Nikt nie zrobił dla przyrody tyle, co on. Sir David Attenborough kończy dziś 100 lat!
Wybitny biolog, wielki pasjonat przyrody, gwiazda BBC i „skarb narodowy” Wielkiej Brytanii – sir David Attenborough kończy dziś okrągłe 100 lat i nie ma zamiaru przestać pracować. Macierzysta stacja przygotowała prawdziwą ucztę i przez cały maj pokaże jego najważniejsze produkcje.
Od dziesięcioleci opowiadane przez niego historie pobudzają wyobraźnię milionów ludzi na całym świecie. Są inspiracją dla wielu pokoleń, pozwalając lepiej poznać i zrozumieć planetę, na której żyjemy. Niezwykła kariera sir Davida rozciąga się od epoki czarno-białego obrazu, przez erę kolorowej telewizji, aż po czasy technologii HD, 3D, 4K i VR. Mimo sędziwego wieku zachował niezwykłą witalność i nigdy nie przestał pracować. Niezwykła kariera sir Davida Attenborough Gdy przychodził na świat, w 1926 roku, telewizja dopiero powstawała. David Attenborough dołączył do brytyjskiej publicznej stacji BBC w 1952 roku. Przygodę z telewizją zaczynał jako producent i prezenter. Pierwszą falę popularności zdobył za sprawą cyklu o nazwie „Zoo Quest”. Produkcja była jedną z pierwszych, w ramach której zwierzęta filmowano w ich naturalnym środowisku. Zdobyła szerokie uznanie wśród widzów i ustanowiła nowy standard dla programów przyrodniczych. Nieco ponad dekadę po premierze pierwszego odcinka „Zoo Quest”, w 1965 roku, Attenborough przeszedł do powstającego właśnie BBC Two, gdzie był jedną z osób odpowiedzialnych za wprowadzenie kolorowej transmisji. To także między innymi za jego sprawą widzowie poznali serial „Latający cyrk Monty Pythona”. Ostatecznie miłość do przyrody okazała się jednak silniejsza. W 1973 roku Attenborough opuścił kierownictwo BBC i powrócił do swojej największej pasji: pracy w terenie i produkcji programów przyrodniczych. Przełomowe „Życie na Ziemi” Sześć lat później, w 1979 roku, na mały ekran trafiło „Życie na Ziemi”. Serial stanowił kolejny kamień milowy – zarówno dla kariery samego Attenborough, jak i rozwoju produkcji przyrodniczych na całym świecie. Był przełomowy pod wieloma względami. W jego ramach ekipa przemierzyła blisko 1,6 miliona kilometrów, odwiedziła 40 różnych państw i sfilmowała ponad 600 gatunków zwierząt. Na całym świecie produkcję obejrzało 500 milionów osób. Do innych, słynnych produkcji sir Davida należą m.in.: „Na ścieżkach życia”, „Błękitna Planeta”, „Planeta Ziemia”, „Wielki krąg życia”, „Życie” czy „Planeta doskonała”. Dzięki tym i innym programom przyrodnik dorobił się w Wielkiej Brytanii statusu skarbu narodowego. Jego pracę wielokrotnie nagradzano, w tym statuetkami Emmy i BAFTA. On sam w 1985 roku został uhonorowany tytułem szlacheckim i najwyższym brytyjskim odznaczeniem, Orderem Zasługi. Otrzymał też wiele innych wyróżnień i laurów. Jego imię noszą liczne gatunki roślin i zwierząt. W 2018 roku zwodowany został też statek „sir David Attenborough”. Wśród najnowszych produkcji, nad którymi Attenborough pracował mając ponad 90 lat, są m.in. filmy „David Attenborough: Świat Oceanów” i serial „Królestwo”. Jest także autorem książek, m.in. „Na ścieżkach życia” i „Życie na Ziemi”. BBC świętuje urodziny swojego najsłynniejszego pracownika BBC Earth przygotowało z okazji 100. urodzin przyrodnika specjalną ramówkę. 8 maja stacja pokaże dwie premiery: „Londyn Davida Attenborough” oraz „David Attenborough: początek wielkiej przygody”. Pierwszy opowiada o przyrodzie jego ukochanego miasta – Londynu. O sokołach wędrownych, które zakładają gniazda na budynku parlamentu, jeleniach spacerujących ulicami, wężach zwisających z drzew w centrum miasta czy rodzinie bobrów, która urządziła się tuż obok centrum handlowego. Attenborough z właściwą sobie fascynacją pochyla się nad skrytymi w miejskim krajobrazie bogactwami natury i uświadamia, że pięknem i niezwykłością dorównują one egzotycznym cudom naszej planety. Drugi film zabierze widzów za kulisy przełomowego serialu „Życie na Ziemi”. Obejrzymy w nim nigdy wcześniej nie pokazywane nagrania i poznamy nieprzewidywalne realia telewizyjnej produkcji. View oEmbed on the source website Od 8 do 10 maja BBC Earth pokaże także: „David Attenborough: życie w kolorze”, „Jajko: cud natury”, „Attenborough i śpiew natury”, „Rajskie ptaki”, „Błękitna planeta II” czy „Attenborough i jurajski potwór morski”. Powtórki będą emitowane przez cały maj. Źródło: BBC Nasza autorka Magdalena Rudzka Redaktorka i wydawczyni National-Geographic.pl. Wcześniej związana m.in. z National Geographic Traveler i magazynem pokładowym PLL LOT Kaleidoscope. Z wykształcenia humanistka (MISH i SNS PAN), ale to przyroda stanowi jej największą pasję. Szczególnie bliskie są jej ekosystemy słodkowodne, a prawdziwym „konikiem” są ryby. W National-Geographic.pl pisze o swoich przyrodniczych pasjach, nauce i medycynie. Prywatnie ceni sobie podróże po nieoczywistych kierunkach, ze szczególnym sentymentem do Europy Środkowej i Wschodniej.
10 nieoczywistych pomysłów na weekend w Polsce. Nie tylko góry i morze
Szukasz pomysłu na weekend z rodziną lub z przyjaciółmi? Oto 10 kierunków w Polsce, które potrafią zaskoczyć nawet doświadczonych piechurów. W gronie dziennikarzy National Geographic Traveler przygotowaliśmy propozycje podróżnicze po Polsce dla osób szukających nieoczywistych miejsc, bliskości natury i autentycznych regionalnych klimatów. Poza popularnymi szlakami czekają tu dzikie krajobrazy, pogranicza kultur, uzdrowiska z czystym powietrzem i niezwykłe formy geologiczne, które pokazują Polskę z zupełnie innej strony.
Spis treści: Kraina Lessowych Wąwozów – polska Toskania w wersji dzikiej Hajnówka – brama do Puszczy Białowieskiej i wielokulturowości Roztoczański Park Narodowy – kraina wody, lasów i koników polskich Łuk Mużakowa – geologiczny fenomen i krajobraz jak z innej planety Śląsk Cieszyński – pogranicze kultur i tradycji Gołdap – uzdrowisko na końcu Polski Mazury Zachodnie – cisza, przestrzeń i mniej oczywiste jeziora Kościerzyna – serce Kaszub Chojnice – historia i brama do Borów Tucholskich Akwedukt w Fojutowie – inżynieria w środku lasu Polska wciąż potrafi zaskakiwać nawet doświadczonych podróżników. Poza oczywistymi kierunkami – Tatrami, Trójmiastem czy Krakowem – istnieją miejsca mniej znane, a jednocześnie niezwykle różnorodne krajobrazowo i kulturowo. To regiony, w których natura, historia i lokalna tożsamość tworzą wyjątkowy klimat, często porównywany do zagranicznych destynacji. Poniższa lista to inspiracyjny przegląd 10 miejsc w Polsce, które nie są masowe, a potrafią dostarczyć intensywnych wrażeń: od surowych form geologicznych, przez wielokulturowe pogranicza, po obszary idealne dla osób szukających ciszy, aktywności i autentyczności. Kraina Lessowych Wąwozów – polska Toskania w wersji dzikiej Kraina Lessowych Wąwozów w województwie lubelskim to największe skupisko wąwozów lessowych w Europie, powstałych w wyniku wielowiekowego oddziaływania wody opadowej, procesów erozyjnych i specyficznej budowy geologicznej lessu. Miękka, pylasta skała sprzyjała tworzeniu głębokich parowów, które dziś osiągają kilkanaście metrów głębokości i ciągną się kilometrami, tworząc naturalne korytarze i labirynty. Charakterystyczną cechą tego obszaru jest silna zmienność krajobrazu w zależności od pory roku. Wiosną wąwozy są wilgotne, intensywnie zielone i pełne ptasich siedlisk, latem dają przyjemny cień, jesienią zachwycają paletą barw lessowych ścian i liści, a zimą przybierają niemal baśniowy charakter. Region ma także duże znaczenie przyrodnicze i kulturowe. Wąwozy pełnią funkcję naturalnych korytarzy ekologicznych, a otaczające je pola i sady tworzą mozaikowy krajobraz typowy dla wschodniej Polski. To właśnie tutaj można obserwować tradycyjne formy rolnictwa, stare sady i lessowe drogi, które od wieków służyły lokalnym społecznościom. To miejsce szczególnie docenią: miłośnicy pieszych wędrówek, nordic walkingu i fotografii krajobrazowej, osoby szukające alternatywy dla zatłoczonych parków narodowych, turyści zainteresowani geoturystyką, krajobrazami rolniczymi i ciszą. Dodatkowym atutem regionu jest bliskość Kazimierza Dolnego, znanego z artystycznej atmosfery, Nałęczowa o uzdrowiskowym charakterze oraz lokalnych winnic i gospodarstw agroturystycznych, co pozwala połączyć aktywny wypoczynek z elementami turystyki kulinarnej i enoturystyki. Hajnówka – brama do Puszczy Białowieskiej i wielokulturowości Hajnówka to miasto położone na styku kultur, które od lat pełni rolę głównej bramy do Puszczy Białowieskiej. Jednocześnie jest to miejsce o wyraźnie zaznaczonej tożsamości lokalnej, kształtowanej przez prawosławie, tradycje białoruskie, polskie i dawne wpływy pogranicza wschodniego. Ta różnorodność widoczna jest zarówno w architekturze, jak i w codziennym życiu mieszkańców. Miasto stanowi ważny punkt dla turystyki przyrodniczej, oferując łatwy dostęp do szlaków pieszych, rowerowych i ścieżek edukacyjnych, prowadzących w głąb jednego z najcenniejszych ekosystemów Europy. Puszcza Białowieska zachowała naturalne procesy przyrodnicze, które w innych częściach kontynentu zanikły setki lat temu, co czyni ją wyjątkowym miejscem do obserwacji fauny i flory. Największe atuty Hajnówki to: bliskość ostatniego pierwotnego lasu nizinnego w Europie, Sobór Świętej Trójcy – monumentalna świątynia o wyjątkowej akustyce i nowoczesnej bryle, spokojne tempo życia oraz kontakt z naturą bez nadmiaru komercyjnej infrastruktury. Hajnówka pełni także funkcję centrum kultury regionu, gdzie odbywają się wydarzenia związane z muzyką cerkiewną, folklorem i tradycją wschodniego pogranicza. Lokalna kuchnia, oparta na prostych, sezonowych składnikach, stanowi dodatkowy element poznawania regionu. To kierunek idealny dla osób szukających ciszy, refleksji i autentycznego kontaktu z przyrodą, a także dla podróżników zainteresowanych kulturą pogranicza i turystyką odpowiedzialną, opartą na szacunku dla środowiska naturalnego. Roztoczański Park Narodowy – kraina wody, lasów i koników polskich Roztoczański Park Narodowy obejmuje fragment Wyżyny Roztoczańskiej, gdzie łagodne wzniesienia, źródłowe rzeki i rozległe kompleksy leśne tworzą harmonijny, niemal sielankowy krajobraz. To obszar o wyjątkowo dobrze zachowanej równowadze przyrodniczej, w którym natura wciąż wyznacza rytm życia. Jednym z najbardziej charakterystycznych elementów parku są koniki polskie, czyli potomkowie dawnych tarpana. Zwierzęta te żyją na specjalnych ostojach w warunkach zbliżonych do naturalnych, pełniąc ważną rolę w utrzymaniu otwartych przestrzeni i różnorodności biologicznej. Ich obecność jest nie tylko atrakcją turystyczną, ale również częścią czynnej ochrony przyrody. Roztocze wyróżnia się dużą ilością wód powierzchniowych i źródlisk, dzięki czemu rzeki zachowują krystaliczną czystość i naturalny charakter. Doliny rzeczne tworzą siedliska dla wielu gatunków ptaków, płazów i bezkręgowców, co czyni region atrakcyjnym dla miłośników obserwacji przyrody. Roztocze zachwyca: krystalicznie czystymi rzekami, idealnymi do kajakarstwa i spokojnych spływów, trasami pieszymi i rowerowymi o niskim stopniu trudności, dostosowanymi także do rodzin z dziećmi, bogactwem flory i fauny strefy przejściowej, gdzie spotykają się wpływy wschodnie i zachodnie. To doskonałe miejsce na slow travel, regenerujący wypoczynek blisko natury oraz reset od miejskiego hałasu, bez konieczności rezygnowania z komfortu i dostępnej infrastruktury turystycznej. Łuk Mużakowa – geologiczny fenomen i krajobraz jak z innej planety Park Mużakowski to unikatowa formacja polodowcowa, powstała w wyniku działalności lądolodu, który zdeformował warstwy geologiczne, tworząc charakterystyczny, łukowaty układ terenu. Obszar ten rozciąga się po obu stronach granicy polsko-niemieckiej i jest jednym z najbardziej niezwykłych krajobrazów geologicznych w Polsce. Najbardziej rozpoznawalnym elementem regionu są kolorowe jeziora poeksploatacyjne, powstałe na terenach dawnego górnictwa węgla brunatnego. Ich intensywne barwy – od mlecznego błękitu, przez zieleń, po głęboką czerwień – są efektem naturalnych procesów chemicznych zachodzących w wodzie i podłożu, a nie ingerencji człowieka. Łuk Mużakowa to także przykład miejsca, gdzie przyroda przejmuje tereny poprzemysłowe, stopniowo przekształcając je w atrakcyjne krajobrazowo przestrzenie. Dawne wyrobiska, hałdy i kanały wodne stały się dziś elementem szlaków pieszych i rowerowych, umożliwiających poznanie historii regionu w terenie. Dlaczego to miejsce zaskakuje? krajobrazem przypominającym Islandię lub Park Yellowstone, rzadko spotykanym w tej części Europy, możliwością eksploracji dawnych terenów górniczych w bezpiecznej, udostępnionej formie, statusem światowego geoparku UNESCO, podkreślającym jego znaczenie naukowe i edukacyjne. To propozycja dla osób ciekawych nieoczywistej przyrody, geologii i turystyki poznawczej, a także dla podróżników, którzy chcą zobaczyć, jak natura i historia przemysłu mogą współistnieć w jednym krajobrazie. Śląsk Cieszyński – pogranicze kultur i tradycji Śląsk Cieszyński to region o wyjątkowo złożonej historii, w którym przez stulecia przenikały się wpływy polskie, czeskie i austriackie, pozostawiając trwały ślad w krajobrazie kulturowym. Ta wielowarstwowość widoczna jest nie tylko w architekturze miast i wsi, ale także w codziennych zwyczajach, języku i kuchni regionalnej, które do dziś stanowią ważny element lokalnej tożsamości. Jednym z najbardziej charakterystycznych miejsc regionu jest Cieszyn – miasto podzielone granicą, gdzie jedna część należy do Polski, a druga do Czech. Naturalna granica na rzece Olzie przez lata kształtowała specyficzny model współistnienia dwóch społeczności, co dziś przekłada się na wyjątkową atmosferę pogranicza i bogatą ofertę kulturalną. Śląsk Cieszyński wyróżnia się również silną tradycją protestancką, rzadką w skali kraju. Zabytkowe kościoły, cmentarze i instytucje społeczne świadczą o długiej historii współistnienia różnych wyznań i kultur. Obok nich funkcjonują lokalne festiwale, wydarzenia folklorystyczne i regionalna kuchnia, w której widoczne są wpływy kuchni środkowoeuropejskiej. Najważniejsze wyróżniki regionu: Cieszyn jako miasto podzielone granicą, będące symbolem historii pogranicza, silna tożsamość lokalna oraz widoczne tradycje protestanckie, bliskość Beskidów, oferujących liczne szlaki górskie i widokowe trasy spacerowe. To idealny kierunek dla osób zainteresowanych historią, etnografią i turystyką kulturową, które chcą poznać region o wyraźnym charakterze i autentycznym dziedzictwie. Gołdap – uzdrowisko na końcu Polski Gołdap, położona na północno-wschodnim krańcu kraju, jest jednym z najbardziej wysuniętych na wschód miast w Polsce i jednocześnie miejscem, które kojarzy się z ciszą, przestrzenią i czystym środowiskiem naturalnym. Region ten uchodzi za jeden z obszarów o najlepszej jakości powietrza, co w połączeniu z naturalnymi warunkami klimatycznymi stworzyło podstawy do rozwoju funkcji uzdrowiskowej. Status uzdrowiska wynika z połączenia specyficznego mikroklimatu, bogactwa zieleni oraz infrastruktury nastawionej na zdrowie i rekreację. Centralnym punktem jest park zdrojowy z tężniami solankowymi, które sprzyjają poprawie funkcjonowania układu oddechowego i ogólnemu odprężeniu. Gołdap to także miejsce całorocznego wypoczynku. Zimą region przyciąga miłośników sportów zimowych dzięki trasom narciarskim i biegowym, latem natomiast oferuje rozbudowaną sieć szlaków pieszych i rowerowych, prowadzących przez lasy, wzgórza i tereny przygraniczne. Na miejscu znajdziesz: tężnie solankowe i park zdrojowy sprzyjające regeneracji organizmu, zimą trasy narciarskie, latem szlaki piesze i rowerowe, bliskość granicy oraz krajobrazy nawiązujące do Suwalszczyzny. To propozycja dla osób szukających zdrowotnego wypoczynku bez tłumów, kontaktu z naturą i miejsca, w którym można zwolnić tempo oraz zadbać o dobre samopoczucie. Mazury Zachodnie – cisza, przestrzeń i mniej oczywiste jeziora Mazury Zachodnie to część Pojezierza Mazurskiego, która pozostaje poza głównym nurtem masowej turystyki, dzięki czemu zachowała kameralny, spokojny charakter. Brak dużych kurortów i imprezowych marin sprawia, że region ten wybierają osoby ceniące kontakt z naturą, przestrzeń i autentyczność. Krajobraz Mazur Zachodnich tworzą rozległe jeziora połączone kanałami, pagórkowate tereny polodowcowe oraz lasy, które sprzyjają wypoczynkowi aktywnemu, ale bez presji tłumów. To obszar szczególnie atrakcyjny dla żeglarzy, którzy preferują spokojną żeglugę i noclegi w naturalnym otoczeniu, a nie zatłoczone porty. Region oferuje: doskonałe warunki do żeglarstwa i sportów wodnych, w tym kajakarstwa i paddleboardingu, mniejsze miejscowości z lokalną gastronomią i rodzinnymi pensjonatami, krajobrazy sprzyjające turystyce niespiesznej, długim spacerom i wycieczkom rowerowym. Mazury Zachodnie to propozycja dla tych, którzy nie szukają festiwalowej atmosfery, lecz chcą doświadczyć jezior w ich najbardziej naturalnej, spokojnej odsłonie. Kościerzyna – serce Kaszub Kościerzyna uznawana jest za jedno z najważniejszych miast Kaszub, regionu o silnie zakorzenionej tożsamości językowej, kulturowej i obyczajowej. Miasto pełni funkcję lokalnego centrum administracyjnego i kulturalnego, a jednocześnie zachowuje kameralny charakter, typowy dla kaszubskich miejscowości. Dzięki położeniu wśród jezior i lasów Kościerzyna stanowi doskonałą bazę wypadową do zwiedzania Kaszub: zarówno tych bardziej turystycznych, jak i mniej znanych, spokojnych zakątków. W okolicy znajdują się liczne trasy piesze i rowerowe, a także obiekty prezentujące dziedzictwo materialne i niematerialne regionu. Na uwagę zasługują: kultura kaszubska oraz rozwinięte regionalne muzealnictwo, kuchnia oparta na lokalnych produktach, prostych recepturach i sezonowości, dostęp do tras pieszych i rowerowych, prowadzących przez lasy i pagórkowaty teren. To dobry wybór dla osób chcących poznać Polskę regionalną „od środka”, z dala od masowych atrakcji, w rytmie wyznaczanym przez lokalne tradycje i przyrodę. Chojnice – historia i brama do Borów Tucholskich Chojnice to miasto o wyraźnie średniowiecznym rodowodzie, którego układ urbanistyczny i zabytkowa zabudowa do dziś przypominają o jego strategicznym znaczeniu handlowym i obronnym. Jednocześnie jest to jedno z najważniejszych miast regionu, pełniące rolę naturalnej bramy do Borów Tucholskich – jednego z największych kompleksów leśnych w Polsce. Zachowane fragmenty murów miejskich, bramy oraz historyczne centrum tworzą spójną przestrzeń, w której historia przenika się z nowoczesnym życiem lokalnym. Chojnice oferują bogaty kalendarz wydarzeń kulturalnych, festiwali i inicjatyw społecznych, które przyciągają zarówno mieszkańców, jak i turystów zainteresowanych kulturą regionalną. Miasto wyróżnia się: zachowanymi murami obronnymi i zabytkowym układem starego miasta, rozwiniętą ofertą kulturalną, obejmującą wydarzenia plenerowe i instytucje kultury, świetnym położeniem dla aktywnej turystyki leśnej, rowerowej i kajakowej. Dzięki bliskości lasów, jezior i rzek Chojnice są idealnym miejscem dla osób, które chcą połączyć zwiedzanie historycznego miasta z aktywnym wypoczynkiem na łonie natury. To przykład miasta, które harmonijnie łączy funkcję historyczną i przyrodniczą. Akwedukt w Fojutowie – inżynieria w środku lasu Akwedukt w Fojutowie to największa i najbardziej imponująca budowla hydrotechniczna tego typu w Polsce, zlokalizowana w sercu Borów Tucholskich. Obiekt powstał w XIX wieku jako element rozbudowanego systemu melioracyjnego i do dziś stanowi przykład zaawansowanej myśli inżynieryjnej swojej epoki. Konstrukcja umożliwia skrzyżowanie dwóch cieków wodnych na różnych poziomach – jedna rzeka przepływa nad drugą, nie mieszając się z jej nurtem. To rozwiązanie, rzadko spotykane na skalę krajową, budzi zainteresowanie zarówno miłośników historii techniki, jak i osób poszukujących nietypowych atrakcji turystycznych. Dlaczego warto tu przyjechać? unikatowa hydrotechniczna konstrukcja, wyróżniająca się skalą i precyzją wykonania, położenie wśród Borów Tucholskich, sprzyjające spacerom i aktywnemu wypoczynkowi, ciekawy punkt na trasie rowerowej lub kajakowej, łatwy do połączenia z innymi atrakcjami regionu. Akwedukt w Fojutowie jest dowodem na to, że polska infrastruktura historyczna potrafi być równie fascynująca jak klasyczne zabytki architektury, a jednocześnie doskonale wpisuje się w naturalny krajobraz otaczających lasów. Źródło: National Geographic Traveler Nasz ekspert Łukasz Załuski Od ponad 20 lat opowiada o świecie – jego historii, nauce i miejscach, do których warto wyruszyć z otwartą głową. Jest redaktorem naczelnym „National Geographic Polska” oraz National-Geographic.pl. Wcześniej kierował m.in. „Focusem”, „Focusem Historia” czy „Sekretami Nauki”, konsekwentnie rozwijając tematykę popularnonaukową i podróżniczą. Jest inicjatorem projektu pierwszej naukowej rekonstrukcji wizerunków władców z dynastii Jagiellonów. Po godzinach miłośnik gimnastyki sportowej, książek kryminalnych i europejskich stolic.
Od karmnika po spacer – tymi trzema sposobami, pomożesz ptakom przetrwać zimę
Zimowe akcje obywatelskie dla ptaków zyskują w Polsce coraz większą popularność. Sprawdź, gdzie i jak możesz pomóc skrzydlatym sąsiadom – niezależnie od tego, ile masz doświadczenia!
Spis treści: Akcja Karmnik – zimowe badania ptaków przy karmnikach Poznaj ptaki zimą – spacery ornitologiczne z OTOP Ptasia Godzinka – międzynarodowe liczenie ptaków w zimie Weekend z ptakami – dołącz do spacerów MTO! Zimowa edukacja przyrodnicza w Polsce zyskuje coraz większą popularność. Coraz częściej pojawiają się inicjatywy związane z ochroną ptaków – od obrączkowania w ramach Akcji Karmnik, po zimowe spacery ornitologiczne. Działania te przyciągają nie tylko młodych ludzi, lecz także wszystkich miłośników ornitologii. Dołącz i odkryj, jakie ptaki możesz spotkać w swojej okolicy właśnie zimą. Akcja Karmnik – zimowe badania ptaków przy karmnikach Akcja Karmnik to ogólnopolski projekt ornitologiczny, którego głównym celem jest naukowe badanie ptaków zimujących w Polsce poprzez ich odławianie i obrączkowanie. W ramach akcji ornitolodzy, wykorzystując specjalistyczne sieci, łapią ptaki przylatujące do karmników. Następnie są one ważone, mierzone i obrączkowane, po czym wypuszczane na wolność. Dzięki temu zbierany jest cenny materiał naukowy pozwalający lepiej poznać biologię migracji, przeżywalność ptaków oraz wpływ warunków atmosferycznych na ich kondycję. Akcja Karmnik to doskonała okazja, by z bliska przyjrzeć się ptakom żyjącym w naszym sąsiedztwie i poszerzyć wiedzę ornitologiczną, np. w zakresie rozpoznawania gatunków czy prawidłowego dokarmiania. Wydarzenie trwa od początku grudnia do marca. Udział jest bezpłatny i otwarty dla wszystkich chętnych. Można zaprosić znajomych, a nawet całą rodzinę – to świetny sposób na wspólne spędzenie czasu, także przy okazji Mikołajek. Odławianie rozpoczyna się zazwyczaj ok. godziny 7:00–7:30 i trwa do ok. 12:00. Organizatorzy podkreślają, że można dołączyć w dowolnym momencie i zostać tak długo, jak się chce. Szczegóły dotyczące poszczególnych odłowów publikowane są na Facebooku (wystarczy wpisać w wyszukiwarkę nazwę lokalnej organizacji). Przykładowy harmonogram Akcji Karmnik w Szczecinie na sezon 2025/2026 przedstawia się następująco. Akcja jest organizowana przez Stowarzyszenie Wspólnie dla Przyrody oraz Samorząd Studencki Wydziału Nauk Ścisłych i Przyrodniczych US. Odłowy odbywają się co dwa tygodnie w weekendy: odłów II: 20-21.12.2025 odłów III: 03-04.01.2026 odłów IV: 17-18.01.2026 odłów V: 31.01-01.02.2026 odłów VI: 14-15.02.2026 odłów VII: 28.02-01.03.2026 odłów VIII: 14-15.03.2026 Akcja Karmnik odbywa się także w wielu innych miastach Polski, m.in.: Warszawa – Koło Ornitologiczne Jajo we współpracy z Ogrodem Botanicznym Uniwersytetu Warszawskiego, Białystok – Koło Naukowe Biologów, Kraków – Sekcja Ornitologiczna Koła Przyrodników Studentów UJ, Akcja Carpatica oraz Rakutowskie Stacja Obrączkowania Ptaków, Wrocław – Wrocławska Grupa Obrączkarska ODRA, Gdańsk – Stacja Ornitologiczna w Gdańsku. Jeśli chciałbyś/łabyś dołączyć do Akcji Karmnik w swojej okolicy, skontaktuj się z lokalną organizacją ornitologiczną – wszyscy są mile widziani, niezależnie od doświadczenia! Poznaj ptaki zimą – spacery ornitologiczne z OTOP Ogólnopolskie Towarzystwo Ochrony Ptaków (OTOP) to jedna z największych organizacji pozarządowych w Polsce. Od 1991 roku działa na rzecz ochrony ptaków i ich siedlisk, prowadząc liczne działania monitoringowe, ochronne i edukacyjne, a także angażując społeczeństwo w różne inicjatywy. W grudniu 2025 roku OTOP zaprasza na zimowe spacery ornitologiczne, które odbędą się w następujących lokalizacjach: 7 grudnia – Warszawa, Wilanów (9:30–11:30) 13 grudnia – Warszawa, Wawer (9:00–11:00) 21 grudnia – Warszawa, Pole Mokotowskie (10:00–12:00) 27 grudnia – Polana Opaleń, Puszcza Kampinoska (8:00–11:00) Podczas spacerów doświadczeni przewodnicy opowiedzą o ptakach zamieszkujących okoliczne tereny. To świetna okazja, by nauczyć się rozpoznawać pospolite gatunki, m.in. wróbla zwyczajnego i mazurka (u którego charakterystyczna jest „czekoladowa” czapeczka na głowie). Udział w tych wydarzeniach jest płatny – koszt udziału w takim spacerze wynosi 45 zł (dla członków OTOP: 36 zł). Szczegółowe informacje oraz możliwość zakupu biletów dostępne są w OTOsklepie (sklep.otop.org.pl). Twój udział pomaga nie tylko OTOP – to także bezpośrednie wsparcie dla ochrony ptaków i ich naturalnych miejsc życia. Ptasia Godzinka – międzynarodowe liczenie ptaków w zimie Akcja „Ptasia Godzinka”, zapoczątkowana przez Czeskie Towarzystwo Ornitologiczne (ČSO) w 2019 roku, po raz pierwszy odbędzie się w Polsce. Jest to międzynarodowe liczenie ptaków, które trwa przez jedną godzinę (60 minut) w wybranym miejscu np. w ogrodzie, na balkonie czy parku. Jak podkreśla Ogólnopolskie Towarzystwo Ochrony Ptaków (OTOP), wielką zaletą akcji jest to, że może do niej dołączyć absolutnie każdy – zarówno osoby doświadczone w obserwacji ptaków, jak i te, które dopiero zaczynają swoją przygodę z ornitologią. Nie są potrzebne żadne specjalne umiejętności, sprzęt ani doświadczenie. Wystarczy chęć obserwowania natury. Jak wziąć udział? Termin: 16–18 stycznia 2026 roku Zasady: dla każdego gatunku zapisujemy największą liczbę osobników widzianą jednocześnie. Podajemy tylko jedną liczbę – nie trzeba rozróżniać samców i samic. Informacje: więcej szczegółów dostępnych jest na stronie akcji (ptasiagodzinka.otop.org.pl) Weekend z ptakami – dołącz do spacerów MTO! Małopolskie Towarzystwo Ornitologiczne (MTO) zaprasza wszystkich zainteresowanych na zimowe spacery ornitologiczne w sezonie 2025/2026. Wycieczki odbędą się w następujących terminach: 13 grudnia – zbiorniki wodne Brzegi/Kokotów koło Krakowa, 20 grudnia – zbiornik w Czchowie (gm. Czchów), 4 stycznia – dolina Wisły koło Łączan (gm. Brzeźnica/Czernichów), 10 stycznia – zbiorniki Pogoria III i Pogoria IV (Kuźnica Warężyńska), 17 stycznia – Gorce/Turbacz (gm. Nowy Targ). Jak podkreśla MTO, w wycieczkach może wziąć udział każdy – nie trzeba być zawodowym ornitologiem. Wystarczy pozytywne nastawienie i chęć poznawania przyrody. Spacery są bezpłatne i trwają zazwyczaj 4–5 godzin (najdłuższe do ok. 8 godzin). Zaleca się wygodną odzież terenową i dobre obuwie, a w razie potrzeby także odzież przeciwdeszczową. W miarę możliwości warto zabrać sprzęt optyczny, taki jak lornetka lub aparat fotograficzny. Każdą wycieczkę prowadzi inny ornitolog – zgodnie z regulaminem MTO osoba ta musi mieć co najmniej pięć lat doświadczenia w pracy z ptakami. Podczas spacerów z przewodnikiem można spotkać zimujące ptaki wodne, takie jak płaskonosy (Spatula clypeata), głowienki (Aythya ferina) czy nurogęsi (Mergus merganser), a czasem nawet majestatyczne bieliki (Haliaeetus albicilla) – największe ptaki drapieżne w Polsce. Każda wycieczka to okazja, by poznać różnorodne gatunki ptaków i na chwilę oderwać się od codziennego zgiełku. Kilka słów o MTO Małopolskie Towarzystwo Ornitologiczne powstało w grudniu 1982 roku jako Klub Ornitologów Małopolski. Obecną nazwę i status zarejestrowanego stowarzyszenia nosi od 1992 roku. Obszar jego działalności obejmuje Wyżynę Małopolską, Podkarpacie i Karpaty – łącznie około 60 tys. km², czyli jedną piątą powierzchni kraju. MTO skupia osoby zainteresowane ptakami z województw: małopolskiego, podkarpackiego, świętokrzyskiego oraz wschodniej części województwa śląskiego. Celem działalności stowarzyszenia jest rozwijanie zainteresowań przyrodniczych, ze szczególnym uwzględnieniem ptaków — ich rozmieszczenia, biologii i zmian liczebności. Towarzystwo prowadzi działania na rzecz ochrony ptaków i ich siedlisk oraz realizuje szeroko pojętą edukację ekologiczną. Więcej informacji o zimowych spacerach ornitologicznych znajdziecie na stronie mto-kr.pl, w zakładce Strona główna oraz Program spacerów ornitologicznych MTO. Niech ptaki będą z wami! Źródła: ciee-gda.pl, sklep.otop.org.pl, ptasiagodzinka.otop.org.pl Nasz autor Aleksander Kusznir Pasjonat ptaków, fotograf i edukator przyrodniczy. Dziennikarz współpracujący z National-Geographic.pl. Najczęściej z pasją opisuje naturę – zarówno naszą polską, jak i z odległych zakątków świata. Inspirują go podróże, nowe doświadczenia i pyszna kawa.
Myślałeś, że na Starym Kontynencie już widziałeś wszystko? Podejmujemy wyzwanie i opisujemy nie jedną, a pięć ciekawych wypraw.
1. Na szlaku zamków - Słowacja Getty Images 200 zamków to niezły wynik jak na kraj prawie siedem razy mniejszy od Polski. Listę „must see” otwiera Zamek Spiski – jeden z największych średniowiecznych kompleksów zamkowych w Europie wpisany na listę światowego dziedzictwa UNESCO. Najbliżej granicy z Polską stoi Zamek Orawski – prawdziwe XVI-wieczne „orle gniazdo” przylepione do stromej skały. Bojnice to coś dla lubiących bajkowe zamki. Zaś Czerwony Kamień to potężna i świetnie zachowana twierdza obronna z barokowymi wnętrzami. Kuszące stanem zachowania lub historyczną wartością są też zamki w: Bratysławie, Trenczynie, Starej Lubowni, Nitrze, Bańskiej Szczawnicy. Zalety: Różnorodność historyczna. Ryzyka: Niektóre miejsca bywają zatłoczone. 2. Z wody do wody - Węgry Getty Images Węgrzy mawiają, że wystarczy u nich tupnąć, a na pewno z ziemi wytryśnie jakieś źródło. To jeden z najbogatszych w wody artezyjskie krajów świata. Znajdziemy tam ponad 1,5 tys. źródeł wód mineralnych, przeważnie ciepłych. Trasę podróży można układać dowolnie. Najsłynniejsze są łaźnie Budapesztu: Széchenyi i Gellért. Warto też odwiedzić największy w Europie kompleks 13 basenów w Hajduszoboszlo. Z kolei jezioro Heviz, tuż przy Balatonie, jest największym termalnym jeziorem na świecie. Zalety: Ogromny wybór. Ryzyka: Wstęp do najsłynniejszych łaźni bywa dosyć drogi. 3. Bałtycką ścieżką - Łotwa Needpix Często nie doceniamy własnego wybrzeża Bałtyku, a co dopiero najmniej znanego z państw bałtyckich, czyli Łotwy. Tymczasem ma ona 500 km wybrzeża, które jest częścią szlaku pieszego Baltic Sea Path. Druga część znajduje się w Estonii. Wybrzeże tych dwóch krajów jest nie tylko piękne i zróżnicowane, ale także puste. Łotewski podróżnik Juris Smalinkis osobiście w 50 dni pokonał ścieżkę i spotkał w tym czasie tylko ok. 500 osób, czyli 10 dziennie. Na szlaku są piaszczyste i kamieniste plaże, jak i klify czy skały. Zalety: Brak tłumów, dziewicza natura. Ryzyko: Szlak jest dopiero w trakcie znakowania. 4. Wzdłuż Muru Hadriana - Wielka Brytania Getty Images Zbudowany w 6 lat, między 122 a 128 rokiem naszej ery, Mur Hadriana miał wyznaczyć północną granicę Cesarstwa Rzymskiego i oddzielić Rzymian od barbarzyńców. Wzdłuż niego wiedzie 135-kilometrowy szlak pieszy. Ciągnie się w poprzek kraju, z Newcastle-upon-tyne do Bowness-on-Solway. Obcujemy z historią i pustą, wiejską Anglią. Po drodze napotkacie m.in. pozostałości rzymskich fortów w Chesters, Housesteads, Birdoswaldzie i Vindolandzie. W tym ostatnim funkcjonuje muzeum armii rzymskiej. Zalety: Poznamy wiejską Anglię i dokształcimy się z historii. Ryzyko: Nie najlepsza infrastruktura, noclegi rezerwujmy z góry. 5. Od winnicy do winnicy - Niemcy Getty Images Niemcy obfitują w trasy enoturystyczne. Deutsche Weinstrasse to najstarsza z nich. Wytyczona w 1935 r. mierzy 85 km i wiedzie przez Palatynat (Pfalz), największy winiarski region kraju. Szlak zaczyna się efektowną bramą w Schweigen-Rechtenbach, tuż pod granicą z Francją, a kończy w Bockenheim an der Weinstrasse. Prowadzeni przez żółty znak z winogronem jedziemy przez jeden z najcieplejszych regionów Niemiec, z prawie murowaną pogodą. Oprócz winogron uprawia się tu figi, kiwi czy cytryny. Zalety: Dobre oznakowanie, duży wybór noclegów i restauracji. Ryzyko: Dosyć krótka, najlepsza na 2–3 dni, nie więcej.
NG Traveler 2/2018 Odszukaj swój raj Wyobraźmy sobie miejsce, gdzie wśród bujnej tropikalnej roślinności fruwają rajskie ptaki, w przybrzeżnych wodach pływają delfiny, gdzie wprost z plaży omywanej łagodnie falami można podziwiać wschody i zachody słońca, gdzie palmy odbijają się w wodzie, a powietrze przesycone jest zapachem egotycznych kwiatów. Gdzie ludzie są mili i uśmiechnięci, zawsze jest ciepło i gdzie nic nie musimy poza bujaniem się w hamaku. Po prostu jest nam dobrze. To właśnie jest raj. Miejsce, do którego chcielibyśmy się przenieść choć na chwilę, szczególnie w lutym, zmęczeni już zimą, brakiem słońca i dniem, który się kończy zanim na dobre się zacznie. Nie wiem jak Wy, ale ja lubię wyjeżdżać na wakacje właśnie w lutym, żeby uciec przed szarością choć na chwilę. Ale znam też ludzi, którzy na całą zimę pakują walizki i przeprowadzają się np. na Bali, Goa, czy do Maroka. Wynajmują swoje mieszkania i za zarobione w ten sposób pieniądze są w stanie pokryć sporą część kosztów takiej przeprowadzki. Redakcyjnie uznaliśmy, że właśnie luty jest idealnym miesiącem na odnalezienie raju. Dlatego przeskanowaliśmy dla Was naszą planetę dokładnie i przygotowaliśmy aż 30 propozycji miejsc, które zbliżą Was do raju. A ponieważ luty to też miesiąc, w którym obchodzimy Walentynki, może warto pomyśleć o zabraniu ukochanej osoby na rajskie wakacje. Agnieszka Franus REDAKTOR NACZELNA TEMAT NUMERU | 30 niesamowitych miejsc na wakacje w środku zimy Rejs katamaranem po greckich wyspach, nauka surfowania w wodach Maroka oraz poszukiwanie szczęścia w Tajlandii na pokładzie łodzi bez tłumika to przewrotne propozycje TRAVELERA na ferie zimowe. Wyspy Morza Karaibskiego będą zapewne gratką dla podróżników marzących o naprawdę dalekich wyprawach. Reportaż Małgorzaty Czarnomskiej „Śladem piratów” jest w pewnym sensie opisem pracy marzeń. Autorka jest oficerem na żaglowcu, a w przerwach pomiędzy wachtami i pracą na pokładzie zeskakuje na ląd w portach Barbadosu, Dominikany, Kuby czy Saint Lucii. Meksykańskie cenoty to słynna atrakcja turystyczna, ale dla nurka to prawdziwy raj. Podwodne jaskinie Półwyspu Jukatan poznajemy z perspektywy jednego z najlepszych, Krzysztofa Starnawskiego. Speleolog, ratownik TOPR, ale przede wszystkim światowej klasy specjalista od nurkowania jaskiniowego oraz nurkowania pod lodem pisze o swoich wyprawach do Meksyku. – Przejrzystość wody na półwyspie Jukatan jest namiastką tego, co doświadczają kosmonauci w stanie nieważkości – czytamy w artykule „Jukatan spod wody”. Ponadto w numerze: PODROŻ ŻYCIA | Bhutan Tutaj król podobno do pracy chadza piechotą, a konstytucja gwarantuje, że 60% terytorium kraju ma być pokryte lasem. Nie dziwi więc fakt, że ukryte w Himalajach Królestwo Bhutanu cieszy się reputacją krainy szczęśliwości. Nasza autorka udowadnia, że można się tam dostać…i że to wszystko prawda. (Iwona Bartoszcze, „Bhutan – Królestwo mgieł”) TANIE PODRÓŻOWANIE | Wenecja Wenecja nie musi się dodatkowo stroić, aby przyciągnąć turystów, a jednak na czas karnawału wyciąga swoje najlepsze kreacje. Czy zabawa w mieście, które co roku odwiedza około 50 tysięcy przyjezdnych może nie kosztować majątku? Zdradzamy, o czym warto pomyśleć szykując się na bal na Placu św. Marka. (Magda i Sergiusz Pinkwartowie, „Karnawał w Wenecji”) POCZUJ KLIMAT | Kolumbia przez pryzmat serialu Narcos Serial o Pablo Escobarze, baronie narkotykowym pochodzącym z Medellín stał się światowym hitem. W kraju wciąż jest dużo śladów związanych z jego życiem i „działalnością”, ale sami Kolumbijczycy nie podzielają entuzjazmu międzynarodowej publiczności. Maciej Wesołowski, redaktor prowadzący TRAVELERA, ruszył śladami Narcos, aby sprawdzić proporcje pomiędzy faktami, a fikcją skrojoną na potrzeby przemysłu filmowego. Zapraszamy do lektury! INDEKS GŁÓWNYCH KIERUNKÓW | BHUTAN, WENECJA, ISCHGL, KARAIBY, MEKSYK, WYSPY GRECKIE, MAROKO, TAJLANDIA, SEWILLA, KOLUMBIA, OPOLE, LUBLIN, LAPONIA Zamów prenumeratę: https://prenumerata.national-geographic.pl/Traveler
Jestem przekonany, że są ludzie, którzy okolice Piły cenią sobie od lat – ja dołączyłem do nich niedawno i gorąco polecam ten obszar na wyprawy przyrodnicze i nie tylko.
Dzika dolina Noteci Kto szuka ciszy i spokoju w okolicach Piły, powinien udać się na wędrówkę po tutejszych lasach, gdzie co chwilę przecinają nam drogę strumienie i małe rzeczki spływające do zapomnianych jezior. Niektóre mogą zadziwić swoją barwą, np. czerwonawą, wywołaną zawartością związków żelaza. Mnie najbardziej zauroczył Wielki Bytyń koło Wałcza. Właśnie tu podglądałem bawiące się w samo południe wydry i spokojnie pasące się jelenie. Kąpiele w kryształowej wodzie przy zachodzącym słońcu były ukojeniem dla pogryzionego przez komary ciała. Jezioro Wielki Bytyń jest w znacznej części objęte ochroną rezerwatową, podobnie jak okoliczne lasy. To wyjątkowo urokliwe miejsce. Zbiornik ma nieregularną linię brzegową z tajemniczymi zatokami. Wysokie, sięgające do 30 metrów skarpy porośnięte są bukami, a w sąsiedztwie jeziora znajdziemy też mroczne parowy i torfowiska. Nad ranem nad bagnami unosi się gęsta mgła... Po ziemi pilskiej płyną niesamowite rzeki, szkoda, że wiele uregulowano w latach 60. i 70. Gdyby nie te prace, największa rzeka regionu – Noteć, mogłaby konkurować z Biebrzą o palmę pierwszeństwa, jeśli chodzi o bogactwo przyrody. Kiedyś, z licznymi mokradłami, skutecznie oddzielała Pomorze od Wielkopolski. Dolina porośnięta była olsami, brzezinami i łęgami wierzbowo-topolowymi. Przeprawy przez Noteć znajdowały się tylko w miejscach, gdzie dolina gwałtownie się zwężała – w Ujściu, Czarnkowie, Wieluniu i Santoku. Pomimo niszczycielskich zapędów człowieka przyroda Noteci cały czas ma się nieźle. Są lata, kiedy na wiosnę rzeka wylewa jak dawniej, a na rozlewiskach spotkamy tysiące migrujących ptaków. Jesienią zaś miejsce to można polecić na obserwacje dużych koncentracji stad żurawi, które nocują tu na torfowiskach, a każdego poranka wylatują na żer na okoliczne pola.