Łukasz Supergan przez 32 godziny szli praktycznie bez postojów. Po przejściu 60 km dotarli do fiordu na wschodnim wybrzeżu Grenlandii niedaleko osady Isortoq. Mateusz Waligóra i Łukasz Supergan ukończyli trawers Grenlandii Najpierw podróżnicy szli po pofalowanym lądolodzie. Po czasie teren obniżył się do tego stopnia, że mogli zjechać na pulkach, czyli specjalnych saniach w stronę fiordu. Kolejnym wyzwaniem było znalezienie bezpiecznej drogi nad zamarznięte morze. Przedarcie się przez labirynt strumieni i topniejących lodowisk zajęły Waligórze dwie godziny. Przez kolejne cztery panowie znosili sprzęt. Supergan przyznaje, że warunki pogodowe nie ułatwiały im drogi na ostatnich kilometrach. – Najpierw mocno wiało, więc musieliśmy przeczekać podmuchy i wyszliśmy z namiotu dopiero po południu. Szczerze mówiąc, nie wierzyłem, że uda nam się dojść do Isortoq bez przerw. Dodatkowo w plecy wiał nam mocny, zimny wiatr, który nas pchał. Schodziliśmy w nocy, choć to umowny termin, bo słońce zaszło tylko na jakieś dwie godziny. Zatokę ujrzeliśmy o świcie – mówi. Największa wyspa na świecie z zachodu na wschód Adrenalina towarzyszyła im niemal do samego końca wyprawy. – Kiedy weszliśmy na lód, przestraszyłem się, czy wytrzyma nasz ciężar. Ale pokrywa była gruba. Zmylił nas fakt, że jej wierzchnia warstwa jest pokryta śniegiem i po prostu topnieje, bo zbliża się grenlandzkie lato. Mieliśmy więc mokro w butach, ale ruszyliśmy w drogę na skraj lodu – opowiada Waligóra. Tam już czekała na nich umówiona wcześniej łódź, która zabrała ich do Isortoq. To niewielka osada, w której tradycyjnie polarnicy kończą trawers Grenlandii. Tam Mateusz Waligóra i Łukasz Supergan spędzą najbliższy tydzień, czekając na helikopter. Do Polski wrócą 16 czerwca. Wyprawa Polish Greenland Expedition trwała dokładnie pięć tygodni. Waligóra i Supergan zaczynali na zachodzie wyspy w Kangerluusuaq. Po drodze dotarli do opuszczonej stacji radarowej DYE-2, która została wybudowana w zimnej wojnie. Mieli ze sobą broń, na wypadek spotkania z niedźwiedziem polarnym, ale na szczęście nie musieli z niej skorzystać. Grenlandia zaskoczyła ich za to różnorodnością – także śniegu. – Czasami był lepki, innym razem przypominał papier ścierny. Musieliśmy więc dopasować naszą strategię do warunków. Raz wychodziliśmy w nocy, żeby unikać słońca. Innym razem czekaliśmy, aż zrobi się trochę cieplej – mówi Supergan. Duet od zadań specjalnych Grenlandia to bardzo wymagający teren. W trakcie wyprawy temperatura wahała się od kilku do 30 stopni na minusie. Dodatkowym utrudnieniem były silne wiatry przekraczające 100 km/godz. i tzw. whiteouty – białe ciemności. W takich okolicznościach trudno obrać punkt odniesienia. Nie wiadomo też, czy idzie się w górę, czy w dól. – Ale najważniejsze jest, że nie popełniliśmy żadnego błędu i ani razu się nie pokłóciliśmy. To ciekawe, bo obaj jesteśmy samotnikami i dawno z nikim na takiej wyprawie nie byliśmy. Wszystko dobrze zaplanowaliśmy, zostało nam nawet trochę jedzenia. Zaprocentowało doświadczenie z poprzednich ekspedycji – mówi Waligóra. W trakcie wyprawy na ich profilach w mediach społecznościowych publikowane były informacje na temat zmian klimatu zachodzących w strefach polarnych. Podróżnicy zwracali uwagę na kurczącą się pokrywę lodową, zagrożone wyginięciem niedźwiedzie polarne i coraz większą ekspansję człowieka w Arktyce i Antarktyce. – Nasz duet się sprawdził i jeszcze gdzieś razem ruszymy – mówią obaj. Na najbliższe podróżnicy tygodnie mają zaplanowane kolejne wyzwania i aktywności. W lipcu Waligóra rozpocznie marsz przez Tatry, w którego trakcie chce zwrócić uwagę na problemy dotykające najwyższych gór Polski. Pod koniec roku wyruszy na samotną wyprawę na biegun południowy. Z kolei Supergan tuż po przylocie do Polski wyleci na wyprawę do Norwegii, a potem spróbuje zdobyć siedmiotysięcznik Chan Tengri.
Wystartowała Polish Greenland Expedition. Waligóra i Supergan trawersują Grenlandię. Za nimi pierwsze problemy
Pod koniec kwietnia polscy podróżnicy wyruszyli na Grenlandię. Trawers największej wyspy świata ma potrwać około 30 dni. Na national-geographic.pl znajdziecie relacje z wyprawy.
W tym artykule: Polish Greenland Expedition: relacja z wyprawy Polacy trawersują Grenlandię Polish Greenland Expedition Mateusz Waligóra i Łukasz Supergan to podróżnicy dobrze znani czytelnikom „National Geographic Traveler”. Pierwszy zapisał się na kartach historii, pokonując pieszo mongolską część pustyni Gobi, drugi dokonał zimowego przejścia Islandii. Tym razem połączyli siły, żeby zrealizować kolejny wyczyn. Chcą przejść na nartach z zachodu na wschód największej wyspy świata – Grenlandii. Na dystansie 600 km czekają ich trudne warunki pogodowe, w tym temperatury spadające poniżej minus 25 stopni Celsjusza i wiatry przekraczające 100 km/godz. Polish Greenland Expedition: relacja z wyprawy – Każdy z nas ma 80 kg wyposażenia, które ciągniemy na pulkach, czyli specjalnych sankach. Zabraliśmy jedzenie na 30 dni marszu na nartach, będziemy samowystarczalni – mówi Mateusz Waligóra. Eksploratorzy wyruszyli na Grenlandię pod koniec kwietnia. Za nimi już pierwsze kilometry i pierwsze problemy po drodze: szczeliny, awarie sprzętu, silny wiatr i śnieg. Na pierwszym etapie podróży Waligóra i Supergan mieli do pokonania kilkadziesiąt kilometrów lodospadu. To teren bardzo wymagający technicznie, na którym lodowe bloki i szczeliny utrudniają dynamiczne poruszanie się do przodu. Poza lądolodem podróżnicy borykali się też z innymi problemami. – Najpierw pulki przejechały mi po stopie. Obawiałem się złamania kostki. Potem Łukaszowi rozwaliły się sanie. Następnie wpadłem po udo do szczeliny. A potem zepsuł mi się w nocy zamek w śpiworze – przekazał w poniedziałkowy wieczór Mateusz Waligóra. Wcześniejsze doświadczenia w ekstremalnych warunkach pomogły i obaj są już na płaskim, powoli wchodząc coraz wyżej. W poniedziałek 9 maja przeszli 18 km, co jest ich najlepszym wynikiem od rozpoczęcia wyprawy. Topniejące lodowce Grenlandii ogromnym zagrożeniem dla człowieka. Uwalniają śmiertelnie niebezpieczną truciznę O tym, że lód na Grenlandii topnieje, wiadomo od dawna. Topnienie lodowców niesie jednak za sobą dużo poważniejsze konsekwencje niż dotąd sądzono. Polacy trawersują Grenlandię Trawers Grenlandii ma potrwać ok. 30 dni. Do tej pory wyczyn ma na koncie tylko dziesięcioro Polaków. Jeszcze w tym roku Waligóra ma w planach wyprawę kolejną wyprawę – na biegun południowy. Podróżnicy kontaktują się ze światem dzięki telefonom satelitarnym. Tak jak w trakcie wypraw przez Polskę, Waligóra wykorzystuje trawers Grenlandii do przekazywania wiedzy. Codziennie ok. godz. 15 na jego profilu Facebooku ciekawostkę dotyczącą rejonów polarnych opowie, z myślą o najmłodszych, niedźwiedź Nanuk. Wieczorami publikowane będą relacje z kolejnych dni wędrówki – tym razem w formie nagrań dźwiękowych. Redakcja national-geographic.pl także śledzi wyprawę Waligóry i Supergana. Relacje i zdjęcia prosto z Grenlandii znajdziecie w naszym serwisie i na Instagramie. Każda wyprawa wymaga odpowiedniego przygotowania. Lubisz outdoorowe aktywności? Sprawdź, czy masz ten sprzęt w plecaku. Topniejące lodowce Grenlandii ogromnym zagrożeniem dla człowieka. Uwalniają śmiertelnie niebezpieczną truciznę O tym, że lód na Grenlandii topnieje, wiadomo od dawna. Topnienie lodowców niesie jednak za sobą dużo poważniejsze konsekwencje niż dotąd sądzono. Polish Greenland Expedition Wyprawa formalnie nosi nazwę Polish Greenland Expedition A-22-750. Ostatni człon to unikalny numer przyznawany wyprawie przez rząd Grenlandii. Polish Greenland Expedition to z kolei nawiązanie do pierwszej polskiej wyprawy naukowej w Arktykę, która wyruszyła 85 lat temu ze Lwowa. W jej skład weszło dwóch późniejszych profesorów Uniwersytetu Wrocławskiego – Aleksander Kosiba i Alfred Jahn. Naukowego i organizacyjnego wsparcia udzielił im sam Henryk Arctowski, pionier badań nad zmianami klimatu, uczestnik słynnej wyprawy „Belgiki”, podczas której razem z późniejszym zdobywcą bieguna południowego Roaldem Amundsenem spędził zimę w lodach Antarktydy.
Miłka Raulin wyrusza na trawers Grenlandii. Polka może zapisać się na kartach historii
W maju Miłka Raulin przemierzy Grenlandię na nartach. Jak przygotowuje się do trawersu?
W tym artykule: Trawers Grenlandii – jedno z najtrudniejszych podróżniczych wyzwań Miłka Raulin nie przestaje spełniać marzeń Miłka Raulin – najmłodsza Polka z Koroną Ziemi – już nie raz pokazała swoją Siłę Marzeń. Przed nią kolejne, zupełnie nowe wyzwanie. Pod koniec kwietnia podróżniczka wylatuje do Grenlandii, gdzie ma zaplanowany trawers na trasie Kangerlussuaq – Isortoq. – Chodzenie na nartach to dla mnie nowość. Nigdy wcześniej tego nie robiłam. Do tego dochodzą sanie, które będę ciągnęła na sznurkach. Na szczęście szybko uczę się sportowych aktywności – mówi w rozmowie z Mateuszem Łysiakiem. Naukowcy uważają, że w końcu rozwiązali zagadkę Grenlandii. Dlaczego wikingowie opuścili tę wyspę? Pytanie o to, dlaczego wikingowie opuścili Grenlandię jest przedmiotem sporu wielu historyków. Naukowcy twierdzą, że udało im się w końcu poznać przyczynę tej nagłej decyzji sprzed setek... Trawers Grenlandii – jedno z najtrudniejszych podróżniczych wyzwań Ze względu na bardzo wymagające warunki – wysoka wilgotność względna, niskie temperatury oraz huraganowe wiatry zwane piteraq – przez blisko 30 lat trawersu Grenlandii na nartach dokonało tylko 9 osób z Polski. Miłka Raulin ma szansę zostać najmłodszą Polką w tym gronie. – Przygotowuję się do trawersu Grenlandii od 10 miesięcy, ale dopiero w grudniu uświadomiłam sobie, co mnie czeka. Pojechałam wtedy do Szwecji, gdzie zastałam warunki zbliżone do polarnych. Termometr wskazywał – 19 st. Celsjusza, ale przy silnych wiatrach temperatura odczuwalna była jeszcze niższa: - 26 st. Celsjusza. Zrozumiałam, jak trudna będzie ta wyprawa. Sztuką jest też nauczyć się chodzić tak, aby się nie spocić. Trzeba iść jednostajnie, bez przyspieszania i niepotrzebnych interwałów – tłumaczy podróżniczka. Cel jest wymagający. Międzynarodowa wyprawa planuje pokonać dystans około 600 kilometrów w 30 dni. Uczestnicy mają doświadczenie w stawianiu czoła ekstremalnym warunkom. W końcu mowa o eksploratorach, zdobywcach Everestu, Korony Ziemi, pilotach helikopterów i maratończykach. – Wszyscy jesteśmy doświadczeni, ale się nie znamy. To nasza pierwsza wspólna wyprawa. Będziemy docierać się w trakcie – dodaje Miłka. Praca na Antarktydzie szuka człowieka. Polacy również mogą się zgłaszać. Chodzi m.in. o liczenie pingwinów Ile pingwinów żyje na Antarktydzie? Możesz to sprawdzić, pracując w najbardziej oddalonym urzędzie pocztowym na świecie. Miłka Raulin nie przestaje spełniać marzeń Polsko-szwedzko-brytyjska ekspedycja jest organizowana bez udziału agencji. Oprócz przygotowania fizycznego uczestnicy musieli dodatkowo skompletować szereg dokumentów, w tym między innymi: pozwolenie na pobyt na lodowcu, szczegółowe przedstawienie trasy, oświadczenie ubezpieczyciela czy gwarancję bankową na wypadek ewakuacji. Przedstawili również swoje osiągnięcia sportowe i dokonania podróżnicze. Im bardziej doświadczeni uczestnicy, tym większe są szanse na powodzenie wyprawy. Miłka Raulin już odlicza dni do kolejnego wyzwania. Na miejsce, do Kangerlussuaq, dotrze 29 kwietnia. Ekspedycja wyruszy 3 maja po przepakowaniu sań i zorganizowaniu niezbędnego paliwa oraz uzupełnieniu zapasów żywności. Poza niesprzyjającymi warunkami pogodowymi największą trudnością dla Miłki będzie ciężar ekwipunku – około 80 kg, czyli 160 proc. masy jej ciała. To wszystko niezbędne wyposażenie: specjalne sanie (pulki), apteczka, narty, osobny namiot, własna kuchenka polowa, telefon satelitarny, sprzęt wysokogórski czy specjalistyczna odzież. Do tego oczywiście odzież i paliwo. – Technicznie i sprzętowo jestem bardzo dobrze przygotowana. Grenlandia zweryfikuje resztę – podsumowuje Raulin.
Pierwsze samotne zimowe pokonanie Trasy Zakarpackiej przez Ukrainkę
14 lutego 2022 r. Alina Kosovska dokonała pierwszego zimowego przejścia w pojedynkę przez największą atrakcję ukraińskich Bieszczadów. Kilka dni później, ruszyła do walki o swój kraj.
W tym artykule: Trasa Zakarpacka to nowa atrakcja turystyczna Ukrainy Kim jest Alina Kosovska? Skąd pomysł na wyprawę przez Trasę Zakarpacką? Podróżniczka na wojnie 400-kilometrowy marsz przez szlak Trasy Zakarpackiej w Ukrainie Alina rozpoczęła 8 stycznia. Do celu wyprawy dotarła po 27 dniach. Wcześniejsze próby samotnego przejścia tej wymagającej trasy były już podejmowane przez innych podróżników. Wszystkie kończyły się jednak niepowodzeniami z uwagi na warunki pogodowe, problemy z kondycją fizyczną, ale również – w niektórych częściach szlaku – przez niewystarczające oznaczenia. Trasa Zakarpacka to nowa atrakcja turystyczna Ukrainy Trasa Zakarpacka to najdłuższy szlak górski w Ukrainie, znakowany kolorem czerwonym. Rozciąga się na długości 398 km od wsi Wielkie Berezne na granicy ze Słowacją, do kolejnej miejscowości Diłowe w pobliżu granicy rumuńskiej. Najbardziej wymagającym odcinkiem trasy jest szczyt Howerla (2061 m n.p.m., najwyższy szczyt Ukrainy), który znajduje się w części pasma Czarnohory. Cały długodystansowy szlak powstał w 2004 r. 6 lat później Trasę Zakarpacką oznakowała pozarządowa organizacja ukraińska z Zakarpacia „Szlaki Karpackie”. Jednym z celów podjęcia wyzwania przez Alinę Kosovską była chęć pomocy z spopularyzowaniu nowej turystycznej atrakcji Ukrainy. W swoich mediach społecznościowych Alina podkreśla, że jednym z najtrudniejszych odcinków szlaku było pasmo Czarnohory aż do masyw Marmarosy. By tam dotrzeć, należało pokonać 100-kilometrowy odcinek bez żadnego schroniska z zaopatrzeniem po drodze. Co prawda podróżniczka zabrała ze sobą odpowiednie zapasy, wiązało się to jednak z większym obciążeniem jej plecaka. Podczas wędrówki dostarczała m.in. apteczki do schronisk, które były na trasie, by inni turyści na szlaku mogli z nich w przyszłości korzystać. Kim jest Alina Kosovska? Od wielu lat Alina Kosovska pracuje dla ukraińskiej armii i zajmuje się prowadzeniem wycieczek po górach. Wspiera również inicjatywę miłośników gór zbierających śmieci ze szlaków i naprawiających górskie chaty. Znajomość szlaku bardzo jej pomogła. Dzięki temu potrafiła rozpoznać wszystkie oznaczenia i poruszać się po obszarach, które szczególnie zimą są bardzo trudne. Do pokonania tego wymagającego szlaku przygotowywała się fizycznie, m.in. biegając na dystansach maratońskich. Wcześniej zadbała o przetestowanie każdego elementu sprzętu na szlaku: od skarpetek i rękawiczek, po namiot i śpiwór. Planując wyprawę, Alina brała pod uwagę wszystkie możliwe problemy, z jakimi mogła się spotkać. W praktyce okazało się, że najtrudniejsze były odcinki trasy pokryte śniegiem, gdzie droga była bardzo wymagająca i powolna. Dziennie pokonywała od 7 do 8 kilometrów, czyli mniej niż kilometr na godzinę. Najdłuższy dystans jednego dnia (22 km) udało jej się przebyć w paśmie Grzbiecie Czarnogórskim. Kiedy to robiło się naprawdę ciężko, Alina zaczynała liczyć kroki. Naładuj się dobrą energią Karpat, czyli wędrówka w klimacie etno Skąd pomysł na wyprawę przez Trasę Zakarpacką? „Zdecydowałam się na przejście szlaku, bo wiedziałam, że nikt wcześniej nie pokonał go zimą. Karpaty to moje rodzinne góry. W czasie, gdy nie było wojny, przygotowywałam się i szkoliłam do przejścia tej trasy. Oprócz służby w wojsku, pracowałam wcześniej jako przewodniczka górska Karpatach, więc znam te góry bardzo dobrze” – opowiada National-Geographic.pl. Po zakończeniu wyprawy Alina planowała wybudować schronisko górskie, w którym przez cały rok dyżurowaliby wolontariusze dbający o środowisko i bezpieczeństwo turystów. W kwietniu planowała wejść na Ararat (najwyższy szczyt w Turcji), by sprawdzić się w alpinizmie. Wojna postawiła plany kobiety pod znakiem zapytania. Podróżniczka na wojnie Kilka dni po ukończeniu szlaku przez Alinę, Rosja po raz kolejny zaatakowała Ukrainę. Alina pracuje dla armii od 2014 r., kiedy wybuchła wojna. Na początku była wolontariuszką, a potem zaczęła organizować pomoc dla wojska i dla ochotników. Na froncie spędziła ponad 2 lata. 24 lutego 2022 r. wróciła na linię ukraińskiej obrony. Na swoich kanałach mediów społecznościowych poprosiła o wsparcie Ukrainy, szczególnie o pomoc dla ukraińskich uchodźców. Po wojnie chciałaby napisać książkę, reportaż z zimowego i letniego przejścia szlaku oraz o jej doświadczeniu górskim. Sudety nie gorsze niż Karpaty! Sprawdź, dlaczego warto tu przyjechać Przygotowaliśmy dziesięć sudeckich propozycji. Od szlaków, po karczmy! Bo jak na żurek to... najlepiej tutaj. Nasz ekspert Magdalena Bryś Entuzjastka biegania ultra, szlaków długodystansowych i fotografii sportowej. Lubi pisać i rozmawiać z osobami, które podejmują różne wyzwania m.in. sportowe i te dosyć ekstremalne, by poznać ich motywacje i działanie.
Jak zdobyć biegun południowy? Dotarła tam samotnie pierwsza kolorowa kobieta – Preet Chandi
Preet Chandi chciała pokazać osobom o różnym pochodzeniu etnicznym i młodemu pokoleniu, że przed odkrywcami i eksploratorami nie ma granic. Samotnie zdobyła biegun południowy jako pierwsza kolorowa kobieta w historii.
W tym artykule: Preet Chandi służyła w wojsku i brała udział w trudnych wyprawach Przygotowania do wyprawy na biegun południowy Wyprawa Chandi ma zainspirować innych i pomóc w realizacji marzeń Brytyjska oficer armii i fizjoterapeutka Preet Chandi rozpoczęła wyprawę w kierunku bieguna południowego pod koniec listopada 2021 r. W 40 dni pokonała ponad 1000 kilometrów, walcząc z bardzo niską temperaturą i ekstremalnymi warunkami. Jednocześnie ciągnęła sanie, które na początku wyprawy ważyły aż 87 kilogramów. Całą podróż dokumentowała na bieżąco na swoim Instagramie oraz na stronie projektu, „Polar Preet”. Jako samotna eksploratorka bieguna południowego, Preet dołączyła do grona innych pionierów, jak Norwegowie: Roald Amundsen, który w 1911 r. dotarł tam jako pierwszy człowiek oraz Liv Arnesen, która jako pierwsza kobieta odbyła samotną podróż na biegun południowy w 1994 r. Na decyzję Chandi o wyprawie na biegun wpłynęło wiele czynników. Preet Chandi służyła w wojsku i brała udział w trudnych wyprawach Rodzice Chandi przyjechali do Anglii z Pendżabu w Indiach. Jej dzieciństwo ukształtowały rodzinne oczekiwania, związane m.in. z przynależnością do mniejszości etnicznej. Chandi pamięta bardzo dobrze, kiedy pierwszy raz doświadczyła przejawów dyskryminacji i rasizmu. Dlatego od zawsze wiedziała, że należy mówić o dyskryminacji, a przy tym czuła się dumna ze swojej kultury, pochodzenia i koloru skóry. Planując wyprawę na biegun południowy słyszała, że nie wygląda jak polarniczka, właśnie z uwagi na kolor skóry. Nie zrażała się jednak. Podczas któregoś z treningów pokazała, jak ciągnie za sobą oponę w tradycyjnym indyjskim stroju. „Jestem pendżabską dziewczyną i jestem z tego dumna” – napisała, dodając, że przez lata odcinała się od swoich indyjskich korzeni. Zwierzęta Antarktydy - jakie gatunki tam żyją? Antarktyda - najdalej wysunięty na południe kontynent - to jedno z najbardziej tajemniczych miejsc na Ziemi. Południowy biegun zimna jest jedynym kontynentem nieeksploatowanym gospodarczo i niez... W wieku 19 lat wstąpiła do rezerw wojskowych, by potem zacząć karierę wojskową i studiować fizjoterapię. W tym czasie zaczęła biegać, ukończyła kilka ultramaratonów, w tym ekstremalny 156-kilometrowy Marathon des Sables przez Saharę. Brała udział w wyprawach na nartach biegowych z armią, a także w licznych wyprawach trekkingowych i wspinaczkowych w Kenii, Maroku, Meksyku, Alpach, Boliwii, Peru, Nepalu. Wtedy zaczęła inaczej definiować i postrzegać kolejne ekspedycje. Zdała sobie sprawę, że potrzebuje zrobić coś większego i ważniejszego. Wtedy narodziło się jej marzenie o samotnej wyprawie na biegun południowy, mimo że miała niewielkie doświadczenie narciarskie. Przygotowania do wyprawy na biegun południowy Na początku 2020 r. rozpoczęła przygotowania do wyprawy na biegun. Zaczęła od szkolenia polarnego w Norwegii. Potem przeszła kilka kolejnych, m.in. w szczelinach we francuskich Alpach i w lodowcu na Islandii. Była też przez 27 dni na czapie lodowej na Grenlandii. Do tego dochodzą miesiące spędzone na ciągnięciu ciężkiej opony podczas biegania w drodze z pracy do domu. Do samej wyprawy była bardzo dobrze przygotowana fizycznie. Człowiek, który powrócił do żywych po lodowej próbie przetrwania. Jego wyprawa przeszła do historii Jego trzecia wyprawa polarna okazała się gehenną. Zanim na dobre się zaczęła, statek Endurance płynący na Antarktydę utknął w lodowym paku na Morzu Weddella. Dla Shackletona był to koni... Preet Chandi opowiedziała National Geographic Polska o swoich przygotowaniach i o tym, jak jej organizm reagował na tak ekstremalne warunki: „Wykonałam bardzo dużo treningów, aby dostać się na Antarktydę. Samo trenowanie zajęło mi 2,5 roku, a do końca wyprawy schudłam prawie 10 kg. Było bardzo ciężko fizycznie, ale również psychicznie. Samotność była trudna, dlatego ciągle sobie przypominałam, dlaczego w ogóle zdecydowałam się na takie wyzwanie. W tej wyprawie zawsze chodziło o coś więcej niż tylko o mnie”. W trakcie samej podróży na biegun południowy największym wyzwaniem okazało się osamotnienie. Chandi nieustannie słuchała audiobooków i wiadomości głosowych od bliskich. Publikowała też wpisy w mediach społecznościowych, w których relacjonowała każdy dzień wędrówki. Wyprawa Chandi ma zainspirować innych i pomóc w realizacji marzeń Po zdobyciu bieguna, Chandi napisała na swoim blogu: „Antarktyda była dla mnie czymś więcej niż tylko wyprawą marzeń. Chodziło mi o pokazanie, że każdy może zrobić wszystko, niezależnie od płci, pochodzenia czy społeczności, do której należy”. Swoim wyczynem chciała zachęcić innych, by przekraczali swoje granice i wierzyli w siebie. Dodała, że chciałaby też działaniem przyczynić się do rozbicia „szklanego sufitu na milion kawałków”. Podczas swojej wyprawy zorganizowała też zbiórkę pieniędzy dla kobiet, by wesprzeć je w organizacji własnych projektów podróżniczych, nawet takich w mniejszej skali. Chandi oczywiście myśli o kolejnych wyzwaniach. Chciałaby zostać pierwszą kobietą, która przejdzie Antarktydę od wybrzeża do wybrzeża, również solo. "Zrobię wszystko, żeby to była najlepsza dekada mojego życia”. Inspirująca historia Jerri Nielsen Nie ma znaczenia, kiedy i jak umrzemy. Ważne, żeby choć przez chwilę żyć pełnią życia. Historia Jerri Nielsen jest doskonałym przykładem. „Myślę o planach na przyszłość! To była część pierwsza mojego celu, czyli ukończenia samotnej wyprawy przez Antarktydę (ponad 1000 mil). Kiedy początkowo aplikowałam do tej wyprawy przez firmę logistyczną (Antarctic Logistics and Expeditions), odrzucili moje podanie, ponieważ nie miałam wystarczającego doświadczenia. Postanowiłam zatem zrealizować część pierwszą, aby zdobyć to doświadczenie” – powiedziała Chandi. Nasz ekspert Magdalena Bryś Entuzjastka biegania ultra, szlaków długodystansowych i fotografii sportowej. Lubi pisać i rozmawiać z osobami, które podejmują różne wyzwania m.in. sportowe i te dosyć ekstremalne, by poznać ich motywacje i działanie.
Polacy z ekipy OSHEE Slide Challenge zdobyli i zjechali z drugiego największego wodospadu na świecie
Polska ekipa zbliża się do zdobycia Korony Wodospadów. Jak wyglądała ich ostatnia wyprawa w RPA? Oto relacja członków OSHEE Slide Challenge.
W tym artykule: Ekipa OSHEE Slide Challenge z kolejnym sukcesem Pierwsza w historii Korona Wodospadów Dotarła do nas ekscytująca wiadomość prosto z Republiki Południowej Afryki. Zespół OSHEE Slide Challenge zjechał na linach z drugiego co do wielkości wodospadu na świecie – Tugela. Polak najbardziej utytułowanym eksploratorem na świecie. Jak wygląda życie Fianna Paula? Pochodzi z Polski, choć nad Wisłą wiemy o nim niewiele. A szkoda, bo Fiann Paul to jeden z najbardziej doświadczonych wioślarzy oceanicznych na świecie. Swoimi osiągnięciami udowadnia, że ... Ekipa OSHEE Slide Challenge z kolejnym sukcesem Wyprawa do Afryki jest kolejnym etapem projektu Korony Wodospadów, czyli zjazdu na linach z 10 najwyższych wodospadów świata. Pomysłodawcą i głównym organizatorem przedsięwzięcia jest Dariusz Pachut. Polacy zaczęli realizację projektu w 2019 r. od najwyższego wodospadu na świecie – Salto Angel w Wenezueli. Po trzyletniej przerwie spowodowanej pandemią ruszyli dalej. Ekipa rozpoczęła wędrówkę 20 lutego 2022 r. Uczestnicy wyprawy weszli na płaskowyż Gór Smoczych położony na wysokości 3000 m n.p.m. ze specjalistycznym sprzętem alpinistycznym, ważącym 200 kilogramów. Pierwszą noc na krawędzi wodospadu spędzili w namiotach. Kolejnego dnia, wraz ze wschodem słońca, przekroczyli krawędź ściany skalnej i rozpoczęli zjazd wzdłuż linii spadku wodospadu. Zespół OSHEE Slide Challenge zrobił to jako drugi na świecie. Przed nimi byli tylko Słowacy. Mimo że droga była już oznaczona, odkrywcy z Polski musieli wyznaczyć nową trasę zjazdu, ponieważ zbyt wysoki poziom wody nie pozwalał na zjazd w linii zjazdu słowackiej ekipy. Sportowcy musieli zmierzyć się z dziewiczym terenem zamieszkałym przez jadowite węże. Zadania dodatkowo utrudniały spadające z góry kamienie i nurt kaskady. Po 12 godzinach pracy w ścianie zespół zdecydował się na nocleg na półce skalnej, mniej więcej w połowie wysokości wodospadu. Drugi dzień zjazdu przebiegał bardzo sprawnie. Po kilkunastu godzinach zespół, cały i zdrowy stanął u podnóża Tugeli. Czekał ich jeszcze wielokilometrowy trekking kanionem George z całym sprzętem, który ze sobą mieli. Późno w nocy dotarli do wioski Thendele. Co się dzisiaj najbardziej liczy? Historia Krzysztofa Wielickiego W dzisiejszym świecie jest dużo pokus, by iść na skróty. Historia Krzysztofa Wielickiego, ikony światowego himalaizmu oraz wielu przedstawicieli biznesu pokazują, że nie tędy droga. Pierwsza w historii Korona Wodospadów To dopiero początek projektu OSHEE Slide Challenge. Przed ekipą kolejne wyzwania: Cataratas las Tres Hermanas (Peru, 914 m), Oloʻupena (USA, 900 m), Catarata Yumbilla (Peru, 896 m), Vinnufossen (Norwergia, 865 m), Skorga (Norwegia, 864 m), Pu’uka’oku (USA, 840 m), James Bruce Falls (Kanada, 840 m), Browne Falls (Nowa Zelandia, 836 m). W pierwszej połowie 2022 r. polscy zdobywcy zamierzają zdobyć trzy wodospady. Razem z Dariuszem Pachutem Tugelę zdobyli Dimitri Wika, z zawodu arobrysta i lekarz drzew, prywatnie miłośnik sportów ekstremalnych; Jakub Poburka, ratownik TOPR, uczestnik wielu wypraw w góry Pamiru, Karakorum oraz Himalaje; Miłosz Forczek, instruktor ratownictwa górskiego GOPR i grotołaz; Tomasz Grodzicki, były funkcjonariusz jednostek specjalnych, skoczek spadochronowy i pasjonat gór. Projekt Korona Wodospadów jest dokumentowany na filmach i zdjęciach przez Jana Wierzejskiego i Wojciecha Kozakiewicza – specjalistów od pracy z kamerą w górskim środowisku. Za swoją artystyczną pracę byli wielokrotnie nagradzani na festiwalach górskich i filmowych w kraju i za granicą. Sponsorem tytularnym jest marka Oshee, sprzętowym AMC Petzl, ubrania zapewnił Jack Wolfskin, a patronat medialny objął National Geographic Polska.