National Geographic
type: channel
link: https://www.national-geographic.pl
date: 2026-07-30T06:01:10.000Z
update period: hourly
update frequency: 1
update base: 2000-01-01T12:00+00:00
items: Oaza w skwarze kokushobi. „Lodówka dla ludzi” ma ratować Japonię przed ekstremalnym upałem
items: To polski szlachcic wymyślił struny z metalowym oplotem, które zmieniły muzykę. Niezwykłe historyczne śledztwo na UW
items: Wszystkie te wynalazki zawdzięczamy ekspansji islamu. Korzystamy z nich do dziś
items: Posągi z Wyspy Wielkanocnej… chodziły? Badacze odkryli ich tajemnicę
items: Nowy wynalazek podbija sieć. Dzięki niemu góry stają się dostępne dla każdego
items: Polski nastolatek, który zbudował prototyp telewizora. Podziwiał go Einstein
items: Oto latający Zeus: Japończycy skonstruowali kolczastego drona wywołującego błyskawice
items: Alfred Nobel to genialny wynalazca. Z narzędzi wojny uczynił symbol pokoju
items: Józef Hofmann talentem dorównywał Chopinowi. Był też genialnym wynalazcą
items: DeepSeek ma być przełomem w branży AI. Chiński chatbot nie kryje się z cenzurą
items: Henryk Magnuski jest nazywany ojcem walkie-talkie. Z wynalazków polskiego inżyniera korzystała armia USA
items: Z Syberii na naukowy Olimp. Zygmunt Wróblewski dokonał przełomu w światowej fizyce
items: Stefan Drzewiecki zrewolucjonizował żeglugę podwodną i lotnictwo. Z jego wynalazków korzystamy do dziś
items: Marian Rejewski to matematyk, który złamał kod Enigmy. Przez wiele lat to ukrywał
items: Kazimierz Prószyński to zapomniany pionier światowej kinematografii. Czego dokonał?
items: Jerzy Różycki był kryptologiem, który złamał kod Enigmy. Swoją pracą przyspieszył klęskę III Rzeszy
items: Kto wynalazł koło? Nowe odkrycie sugeruje, że dotychczas mogliśmy być w błędzie
items: Antoni Patek to polski wynalazca znany dziś na całym świecie. Jego zegarki cenili monarchowie
items: Kto pierwszy używał okularów? Okularnicy pojawili się dopiero w średniowieczu
items: Nikola Tesla – ciekawostki o ekscentrycznym wizjonerze. Co się stało z jego genialnymi wynalazkami?
items: Historia roweru – ciekawostki o jednym z popularniejszych środków transportu na świecie
items: Starożytni wynalazcy. 7 genialnych umysłów sprzed wieków
items: 85 lat temu wynaleziono ksero. Na pierwszej kopii widnieją znamienne liczby
items: Archimedes – genialny matematyk i wynalazca starożytności
items: Największe polskie wynalazki. Te innowacje zmieniły nasz świat

Oaza w skwarze kokushobi. „Lodówka dla ludzi” ma ratować Japonię przed ekstremalnym upałem
type: item
date: 2026-07-30T06:01:01.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Traveler
subject: japonia
subject: klimat
subject: ocieplenie klimatu
subject: upał
subject: wynalazki
description: Gdy temperatury w Japonii biją rekordy, inżynierowie zaproponowali coś zupełnie nieoczekiwanego. Stworzyli urządzenie przypominające automat z napojami, będące w rzeczywistości przenośną kabiną chłodzącą dla ludzi.
encoded: Ekstremalne fale upałów nawiedzają w tym roku nie tylko Europę. W Japonii dni z temperaturą przekraczającą 40 st. Celsjusza nazywane są kokushobi, co oznacza „okrutnie gorące dni”. Japoński dostawca sprzętu przemysłowego TRUSCO Nakayama oraz firma Sanden Retail Systems zaproponowały niecodzienne urządzenie, które ma pomóc przetrwać taki skwar. Budka Do Hiemon Box to coś w rodzaju mobilnej lodówki dla jednej osoby. Może pomóc tam, gdzie tradycyjna klimatyzacja jest niemożliwa do zainstalowania. Lodówka dla ludzi? Czemu nie Do Hiemon Box to dwumetrowa kabina ze stali nierdzewnej, z izolacją ze styropianu, odporna na warunki atmosferyczne. Urządzenie utrzymuje wewnątrz temperaturę 15 st. Celsjusza, dodatkowo kierując nawiew o temperaturze 5 stopni bezpośrednio na kark, głowę i ramiona użytkownika. Taki nawiew pozwala złagodzić objawy wyczerpania cieplnego w około 10 minut. Aby zapobiec szokowi termicznemu, inżynierowie zaprogramowali trzy tryby chłodzenia oraz timer wyłączający nawiew po 20 minutach. Mobilna budka zużywa o połowę mniej energii niż standardowa klimatyzacja i działa po podłączeniu do zwykłego gniazdka elektrycznego. Oczywiście warto pamiętać o prawach fizyki. Do Hiemon Box działa jak tradycyjna lodówka – zużywa energię, by „wypompować” ciepło ze swego wnętrza i uwalniać je na zewnątrz. Jeśli postawimy budkę w zamkniętym pomieszczeniu, będzie je dodatkowo dogrzewać. Rozwiązanie do miasta i na budowę Mobilność i prosta obsługa sprawiają, że „ludzka lodówka” idealnie wpisuje się w potrzeby miejskie i przemysłowe. Wyposażona w kółka z blokadą oraz opcjonalne uchwyty na dźwig, może być łatwo transportowana na place budowy czy imprezy plenerowe. Pierwsze egzemplarze trafiły już do użytku publicznego, m.in. do urzędu miasta Maebashi. Koszt rzędu 1,5 miliona jenów to dobra inwestycja w bezpieczeństwo pracowników. Nowa kategoria upałów: nadejście ery kokushobi W Japonii jest ostatnio tak gorąco, że dotychczasowe określenia na fale upałów przestały wystarczać. Tra…

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2026/07/trusco-human-fridgedezeen2364col0-8542453.jpg
width: 2364
height: 1329

To polski szlachcic wymyślił struny z metalowym oplotem, które zmieniły muzykę. Niezwykłe historyczne śledztwo na UW
type: item
date: 2026-07-20T11:01:46.000Z
creator: Jonasz Przybył
subject: Historia
subject: fortepian
subject: muzyka
subject: polska
subject: wynalazki
description: Co łączy koncerty fortepianowe Chopina, skrzypcowe wirtuozerstwo Vivaldiego i ciężkie riffy Metalliki? Wszystkie wykorzystywane przez artystów instrumenty, aby generować czyste i głębokie basy, wykorzystują struny z metalowym oplotem. Choć wynalazek ten zrewolucjonizował światową muzykę ponad 300 lat temu, jego twórca pozostawał anonimowy. Zmieniło to dopiero naukowe śledztwo przeprowadzone na Uniwersytecie Warszawskim.
encoded: Odkrycie dr Emily Peppers zrewolucjonizowało światową muzykologię. Okazuje się, że za fundamentalną zmianą w budowie instrumentów stoi człowiek całkowicie zapomniany – wszechstronnie uzdolniony wynalazca, wywodzący się prosto z serca Rzeczypospolitej Obojga Narodów. Dlaczego kiedyś basy brzmiały fatalnie? Kiedyś osiągnięcie niskich, basowych tonów było logistycznym koszmarem. Lutnicy z XVII wieku musieli polegać na strunach wytwarzanych z materiałów organicznych – głównie z preparowanych jelit zwierzęcych. Aby uzyskać odpowiednio niski dźwięk, struna musiała być ekstremalnie gruba i długa. Jak tłumaczy dr Emily Peppers, muzykolożka z Uniwersytetu Warszawskiego, do stworzenia jednej grubej struny basowej trzeba było jelit z nawet 60 owiec. Takie konstrukcje brzmiały jednak głucho, były bardzo sztywne i błyskawicznie się rozstrajały. Instrumentom strunowym brakowało głębi, która mogłaby wypełnić większe przestrzenie. Tajemniczy „Goretsky” i śledztwo w archiwach Z historycznych zapisków oksfordzkiego badacza Roberta Boyle’a (uznawanego za ojca nowoczesnej chemii) wiadomo było jedynie tyle, że w połowie XVII wieku niejaki „Goretsky” wynalazł rewolucyjne struny do lutni – owinięte srebrnym drutem. Nikt jednak do tej pory nie potrafił zidentyfikować, kim był ten człowiek. Na trop wpadła dopiero dr Peppers. Badaczka przeczesywała europejskie archiwa, szukając osób, których nazwisko Anglicy mogli fonetycznie zapisać jako „Goretsky”. Przełom nastąpił w warszawskim Archiwum Głównym Akt Dawnych. To tam odkryła listy pisane z Oksfordu do księcia Bogusława Radziwiłła. Ich autorem okazał się Olbrycht Górecki – polsko-litewski szlachcic, poliglota i polimata. Górecki (żyjący w latach ok. 1621–1684) był weteranem z czasów powstania Chmielnickiego i zagorzałym kalwinistą. To prawdopodobnie prześladowania religijne w Rzeczypospolitej zmusiły go do emigracji. Przez Holandię trafił w 1654 roku do Anglii, gdzie wsiąkł w oksfordzkie środowisko wybitnych intelektualistów (Respublica Liter…

GettyImages-2078994411-4658bba.jpg
width: 6048
height: 4024

Wszystkie te wynalazki zawdzięczamy ekspansji islamu. Korzystamy z nich do dziś
type: item
date: 2026-07-04T11:03:31.000Z
creator: Sergi Grau Torras
subject: Historia
subject: astronomia
subject: islam
subject: matematyka
subject: medycyna
subject: odkrycia
subject: wynalazki
description: Podczas gdy znaczna część Europy tkwiła w mrokach średniowiecza, rozprzestrzenianie się islamu doprowadziło do innowacji w matematyce, nauce i medycynie. Oto wynalazki, z których korzystamy do dziś.
encoded: Tysiąc lat temu w Bagdadzie ci, którzy potrafili czytać po arabsku, mieli niemal taki sam dostęp do dzieł Arystotelesa i wielu innych klasyków nauki, jaki czytelnicy mają dzisiaj. Stało się to możliwe dzięki kalifatowi Abbasydów, który w okresie swojej świetności, w VIII wieku, uruchomił ambitną inicjatywę translatorską, dającą arabskim uczonym dostęp do wielkich dzieł filozoficznych i naukowych Persów, Hindusów, Babilończyków, Egipcjan, a przede wszystkim Greków. Podboje islamskie sprawiły, że starożytne ośrodki kultury świata hellenistycznego – od Syrii, przez Egipt, po Iran – znalazły się w rękach Arabów. Ta ekspansja stała się impulsem dla islamskiego „złotego wieku”, który miał trwać aż do najazdu Mongołów w XIII wieku. Dzięki wysiłkom kalifów miasta takie jak Bagdad stały się ośrodkami nauki, w których rozkwitały matematyka, astronomia, optyka i medycyna. Świat arabski nie tylko zachował i rozpowszechnił to dziedzictwo intelektualne, lecz także wzbogacił je własnym wkładem, kładąc tym samym fundamenty pod późniejsze postępy naukowe, które miały ukształtować przyszłość Zachodu. Nowa matematyka Wśród dyrektorów bagdadzkiego Domu Mądrości, czyli Bayt al-Hikmah, był matematyk i astronom Al-Chuwarizmi, który odegrał kluczową rolę w upowszechnieniu dziesiętnego systemu liczbowego. Jego książka „O indyjskiej sztuce rachowania” – zachowana jedynie za pośrednictwem łacińskiego przekładu „Algoritmi de numero indorum” – wprowadziła na Zachód cyfry od jeden do dziewięć, a także pojęcie zera. Wraz z nimi pojawiła się powiązana koncepcja wartości pozycyjnej, zgodnie z którą każda cyfra w liczbie ma wartość zależną od swojego miejsca. Na przykład w liczbie 123 jedynka oznacza setki, dwójka dziesiątki, a trójka jedności. Prace Al-Chuwarizmiego miały fundamentalne znaczenie dla przejścia od rzymskiego systemu zapisu liczb – znacznie bardziej złożonego i ograniczonego w zastosowaniach obliczeniowych – do hindusko-arabskiego systemu numeracji, którego używamy do dziś. Dom Mądroś…

islam-f652231.png
width: 2160
height: 1440

Posągi z Wyspy Wielkanocnej… chodziły? Badacze odkryli ich tajemnicę
type: item
date: 2025-10-09T08:29:02.000Z
creator: Jonasz Przybył
subject: Historia
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: archeologia
subject: posąg
subject: posągi moai
subject: transport
subject: wynalazki
subject: wyspa wielkanocna
description: Moai – tajemnicze posągi z Wyspy Wielkanocnej dzielnie strzegące jej brzegów – od lat budzą fascynację i są nieodłącznym symbolem Pacyfiku. Naukowcy od lat zastanawiali się, jakim cudem jej mieszkańcom udało się przetransportować giganty z odległych kamieniołomów na wybrzeże. Okazuje się, że posągi rzeczywiście „chodziły” – wszystko dzięki pomysłowości wyspiarzy.
encoded: Badacze zbadali niemal setki charakterystycznych posągów moai i odkryli, że mieszkańcy Rapa Nui – Wyspy Wielkanocnej – wykorzystywali pomysłową technikę na transportowanie gigantycznych kamieni. Wykorzystywali kołysanie i starannie zaprojektowane drogi. Okazuje się, że wiele trudności można pokonać dzięki kreatywności, nawet bez skomplikowanych narzędzi. Tajemnica posągów z Wyspy Wielkanocnej Cel wyrzeźbienia wielkich, strzegących brzegów Rapa Nui poważnych twarzy nie jest do końca znany. Wiemy tylko, że stanowią uosobienie bogów ożywianych przez duchową siłę. Są symbolami władzy i autorytetu. Na Wyspie Wielkanocnej jest ich niemal 900, a antropolodzy z Uniwersytetu Arizony, Uniwersytetu Stanowego w Nowym Jorku i Uniwersytetu Binghamton być może odkryli, jak udało się przetransportować je z dalekich kamieniołomów. Według ich obliczeń mogło się to powieść dzięki wykorzystaniu jedynie liny, odrobiny inwencji twórczej i zaskakująco niewielkiej liczby ludzi. Swoje badania opublikowali w czasopiśmie „Journal of Archaeological Science”. Eksperymenty na wielkich kamieniach Zespół pod kierownictwem Carla Lipo, profesora Uniwersytetu Binghampton, stworzył trójwymiarowe modele posągów i zidentyfikował charakterystyczne cechy konstrukcyjne – szerokie podstawy w kształcie litery „D” i pochylenie do przodu. Uznano, że mogły one zwiększać prawdopodobieństwo przesuwania się posągów w ruchu zygzakowatym. To podważało wcześniejsze teorie o przesuwaniu urządzeniach wykonanych z drewna. – Kiedy już się to ruszy, wcale nie jest trudne: ludzie mogą ciągnąć wielkie posągi jedną ręką. To oszczędza energię i umożliwia poruszanie się naprawdę szybko – wyjaśnia Lipo. Naukowcy nie ograniczyli się tylko do pracy przed komputerem: stworzyli replikę moai ważącą 4350 kilogramów i przetestowali swoje teorie. Lina, kilka osób i głowa pełna pomysłów 18 badaczy zdołało, dzięki linom i kołysaniu posągiem, przetransportować olbrzymi kamień na odległość 100 metrów w zaledwie 40 minut. To znaczący postęp…

GettyImages-82549177-05a60ae.jpg
width: 6658
height: 4984

Nowy wynalazek podbija sieć. Dzięki niemu góry stają się dostępne dla każdego
type: item
date: 2025-10-08T12:50:57.000Z
creator: Sabina Zięba
subject: Nauka
subject: Technologia
subject: biegi górskie
subject: chiny
subject: roboty
subject: wspinaczka górska
subject: wynalazki
description: Dla wielu osób górskie szlaki pozostają nieosiągalne ze względu na wymagające podejścia i fizyczne ograniczenia. Teraz jednak innowacja z Chin może to zmienić. Robotyczne egzoszkielety pozwalają pokonywać strome wzniesienia z lekkością, jakiej dotąd nie dawały żadne tradycyjne rozwiązania.
encoded: Wspinaczka górska od zawsze była synonimem wysiłku, determinacji i fizycznego wyzwania. Strome podejścia, nierówny teren i rozrzedzone powietrze sprawiają, że nawet doświadczeni turyści muszą mierzyć się z granicami własnej wytrzymałości. Teraz jednak technologia wkracza tam, gdzie dotąd liczyła się jedynie siła ludzkich mięśni. W Chinach działają już robotyczne egzoszkielety, które wspierają wspinaczy w pokonywaniu górskich szlaków, odciążając ich ciało i umożliwiając zdobywanie szczytów. Sztuczna inteligencja wspiera wspinaczy Jak podawała agencja prasowa Xinhua, już 29 stycznia (czyli w pierwszy dzień chińskiego Nowego Roku) na słynnej górze Tai (Taishan) w prowincji Shandong zadebiutowało dziesięć egzoszkieletów zasilanych sztuczną inteligencją. W ramach tygodniowego programu pilotażowego ponad 200 turystów miało okazję przetestować urządzenie, płacąc od 60 do 80 juanów (czyli około 8–11 dolarów) za jedno użycie. Projekt na tyle przypadł im do gustu, że wszedł do użytku w różnych miejscach turystycznych w Chinach. Przyrząd to owoc współpracy Taishan Cultural Tourism Group oraz firmy Kenqing Technology z siedzibą w Shenzhen. Lekki egzoszkielet, ważący zaledwie 1,8 kilograma, mocowany jest w okolicy talii i ud użytkownika. Dzięki zastosowaniu zaawansowanych algorytmów sztucznej inteligencji, potrafi rozpoznawać rytm i kierunek ruchu, a następnie dostosowywać poziom wsparcia, by odciążać nogi i wspomagać wspinaczkę. Jak tłumaczą przedstawiciele Kenqing Technology, urządzenie „zapewnia zsynchronizowaną pomoc”, reagując na każdy krok użytkownika w czasie rzeczywistym. Wiadomo, że egzoszkielet zasilany jest dwiema bateriami, które wystarczają na około pięć godzin pracy, czyli niemal tyle, ile zajmuje przeciętnemu turyście wejście na szczyt góry Tai. – Dzięki temu więcej osób będzie mogło wybrać się na pieszą wędrówkę i podziwiać krajobraz bez nadmiernego wysiłku – tłumaczył Wang Houzhe, zastępca sekretarza Komitetu Partii Grupy Turystyki Kulturalnej Taishan, cytowany …

grf-2d948d7.jpg
width: 7254
height: 4952

Polski nastolatek, który zbudował prototyp telewizora. Podziwiał go Einstein
type: item
date: 2025-06-07T11:02:10.000Z
creator: Łukasz Załuski
subject: Ludzie
subject: Nauka
subject: Technologia
subject: fizyka
subject: telewizja
subject: wynalazki
description: Mieczysław Wolfke to jeden z najbardziej niedocenionych polskich naukowców XX wieku. Jego prace nad holografią i telewizją wyprzedziły swoją epokę, a odkrycia w dziedzinie niskich temperatur wpłynęły na rozwój fizyki.
encoded: Spis treści: Wczesne lata i edukacja Kariera naukowa i odkrycia Życie prywatne i działalność społeczna Dziedzictwo i wpływ na naukę Urodzony w 1883 roku w Łasku Mieczysław Wolfke już jako dziecko wykazywał niezwykłe zainteresowanie nauką. W wieku 12 lat napisał rozprawę na temat podróży międzyplanetarnych, a kilka lat później opatentował urządzenie do bezprzewodowego przesyłania obrazu – prototyp telewizji. Kariera naukowa badacza rozwijała się w Polsce i za granicą, gdzie współpracował z wybitnymi uczonymi, takimi jak Albert Einstein. W czasach, gdy wiele jego koncepcji wyprzedzało możliwości technologiczne, Wolfke nie ustawał w dążeniu do popularyzacji nauki. Wczesne lata i edukacja Dzieciństwo pełne eksperymentów Mieczysław Wolfke przyszedł na świat 29 maja 1883 roku w Łasku na Ziemi Łódzkiej. Od najmłodszych lat interesował się techniką i nauką, przeprowadzając samodzielne eksperymenty w domu. Talent młodego Mietka dostrzegli nauczyciele, którzy zachęcali chłopca do dalszego rozwijania pasji. Już jako dziecko zbudował prosty aparat rentgenowski oraz pisał eseje na temat podróży kosmicznych, co w XIX wieku było wyjątkowe. Studia i pierwsze wynalazki W 1898 roku, będąc jeszcze uczniem gimnazjum, opracował i opatentował kompletny system telewizji bezprzewodowej, w którym zaproponował wykorzystanie fal elektromagnetycznych do przesyłania sygnałów telewizyjnych. Był to projekt telektroskopu bez drutów– urządzenia do przesyłania obrazów na odległość, które w istocie było prototypem dzisiejszej telewizji. Wynalazek Wolfkego był udoskonaleniem prac innego polskiego inżyniera Jana Szczepanika. Po ukończeniu szkoły średniej w Warszawie wyjechał na studia do Szwajcarii, gdzie uczęszczał do Politechniki w Zurychu (ETH Zürich), jednej z najlepszych uczelni technicznych świata. W 1909 roku obronił doktorat na temat promieniowania ciał stałych. Już wtedy jego badania spotkały się z zainteresowaniem takich autorytetów jak Max Planck. Kariera naukowa i odkrycia Prace nad hologra…

Mieczyslaw-Wolfke-telewizja-9f50bc6.png
width: 900
height: 600

Oto latający Zeus: Japończycy skonstruowali kolczastego drona wywołującego błyskawice
type: item
date: 2025-05-05T11:07:05.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Nauka
subject: Technologia
subject: burze
subject: drony
subject: piorun
subject: wynalazki
description: To pierwsza taka konstrukcja na świecie. Japoński dron za pomocą unoszonego pod chmurę burzową przewodu prowokuje uderzenia piorunów. Urządzenie może być używane np. do ochrony linii wysokiego napięcia lub turbin wiatrowych.
encoded: Spis treści Dotychczasowe metody wywoływania piorunów Jak działa „dron-Zeus”? Każdej minuty gdzieś na świecie uderza w sumie 6 tysięcy piorunów. Niektóre z nich docierają do gruntu, drzew lub różnych konstrukcji, wywołując pożary i inne szkody. Piorunochrony nie zawsze i nie wszędzie działają. Dlatego od lat podejmuje się wysiłki, by sztucznie wywoływać pioruny i kierować je tam, gdzie szkód nie wyrządzą. Wywoływanie błyskawic przez człowieka jest możliwe od jakiegoś czasu. Jednak do tej pory było dość skomplikowane i kosztowne. To się może zmienić: japońska firma właśnie skonstruowała specjalny dron, który „ściąga” pioruny. Ten „sztuczny Zeus” ma pomóc w ochronie ważnej infrastruktury (np. linii wysokiego napięcia) w trakcie burz. Może potencjalnie zapobiec milionowym stratom. Dotychczasowe metody wywoływania piorunów Pierwsza metoda jest fizycznie dość prosta, jednak logistycznie niełatwa. Wymaga użycia miedzianego przewodu, wystrzeliwanego w chmury za pomocą niewielkiej rakiety meteorologicznej. Różnica potencjałów elektrycznych między gruntem a chmurą sprawia, że drut staje się przewodnikiem elektrycznym i piorun uderza właśnie w niego. Rezultat jednak nigdy nie jest stuprocentowo pewny, a ilość potrzebnego sprzętu i logistyka sprawiają, że techniki tej używano głównie do badań naukowych. Inną metodą jest użycie lasera zamiast miedzianego drutu. Tak okiełznali błyskawice szwajcarscy naukowcy w 2023 roku. Na górze Säntis w północno-wschodniej Szwajcarii podczas burzy wystrzelono w niebo promienie światła laserowego, które przekierowały błyskawicę. Wiązka lasera zadziałała niczym wirtualny piorunochron, który można kierować w dowolną stronę. Jednak ten silny laser był wynikiem wielu lat badań i kosztował około 2 miliardów dolarów. Zatem nie ma szans, by lasery zastąpiły piorunochrony. Jak działa „dron-Zeus”? Firma NTT (Nippon Telegraph and Telephone Corporation) z Japonii opracowała przełomowego drona do kontrolowania wyładowań atmosferycznych. Drony NTT są wyposa…

AdobeStock437496344-0bca20b.jpeg
width: 2937
height: 2804

Alfred Nobel to genialny wynalazca. Z narzędzi wojny uczynił symbol pokoju
type: item
date: 2025-04-26T12:32:58.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Historia
subject: Ludzie
subject: nagroda nobla
subject: wynalazki
description: Alfred Bernhard Nobel, urodzony 21 października 1833 roku w Sztokholmie, przeszedł do historii jako jeden z najważniejszych wynalazców XIX wieku oraz fundator prestiżowej Nagrody Nobla. Jego życie pełne było kontrastów. Z jednej strony stworzył dynamit, narzędzie o ogromnym potencjale destrukcyjnym. Z drugiej – całe swoje dziedzictwo przeznaczył na wyróżnianie tych, którzy działają na rzecz nauki, literatury i pokoju na świecie.
encoded: Spis treści: Alfred Nobel – edukacja Materiały wybuchowe Dynamis, czyli siła Zmagania moralne i testament Śmierć i dziedzictwo Alfreda Nobla Rodzina Noblów pochodziła od Olofa Rudbecka, XVII-wiecznego szwedzkiego anatoma, lekarza, przyrodnika i pisarza. Natomiast sam Alfred był synem Immanuela Nobla – inżyniera i wynalazcy – oraz Karoliny Ahlsell. Z ośmiorga dzieci, które przyszły na świat w tej rodzinie, dorosłości dożyło tylko czterech synów, w tym właśnie Alfred. Ojciec Alfreda, Immanuel Nobel, był zdolnym, lecz pechowym wynalazcą. Jego rozrastająca się rodzina żyła w biedzie. W 1837 roku, po serii niepowodzeń finansowych, Immanuel Nobel przeniósł się ze Sztokholmu do Sankt Petersburga, gdzie powodziło mu się znacznie lepiej. Odniósł sukces w przemyśle zbrojeniowym, dzięki czemu w 1842 roku sprowadził do Rosji także rodzinę. Alfred Nobel – edukacja Ze względu na poprawę sytuacji finansowej rodziny, Alfred Nobel i jego bracia mogli otrzymać wszechstronne domowe wykształcenie. Prywatni guwernerzy sprawili, że wrodzona ciekawość Alfreda miała ujście, a chłopiec mógł rozwijać szereg swoich pasji. Najwięcej czasu poświęcał chemii. Nie zaniedbywał też nauki języków obcych i w wieku zaledwie 16 lat biegle władał angielskim, francuskim, niemieckim i rosyjskim. W 1850 roku wyjechał do Paryża na studia chemiczne, a następnie przeniósł się do Stanów Zjednoczonych, gdzie pracował z wynalazcą Johnem Ericssonem. Po dwóch latach Alfred powrócił Sankt Petersburga i podjął pracę w fabryce ojca. W 1853 roku wybuchła wojna turecko-rosyjska o Krym, a fabryka Noblów została całkowicie przestawiona na produkcję zbrojeniową. Gdy wojna skończyła się w 1856 roku, fabryka Nobli miała problemy z przestawieniem się na produkcję cywilną i ostatecznie została zamknięta w 1859 roku. Materiały wybuchowe To doprowadziło do podziału w rodzinie Nobli. Rodzice Alfreda i on sam wrócili do Szwecji, natomiast dwaj bracia, Ludwig i Robert, pozostali w St. Petersburgu, aby ratować resztki upadłego przed…

Alfred-Nobel-cbbe40e.png
width: 900
height: 600

Józef Hofmann talentem dorównywał Chopinowi. Był też genialnym wynalazcą
type: item
date: 2025-03-30T07:56:52.000Z
creator: Igor Szulim
subject: Historia
subject: Ludzie
subject: Technologia
subject: fryderyk chopin
subject: muzyka
subject: polacy
subject: wynalazki
description: Józef Hofmann zapamiętany został jako jeden z najwybitniejszych polskich pianistów. Często jednak zapominamy, że był także genialnym wynalazcą. Opatentował ponad 70 wynalazków, w tym wycieraczki samochodowe.
encoded: W tym artykule: Kim był Józef Hofmann? Co wynalazł Józef Hofmann? Dalsze losy zapominanego geniusza Często mówi się o ludziach renesansu, ale rzadko w tym kontekście wspomina się Józefa Hofmanna. A przecież był nie tylko genialnym pianistą, lecz także wynalazcą, który opatentował ponad 70 innowacyjnych rozwiązań wykorzystywanych po dziś dzień. Kim był Józef Hofmann? Józef Hofmann przyszedł na świat 20 stycznia 1876 roku w Krakowie. Urodził się w domu, gdzie muzyka stanowiła nieodłączną część życia. Jego ojciec, Kazimierz Hofmann, był kompozytorem i dyrygentem. Z kolei matka, Matylda Pindelska, zasłynęła jako śpiewaczka. Już od najmłodszych lat wykazywał się ogromnym talentem. Mały Józek bez trudu powtarzał skomplikowane melodie ze słuchu i szybko rozpoczął naukę gry na fortepianie. W wieku zaledwie 8 lat zadebiutował przed warszawską publicznością. Dwa lata później koncertował w całej Europie, a wkrótce potem wyruszył w swoje pierwsze tournée po Ameryce. Pobyt za oceanem nie trwał jednak tak długo, jak pierwotnie zakładano. Sprawą młodego pianisty zainteresowało się bowiem Nowojorskie Towarzystwo Zapobiegania Okrucieństwu Wobec Dzieci. Hoffmannom zarzucono, że traktują talent syna jako źródło dochodu, nie zważając na jego młody wiek i ogromne obciążenie. Tamtejszy sąd nakazał natychmiastowe zakończenie koncertów i powrót do Europy. Mimo że kariera muzycznego geniusza z Krakowa stanęła pod znakiem zapytania, jego niezwykły talent nie przeszedł bez echa. Alfred Corning Clark, amerykański milioner zafascynowany grą Hoffmanna, postanowił wesprzeć go finansowo. Stypendium, które mu przyznał, wiązało się jednak z jednym warunkiem. Przyszły kompozytor i pianista nie mógł występować publicznie do osiemnastego roku życia. Kształcenie muzyczne kontynuował w Berlinie, gdzie uczył się kompozycji u Heinricha Urbana oraz doskonalił technikę gry na fortepianie pod kierunkiem Maurycego Moszkowskiego i Eugena d’Alberta. Przełomowym momentem w jego zawodowym życiu było zdobycie I nag…

GettyImages-2167580989-5fceb0c.jpg
width: 1024
height: 693

DeepSeek ma być przełomem w branży AI. Chiński chatbot nie kryje się z cenzurą
type: item
date: 2025-01-29T09:32:28.000Z
creator: Mateusz Łysiak
subject: Technologia
subject: chiny
subject: internet
subject: komputery
subject: wynalazki
description: DeepSeek to nowy gracz na międzynarodowej arenie narzędzi sztucznej inteligencji. Po pierwszych zachwytach szybko przyszedł jednak czas na trzeźwe spojrzenie na ograniczenia i ryzyko, jakie ma wiązać się z używaniem chińskiego chatbota.
encoded: Spis treści: DeepSeek stosuje cenzurę Chiński chatbot a prywatność Co dalej z AI? DeepSeek jest chińską firmą, a w zasadzie młodziutkim startupem, która na początku tego roku udostępniła internautom bezpłatną aplikację chatbota. Na pierwszy rzut oka narzędzie przypomina ChatGPT, który od miesięcy jest używany przez miliony internautów na całym świecie. Z grup tematycznych w social mediach można dowiedzieć się, że chatbot służy wielu osobom nie tylko jako wsparcie w codziennych zawodowych obowiązkach, ale też doradca w innych życiowych kwestiach. Tu rzeczywiście nietrudno przekroczyć cienką granicę i nadać AI osobowość. W końcu chatbot udziela odpowiedzi zredagowanych jak człowiek, przez co łatwo zapomnieć, że to tak naprawdę zespół algorytmów. Odpowiedzi udzielane przez ChatGPT można porównać do zaawansowanych odpowiedzi wyszukiwarek Google. Z tą różnicą, że dostajemy nie tylko pojedyncze hasła i linki, ale i rozwinięcia interesujących nas tematów. Nigdy nie mamy jednak pewności, czy sztuczna inteligencja nie wprowadza nas w błąd – może się mylić. DeepSeek stosuje cenzurę Kwestią czasu było, aż inny kraj poza USA uraczy świat swoim podobnym narzędziem. Padło na Chiny i firmę DeepSeek. Jako że sztuczna inteligencja mimo kontrowersji ma wielu entuzjastów i badaczy, chiński chatbot szybko zaczął być masowo testowany. I wtedy pojawiły się kontrowersje. Najpierw internauci zaczęli powątpiewać w bezpieczeństwo narzędzia DeepSeek. Potem okazało się, że odpowiedzi udzielane przez chińskiego chatbota są cenzurowane. Na forach i w mediach społecznościowych pojawia się coraz więcej screenów z rozmów z chatbotem od DeepSeek. Jednym z pierwszych tematów sugerujących, że narzędzie może być cenzurowane była masakra na placu Tiananmen. Chodzi o w większości studenckie protesty organizowane wiosną 1989 roku na placu Niebiańskiego Spokoju w Pekinie. Wojsko stłumiło protesty, co skończyło się masakrą ludności cywilnej. Są to wydarzenia szczególnie niewygodne dla Komunistycznej Partii …

DeepSeek-ma-byc-przelomem-w-branzy-AI-4a6fd27.jpg
width: 7952
height: 5304

Henryk Magnuski jest nazywany ojcem walkie-talkie. Z wynalazków polskiego inżyniera korzystała armia USA
type: item
date: 2024-12-29T10:26:15.000Z
creator: Artur Białek
subject: Historia
subject: Technologia
subject: historia polski
subject: II wojna światowa
subject: inżynieria
subject: komunikacja
subject: wynalazki
description: Henryk Magnuski był wynalazcą, który jak niewielu innych przyczynił się do rozwoju technologii telekomunikacyjnych. Jego wynalazki były z powodzeniem używane na frontach II wojny światowej i w późniejszych konfliktach, w których stroną była Armia Stanów Zjednoczonych. Niektóre jego patenty do dziś znajdują zastosowanie. Przyjrzyjmy się nieco bliżej sylwetce utalentowanego inżyniera.
encoded: Spis treści: Kim był Henryk Magnuski? Życiorys Henryka Magnuskiego Co wynalazł Henryk Magnuski? Śmierć Henryka Magnuskiego Mieszczące się w dłoni radiotelefony i większe, przenoszone w plecaku, stacje nadawczo-odbiorcze pojawiają się właściwie w każdym filmie wojennym, w którym stroną konfliktu jest Armia Stanów Zjednoczonych. Większość widzów nie zastanawia się, kto wynalazł urządzenia, które zapewniały łączność na frontach II wojny światowej i podczas późniejszych konfliktów zbrojnych. Warto jednak pochylić się nad tym tematem, bo „ojcem” używanej do dziś krótkofalówki jest nie kto inny, jak Henryk Magnuski – inżynier urodzony i wykształcony w Polsce. Kim był Henryk Magnuski? Henryk Magnuski był inżynierem, projektantem, konstruktorem i wynalazcą, wyspecjalizowanym w dziedzinie radiołączności. Wykształcenie, jak i pierwsze szlify zawodowe, zdobył w Polsce. Jego kariera rozkwitała jednak za oceanem. Po wyjeździe do Stanów Zjednoczonych opracował swoje największe wynalazki, które okazały się kamieniem milowym w rozwoju technologii łączności. Życiorys Henryka Magnuskiego Henryk Magnuski urodził się w 1909 roku w Warszawie. W młodości uczęszczał do renomowanego gimnazjum. Następnie kształcił się na Politechnice Warszawskiej. Studia ukończył w 1934 roku i od razu rozpoczął pracę w Państwowych Zakładach Tele- i Radiotechnicznych (PZTiR). Wykazywał się sumiennością i pracowitością. Był też ponadprzeciętnie odkrywczy, co nie umknęło uwadze jego pracodawcy. W czerwcu 1939 roku Magnuski został wysłany do Stanów Zjednoczonych. Miał wziąć udział w szkoleniu, które zorganizowano w Nowym Jorku. Podczas pobytu w USA dotarła do niego wiadomość o niemieckiej agresji na Polskę. W związku z wybuchem wojny nie mógł wrócić do ojczyzny. Nie mając innego wyjścia, zaczął szukać pracy za oceanem. Praca w GMC Dysponując doświadczeniem, wiedzą i umiejętnościami, nie musiał zbyt długo czekać na dobrą propozycję. W 1940 roku zatrudnił się w przedsiębiorstwie Galvin Manufacturing Corporation (…

Henryk-Magnuski-cf621f1.png
width: 1200
height: 630

Z Syberii na naukowy Olimp. Zygmunt Wróblewski dokonał przełomu w światowej fizyce
type: item
date: 2024-12-29T07:34:29.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Historia
subject: Ludzie
subject: fizyka
subject: historia polski
subject: wynalazki
description: Zygmunt Wróblewski był jednym z najwybitniejszych polskich fizyków XIX wieku, choć działał głównie za granicą. Od 1880 roku pracował na Uniwersytecie Jagiellońskim w Krakowie, gdzie prowadził swoje przełomowe badania nad skraplaniem gazów.
encoded: Spis treści: Zygmunt Wróblewski w powstaniu styczniowym Praca na Uniwersytecie Jagiellońskim Pierwsze skroplenie tlenu i azotu Dziedzictwo Wróblewskiego Zygmunt Florenty Wróblewski urodził się 28 października 1845 roku w Grodnie (obecnie Białoruś). Pochodził z rodziny szlacheckiej herbu Ślepowron. Ojciec, Aleksander Wróblewski był urzędnikiem państwowym. Matka, Felicja z domu Pietraszkiewicz, pochodziła z rodziny o korzeniach ziemiańskich. Zygmunt miał kilkoro rodzeństwa: geografa Witolda (1839–1927), chemika i wykładowcę Instytutu Technologicznego w Petersburgu Edwarda Wincentego (1848-1892), inżyniera technologa Stanisława (1854–1928). Jak widać, wszyscy mieli dryg do nauk ścisłych. Życie rodziny Wróblewskich było osadzone w trudnej rzeczywistości XIX-wiecznej Polski, podzielonej między zaborców. Zygmunt Wróblewski w powstaniu styczniowym Zygmunt Wróblewski w młodości zaangażował się w działalność patriotyczną. Wziął udział w powstaniu styczniowym (1863–1864). W trakcie powstania pełnił funkcję kuriera i zaopatrzeniowca. Jego zadania polegały na przekazywaniu ważnych informacji oraz organizowaniu dostaw broni i zaopatrzenia dla oddziałów powstańczych. Była to niezwykle ryzykowna działalność. Kurierzy schwytanie przez władze rosyjskie często byli karani zesłaniem, więzieniem a nawet śmiercią. W 1864 roku, po upadku powstania, Wróblewski został aresztowany przez władze carskie. Oskarżono go o udział w spisku antyrosyjskim i skazano na zesłanie na Syberię. Spędził tam kilka lat w trudnych warunkach, co znacząco wpłynęło na jego zdrowie i psychikę. Pobyt na zesłaniu stał się też okresem refleksji oraz momentem, kiedy zaczął intensywnie myśleć o dalszej edukacji i rozwoju naukowym. Po odbyciu kary Wróblewski odzyskał wolność i wyemigrował. Wyjazd z Rosji umożliwił mu kontynuowanie edukacji w Europie Zachodniej, gdzie jego talenty naukowe mogły się w pełni rozwinąć. Doświadczenie syberyjskie oraz patriotyczne zaangażowanie na zawsze pozostały jednak ważną częścią jego t…

ZygmuntWroblewski-1adab7d.png
width: 1200
height: 630

Stefan Drzewiecki zrewolucjonizował żeglugę podwodną i lotnictwo. Z jego wynalazków korzystamy do dziś
type: item
date: 2024-12-28T08:54:27.000Z
creator: Artur Białek
subject: Historia
subject: Ludzie
subject: historia polski
subject: technika
subject: wynalazki
description: Stefan Drzewiecki był autorem wynalazków, które do dziś znajdują zastosowanie na całym świecie. Swoją pracą przyspieszył rozwój lotnictwa. Był jednym z pionierów żeglugi podwodnej, a także usprawnił transport kolejowy i drogowy. Mimo tak wybitnych osiągnięć, trudno oprzeć się wrażeniu, że dziś jego nazwisku nie towarzyszy zbyt duży rozgłos. Mało tego, zdarza się, że jest wymieniane w negatywnym kontekście. Dlaczego? Przybliżmy nieco sylwetkę wybitnego polskiego inżyniera, autora wielu przełomowych wynalazków.
encoded: Spis treści: Kim był Stefan Drzewiecki? Biografia Stefana Drzewieckiego Wynalazki Stefana Drzewieckiego Wielu polskich uczonych i wynalazców zapisało się w historii swoimi wybitnymi osiągnięciami. Stefan Banach był jednym z pionierów analizy funkcjonalnej. Karol Olszewski zasłynął pionierskimi osiągnięciami w kriogenice. Stefan Bryła spopularyzował spawanie konstrukcji stalowych w budownictwie, a Jacek Karpiński zaprojektował pierwszy na świecie komputer tranzystorowy i pierwszy w Polsce minikomputer. Na liście zasłużonych dla rozwoju nauki i technologii nie może zabraknąć bohatera tego artykułu. Można powiedzieć, że Stefan Drzewiecki był inżynierem, który zapanował nad trzema żywiołami. Konstruował bowiem urządzenia stosowane za ziemi, w powietrzu i pod wodą. Kim był Stefan Drzewiecki? Stefan Drzewiecki był wybitnym inżynierem i wynalazcą. W historii zapisał się przede wszystkim pionierskimi rozwiązaniami w dziedzinie żeglugi podwodnej i lotnictwa. Nie można jednak zapomnieć, że był także autorem wynalazków, które znacząco wpłynęły na rozwój transportu drogowego i kolejowego. Zaprojektował wiele urządzeń, które w zmodyfikowanej formie są używane do dziś. Mówiąc o Stefanie Drzewieckim, warto wspomnieć, że prawdopodobnie był także powstańcem styczniowym i uczestnikiem Komuny Paryskiej. Biografia Drzewieckiego Stefan Drzewiecki urodził w 1844 roku, najprawdopodobniej 14 lub 26 lipca (choć należy zaznaczyć, że w niektórych tekstach źródłowych wymieniana jest data 24 grudnia), w Kunce na Podolu. Był synem dramatopisarza, Karola Borszy-Drzewieckiego herbu Nałęcz, i Hortensji Jaroszyńskiej herbu Jaroszyński. Edukacja Stefana Drzewieckiego Jako piętnastolatek, Drzewiecki rozpoczął naukę w prowadzonym przez jezuitów liceum św. Barbary w paryskiej dzielnicy Auteuil. Nie był zbyt pilnym uczniem, a mimo to na egzaminie maturalnym otrzymał najwyższe oceny ze wszystkich przedmiotów. Nic to jednak, bo jezuici postanowili go przykładnie ukarać za lekceważące podejście do obowiązkó…

StefanDrzewiecki-ae80beb.png
width: 1200
height: 630

Marian Rejewski to matematyk, który złamał kod Enigmy. Przez wiele lat to ukrywał
type: item
date: 2024-12-27T09:09:40.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Historia
subject: historia polski
subject: II wojna światowa
subject: wynalazki
description: Marian Adam Rejewski był polskim matematykiem i kryptologiem, który w 1932 roku złamał szyfr Enigmy, kluczowego narzędzia szyfrowania używanego przez hitlerowskie Niemcy. Służył jako porucznik w Armii Polskiej w Wielkiej Brytanii. Dzięki osiągnięciom Rejewskiego oraz jego współpracowników z Biura Szyfrów, Brytyjczycy zyskali mocne podwaliny pozwalające odczytywać zaszyfrowane wiadomości niemieckie podczas II wojny światowej, co znacząco wpłynęło na zwycięstwo aliantów.
encoded: Spis treści: Kim był Marian Rejewski? Praca w Biurze Szyfrów Algorytm Enigmy Pierwsze złamanie szyfru Enigmy Wybuch wojny Ostatnie lata życia Marian Rejewski pochodził z zaboru pruskiego. Urodził się w Bydgoszczy 16 sierpnia 1905 roku. Jego ojciec był kupcem handlującym tytoniem, a mama zajmowała się domem. Na sposób myślenia Rejewskiego bardzo wpłynęła edukacja, którą aż do końca pierwszej wojny światowej pobierał w pruskiej szkole. Znajomości mentalności niemieckiej i języka przysłużyły się później do złamania kodów niemieckich maszyn szyfrujących. Kim był Marian Rejewski? Rejewski ukończył gimnazjum w rodzinnej Bydgoszczy, a potem rozpoczął studia na Uniwersytecie Poznańskim. Studiował matematykę. Został zapamiętany jako wybitny student wyróżniający się doskonale analitycznym umysłem. A chociaż studiował matematykę, na jego dyplomie widnieje „magister filozofii”. Matematyka, nieodłączna od logiki, podlegała właśnie wydziałowi filozofii. Początek współpracy z wojskiem Jeszcze w trakcie studiów profesor Zdzisław Krygowski skierował Rejewskiego na tajny kurs z zakresu kryptologii, zorganizowany przez Oddział Drugi Sztabu Głównego Wojska Polskiego, a więc oddział wywiadowczy. Kurs zakończył się na początku 1929 roku, nim Rejewski ukończył studia magisterskie. Zaproponowano mu posadę asystenta na uniwersytecie, jednak odrzucił ją na rzecz studiów matematycznych w Getyndze. Uniwersytet w Getyndze Uniwersytet w Getyndze był mekką dla wybitnych matematyków i fizyków dwudziestolecia międzywojennego. Wykładali tam m.in.: David Hilbert – jeden z najbardziej wpływowych matematyków swoich czasów, znany z prac nad teorią niezmienników, logiką matematyczną i geometrią; Richard Courant – matematyk specjalizujący się w analizie matematycznej i metodach numerycznych. Jeden z głównych przedstawicieli getyńskiej szkoły matematycznej; Emmy Noether – wybitna matematyczka, znana z fundamentalnych prac w algebrze abstrakcyjnej i fizyce teoretycznej. W szczególności z twierdzenia Noether…

MarianRejewski-56363d3.jpg
width: 1200
height: 630

Kazimierz Prószyński to zapomniany pionier światowej kinematografii. Czego dokonał?
type: item
date: 2024-12-26T07:28:49.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Historia
subject: Technologia
subject: historia polski
subject: kamera
subject: kino
subject: wynalazki
description: „Kolumb kinematografii” – tak nazwał go amerykański fizyk Edward W. Morley. Kazimierz Prószyński, polski inżynier, wynalazca, operator filmowy i reżyser wyprzedził braci Lumière. Być może gdyby nie urodził się w czasach, gdy na mapach świata brakowało Polski, zamiast o kinematografii mówiliśmy dziś, nawiązując do najważniejszego wynalazku Prószyńskiego, o pleografii.
encoded: Spis treści: Kim był Kazimierz Prószyński? Osiągnięcia Kazimierza Prószyńskiego Śmierć Kazimierza Prószyńskiego Kazimierz Prószyński urodził się 4 kwietnia 1875 roku w Warszawie. W tamtym czasie, zaledwie kilka lat po upadku powstania styczniowego, Warszawa była częścią Imperium Rosyjskiego. Kazimierz pochodził ze zubożałej, lecz znanej i wykazującej się dużym patriotyzmem rodziny szlacheckiej. Kim był Kazimierz Prószyński? Jego dziadkiem był Stanisław Antoni Prószyński, właściciel jednego z pierwszych zakładów fotograficznych na dawnych ziemiach Rzeczpospolitej. Właśnie przez fotografie oraz działalność konspiracyjną został skazany na zsyłkę. Do znajdującego się w zachodniej Syberii Tomska Stanisław Antoni wyjechał z całą rodziną, w tym z synem Konradem Prószyńskim. Konrad Prószyński najlepiej znany jest jako autor pierwszego nowoczesnego elementarza oraz obrazkowej nauki czytania i pisania. Był działaczem oświatowym, wydawcą i dziennikarzem. Był również przyjacielem Stanisława Witkiewicza (ojca), z którym razem uciekli z Syberii i przedostali się na ziemie Królestwa Kongresowego. Konrad Prószyński miał w sumie jedenaścioro dzieci, z których większość odziedziczyła po ojcu talent pisarsko-dziennikarski. Kazimierz Prószyński był drugim synem Konrada. Przyszły wynalazca pleografu ukończył gimnazjum w Warszawie. Kazimierz Prószyński uczęszczał między innymi do szkoły realnej Wojciecha Górskiego. Następnie wyjechał do belgijskiego Liège, gdzie podjął studia na politechnice. Osiągnięcia Kazimierza Prószyńskiego Już jako student wyróżniał się talentem wynalazczym – w 1894 roku skonstruował pleograf, urządzenie umożliwiające rejestrację i projekcję filmów. Po powrocie do Warszawy stworzył uniwersalny ekspedytor dla wydawnictwa prowadzonego przez jego ojca. Urządzenie to automatyzowało proces składania gazet, ich adresowania oraz przygotowywania do wysyłki dla prenumeratorów. Pleograf, czyli kamera z projektorem Ale to pleograf był kluczowy. Urządzenie to było kamerą i pro…

KazimierzProszynski-3fff474.jpg
width: 1200
height: 630

Jerzy Różycki był kryptologiem, który złamał kod Enigmy. Swoją pracą przyspieszył klęskę III Rzeszy
type: item
date: 2024-10-24T10:41:48.000Z
creator: Artur Białek
subject: Historia
subject: Technologia
subject: historia polski
subject: II wojna światowa
subject: wynalazki
description: Jerzy Różycki, dzięki swoim wybitnym osiągnięciom w zakresie łamania niemieckich szyfrów, na stałe zapisał się wśród najwybitniejszych kryptologów XX stulecia. Swoją pracą o kilka lat przyspieszył zwycięstwo aliantów w II wojnie światowej i przyczynił się do ocalenia milionów osób w Europie i na świecie. Poniżej przybliżamy sylwetkę człowieka, który dokonał rzeczy teoretycznie niemożliwej – rozpracował działanie Enigmy.
encoded: Spis treści: Życiorys Jerzego Różyckiego Jerzy Różycki zwerbowany przez wywiad wojskowy Jerzy Różycki poznał tajemnice Enigmy Ewakuacja Biura Szyfrów Śmierć Jerzego Różyckiego XX wiek był dobrym czasem dla polskiej nauki. To właśnie wtedy rozkwitały kariery największych tuzów nauk ścisłych. Marian Smoluchowski wyjaśnił ruchy Browna i udowodnił ziarnistość materii. Stefan Banach współtworzył analizę funkcjonalną. Jan Czochralski odkrył metodę pomiaru szybkości krystalografii. Kazimierz Funk odkrył witaminę B1. Jedną z czołowych postaci polskiej nauki w tym okresie był także Jerzy Różycki. Enigma otworzyła przed nim swoje tajemnice, co znacząco przyspieszyło klęskę III Rzeszy. Życiorys Jerzego Różyckiego Jerzy Witold Różycki urodził się 24 lipca 1909 roku, w Olszanie w powiecie zwinogrodzkim guberni kijowskiej. Syn Zygmunta i Wandy (z domu Benit), uczęszczał do kijowskiego Gimnazjum Kresowego, gdzie nauki pobierała polska młodzież. Szkoły nie ukończył, bo w 1918 roku rodzina Różyckich przeprowadziła się do Rzeczypospolitej. Przez kilka lat mieszkali w Wyszkowie. W 1926 roku 17-letni Jerzy zdał maturę w Gimnazjum Koedukacyjnego Towarzystwa Szkoły Średniej. W 1927 roku zaczął studiować matematyką na Wydziale Matematyczno-Przyrodniczym Uniwersytetu Poznańskiego. Wykazywał się nie tylko ponadprzeciętnymi zdolnościami logicznymi i matematycznymi, ale także lingwistycznymi. W 1932 roku obronił pracę magisterską z filozofii w zakresie matematyki. Pięć lat później obronił kolejną pracę magisterską, tym razem z filozofii w zakresie geografii. W 1929 roku, na III roku studiów, Jerzy Różycki znalazł zatrudnienie w poznańskim zespole kryptologów Biura Szyfrów Sztabu Głównego. Trzy lata później otrzymał pełnoetatową posadę w Sztabie Głównym w Warszawie. Jerzy Różycki zwerbowany przez wywiad wojskowy W 1929 roku Instytut Matematyki Uniwersytetu Poznańskiego został objęty inicjatywą Biura Szyfrów II Oddziału Sztabu Głównego Wojska Polskiego. W jej ramach z grona studentów wyłaniane …

JerzyRozycki-cf051a9.jpg
width: 1200
height: 630

Kto wynalazł koło? Nowe odkrycie sugeruje, że dotychczas mogliśmy być w błędzie
type: item
date: 2024-10-23T12:48:16.000Z
creator: Jakub Rybski
subject: Historia
subject: Technologia
subject: archeologia
subject: pradzieje
subject: starożytność
subject: wynalazki
description: Nowe badanie wskazuje, że koło po raz pierwszy powstało ok. 6000 lat temu w Karpatach. Naukowcy uważają, że jego twórcami byli lokalni górnicy.
encoded: Spis treści: Kto wynalazł koło? Górnicy z Europy Wschodniej i Karpat Trzy główne innowacje Wynalezienie koła było jednym z najbardziej przełomowych wydarzeń w historii ludzkości. Innowacja ta zmieniła właściwie wszystko. Sprawiła, że rozwój technologiczny przyspieszył w niespotykanym dotąd tempie. Wiadomo, że doszło do tego najprawdopodobniej ok. 6000 lat temu. Jednak do tej pory trwa dyskusja o tym, kto tak naprawdę wynalazł koło. Kto wynalazł koło? Powszechnie uważa się, że twórcami tego wynalazku byli Sumerowie, choć najstarsze fragmenty koła odkryto poza terytorium zamieszkiwanym przez ten lud. Dowody wskazują, że to na terenie Mezopotamii koło było używane już w IV tysiącleciu p.n.e. Dotychczasowe wykopaliska archeologiczne pozwoliły ustalić, że pierwsze koła zostały wytworzone przez garncarzy, którzy wykorzystywali je w swojej codziennej pracy. Znacznie później skonstruowano koło, które służyło do jazdy. Jednak od kilku lat mówi się o jeszcze jednej hipotezie, która zakłada, gdzie mogło powstać koło. Postawił ją w 2016 roku historyk Richard Bulliet z Uniwersytetu Columbia. Naukowiec twierdził, że około 4000 r. p.n.e. górnicy w Karpatach, którzy wydobywali trudno dostępną miedź, skonstruowali koło. Umożliwiło im to docieranie do złóż i transport rudy. Mieliby w tym celu zaprojektować prymitywne wagoniki. Górnicy z Europy Wschodniej i Karpat 23 października na łamach czasopisma naukowego „Royal Society Open Science” pojawił się nowy artykuł autorstwa Richarda Bullieta, który przeprowadził badania wraz dwoma inżynierami. Badacze w swojej pracy opisali, jak mógł przebiegać proces rozwoju tego wynalazku. Uczeni chcieli sprawdzić, czy ich model pasowałby do jednej z wielu teorii opisujących powstanie koła. „Wynalezienie koła jest powszechnie uznawane za przełomowy moment w historii ludzkości. Jednak szczegóły otaczające jego odkrycie są wciąż owiane tajemnicą. Nadal nie ma naukowego konsensusu w kluczowych kwestiach. Takich jak gdzie, jak i przez kogo ta technologia…

najstarsze-kolo-cf37595.jpg
width: 4504
height: 3448

Antoni Patek to polski wynalazca znany dziś na całym świecie. Jego zegarki cenili monarchowie
type: item
date: 2024-10-06T08:03:00.000Z
creator: Kazimierz Pytko
subject: Historia
subject: polska
subject: szwajcaria
subject: wynalazki
description: Antoni Patek założył firmę Patek Philippe, znaną ze szwajcarskich zegarków. Jako pierwsza w historii zaczęła ona masowo produkować zegarki kieszonkowe. Kim był Antoni Patek i jak osiągnął sukces?
encoded: Spis treści: Kim był Antoni Patek? Emigracja do Szwajcarii Antoni Patek i Adrien Philippe Zegarek królowej Wiktorii Antoni Patek – dziedzictwo Patek Philippe – ciekawostki Rzadko który polski wynalazca jest dziś znany z nazwiska na całym świecie. Przykładowo Jan Szczepanik, zwany „polskim Edisonem”, nie kojarzy się od razu z telewizją, choć był jej pionierem. Ignacy Łukasiewicz jest znany jako twórca przemysłu naftowego, ale głównie w Polsce. Tymczasem Antoni Patek zdobył światowy rozgłos. Kim był Antoni Patek? Antoni Patek to polski zegarmistrz, pionier przemysłowej produkcji zegarków. Stworzył firmę Patek Philippe & Co., która jako pierwsza w historii masowo produkowała zegarki kieszonkowe. Urodził się w 1811 lub 1812 r. w rodzinie szlacheckiej. Jego rodzice to Anna z domu Piasecka i Joachim Patek herbu Prawdzic. Po śmierci ojca wziął na siebie utrzymanie rodziny. W wieku lat 17 wstąpił do 1 Pułku Strzelców Konnych. W 1830 r. wziął udział w powstaniu listopadowym. Był dwukrotnie ranny. Dosłużył się stopnia podporucznika i Krzyża Złotego Orderu Virtuti Militari. Emigracja do Szwajcarii Po klęsce powstania listopadowego Antoni Patek i inny powstaniec, Franciszek Czapek musieli emigrować na Zachód. Ich drogi skrzyżowały się w Genewie. W 1839 r. założyli spółkę Patek, Czapek & Compagnie. Przez rok pracowali we dwóch, potem zaczęli zatrudniać pomocników, głównie rodaków. Czapek był doświadczonym warszawskim zegarmistrzem, Patek nie miał w tym fachu żadnego doświadczenia. Po opuszczeniu Polski przez kilka lat szukał pomysłu na życie. Pracował jako zecer, handlował alkoholem, uczył się malarstwa. Wreszcie wpadł na pomysł kupowania mechanizmów od szwajcarskich rzemieślników i oprawiania ich w ozdobne koperty. Nad tym, by zegarki działały, czuwał jego partner. On dzięki talentowi malarskiemu projektował dekoracyjne motywy. Strzałem w dziesiątkę okazały się zegarki z wygrawerowanymi wizerunkami polskich bohaterów narodowych i Matki Boskiej. Sprzedawały się znakomicie, gdyż …

AntoniPatek-c1b7b1f.jpg
width: 1200
height: 630

Kto pierwszy używał okularów? Okularnicy pojawili się dopiero w średniowieczu
type: item
date: 2024-05-05T12:19:13.000Z
creator: Adam Węgłowski
subject: Historia
subject: National Geographic Site
subject: Edukacja
subject: historia
subject: średniowiecze
subject: starożytność
subject: technika
subject: wynalazki
description: Możliwe, że soczewkami pomagali sobie w czytaniu już poprzednicy Rzymian i Greków. Jednak pierwsze okulary powstały dużo później, w średniowieczu.
encoded: W tym artykule: Pierwsze lupy w Asyrii Okulary powstały w średniowiecznych Włoszech Przyciemniane okulary w Chinach „Pochylony nad stołem i zmrużywszy jedno oko, a trzymając palcami przy drugim okrągły, wypolerowany szmaragd, którym stale się posługiwał, patrzył na nich”. Tak w swoim „Quo vadis” Henryk Sienkiewicz opisuje cesarza Nerona, używającego cennego szlachetnego kamienia do celów praktycznych, niczym lupy. Czy jednak na pewno można wierzyć naszemu powieściopisarzowi? Sienkiewicz oparł się na wzmiance Pliniusza Starszego z „Historii naturalnej”. Ten starożytny erudyta z I wieku n.e. pisał, że szmaragdy odbijają obrazy przedmiotów jak zwierciadła, zaś Neron przy ich użyciu śledził walki gladiatorów. Lecz czy aby na pewno chodziło ekscentrycznemu rzymskiemu cesarzowi o powiększenie tego, co widzi? Czy może raczej o przefiltrowanie rzeczywistości w kolorze, jaki lubił? Pierwsze lupy w Asyrii Trudno dziś uwierzyć, że Rzymianie, którzy mieli tyle do czynienia z polerowanym szkłem i kamieniami szlachetnymi, nie zauważyli nigdy, że odpowiednio ukształtowana soczewka powiększa obraz. Ba, w 1850 roku na stanowisku archeologicznym w Nimrud w Iraku znaleziono przypominający soczewkę przedmiot dużo starszy niż czasy Nerona, bo liczący aż 3 tysiące lat! Naukowcy uważają, że ten wypolerowany kawałek kwarcu mógł służyć za szkło powiększające. Kto wynalazł okulary przeciwsłoneczne? Na ten pomysł wpadli mieszkańcy Arktyki Okulary przeciwsłoneczne są niezbędnym elementem naszej letniej garderoby. Mało kto jednak wie, że pierwszymi ludźmi stosującymi ten wynalazek byli mieszkańcy Arktyki. <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/kto-wynalazl-okulary-przeciwsloneczne-na-ten-pomysl-wpadli-mieszkancy-arktyki-fot-werner-forman-universal-images-group-getty-images-c23bc33.jpg" width="889" height="700" alt="Kto wynalazł okulary przeciwsłoneczne? Na ten pomysł wpadli mieszkańcy Arktyki (fot. Werner Forman/Universal Images Group/Getty Images)" title=…

kto-pierwszy-uzywal-okularow-okularnicy-pojawili-sie-dopiero-w-sredniowieczu-fot-ziko-van-dijk-wikimedia-commons-cc-by-sa-4-0-843be98.jpg
width: 2560
height: 1707

Nikola Tesla – ciekawostki o ekscentrycznym wizjonerze. Co się stało z jego genialnymi wynalazkami?
type: item
date: 2024-01-15T09:32:02.000Z
creator: Artur Białek
subject: Historia
subject: Ludzie
subject: National Geographic Site
subject: Edukacja
subject: elektryczność
subject: fizyka
subject: historia
subject: wynalazki
description: Geniusz i wizjoner, ale także ekscentryk. Dziś uważany za największego wynalazcę w historii, w swoim czasie pozostawał w cieniu Thomasa Edisona, a konflikt z Amerykaninem kładł się cieniem na jego karierze. Mowa o Nikoli Tesli – autorze niemal trzystu patentów, na których zbudowano współczesny świat. Jak żył Nikola Tesla? Ciekawostki o genialnym wynalazcy wymieniamy poniżej.
encoded: W tym artykule: Pochodzenie Nikoli Tesli Wykształcenie Tesli Studia Tesli Konflikt Tesli i Edisona Nikola Tesla – życie prywatne Nikola Tesla i jego stosunek do eugeniki Nikola Tesla a współczesne smartfony Przełom XIX i XX wiek to niezwykle ważny okres w historii świata. To właśnie wtedy powstała technologia, która stała się podstawą innowacji XXI wieku, bez których większość z nas nie wyobraża sobie życia. Genialnych wynalazców, którzy żyli i tworzyli w tym okresie, można wymieniać i wymieniać, ale na szczycie każdego takiego zestawienia i tak zawsze pojawia się jedno nazwisko – Nikola Tesla. Wynalazki genialnego inżyniera wyprzedziły swoją epokę i stały się podwalinami współczesnego świata. Pochodzenie Nikoli Tesli Nikola Tesla urodził się 10 lipca 1856 roku, w niewielkiej wsi Smiljan w Cesarstwie Austro-Węgierskim (obecnie Chorwacja). Ojciec przyszłego geniusza, Milutin Tesla, był prawosławnym duchownym. Matka zajmowała się domem, ale jak twierdził sam Tesla, to właśnie po niej odziedziczył zdolności inżynierskie. Georgina Mandić nie była wykształconą osobą. Mimo to miała wykazywać niebywałą biegłość w naprawianiu wszelkich urządzeń mechanicznych. Podobno w nocy, gdy przyszedł na świat Nikola, szalała burza z piorunami, jakiej Smiljan jeszcze nie widział. Zalękniona akuszerka miała stwierdzić, że Tesla „będzie dzieckiem burzy”. Nie zgodziła się z tym matka przyszłego geniusza, która miała określić go mianem „dziecka światła”. Wykształcenie Tesli Można powiedzieć, że Tesla zainteresował się elektrycznością w sposób przypadkowy. Gdy głaskał kota, zauważył, że sierść zwierzęcia ulega naelektryzowaniu. Zapragnął wówczas poznać mechanizmy rządzące tym zjawiskiem. Jan Szczepanik – kim był „polski Edison” i co wynalazł? Jan Szczepanik nieprzypadkowo był nazywany „polskim Edisonem”, bowiem lista wynalazków i patentów zapomnianego geniusza zawiera setki pozycji. Nic więc dziwnego, że jego osiągnięciami za... Milutin Tesla pragnął, żeby syn podszedł w jego ślady i wstąpił…

nikola-tesla-ciekawostki-o-ekscentrycznym-wizjonerze-ryc-vectorku-studio-shutterstock-com-7e4ffba.jpg
width: 10417
height: 7083

Historia roweru – ciekawostki o jednym z popularniejszych środków transportu na świecie
type: item
date: 2024-01-01T09:04:02.000Z
creator: Artur Białek
subject: Historia
subject: National Geographic Site
subject: historia
subject: rowery
subject: rowery górskie
subject: Sport
subject: technika
subject: wynalazki
description: Dla jednych jest codziennym środkiem transportu, inni traktują go jako narzędzie do uprawiania sportu, jeszcze inni widzą w nim pojazd rekreacyjny na bliższe lub dalsze wycieczki. Ilu rowerzystów, tyle zastosowań roweru. W swojej ponad 200-letniej historii, wyewoluował od maszyn biegowych do pojazdów wspomaganych silnikiem elektrycznym. Jak przedstawia się historia roweru? Ciekawostki i zaskakujące fakty na temat tych pojazdów wymieniamy poniżej.
encoded: W tym artykule: Celerifere – pierwszy znany rower czy mistyfikacja? Laufmaschine – rower bez pedałów Welocyped, czyli „trzęsacz kości” Rowery wojskowe – używane podczas II wojny światowej Pierwszy rower elektryczny Rowery miejskie, turystyczne, terenowe, szosowe, gravelowe – to tylko niektóre kategorie oferowanych współcześnie dwukołowców. Mogłoby się wydawać, że w konfrontacji z maszynami napędzanymi silnikiem spalinowym, rowery są skazane na wymarcie. Tymczasem ropa naftowa jest w odwrocie, a obszary miejskie stają się coraz ciaśniejsze. To wszystko sprawia, że europejskie metropolie promują rower jako najlepszy i najbardziej ekologiczny środek transportu. Producenci dwukołowców co rusz wprowadzają nowe segmenty, odpowiadając na potrzeby różnych grup odbiorców. Powstają nowoczesne drogi rowerowe i velostrady, umożliwiające sprawne i bezpieczne przemieszczanie, nawet na długich dystansach. Nie ulega wątpliwości, że wynalazek, który liczy sobie ponad 200 lat, ma przed sobą świetlaną przyszłość. Jak to się zaczęło? Celerifere – pierwszy znany rower czy mistyfikacja? Wskazanie autora koncepcji roweru jest właściwie niemożliwe. Pierwszy znany projekt pojazdu przypominającego współczesne dwukołowce sygnował swoim nazwiskiem sam Leonardo da Vinci. Jednak trzeba podkreślić, że niektórzy naukowcy mają poważne wątpliwości w kwestii autentyczności szkicu. Rowerem po Polsce. Oto 8 najciekawszych tras rowerowych, które musisz poznać Zima powoli dobiega końca, pora odkurzyć swój jednoślad i zacząć sezon kolarski. Nasuwa się zatem pytanie – gdzie się wybrać rowerem po Polsce? Prezentujemy 8 tras rowerowych o różnym ... Szukając najdawniejszych przodków roweru, należy jednak cofnąć się nie do XV wieku, a do starożytności. Datowane na 1300 rok p.n.e. (okres Nowego Państwa) egipskie reliefy przedstawiają dwukołowe urządzenia, które nieco przypominają współczesne jednoślady. Czy to oznacza, że na rowerach jeździli już przedstawiciele pierwszych cywilizacji? Nie, bo te maszyny służył…

historia-roweru-ciekawostki-o-jednym-z-popularniejszych-srodkow-transportu-na-swiecie-ryc-federal-highway-administration-wikimedia-commons-public-domain-88da83f.jpg
width: 2853
height: 2164

Starożytni wynalazcy. 7 genialnych umysłów sprzed wieków
type: item
date: 2023-11-01T14:49:06.000Z
creator: redakcja
subject: Historia
subject: National Geographic Site
subject: chiny
subject: Edukacja
subject: grecja
subject: historia
subject: Onet
subject: starożytność
subject: starożytny egipt
subject: wynalazki
description: Machina parowa, telegraf, sejsmograf, a nawet komputer – te wynalazki pojawiły się już w antyku. Kim byli ich twórcy? Oto sylwetki 7 wynalazców starożytności.
encoded: W tym artykule: Starożytni wynalazcy – Eneasz Taktyk (IV w. p.n.e.) Zhang Heng (78–139 r. n.e.) Imhotep (XXVII w. p.n.e.) Cai Lun (50–121 r. n.e.) Heron (10–70 r. n.e.) Archimedes z Syrakuz (287–212 r. p.n.e.) Hipparchos z Nikei (190–120 r. p.n.e.) Już w antycznym świecie ludzie tworzyli fascynujące wynalazki, które miały za zadanie ułatwić wszystkim życie i pracę. Stały się one fundamentem dla dalszych odkryć i wpłynęły na rozwój współczesnego świata. Cofnijmy się w czasie, by poznać pomysły, za którymi stali genialni starożytni wynalazcy. Starożytni wynalazcy – Eneasz Taktyk (IV w. p.n.e.) Grek, znany z traktatów o sztuce wojennej (stąd jego pseudonim), m.in. „Obrony oblężonego miasta”. Wynalazł też telegraf optyczno-hydrauliczny, składający się z systemu wież obserwacyjnych wyposażonych w niewielkie zbiorniki z wodą. Za pomocą pochodni obsługa jednej wieży dawała znać sąsiedniej, kiedy otworzyć w zbiorniku zawór i kiedy zamknąć. Poziom, do jakiego przez ten czas opadła woda, odpowiadał zaś konkretnej (z góry założonej przez konstruktorów) informacji, np. o zbliżającym się lub oddalającym zagrożeniu. Zhang Heng (78–139 r. n.e.) Chiński artysta i astronom, który zbudował pierwszy sejsmograf. Było to urządzenie przypominające samowar, z którego boków sterczały u góry głowy smoków, a u dołu – żaby. Smoki trzymały w zębach kulki. W razie wstrząsów wypadały one do umieszczonych poniżej paszcz żab. Na tej podstawie było można określać siłę i kierunek wstrząsów. Imhotep (XXVII w. p.n.e.) Był prawą ręką faraona Dżesera. Przeszedł do historii jako twórca pierwszej piramidy, którą wzniósł na życzenie egipskiego władcy. Było to niebywałe przedsięwzięcie techniczne. Przypisywano też Imhotepowi odkrycia z zakresu medycyny, które zostały zebrane w formie podręcznika. Nazwano go Papirusem Edwina Smitha – od nazwiska antykwariusza, który go zakupił w XIX stuleciu. Uchodzi także za reformatora egipskiego kalendarza. Po śmierci został otoczony boskim kultem. Cai Lun (50–121 r. n.e.…

mechanizm-z-antykithiry-b7c3d94.jpg
width: 1000
height: 667

85 lat temu wynaleziono ksero. Na pierwszej kopii widnieją znamienne liczby
type: item
date: 2023-10-22T06:29:41.000Z
subject: Fotografia
subject: Historia
subject: National Geographic Site
subject: Technologia
subject: historia
subject: wynalazki
description: Zanim 22 października 1938 roku amerykański fizyk Chester Carlson skserował pierwszy tekst, kopiowanie dokumentów było czasochłonne i kosztowne. Wynalazek ułatwił pracę biurową, a autorowi przyniósł fortunę.
encoded: W tym artykule: Jak Chester Carlson wynalazł kopiarkę Co znalazło się na pierwszej w historii kopii? Krótka historia branży ksero Dziś to pestka, ale 80 lat temu kopiowanie dokumentów było zmorą urzędników. Jeden z nich, Chester Carlson, po ukończeniu fizyki na Caltechu znalazł pracę w dziale patentowym firmy P.R. Mallory and Co. (obecnie Duracell). Fotografia była już wówczas znana od dokładnie stu lat. Wciąż jednak nie znaleziono wówczas sposobu na szybkie i proste kopiowanie dokumentów. Wraz z rozwojem światowej gospodarki ludzie produkowali coraz więcej dokumentów. Mnóstwo z nich trzeba było powielać, a wykonanie każdej kopii wymagało przepisania tekstu na maszynie. Ale też sprawdzenia, czy nie ma błędoów, albo – w przypadku rysunków – wysłania dokumentów do zakładu fotograficznego. Jak Chester Carlson wynalazł kopiarkę Obie metody były czasochłonne i kłopotliwe. Druga dodatkowo kosztowna. Chester Carlson postanowił znaleźć sposób, by kopiowanie dokumentów stało się szybkie, łatwe i tanie. Długie godziny spędzone w bibliotece skierowały go na właściwy trop. Z książek dowiedział się, że przewodnictwo elektryczne niektórych substancji, np. siarki, zwiększa się pod wpływem światła. Zdecydował więc, że spróbuje wykorzystać to zjawisko w swoim wynalazku. Eksperymentował w kuchni, irytując sąsiadów wybuchami podgrzewanej siarki i przenikającym cały budynek smrodem zgniłych jaj. Wkrótce ożenił się i – ku radości innych lokatorów – przeniósł do domu rodziny swojej wybranki. Wtedy też zatrudnił pracownika, również fizyka, uciekiniera z nazistowskich Niemiec nazwiskiem Otto Kornei. Co znalazło się na pierwszej w historii kopii? W dniu, w którym udało im się uzyskać pierwszą udaną kopię dokumentu, Carlson pokrył cynkową płytkę siarką, a Kornei napisał tuszem na szkiełku „10.-22.-38 ASTORIA”. Liczby oznaczały datę, 22 października 1938 roku, a Astoria to dzielnica Nowego Jorku, gdzie znajdowało się laboratorium Carlsona. Zasłonili okna i naelektryzowali …

pierwsze-ksero-4379ddf.jpg
width: 1794
height: 1411

Archimedes – genialny matematyk i wynalazca starożytności
type: item
date: 2023-10-03T08:36:56.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: Ludzie
subject: National Geographic Site
subject: grecja
subject: starożytność
subject: sycylia
subject: Wolny czas
subject: wynalazki
description: Archimedes był jednym z najgenialniejszych matematyków i wynalazców starożytności. Uważany jest też za ojca fizyki teoretycznej. Zasłynął z okrzyku: Eureka!, gdy sformułował prawo hydrostatyki. Potrzebne było po to, aby... ukarać chytrego jubilera.
encoded: W tym artykule: Młodość Archimedesa Kluczowe odkrycia i wynalazki Śmierć Archimedesa Archimedes urodził się w 287 roku p.n.e. w Syrakuzach na Sycylii. Zmarł w tym samym mieście w 212 roku p.n.e. zabity przez rzymskiego żołnierza. Młodość Archimedesa Od młodości był ciekawy świata. Jego ojciec, Fidias, zainteresował go astronomią. W czasie studiów poznał Konona z Samos, który był astronomem i matematykiem. To jemu Archimedes przedstawiał część ze swoich twierdzeń jeszcze przed ich opublikowaniem. Uczył się w egipskiej Aleksandrii. To tam wydano jego dzieła. W Egipcie zaprzyjaźnił się również z Eratostenesem z Cyreny oraz z Dositeosem z Peluzjum. Dedykował im dzieła matematyczne. Kluczowe odkrycia i wynalazki Eureka! (z gr. znalazłem!) – taki okrzyk radości miał wydać z siebie Archimedes, biegnąc nago przez Syrakuzy z łaźni do domu. Powód? Nagle w czasie kąpieli w wannie w łaźniach udało mu się sformułować prawo hydrostatyki. Zapisał je w dziele „O pływających ciałach”. Brzmi ono następująco: ciało zanurzone w cieczy traci pozornie tyle na ciężarze, ile waży ciecz przez nie wyparta. Powodem do tego typu rozważań była próba ustalenia zawartości złota i srebra w koronie króla Syrakuz, Hierona II, którego Archimedes był przyjacielem. W ten sposób udało się wykryć oszustwo chytrego jubilera. Archimedesa określa się również największym mechanikiem starożytności. Miał wynaleźć śrubę wodną, zwaną przenośnikiem ślimakowym i zaopatrzyć w nią okręt króla Hierona. Była to specyficzna rura, podnośnik wyposażony w wewnętrzna śrubę (ślimak) obracająca się i podnosząca ciecz. Krąży też opowieść o tym, że Archimedes zwodował jednoosobowo za pomocą kołowrotu i złożonego systemu krążków linowych (wielokrążka) największy ówczesny okręt Syrakuz. Jednostka miała trzy maszty i 20 rzędach wioseł. Ze względu na swoje zainteresowania astronomią, stworzył planetarium i globus. Po upadku Syrakuz trafiły jako łup wojenny do Rzymu, gdzie były podziwiane jeszcze przez Cycerona w I wieku p.n.e. To …

archimedes-genialny-matematyk-i-wynalazca-starozytnosci1-6e6f787.png
width: 1200
height: 630

Największe polskie wynalazki. Te innowacje zmieniły nasz świat
type: item
date: 2023-09-11T09:58:41.000Z
creator: Jakub Rybski
subject: Historia
subject: National Geographic Site
subject: Nauka
subject: Edukacja
subject: odkrycia
subject: polacy
subject: polska
subject: polska nauka
subject: wynalazki
description: W polskiej historii znajdziemy wielu naukowców, którym do dziś zawdzięczamy niesamowite wynalazki. Jednak często zapominamy, że to właśnie Polacy stali za innowacjami, które na stałe zmieniły świat.
encoded: W tym artykule: Polskie wynalazki i odkrycia Bomba wodorowa Kamizelka kuloodporna Lampa naftowa Teletroskop Inne polskie wynalazki Zarówno w naszym kraju, jak i poza jego granicami, urodziło się wielu wybitnych ludzi, którzy zdecydowali się poświęcić życie nauce. Burzliwa historia Polski sprawiła, że naukowcy nie zawsze mieli szanse rozwijać swoje zainteresowania w ojczyźnie, a nierzadko największe sukcesy odnosili na emigracji. Jednak ich odkrycia sprawiały, że o Polsce mówiło się, nawet gdy nie było jej na mapie Europy. Oto najważniejsze polskie wynalazki. Polskie wynalazki i odkrycia W historii polskich naukowców byli tacy, którzy za swoje osiągnięcia zdobywali uznanie na świecie, liczne nagrody i wyróżnienia. Ale też istnieli ludzie, którzy przez całe życie pozostawali w cieniu, a niekiedy o ich dorobku zapominano lub próbowano zapomnieć. Wystarczy wspomnieć Mikołaja Kopernika. Jego heliocentryczna teoria Układu Słonecznego zrewolucjonizowała postrzeganie Wszechświata, ale przez wiele lat uważano ją za obrazoburczą i kontrowersyjną. Ba, jego największe dzieło „De revolutionibus orbium coelestium” (tłum. O obrotach sfer niebieskich) znalazło się nawet w indeksie ksiąg zakazanych. Z drugiej strony jest Maria Skłodowska-Curie. Urodziła się 7 listopada 1867 roku w Warszawie, która znajdowała się wówczas pod zaborem rosyjskim. Władze carskie nie pozwalały kobietom uczyć się w szkołach wyższych, dlatego te robiły to potajemnie. W 1891 roku młoda Maria wyjechała z Polski do Paryża, gdzie podjęła studia na Sorbonie i stała się pierwszą kobietą, która dostała się na tamtejszy wydział fizyki. To właśnie we Francji rozwinęła swoją karierę naukową. Najważniejsze wynalazki średniowiecza. Te odkrycia zmieniły świat Średniowiecze często bywa nazywane również „wiekami ciemnymi” lub „epoką ciemnoty”. To niesprawiedliwe określenie zostało po raz pierwszy użyte przez renesansowych uczonych, którz... Marii Skłodowskiej-Curie zawdzięczamy odkrycie nowych pierwiastków. Wraz ze swoim …

jan-szczepanik-951645d.jpg
width: 517
height: 430