To jedna z najbardziej malowniczych części Podlasia. Wzgórza Sokólskie wybrane Cudem Polski 2025 wprost trzeba odwiedzić
Malowniczy pas łagodnych, polodowcowych wzgórz na Podlasiu zachwycił internautów. Nie chodzi jednak tylko o pofalowanie terenu: Wzgórza Sokólskie to teren zamieszkany przez wiele kultur, zachwycający drewnianą architekturą i podlaskim klimatem, który powoli odkrywają turyści z całej Polski. Nic dziwnego, że został Cudem Polski.
Wzgórza Sokólskie zostały „Cudem Polski 2025” w województwie podlaskim podczas corocznego plebiscytu organizowanego przez „National Geographic Traveler”. Mają wszystko: historię, piękną przyrodę i zaangażowaną społeczność. To teren, który nie zawsze jest na pierwszym miejscu u osób planujących odwiedzenie Podlasia, ale warto się nim zainteresować – dopóki nie ma w nim tłumów. Lodowiec, wiatraki i drewno Wzgórza Sokólskie należą do tych najbardziej charakterystycznych form krajobrazu północno-wschodniej Polski: regionu, który w malowniczy sposób został ukształtowany przez plejstoceński lodowiec i nabrał łagodnego, pagórkowatego charakteru. Szerokie panoramy, liczne doliny oraz mozaika pól, łąk i lasów tworzą widoki jak z obrazka. Za to kochamy Podlasie! Nieodłączną częścią tożsamości Wzgórz Sokólskich są jednak liczne wsie z tradycyjną, drewnianą zabudową – domy, stodoły i wyjątkowe wiatraki, które przez stulecia były budowane według lokalnych wzorców i z dostępnych surowców. Do dzisiaj można tu spotkać funkcjonujące wiatraki typu holenderskiego czy bogato zdobione sadyby. Autentyczność krajobrazu sprawia, że jest on wyjątkowy w skali kraju. Ludzie żyją tu normalnie, zgodnie z tradycją, jakby nieświadomi upływu czasu. Co robić na Wzgórzach Sokólskich? To wymarzony teren dla miłośników wycieczek – zarówno pieszych, jak i rowerowych. Zróżnicowane szlaki pomogą zaplanować krótkie i wielogodzinne wyprawy, które przeprowadzą przez najciekawsze miejsca (np. Nową Kamionkę czy Szudziałowo). Jeśli interesuje nas historia, to dobrze wybrać trasę pieszą „Śladami tradycji Podlasia”, podczas której obejrzymy drewniane cerkwie, zabytkowe cmentarze czy miejsca pamięci. Rowerzyści powinni poznać szlak rowerowy „Zielone Wzgórza” liczący sobie około 60 km. Prowadzi przez malownicze wsie, punkty widokowe oraz pozwala podziwiać zabytkowe wiatraki. Poza szlakiem warto odwiedzić także cerkiew w Bohonikach, która jest ważnym elementem kulturowego dziedzictwa regionu. Kiedy najlepiej odwiedzić Wzgórza Sokólskie? Wzgórza Sokólskie najlepiej prezentują się – naszym zdaniem – od późnej wiosny do wczesnej jesieni, kiedy przyroda zachwyca kolorami, malując pięknie na i tak urokliwym podlaskim płótnie. Lato sprzyja wycieczkom rowerowym, natomiast jesienne barwy lasów i panoramy podczas „golden hour” zachęcają do pieszych spacerów. Warto zaplanować wyjazd na kilka dni, by w pełni docenić urok regionu i odwiedzić najważniejsze atrakcje. I przede wszystkim – dać sobie czas, by w pełni chłonąć atmosferę Podlasia. Tak jak się powinno: na spokojnie. Tu czas płynie wolniej, a my płyńmy razem z nim. Sponsorem plebiscytu „Cuda Polski 2025” jest: Źródło: National Geographic Polska Nasz autor Jonasz Przybył Redaktor i dziennikarz związany wcześniej m.in. z przyrodniczą gałęzią Wydawnictwa Naukowego PWN, autor wielu tekstów publicystycznych i specjalistycznych. W National Geographic skupia się głównie na tematach dotyczących środowiska naturalnego, historycznych i kulturowych. Prywatnie muzyk: gra na perkusji i na handpanie. Interesuje go historia średniowiecza oraz socjologia, szczególnie zagadnienia dotyczące funkcjonowania społeczeństw i wyzwań, jakie stawia przed nimi XXI wiek.
„Byłam zachwycona, gdy wjechałam na tę trasę” – Velo Pustynia to nowy hit Małopolski
Morze piasku, zieleni i masa niespodzianek za każdym zakrętem – tak w kilku słowach można by opisać niezwykłą trasę rowerową w Polsce. Szlak Velo Pustynia niedawno został otwarty, a już robi furorę. Postanowiłam sprawdzić, czy rowerowa wycieczka wokół Pustyni Błędowskiej rzeczywiście jest tak zachwycająca, jak opisują turyści w mediach społecznościowych.
„Polska Sahara” sama w sobie jest wyjątkowym obszarem przyrodniczym, która co roku – zwłaszcza w okresie letnim – przyciąga tłumy. Jedna z głównych atrakcji turystycznych Małopolski i województwa śląskiego stała się również perełką dla turystów. Wszystko przez ścieżkę pieszo-rowerową wokół Pustyni Błędowskiej, która pozwala odkryć najciekawsze zakamarki tego rejonu. Jedyna taka trasa w Polsce kusi turystów Podróż po jednej z najpopularnieszych tras rowerowych w Polsce rozpoczęłam w niewielkiej miejscowości przy lotnisku w Pyrzowicach, jadąc dalej przez: Siewierz, Chruszczobród, Wiesiółkę, Niegowonice, Chechło. Trasa wiodła głównie przez spokojne miejscowości i mało ruchliwe drogi, co jest sporym atutem dla posiadaczy rowerów górskich. W pewnym momencie krajobraz gwałtownie się zmienia. Pod stopami pojawia się płaska jak stół ścieżka, morze piasku, nietypowej roślinności i tabliczka informacyjna. Wówczas wiadomo już, że znaleźliśmy się na słynnym szlaku Velo Pustynia. To jedyna taka ścieżka pieszo-rowerowa w Polsce, częściowo poprowadzona na skraju pustyni i otaczających ją kompleksów leśnych. „Podróż i spacer to nie tylko możliwość dotarcia do odległych zakątków pustyni, ale także obcowanie z naturą i możliwość podziwiania niezwykłości wyjątkowego krajobrazu” – czytam na tabliczce znajdującej się nieopodal trasy. Jednym z głównych atutów ścieżki jest fakt, że umożliwia bezpośrednią komunikację między słynnymi punktami widokowymi – „Róża Wiatrów”, „Czubatka w Kluczach” i „Dąbrówka” w Chechle. Sporą atrakcją jest również przejazd po ścieżce na palach nad doliną rzeki Biała Przemsza. Raj dla rowerzystów? Jest jedno „ale” Trasą rowerową jedzie się bardzo przyjemnie, niezależnie od rodzaju opon w rowerze. Ścieżka jest płaska, pozbawiona dziur i wybojów, jednocześnie dość wąska. Bardzo dobrze komponuje się z otaczającym krajobrazem. Trasa ma około 20 km długości, jednak trudno oszacować, ile zajmie przejazd pełnej pętli – po drodze jest sporo atrakcji, przy których warto się zatrzymać. Jedną z nich jest „Róża Wiatrów”, punkt startowy dla większości wycieczek turystycznych m.in. trasy rowerowej Velo Przemsza i Velo Pustynia. Niezwykły kompleks altan i pomostów to coś, czego nie sposób ominąć. To wygodna przestrzeń do odpoczynku czy zorganizowania pikniku oraz baza wypadowa dla spacerów w głąb pustyni. Odbywają się tam również imprezy kulturalne, wydarzenia sportowe i nie tylko. W pobliżu znajduje się płatny parking, mała gastronomia, a także wypożyczalnie rowerowe. Wieczorami „Róża Wiatrów” przyciąga przede wszystkim miłośników zachwycających zachodów słońca. Widoki jak z bajki, ale weekendy pełne tłumów – co mówią turyści? Jednym z najciekawszych punktów trasy jest również ścieżka na palach. Przebiega nad malowniczą doliną rzeki Biała Przemsza. Trasa o długości ok 400 m z dwoma tarasami widokowymi łączy dwie części Pustyni Błędowskiej. Miejscami drewniana droga biegnie nawet 3 m nad poziomem terenu, zapewniając niesamowite wrażenia i możliwość podziwiania bioróżnorodności tego terenu. Mimo wyjątkowych widoków i niespodzianek na trasie Velo Pustynia ma też pewne wady. Ścieżka jest dość wąska, tymczasem w słoneczne weekendy przeżywa prawdziwe oblężenie turystyczne. Tłumy rowerzystów i spacerowiczów rozlewają się zarówno na trasie, jak i na parkingach czy przy restauracjach. Dla niektórych jest to spory minus. – Byłam zachwycona, jak wjechałam na ścieżkę, widoki są naprawdę nie z tej ziemi. Ale cała magia znika w tym tłoku. Momentami rowerem naprawdę trudno się przecisnąć. Z wielką chęcią tu wrócę, ale na pewno nie w niedzielę, prędzej w tygodniu – mówi mi na trasie pani Aneta. Podobnego zdania jest pan Arek z Katowic. – Idealna trasa na rower z dziećmi, jest płasko, równo, super. Minusem jest fakt, że w weekendy przy słonecznej pogodzie zjeżdża się tu mnóstwo ludzi, czasem bardzo trudno się przecisnąć – twierdzi. Z kolei pani Edycie z Małopolski tłumy nie przeszkadzają. – Trasa i okolica przepiękna, chyba jedyne takie miejsce w Polsce, to nic dziwnego, że jest dużo osób. Spodziewałam się tego, zero zaskoczenia. Dla mnie to i tak taki mój mały „rowerowy raj” – mówi. Źródło: National Geographic Traveler
Velo Baltica pełna niespodzianek. Ta trasa odkrywa dzikość polskiego wybrzeża
Rowerowa eskapada z Ustki do Krynicy Morskiej prowadzi pośród zatok, jezior, rzek i mokradeł. Velo Baltica pozwala poznać dziksze oblicze wybrzeża Bałtyku.
Spis treści: Orzechowo – Smołdziński Las Kluki – Łeba Sasino – Dębki Krokowa – Rewa Wyspa Sobieszewska – Krynica Morska Velo Baltica – informacje praktyczne Morze jest bladosrebrzyste, niemal gładkie – i nieskończone. Niebo zasnuł opar mgły i trudno dostrzec, gdzie styka się ono z taflą wody. Słychać tylko delikatny plusk fal i szemranie uchodzącej do Bałtyku rzeczki Orzechowej. Za chwilę do dźwięków tych dołączy bulgot wrzątku i zapach świeżej kawy. Siedzimy oparci o kłodę, przy ustawionej na piasku kuchence. Za plecami mamy wąwóz, nad którym nachylają się siwe pnie buków, hen przed sobą – horyzont, który na próżno próbujemy wypatrzyć. Poza nami jest tu garstka spacerowiczów – rozmawiają półszeptem, jak gdyby nie chcieli zepsuć tej chwili. Wszyscy czujemy, że jest wyjątkowa. To właśnie możliwość przeżycia takich momentów uważamy za największy przywilej wędrownych rowerowych wakacji. A świeżo zaparzona kawa smakuje wtedy lepiej niż kiedykolwiek. Orzechowo – Smołdziński Las Orzechowo dzieli od Ustki kilka kilometrów, ale zdaje się ono leżeć na innej planecie niż popularny kurort. Tam – gwar na deptaku, lody i smażona ryba; tu – wieś w środku lasu i jeden kemping. No i parów pośród buczyny, która zdaje się wraz z rzeczką spływać na plażę i rozlewać na niej świeżą, liściastą aurą. Gdy ruszamy, po chwili znów owiewa nas klasycznie bałtycka woń rozgrzanej żywicy i morskiej bryzy. Słońce rozgania strzępy porannych mgieł, dróżka zanurza się w sosnowy las na wydmach. Podczas wycieczki wzdłuż wybrzeża często korzystamy ze szlaku rowerowego Velo Baltica, ale tu, pomiędzy Ustką a Rowami, poprowadzono go nieco dalej od morza, wybieramy więc czerwony szlak pieszy. Wąska ścieżka kluczy po dywanie igieł, pośród jałowców i mchu. Czasem spowalnia nas piach, czasami trzeba zsiąść i pchać rower. Ale gdy wespniemy się wreszcie na klify, czujemy, że warto! Z wysokości kilkudziesięciu metrów spoglądamy na taflę lśniącą odcieniami lazuru i turkusu. Kwitnące na żółto żarnowce i oślepiająca biel brzóz uzupełniają paletę bałtyckich barw. Mamy ją tylko dla siebie – na plaży w dole nie ma żywego ducha. Na ślady cywilizacji – w postaci malowniczej kładki ponad wąwozem – natykamy się nieopodal Poddąbia. Letniskowa osada w lesie jeszcze nie wybudziła się z przedwakacyjnego snu, podobnie jak sąsiednia Dębina. Trochę gwarniej jest pewnie w Rowach, ale tego nie będzie nam dane sprawdzić. Na klifach zmitrężyliśmy sporo czasu, trzeba przyspieszyć. Przed nami odcinek wzdłuż południowych brzegów Gardna – jednego z dwóch wielkich jezior w Słowińskim Parku Narodowym. Pedałujemy zasłuchani w szelest trzcin, próbując wypatrzyć kryjące się w nich ptaki. Nici z obiadu planowanego w Gardnie Wielkiej – tutejsza oberża jest zamknięta na głucho. Ratują nas drożdżówki ze sklepu, spałaszowane pod lipami nieopodal kościoła. Szosa do Smołdzina prowadzi u stóp Rowokołu. Z najwyższym wzgórzem w okolicy – mierzy prawie 115 m! – wiąże się wiele legend; znaleziono tu ślady grodziska, przedchrześcijańskich miejsc kultu i kościoła. Nas najbardziej cieszą spotkane na łąkach sarny i żurawie. Odprowadzają nas wzrokiem i wracają do poszukiwania kolacji wśród wyzłoconych przez słońce traw. My kolację i nocleg znajdujemy we wsi Smołdziński Las, pośród łąk w otulinie parku. W samą porę! Niebo znów się zaciąga. Dzień żegnamy zaszyci w śpiwory, przy akompaniamencie bębniącego o tropik deszczu. Kluki – Łeba W Klukach kończy się szosa. Za ostatnimi domami rozciąga się bezmiar trzcin i wody. Łebsko to jedno z największych jezior w Polsce – ustępuje tylko Śniardwom i Mamrom – i jedno z płytszych: jego średnia głębokość wynosi 1,5 m. Przede wszystkim zaś jest to ptasi raj, wpisany przez UNESCO wraz z całym parkiem narodowym na listę rezerwatów biosfery. Zaglądamy jeszcze na zabytkowy cmentarz nieopodal Kluk, gdzie pod żeliwnymi krzyżami spoczywają dawni mieszkańcy tych stron, luterańscy Słowińcy, i do skansenu z szachulcowymi chałupami. Ale wkrótce ruszamy dalej: przed nami dawny odcinek Velo Baltiki – przez torfowiska, budzący postrach wśród części rowerzystów (obecnie poprowadzono objazd bitymi drogami). Wolimy mieć zapas czasu na przeprawę. Początkowo jedzie się nieźle, ale potem, zwłaszcza za mostkiem na rzeczce Pustynce, zaczynają się wykroty. Trzeba pchać rowery. Z odsieczą przychodzi kładka, wysoka i długa na dobrych kilkaset metrów. Wokół morze trzcin, z którego wystają krępe olchy. Wdychamy zapach rozgrzanych bagiennych ziół, nasłuchujemy ptaków i mrużymy oczy, by dostrzec szybującego drapieżnika. Nie jest to klasyczny szlak rowerowy, za to świetna ścieżka do samego serca dzikiej przyrody. Za kładką trasa poprawia się. Jedziemy przez las, potem przez łąki, wzdłuż kanału. Po lewej skrzy się Łebsko, na drugim brzegu jaśnieją grzbiety słynnych ruchomych wydm. Za wsią Gać też na naszej trasie pojawia się piach. Leśna droga w kierunku Łeby wije się pomiędzy wydmami a Wielkim Bagnem. Nakrapiane kępkami wełnianki poduchy mchu okalają ciemną taflę, w której przeglądają się dziwacznie poskręcane sosenki. Moczary jak z baśni. Dawniej kopano tu torf – ciekawe, czy o zmierzchu robotnicy snuli gawędy o topielicach? Sasino – Dębki Jej światło od prawie 120 lat wskazuje żeglarzom drogę i ostrzega przed mieliznami; na morzu widać je z przeszło 40 km. Od strony lądu latarnia Stilo najpiękniej wygląda zaś z szosy w Sasinie: czerwono-biała wieża góruje nad ciemną zielenią sośniny na wydmowych garbach. Droga doprowadza do tablicy z nazwą wsi, na której ktoś dopisał: „Koniec świata”. Tak to wygląda: kilka domów, dwie smażalnie, sklep. Tuż za nim urywa się asfalt – i zaczyna przygoda. Kolejnych 30 km to cudowna plątanina leśnych szutrowych dróg. Nadmorski pejzaż nieustannie się tu zmienia. W Lubiatowie zimowe sztormy zabrały prawie całą plażę, w Szklanej Hucie to piasek upomina się o swoje i nieubłaganie zasypuje rzeczkę Bezimienną. Zostawiamy rowery przy jej ujściu do morza i brodzimy w chłodnym nurcie, wdychając zapach kwitnących przy ścieżce dzikich róż. W Białogórze stajemy na gofry – z obłędną bitą śmietaną z mleczarni w Perlinie i domowymi konfiturami. I choć potem zatrzymujemy się jeszcze, by nazbierać w lesie jagód na śniadanie, to do Dębek, gdzie zaplanowaliśmy nocleg, i tak docieramy objedzeni po uszy. Zamiast na rybę idziemy więc od razu na plażę przy ujściu Piaśnicy. W międzywojniu rzeka oddzielała terytoria Polski i Niemiec – jest tu nawet kopia kamienia granicznego. Dziś kajakarze podpływają beztrosko i do jednego, i drugiego brzegu. Zbliża się wieczór, słońce wisi już nisko. Siadamy na korzeniach sosny i patrzymy, jak po niebie i wodzie rozlewają się odcienie różu, purpury i oranżu. Krokowa – Rewa W Krokowej jest neogotycki kościół, kilkusetletni pałac rodziny von Krockow i stacyjka wybudowanej przez nią kolei. Nie ma za to torów – ich śladem wytyczono szlak rowerowy, który prowadzi nas nad Zatokę Pucką. Pedałujemy pośród łąk, bociany brodzą wśród rozlanej szeroko zieleni. Zjazd do doliny Czarnej Wody jest łagodny, podjazd na drugim brzegu – nieforsowny. Mijamy pałac w Kłaninie, gęstą jak namorzyny olszynę Puckich Błot, wiatraki za Łebczem – i już jesteśmy w Swarzewie. Strzelista wieża kościoła mogłaby robić za latarnię morską – a gdyby nawigacja zawiodła, pozostaje modlitwa do XV-wiecznej figurki Matki Boskiej, patronki rybaków i całego polskiego morza. Z przystani widać wstęgę Półwyspu Helskiego. Mierzeja kusi, ale bardziej urzeka nas klimat zatoki – okolonego trzcinami ni to morza, ni jeziora. Skręcamy więc na południe. W Pucku zaglądamy na rynek i zatrzymujemy się w marinie na flądrę w occie. Dodatkowe kalorie przydadzą się za chwilę, gdy będziemy wpychać rowery stromą ścieżką, przeklinając pomysł jechania nadmorskim szlakiem pieszym zamiast wytyczoną w głębi lądu Velo Balticą. Gdy jednak stajemy na krawędzi klifów – Puckiego, a potem Rzucewskiego – przestajemy żałować wyboru. Zatoka mieni się szmaragdem i lazurem, nakrapianym białymi trójkątami żagli. Lipowa aleja prowadzi nas do Osłonina. W plażowym barze zamawiamy smażone szprotki. A przed nami jeszcze Moście Błota – wielkie mokradła w ujściu Redy. W zielonym labiryncie kanałów, przepustów i grobli nie możemy się nadziwić, że tak dzikie ostępy rozciągają się na opłotkach Trójmiasta. Wisienką na torcie okazuje się Rewa, gdzie wąski cypel wcina się na kilkaset metrów w morze. Wstęga piasku smukleje, wypłaszcza się, w końcu znika w zatoce – i ciągnie się dalej jako mielizna, rozcinająca ją na dwoje niewidzialną linią. Po jednej stronie woda jest rozfalowana i spieniona, po drugiej po gładkiej tafli śmigają kitesurferzy. A my stoimy wśród nich – na środku morza. Wyspa Sobieszewska – Krynica Morska Rozbijamy się na szczycie wydmy. Wokół las, a w nim kolorowe namioty, rozsiane na pagórkach. Z kempingu nad morze mamy kilka minut piechotą. Plaża jest szeroka, woda – przyjemnie rześka, w sam raz na wieczorną kąpiel. Schnąc, patrzymy na statki na redzie i migoczące hen w dali światła portu. Czy to możliwe, że nadal jesteśmy w mieście? Tabliczka, którą minęliśmy tuż przed mostem, oznajmiała wyraźnie: „Gdańsk”. Wyspa Sobieszewska to najrozleglejsza dzielnica Trójmiasta, ale jej 36 km2 to głównie lasy i łąki. Na stałe mieszka tu niespełna 3,5 tys. osób. Znacznie więcej jest ptaków – naliczono ich ponad 300 gatunków, głównie w rezerwatach Ptasi Raj i Mewia Łacha. Pierwszy chroni ujście Wisły Śmiałej, drugi – ujście Przekopu Wisły, który pod koniec XIX w. odciął Wyspę Sobieszewską od stałego lądu. Poza rybitwami, sieweczkami czy ostrygojadami upodobały go sobie foki szare. To ich najważniejsza ostoja w Polsce – widywano tu prawie tysiąc osobników naraz! Promem przejeżdżamy do Mikoszewa, na drugi brzeg Wisły. Zaczyna się ostatni etap wycieczki – na Mierzeję Wiślaną. Mijamy popularne Jantar i Stegnę, ale nasz szlak – wspaniały leśny dukt, po którym koła same się toczą – omija budki z kebabem, stragany z pamiątkami i rozdzwonione stoły do cymbergaja. Co jakiś czas przecinamy strumienie wczasowiczów drepczących z parawanami na plażę i znikamy w zieleni. Właściwa mierzeja zaczyna się w Kątach Rybackich. Nazwa zobowiązuje, przystanie rybackie są tu aż trzy: jedna nad Bałtykiem, dwie nad zalewem. Zajeżdżamy najpierw do starszej, na obrzeżach wsi. Pusto, w trzcinach drzemią dwa czy trzy maleńkie kutry. Ale rybą pachnie, bo na trawie suszą się sieci i żerdzie do ich rozstawiania. Zanęceni, zaglądamy do baru U Basi – sandacz w sosie koperkowym dorasta do swojej legendy. Trakt na mierzei wije się wśród omszałych świerków i dębów, przez świeżą buczynę, między parowami zarośniętymi paprocią. W zielonej ciszy słychać kruka. Nagle, za kolejnym zakrętem, wypadamy na otwartą przestrzeń. Nowiutki jeszcze przekop rozcina las na dwoje. Budynek z napisem „Kapitanat Portu Nowy Świat” kształtem udaje pełnomorski statek, ale przy betonowym nabrzeżu kołysze się jedna jedyna żaglówka. Przejeżdżamy przez pusty most i znów przygarniają nas drzewa. Velo Baltica żegna się z nami jednym z najpiękniejszych odcinków: szutrową drogą na krawędzi niewysokiego klifu. Po prawej mamy sosny, po lewej dzikie róże i morską toń. Niebo zasnuła ciężka chmura, w oddali dudni grzmot. Powinniśmy gnać do Krynicy Morskiej, ale nie potrafimy się oprzeć. Zostawiamy rowery i schodzimy na pustą plażę. Od piasku bije alabastrowy blask, srebrzyste trawy ani drgną. Zrzucamy ubrania, zanurzamy się w wodzie, gładkiej i lśniącej jak rtęć pod sinym, elektrycznym niebem. To kolejna z chwil podarowanych przez rower i drogę. Gdy za godzinę będziemy w Krynicy rozstawiać namiot, na rozgrzane sosny spadną krople deszczu. Velo Baltica – informacje praktyczne Trasa Szlak rowerowy Velo Baltica jest fragmentem europejskiej trasy EuroVelo 10 i prowadzi wzdłuż polskiego wybrzeża, od Świnoujścia po Elbląg (z Jantaru do Krynicy Morskiej i Piasków wiedzie jego odnoga). Cały ma ok. 530 km długości, odcinek Ustka–Krynica – ok. 280 km. Nawierzchnia na trasie bywa różna: na Pomorzu Zachodnim dominują asfaltowe ścieżki, na opisanej tu części szlaku sporo jest dróg szutrowych. Zdarzają się też odcinki piaszczyste. W Słowińskim Parku Narodowym wszystkie szlaki piesze są dostępne dla rowerzystów, ale nie wszystkimi da się wygodnie przejechać. W Trójmieście dość długi odcinek miejski można skrócić dzięki pociągom SKM. Noclegi Na całej trasie są dziesiątki miejsc do spania. My nocowaliśmy na kempingach. Polecamy klimatyczny Camp Classic w Smołdzińskim Lesie (60 zł za 2 os.), Kotwicę w Rewie (90 zł za 2 os.) i Orlinek na Wyspie Sobieszewskiej (84 zł za 2 os., camping 96.com). Jedzenie Polecamy wędzarnię ryb U Mieci w Łebie, smażalnię U Zamojskich w Stilo, gofry w Gabi Snack w Białogórze oraz pucką smażalnię Maszoperia i Bar Rybny u Basi w Kątach Rybackich. Źródło: archiwum NG
Na tę trasę rowerzyści z Mazowsza czekają od dawna. Powstaje w wyjątkowym miejscu
Rowerowa rewolucja nad Zegrzem. Już niedługo do dobrze znanych tras rowerowych pod Warszawą dołączy zupełnie nowa pętla i to nie byle jaka, bo z międzynarodowym rozmachem.
Spis treści: Rowerem nad Zegrze i dookoła Nowa pętla rowerowa na Mazowszu Gassy, Góra Kalwaria, Kampinos – te miejsca są dobrze znane rowerzystom z Warszawy i okolic. To właśnie tu stołeczni cykliści wietrzą głowy i wkręcają kolejne kilometry na licznikach. W niedalekiej przyszłości lista ich tras może się wydłużyć o ponad 20 km. Jeszcze w tym roku ma ruszyć budowa rowerowej pętli dookoła Zalewu Zegrzyńskiego. Rowerem nad Zegrze i dookoła Zalew Zegrzyński to jeden z najpopularniejszych akwenów na Mazowszu. Mieszkańcy okolicznych miejscowości i przyjezdni chętnie wypoczywają tu na plaży oraz uprawiają sporty wodne. Liczne wypożyczalnie sprzętu oferują m.in. rowerki wodne, deski do windsurfingu czy łódki. Z Warszawy do Nieporętu, gdzie znajduje się plaża, można dojechać autobusem lub pociągiem SKM. Jest też trasa rowerowa wzdłuż Kanału Żerańskiego, która jednak kończy się zaraz przed wjazdem do miejscowości. Już za 2,5 roku jezioro będzie można objechać dookoła. Nową trasę roboczo nazwano „rowerową obwodnicą Zegrza”. Całość będzie miała długość 24 km i połączy cztery gminy: Nieporęt, Radzymin, Serock i Wieliszew. Inwestycja została dofinansowana z funduszy unijnych w ramach programu „Fundusze Europejskie dla Mazowsza 2021–2027”. Całkowity koszt projektu wynosi 65 mln zł, z czego 32,5 mln zł pochodzi z dofinansowania. ​ Co istotne, trasa będzie częścią międzynarodowego szlak EuroVelo 11, który biegnie od Norwegii po Grecję. Nowa pętla rowerowa nad Zegrzem stanie się więc częścią europejskiej sieci tras rowerowych, co może przyciągnąć turystów z całego kontynentu. Nowa pętla rowerowa na Mazowszu Już teraz w rejonie Jeziora Zegrzyńskiego są dostępne trzy główne szlaki rowerowe. Najdłuższy z nich, tzw. szlak żółty, liczy 45 km i prowadzi z Radzymina przez Kuligów i Arciechów, a następnie – po przeprawie wodnej – do Cupel, Serocka i z powrotem. Drugi, brązowy szlak (36 km), tworzy pętlę przez Wieliszew, Serock, Rynię i Nieporęt. Najkrótszy z nich, pomarańczowy, to 20-kilometrowa trasa biegnąca przez Serock, Wierzbicę, Tusin i Popowo Letnisko. Nowa trasa wokół jeziora nie tylko połączy te szlaki, ale również wzbogaci je o nowoczesną infrastrukturę. Rowerzyści będą mogli liczyć na utwardzone, bezpieczne ścieżki, przystosowane do różnych poziomów zaawansowania. W planach są też liczne punkty odpoczynkowe, stacje serwisowe, tablice informacyjne i oznakowanie tras. Co więcej, nowa pętla połączy się z innymi regionalnymi szlakami, m.in. trasą biegnącą wzdłuż wału przeciwpowodziowego Wisły czy tzw. trasą liwiecką. Budowa trasy ma ruszyć jeszcze w tym roku. Zakończenie prac jest przewidywane na koniec 2027 r. Źródło: National Geographic Polska Nasz autor Mateusz Łysiak Dziennikarz podróżniczy, rowerzysta, górołaz. Poza szlakiem amator kuchni włoskiej, popkultury i języka hiszpańskiego.
Oto najciekawsze trasy rowerowe w Polsce. Warto skorzystać z nich jesienią
Jeśli planujesz dłuższą wyprawę na dwóch kółkach, zwróć uwagę na te trasy rowerowe w Polsce. Łączą dobrą infrastrukturę z malowniczymi krajobrazami i miejscami wartymi odwiedzenia.
Spis treści: Velo Baltica Trasa Pojezierzy Zachodnich Kaszubska Marszruta Stary Kolejowy Szlak Szlak Orlich Gniazd Wschodni Szlak Green Velo Pętla Warszawy Szlak wokół Tatr Wybraliśmy dla was osiem szlaków rowerowych z całej Polski. To wymarzone trasy dla miłośników dwóch kółek! Velo Baltica Na Pomorzu Zachodnim powstały setki kilometrów doskonałych dróg rowerowych połączonych w sieć szlaków. Są częścią większej całości: na wschodzie łączą się ze szlakami w Pomorskiem, na zachodzie – w niemieckiej Brandenburgii. Najważniejszą trasą jest fragment europejskiej EuroVelo 10, do której przylgnęło określenie Velo Baltica. Wiele kilometrów ścieżki wzdłuż wybrzeża Bałtyku zyskało w ostatnich latach nie tylko nową asfaltową nawierzchnię, ale także poprawione przebiegi. Często celem rowerzystów podróżujących w tych okolicach jest odwiedzenie wszystkich zabytkowych latarni morskich na polskim wybrzeżu. Siedem z nich znajduje się na terenie Pomorza Zachodniego. Inni odwiedzają bałtyckie porty z malowniczymi przystaniami plażowymi – jak ta w Chłopach, czy nieco większymi – jak w Jarosławcu. W obu kolorowe kutry rybackie wyciągane są za pomocą lin na plażę. Jeszcze innych motywuje codzienna możliwość kąpieli w morzu. Trasa Pojezierzy Zachodnich Dawny wojskowy most kolejowy na Odrze – Siekierki–Neurüdnitz – to początek tej budowanej wciąż trasy. Trasa Pojezierzy Zachodnich biegnie bowiem znad Odry aż do Białego Boru na wschodzie województwa, wykorzystując po drodze ślady dawnych linii kolejowych. W miejscu starych podkładów trakcyjnych dziś pojawiają się asfaltowe ścieżki umożliwiające nie tylko uprawianie turystyki rowerowej, ale też poprawiające bezpieczeństwo mieszkańców. Kaszubska Marszruta Fenomen na mapie polskiej turystyki rowerowej – drogi biegnące przez bory w okolicach Chojnic, Charzyków czy Męcikału poprowadzono po pasach przeciwpożarowych, a więc wykorzystując już istniejącą leśną infrastrukturę. Trasy Kaszubskiej Marszruty nie mają nawierzchni asfaltowej, a utwardzoną nawierzchnię szutrową. Punktem obowiązkowym jest galeria rzeźb Józefa Chełmowskiego w Brusach, który sam siebie określał mianem Leonarda da Vinci z Kaszub. Stary Kolejowy Szlak Stary Kolejowy Szlak, który łączy Wałcz w północnej Wielkopolsce z leżącym nad Bałtykiem Kołobrzegiem, jest najdłuższą w Polsce trasą rowerową zbudowaną na dawnych liniach kolejowych. Wykorzystuje (i będzie wkrótce wykorzystywać) trzy ok. 30-kilometrowe „szlaki zwiniętych torów”. Jednym z nich jest najstarsza długodystansowa turystyczna droga dla cyklistów w Polsce, powstała ponad 20 lat temu, łącząca się zielonym, naturalnym korytarzem Złocieniec z uzdrowiskiem Połczyn-Zdrój. Szlak jest świetny na jazdę z dala od dużych miast, ale też jedną z najwygodniejszych dróg ze środkowej Polski prosto nad Bałtyk. Może być wstępem do podróży po nadmorskim szlaku EuroVelo 10. Szlak Orlich Gniazd Warte polecenia są tu drogi w okolicach Złotego Potoku i Żarek. Takimi traktami jak 7-kilometrowy Gościniec Mirowski między Żarkami a Mirowem mógłbym jeździć codziennie. Innymi przykładami wygodnych tras leśnych są z kolei fragmenty Szlaku Orlich Gniazd koło Złotego Potoku i Ostrężnika. Jednak rowerowa odsłona szlaku ma inny przebieg niż trasa przygotowana dla piechurów. Najistotniejszą różnicą jest jej całkiem inny bieg na południowym, końcowym odcinku. Piesi wędrują tutaj pod Maczugą Herkulesa w dolinie Prądnika. Z kolei rowerzyści mkną doliną Racławki pod malowniczą Skałą Powroźnikową. Atrakcją tego fragmentu jest zamek Tenczyn w Rudnie oraz urocza droga przez Tenczyński Park Krajobrazowy w kierunku Krakowa. Wschodni Szlak Green Velo Podkarpacki fragment Wschodniego Szlaku Rowerowego Green Velo należy do najbardziej wymagających z całego, mającego ponad 2 tys. km szlaku. Trasa pomiędzy Przemyślem a Rzeszowem uwodzi panoramami podkarpackich pogórzy: Przemyskiego i Dynowskiego. W tej okolicy Green Velo wykorzystuje w większości lokalne drogi publiczne o niewielkim natężeniu ruchu. Czasem ucieka na kamienistą nawierzchnię, choć na szczęście nie pozostaje na niej długo. Do miejsc, dla których wybiera się tę część Green Velo, należy też m.in. zamek o czterech różnych basztach w Krasiczynie. Obojętnie nie można przejechać również obok łemkowskich cerkwi w Krzywczy, Piątkowej i Uluczu. Wycieczkę kończy zachwycający rynek w Rzeszowie, stolicy Podkarpacia. Pętla Warszawy Gassy. Tę nazwę prędzej czy później pozna każdy warszawiak wyposażony w rower szosowy. Ta mazowiecka maleńka wieś kiedyś słynęła co najwyżej z przeprawy promowej przez Wisłę i tabloidowej historii o 6-metrowym pytonie, którego wylinkę znaleziono tu w krzakach nad rzeką. Nie ma tu nawet sklepu. Jest za to oddział straży pożarnej oraz pętla autobusowa linii L14, na której kończy się inna pętla, kolarska. Od pałacu w Wilanowie licząc, prowadzi tu mniej więcej 18 km równego asfaltu. W tę i z powrotem daje to 36 km – w sam raz na szosowy trening. Spotkamy tu całą kolarską brać stolicy. Samotników, pary i peletony. Triatlonowe cyborgi na swoich szumiących czasowych maszynach i całkowitych amatorów. A przy tym różnokolorową galerię rowerów i ciuchów dostępnych w kraju i poza nim. Szlak wokół Tatr Jego pierwszy odcinek – od Nowego Targu do słowackiej Trzciany – powstał w śladzie zlikwidowanej linii kolejowej. Uważa się go za pierwszy przejaw rozwoju nowoczesnej, dostępnej dla wszystkich turystyki rowerowej w Polsce. Dziś ok. 250-kilometrowa polsko-słowacka pętla okrąża już całe Tatry, inspirując do kilkudniowej przygody z malowniczym krajobrazem w tle. Szlak wykorzystuje specjalnie wybudowane ścieżki rowerowe oraz fragmenty lokalnych dróg dojazdowych do pól uprawnych i publicznych. Podjazdów pod główny łańcuch Tatr nie trzeba się bać, a już na pewno nie wstydzić się kilkusetmetrowych spacerów. Źródło: archiwum NG.
Na tropie tajemnic i cudów. Polski szlak rowerowy pełny zaskoczeń i pięknych widoków
Ze szlaku wzdłuż Odry rzadko kiedy widać rzekę, ale w niczym to nie umniejsza atrakcyjności trasy. Ten szlak rowerowy pokochasz od pierwszego wejścia na rower.
W tym artykule: Cuda natury Rzeka na horyzoncie Szczecińska... Toskania Perełki na trasie Burza przyszła nagle, jak to w sierpniu. Pociemniało, zaszumiało i zanim zdążyłem się ucieszyć z chwili ulgi od upału, nastąpiło oberwanie chmury. Nie bardzo było gdzie się skryć, bo jechałem po dawnej linii kolejowej, obecnie wyłożonej wygodnym asfaltem. Moknąc, myślałem sobie, że to w sumie jak na razie mój najbliższy kontakt z wodą na szlaku Blue Velo i że dziś już nie będę musiał brać prysznica. Odrzańska trasa rowerowa skusiła mnie obietnicą tajemnic, nieodkrytych skarbów, opuszczonych pałaców i bogactwa natury. Ponad 250 km szlaku od Bałtyku do ujścia Warty zwiastowało naprawdę różnorodne przygody, a miało mnie spotkać wiele zaskoczeń, większych niż letnia ulewa. Chwilę potem wyszło zresztą słońce, asfalt zaczął parować, a z pobocza jak na komendę zaczęły wypełzać ślimaki bez skorupek, zmuszając mnie do jazdy slalomem. Rowerem po Polsce. Oto 8 najciekawszych tras rowerowych, które musisz poznać Zima powoli dobiega końca, pora odkurzyć swój jednoślad i zacząć sezon kolarski. Nasuwa się zatem pytanie – gdzie się wybrać rowerem po Polsce? Prezentujemy 8 tras rowerowych o różnym ... Cuda natury Zaczynam w Świnoujściu, choć Odra uchodzi przecież do Zalewu Szczecińskiego, czyli w prostej linii jakieś 40 km na południe. Ominięcie tego odcinka byłoby jednak ogromnym błędem! Forty Świnoujścia, malowniczy odcinek nad Bałtykiem i osada wikingów na wyspie Wolin to najbardziej znane atrakcje na pierwszych kilometrach szlaku, choć z perspektywy siodełka większe wrażenie robi tutejsza przyroda. Na łąkach zarastających niską trzciną w rezerwacie Karsiborska Kępa gnieździ się do kilku procent światowej populacji wodniczki – rzadkiego ptaka wędrownego. Z kolei w Wolińskim Parku Narodowym gniazdują bieliki. Z ptakami jest jednak ten problem, że są dość płochliwe i trudno je dostrzec z oddali. Dlatego do gustu przypadł mi bardzo odcinek po wałach przeciwpowodziowych przy Parku Natury Zalewu Szczecińskiego. Szutrową drogę przebiegają dziki, na poboczu czają się bażanty, a parę metrów dalej pasą się włochate krowy rasy scottish highland. Widać też koniki polskie i masę wszelkiego rodzaju ptactwa. Na zalewie majaczy wyspa Śmięcka – jedna z dwóch najnowszych polskich wysp. Będzie ona uzupełniana urobkiem z pogłębiania toru wodnego przez najbliższe 30 lat. Rzeka na horyzoncie Odra pojawia się na horyzoncie po raz pierwszy, gdy dojeżdżam do jeziora Dąbie – czwartego największego akwenu w Polsce. Co prawda, by ją zobaczyć, trzeba zboczyć odrobinę ze szlaku, ale warto, bo zza szuwarów można dostrzec bardzo nietypowy wrak zwany betonowcem. Nazwa nie jest myląca – kadłub statku jest z betonu! Takie rzeczy mogli wymyślić tylko Niemcy, którym pod koniec wojny brakowało stali. Betonowy okręt długo nie popływał, bo został zbombardowany w Szczecinie w 1945 r. Po wojnie odholowano go do Inoujścia i zatopiono. Organizowane są na nim czasem koncerty, których publika dryfuje na łodziach wokół wraku. Szlak prowadzi przez centrum Szczecina i wreszcie przekraczam rzekę, a nawet dwie: Odrę Wschodnią i Zachodnią. Na niecałe 10 km wpadam do Niemiec – trasa biegnie dokładnie wzdłuż granicy, co kilkadziesiąt metrów mijam czarno-czerwono-żółte i biało-czerwone słupki graniczne. Ciężko uwierzyć, że w czasach, kiedy chodziłem do przedszkola, był to niedostępny teren, do którego nie można było się nawet zbliżać. Miało to też swoje dobre strony. Będąca strefą buforową rzeka miała czas na regenerację i stała się ostoją przyrody. Z wieży widokowej w niemieckim Mescherin rozciąga się piękny widok na Park Krajobrazowy Dolina Dolnej Odry. Warto było się tu wdrapywać na zachód słońca. Kilkadziesiąt kilometrów rozlewisk, bagien, łąk i torfowiska to tereny w sam raz dla ptaków wodno-błotnych, które występują tu w olbrzymich ilościach. Na jesiennym zlotowisku zbiera się nawet 9 tys. żurawi! Miał to być transgraniczny park narodowy, ale udało się go powołać tylko po stronie niemieckiej. Szczecińska... Toskania Śniadanie jem w Gryfinie, miasteczku znanym z rosnącego nieopodal Krzywego Lasu. Miejsce zawdzięcza swą nazwę i sławę specyficznie wygiętym sosnom. Nikt tak naprawdę nie wie, dlaczego las jest krzywy, choć hipotez nie brakuje. Za najbardziej prawdopodobną uchodzi ta, że było to celowe działanie niemieckich gajowych. Pytanie brzmi: po co wykrzywiać las? Może chodziło o uzyskanie zakrzywionego drewna, z którego można by wyrabiać poszycia łodzi, beczki albo płozy do sań rogatych? Radzę wybrać się tu raczej prędzej niż później – stare drzewa pomału znikają, ale leśnicy (tym razem polscy) postanowili posadzić nowy, równie krzywy zagajnik. Co z tego wyjdzie – przekonamy się za kilkadziesiąt lat. Wskakuję na nasyp dawnej kolei i właśnie na tym wygodnym odcinku łapie mnie burza. Zanim dojadę do „szczecińskiej Toskanii”, będę już suchy. Pagórkowaty krajobraz gwarantuje dobrze nasłonecznione południowe stoki obsadzone coraz gęściej winoroślą. Po raz kolejny utwierdzam się w przekonaniu, że Pomorze Zachodnie jest uczciwym regionem – nazwy nie zwodzą tu na manowce. Jeśli winnica nazywa się Turnau, to rzeczywiście zawiaduje nią rodzina słynnego muzyka, a on sam od czasu do czasu daje tu koncerty w miłych okolicznościach przyrody. Na pytanie, czy można robić zdjęcia, miły pan w stróżówce robi krótki wykład na temat budownictwa pruskiego w regionie i zaprasza na zwiedzanie posiadłości. Szkoda, że wino ciężko wozi się w sakwach, a ja mam do przejechania jeszcze sporo kilometrów do zamku zakonu joannitów w Swobnicy. W budce przy twierdzy czuwa pani Renata. – Tu, przy studni, często siedzieli Niemcy. Bardzo ich z jakiegoś powodu ciekawiła – opowiada. – Robili tu jakieś szemrane wykopaliska, dziedziniec rozkopywali, skrzynki jakieś wynosili. Co to było? Nie wiadomo. Skarby? Na pewno rozbudzona wyobraźnia wielu poszukiwaczy tajemnic przyczyniła się do ruiny średniowiecznej warowni – zauważa. Wojna oszczędziła wiele miejscowości leżących na szlaku rowerowym Blue Velo, a liczne dworki i pałace przetrwały PRL jako siedziby urzędów, domy pomocy społecznej czy szkoły. Gorsze okazały się lata 90., których skutki można oglądać na szlaku. Choć teoretycznie jadę cały czas wzdłuż Odry, to motywem przewodnim na południowym odcinku trasy są właśnie dawne rezydencje pruskie. Tą najbardziej okazałą jest właśnie zamek w Swobnicy zbudowany przez joannitów, którzy przejęli ten teren od templariuszy. Po wojnie mieścił się tu PGR, a potem nastały czasy „prywaciarza”. Gmina odzyskała zrujnowany obiekt dosłownie w ostatniej chwili, po zawaleniu się najstarszego skrzydła. Dziś budynek jest jako tako zabezpieczony, ma nowy dach, dostępną do zwiedzania wieżę i desperacko szuka nowego właściciela. – Ktokolwiek by go kupił, rezerwuję sobie pokój dla księżniczki, z widokiem na jezioro – śmieje się pani Renata, której za doglądanie zamku rzeczywiście należy się przynajmniej jedna komnata. Jezioro jest oczywiście zarośnięte, podobnie jak park, ale nietrudno wyobrazić sobie, że gdyby znalazł się ktoś z wizją i odpowiednimi środkami, mogłaby to być jedna z największych atrakcji województwa. Perełki na trasie Nadodrzańska trasa rowerowa pełna jest takich nieoczywistych perełek. Niekiedy zapomnianych, czasem wciąż nieodkrytych. Stąd szlak prowadzi od zamku do dworku, od folwarku do pałacu. Czuję się niczym pruski szlachcic udający się na herbatkę do sąsiadów. Jadę monumentalnymi alejami drzew albo wzdłuż szpalerów starych jabłoni. Mam wrażenie podróży w czasie, choć od wojny wiele się zmieniło. Niektóre pałace zniknęły (np. w Chełmie Dolnym), niektóre są w ruinie (jak w Warnicach i Grzymiradzu), inne jednak prezentują się jak za dawnych lat (jak w Chełmie Górnym) albo zostały niedawno uratowane i wyremontowane (np. w Gogolicach). Pałac w Smolnicy wciąż mieści Zespół Szkół Rolniczych. To senna, spokojna okolica niezbyt skażona nowoczesnym budownictwem. Nie ma tu billboardów i budek z kebabem. Dlatego trochę głodny docieram do Chwarszczan – dawnej siedziby zakonu templariuszy. Już na pierwszy rzut oka widzę, że coś tu nie pasuje. Nad maleńką wsią góruje strzelisty, gotycki budynek kościoła, jakby przeniesiony tu z wielkiego miasta. Okazuje się, że nie ma on odpowiedników na świecie. Dlaczego legendarnie bogaty zakon zbudował właśnie tu tak okazałą świątynię? Teorii jest wiele, a najbardziej podoba mi się ta, w której miałby być to skarbiec na relikwie przywiezione z Ziemi Świętej. To ostatnia zagadka na trasie, która nieuchronnie zmierza z powrotem nad Odrę. Kończę wycieczkę przy rozlewiskach Parku Narodowego Ujście Warty, znów wśród ptaków, żab i komarów. Żródło: National Geographic Traveler
Antyczna świątynia i amfiteatr. Byłem na rowerze w Niemczech, a poczułem się jak nad Morzem Śródziemnym
Zdziwień było sporo. Zobaczyłem rzymski amfiteatr i świątynię jak żywcem wyjęte ze świata antycznego. Płaski teren i gęsta sieć tras rowerowych to idealne warunki na wakacyjny wypad nad dolny bieg Renu. To była niezapomniana wyprawa na dwóch kółkach w Niemczech.
W tym artykule: Niebezpieczna rzymska kolonia? Imponujące budowle.Wszystko dzięki archeologom Xanten – jedyne takie miasto w Niemczech Śladami żywych kosiarek i sprytnych nutrii Pałac pełen sztuki – Schloss Moyland Powiaty Kleve i Wesel – porady dla turysty W pokoju panuje półmrok. Mimo że jest środek upalnego letniego dnia, tutaj temperatura jest znośna. Leżę na materacu. Dość twardym, ale przyjemnie pachnącym siankiem i trawą. Niebezpieczna rzymska kolonia? Jestem wewnątrz antycznego pensjonatu, w którym zatrzymywali się kupcy i inni goście blisko 2 tysiące lat temu. Była to jedna z setek budowli wielkiej rzymskiej kolonii Colonia Ulpia Traiana, a dziś - obszerny park archeologiczny w Xanten. Usytuowany jest na pograniczu Niemiec i Holandii w kraju związkowym Nadrenia Północna-Westfalia. Miasto rozkwitało w II i III wieku naszej ery. Mieszkało w nim 10-15 tysięcy osób, nie tylko Rzymian, ale też sprzymierzeni z nimi Germanie czy Celtowie. Rzymianie wytyczyli miasto w oparciu o szereg prostopadle ułożonych względem siebie ulic. Na wzór obozów legionowych. Rozplanowanie może sugerować, że wewnątrz panował ład i porządek. Nic bardziej mylnego. – Nie było wówczas policji. Nocą na ulicach musiało być niebezpiecznie, o czym świadczą kraty z ostrymi rozgwiazdami w oknach pensjonatu - wskazuje na nie ręką moją przewodniczka Felicitas Wilhelms. Imponujące budowle.Wszystko dzięki archeologom Wykopaliska trwają na terenie tego rzymskiego miasta od wielu dekad. To wspaniałe miejsce dla archeologów – bo w przeciwieństwie do większości kolonii rzymskich – na tej nigdy nie powstało późniejsze miasto. A taki los spotkał na przykład angielski Londyn czy niemiecką Kolonię. Dlatego dla archeologów relikty z Xanten to prawdziwa gratka do poznania rzymskiej kolonii Do lat siedemdziesiątych XX wieku był to płaski teren pokryty łąkami i polami. Ale tuż pod nimi archeolodzy odkryli świetnie zachowane fundamenty antycznego miasta. Na przestrzeni ostatnich dekad naukowcy odbudowali w oryginalnych miejscach część budowli. Wśród nich jest pensjonat, termy, imponujący rozmachem amfiteatr, a nawet monumentalna świątynia, która najbardziej na myśl przywodzi święte greckie przybytki. Wykopaliska nadal trwają. – Studenci, którzy biorą w nich udział, mieszkają na terenie kolonii. Korzystają w takich samych łóżek, na których spali mieszkańcy antycznego miasta. Jak dla mnie są one trochę za twarde – krzywi się Wilhelms. Xanten – jedyne takie miasto w Niemczech Do parku archeologicznego przylega miasto Xanten. Jest wyjątkowe pod wieloma względami. – To jedyne miasto w Niemczech, którego nazwa zaczyna się na literę x – podkreśla Wilhelms. Skąd się wzięła? Jest też związana z Rzymianami. W czasie panowania cesarza rzymskiego Juliana Apostaty w 363 roku dokonano egzekucji legionisty Wiktora, który był chrześcijaninem i odmówił kultu rzymskich bogów. Kościół katolicki uznaje go za świętego, a miasto Xanten powstało wokół jego relikwii, które obecnie znajdują się w katedrze w tym mieście. Osada początkowo nazywa się Sanctos (z łac. Blisko świętego), z czasem się przekształciła w podobnie brzmiące Xanten. Moja przewodniczka zwraca uwagę na niezwykły fakt. – Katedrę św. Wiktora wzniesiono w 80-90% z kamieni pozyskanych z rzymskiego miasta. To był budulec tak cenny, że bloki pozyskane stąd znajdowane są nawet w Danii – dodaje. Śladami żywych kosiarek i sprytnych nutrii Pora wsiąść na rower. W rejonie powiatu Kleve i Wesel w Nadrenii Północnej-Westfalii szczególnie warto wybrać trasy wiodące wzdłuż grobli i wałów nad Renem. Są wyasfaltowane i szerokie. Z powodzeniem mogą jechać nimi obok siebie 3-4 rowery. Pedałujących jest dość sporo. Większość z nich korzysta z rowerów elektrycznych, chociaż nie jest są niezbędne – jest tu tak płasko, jak w pobliskiej Holandii. Moją uwagę zwracają liczne stada owiec, które mijam w czasie przejażdżki. Czy to oznacza, że będę mógł skosztować lokalnego sera lub kupić ciepłe wełniane papucie na zimę? Ich główna funkcja jest jednak zupełnie inna i to bardziej praktyczna. – Na wałach nie mogą rosnąć drzewa, by nie rozsadzały ich swoimi korzeniami. Zadaniem owiec jest to, by nic większego nie urosło. Wały bywają dość strome, więc maszyny się do tego nie nadają. Poza tym są za ciężkie, co też może uszkodzić wały – wyjaśnia mi biolożka dr Ilke Weidig, którą spotykam w rezerwacie na wyspie Bislicher. To malownicze starorzecze, gdzie można obserwować niezliczone ptaki: czaple, bociany, a nawet orła bielika. Wrogiem wałów, które zabezpieczają okolicznych mieszkańców przed wylewającym co jakiś czas Renem są nutrie, których tunele skutecznie czynią szkody w nasypach ryjąc tunele. Wiele osób myli je z bobrami, ale odróżniają je od nich cienkie i długie szczurze ogony. Zwierzątka te nie cieszą się dobrą sławą. Są ciągle na celowniku. Dr Weidig mówi mi, że za każdą zabitą nutrię można dostać kilka euro. Lokalne władze naprawdę obawiają się potencjalnych podtopień spowodowanych przez zniszczone wały. Jeśli będziemy mieli ochotę, można się wykąpać. W gorące lato taka przerwa w czasie przejażdżki jest wręcz wskazana. Wyznaczone kąpielisko jest w rejonie Wesel nad jeziorem Auesee. Fani rejsów statkami mogą skorzystać z przejażdżki promem River Lady, zbudowanego na wzór dawnego parowca. Cumuje w Wesel. Fani dzieł sztuki na świeżym powietrzu powinni wpaść do Rees, gdzie jest ich całkiem sporo. Miasteczko położone jest nad samym Renem i ma piękną promenadę Pałac pełen sztuki – Schloss Moyland Mimo wysokiego poziomu wody w Renie dojeżdżam bezpiecznie (zapewne dzięki tak skrzętnie chronionym wałom) do zamku Moyland. Z Xanten, wzdłuż rzeki to jakieś 30 km. Moją uwagę zwracają olbrzymie barki. W zasadzie nie ma chwili, by na horyzoncie ich nie było. Ren jest jedną z najintensywniej używanych rzek do transportu wodnego w Europie. W tym rejonie rocznie przepływa ich ponad 100 tys., nie wliczając wycieczkowców i jachtów. I w końcu jest. Zamek Moyland. Chociaż początkowo go wcale nie widzę. Tonie wśród spektakularnie pięknego ogrodu. Nie jestem fanem kwiatów. Ale gdy dostrzegam kwiatostany hortensji, nie mogę ukryć zachwytu. Intensywność i różnorodność fioletu jest powalająca. Zamek jest wzniesiony w stylu neogotyckim i odbudowany po zniszczeniach wojennych w 1945 roku. Dziś wygląda bajkowo ze swoimi stylizowanymi wieżami. Miałem jednak dysonans poznawczy po wejściu do środka. Zamiast osmalonych sadzą ścian i mrocznych komnat przed oczami stają mi mlecznobiałe ściany. Znajduje się po prostu w galerii sztuki współczesnej. Znajduje się tu największa kolekcja niemieckiego artysty Josepha Heinricha Beuysa (1921-1986). Jego kontrowersyjne dzieła osiągają na aukcjach cenę nawet ponad milion dolarów. Chociaż niektóre wyglądają jak… kupa odpadków. Tak jest w przypadku dzieła „Grób zająca” (Hasengrab). Moją uwagę przykuwa jednak prawdziwie niemiecka instalacja Franza Eggenschwilera z 1969 zatytułowana Wurstecke, w dosłowny, tłumaczeniu na polski: kącik kiełbasiany. I faktycznie jest to kiełbasa, tyle że stalowa wpasowująca się fantazyjnie w narożnik pomieszczenia. Nie ma co prawda barwnej legendy na temat zamku – jak przyznaje mój przewodnik Gerd-Borkelmann – ale miejsce to odwiedził na przykład Winston Churchill. Bo w ostatniej fazie II wojny światowej alianci mieli tutaj kwaterę główną. A co z duchami? – dopytuję. Zamek się ich nie doczekał. Ale od listopada 2024 roku w murach pałacu odbędzie się wystawa sztuki współczesnej zatytułowana „W pokoju jest duch. Z całą pewnością!”. Być może zostanie w Moyland na dłużej? Powiaty Kleve i Wesel – porady dla turysty Dojazd Do powiatu Kleve z Polski najprościej dostać się samolotem. Z Warszawy do pobliskiegi Düsseldorfu lot trwa 1,5 godziny i kosztuje w obie strony ponad 1200 pln. Można też skorzystać z pociągu – najpierw do Berlina, a stamtąd do Düsseldorfu. Samochodem z Polski to 1100 km, więc lepiej zatrzymać się na nocleg w połowie drogi. Komunikacja Po powiecie Kleve i Wesel warto jeździć na rowerze. Jednoślad można pożyczyć w hotelu lub w punktach informacji turystycznej. To koszt rzędu 10 euro za zwykły rower i 25 euro za elektryczny na cały dzień. Infrastruktura rowerowa jest imponująca. Rowerzysta w zasadzie wszędzie czuje się mile widziany. Komunikację między brzegami zapewniają oprócz mostów promy, które kosztują kilka euro i są świetną atrakcją. Noclegi Region posiada bogatą bazę noclegową. Można przespać się nawet w pałacykach, na przykład Burg Boetzelaer w Kalkar oferuje pokoje w cenie od 60 do 180 euro (uwaga: niektóre pokoje są w budynku przylegającym do zamku). To malowniczo położone miejsce wśród zieleni. W mieście Wesel polecam hotel Kaiserhof (pokoje w cenie od 70 do 105 euro). Są też kampingi. W Wesel zlokalizowany jest największy w całych Niemczech. Dominują turyści w kamperach i przyczepach, ale oczywiście znajdzie się miejsce dla namiotu. Wyżywienie Na trasach rowerowych wzdłuż Renu znajdują się restauracje. Stołowałem się na przykład w Zum Bootshaus na przedmieściach Wesel. W ofercie sznycel, dania rybne lub zapiekany ser kozi. Za główne danie zapłacimy 15-23 euro. Porcje w tym miejscu są olbrzymie. Bardziej wyszukaną kuchnię oferuje restauracja Art również na przedmieściach Wesel. Dania głównie w cenie 16-40 euro. Wielką frajdą może być kolacja w restauracji w dawnym młynie. Brauhaus Kalkarer Mühle to sympatyczny lokal w miasteczku Kalkar. Główne dania w cenie 18-25 euro. Nie jest to raj dla wegetarian (można liczyć na na przykład dania makaronowe), a szczególnie wegan. W kuchni dominują dania mięsne i rybne. Jeśli chcemy oszczędzić, można wpaść do jednego z wielu dyskontów. Źródło: National Geographic Traveler Nasz ekspert Szymon Zdziebłowski Dziennikarz naukowy, z wykształcenia archeolog śródziemnomorski. Przez wiele lat był związany z Serwisem Nauka w Polsce PAP. Opublikował m.in. dwa przewodniki turystyczne po Egipcie, a ostatnio – popularnonaukową książkę „Wielka Piramida. Tajemnice cudu starożytności” o największej egipskiej piramidzie.
Rowerem wzdłuż wybrzeża Bałtyku. Trasa od Helu do Łeby jest pełna miłych niespodzianek
Przemierzam rowerem sosnowe lasy ciągnące się wzdłuż szerokich plaż. Wciąż wciskam hamulec roweru. Pas lądu pomiędzy Helem a Łebą nieustannie zaskakuje.
W tym artykule: Fokarium Hel Jastarnia Kuźnica Zatoka Pucka Osetnik Informacje praktyczne Hollywoodzki gwiazdor Burt Reynolds przekonywał, że prawdziwy mężczyzna powinien pachnieć cygarami, whisky i nosić wąsy. Cóż, widocznie nigdy nie spotkał Bubasa. W przypadku najsłynniejszego amanta Półwyspu Helskiego zgadzają się jedynie wąsy. Poza tym Bubas jest zdeklarowanym abstynentem i zamiast ballantine’sem na kilometr zalatuje od niego śledziem. Fokarium O dziwo, nikomu to nie przeszkadza. Od rana do wieczora celują weń obiektywy, obalając mit, że do bycia gwiazdą niezbędny jest profil na Instagramie. Po co? Każdy influencer zaglądający do Helu sam z siebie raczy swoich fanów niezliczonymi filmikami, popularyzując wizerunek lokalnego celebryty. Niestety, aktorsko Bubasowi daleko do Reynoldsa – nic, tylko wyleguje się nad basenem, czasem ziewa, czasem ostentacyjnie smark­nie, wzbudzając potężny aplauz publiki, który on sam kwituje leniwą przewrotką na drugi bok. Jak to foka. Jedna z pięciu zameldowanych na stałe w helskim fokarium – północnym przyczółku Uniwersytetu Gdańskiego. Naukowcy troszczą się o bałtycką populację zagrożonych morskich ssaków: fok i morświnów. – Nie bierzcie przykładu z Bubasa – ostrzega doktorant z Instytutu Oceanografii, serwując sybarycie śledziową dokładkę. – Najchętniej schowałby się za parawanem i przebimbał całe lato. Oceanaria w Polsce. Podróż po podwodnym świecie [ZESTAWIENIE] Oceanarium daje nam możliwość zapoznania się z bliska z podwodnym życiem, którego bez odwiedzin w takim miejscu nie bylibyśmy w stanie zobaczyć. Dzięki swojej tajemniczości i niedostępno... Uśmiecham się do Bubasa na pożegnanie i rozkładam wielką mapę na siodełku mojego roweru. Zanim ruszę w drogę, wodzę palcem po smudze piasku rozsypanej na niebieskiej plamie Bałtyku. Od koniuszka Mierzei Helskiej, przez Władysławowo, aż po żółte plamki wydm Słowińskiego Parku Narodowego. Przede mną 100 km przygody kojącej balsamiczną wonią sosen szumiących do spółki z morzem, przy krzykliwym wtórze mew. Hel – Przyfrunęłyście na żebry? – śmieje się rybak, cumując kuter do nabrzeża helskiego portu. – No dobra, ale żadnych dokładek, bo z rybami krucho – wyplątuje z sieci lśniący łuską smakołyk i rzuca skrzydlatym głodomorom. Z kotłowaniny piór wystrzela szczęśliwiec z łupem i fru! – pruje przestwór ponad wieżą Muzeum Rybołówstwa (dawny kościół św. św. Piotra i Pawła) ścigany wrzaskiem ograbionych kompanów. Po sekundzie siedzą mu już na ogonie. Jednak złodziejaszek zwinnie lawiruje między ekologicznymi instalacjami przy Domu Morświna, zatacza krąg nad szachulcowymi chałupami przy ulicy Wiejskiej (kaszubskie chëczë) i gubi pościg, szybując nad Lwią Jamą, najstarszą helską karczmą – jej początki sięgają XVIII w. Pedałuję co tchu, śledząc biały punkcik. Nie zauważam, że kończy się droga. Rower staje dęba, a ja wylatuję z siodełka, kreśląc w powietrzu spektakularny łuk, i lądując z nosem w wydmie. Przecieram oczy; najpierw z powodu gryzącego piasku, a potem ze zdumienia. Oto przede mną pustynia pełna widmowych obłoków. Utkane z drobinek piasku lewitują nad plażą i gnane wiatrem giną w spienionym żywiole. To właśnie tu, na wschodnim rąbku mierzei, otwarty Bałtyk łączy się z Zatoką Gdańską. Zanurzam się w chłodnej toni, spoglądając na szarpane wiatrem parawany. Wtem dwa z nich podrywają się z łopotem. Błyskawicznie wzlatują w błękit. I gdy wydaje się, że znikną w przestworzach, nieoczekiwanie nieruchomieją. A potem zaczynają sunąć poziomo, ciągnąc przez fale duet sportowców. To latawce kitesurferów. Na niebie Półwyspu Helskiego jest ich więcej niż mew. Szczególnie w pobliskiej Jastarni. Jastarnia Pakujesz nogę w footstrapa, trzymasz mocno bar, łapiesz winda i gotowe! – polecenia instruktora brzmią jak tajemne zaklęcia. Wbity w piankowy kombinezon, stojąc po kolana w wodzie, próbuję rozkodować fachowy żargon. Wkładam stopę w uchwyt deski (footstrap), chwytam drążek z linkami do sterowania latawcem (bar) i już mam łapać „winda”, gdy role się odwracają. 6 najlepszych miejsc do uprawiania kitesurfingu. Niesamowite miejscówki poleca Victor Borsuk Victor Borsuk, podróżnik i siedmiokrotny mistrz Polski w kitesurfingu, zdradza nam swoje ulubione miejsca do uprawiania tego sportu. Zaznacza, że kryteria, którymi kieruje się przy wyborze lo... Gwałtowny podmuch napina linki i zamienia mnie w bezwolną marionetkę. Deska odrywa się od płycizny, a ja wraz z nią. Lecę! Adrenalina pulsuje w skroniach, przechodzi w euforyczny okrzyk, który nieoczekiwanie za-mienia się w pełne zdumienia bulgotanie. – Pomyliłeś kitesurfing z nurkowaniem! – śmieje się Adam, instruktor jednej z wodniackich szkółek działających między Jastarnią a Chałupami, podnosząc mnie z wody. – Właśnie dlatego kitesurferzy noszą kaski – wyjaśnia. – Rzadko się przydają, bo półwysep to najbezpieczniejsze miejsce dla fanów latawca w Polsce. W szczególności płycizny Zatoki Puckiej – wskazuje piaszczyste łachy prześwitujące przez lustro wody. – Nagły szkwał nikomu tu nie straszny. Jak poniesie cię hen, w morze, bez problemu wrócisz na brzeg. Piechotą! A jak znudzi ci się latanie, zawsze możesz się poślizgać. Słyszałeś o skimboardingu? Bierzesz rozbieg, wskakujesz na specjalnie wyprofilowaną deskę i jesteś królem akwenu! – woda po kostki, a ty suniesz jak wyczynowa motorówka. Spróbujesz?… – Wytrzeszczam oczy na dziewczynę, która z deską pod stopami wjeżdża na miniskocznię, robi salto, po czym ląduje na fali. I nabieram pewności, że jedynym sportem, jaki chcę dziś uprawiać, jest lepienie babek. Kuźnica Szczęśliwie w Jastarni nie trzeba kaskaderskich umiejętności, żeby cieszyć się morskim żywiołem. Mało tego – obejdzie się bez wchodzenia do wody! Wystarczy zajrzeć do rybackiego kościoła nieopodal plaży. Cicho tu jak makiem zasiał. Dziwne, bo dookoła szaleje prawdziwy huragan – wiatr szarpie żagle, łamie maszty, plącze sieci. Artystyczne 10 w skali Beauforta – wszystko wyrzeźbione w drewnie. Również służący za ambonę kuter. Niesiony na srebrnych falach płynie przez nawę, jakby chciał roztrzaskać drzwi i ruszyć ku Kuźnicy, by dołączyć do tamtejszej floty. Nie miałby daleko. Łopoczące chorągiewki łodzi dostrzegam po kilku minutach pedałowania. Mierzeja ma tu zaledwie 200 m szerokości, a rybacy żartują, że kutry to tylko dekoracja, bo sieci zarzucają prosto z okien swoich domów. Być może ta metoda połowu sprawia, że produkty miejscowych wędzarni uznawane są za najlepsze na Wybrzeżu. Zeskakuję z roweru i zaglądam do kulinarnego przybytku buchającego dymem jałowca. – Flądra czy łosoś? – pyta pan Jacek, emerytowany rybak. – A może tutejszy rarytas? Węgorz z kufla – uśmiecha się szelmowsko. – Surową rybę przesypuje się solą i zostawia na kilka miesięcy w glinianym naczyniu, żeby dojrzała. Dla twardzieli! – patrzy wyzywająco. Zatoka Pucka Przegryzam lokalny smakołyk bez mrugnięcia, zyskując uznanie i porcję gorącego turbota w gratisie. – Turyści zaglądają do nas pod koniec sierpnia, żeby wziąć udział w Marszu Śledzia. Piechotą przez mój Pucyfik – oświadcza z dumą, wskazując Zatokę Pucką i zerkając na mój wehikuł. – Miejscami woda sięga po szyję, więc jeśli rower, to tylko wodny. Szybko zwalczam pokusę, by zabawić się w Pana Samochodzika. Mój jednoślad ma co prawda niezłe przerzutki, ale niezatapialność na poziomie młyńskiego kamienia. Spacerkiem objeżdżam więc zatokę i po godzinie sączę kawę na rynku w Pucku. Stojące w karnym szeregu kamieniczki prężą dumnie fasady, przypominając o militarnej przeszłości miasteczka. Za panowania Wazów stacjonowała tu wojenna flota, a za II RP – dywizjon lotniczy. Dziś zamiast wojskowych komend słychać tu śmiech dzieci skaczących przez tryskającą z chodnika fontannę. Koniec zabawy! – ucinają frajdę wychowawcy i wiozą posmutniałych kolonistów do dawnej siedziby rodu von Below w Sławutówku. Nudne życie arystokratów! Herbatka, brydż i zero lodów. Humor wraca dzieciakom, gdy zaglądają do mrocznych rezydencji nietoperzy – jaskiń w Mechowie. Komnaty z piaskowca świetnie niosą echo i – co najważniejsze – da się doskoczyć do stalaktytów! Są wielkości sosnowych szyszek, które rozgrzane upałem trzeszczą mi nad głową, gdy mijam klify Jastrzębiej Góry. Osetnik Szybkie selfie i jadę dalej, by spełnić dziecięce marzenie o wczasach na bezludnej wyspie. Do Osetnika. Bałtyckiej samotni, gdzie przez cały dzień zajmuję się jednym – zdmuchiwaniem piasku ze stronic wakacyjnej lektury. Wokół żywego ducha. Trudno w to wierzyć, bo przecież nieopodal leży gwarna Łeba, za którą otwiera się królestwo zjawiskowych wydm. 10 najpiękniejszych plaż pod słońcem. Musicie je zobaczyć ten ranking Wybraliśmy najpiękniejsze plaże świata. O swojej ulubionej opowiada również podróżniczka, Martyna Wojciechowska. Z okna latarni morskiej spoglądam na karawany turystów przemierzające pustynne zbocza. A potem liczę leśne drogi wpadające do morza. Jedna jest inna – meandruje, skrzy się w słońcu, przyzywa. To rzeka Piaśnica. Po godzinie siedzę już w kajaku. Leniwy nurt niesie mnie przez łąki, cienie tańczą na przymkniętych powiekach. Z letargu wyrywa mnie gwałtowne kołysanie. Rzeka wypchnęła w morze, gdzieś koło Dębek. Tego akurat się nie spodziewałem. Informacje praktyczne Jedzenie W helskiej tawernie Kutter przy ulicy Wiejskiej warto spróbować gołąbków rybnych w sosie kurkowo-koperkowym. Świetne ryby serwuje leżący nieopodal Captain Morgan. Lokal wieczorami zamienia się w gwarny pub. W Osetniku popularnością cieszy się smażalnia U Zamojskich, gdzie specjalnością jest halibut i łosoś bałtycki. Atrakcje Do fokarium warto zajrzeć w porze karmienia fok (godz. 11 i 14). Przyjrzymy się żyjącemu tu stadu i posłuchamy biologów opowiadających o odbudowie populacji foki. Muzeum Rybołówstwa w Helu mieści się w poewangelickim kościele otoczonym wrakami kutrów. Źródło: archiwum NG.
Odkryj Tajemniczy Szlak EuroVelo 13 – przygodę czas zacząć
Czy marzyłeś kiedyś o podróży pełnej przygód, historii i zapierających dech w piersiach widoków? Jeśli odpowiedź brzmi TAK to przygotuj się na ekscytującą wyprawę Szlakiem Żelaznej Kurtyny, czyli EuroVelo 13!
To nie tylko trasa rowerowa o długości aż 10,550 km, która biegnie przez 20 krajów (Norwegia, Finlandia, Rosja, Estonia, Łotwa, Litwa, Polska, Niemcy, Czechy, Austria, Słowacja, Węgry, Słowenia, Chorwacja, Serbia, Rumunia, Bułgaria, Macedonia Północna, Grecja oraz Turcja), od Morza Barentsa w Norwegii po Morze Czarne w Bułgarii. To także podróż przez mroczne i fascynujące zakątki Europy związane z zimną wojną, komunizmem oraz wyścigiem zbrojeń. Brzmi ciekawie? Zatem zacznijmy naszą podróż. Polska część trasy Szlaku żelaznej Kurtyny Polska część trasy obejmuje trzy malownicze województwa: warmińsko-mazurskie, pomorskie i zachodniopomorskie, zaczyna się w Gronowie przy granicy z Obwodem Kaliningradzkim i kończy w Świnoujściu, które w przypadku naszej dzisiejszej podróży jest punktem startowym. Stąd ruszymy na wschód do Ustki przez Pomorze Zachodnie, gdzie Szlak Żelaznej Kurtyny pokrywa się z bardzo popularnym szlakiem biegnącym wzdłuż Morza Bałtyckiego czyli Velo Baltica. Świnoujście - miejsce, gdzie historia ożywa Świnoujście, pomimo przebiegającej tu granicy państwa, przez wiele lat było zamknięte na świat. Dopiero w ’68 roku XX wieku zostało otwarte przejście graniczne drogą morską, a w późniejszym czasie, bo w ’75 roku XX wieku przejście lądowe z NRD. Obecnie trudno nam sobie wyobrazić kontrolne graniczne. Granicę przekraczamy w Dzielnicy Nadmorskiej, mijając Bramę Promenady Transgranicznej Świnoujście – Heringsdorf ciągu pieszo-rowerowego o długości 2245 m i będącej wspólnym projektem polsko – niemieckim. Zatrzymajmy się tu na dłuższą chwilę i cofnijmy do XIX wieku odwiedzając Forty Twierdzy Świnoujście wzniesionej przez armię pruską. Zwiedzając Fort Gerharda na wyspie Wolin, nie zapomnij odwiedzić najwyższej latarni morskiej w Polsce, mierzącej 67,7 metra! Do tych miejsc dotrzemy statkiem. Odwiedź również Podziemne Miasto w dzielnicy Przytór, które służyło jako schrony już od 1936 roku. Po tak wyczerpującej podróży warto wybrać się na plażę. Podczas spaceru przy ujściu Świny do morza na Falochronie Zachodnim zobaczymy wizytówkę Świnoujścia, czyli Stawa Młyny. Miasto leży w krainie 44 wysp, przemieszczanie się pomiędzy największymi wyspami Wolin i Uznam wymaga przeprawy. Dla zmotoryzowanych polecamy przeprawę tunelem pod Świną, a dla osób wybierających napęd własnych mięśni (pieszo lub rowerem) przeprawę promem miejskim „Bielik”, która trwa tylko 8 minut. Co ważne, obie opcje są bezpłatne. Międzyzdroje - Festiwal Gwiazd i żubry! Kolejny przystanek w naszej podróży to Międzyzdroje. Obok znajduje się tu Woliński Park Narodowy, w którym warto odwiedzić pokazową zagrodę żubrów, jak i wspiąć się na najwyższe klif w Polsce - Wzgórze Gosań oraz Kawczą Górę. Międzyzdroje to także Europejski Festiwal Gwiazd, który odbywa się w lipcu. Na Promenadzie Gwiazd znajdziesz odciski dłoni takich gwiazd jak Marek Kondrat i Zbigniew Wodecki. Sprawdź czy twoje pasują do ich odcisków. Kołobrzeg - mariny i morskie skarby W Kołobrzegu, największym uzdrowisku w Polsce i jednym z największych miast regionu, czekają na Ciebie takie atrakcje jak molo o długości 220 metrów, latarnia morska, neogotycki ratusz oraz skansen morski. Poszukaj też słynnych Marianów, czyli rzeźb mew. Podążając ich śladem zwiedzisz całe miasto: Wyspę Solną z Redutą Morast, port pasażerski, czy Muzeum Oręża Polskiego. Jadąc w stronę Ustronia Morskiego nie możesz przegapić „Ekoparku Wschodniego” czyli stanowiska słonawych torfowisk i miejsca lęgowego ponad 100 gatunków ptaków. Chłopy i Mielno – Unieście – przystanie rybackie Dwie miejscowości na naszej trasie, gdzie koniecznie zatrzymaj się na przystaniach rybackich, by spróbować bałtyckich pyszności. Jeśli chcesz chwili wytchnienia od roweru, wybierz się z Mielna w rejs statkiem wycieczkowym do Jamna, by zobaczyć unikatową kulturę w Zagrodzie Jamneńskiej. Darłowo - most rozsuwany i plaże Zbliżając się do granicy województwa zachodniopomorskiego zatrzymujemy się w Darłowie, które przyciąga turystów jedynym w Polsce mostem rozsuwanym oraz pięknymi parkami i plażami. Szukasz literackich śladów? Podążaj Szlakiem Leopolda Tyrmanda! Jadąc dalej do Jarosławca zachwycisz się widokami na morze i jezioro Kopań po drugiej stronie ścieżki. Ustka - latarnie, falochrony i historia W Ustce zakończymy naszą podróż szlakiem EuroVelo13, ciesząc się słońcem na plaży, zwiedzając latarnię morską i historyczne bunkry Blüchera. Spacerując po falochronach i promenadzie, zanurz się w lokalnej kulturze i smakach. Podsumowanie Szlak EuroVelo 13 to coś więcej niż tylko trasa rowerowa. To podróż przez czas, miejsca i historie, które kształtowały naszą przeszłość i teraźniejszość. To także kulinarna podróż przez smaki polskiego wybrzeża. Czy jesteś gotów na niezapomnianą przygodę? Przyjedź na szlak i odkryj fascynujące miejsca, o których nigdy nie zapomnisz. Zobaczysz, że historia może być nie tylko pouczająca, ale i ekscytująca! Do zobaczenia na Szlaku Żelaznej Kurtyny! Materiał promocyjny Pomorza Zachodniego
Zrobiliśmy to! Rowerem przez Pomorze Zachodnie
Malownicze, świetnie utrzymane ścieżki przez lasy, pola, wzdłuż dzikich bagien, rzek i Bałtyku. Po drodze zabytki, spotkania z mieszkańcami, aromatyczna kawa oraz kolacja w polu kwitnącego rzepaku. Wspólnie z laureatami konkursu National Geographic „Rowerem przez Pomorze Zachodnie” przejechaliśmy 140 km w dwa dni, świetnie się przy tym bawiąc.
W tym artykule: Sposób na przygodę 226 schodów Dwa tysiące jezior Dziko i dziewiczo Patrzę na zegarek, dochodzi ósma rano. W Koszalinie rześko, słońce nieśmiało wygląda zza chmur. Pakujemy do rowerowych sakw wodę i kanapki. Jesteśmy podekscytowani, bo dopiero się poznaliśmy się, a spędzimy wspólnie dwa dni na rowerach – śmieje się Magdalena Bielińska, która opracowała 140-kilometrową trasę dla laureatów konkursu „Rowerem przez Pomorze Zachodnie”. Sposób na przygodę W kwietniu redakcja National Geographic ogłosiła konkurs dla pasjonatów dwóch kółek, którego główną nagrodą był m.in. udział w wyprawie rowerowej. Laureatami zostali Aleksandra Szygenda i Arkadiusz Dobrzeniecki. – Wzięłam udział w waszym konkursie, bo staram się zwiedzać swój rejon i poznawać ciekawe miejsce. Kiedy zobaczyłam artykuł o rajdzie, pomyślałam, że może on być fajną przygodą i sposobem na jeszcze lepsze poznanie województwa. Spróbowałam, udało się i oto jestem tu z wami – opowiada Ola Szygenda, która na wyprawę przyjechała ze Szczecina –Wczorajszej nocy nie mogłam zasnąć, tak bardzo denerwowałam się dzisiejszą wycieczką. Ale już na starcie okazało się, że świetnie się rozumiemy i jest bardzo miło. Wyruszyliśmy z Koszalina. Dalej utwardzoną leśną ścieżką zajeżdżamy do Mielna. Przed sezonem nie ma tu jeszcze tłumów, kawiarnie i restauracje przy głównej ulicy Bolesława Chrobrego dopiero budzą się do życia, chociaż pod legendarnym Pomnikiem Morsa (symbol amatorów kąpieli w zimnej wodzie) grupa młodych turystów z Niemiec robi sobie zdjęcia. Cóż, jedziemy dalej, przez las do Chłopów – wprost na przystań rybacką, gdzie czeka na nas Sylwia Olewicz, żona rybaka: – Od 29 lat wspólnie z mężem prowadzimy tu firmę. Mąż pływa na morzu, a ja pomagam mu na przystani – opowiada. Na pytanie, jak wygląda ich codzienność w Chłopach, Pani Sylwia wzdycha z sentymentem: – O 2.00 nad ranem mężowi dzwoni budzik. Pije kawę, idzie na przystań, wypływa w morze, stawia siatki, potem je ściąga i wraca ok. 8.00 z rybami. Ja przyjmuję zwierzynę na przystani i sprzedaję Państwo Olewicz łowią przede wszystkim flądry, a także turbota. Wiosną – śledzie oraz belonę – To długa ryba z zielonymi ośćmi. Jest przepyszna. Czasem łowimy 200 kg, czasem i 500 kg, nie ma reguły. Kocham swoją pracę i kocham to miasto. Nigdy się stąd nie wyprowadzę. Wychodząc za rybaka, wybrałam życie blisko morza. W wakacje jest tu oczywiście gwarno, ale ma to swój urok, bo lubimy turystów. We wrześniu robi się ciszej i spokojniej. Wtedy oddychamy pełną piersią. Pani Sylwia pokazuje nam jeszcze molo i prowadzi pod zabytkowy budynek, w którym dziś mieści się hotel „Zamek na piasku”. Na tablicy informacyjnej czytamy, że został zbudowany już w 1906 r. Nie mamy czasu zajrzeć do środka – jedziemy dalej do Sarbinowa, by tam pospacerować promenadą. W Gąskach zaś – naszym kolejnym dłuższym przystanku – odwiedzamy zabytkową Latarnię Morską. 226 schodów Zostawcie rowery pod latarnię i chodźcie na górę! – zachęca nas straszy latarnik, Piotr Laskowski i prowadzi na taras widokowy krętymi, granitowymi schodami – jest ich dokładnie 226. Wysiłek się jednak opłaca, bo ze szczytu rozciąga się wspaniały widok na wybrzeże, wieś Gąski oraz latarniany kompleks. – Budowę latarni rozpoczęto w 1876 r. Trwała dwa lata, a cały materiał, czyli cegły i granit był dostarczany drogą morską. Jest drugą co do wysokości murowaną latarnią na polskim wybrzeżu, a przy okazji jedną z nielicznych wciąż zamieszkałych i czynnych. Liczy dokładnie 49,80 m wysokości. Panuje tu klimat jak sprzed trzydziestu lat, kiedy pracowało w niej kilku latarników, a w kompleksie mieszkały ich rodziny. Dziś wciąż tworzymy małe gospodarstwo, po którym jak widzicie spacerują kury – opowiada nam Laskowi i ciągnie dalej: – Oprócz tego, że latarnia wciąż świeci, dając sygnały statkom, od kilku lat jest też częścią KSBM, czyli Krajowego Systemu Bezpieczeństwa Morskiego. W kompleksie działa kawiarnia i kilka straganów z rękodziełem. View Ediplayer on the source website Dwa tysiące jezior Kierując się w stronę Kołobrzegu, przejeżdżamy przez Ekopark Wschodni z jednej strony oblany Bałtykiem, z drugiej wodami torfowisk i bagien. Miejsce ma chronić unikatowe siedliska roślin i zwierząt. Można tu spotkać ok. 80 różnych gatunków ptaków, wśród nich m.in.: orlika pospolitego. Zatrzymujemy rowery na drewnianej kładce poprowadzonej przez bagna, dzięki bujnej roślinności dookoła czujemy się tu jak w tajemniczym ogrodzie. Dalej ścieżka wiedzie nas do Kołobrzegu. – Witajcie w uzdrowiskowym mieście z 1000-letnią historią – Anna Bańkowska, wicemarszałek Województwa Zachodniopomorskiego czeka na nas pod zabytkowym XIX-wiecznym neogotyckim budynkiem ratusza na Starym Mieście. W tym stylu znajdziemy tu też budynki kołobrzeskiej poczty oraz kościoła rektoralnego Niepokalanego Poczęcia NMP. Zresztą Kołobrzeg znalazł się na liście miast Europejskiego Szlaku Gotyku Ceglanego. Dobrym przykładem architektury gotyckiej jest tu chociażby Bazylika Mariacka. – Pomorze Zachodnie jest jedynym województwem w Polsce, które ma dostęp do morza i ponad dwa tysiące jezior. Mamy też Szwajcarię Połczyńską, która charakteryzuje się wspaniałymi wzniesieniami, gdzie trenują kolarze górscy oraz przepiękne pojezierza. Dlatego nasze tereny przyciągają aktywnych turystów. Poza tym jesteśmy liderem w tej części Europy jeśli chodzi o ścieżki rowerowe. Zbudowaliśmy ich ponad 1200 km i nadal je rozbudowujemy. Można do nas przyjechać ze swoim rowerem lub wypożyczyć go na miejscu – zaznacza Anna Bańkowska. Tymczasem przeprowadzamy rowery promenadą i z portu jedziemy do położonej wśród pól kwitnącego rzepaku Villi Polanka, gdzie czeka na nas kolacja, czyli wybitne bitki wołowe. Dziko i dziewiczo Od ponad 10 lat podróżuję zawodowo z wycieczkami, ale najbardziej lubię odkrywać nowe miejsca na Pomorzu Zachodnim – podczas porannej kawy Arkadiusz Dobrzeniecki, który pochodzi ze Szczecina tłumaczy nam, dlaczego wziął udział w konkursie NG: – Nigdy wcześniej nie jeździłem wschodnimi szlakami, dlatego tym bardziej się cieszę, że mogę odkrywać tę dziką przyrodę z ekipą National Geographic. – Trasa od Koszalina aż po Kołobrzeg jest świetnie przygotowana dla rowerzystów. Zwłaszcza podobało mi się dorzecze Parsęty, gdzie mogliśmy obserwować dzikie ptactwo. Wypatrywałem swojego ukochanego egzotycznego niebieskiego zimorodka. Próżno szukać w Europie tak dzikiej, dziewiczej przyrody, jaką mamy na Pomorzu Zachodnim – podkreśla z dumą Dobrzeniecki. Drugiego dnia z Villi Polanka jedziemy przez Karlino, most kolejowy nad rzeką Radew aż do Białogardu, o którym Gall Anonim pisał: miasto królewskie i znakomite, zwane Białym. Przypominamy rowery pod XIX-wiecznym ratuszem i wspólnie z przewodniczką idziemy zobaczyć pozostałości XIV-wiecznych murów obronnych i słynną Bramę Wysoką zbudowaną w początkach XIV w. – Ma dwie kondygnacje, w dolnej ostrołukowy przejazd, w górnej ozdobiona jest trzema dwudzielnymi blendami z okienkami i manswerkowym fryzem – opowiada nam Patrycja Bazylińska. Przewodniczka prowadzi nas jeszcze pod pomnik Czesława Niemena, który jest dumą miasta. W Białogardzie muzyk w spędził podobno parę miesięcy i kochał tu wracać. Tymczasem wsiadamy na rowery i jedziemy wprost pod metę, do Bursztynowego Pałacu, gdzie czekają na nas… pawie. Siadamy na tutejszym tarasie z widokiem na pięknie utrzymany, porośnięty kwiatami ogród i jezioro. – Zrobiliśmy to! – krzyczy z uśmiechem Magda Bielińska: – Przejechaliśmy na rowerach ponad 140 km! Nikt nie złapał gumy, nikt nie został w tyle, jakbyśmy wspólnie jeździli całe życie. Materiał promocyjny Pomorza Zachodniego
Pakuj plecak i ruszaj z nami na wyprawę rowerową po Pomorzu Zachodnim
Wystarczy, że weźmiesz udział w naszym konkursie. Emocji na pewno nie zabraknie!
Mnóstwo zabytków i atrakcji, dzika natura, różnorodne krajobrazy, liczne udogodnienia i miejsca przyjazne rowerzystom oraz trasy dopasowane do wszystkich. Pomorze Zachodnie to idealny kierunek na wycieczkę na dwóch kółkach (na weekend, ale nie tylko). Sam będziesz miał okazję się o tym przekonać. Jeśli rower jest twoją pasją, koniecznie weź udział w naszym konkursie. Do wygrania są fantastyczne nagrody! Dwóch laureatów otrzyma nagrodę główną – weźmie udział w wyprawie rowerowej po Pomorzu Zachodnim i otrzyma zestaw gadżetów związanych z regionem. Do rozdania mamy też trzy nagrody pocieszenia w postaci gadżetów. Konkurs dla zapalonych rowerzystów, takich jak ty! Wyprawa odbędzie się 18–19 maja. Startujemy z Koszalina, a następnie przejeżdżamy przez wybrzeże – ten etap naszej wyprawy zaczniemy w Mielnie. W miejscowości, której wielu mieszkańców zimą zamienia się w… morsy. Dalej udamy się malowniczo prowadzącą ścieżką rowerową przez las do Chłopów, gdzie znajduje się przystań rybacka i molo. W Sarbinowie czeka nas krótki spacer promenadą, a w Gąskach kolejny przystanek – latarnia morska Jadąc w stronę Kołobrzegu przejedziemy przez ekopark. Ta ostatnia atrakcja z jednej strony otoczona jest morzem, a z drugiej wodami torfowisk i bagien. Bujna i piękna roślinność, niespotykane gatunki zwierząt i zachwycające krajobrazy gwarantowane. W Kołobrzegu, mieście z 1000-letnią historią, zatrzymamy się na Starym Mieście (choć po II wojnie światowej z większości zabudowań pozostały jedynie gruzy, nowe budynki nawiązują stylem do dawnej zabudowy) i przeprowadzimy rower promenadą z Pomnikiem Zaślubin z Morzem od mola do portu. Dalej udamy się trasą przez Gościniec, Karlino (pomiędzy miejscowościami miniemy też most nad Parsętą) i Białogard. W tym ostatnim na pewno nie zabraknie czasu na odwiedziny rynku (oprócz ratusza jest tam kilka pięknych kamienic, w tym ta położona przy pl. Wolności 11, wpisana do rejestru zabytków). Kolejną świetną atrakcją po drodze jest pałac w Strzekęcinie. Otacza go park z elementami XVIII-wiecznego ogrodu francuskiego (czeka nas kolejny piękny spacer). Naszą wyprawę kończymy w Koszalinie, gdzie odwiedzimy (piękny o każdej porze roku) park im. Książąt Pomorskich. Pierwszego dnia wycieczki pokonamy ok. 80 km, drugiego – 70. Trudno nie zakochać się w Pomorzu Zachodnim. TUTAJ znajdziesz całą trasę z zaznaczonymi atrakcjami. Organizator zapewnia przewodnika, wyżywienie i nocleg w urokliwej Willi Polanka w Gościnie. Ty będziesz musiał pamiętać jedynie o tym, by dojechać na miejsce i zabrać swój rower. Będziemy relacjonować poszczególne etapy podróży w naszym serwisie oraz w social mediach. Jeśli chcesz być tam z nami, będziemy potrzebować twojej zgody na wykorzystywanie wizerunku. Co trzeba zrobić, by wygrać? Wystarczy, że wyślesz nam swoje ulubione zdjęcie na rowerze i napiszesz, czemu to właśnie ty powinieneś pojechać z nami na wyprawę. Może opiszesz przy okazji, co pasja zmieniła w twoim życiu? Co ci daje (wolność, ciszę, spokój)? Albo czego uczysz się dzięki niej o sobie? A może zdradzisz nam, kiedy nauczyłeś się jeździć na dwóch kółkach i jak wspominasz to wydarzenie? Niech wygra kreatywność. Przed nami wiele niezapomnianych wrażeń. Trzymamy za ciebie kciuki i…do zobaczenia! Materiał promocyjny Pomorza Zachodniego.
Wokół Zalewu Szczecińskiego. Poznaj ten malowniczy region i jedną z najciekawszych tras rowerowych
Polsko-niemiecka trasa to propozycja dla tych, którzy lubią wypoczywać nad wodą i podziwiać dziką naturą.
Najwyższa latarnia w Polsce, rozległe rezerwaty i historyczna zabudowa – to wszystko (i wiele więcej) czeka na was na Trasie wokół Zalewu Szczecińskiego. Warto też z niej zboczyć i odwiedzić jeden z punktów widokowych, a także zrobić dłuższy spacer w takich miastach jak Szczecin, Świnoujście czy niemiecki Anklam. Ale po kolei. View Ediplayer on the source website Ze Szczecina do Modrzewia k. Goleniowa z jeziorem w tle Kiedy już dobrze zwiedzimy Szczecin (nie zapominając o takich atrakcjach jak Brama Królewska, Krużganek Mariacki, nowoczesna Filharmonia im. Mieczysława Karłowicza czy Łasztownia, czyli wyspa z pięknym widokiem na Stare Miasto), wjeżdżamy na nową szutrową trasę rowerową wzdłuż linii brzegowej jeziora Dąbie (po lewej stronie cały czas będzie doskonale widoczne). Zatrzymajcie się w Lubczynie przy porcie jachtowym i choć na chwilę posiedźcie na plaży. Kiedy dojedziecie do rzeki Iny, odbijcie jeszcze na zachód od dzikiej plaży. Niedaleko ujścia rzeki z wody wystaje bowiem wrak jednego z żelbetowych statków zbudowanych w Darłówku przez Niemców. Od czasu do czasu są na nim organizowane nawet koncerty, a publiczność bawi się na dodatkowych łodziach. Stacje PKP na tym odcinku znajdują się w Szczecinie i Goleniowie (obsługuje połączenia z kierunku Szczecina, Kołobrzegu, Koszalina, Kamienia Pomorskiego i Świnoujścia). Na terenie Szczecina rower można przewozić bezpłatnie w komunikacji miejskiej. Pod Goleniowem znajduje się port lotniczy. Z Modrzewia k. Goleniowa do Wolina z przystankiem na pyszny obiad Trasa prowadzi nas dalej lokalnymi drogami, a także drogą rowerową w kierunku Stepnicy. Tuż za miejscowością Kąty zjeżdżamy na leśną drogę szutrową, by dotrzeć do Stepnicy (znanej głównie z wielkiej plaży z piaskiem sprowadzonym ze Świnoujścia). Jeśli burczy wam w brzuchach, na miejscu koniecznie wybierzcie się do tawerny Panorama z marynistycznym wnętrzem. Nie dość, że zjecie dużo i pysznie, to jeszcze będziecie mogli odhaczyć kolejną ważną atrakcję. Budynek wybudowano w 1840 roku, a drewniana konstrukcja z oryginalnymi dekoracjami stanowi unikat na Pomorzu Zachodnim. Z kolei 2,5 kilometra na południe od miasta znajduje się rezerwat przyrody Olszanka. Torfowisko to miejsce największego w Polsce, a nawet w Europie zagęszczenia gniazd bielika oraz bardzo rzadkiej, wieloletniej paproci – długosza królewskiego. Lokalną drogą asfaltową o małym ruchu udajemy się do Czarnocina (po drodze mijając jeszcze jedną atrakcję – rezerwat Białodrzew Kopicki). W mieście wjeżdżamy na szutrową trasę rowerową. To jeden z najpiękniejszych odcinków całej trasy, prowadzący nas po wałach przeciwpowodziowych przy samym zalewie. Stąd już prosta droga do Parku Natury Zalewu Szczecińskiego, gdzie (przy odrobinie szczęścia) będziemy mogli zobaczyć dziko żyjące koniki polskie i włochate krowy rasy szkockiej wyżynnej. Od Zagórza znowu jedziemy lokalną drogą asfaltową aż do Wolina. Stacje PKP na tym odcinku znajdują się w Wolinie (obsługuje połączenia kolejowe z kierunku Szczecina i Świnoujścia) i Goleniowie (obsługuje połączenia z kierunku Szczecina, Kołobrzegu, Koszalina, Kamienia Pomorskiego i Świnoujścia) Z Wolina do Świnoujścia/Ahlbeck jedną z najpiękniejszych tras Z Wolina (pierwszego polskiego portu nad Bałtykiem) jedziemy oznakowaną i ukończoną trasą rowerową. Krajobraz za Wolinem jest już pagórkowaty, więc polecamy wam zatrzymać się na chwilę i wspiąć na jedno ze wzniesień. Przepiękną panoramę zalewu możecie podziwiać z XII-wiecznego grodziska w Lubinie (wstęp płatny), bądź ze wzgórza Zielonka. Wzgórze znajduje się na terenie Wolińskiego Parku Narodowego, tak jak Jezioro Turkusowe (więcej o atrakcji pisaliśmy w tym artykule) w sąsiedniej Wapnicy. Od Wapnicy do Międzyzdrojów dzieli nas już tylko 6 kilometrów., a trasa prowadzi głównie nową drogą rowerową. Ostatni etap tej trasy – z Międzyzdrojów do Świnoujścia – to jeden z najpiękniejszych szlaków Pomorza Zachodniego. 2,5 kilometra pokonujemy bowiem na skraju wydmy, z widokiem na plażę i Bałtyk. Na koniec zostaje jeszcze do przejechania kilka kilometrów lasem i jesteśmy na miejscu. Stacje PKP na tym odcinku znajdują się w Wolinie, Międzyzdrojach i Świnoujściu (obsługują połączenie kolejowe z kierunku Szczecina i Świnoujścia). W lewobrzeżnej części Świnoujścia znajduje się też stacja Deutsche Bahn, obsługująca połączenia z Niemiec. Ze Świnoujścia pływają promy do Ystad, Trelleborga i na Bornholm. Latem w weekendy między Szczecinem a Świnoujściem popłyniemy statkiem przewożącym rowery. Ze Świnoujścia/Ahlbeck do Anklam, czyli po polskiej i niemieckiej stronie Świnoujście, miasto położone na 44 wyspach, to obowiązkowy punkt naszej wycieczki. Koniecznie przespacerujcie się do najwyższej latarni w Polsce (to również najwyższy ceglany budynek tego typu na świecie, z jego szczytu rozpościera się piękny widok na miasto i wpływające do portu promy), a także do położonego na Uznamie Fortu Gerharda (to jeden z najlepiej zachowanych XIX-wiecznych pruskich fortów). Nie zapomnijcie też o jednym z najchętniej fotografowanych obiektów na polskim wybrzeżu – stawie Młyny o kształcie wiatraka. Polecamy wam też zrobić sobie dłuższy spacer przez las do symbolicznej bramy na granicy z Niemcami. Naszą wyprawę rowerową kontynuujemy – przejeżdżając obok bramy – wygodną drogą pieszo-rowerową przez las. Docieramy nią prosto do molo w uroczym niemieckim mieście Ahlbeck. Jeśli starczy wam czasu i siły (bo trzeba będzie nadłożyć kilka kilometrów), odwiedźcie też Heringsdorf i Bansin z zabudową z przełomu XIX i XX wieku. Warto też zawitać do Anklam, bo prowadzi nas tam jeden z piękniejszych odcinków szlaku. Jak tam dotrzeć? Z wyspy Uznam jedziemy przez Zecheriner Brücke, mostem zwodzonym z 1931 roku. Następnie trasa wiedzie wzdłuż szosy. Po drodze mijamy rozlewiska z wspaniałym lasem, który możemy też podziwiać z wieży obserwacyjnej. Prawdziwa magia! Stacje PKP na tym odcinku znajdują się w Świnoujściu, Ahlbeck (połączenia na terenie wyspy Uznam i do Züssow) i Anklam (dojazd np. do Stralsundu bądź Berlina). Z Kamminke można przeprawić się promem do Ueckermünde. Do dyspozycji mamy także połączenie promem rowerowym Kamp – Karin. W Heringsdorf koło Świnoujścia znajduje się port lotniczy. Z Anklam do Ueckermünde przez malowniczy rezerwat W Anklam mieści się zabytkowy kościół św. Mikołaja z 45-metrową wieżą i ciekawe muzeum lotnictwa (to tu urodził się Otto Lilienthal, pionier lotnictwa i konstruktor pierwszych szybowców). Po krótkim przystanku w mieście jedziemy dalej przez rozległy rezerwat Anklamer Stadtbruch. Dziesiątki gatunków ptaków, które żyją na terenie tych malowniczych rozlewisk, możemy obserwować z wieży widokowej 2,5 kilometra przed Bugewitz. Wąskimi ścieżkami gruntowymi dostaniemy się stąd do plaży w Mönkebude, a dalej drogami rowerowymi do Ueckermünde. Jeśli macie ochotę przepłynąć się statkiem do Kamminke pod Świnoujściem, informujemy, że odpływa stąd w każdą środę (w wakacje również w niedzielę). Stacje PKP na tym odcinku znajdują się w Anklam (dojazd np. do Stralsundu bądź Berlina) i Ueckermünde (dojazd do Pasewalku, gdzie są możliwe przesiadki do Szczecina, Berlina i Stralsundu). Z Ueckermünde z historyczną zabudową do Trzebieży Odwiedźcie Ueckermünde, piękne miasteczko u ujścia rzeki Wkry, a już nigdy o nim nie zapomnicie. Historyczna zabudowa, uroczy rynek z pomnikiem rybaka i pomnik świnek, a także ogromna, czerwona ławka, na której każdy z nas będzie wyglądał jak liliput – to tylko niektóre z licznych atrakcji. Warto podjechać także do zamku książąt pomorskich (jednego z nielicznych po stronie niemieckiej) i zacumowanej tuż obok kogi, czyli repliki średniowiecznego statku. Można popłynąć nią w rejs po zatoce. Rowerowe i lokalne drogi, a także krótki piaszczysty odcinek prowadzi nas do granicy z Polską, a następnie do XIX-wiecznego pałacu w Karsznie. Jeśli odbijecie zaledwie trzy kilometry do Nowego Warpna, znajdziecie się w jednym z najdalej na zachód wysuniętym mieście w Polsce (położonym malowniczo na cyplu). Nowe Warpno nie ucierpiało poważnie podczas wojny, dzięki czemu możemy podziwiać obecnie XV-wieczną starówkę z domami szachulcowymi. A jeśli macie ochotę na kolejną przygodę (i wolne 15 minut), przeprawcie się promem do Altwarp, czyli Starego Warpna, na terenie Niemiec. Chcecie więcej atrakcji? Jadąc w stronę Szczecina, zatrzymajcie się w Warnołęce przy małym kościele o konstrukcji szachulcowej pw. Matki Boskiej Częstochowskiej z 1727 roku albo przy polu lawendy „Lawendowe zacisze” w Brzózkach. Następnie drogą nr 114 dotrzecie do Trzebieży. Stacje PKP na tym odcinku znajdują się w Ueckermünde (dojazd do Pasewalku, gdzie są możliwe przesiadki do Szczecina, Berlina i Stralsundu). Z Ueckermünde można przeprawić się promem do Kamminke pod Świnoujściem. Z Jasienicy i Polic kursują autobusy miejskie (przewóz rowerów jest bezpłatny). Z Trzebieży do Szczecina na zakończenie wyprawy W Trzebieży znajduje się największy polski port nad Zalewem Szczecińskim, a także pomnik polskiego podróżnika, zmarłego w 2021 roku Olka Doby. Mężczyzna, który jako pierwszy człowiek w historii samotnie przepłynął kajakiem Ocean Atlantycki z kontynentu na kontynent, od lat 70. XX wieku mieszkał w pobliskich Policach. W mieście słynnego kajakarza odwiedzimy z kolei ruiny klasztoru augustianów z XIV wieku. Aż do Szczecina jedziemy po drogach rowerowych wzdłuż drogi wojewódzkiej. Po wjeździe do miasta – asfaltową i szutrową trasą rowerową przez tereny leśne i rekreacyjne, a następnie ścieżkami rowerowymi do miasta. Sami nie wiemy, kiedy nam zleciało te 296 kilometrów! Stacja PKP na tym odcinku znajduje się w Szczecinie. Materiał promocyjny Pomorza Zachodniego.
Trasa Pojezierzy Zachodnich ze Szczecinka do Bornego Sulinowa na zlot pojazdów wojskowych, ale nie tylko
Dla miłośników historii i militariów, lecz także pięknych, sielskich krajobrazów, to wycieczka obowiązkowa.
Ciągnący się przez Pomorze Zachodnie pas pojezierzy oferuje mnóstwo niespodzianek, o czym sami się zaraz przekonacie. Prowadzi przez nie trasa rowerowa, która przebiega głównie asfaltowymi drogami rowerowymi wybudowanymi na kolejowych traktach (ale etap, na którym skupimy się w tym artykule, jest w większości przejezdny lokalnymi drogami). Po drodze mijamy spokojne miasteczka i jeziora z krystalicznie czystą wodą. A to wszystko w atmosferze relaksu i spokoju. Miejsce, którego nie było na mapach Naszą wyprawę zacznijmy od Szczecinka. Koniecznie zatrzymajcie się przy siedzibie książąt pomorskich (najstarsze skrzydło zamku pochodzi z XIV wieku). Po tym jak skosztujecie różnych pyszności w zamkowej restauracji, wybierzcie się na spacer na piętrowy i kolisty pomost. Przybijają tam tramwaje wodne. Jeśli to dla was wciąż za mało atrakcji (i chcielibyście na chwilę odpocząć od dwóch kółek), może zainteresuje was zlokalizowany obok najdłuższy w Europie wyciąg nart wodnych. A może wystarczy wam jeszcze czasu, żeby skorzystać z uroków miejskiej plaży? Po pokonaniu trasy ze Szczecinka do Bornego Sulinowa docieramy do miasteczka znanego chyba wszystkim miłośnikom historii i militariów w naszym kraju. To właśnie tu latem odbywa się największy zlot pojazdów militarnych w tej części Europy – „Gąsienice i podkowy”. Trudno szukać drugiego takiego miejsca na mapie Polski. Miasteczko pełniło funkcję wielkich koszar – najpierw niemieckich, a potem radzieckich. Do lat 90. w ogóle nie było go na mapach, a całą ludność stanowili wojskowi ze Związku Radzieckiego. Jakby tego było mało, całe jest położone w lesie. Dziś Borne Sulinowo liczy około 5 tysięcy mieszkańców i może pochwalić się takimi zabytkami jak Dom Oficera z lat 30. czy „pomnik z pepeszą” na cmentarzu przy wjeździe do miasta. Spotkania z historią i odpoczynek, który należy się każdemu rowerzyście A jeśli macie jeszcze trochę czasu, przejedźcie się do Kłomina. 15 kilometrów jazdy nierówną, piaszczystą drogą przez las wynagrodzi wam widok tajnej osady na poligonie. W dobrym stanie zachowała się tam strzelnica czołgowa i silosy na pociski nuklearne. Jadąc do Kłomina, miniecie też największe wrzosowiska w Polsce i jedne z największych w Europie. Wrzosy zaczynają kwitnąć mniej więcej w połowie sierpnia i najlepiej podziwiać je z wieży widokowej. Kolejna atrakcja czeka 6,5 kilometra od miasta, w Starym Drawsku. Zamek Drahim – bo o nim mowa – zbudowali joannici tuż po opuszczeniu tego terenu przez templariuszy. Od VII wieku znajdował się tu słowiański gród plemienia Drawian. W 1366 roku te tereny przejęły wojska Kazimierza Wielkiego. Obecnie możemy podziwiać ruiny średniowiecznego zabytku. Na dziedzińcu wzniesiono też budynki w średniowiecznym stylu i urządzono wystawę białej broni. W letnie weekendy odbywają się tu spotkania z historią, rycerzami i mnichami. Następnie zmierzamy do Czaplinka, który kusi nie tylko pięknym Jeziorem Drawskim (drugim co do głębokości jeziorem w Polsce). Na obrzeżach miasta znajduje się bowiem słowiański skansen – Grodzisko Sławogród. Warto wybrać się tu w czasie, gdy odbywają się pokazy dawnych rzemiosł i pojedynki rycerskie. Jadąc dalej trasą, w okolicy jeziora Krzemno natkniecie się na… tajemnicze kamienne kręgi. Znajdują się one dwa kilometry na południe od trasy i można do nich dojechać drogą leśną. Leśnicy odkryli je w 2014 roku. I choć jeszcze nie zakończono wykopalisk, już wiemy, że pochodzą one z I–III wieku n.e. i wniósł je wschodniogermański ludu Gotów. Nie możemy się doczekać, aż atrakcja będzie otwarta dla wszystkich. Ciekawym punktem na tym odcinku trasy jest jeden z największych barokowych pałaców na Pojezierzu Zachodnim – pałac w Siemczynie. Jak tam dotrzeć na dwóch kółkach? Najpierw musimy dostać się do Nowego Kaleńska, a następnie odbić od trasy 4,4 kilometra na północ, lokalną drogą szutrowo-piaskową. Pałac wybudowano w latach 1722–1726. Poza Muzeum Ziemi Pomorskiej znajdują się w nim również hotel i restauracja. Obiekt dołączył do programu Miejsc Przyjaznych Rowerzystom, więc o miejsce na sprzęt (a także podstawowe narzędzia i części do jego naprawy) nie musicie się martwić. Materiał promocyjny Pomorza Zachodniego.
Atrakcje na Pomorzu Zachodnim, o których mogliście nie słyszeć. Dotrzecie do nich na dwóch kółkach
Od gotyckiego zamku po rybacką wioskę i malownicze krajobrazy. Na Pomorzu Zachodnim każdy znajdzie coś dla siebie.
Poszukujecie pamiątek historii? A może lubicie odkrywać miejsca, w którym możecie dowiedzieć się więcej na temat życia jego mieszkańców? Najlepiej odpoczywacie wśród natury? Sprawdźcie z nami siedem fascynujących atrakcji na Pomorzu Zachodnim, które odkryjecie na dwóch kółkach. Wioska Chłopy, trasa Velo Baltica Nie ma w Polsce popularniejszego kierunku na rowerowe wyprawy niż Morze Bałtyckie. Trasa Velo Baltica jest łatwa i bezpieczna, więc można wybrać się na nią z całą rodziną. W trzecim etapie podróży – z Kołobrzegu do Mielna – warto zatrzymać się we wpisanej w całości do rejestru zabytków wiosce Chłopy. Ochroną objęto zachowany tradycyjny układ rybackiej osady z domami szachulcowymi z XIX wieku ozdobionymi ludowymi malowidłami. To jedyna zachowana wieś tego typu w naszym kraju. Długi spacer warto zakończyć przy kutrach leżących na plaży. Łatwo można zapomnieć tam o całym świecie. „Chiński mur”, trasa Velo Baltica Są tu z nami miłośnicy historii? Jeśli tak, na pewno zainteresuje was kolejna atrakcja na tej trasie (tym razem jednak na jej czwartym etapie – z Mielna do Darłowa). W Bobolinie, tuż przed dojazdem do Darłowa, odbijamy ze szlaku na ul. Plażową, która prowadzi nas – a jakże – na plażę. Nie jest to jednak zwyczajna plaża. Znajdziecie na niej 12-metrowy żelbetonowy mur zwany „chińskim”. Mur jest jednak niemiecki. Pochodzi z czasów II wojny światowej i miał osłaniać supertajny projekt. Na plaży do dzisiaj pozostały też bunkry. Mało kto wie, że obiekty były częścią poligonu artyleryjskiego, gdzie testowano największą armatę wszech czasów – Dorę. Skansen Zagroda Jamneńska, Trasa dookoła Jeziora Jamno Trasa dookoła Jeziora Jamno jest dość krótka i szybko się ją pokonuje. Nie oznacza to jednak, że nie miniemy po drodze żadnych ciekawych atrakcji. Wręcz przeciwnie! My szczególnie polecamy zwiedzić skansen Zagroda Jameńska. W tym miejscu kultura kaszubska wciąż jest żywa. Przekonamy się o tym, podziwiając na wystawie bogato zdobione przedmioty codziennego użytku – malunki na skrzyniach oraz elementy haftu, zaplecki krzeseł zdobione liliami, tulipanami czy motywem serca, a także repliki strojów mieszkańców (które można przymierzyć). Przenosimy się w świat dawnych mieszkańców Jamna oraz poznajemy ich fascynujące tradycje i obyczaje. Na miejscu odbywają się też zajęcia edukacyjne, warsztaty rękodzielnicze, prelekcje i pokazy filmowe. Jezioro Turkusowe, Trasa wokół Wyspy Wolin Pomorze Zachodnie kusi również malowniczymi widokami. Przekonacie się o tym, jadąc Trasą wokół Wyspy Wolin i podziwiając Jezioro Turkusowe. Znajdziecie je na południu wsi Wapnica, w gminie Międzyzdroje. Jego nazwa odnosi się do turkusowego koloru wody, który jest szczególnie widoczny podczas słonecznych dni. Największe jezioro na terenie Wolińskiego Parku Narodowego (i głębokie na ponad 21 metrów) powstało po wojnie w miejscu dawnego wyrobiska kopalni kredy. I choć kąpiele w jeziorze są zabronione (nie można tu także wędkować), warto zrobić sobie wokół niego dłuższy spacer. Koniecznie wybierzcie się na punkt widokowy Piaskowa Góra, skąd rozciąga się widok na zbiornik, a także malowniczo położoną Wapnicę, Dolinę Trzciągowską, pasmo wzniesień Wyżnicy, jezioro Wicko Małe oraz fragment delty wstecznej Świny. Góra Chełmska, Stary Kolejowy Szlak – łącznik Koszalin Jadąc Starym Kolejowym Szlakiem, czyli trasą przecinającą pojezierze z północy na północ (a tym samym łączącą Morze Bałtyckie z Pojezierzem Wałeckim) miniemy na trasie kolejną ciekawą atrakcję. Tuż przy Koszalinie znajduje się bowiem Góra Chełmska. Najwyższy punkt – Krzyżanka – wznosi się na wysokość 136 metrów n.p.m. (to też najwyższe wzniesienie morenowe na całym południowym wybrzeżu Bałtyku). Wejście na szczyt nie powinno sprawić nam problemu. Warto podjąć się tego zadania, żeby móc zwiedzić sanktuarium Matki Bożej Trzykroć Przedziwnej, ruiny kaplicy z XIII wieku, ruiny kościoła z XV wieku czy wieżę widokową z 1888 roku (z której możemy podziwiać przepiękną panoramę miasta, jezioro Jamno, a przy dobrej widoczności nawet Morze Bałtyckie). Na spacerach można spędzić tu cały dzień. Zamek w Pęzinie, Trasa Pojezierzy Zachodnich – łącznik Szczecin Ciągnący się przez Pomorze Zachodnie pas pojezierzy to raj dla miłośników spokoju, relaksu i… wyjątkowych zabytków. Jednym z nich jest mało znany zamek w Pęzinie (ta niewielka wieś leży 10 kilometrów od Stargardu, dojedziecie do niej w drugim etapie trasy między Stargardem a Ińskiem). To bez wątpienia jeden z najpiękniejszych zamków zakonno-rycerskich na całym Pomorzu. Twierdza z każdej strony reprezentuje inny styl – gotycki, neogotycki i renesansowy. Zbudowana przez joannitów na przełomie XIV i XV wieku, obecnie pełni funkcję hotelową. Udostępniona do zwiedzania jest jedyna w regionie…sala tortur. Eksponaty, wykonane według historycznych projektów, skutecznie przybliżają atmosferę panującą niegdyś w lochach. Tylko dla odważnych! Krzywy Las, trasa Blue Velo Trasa północ – południe, która łączy Bałtyk wzdłuż Zalewu Szczecińskiego i przez Pojezierze Myśliborskie z Kostrzynem nad Odrą, ma wielu zwolenników. I wcale się temu nie dziwimy. Na trasie (a konkretnie na czwartym jej odcinku, łączącym Szczecin z Gryfinem) koniecznie odwiedźcie Krzywy Las. To jedna z najciekawszych atrakcji przyrodniczych w regionie (jeśli nie w Polsce). W lesie rośnie bowiem aż 100 specyficznie ukształtowanych sosen. Posadzono je prawdopodobnie w 1934 roku. Co ciekawe, nikt do końca nie wie, dlaczego drzewa są krzywe. Przez lata powstało wiele hipotez, żadna z nich nie została jednak oficjalnie potwierdzona. Czy przeszkadza nam to eksplorować tę fascynującą atrakcję? Absolutnie nie! Więcej informacji o poszczególnych trasach rowerowych znajdziecie TUTAJ. A wy, gdzie wybierzecie się na następną wycieczkę? Materiał promocyjny Pomorza Zachodniego.
Z Polski do Niemiec przez zabytkowy most. Rozpoczynamy rowerową Trasę Pojezierzy Zachodnich
Poznaj najbardziej spektakularne przejście graniczne w Polsce, czyli most kolejowy Siekierki-Neurüdnitz, który przemieniono w taras widokowy oraz ścieżkę dla rowerów i pieszych. Mieści się w magicznym otoczeniu Doliny Dolnej Odry, w której mieszka aż... 180 (!) gatunków ptaków. To właśnie tam odkryjesz prawdziwe piękno natury.
W tym artykule: Idealna wycieczka rowerowa nie istn... Niezwykła podróż rowerem z Polski do Niemiec Niezwykła historia odbudowanego mostu Te punkty warto zobaczyć Informacje o transporcie Idealna wycieczka rowerowa nie istn... Niezwykła podróż rowerem z Polski do Niemiec Wiosna – świat budzi się do życia. To najwyższy czas, żeby zaplanować odpoczynek na świeżym powietrzu! Jeśli szukasz ukojenia, ale przy okazji lubisz aktywnie spędzać czas, mamy dla ciebie propozycję niezwykle przyjemnej wycieczki rowerowej. Ciągnący się przez Pomorze Zachodnie pas pojezierzy to przestrzeń, w której odnajdziesz spokój. Zacznijmy od tego, jak trafić do tego wyjątkowego miejsca – nie jest to trudne. Rowerową wyprawę rozpocznij w tzw. kilometrze zero, czyli na moście w Siekierkach, przy polsko-niemieckiej granicy. Możesz wybrać się tam pociągiem (oczywiście z rowerem), musisz tylko dojechać do stacji Godków. Tuż przy stacji znajdziesz ścieżkę rowerową, która prowadzi dokładnie na most. Co dalej? Przed tobą 20 km jazdy pełnej absolutnie niesamowitych doświadczeń. Trasa „tysiąca jezior” zachwyca! Jeżeli jednak wybierasz transport samochodowy, pamiętaj, żeby nie zostawiać auta na przypadkowych ulicach. Warto zaparkować przy stacji kolejowej w Siekierkach, a następnie udać się na długi (i niezwykle przyjemny) spacer. View Ediplayer on the source website Most Siekierki-Neurüdnitz to najdłuższa przeprawa na Odrze (liczy ok. 770 metrów). Na całość składają się dwie konstrukcje o długości 335 i 325 metrów połączone groblą. Nie bez powodu miejsce to uchodzi obecnie za najbardziej spektakularny odcinek rowerowego szlaku! Na moście został umieszczony taras widokowy, dzięki któremu możesz podziwiać rozlewiska Odry chronione przez Cedyński Park Krajobrazowy. Jak wspomnieliśmy, żyje tutaj 180 gatunków ptaków – szanse, że zobaczysz je na trasie, są zatem bardzo duże. PS Warto udać się w to miejsce we wrześniu, kiedy trwa rykowisko, a nawoływania jeleni niosą się rano i wieczorem po rozlewiskach. Co istotne, odwiedzając most nie zapominaj również o bardzo ważnych kwestiach: śmieci wyrzucaj wyłącznie do pojemników, które są do tego przeznaczone, pamiętaj że to ty jesteś tutaj gościem – nie hałasuj, i last but not least – doładuj się pozytywnie tym niesamowitym otoczeniem! Niezwykła historia odbudowanego mostu Historia tej zabytkowej przeprawy sięga 1892 roku. W 1945 roku most wysadzili naziści, ale odbudowano go w latach 50. Komunistyczne władze planowały wykorzystywać przeprawę tylko i wyłącznie do transportu wojsk Układu Warszawskiego w razie wojny z NATO. Ciekawostką jest fakt, że... ani razu nie przejechał po niej cywilny pociąg pasażerski. Niestety most był wyłączony z eksploatacji, niszczejąc przez lata. Rok 2021 okazał się jednak dla niego przełomowym – otrzymał bowiem (kolejne) życie, stając się Mostem Europejskim. Dziś łączy trasy rowerowe Polski i Niemiec. Pod koniec czerwca 2022 roku otworzono niemiecką część przeprawy. Umożliwiło to wszystkim zainteresowanym zaplanowanie wycieczki po drugiej stronie Odry. Skorzystaj więc z sezonowej przeprawy promowej w Gozdowicach i zrób pętlę, jadąc (prawie) cały czas wzdłuż rzeki. Niesamowite doznania gwarantowane! Te punkty warto zobaczyć Przy okazji Siekierek warto również wspomnieć o leżącej niedaleko na północ Cedyni, a właściwie o bitwie pod Cedynią. Jest to o tyle istotne, że w 972 roku wojska Mieszka I stoczyły tutaj bitwę, dzięki której dziś Pomorze Zachodnie należy do Polski. Zaledwie 9 kilometrów od Mostu Europejskiego znajdziemy również obelisk z napisem „Najdalej wysunięty na zachód punkt Polski”. Gigantyczna mozaika prezentuje scenę batalistyczną. Dla miłośników historii: w czerwcu możesz wziąć udział w pikniku historycznym i zobaczyć inscenizację tej bitwy. Jeżeli natomiast skusisz się na wycieczkę po ścieżce w kierunku Trzcińska-Zdroju, koniecznie zajrzyj do dawnego dworca w Klępiczu! Stacja ta stała się kultowym miejscem i jest to zasługa pani Joli oraz jej rodziny. Potrzebujesz odpoczynku, rozmowy albo... kawałka domowego, pysznego sernika? Jesteś w dobrym miejscu! Z kolei 6 km od Klępicza znajduje się Czachów słynący z niesamowitych malowideł w kościele Matki Boskiej Częstochowskiej z XIII wieku. Ponad 40 lat temu odkryto tam intrygujące, dziwne obrazki (wyglądały, jakby namalowało je dziecko). Okazało się, że pochodzą z XIV wieku i są jednymi z najstarszych polichromii w Polsce. Koniecznie zobacz, jak prezentuje się “wesoły diabeł” przy chrzcielnicy – wiele osób uważa, że chociażby dla niego warto nieco zboczyć z trasy. Bez stresu! Kościół często jest zamknięty, ale klucz znajdziesz w żółtym domku, który mieści się naprzeciwko. Odnajdziesz tam nie tylko klucz, lecz także panią Barbarę Sobić, która z pasją opowiada o malowidłach i dziejach Czachowa. Trochę bliżej, bo około 2,5 km od szlaku, znajdziesz Moryń – miasto otoczone murami z XV wieku. Warta uwagi jest również Aleja Gwiazd Plejstocenu nad jeziorem Morzycko. Wzdłuż zobaczysz duże figury zwierząt żyjących na tych terenach w epoce lodowcowej – gwarantujemy, że jest to niesamowite przeżycie nie tylko dla tych najmłodszych. To co? Pora na selfie z mamutem, który wygląda bardzo realistycznie! Nie moglibyśmy nie wspomnieć o jeziorze Morzycko, które jest uznawane za jeden z atrakcyjniejszych akwenów w Polsce (szczególnie dla nurków). Jego czyste i głębokie wody sięgają 60 metrów głębokości. Pssst, na dnie tego jeziora można znaleźć szczątki radzieckiego myśliwca z czasów II wojny światowej! Przy jeziorze, we wsi Gądno, odnajdziemy podnoszony z ruin pałac, który możesz znać z literatury. Każdego roku z tego miejsca startuje rowerowy Rajd Pana Samochodzika. Interesujesz się roślinnością? Odwiedź Brwice i podziwiaj najstarszą sekwoję w Polsce! Pojedź też do Trzcińska-Zdrój, który - tak jak Moryń - otoczony jest murami z bramami miejskimi (w świetnym stanie). W dawnym uzdrowisku znajduje się też jeden z najstarszych i najcenniejszych ratuszy w Polsce z XIII wieku. Pora na relaks. Pozwól sobie na chwilę wytchnienia w parku uzdrowiskowym. Napawaj się pięknym widokiem domu zdrojowego malowniczo położonego nad jeziorem. Obecnie w jego wnętrzach znajduje się dom pomocy społecznej. Swoją wycieczkę możesz zakończyć w Myśliborzu. Informacje o transporcie A poniżej znajdziesz przydatny poradnik dotyczący transportu. Stacje kolejowe PKP znajdują się Godkowie (na linii komunikacyjnej Szczecin - Kostrzyn) i kilka kilometrów od trasy w Chojnie (na linii komunikacyjnej Szczecin - Wrocław, zatrzymują się tutaj pociągi dalekobieżne). Połączenia obsługują Polregio i Intercity. Rozkład jazdy znajduje się na stronie https://portalpasazera.pl Kolejna stacja kolejowa obsługująca trasę znajduje się 12 kilometrów od mostu w Siekierkach we Wriezen po stronie niemieckiej (dojazd pociągami Deutsche Bahn z Berlina, Frankfurtu nad Odrą i Eberswalde). Rozkład jazdy znajdziesz na stronie https://www.bahn.de. Życzymy ci cudownej wycieczki i niezapomnianych wrażeń! Projekt został przygotowany przez Urząd Marszałkowski Województwa Zachodniopomorskiego wspólnie z Landkreis Uckermark w ramach programu Interreg VI A Meklemburgia – Pomorze Przednie/ Brandenburgia / Polska 2021 – 2027. Materiał promocyjny Pomorza Zachodniego.
Wybierz się na wycieczkę Starym Kolejowym Szlakiem i odkryj najpiękniejsze miejsca na Pomorzu Zachodnim
190 km rowerem przez region pełny atrakcji i wrażeń? Jesteśmy na tak!
Zabytkowe pałace i kościoły, dawne dworce kolejowe, a przede wszystkim dzika natura i spokój. To wszystko (i jeszcze więcej) czeka na wszystkich tych, którzy wybiorą się na rowerową wycieczkę Starym Kolejowym Szlakiem. Zazdrościmy, jeśli ta przygoda jest jeszcze przed wami! To trasa, która przecina pojezierza z północy na południe, wygodnie komunikując Morze Bałtyckie z Pojezierzem Wałeckim. Obecnie prowadzi z Kołobrzegu lub z Mielna do Wałcza, ale w niedalekiej przyszłości ma przechodzić głównie po starotorzach dawnych linii kolejowych. Odcinek jest łatwy i przyjemny. Bez trudu pokonamy nawet najwyższe wzniesienia Wysoczyzny Łobeskiej (nawet jeśli brakuje nam doświadczenia). Możemy więc wybrać się na wycieczkę całą rodziną. To co, gotowi? Z Kołobrzegu do Białogardu obok neogotyckich zabytków Wyprawę rozpoczynamy w Kołobrzegu, przy liczącym 220 metrów nowoczesnym molo. Będąc w okolicy, warto zobaczyć też pomnik upamiętniający zaślubiny Polski z morzem, które odbyły się tuż po bitwie o miasto w 1945 roku, a także potężną bazylikę konkatedralną Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny. Potrzebujecie więcej argumentów? Proszę bardzo! Kupiecka kamienica Schliffenów przy ul. Gierczak (znana także jako najstarszy dom w Kołobrzegu) czy Baszta Lontowa z resztą muru obronnego z XIV wieku są warte zobaczenia. Podobnie zresztą jak pozostałości umocnień twierdzy kołobrzeskiej, neogotycki ratusz i wieża ciśnień, w której znajdziemy restaurację z wieloma pysznościami. Będąc w Kołobrzegu, nie można również zapomnieć o parku zdrojowym. Co ważne dla nas, Kołobrzeg jest węzłem szlaków rowerowych. Ze Starym Szlakiem Kolejowym łączą się tu europejskie trasy EV10 i EV13 (czyli Szlak wokół Bałtyku i Szlak Żelaznej Kurtyny). Velo Baltica, zachodniopomorski odcinek tych tras, liczy 245 km. Jeden z jego piękniejszych odcinków to ten położony między Kołobrzegiem a Mielnem (stąd także można zacząć Stary Kolejowy Szlak). Trasą (biegnącą głównie drogami rowerowymi) docieramy do Zieleniewa. Szczególnie młodsi turyści docenią tutejszy park rozrywki Dziki Zachód. Później jedziemy przez Gościno do Karlina (po drodze mijając m.in. ruiny neoklasycystycznego pałacu w Lubiechowie), w którym warto zatrzymać się na dłużej przy moście kolejowym nad Radwią. Karlino, to kolejna miejscowość, w której warto zatrzymać się na dłużej. Miejsce zyskało sławę (nie tylko w Polsce, ale i na całym świecie) za sprawą erupcji ropy naftowej i gazu ziemnego, do które doszło podczas odwiertów 9 grudnia 1980 roku. W akcji gaszenia pożaru wzięło udział około 1000 osób. Była to największa dotychczasowa erupcja ropy na naszym kontynencie. Stacje kolejowe PKP na tym odcinku znajdują się w Kołobrzegu, Karlinie i Białogardzie (na linii komunikacyjnej Kołobrzeg – Szczecinek). Z Białogardu do Złocieńca przez Magiczną Ulicę Parasoli W Białogardzie – obok pomnika Czesława Niemena, który zamieszkał tu na krótko w 1958 roku – warto zobaczyć budynek dawnego ratusza z 1827 roku z drewnianą wieżą zegarową (znajdziecie go tuż obok) i Bramę Wysoką z XIV wieku (będącą pozostałością po murach miejskich). Z miasta pochodzi również Aleksander Kwaśniewski. W Izbie Tradycji Regionalnej znajdziemy ciekawą wystawę orderów i odznaczeń byłego prezydenta. Następnie kierujemy się drogą powiatową o niewielkim natężeniu ruchu (mijając stare kościoły i pałace). Drugą część tej trasy (która zaczyna się po przekroczeniu drogi wojewódzkiej nr 152, tuż przed Połczynem-Zdrojem) pokonujemy nową drogą rowerową po dawnej trasie kolei ze Świdwina. Przed wjazdem do miasta szlak skręca w prawo i po dawnych torach prowadzi nas do Złocieńca. Jeśli zdecydujecie się zajechać do Połczyna, koniecznie przejdźcie się Magiczną Ulicą Parasoli i odpocznijcie w parku zdrojowym. Z Połczyna trasa prowadzi nasypem kolejowym przez Drawski Park Krajobrazowy. Jadąc, zwróćcie uwagę na mijane dawne stacje. Choć lata swojej świetności już dawno mają za sobą, wciąż robią wrażenie. Z kolei za Cieszynem tuż przy trasie zobaczycie pozostałości nigdy nieukończonej „berlinki”, czyli hitlerowskiej autostrady, która miała połączyć stolicę Niemiec z Królewcem. A jeśli macie trochę więcej czasu, w okolicach Połczyna odwiedźcie Szwajcarię Połczyńską. Malownicze krajobrazy gwarantowane. Stacje kolejowe PKP na tym odcinku znajdują się w Białogardzie (na linii komunikacyjnej Szczecin – Koszalin oraz Kołobrzeg – Szczecinek – Poznań) i Rąbinie (na linii komunikacyjnej Szczecin – Koszalin) i Złocieńcu (na linii komunikacyjnej Szczecin – Szczecinek). Ze Złocieńca do Wałcza z pałacem po drodze W Złocieńcu warto odwiedzić park Żubra z monumentalną aleją grabową, tworzącą tunel z połączonych gałęzi drzew. Aż trudno uwierzyć, że niektóre okazy mają nawet 200 lat! Z kolei tuż pod miasteczkiem, nad jeziorem Krosino, znajduje się jednostka wojskowa zajmująca teren dawnego nazistowskiego ośrodka szkoleniowego. W miasteczku trasa łączy się ze Szlakiem Pojezierzy Zachodnich. Kiedy miniemy wieś Bobrowo (i ciekawy, choć niedostępny do zwiedzania pałac), odbijamy w leśną asfaltową drogę, która ponownie zmienia się w szutrówkę do Wierzchowa. Na dalszym odcinku (między Wierzchowem a Wałczem) zaplanowano już poważne inwestycje. Na razie najlepiej objechać niegotowe odcinki drogami powiatowymi o małym natężeniu ruchu. Stacje kolejowe PKP na tym odcinku znajdują się w Wałczu (na linii komunikacyjnej Szczecin – Wałcz) i Złocieńcu (na linii komunikacyjnej Szczecin – Szczecinek). Z Wałcza do… dokąd nas poniesie Wałcz to miasteczko z zachowanym średniowiecznym układem zabudowy w centrum. Na rynku koniecznie zwiedźcie ratusz z 1980 roku. Bliskość dwóch jezior: Raduń i Zamkowego, sprawia, że jest to idealne miejsce na wypoczynek. Jedynie 10 kilometrów na zachód od miasta, na drodze Strączno – Rutwica, znajduje się z kolei „magiczna górka”. Chcąc ją zdobyć, wcale nie musimy pedałować! Czy to iluzja, czy magia? Zdecydujcie sami. Trasę z Wałcza do granic województwa pokonujemy drogami lokalnymi przez pola, aż do leżącej między dwoma jeziorami miejscowości Dobino. Z tutejszej stacji kolejowej pojedziemy prosto do Szczecina lub Piły. Jeśli postanowicie dostać się do Piły na dwóch kółkach (warto przemyśleć ten pomysł, tym bardziej, że to już tylko kilkanaście kilometrów), tuż za granicą województwa zatrzymajcie się na chwilę w Skrzatuszu. Znajdziecie tam duże sanktuarium maryjne, czyli jedno z najważniejszych i najstarszych miejsc kultu maryjnego w Polsce. To była świetna przygoda! Stacje kolejowe PKP na tym odcinku znajdują się w Wałczu i Dobinie Wałeckim (na linii komunikacyjnej Szczecin – Piła). Materiał promocyjny Pomorza Zachodniego.
Nie macie planów na weekend? Odkryjcie najlepsze trasy rowerowe!
Pomorze Zachodnie kusi widokami oraz… doskonałej jakości szlakami dla turystyki rowerowej. Wybierzcie się z nami na wycieczkę po tym fascynującym regionie i sprawdźcie, jakie atrakcje warto odwiedzić.
Velo Baltica, Pomorze Zachodnie Pomorze Zachodnie ma doskonale rozwiniętą turystykę rowerową, o czym sami niedługo się przekonacie. Dzięki wielomilionowym dotacjom z Unii Europejskiej w regionie udało się wybudować setki kilometrów dróg rowerowych. Wszystkie połączono w przemyślaną sieć szlaków, które oplatają całe województwo. I nie kończą się one jedynie w tym regionie. Na wschodzie łączą się bowiem ze szlakami w Pomorskiem, a na zachodzie – w niemieckiej Brandenburgii. Najważniejszą trasą na Pomorzu Zachodnim jest fragment europejskiej EuroVelo10 (nazywanej również Velo Baltica). Wiele kilometrów ścieżki wzdłuż wybrzeża Morza Bałtyckiego zyskało w ostatnich latach nową asfaltową nawierzchnię, a także nowe, poprawione przebiegi. Efekt? Jazda jest jeszcze przyjemniejsza! Będąc w okolicy – poza regularnymi wycieczkami na puste plaże, dostępne w zasadzie tylko dla rowerzystów – nie można nie odwiedzić choć jeden latarni morskiej i bałtyckich portów z malowniczymi przystaniami plażowymi (np. w Chłopach i Jarosławcu). Koniecznie pospacerujcie też po Świnoujściu i wybierzcie się na molo w Międzyzdrojach. Trasa jest łatwa i bezpieczna (a także dobrze oznakowana), więc na wycieczkę można zabrać całą rodzinę. Dużą zaletą jest także bardzo dobry dostęp do wszelkich usług: noclegów wszystkich kategorii, różnorodnych restauracji, licznych serwisów rowerowych oraz stacji kolejowych. Długość: 200 km. Największe atrakcje: Woliński Park Narodowy, Fort Gerharda, latarnia morska w Kołobrzegu, ruiny kościoła w Trzęsaczu. Trasa Pojezierzy Zachodnich, Pomorze Zachodnie Cała (wciąż budowana) trasa Pojezierzy Zachodnich biegnie znad Odry aż do Białego Boru na wschodzie województwa i wykorzystuje kilka zlikwidowanych linii kolejowych. W miejscu starych podkładów trakcyjnych pojawiły się asfaltowe ścieżki, które nie tylko ułatwiają życie rowerzystom, ale również poprawiają bezpieczeństwo mieszkańców regionu. Nazywana trasą „tysiąca jezior” (na pewno nie przegapicie licznych jezior z krystalicznie czystą wodą i pięknymi plażami) zachwyca o każdej porze roku. Nowy szlak pozwala nam odkryć rzadko odwiedzaną część Polski (a przy okazji, delektować się ciszą i spokojem z dala od turystów). Warto wybrać się do takich miast, jak Trzcińsko-Zdrój, Myślibórz, Drawsko Pomorskie oraz Szczecinek czy też byłego garnizonu wojsk radzieckich (Borne-Sulinowo). Z pieszo-rowerowego pomostu pomiędzy Polską a Niemcami (a konkretnie Pomorze Zachodnim, a Brandenburgią) możemy z kolei podziwiać otaczające go Rozlewisko Kostrzynieckie (zajmujące obszar starorzecza Odry). Długość: 310 km. Największe atrakcje: Mury miejskie i geopark w Moryniu, zamek w Szczecinku, dawny garnizon Borne-Sulinowo. Stary kolejowy szlak, Wielkopolska/Pomorze Zachodnie Szlak łączący Wałcz w północnej Wielkopolsce z leżącym nad Morzem Bałtyckim Kołobrzegiem, to najdłuższa w Polsce trasa rowerowa zbudowana na dawnych liniach kolejowych. Jednym z jej odcinków jest najstarsza długodystansowa droga do rowerzystów w Polsce. Powstała ponad 20 lat temu i łączy zielony, naturalny korytarz Złocieniec z uzdrowiskiem Połczyn-Zdrój. To nie tylko wspaniałe miejsce na długą jazdę z dala od dużych miejscowości, ale też jedna z najwygodniejszych dróg prowadzących ze środka kraju prosto nad Morze Bałtyckie. Kto wie, może będzie dla was wstępem do podróży po nadmorskim szlaku EuroVelo10? Interesującym przystankiem na trasie jest budynek dworca kolejowego w Cieszynie, wyremontowany i zamieniony w kameralny pensjonat. Po drodze miniecie też liczne pałace i ciekawe kościoły. Przede wszystkim jednak będziecie otoczeni przez dziką naturę. Długość: 200 km. Największe atrakcje: Park Żubra w Złocieńcu, uzdrowisko Połczyn-Zdrój, Muzeum Wojska Polskiego w Kołobrzegu. Planując wycieczkę rowerową po regionie, warto skorzystać z aplikacji mobilnej Pomorze Zachodnie. Znajdziecie w niej dokładną mapę tras i wycieczek, ciekawe miejsca i wydarzenia, a także panoramy 360. Więcej informacji o aplikacji przeczytacie TUTAJ. Materiał promocyjny Pomorza Zachodniego.
Sprawdź, od czego warto zacząć planowanie wycieczki rowerowej po Pomorzu Zachodnim
Która trasa rowerowa na Pomorzu Zachodnim jest uważana za najpiękniejszą w kraju? Gdzie szukać inspiracji na trasy wycieczek? Na te i inne pytania odpowiadali uczestnicy I Polsko-Niemieckich Dni Turystyki Rowerowej. Dwudniową konferencję zorganizował Urząd Marszałkowski Województwa Zachodniopomorskiego oraz Powiat Uckermark.
Czy turystyka rowerowa jest dla każdego? Aż 60% Polek i Polaków ma w swoim domu rower. Jazda na dwóch kółkach to świetny sposób na utrzymanie kondycji fizycznej i zdrowego stylu życia. Nie tylko poprawia wydolność organizmu i pozytywnie wpływa na wygląd sylwetki, ale też… pozwala spędzić przyjemnie, jakościowo czas w otoczeniu natury. Ale czy naprawdę turystyka rowerowa jest dla każdego? I czy w pełni wykorzystujemy ten środek transportu? O tym m.in. debatowano podczas I Polsko-Niemieckich Dni Turystyki Rowerowej. W czasie dwudniowej konferencji zaprezentowano sprzęt i mnóstwo rowerowych atrakcji po obu stronach granicy. Można było bezpłatnie oznakować rower, dokonać jego przeglądu bądź drobnej naprawy, a także zapoznać się z kalendarzem planowanych na ten rok najważniejszych wydarzeń. Dużym zainteresowaniem cieszyły się również warsztaty niemieckojęzyczne dla dzieci prowadzone przez studentów Uniwersytetu Szczecińskiego, miasteczko rowerowe, tor przeszkód, warsztaty podstawowych napraw rowerowych, pierwszej pomocy oraz zabezpieczenia roweru przed kradzieżą, a także symulatory rowerowe. Na głodnych i spragnionych czekały foodtrucki. Specjalna aplikacja i regionalna kolej na pomoc rowerzystom W panelu dyskusyjnym dotyczącym zrównoważonej turystyki rowerowej uczestniczył Olgierd Geblewicz Marszałek Województwa Zachodniopomorskiego, Łukasz Załuski redaktor naczelny National Geographic, Szymon Nitka autor bloga ZnajKraj oraz Wanda Nowotarska Pełnomocniczka marszałka ds. komunikacji rowerowej. Pomorze Zachodnie daje świetny przykład, tworząc m.in. sieć tras rowerowych o długości 1500 km. Planowanie wycieczek rowerowych mieszkańcom regionu i turystom ułatwiają takie nowoczesne narzędzia jak aplikacja „Pomorze Zachodnie” czy strona internetowa rowery.wzp.pl. Znajdziemy tam nie tylko kompleksowe i najświeższe informacje o stanie budowanych ścieżek rowerowych, ale również propozycje wycieczek. Poznamy miejsca przyjazne rowerzystom, dowiemy się więcej na temat organizowanych wydarzeń czy obejrzymy panoramy 360. Co jeszcze może nam pomóc w planowaniu wycieczki? Regionalna kolej! Szczególnie że Samorząd Województwa inwestuje w tabor z miejscami dla rowerzystów. – Trasy kolejowe i trasy rowerowe świetnie się uzupełniają. Bez problemu znajdziemy w rozkładzie jazdy pociągi, dzięki którym opuścimy Szczecin, a po południu wrócimy do domu – przekonywał Andrzej Kraśnicki jr, dziennikarz i doświadczony turysta. Autor bloga ZnajKraj nie ma wątpliwości, że warto wsiąść na rower. Zachęca jednak, aby poszerzyć wcześniej swoją wiedzę. – Specjalnie dużego przygotowania fizycznego nie trzeba, pamiętajmy, że to wciąż rekreacja, raczej dostępna dla wszystkich. Postawiłbym jednak na przygotowanie krajoznawcze. Polecam przeczytać artykuł, reportaż o miejscu, do którego się wybieramy – podkreślał Szymon Nitka. Pomorze Zachodnie wciąż stawia na rozwój Podczas debaty nie zabrakło też oczywiście rozmów o wyzwaniach, przed którymi stoi region, a także roli samorządów w rozwoju zrównoważonej turystyki rowerowej. – Bez odpowiedniej infrastruktury można działać, ale jest trudniej. Rolą samorządów jest ułatwiać cały proces, a więc tworzyć odpowiednie warunki. Na Pomorzu Zachodnim robimy to w partnerstwie z samorządami, ale też współpracujemy z aktywistami, NGO’sami czy zachęcamy przedsiębiorców, pokazując okoliczności biznesowe, jakie tworzy turystyka rowerowa – tłumaczył marszałek Olgierd Geblewicz. Uczestnicy debaty zwracali również uwagę na rolę ponadregionalnej współpracy. – To pozwoli tworzyć ciekawszą ofertę dla turystów, także tych zagranicznych. Nie chcemy być samotną wyspą, dlatego od lat staramy się zachęcać inne województwa do współdziałania (…) Mamy opracowaną wstępną koncepcją, jak mogłyby przebiegać trasy rowerowe w całym kraju. Potrzebujemy też przepisów ułatwiających budowę dróg rowerowych – mówiła Wanda Nowotarska. Aktualnie na Pomorzu Zachodnim mamy do wyboru pięć głównych tras rowerowych: Velo Baltica (uznawana za najpiękniejszą w całym kraju trasę nadbałtycką), Stary Kolejowy Szlak Rowerowy łączący Bałtyk przez Szwajcarię Połczyńską z Pojezierzem Wałeckim, alternatywa do Velo Baltiki – Trasa Pojezierzy Zachodnich, Trasa Wokół Zalewu Szczecińskiego oraz Blue Velo łącząca Bałtyk wzdłuż Zalewu Szczecińskiego i przez Pojezierze Myśliborskie z Kostrzynem nad Odrą. To naprawdę dobry wynik, którego wiele regionów Polski mogłoby pozazdrościć. Czas wyruszać na wycieczkę rowerową! Poznaj nasze trzy ulubione trasy na Pomorzu Zachodnim, w których łatwo się zakochać. Projekt został przygotowany przez Urząd Marszałkowski Województwa Zachodniopomorskiego wspólnie z Landkreis Uckermark w ramach programu Interreg VI A Meklemburgia – Pomorze Przednie/ Brandenburgia / Polska 2021 – 2027. Artykuł promocyjny Pomorza Zachodniego.
Niezwykła wyprawa rowerowa Polaków. Dojechali z Wrocławia do Sudanu, a plany były jeszcze dalsze
Dwóch przyjaciół, dwa rowery i wspólne marzenie o tym, żeby na jakiś czas zostawiać za sobą współczesny styl życia. Wyprawa rowerowa Mateuszów trwała 15 miesięcy. Poznajcie ich przygody.
W tym artykule: Wyprawa rowerowa z Polski do Sudanu Z europejskiej zimy do lata a la Bliski Wschód Afryka na rowerze Jestem taki jak ty. Ulepiony z krwi i kości, bez nadzwyczajnych możliwości fizycznych, stłamszony przez współczesny styl życia: siedzenie przy biurku, garbienie się, patrząc w telefon, maile. Obawiam się nieznanego. Jestem inny niż ty. Postanowiłem zakwestionować ścieżkę, którą dotychczas szedłem. Było mi wygodnie i dobrze, ale nie byłem pewny, czy ścieżka ta jest dla mnie, bo podskórnie czułem, że nie do końca obrałem ją z własnej woli. Szukałem okazji, by wytyczyć swoją własną ścieżkę i w międzyczasie zweryfikować moje dotychczasowe wybory. Okazja przyszła nieoczekiwanie w postaci telefonu od mojego przyjaciela z dzieciństwa i późniejszego towarzysza podróży, Mateusza Głucha. Gdy już przyszła, nie zastanawiałem się dwa razy. Podjąłem decyzję błyskawicznie. Była to najlepsza decyzja mojego życia. Wyprawa rowerowa z Polski do Sudanu Przez ostatnich piętnaście miesięcy wraz z Mateuszem wywróciliśmy nasze życia do góry nogami. Rzuciliśmy wszystko: pracę, miejsce zamieszkania, kontakt z bliskimi, rzeczy osobiste. Przez ostatnich piętnaście miesięcy, gdy wchodziliśmy do sklepu spożywczego, jadłodajni, do noclegowni, mówiliśmy „dzień dobry” w kilkunastu różnych językach. Tureckie „merhaba” i arabskie „salam aleikum” utrwaliły się chyba najbardziej. Pomimo że celem naszej wyprawy była Afryka, jej sercem całkiem niespodziewanie stał się Bliski Wschód. Jechaliśmy rowerami. Chcieliśmy dojechać z Wrocławia do Kapsztadu, dojechaliśmy do Sudanu. Przez Europę jechaliśmy dwa i pół miesiąca. Szybko, bo ścigała nas zima. Kilka dni po tym, jak przekroczyliśmy granicę bułgarsko-grecką, w Bułgarii spadł śnieg. Grecja prezentowała wtedy jeszcze formę raczej wiosenno-jesienną, więc udało nam się przed zimą uciec. Później w Stambule czekaliśmy na pierwsze oznaki wiosny. Gdy śnieg stopniał, dokładnie pierwszego kwietnia ruszyliśmy przez Turcję. W sumie spędziliśmy w tym naprawdę dużym kraju 3,5 miesiąca. Końcówka wiosny przypadła na iracki Kurdystan. Tam przebijaliśmy się przez strome góry Zagros oraz wzdłuż rzeki Wielki Zab. Byliśmy regularnie dokarmiani przez kurdyjskich żołnierzy, tzw. Peszmergów. Po miesiącu w Iraku znałem wojskowe menu na pamięć: na śniadanie: smażone jajka z gęstą pastą sezamową i chlebem, na obiad: ryż z kurczakiem i dużą ilości pietruszki i mięty, na kolację: arbuz, który akurat był już w sezonie. Z europejskiej zimy do lata a la Bliski Wschód W Iraku zaczęło być naprawdę trudno. Albo jechaliśmy całymi dniami pod górę, albo na poziomie morza mierzyliśmy się z temperaturą czterdziestu lub nawet czterdziestu pięciu stopni Celsjusza. Sytuacja ta uległa pogorszeniu wraz z nadejściem lata i coraz bardziej bezlitosnych upałów. Na tym etapie byliśmy już w Iranie. Gdy mówiliśmy Irańczykom, dokąd jedziemy, wszyscy wybałuszali na nas oczy i wymachując rękami, mówili „garma”, czyli „gorąco” po persku. Zrozumieliśmy ich obawy, gdy dojechaliśmy do wybrzeża Zatoki Perskiej. Tam po pięciu minutach stania w bezruchu późnym wieczorem, moje wszystkie ubrania były przemoczone potem, jakby przed chwilą ktoś polał mnie wodą z wiadra. Nie ma jednak tego złego. Tropikalna pogoda zbliżyła nas do islamu, dominującej religii Bliskiego Wschodu. To dlatego, że jedynym miejscem, w którym niemal zawsze można było zastać działającą klimatyzację lub przynajmniej wentylację, były meczety. Zaczęliśmy w nich więc co noc sypiać. Spaliśmy w meczetach całe lato. W pustynnej Arabii Saudyjskiej wilgotność powietrza nie stanowiła już wyzwania. W jej miejsce pojawiło się piekące słońce, które rozgrzewało piach pustyni tak, że nawet w nocy rozłożenie na nim namiotu nie było dobrym pomysłem. Wewnątrz momentalnie tworzyła się sauna. Poruszaliśmy się w godzinach, gdy słońce było nisko na niebie, czyli od 5 do 10 rano, a później od 16 do nawet północy. Przez Arabię jechaliśmy 3 miesiące, zaznając przy tym niesamowitej gościnności, zarówno ze strony Saudyjczyków, jak i Polaków, którzy tam mieszkają i pracują. Kampinoski Szlak Rowerowy w dwa dni. Fryderyk Chopin, nawiedzone wsie i dlaczego warto zabrać śrubokręt Kampinoski Szlak Rowerowy to idealna propozycja dla rowerzystów, którzy dopiero zaczynają swoją przygodę z dłuższymi wycieczkami. Doświadczeni cykliści również nie będą się nudzić. J... Afryka na rowerze Po Arabii była już Afryka. W dwa dni przekroczyliśmy trzy granice: z Arabii do Jordanii, stamtąd do Izraela, a z Izraela do Egiptu. Gdy tylko opuściliśmy Półwysep Synaj, poczuliśmy, że zostawiamy za sobą Bliski Wschód, a wjeżdżamy do Afryki. Nasza przygoda z Afryką już od początku była pełna wyzwań w porównaniu z tym, co przeżyliśmy w Azji Mniejszej. W Egipcie po dwóch tygodniach jazdy w kierunku południowym zostaliśmy aresztowani przez egipską policję za spanie pod namiotem. Sytuacja szybko eskalowała i finalnie zostaliśmy deportowani przez konwój policyjny do Sudanu. Sudan z kolei zaczął się świetnie. Zaraz po deportacji przywitał nas bezmiar pustyni oraz wolność z nim związana. Pustynia zimą, bo było to w lutym, okazała się niezwykle przyjemna. Nigdzie nie widzieliśmy jej w tak dzikiej odsłonie, jak w Sudanie. Po trzech dniach jazdy przez Sudan zachorowaliśmy na malarię. W wyniku malarii mój towarzysz podróży dostał ostrej infekcji ucha, której niestety nie udało nam się uleczyć w Sudanie, pomimo wielokrotnych prób. Po półtora tygodnia leczenia w przeróżnych sudańskich szpitalach i klinikach zdecydowaliśmy się zatrzymać wyprawę i powrócić do Polski. Gdy opuszczaliśmy Chartum, stolicę Sudanu, zakładaliśmy, że gdy tylko ucho będzie doleczone i minie sudańskie lato, wrócimy na trasę i dojedziemy do Kapsztadu. Zostawiliśmy w Chartumie w zaufanym miejscu nasze rowery oraz znaczną większość bagaży. Miesiąc po naszym wyjeździe w Sudanie wybuchł konflikt zbrojny, który trwa do dziś. Nasze rowery najprawdopodobniej spłonęły w wyniku bombardowania, co dało kres jakimkolwiek rozważaniom o dalszej kontynuacji trasy do Kapsztadu. Fotorelacja z wyjazdu do obejrzenia w galerii na dole artykułu.
Najlepsze trasy rowerowe na Mazowszu. To miejsce znają chyba wszyscy rowerzyści z Warszawy i okolic
W okolicach Warszawy poprowadzone zostały trasy rowerowe zarówno na jeden dzień, jak i do przejechanie w weekend. Jest też jedno wyjątkowe miejsce, gdzie spotykają się rowerzyści nie tylko z Mazowsza.
W tym artykule: Kampinoski Szlak Rowerowy Rowerem z Warszawy nad Zegrze Góra Kawiarnia – ulubione miejsce rowerzystów z Mazowsza Z krańców świata do Góry Kalwarii Praktycznie i zdrowo Szlak rowerowy Warszawa – Otwock – Karczew – Otwock – Konstancin-Jeziorna – Powsin – Warszawa Mieszkańcy Warszawy i okolic nie mogą narzekać na brak szlaków rowerowych. Miasto praktycznie z każdej strony ma tzw. wylotówki na trasy rowerowe. Gdzie można dojechać ze stolicy na dwóch kółkach? Kampinoski Szlak Rowerowy Puszcza Kampinoska, nazywana też po prostu Kampinosem, to jedno z najlepszych miejsc do uprawiania aktywnej turystyki na Mazowszu. Od nordic walking, przez jogging i jazdę na biegówkach, aż po rowery – w parku narodowym przez cały rok można spotkać sportowców i amatorów. Kampinoski Szlak Rowerowy to propozycja dla osób, które dopiero zaczynają przygodę z długodystansowymi wycieczkami. Trasa liczy około 140 km. Jej przejechanie można zaplanować na dwa dni. Długi weekend będzie idealny. Nocleg warto zaplanować na przykład w okolicach Żelazowej Woli i Brochowa. Oba te miejsca są związane z Fryderykiem Chopinem. Miejscami oznakowanie szlaku zawodzi, dlatego dobrze mieć ze sobą mapę Puszczy Kampinoskiej ze szlakami rowerowymi. Rowerem z Warszawy nad Zegrze Inna popularna trasa rowerowa z Warszawy prowadzi nad Zalew Zegrzyński. Zakładając, że początek znajduje się na warszawskim Żeraniu, całkowity dystans wynosi 30 km. W sam raz na weekendową rodzinną wycieczkę. Mieszkańcy północnych dzielnic stolicy jeżdżą tą trasą także na tygodniu, w ramach aktywnego odpoczynku po pracy. Jadąc wzdłuż Kanału Żerańskiego, można napotkać grupy spacerowiczów – zwłaszcza w dni wolne od pracy. Im dalej od Warszawy, tych pieszych jest jednak mniej. Większość trasy została utwardzona. Góra Kawiarnia – ulubione miejsce rowerzystów z Mazowsza Rowerzyści z Mazowsza pewnie dobrze znają lokal Góra Kawiarnia. Przez niektórych miejsce jest uważane za kultowe. Prowadzi je Maciek Grubiak. – Kiedy pomyślę teraz, skąd wzięła się kawiarnia w obecnej postaci, to myślę, że jest to suma spotkanych ludzi, miejsc, które udało się odwiedzić i rzeczy, które robiłem – tłumaczy. Kawiarnia znajduje się niedaleko rynku w Górze Kalwarii (ok. 40 kilometrów od Warszawy). Trasa Warszawa – Góra Kalwaria jest najbardziej uczęszczaną trasą w Polsce. Kawiarnia, która czeka na cyklistów za jednym z niewielu podjazdów na Mazowszu, stała się z jednej strony nagrodą za trud, a z drugiej motywacją. Kilkukrotne pokonanie podjazdu w miesiącu w widoczny sposób podnosi kondycję. Kolarstwo towarzyszyło Grubiakowi od dzieciństwa. Wujek, Andrzej Zając, był zawodnikiem w klubie Zarzewie Prudnik. Ścigał się między innymi z Szozdą czy Szczurkowskim. Na ścianie miał kolekcję wygranych trofeów, wieńców laurowych, proporczyków. – Nie bardzo wiedziałem, co to, ale było niezwykłe i chciałem zostać kolarzem. Na tyle mocno, że po kilku latach marudzenia zostałem zapisany do klubu Ziemia Opolska. I tak zaczęła się przygoda z kolarstwem, trochę innym niż to obecnie. Na przykład aby dostać rower, trzeba było najpierw biegać. Trener w ten sposób sprawdzał, czy mamy wystarczającą motywację. Rower dostawało się „z góry”. Czyli najlepsi mieli najlepsze, a potem były te, na których ci najlepsi jeździli kilka lat wcześniej i jeszcze nadawały się do jazdy – opowiada. Jak dodaje, kiedy zaczynał, właściwie nie było kolarzy amatorów. Dostęp do profesjonalnych rowerów był bardzo utrudniony. W klubie starsi uczyli młodszych techniki, kolarskiego sprytu, ale też szacunku i kolarskiego savoir vivre'u. W momencie gdy koledzy Macieja zaczynali kariery w profesjonalnym peletonie, on dostał się do szkoły filmowej i na kilkanaście lat zapomniał o kolarstwie. W tym czasie pracował jako operator kamery na całym świecie. Tak zaczęła się historia Góry Kawiarni. Z krańców świata do Góry Kalwarii – W przerwach od zdjęć piliśmy kawę. Zacząłem wtedy zwracać uwagę, że jej smak jest przeważnie powiązany z serdecznością ludzi, którzy ją podają. Zapamiętałem kawę pitę do śniadania niedaleko Rio de Janeiro. Na moje pytanie, gdzie można ją kupić, gospodarze wybuchnęli śmiechem. Zerwali ją za oknem, a wypalili na patelni. Pamiętam też, jak w maleńkim miasteczku Homer na Alasce po ciężkich zdjęciach, opici amerykańską pseudo kawą przelewową, odkryliśmy nagle kawiarnię z włoskim ekspresem i przesympatyczną obsługą – wspomina Maciej Grubiak. Wtedy nie myślał jeszcze, że kiedykolwiek przestanie być operatorem filmowym i zacznie prowadzić własną kawiarnię. Obserwacje z podróży przypomniały mu się, kiedy zakładał lokal. Chciał połączyć je z odkopaną miłością do kolarstwa. – W pewien magiczny sposób Góra Kawiarnia stała się miejscem, które połączyło ludzi. Dzięki kawie i rozmowom zawiązały się nowe przyjaźnie, nowe inicjatywy. Powstały nowe amatorskie kluby. Zaczęliśmy nagradzać kolarzy za największy dystans w tygodniu i za najszybciej przejechany wyznaczony odcinek. Weryfikacja odbywa się na platformie dla kolarzy Strava – mówi właściciel. Inicjatywa okazała się bardzo popularna. Niektórzy walczą o pierwsze miejsce, dla niektórych wygraną jest pierwsza dziesiątka. W ciągu dwóch sezonów kawiarnia stała się niezwykle popularna wśród kolarzy. Zdarza się, że ktoś przyjeżdża specjalnie z Krakowa, Opola czy Wrocławia. Kawiarnię często odwiedzają też ludzie od lat związani z profesjonalnym kolarstwem. Lokal zapełnił się pamiątkami znanych zawodników, dziennikarzy, sztuką związaną z kolarstwem i zdjęciami kolarzy, którzy od początku są stałymi gośćmi. Bywają też bardzo zabawne sytuacje. Na przykład gdy do kawiarni przyjechał Rafał Majka. W toalecie usłyszał komentarz Tomasz Jarońskiego i Krzysztofa Wyrzykowskiego, słynne „Pchamy, pchamy!”. Mina Rafała była bezcenna. Tak samo, jak pana Tomasza, który natychmiast zadzwonił do Krzysztofa Wyrzykowskiego i mu to opowiedział. Praktycznie i zdrowo – Jako że sam wróciłem do uprawiania kolarstwa, staram się wprowadzać do kawiarni specjalne udogodnienia dla kolarzy. To drobnostki, ale staram się, aby były dokładnie tam, gdzie są w danym momencie potrzebne. Przykładowo ściereczki do okularów. W lecie okulary bardzo się brudzą od potu i tuż po zejściu z roweru chciałoby się je przetrzeć. Dlatego tuż przy drzwiach są one dostępne. Albo zestaw ładowarek do wszystkich możliwych liczników, zegarków i akcesoriów kolarskich – wymienia Grubiak. Poza kawą w Górze Kawiarni można też zjeść zdrowe i kaloryczne wypieki. – Wszystkie przygotowujemy w naszej pracowni z naturalnych składników. Niektóre ciasta mają dużo bakalii, które długo dostarczają energii w trakcie jazdy. Inne dają „strzał energetyczny”, gdy tej energii potrzebujemy od razu. Z Hiszpanii sprowadziliśmy też specjalne suplementy dla kolarzy, wegańskie, ze składników bio – opowiada właściciel. Kolarstwo grawitacyjne, czyli jazda ekstremalna na rowerze Zjazd po mocno nachylonych stokach, mierzenie się z przeszkodami i skoki na rowerze – oto kolarstwo grawitacyjne. Ekstremalna jazda na rowerze szybko zyskuje na popularności. Szlak rowerowy Warszawa – Otwock – Karczew – Otwock – Konstancin-Jeziorna – Powsin – Warszawa Do Góry Kalwarii można również zajechać, zbaczając z trasy, która zaczyna się i kończy w Wawrze. Na szlaku o długości 83 km znajduje się wiele ciekawych miejsc, dlatego wycieczkę warto rozłożyć na dwa dni. Jedne z najciekawszych atrakcji turystycznych na trasie to: zamek w Czersku, park zdrojowy w Konstancinie-Jeziornie, ogród botaniczny w Powsinie. W drogę zawsze warto zabrać ze sobą mapę. Dzięki niej można dowolnie zmieniać trasy, bez ryzyka zabłądzenia, a nawet wytyczać własne szlaki. Nasz ekspert Mateusz Łysiak Dziennikarz zakręcony na punkcie podróżowania. Pierwsze kroki w mediach stawiał w redakcjach internetowej i papierowej magazynu „Podróże”. Redagował i wydawał m.in. w gazeta.pl i dziendobrytvn.pl. O odległych miejscach (czasem i tych bliższych) lubi pisać nie tylko w kontekście turystycznym, ale też przyrodniczym i społecznym. Marzy o tym, żeby zobaczyć zorzę polarną oraz Machu Picchu. Co poza szlakiem? Kuchnia włoska, reportaże i pływanie.
Kampinoski Szlak Rowerowy w dwa dni. Fryderyk Chopin, nawiedzone wsie i dlaczego warto zabrać śrubokręt
Kampinoski Szlak Rowerowy to idealna propozycja dla rowerzystów, którzy dopiero zaczynają swoją przygodę z dłuższymi wycieczkami. Doświadczeni cykliści również nie będą się nudzić. Jak się przygotować do dwudniowej wyprawy? Co zobaczyć w Puszczy Kampinoskiej. Kaski na głowy i w drogę!
W tym artykule: Czy warto jechać na na Kampinoski Szlak Rowerowy? Kampinoski Szlak Rowerowy: we wsi i w puszczy Sielskie widoki i najtrudniejsze odcinki Pomysły na Kampinoski Szlak Rowerowy Kampinoski Szlak Rowerowy: przygotowanie do dwudniowej wycieczki Odkąd mam rower, przekonuję się, że wakacje w Warszawie, tak jak i długie weekendy spędzane w mieście wcale nie muszą być nudne. Wokół stolicy jest wyznaczonych wiele szlaków rowerowych, a jednej z najbardziej znanych prowadzi dookoła Puszczy Kampinoskiej. To Kampinoski Szlak Rowerowy. Czy warto jechać na na Kampinoski Szlak Rowerowy? Kampinoski Park Narodowy chętnie odwiedzają nie tylko rowerzyści, ale też miłośnicy pieszych wycieczek. Jest co eksplorować, choćby słynne opuszczone wioski. Okolica zachwyca też walorami przyrodniczymi. Pierwsze spotkanie z Puszczą już dawno za mną, ale dopiero w tym roku przejechałem ją na rowerze. Kampinoski Szlak Rowerowy to ponad 140 km przygody, nie licząc dojazdu na start. Mam to szczęście, że mieszkam dość blisko i już po 20 minutach od wyjęcia roweru z piwnicy jestem na Polanie Opaleń. Od tej pory zielone oznaczenia szlaku są moim przewodnikiem. Dobrze jednak mieć ze sobą mapę (do kupienia za ok. 20 zł). W kilku strategicznych miejscach oznaczeń nie ma wcale albo są źle widoczne. Przynajmniej trzy razy zboczyłem z trasy, ale nie na więcej niż kilometr. Na Kampinoski Szlak Rowerowy wybrałem się w długi weekend, przez co spodziewałem się tłumów cyklistów. I tu zaskoczenie. O ile na pierwszym odcinku, mniej więcej do Hornówka, rzeczywiście mijałem innych rowerzystów, o tyle dalej był to już rzadki widok. Rowerem po Mazowszu. Wielka pętla podwarszawska Jedziemy wzdłuż Wisły najpopularniejszą pętlą Warszawy. Trasa liczy 65 km. Gotowi? Kampinoski Szlak Rowerowy: we wsi i w puszczy Z Hornówka do Zaborowa trasa w większości prowadzi przez niewielkie wsie. Jedzie się po asfalcie, a jednym dystraktorem może być niewielki ruch na drodze. Po około 20 kilometrach zaczynam się nudzić. Lubię wsie, ale chcę zobaczyć puszczę, a nie zabudowania. Na szczęście za Zaborowem zaczyna robić się zielono. I tak aż do Leszna, do którego na szczęście się nie wjeżdża, a jedynie o nie zahacza. Za Lesznem znajduje się Park Rozrywki Julinek – częsty cel wycieczek rodzin z dziećmi. Ja jadę dalej w poszukiwaniu miejsca na postój i kanapkę. Znajduję go w okolicy Olszowieckich Błot. Niedaleko stąd do Bromierzyka, jednej z opuszczonych wsi w lesie. Jeśli wierzyć relacjom rzekomych świadków, jest to miejsce, w którym straszy. Żeby się o tym przekonać, musiałbym jednak zjechać ze szlaku. Odkładam eksploracje miejsc z duchami w tle na inny raz. Po drodze i tak mijam pojedyncze zabudowania nadgryzione zębem czasu. Moja ciekawość jest więc częściowo zaspokojona. O cywilizacji przypominam sobie dopiero w Żelazowej Woli, gdzie znajduje się Dom Urodzenia Fryderyka Chopina. To niejedyny muzyczno-historyczny akcent na trasie. Drugiego dnia zatrzymam się przy kościele w Brochowie, gdzie rodzice Chopina brali ślub, a on sam został ochrzczony. Pierwszy dzień wycieczki kończę w Wólce Smalanej. Sielskie widoki i najtrudniejsze odcinki Ruszam rano, zaraz po śniadaniu. Za mną mniej więcej połowa szlaku. Do przejechania mam około 80 kilometrów. Pierwszym ciekawym miejscem na trasie jest pomnik upamiętniający Bitwę nad Bzurą. Łatwo się tu zgubić, ponieważ zielone kropki na mapie rozchodzą się w dwóch różnych kierunkach. Słusznie wybieram drogę na Tułowice, gdzie stoi klasycystyczny dworek z XIX w. Rowerzystów jest więcej niż pierwszego dnia, ale nie tylu, żeby mówić o tłumach. Nie przeszkadzamy sobie. Ograniczamy się do pozdrowień i krótkich rozmów o noclegu. Nowo poznani towarzysze drogi spędzili noc w namiocie. Ja co prawda wybrałem agroturystykę, ale namiot zawsze zajmuje specjalne miejsce w moim sercu. To pomysł na następny wyjazd. Najmniej przyjemny odcinek to przejazd wzdłuż Kanału Kromnowskiego. Momentami zastanawiam się nawet, czy na pewno jadę dobrze. Według mapy i oznaczeń we wsi Uciekaj cały czas jestem jednak na szlaku. Dalsza droga w kierunku Warszawy to test na cierpliwość. Podłoże jest raz asfaltowe, innym razem szutrowe, a w najgorszych momentach jedzie się (albo prowadzi rower) po piasku. Każdy kolejny kilometr na liczniku daje mi jednak poczucie satysfakcji. Po krótkim postoju pod Leoncinem kontynuuję wycieczkę. W Cybulicach Dużych zaczyna się przejazd przez wsie. Do lasu wjeżdżam dopiero w Adamówce. Jest niedziela, wiec po drodze mijam całe rodziny kierujące się z kościołów do lodziarni. Ot, sielska codzienność. Jest w tym jakiś urok. Jeszcze przed Dziekanowem Leśnym przejeżdżam przez Palmiry, jedno z ważniejszych miejsc na mapie Puszczy Kampinoskiej, ale to nie tu znajduje się historyczny cmentarz. Prowadzi do niego odbijająca na południe Droga Palmirska. Na wysokości Łomianek czuję się już jak w domu. Teoretycznie mógłbym zjechać ze szlaku i pojechać prosto do domu, ale posłusznie kieruję się na Polanę Opaleń. Dopiero teraz mogę powiedzieć, że przejechałem Kampinoski Szlak Rowerowy. Pomysły na Kampinoski Szlak Rowerowy Trasę rozłożyłem na dwa dni. To jednak ponad 140 km, a z moją ówczesną kondycją wolałem nie przesadzać. Nie ma też co się spieszyć, Kampinoski Szlak Rowerowy to naprawdę bardzo ciekawa i różnorodna trasa. Jej walorem zdecydowanie jest to, że nie prowadzi wyłącznie przez las, ale też przez okoliczne wsie, gdzie życie toczy się zdecydowanie wolniej niż w położonej niedaleko Warszawie. Puszczę i jej otulinę można eksplorować na wiele sposób. Tematem przewodnim mogą być opuszczone wsie, Fryderyk Chopin, miejsca bitew, cmentarze i wojskowe mogiły… Dwudniowy przejazd Kampinoskim Szlakiem Rowerowym potraktowałem jako rozeznanie terenu. Nie skupiałem się szczególnie ani na historii, ani przyrodzie. Chciałem mieć po prostu ogólny ogląd. Warszawa w rankingu najpiękniejszych miast do zwiedzania na rowerze Na całym świecie znajdziemy miasta wprost stworzone dla rowerzystów. Najwięcej w Europie. Kampinoski Szlak Rowerowy: przygotowanie do dwudniowej wycieczki Poza przygotowaniem fizycznym i dobrym nastawieniem, do plecaka, a najlepiej sakwy, dobrze zabrać też kilka przydatnych gadżetów. Przede wszystkim bidon z wodą lub elektrolitami. Obowiązkowo też: mapa, jedzenie – najlepiej kanapka, coś słodkiego i danie do pudełka, takie, które dobrze smakuje nawet na zimno. Wymagający jest nie tylko dystans, ale też zmieniające się podłoże. Przydać mogą się podstawowe narzędzia w razie drobnych usterek roweru. Mnie akurat potrzebny okazał się śrubokręt. Kampinoski Szlak Rowerowy może być zarówno zaskakującą przygodą dla doświadczonych rowerzystów, jak i początkiem pięknej przygody z dwoma kółkami dla amatorów. Warto się sprawdzić. Nasz ekspert Mateusz Łysiak Dziennikarz zakręcony na punkcie podróżowania. Pierwsze kroki w mediach stawiał w redakcjach internetowej i papierowej magazynu „Podróże”. Redagował i wydawał m.in. w gazeta.pl i dziendobrytvn.pl. O odległych miejscach (czasem i tych bliższych) lubi pisać nie tylko w kontekście turystycznym, ale też przyrodniczym i społecznym. Marzy o tym, żeby zobaczyć zorzę polarną oraz Machu Picchu. Co poza szlakiem? Kuchnia włoska, reportaże i pływanie.
Wielka Pętla Jezior w Karyntii rowerem. Na jednym szlaku poczujesz się jak w Skandynawii i na Karaibach
Wielka Pętla Jezior w Karyntii to dowód na to, że południe Austrii najlepiej zwiedza się na rowerze. Kilkudniowa wycieczka daje nam wgląd w zróżnicowany region alpejsko-adriatycki, będąc cały czas blisko natury.
W tym artykule: Karyntia rowerem. Region alpejsko-adriatycki Wielka Pętla Jezior w Karyntii – plan na tydzień lub dłużej Zachodnia i wschodnia pętla szlaku Wakacyjnych planów nigdy za wiele. Dlatego, mimo że pogoda za oknem i kalendarz nie mają wątpliwości co do tego, że lato w pełni, nie przestaję wyszukiwać kolejnych miejsc na listę do zobaczenia. Warunki mam dwa: ciekawe szlaki rowerowe i nieoczywiste połączenia. Oba spełnia Wielka Pętla Jezior w Karyntii. Karyntia rowerem. Region alpejsko-adriatycki Każda podróż zaczyna się nie tyle od pierwszego kroku, ile od podróży palcem po mapie. Gdzie leży Karyntia? To jeden z krajów związkowych Austrii, położony na południu kraju. Słoneczny region słynie z malowniczo wytyczonych szlaków rowerowych i najcieplejszych jezior w Europie. To wszystko z widokiem na Alpy Wschodnie. A i nad Adriatyk niedaleko (z Villach do Triestu niecałe 200 km), co przejawia się typowym dla południa Europy, przyjaznym usposobieniem mieszkańców. Austriacy dobrze wiedzą, że piękna okolica to nie wszystko. Dla rowerzystów ważna jest też infrastruktura. W Karyntii nie brakuje schronisk, restauracji oraz kwater wyspecjalizowanych w obsłudze cyklistów. Sam jeszcze nie wiem, czy zdecyduję się na podróż z moim jednośladem na dachu auta. Po szybkim researchu wiem, że na miejscu będę mógł skorzystać z sieci wypożyczalni rowerów Kärnten rent-e-Bike. To też jakieś rozwiązanie. Wielka Pętla Jezior w Karyntii – plan na tydzień lub dłużej Jako miłośnik nieoczywistych połączeń, jestem zafascynowany wpływami alpejskimi i adriatyckimi w jednym miejscu. W Karyntii przeplatają się one i na talerzu, i w kulturze czy życiu codziennym ludzi. Rower daje większą niezależność niż samochód czy transport zbiorczy. Dlatego będę mógł eksplorować region w swoim tempie i na moich zasadach – nie zapominając o kontakcie z naturą. Przede wszystkim chcę przejechać szlak Wielkiej Pętli Jezior Karynckich. To stosunkowo nowa trasa. Ma długość 340 km, a patrząc z góry, wygląda jak leżąca ósemka. Przejechanie całego szlaku może zająć od 4 dni do tygodnia. Wszystko zależy od liczby postojów, a widzę, że tych trochę będzie, żeby nacieszyć oko. Ale właśnie ze względu na ósemkowy kształt trasę można podzielić na zachodnią i wschodnią i obie przejechać osobno. To dobre rozwiązanie chociażby dla rodzin z dziećmi. Wracając do postojów po drodze, atrakcje krajoznawcze zachęcają do tego, aby się nie spieszyć i cieszyć przygodą. Wielka Pętla Jezior Karynckich to efekt współpracy pięciu karynckich celów podróży: Millstätter See, Villach-Faaker See-Ossiacher See, Wörthersee, Klopeiner See-Südkärnten i regionu Nassfeld-Pressegger See-Lesachtal-Weißensee. W każdym z nich krajobraz malują góry i jeziora. W malowniczych jeziorach można albo się schłodzić, albo przepłynąć je statkiem. Tak zobaczymy Karyntię z nowej perspektywy i zaoszczędzimy energię na resztę trasy. Zachodnia i wschodnia pętla szlaku Gdzie zacząć karyncką przygodę rowerową wokół jezior? Najlepiej w centralnie położonym mieście Villach. Wtedy ruszając od zachodniej pętli ósemki, najpierw przejedziemy nad brzegami jezior Ossiacher See, Afritzer See, Feldsee i Millstätter See. Weissensee przypomina fiord i to kolejna nieoczywistość, którą chcę zobaczyć. Zachodnia pętla ósemki dalej prowadzi do Villach przez dolinę Gitschtal i Park Krajobrazowy Dobratsch. Planuję kontynuować wycieczkę i z Villach i ruszyć dalej wschodnią pętlą. Już po przejechaniu pierwszych kilometrów można poczuć się jak na Karaibach. To zasługa jeziora Faaker See z turkusową wodą. Niewiele dalej rozlewają się równie kuszące wody Wörthersee. Ważniejsze miejsca na trasie to na pewno Klagenfurt – stolica Karyntii – i Klopeiner See, najcieplejsze jezioro w Europie. Do Villach wraca się przez dolinę Rosental nad brzegiem Drawy. Im dłuższy urlop, tym więcej czasu na eksplorację. Ja już teraz wiem, że tydzień może mi nie wystarczyć.
Siedmiu dni potrzeba, by przejechać jedną z najpiękniejszych tras rowerowych w Europie - szlak rowerowy Renu w Szwajcarii. Podczas tygodniowej podróży Szwajcaria nieustannie się zmienia prezentując swoje liczne oblicza.
Kręci w głowie na serpentynach pod przełęczą Oberalp, mrozi krew w żyłach urwiskami szwajcarskiego Wielkiego Kanionu i rozleniwia w szerokiej dolinie Renu. Na koniec orzeźwia w wodach Jeziora Bodeńskiego, by jeszcze zachwycić średniowiecznym nastrojem miasteczka Stein am Rhein i pożegnać się z klasą na uliczkach Bazylei. Każdy dzień rowerowej włóczęgi po Szwajcarii jest inny. Pierwszy zaczyna się na dawnym skrzyżowaniu alpejskich szlaków handlowych w niewielkim Andermatt, w którym egipski inwestor planuje stworzyć właśnie buduje duży kurort narciarski. Niedaleko hotelu Drei Könige & Post, gdzie już pół tysiąca lat temu zatrzymywali się strudzeni kupcy, szlak zaczyna piąć się w górę po malowniczej serpentynie. Niedaleko jej końca, w pobliżu przełęczy Oberalp swoje źródła ma Ren, druga najdłuższa rzeka Europy. To właśnie Ren był naszym przewodnikiem po Szwajcarii. Pozornie łatwa podróż nadrzecznym szlakiem rowerowym nie uwalnia od wysiłku. Drugi dzień na profilu wysokościowym prezentował się niezwykle zachęcająco, jednak zaskoczył nas sumą przewyższeń większą niż podczas podjazdu pod przełęcz Oberalp poprzedniego dnia. Zróżnicowany przebieg trasy rowerowej doprowadził nas do Wielkiego Kanionu Szwajcarii. To niezwykłe dzieło Alp Lepontyńskich, które około 10 tysięcy lat temu zasypały dolinę rzeki oraz i samego Renu, który przez kolejne tysiąclecia wypłukiwał naniesiony materiał skalny. Do kanionu Ruinaulta, jak nazywany jest Wielki Kanion Renu, zjeżdżamy po kolejnej serpentynie, przejeżdżając kilka tuneli i ciasnych zakrętów po stromym, skalnym rumowisku. Gdy w końcu stajemy na efektownym punkcie widokowym, nad naszymi głowami pomrukuje chyba czwarta tego dnia burza. Jednak to właśnie dzięki niespokojnej pogodzie nad Wielkim Kanionem byliśmy tylko my i… chmara jeleni, którą zaskoczyliśmy na jednej z pieszych ścieżek. W Chur, najstarszym mieście Szwajcarii, zatrzymujemy się na placu za kościołem świętego Marcina, przed budynkiem Muzeum Retyckiego. Pamiętamy to miejsce z naszej pierwszej alpejskiej wyprawy przed dziesięcioma laty, Mamy wrażenie, że czas tu się zatrzymał w miejscu. W rogu placu wciąż szumi ta sama fontanna, z której przechodzący turyści nabierają wody w upalne dni. Kierowani krótkim przewodnikiem zamieszczonym na odwrocie planu miasta podziwiają sąsiednie fasady domów o kilkusetletniej historii. Za chwilę odchodzą w kierunku katedry Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny, górującej nad Starym Miastem. Muzeum Retyckie było jednym z kilku, w których poznawaliśmy Szwajcarię. Oprócz tradycyjnych wystaw opowiadających o historii regionu Gryzonia, na ciekawie zaaranżowanych ekspozycjach w piwnicach kilkusetletniego domu prezentowane są miejscowe znaleziska archeologiczne. Z kolei w muzeum regionu Surselva w Ilanz zachwycaliśmy się kolekcją krowich dzwonków, z których najstarsze miały ponad 200 lat. A już na koniec, w Bazylei, oglądaliśmy kolekcję oryginalnych rzeźb z miejskich fontann - zgromadzono je w dawnym kościele, obecnie wykorzystywanym przez miejskie Muzeum Historyczne Bazylei. W okolicach Chur krajobraz doliny Renu zupełnie się odmienia. Wokół koryta rzeki pojawiają się uprawy rolne i sady, a lokalni producenci w samoobsługowych sklepikach zachęcają do zakupu serów, jaj, warzyw i owoców. Tu panują zasady podobne do tych z innych krajów Europy zachodniej: należność za zakupy ląduje w stojącej skarbonce, a handel opiera się na uczciwości rowerowych turystów, których każdego dnia mijamy tu setki. Gdy wydawało nam się, że w tej części trasy odpoczniemy, najpierw przypomniało o sobie uzdrowiskowe Bad Ragaz, pełne dzieł sztuki stojących na ulicach, za chwilę kilka kilometrów kazało nadrobić Sargans z malowniczym zamkiem, a w drogę kolejnego dnia nie chciał nas puścić Werdenberg. Choć Werdenberg jest najmniejszym miastem Szwajcarii, mającym zaledwie 5o mieszkańców, to długo nie pozwalał przestać podziwiać swojej panoramy, jednego z najpiękniejszych widoków na szlaku rowerowym Renu. Nad Jeziorem Bodeńskim Szwajcaria pokazuje się od jeszcze jednej, skrywanej dotąd strony. Długie promenady i plaże wypełnia gwar spragnionych słońca mieszkańców i turystów. Niewielu z nich zagląda do muzeum marki Saurer w uroczym Arbon, położonego ledwie kilkadziesiąt metrów od jeziora. Wśród lśniących, nawet stuletnich pojazdów, wypełniających pachnącą technicznymi smarami halę, są popularne w Szwajcarii samochody ciężarowe i pojazdy użytkowe produkowane w Arbon od ponad stu lat. To właśnie z fabryki Saurera wyjeżdżały chociażby popularne żółte autobusy pocztowe S4C, jeden z powojennych symboli Alp. Za Jeziorem Bodeńskim dolina Renu nie przestaje fascynować, a lista położonych nad rzeką atrakcji wciąż się wydłuża. Widokiem największego wodospadu Europy w Szafuzie razem z nami napawały się setki osób, które w tym dniu na liście atrakcji do odwiedzenia na pewno posiadały jeszcze słynne wykusze na kamienicach Starego Miasta. Zdobionymi w ten sposób domami może pochwalić się także prawdopodobnie najbardziej urocze miasteczko na naszej trasie - Stein am Rhein. Znajduje się tu aż kilkadziesiąt zabytkowych obiektów z listy narodowego dziedzictwa Szwajcarii. Siedem dni nad Renem pokazuje Szwajcarię niezwykle różnorodną i ciekawą. Wraz z przejechanymi kilometrami zmieniają się krajobrazy, miejsca, mijani ludzie, a nawet języki, którym nasi rozmówcy się posługują. Tak samo dobra pozostaje tylko trasa rowerowa, która nas prowadzi. I choć tydzień to bez wątpienia zbyt mało, by wszędzie zajrzeć, posłuchać każdej historii, zamienić słowo z każdym interesującym człowiekiem, to czy właśnie nie na tym polegają podróże, by szukać, sprawdzać, porównywać, a potem wracać, wspominać, pamiętać? Szwajcaria wydaje się do tego stworzona. Tekst przygotował Szymon Nitka autor bloga podróżniczego www.znajkraj.pl Jestem turystą rowerowym i narciarskim. Uprawiam długodystansową turystykę rowerową i zimową turystykę na nartach biegowych. To turystyka kwalifikowana, która wymaga od turysty pewnego przygotowania merytorycznego, kondycyjnego i sprzętowego. Po angielsku nazywa się ją “adventure travel”. Obserwuj Znajkraj na Facebooku i Instagramie!
Rowerem przez Altiplano. Boliwia na dwóch kołach [RELACJA]
Boliwijskie drogi to liga sama w sobie. Wie o tym każdy rowerzysta.
Wyzwaniem była nie tylko duża wysokość nad poziomem morza czy fatalna nawierzchnia – szuter, luźne kamienie, tarka, piach lub wszystko naraz. Z tym spotkaliśmy się już w innych krajach Ameryki Południowej. Unikat na skalę światową stanowiła kompletna dezorientacja. I nie chodzi wyłącznie o brak oznakowań drogowych czy całkowitą niedostępność precyzyjnych map. Każdy, kto wjeżdża do południowej Boliwii, musi przedefiniować sobie znaczenie słowa „droga”. Tutaj to po prostu wyjeżdżony kawałek gruntu, bez wyraźnych granic i stałego przebiegu, ponieważ zmienia się on po każdej porze deszczowej. Ślady kół co chwila rozbiegają się na boki, aby za kilka kilometrów znów się połączyć – albo wyprowadzić w pole. Wystarczy kawałek równiny i nagle w miarę czytelna trasa rozdziela się na setki ścieżek, jakby każdy boliwijski kierowca brał sobie za punkt honoru wytyczenie nowego traktu. Od tablicy granicznej z napisem „Boliwia” niemal jak za dotknięciem czarodziejskiej różdżki gładki chilijski asfalt zamienił się w piekło – piekło dla naszych rowerów. Już na pierwszych kilometrach musieliśmy je pchać przez grząski piach. W sakwach nie było nic zbędnego – trochę ciuchów, sprzęt biwakowy, filtr do wody z bukłakami, w których mogliśmy przewozić maksymalnie 26 litrów wody, oraz żarcie wyliczone na blisko 14 dni. Nie mogliśmy go zabrać więcej, liczył się każdy gram. Te dwa tygodnie musiały nam wystarczyć na przejechanie przez południową część boliwijskiego Altiplano – rozległego płaskowyżu otoczonego wysokimi szczytami. Na salarze też dochodzi do wypadków samochodowych. Dżipy mogą zderzyć się we mgle. (Fot. Agnieszka i Mateusz Waligórowie) Szerokiej drogi Chcieliśmy jak najszybciej przejść przez granicę, by jeszcze przed zmrokiem dotrzeć do schroniska przy lagunie Blanca (białej). Było to wprawdzie tylko 10 km, ale w Boliwii pokonanie takiego dystansu może zająć nawet cztery godziny. Punkt graniczny składał się z budy, szlabanu i samochodu, w którym celnicy, chroniąc się przed zimnem, grali w karty. Urzędnik ze słowami „Witamy w Boliwii, szerokiej drogi!” wbił nam pieczątki do paszportów. Po dwóch godzinach dotarliśmy na miejsce noclegu. Budynek, choć nieogrzewany, chronił przed wiatrem i mrozem. Po kolacji – zmęczeni, zawinięci w puchowe śpiwory podjęliśmy decyzję: zostawimy rowery i spróbujemy wejść na wulkan Licancábur! Jego wierzchołek widzieliśmy ze schroniska. Ten niemal sześciotysięczny szczyt góruje nad lagunami Verde i Blanca. Od dawna wygasły kryje w swym kraterze niewielkie jeziorko, cel naszej wspinaczki. Pogodny, niemal bezwietrzny poranek i silny mróz nastrajały nas bardzo optymistycznie. Wejście na wulkan wydawało się niezbyt forsowną wycieczką. Z lokalnym kierowcą pojechaliśmy autem 4x4 do nieodległych inkaskich ruin, skąd w stronę Licancábura wychodzi kilka ścieżek. Po odprawieniu rytualnych obrzędów w ruinach, rozsypaniu koki dla Pachamamy (Matki Ziemi), zdani na opatrzność inkaskich bóstw ruszyliśmy w kierunku wskazanym przez kierowcę. To właśnie w Andach odkryłem pewien fenomen – wyznaczonej ścieżki nie sposób dojrzeć, jeśli obserwuje się ją z niewłaściwego miejsca. Wystarczy przejść kilka kroków, żeby stała się widoczna. Dlatego tak łatwo się tu zgubić. Zgubiliśmy się także my. Skapitulowaliśmy po kilku godzinach podejścia w sypkim piargu. Prócz zmęczenia czułem duże rozczarowanie. Góra, która miała być tylko jednym z epizodów w rowerowej przecież podróży, całkowicie mną zawładnęła. Następnego dnia silny wiatr i napływające chmury zwiastowały pogorszenie pogody. Mimo to zdecydowaliśmy się na kolejną próbę zdobycia wierzchołka. Wdrapywaliśmy się na czworakach ścieżką kluczącą między skałami. Na 5700 m n.p.m. daliśmy sobie spokój. Wchodzenie na andyjskie wulkany przypomina wspinaczkę na bardzo stromą wydmę. Grunt usuwa się spod butów, tak że na każde dwa kroki wzwyż przypada jeden w dół. Decyzję o odwrocie uważałem za słuszną, dlatego wróciliśmy do schroniska zadowoleni, chociaż zmęczeni. Musieliśmy jechać dalej, nasze zapasy jedzenia się kurczyły. Porośnięta kaktusami wysepka Incahuasi pośrodku salaru. (Fot. Agnieszka i Mateusz Waligórowie) Woda to życie Kolejne dni wyglądały podobnie – pobudka, gdy tylko słońce ogrzało ściany namiotu, później rozmrażanie lodu na herbatę, przygotowanie śniadania i w drogę. Nigdy nie mogliśmy być w stu procentach pewni, że uda nam się dotrzeć do wody pitnej. To ryzyko, prócz fatalnej nawierzchni dróg, najczęściej zniechęca rowerzystów przemierzających długodystansowo Amerykę Południową przed wjechaniem na tę część Altiplano. Dlatego trzeba zabierać ze sobą większe zapasy wody, a to z kolei sprawia, że rowery są bardzo obciążone i trudniej się nimi jedzie. Nam na szczęście nie sprawiały większych kłopotów. Pod wpływem opowieści innych podróżników byłem wyczulony na punkcie wytrzymałości rowerów i zrobiłem ich przegląd jeszcze w San Pedro de Atacama. Boliwijskie drogi mają na swoim koncie niejeden pęknięty bagażnik. Pośród niesamowitych krajobrazów, jak choćby pustyni Salvadora Dali – miejsca występowania surrealistycznych skalnych form, dotarliśmy do gorących źródeł. Nie mogliśmy sobie odmówić kąpieli. Gorąca woda zregenerowała nasze siły nadwątlone w poprzednich dniach. Musieliśmy jednak zachować ostrożność – z kąpieli wychodziło się wprost na trzaskający mróz. Ale rozgwieżdżony nieboskłon i magia tej chwili na zawsze będą dla mnie symbolem symbiozy człowieka z naturą. Wśród tych wszystkich cudów natury nie byliśmy oczywiście sami. Codziennie mijały nas dżipy z kierowcami doskonale znającymi teren, kucharkami, zapasami żywności i turystami. Rowerzysta musi liczyć na siebie. Ze strony podróżujących samochodem czasem spotyka go szacunek, nawet podziw, ale częściej musi znosić piętno turysty drugiej kategorii. Czy to na drodze, czy w miejscach biwaków pierwszeństwo mają turyści zorganizowani. Ale coś za coś. Cyklista może się cieszyć nieograniczoną wolnością odkrywania uroków okolicy we własnym tempie i w samotności. Obecność dżipów była jednak dla nas ważna. Szukając drogi, nie raz sugerowaliśmy się pozostawionymi przez nie śladami. Na szczęście pokonywanie odległości przychodziło nam łatwiej, niż się spodziewaliśmy, choć i tak musieliśmy zawiesić nasz „kodeks honorowy” zakładający minimum 60 km dziennie. Laguna Colorada to płytkie słone jezioro przy granicy z Chile. (Fot. Agnieszka i Mateusz Waligórowie) Kolorowy spektakl Utworzony na Altiplano rezerwat przyrody Eduardo Avaroa to prawdziwa kolekcja fowistycznych pejzaży. Białe, zielone i czerwone jeziora. Góry w najdziwniejszych odcieniach bieli, piasku i czerwieni. Do tego flamingi, gorące źródła, wulkany i gejzery. Rezerwat trzymał nas w ciągłym zachwycie nad nieziemskością krajobrazów. Laguna Colorada okazała się faktycznie czerwona, a właściwie w odcieniu intensywnego różu. Tak jakby wszystkie żerujące tam flamingi brały od niego barwę albo przeciwnie, użyczyły jezioru swego koloru. Kamienne drzewo strzegło granic rezerwatu. Dalej na północ i kilkaset metrów poniżej rozciągała się solna pustynia Salar de Uyuni – ostatni cel przeprawy przez Altiplano. By tam jednak dotrzeć, musieliśmy pokonać około 200 km jeszcze bardziej odludnych okolic i, w co trudno uwierzyć, jeszcze gorszych dróg. Już wcześniej docierały do nas niepokojące wieści od innych rowerzystów, którym nie udało się wjechać na Salar de Uyuni ze względu na pokrywającą go wodę. Taki też widok zastaliśmy po dojechaniu na miejsce – tafla wdzierała się w głąb na trudną do oszacowania odległość. Głos rozsądku mówił nam, że może to być zbyt niebezpieczne. Oczywiście dla rowerów, które przecież miały nam służyć przez następne tysiące kilometrów południowoamerykańskich bezdroży. Nałożyliśmy wprawdzie dodatkową warstwę smaru, ale wydawała się niewystarczającą barierą dla solnego żywiołu. Nie wahaliśmy się długo. Początkowo woda sięgała kostek. Później musieliśmy zsiąść z rowerów i pchać je, brnąc po kolana w lodowatej brei. Po kilkuset metrach dotarliśmy do suchej części salaru. Cieszyliśmy się jak dzieci. Początkowe obawy, czy poradzimy sobie bez GPS-u, okazały się zupełnie nieuzasadnione. Widoczny z każdego miejsca wulkan Thunupa był wyśmienitym punktem odniesienia. Pomagały też dżipy przemieszczające się regularnie w najbardziej popularnych kierunkach. Takim żelaznym punktem programu jest kaktusowa wyspa Incahuasi leżąca w centrum pustyni. I tu nasza rowerowa niezależność okazała się błogosławieństwem. Mieliśmy wyłącznie dla siebie zachód i wschód słońca oraz rozgwieżdżoną noc na wysepce. Dopiero nad ranem opanowali ją turyści, zamieniając to niesamowite ciche miejsce w roztrajkotany bazar. Uciekliśmy czym prędzej. Kolejny dzień na największej solniczce świata był równie trudny co poprzedni – nierówne podłoże salaru porządnie nas wytrzepało. Udało nam się jednak osiągnąć dawno już zapomnianą prędkość 20 km/h, co bardzo poprawiało humory. Płaski i całkowicie biały krajobraz oddziaływał na wyobraźnię. Zacierają się tu odległości, dzięki czemu można robić zabawne zdjęcia, wykorzystując złudzenie optyczne. Słońce zniżało się już nad horyzontem, gdy klnąc pod nosem, znów przedzieraliśmy się przez roztwór soli sięgający kolan. Po pokonaniu niemal 100 km w oślepiającej bieli dotarliśmy do dziwacznych zabudowań. W tych okolicach domy i hotele są wznoszone niemal wyłącznie z soli i pędów kaktusów, czyli budulców najłatwiej dostępnych. Nie jest to wcale luksus, jak chcieliby wierzyć niektórzy, ale konieczność. Nie zmienia to faktu, że nocleg w budynku, którego ściany, sufit, podłoga, a nawet większość sprzętów wykonano z soli, jest niezwykłym przeżyciem. Spotkanie z dżipem na takim odludziu jest wydarzeniem. (Fot. Agnieszka i Mateusz Waligórowie) Coś się kończy, coś się zaczyna Po wielu dniach wymuszonego postu Uyuni wydało nam się rogiem obfitości. W tym prowincjonalnym miasteczku leżącym w pobliżu salaru nareszcie mogliśmy zaznać dobrodziejstwa taniej boliwijskiej żywności. Altiplano pozbawiło nas dobrych kilku kilogramów – nasze ciała domagały się jedzenia, szybko i dużo. Oczywiście skończyło się przewidywalnie. Żołądkowa rewolucja na kilka dni rozłożyła mnie na łopatki. W tym czasie Agnieszka nie odmawiała sobie koktajli owocowych, galaretek z bitą śmietaną i smażonych kiełbasek. Samo Uyuni nie miało w zasadzie wiele do zaoferowania. Dla nas było jednak ostoją cywilizacji, a my korzystaliśmy z jej dobrodziejstw – prysznica, elektryczności bez ograniczeń i hałasu agregatu, sklepów, piwa. Salar przypomniał nam o sobie kilkanaście tygodni później, jeszcze zanim wyruszyliśmy z La Paz. Podstępna sól osadziła się w obręczach kół i przeżarła kilkanaście nypli – drobnych elementów utrzymujących szprychy w obręczy. Na szczęście odkryliśmy to nie na trasie, ale w czasie przeglądania naszego sprzętu. Udało nam się przejechać przez Altiplano. Błądziliśmy, cierpieliśmy z zimna podczas lodowatych nocy, a wszystko to z żołądkiem ściśniętym z głodu. Był to jeden z trudniejszych, ale i piękniejszych terenów, które przyszło nam przemierzać w trakcie naszej rowerowej podróży. Tak rozgwieżdżonych nocy, szalonych krajobrazów i różowych flamingów nie znajdzie się w całej Ameryce Południowej. Czy to wystarczający powód, żeby tam jechać? Dla nas tak. Boliwijskie drogi to liga sama w sobie. Wie o tym każdy rowerzysta. (Fot. Agnieszka i Mateusz Waligórowie) Agnieszka i Mateusz Waligórowie. (Fot. Agnieszka i Mateusz Waligórowie) Warto wiedzieć: 646 km przejechaliśmy w Boliwii. Rekordowy odcinek dzienny wyniósł 89 km 4928 m to maksymalna wysokość n.p.m., na jaką wjechaliśmy rowerami 11 dni spędziliśmy w Boliwii na wysokości powyżej 4000 m n.p.m. 13 dni rekordowy czas, kiedy nie korzystaliśmy z prysznica (bo go nie było) NO TO W DROGĘ: Altiplano (Boliwia) - trasa którą przebyli Agnieszka i Mateusz WALUTA ■ Boliwiano (BOB); 1 boliwiano = ok. 50 gr. WIZA ■ Bezpłatna wiza na maksymalnie 90 dni w roku kalendarzowym. KIEDY ■ Pora deszczowa trwa od października do kwietnia, pora sucha (zima) od maja do sierpnia. Zimą nie trzeba się obawiać gwałtownych burz nawiedzających Altiplano. Z drugiej strony temperatura spada wtedy w nocy nawet do –20°C. DOJAZD ■ Najtańsza opcja to lot do któregoś z krajów sąsiadujących z Boliwią, np. do Peru. Stamtąd dojedzie się bezpośrednim autobusem m.in. do La Paz. NOCLEGI ■ Koszt 15–30 boliwiano. W La Paz gościliśmy w casa de ciclistas (dom rowerzysty) – jednym z kilku rozrzuconych po całej Ameryce Południowej. Te przyjazne miejsca udzielają schronienia rowerzystom w trasie za symboliczną opłatę bądź za darmo. Stają się głównymi punktami spotkań podróżników rowerowych, wymiany doświadczeń oraz oczywiście części do rowerów. JEDZENIE ■ Bardzo rzadko spotyka się sklepy (oferują głównie słodycze i napoje gazowane). Mięso, mleko i świeże owoce oraz warzywa dostępne są tylko w Uyuni. Posiłki oferowane w refugio kosztują 15–30 boliwiano. WATRO WIEDZIEĆ ■ Litr paliwa kosztuje 6 boliwiano (używaliśmy go do gotowania). ■ Wstęp do Reserva National Eduardo Avaroa – 150 boliwiano (miejscowi płacą tylko 30). Bilet jest ważny na cztery dni pobytu, ale strażnicy często przymykają oko, jeśli rowerzyście nie uda się zmieścić w tym czasie. ■ Wstęp na wyspę Incahuasi to wydatek 30 boliwiano.
Kilometry łagodnie wznoszących się i opadających szlaków zachęcają do pieszych i rowerowych wycieczek, a zima – do uprawiania narciarstwa biegowego.
Bramą do Izerów, najdalej na zachód wysuniętego pasma górskiego w Polsce, są dwa miasta uzdrowiskowe: Szklarska Poręba i Świeradów Zdrój na północnym zachodzie. Bazę wypadową można też założyć w jednym z trzech górskich schronisk: na Stogu Izerskim koło Świeradowa, w Orlu niedaleko Jakuszyc albo położonej między nimi samotnej Chatce Górzystów. Orle to dawna osada szklarska założona pod koniec XVIII w. Pierwotnie nosiła nazwę Karlsthal, produkowano tu różne rodzaje szkła białego i kolorowego. Po hucie zostały tylko fundamenty (otacza je drewniane ogrodzenie), ale z czasów świetności osady zachował się zabytkowy budynek, tzw. leśniczówka. Rzut oka wystarczy, by stwierdzić, że ten ładny kamienny dom zwieńczony charakterystyczną wieżyczką pochodzi z innej epoki. Teraz mieści się w nim baza turystyczna z barem i kominkiem. W Orlu krzyżują się ważne trakty. Najbardziej uczęszczany i obowiązkowy dla każdego, kto nigdy dotąd nie był w Izerach, jest szlak czerwony prowadzący do odległej około 5 km Chatki Górzystów. Pierwszym miejscem, w którym przystaje się z wrażenia, jest Kobyla Łąka – zakole Izery wyłania się tam nagle po lewej stronie drogi. Rzeka, od której góry wzięły swoją nazwę, ma tu kilkanaście metrów szerokości, wyznacza granicę między Polską a Czechami. Głazy w korycie i las uschniętych świerków po czeskiej stronie sprawiają, że krajobraz jest tu surowy, a późną jesienią fantastycznie posępny. Kikuty drzew są świadkami klęski ekologicznej, z której Góry Izerskie swego czasu „zasłynęły”. W latach 80. XX w. sztucznie zasadzone świerczyny w Izerach i Karkonoszach zaczęły masowo usychać z powodu opadu kwaśnych deszczy. Minęło sporo czasu, zanim stoki znowu się zazieleniły. Za rozstajem szlaków czerwonego i niebieskiego czeka nas kolejne niesamowity widok. Otwiera się tam panorama wspaniałej trawiastej przestrzeni upstrzonej świerkami i ciemnozielonymi łatami kosodrzewiny. To Łąka Izerska, uważana za najpiękniejsze miejsce w tych górach. Po prawej stronie wznosi się Grzbiet Wysoki, najwyższy w Izerach, po lewej wije się rzeka, a za nią widać czeski Střední hřeben. Niemal cała polana została objęta ochroną ścisłą. Rezerwat „Torfowiska Doliny Izery” chroni rozległe tereny porośnięte mchem torfowcem i roślinami typowymi dla tundry, np. bardzo rzadką w Polsce brzozą karłowatą. Tutejszy klimat rzeczywiście przypomina ten rodem z północnej Skandynawii. Droga urywa się nagle nad Jagnięcym Potokiem przecinającym Łąkę Izerską. Kilka lat temu woda zabrała most i teraz na przeciwległy brzeg przechodzi się po prowizorycznej konstrukcji z żerdzi. Po drugiej stronie potoku pojawia się asfalt, co w Izerach nie jest niczym niezwykłym. Sieć utwardzonych dróg ułatwiała kiedyś zwózkę drewna. I tu, i tam przy drodze wyłaniają się fundamenty budynków – pozostałości po osadzie Gross-Iser, Wielkiej Izerze, założonej przez czeskich uchodźców religijnych w XVII w. W czasach największej świetności stało tu m.in. ponad 40 domów, karczma, szkoła, schroniska, kawiarnia i młyn wodny. Po wojnie wieś opustoszała, a budynki, poza szkołą, popadły w ruinę. Widoczny z daleka samotny dom przy skrzyżowaniu szlaków przyciąga wędrowców jak magnes. Chatka Górzystów jest jedynym miejscem w promieniu kilku kilometrów, gdzie można coś zjeść. W dawnej szkolnej klasie turyści pałaszują miejscową specjalność – omlety z jagodami. Kuchnia i widoki rekompensują skromne warunki zakwaterowania – za oświetlenie służą świeczki, a łazienką jest strumień. Jeśli ktoś nie lubi wracać tą samą drogą, z Chatki może pójść do Orla stokami Grzbietu Wysokiego – z góry będzie miał jak na dłoni Łąkę Izerską. Trzeba iść żółtym szlakiem pod górę i tam, gdzie trasa odbija w lewo – skręcić w prawo. Mija się Jagnięcy Jar z ładnym kamiennym mostem na Jagnięcym Potoku i dochodzi do niebieskiego szlaku. Na Rozdrożu pod Cichą Równią należy skręcić w Starą Drogę Celną, która doprowadzi do Orla. Przed wiekami Izery i Karkonosze były intensywnie penetrowane przez Walończyków poszukujących złota i cennych kamieni. Oni jako pierwsi na górze Izerskie Garby (Biały Kamień) znaleźli kryształy górskie i ametysty. Wierzchołek, przez który przebiega żyła mlecznego kwarcu, został wygryziony w czasie wieków eksploatacji, ostatnio przez Kopalnię „Stanisław”. Z Rozdroża pod Cichą Równią do nieczynnego od kilku lat kamieniołomu, często odwiedzanego przez kolekcjonerów minerałów, prowadzą szlaki niebieski i zielony. Odkąd cztery lata temu na Izerze znowu pojawił się most graniczny, przejście z Orla do czeskiej Jizerki zajmuje około pół godziny. W tej szklarskiej osadzie zachowało się więcej budynków niż w Orlu, np. Panský dům – dom właściciela huty, Pyramida – dawna szlifiernia szkła, czy Sklárna – kiedyś huta. Zostały przekształcone na restauracje i hotele. Nad osadą góruje mający kształt piramidy Bukovec (1005 m). Z Jizerki można pójść zielonym szlakiem na Střední hřeben i z punktu widokowego na skałach Pytlácké kameny spojrzeć na polską stronę z Łąką Izerską. Nie ma co, trafił się nam naprawdę ładny kawałek Izerów.