National Geographic
type: channel
link: https://www.national-geographic.pl
date: 2025-12-02T12:18:40.000Z
update period: hourly
update frequency: 1
update base: 2000-01-01T12:00+00:00
items: „Ognista ameba” z Kalifornii bije światowy rekord. Inne organizmy się gotują – ona kwitnie. Czy takie istoty żyją na innych planetach?
items: „Opadała nam szczęka i napływały łzy” – tak wyglądała moja droga na wulkan Acatenango
items: Poznano sekret świątyni Wenus pod Neapolem. Jak rzymska konstrukcja przetrwała zbudowana na wulkanie?
items: Potężne wybuchy na południu Japonii: wulkan zakłóca ruch lotniczy
items: „Czaszka” widziana z kosmosu i skamieniałe ślimaki – Sahara odsłania przeszłość Ziemi
items: Oto dolnośląski Cud Polski 2025! Przyciąga śladami aktywności wulkanicznej i interaktywnymi centrami nauki
items: La Palma: spacerem po wulkanach Wysp Kanaryjskich
items: Stromboli to „latarnia Morza Śródziemnego”. Wulkan tworzący wyspę jest aktywny od tysięcy lat
items: „Każdego dnia budzę się z myślą, że wulkan może znów wybuchnąć” – tak się żyje na Stromboli
items: Tajemnicze trzęsienia ziemi na Santorynie. Naukowcy odkryli zaskakujące powiązanie
items: Wezuwiusz wielokrotnie przypominał o swojej sile. Dziś jest jedną z największych atrakcji we Włoszech
items: Od alpejskich olbrzymów po wulkaniczne piękno. Góry we Włoszech należą do najbardziej spektakularnych w Europie
items: Czy Neapolowi grozi katastrofa? Superwulkan pod miastem staje się aktywny
items: Nie tylko lawa i dym. Co naprawdę skrywają najpotężniejsze wulkany świata?
items: Wyspy wulkaniczne są dowodem na siłę procesów, które zachodzą pod powierzchnią Ziemi
items: Wulkany, rowy tektoniczne, Pacyficzny Pierścień Ognia, ale i dziewicza przyroda – Kamczatka to geograficzna osobliwość
items: Topniejące lodowce a wulkany. Zaskakujące skutki zmian klimatu
items: Wyspy Liparyjskie to kraina aktywnych wulkanów. Tu można docenić potęgę natury
items: Pod Afryką Ziemia rytmicznie pulsuje. To początek nowego oceanu
items: Mało kto wie, że pod Rudnem kryje się wulkan. A to niejedyna taka niespodzianka w Polsce!
items: Uciekali przed „fontanną lawy”. Tak wygląda turystyka u stóp wulkanu
items: To miejsce na Islandii zaskakuje: wulkany, maskonury i nocleg pod klifem
items: Wulkan Teide daje o sobie znać. Rośnie ryzyko erupcji na Teneryfie
items: Badacze nie mają wątpliwości. Ogromny podwodny wulkan wybuchnie w tym roku
items: Tlen na Ziemi to zasługa wulkanów? Nowa teoria japońskich naukowców

„Ognista ameba” z Kalifornii bije światowy rekord. Inne organizmy się gotują – ona kwitnie. Czy takie istoty żyją na innych planetach?
type: item
date: 2025-12-02T14:28:42.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Nauka
subject: Przyroda
subject: gatunki
subject: mikroby
subject: przyroda usa
subject: wulkany
description: To odkrycie przesuwa granice naszej wiedzy. Jednokomórkowy organizm z Kalifornii to nowy rekordzista w świecie eukariontów. Odkryty w gorących źródłach, nie tylko przeżywa w ekstremalnych temperaturach, ale wręcz ich potrzebuje do życia.
encoded: Najodporniejsze znane zwierzęta to niesporczaki – jednak ekstremalne warunki potrafią przeżyć tylko zapadając w stan anabiozy (pozornej śmierci). Ale na Ziemi żyją też organizmy, które w wysokich temperaturach kwitną, a nawet się rozmnażają. Właśnie odkryto kolejnego rekordzistę. Jego łacińska nazwa oznacza „ognistą amebę z Gór Kaskadowych”. Ten jednokomórkowy organizm żyjący w Parku Narodowym Lassen Volcanic w Kalifornii jest niesamowicie wytrzymały. Okazało się, że potrafi rosnąć i dzielić się w najwyższych temperaturach wśród wszystkich znanych nauce eukariontów (organizmów posiadających jądro komórkowe). Organizm, który nie tylko znosi ciepło – on go potrzebuje Według artykułu opublikowanego w serwisie preprintów „bioRxiv”, organizm nazwany Incendiamoeba cascadensis rośnie i dzieli się w temperaturach dochodzących do 63 st. Celsjusza, co czyni go najbardziej odpor­nym na ciepło eukariontem na Ziemi. To nie wszystko – on wręcz potrzebuje wysokich temperatur, by rosnąć. Jego wzrost zaczyna się dopiero powyżej 42 st. C., co czyni go tzw. obligatoryjnym termofilem – organizmem wymagającym wysokich temperatur. Eukarionty są delikatne? Nie w tym przypadku To odkrycie mocno zmienia naszą wiedzę biologiczną. Dotychczas uważano, że eukarionty są zbyt delikatne, by funkcjonować w takich warunkach. W przeciwieństwie do prostych, odpornych prokariontów (bakterii i archeonów), komórki eukariotyczne zawierają jądra, organelle i wrażliwe błony. Dlatego zdolność I. cascadensis do przetrwania w takiej temperaturze to biologiczna sensacja. Historia odkrycia „ognistej ameby” i jej supermocy Naukowcy znaleźli ją w próbkach pobranych w latach 2023–2025 – występowała w 14 z 20 badanych lokalizacji. Potem przyszedł czas na badania w laboratorium. Hodowano ją w kulturach z dodatkiem ziaren pszenicy, by rozwijały się bakterie będące jej pożywieniem. Następnie przetestowano jej tolerancję cieplną w 17 zakresach temperatur od 30 do 64°C. Wyniki były zaskakujące. Poniżej 42 st. C. organizm…

ognista-ameba-8ae110e.jpg
width: 1200
height: 675

„Opadała nam szczęka i napływały łzy” – tak wyglądała moja droga na wulkan Acatenango
type: item
date: 2025-11-29T07:34:04.000Z
creator: Piotr Jabłoński
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: erupcja wulkanu
subject: gwatemala
subject: trekking
subject: wulkany
description: Relacja Piotra Jabłońskiego z trekkingu na Acatenango znalazła się w gronie wyróżnionych artykułów w konkursie „Zostań Autorem National Geographic Traveler”, zorganizowanym z okazji 20-lecia magazynu.
encoded: Spis treści: W krainie 37 wulkanów Trekking, który wystawia na próbę Base camp w cieniu Fuego Wschód słońca, którego nie da się zapomnieć W kraterze wulkanu Acatenango było jeszcze ciemno. Siedzieliśmy na zakurzonej ziemi i czekaliśmy. Nagle zaczął się niesamowity spektakl. Słońce zaczęło się wyłaniać. Noc powoli ustępowała, a świat pogrążony był jeszcze w delikatnym półmroku. Szarość nocy ustępowała miejsca grze świateł i cieni. Pojawiły się delikatne smugi różu i fioletu, jakby malarz zaczynał mieszać kolory na palecie nieba. Potem, coraz śmielej, wchodziły złote promienie, rozjaśniając horyzont i zamieniając go w morze barw. Po chwili sąsiedni wulkan Fuego był oświetlony. W tle kolejne. Patrzyliśmy przed siebie. Nie trzeba było nic robić. Świat budzący się do życia na tle wulkanów – to coś, czego się nie da zapomnieć. Na zmianę opadała nam szczęka i napływały do oczu łzy ze szczęścia. Takich widoków nie zapomina się nigdy. W krainie 37 wulkanów W Gwatemali jest 37 wulkanów. Najaktywniejszy z nich to Fuego, położony w niedalekiej odległości od przepięknego miasta Antigua w południowej części kraju. Erupcje Fuego można podziwiać z pobliskiego wulkanu Acatenango (3976 m n.p.m.), który jest idealną platformą widokową. Trekking, który wystawia na próbę Wejście na własną rękę teoretycznie jest możliwe, ale tę opcję odradza się ze względu na bezpieczeństwo oraz ciężar sprzętu kempingowego, który trzeba wnieść samemu. W Antigua działa wiele agencji turystycznych oferujących trekking na Acatenango. Trekkingi rozpoczynają się rano jednego dnia i kończą w południe następnego, obejmując nocleg na wysokości około 3600 m. Agencja zapewnia przewodników, transport, możliwość wypożyczenia sprzętu oraz namioty w obozowisku. Przed godziną 8 mikrobus organizatora przywiózł nas do siedziby firmy. Wypożyczyliśmy ciepłe kurtki, czapki, szaliki i rękawiczki. W pstrokatych, za dużych kurtkach bardziej przypominaliśmy ekipę kloszardów niż grupę gotową na wspinaczkę. Na początku trasy pies…

acatenango-GettyImages-511339576-5b2e315.jpg
width: 7250
height: 4839

Poznano sekret świątyni Wenus pod Neapolem. Jak rzymska konstrukcja przetrwała zbudowana na wulkanie?
type: item
date: 2025-11-28T10:20:15.000Z
creator: Olaf Kardaszewski
subject: Historia
subject: archeologia
subject: neapol
subject: świątynie
subject: wenus
subject: wulkany
description: Świątynia Wenus w Neapolu zachowała się do współczesnych czasów w zaskakująco dobrym stanie. Budowla musiała przecież przetrwać stulecia – powszechnych w tym regionie – zagrożeń sejsmicznych i geologicznych. Naukowcy odkryli receptę na długowieczność budynku.
encoded: Świątynia Wenus znajduje się na neapolitańskich Polach Flegrejskich – rozległej kalderze wulkanu, który kształtował ten obszar dziesiątki tysięcy lat temu. Region ten od wieków doświadcza bradyseizmu, czyli powolnego unoszenia i zapadania się gruntu, co stawia miejscowe budowle w wyjątkowo trudnych warunkach geologicznych. Aby zrozumieć fenomen trwałości świątyni, włoscy naukowcy przeanalizowali materiały użyte do wzniesienia budynku. Badania pokazują inżynieryjny kunszt rzymskich architektów i sugerują, że zastosowane starożytne rozwiązania mogą inspirować współczesne budownictwo na obszarach zagrożonych aktywnością wulkaniczną. Łaźnia, która została świątynią – losy budowli Świątynia Wenus została wybudowana w II wieku n.e. przez cesarza Hadriana. Władca, chcąc dbać o swoje zdrowie, rozbudował istniejący już wtedy kompleks łaźni o dodatkową halę dekoracyjną, która później została nazwana świątynią. Rzymianie w II wieku n.e. silnie rozwijali kulturę term. Łaźnie służyły im jako miejsce relaksu, rekreacji, ale również terapii zdrowotnych, z których korzystał sam cesarz Hadrian. Swoją nazwę, nawiązującą do rzymskiej bogini, świątynia zyskała dopiero pod koniec XVI wieku. W 1595 roku podczas prac archeologicznych na terenie budowli odkryto marmurowy posąg Wenus. Znalezisko okazało się na tyle istotne, że budynek został mianowany imieniem bogini miłości, zastępując tym samym poprzednie przeznaczenie obiektu. Choć późniejsze badania archeologiczne wykazały, że XVI-wieczni uczeni błędnie uznali tę budowlę za miejsce kultu, nazwa kompleksu pozostała niezmieniona i do dziś potrafi wprowadzać odwiedzających Neapol w błąd. Jak przeprowadzono badania? Badacze od wielu lat zastanawiali się, jak świątynia potrafiła przetrwać w tak dobrym stanie, tyle lat stojąc na terenach niezwykle wrażliwych geologicznie. Aby rozwiązać zagadkę długowieczności budowli, naukowcy z Uniwersytetu Neapolu oraz Uniwersytetu Chieti-Pescary pobrali próbki materiałów, z których w II w. n.e. została wyb…

GettyImages-1138922817-5eefbcd.jpg
width: 3968
height: 2809

Potężne wybuchy na południu Japonii: wulkan zakłóca ruch lotniczy
type: item
date: 2025-11-17T14:45:39.000Z
creator: Olaf Kardaszewski
subject: Przyroda
subject: Traveler
subject: erupcja wulkanu
subject: japonia
subject: pył wulkaniczny
subject: wulkany
description: Japonia regeneruje się po trzech niedzielnych erupcjach wulkanu Sakurajima. Wybuch wyrzucił w powietrze tony popiołu, co zatrzymało ruch lotniczy na południu kraju. Władze ostrzegają również przed innymi szkodliwymi konsekwencjami tego zdarzenia.
encoded: Wulkan Sakurajima stanowi jeden z najbardziej monumentalnych widoków kraju ze stolicą w Tokio. Do 2025 roku ostatni wybuch miał miejsce w listopadzie 2019 roku. Wtedy to popiół wzbił się na wysokość ok. 5 kilometrów, co spowodowało liczne utrudnienia dla tamtejszej ludności. Na szczęście w żadnej z dwóch ostatnich erupcji nie doszło do żadnego zgonu. Gdzie doszło do erupcji? Wulkan Sakurajima znajduje się na trzeciej co do wielkości wyspie Japonii – Kiusiu, która ulokowana jest na samym południu kraju. Przez długie wieki, od momentu powstania, tworzył on oddzielną, niewielką wyspę w Zatoce Kagoshima. Po kilkumiesięcznym wypływie lawy, który miał miejsce podczas wielkiego trzęsienia ziemi z 1914 roku, doszło do połączenia wyspy z półwyspem Ōsumi. Od tamtej pory turyści odwiedzający południe Japonii mogą dostać się na wyspę „suchą stopą”. Jak przebiegły wybuchy? Do wybuchów doszło w niedzielę, w godzinach porannych. Pierwsza erupcja miała miejsce o godzinie 01:00 czasu lokalnego, dwie kolejne – o 02:30 i 08:50. W wyniku tych zdarzeń w powietrze zostały wyrzucone materiały piroklastyczne, takie jak popiół wulkaniczny, który wraz z dymem stworzył wysoki na 4,4 kilometra słup. Japońska Agencja Meteorologiczna (JMA) zaznacza, że chmury popiołu przesuwają się w stronę północnego wschodu, co może doprowadzić do opadów popiołu w prefekturach Kagoshima i Miyazaki. Konsekwencje erupcji Niedzielne wybuchy sprawiły, że władze prefektury Kagoshima musiały reagować na utrudnienia związane z unoszącym się w powietrzu popiołem wulkanicznym. Dym, który wzbił się na wysokość ponad 4 kilometrów, uniemożliwił ruch lotniczy w południowej części wyspy Kiusiu. Samoloty nie mogły ani lądować, ani startować z lotniska w Kagoshimie, co zmusiło władze do odwołania 30 lotów. Ponadto JMA apeluje o podjęcie szeregu środków ostrożności związanych z erupcją. Obywateli prosi się m.in. o używanie parasoli i masek oraz o ostrożną jazdę samochodem, która może być utrudniona przez wiszący w powietrzu po…

shutterstock2700402415-6512b1a.jpg
width: 8192
height: 5464

„Czaszka” widziana z kosmosu i skamieniałe ślimaki – Sahara odsłania przeszłość Ziemi
type: item
date: 2025-11-05T13:52:49.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Kierunki
subject: Nauka
subject: Przyroda
subject: Traveler
subject: czad
subject: międzynarodowa stacja kosmiczna
subject: wulkany
description: W odludnym i prawie niezbadanym regionie Afryki pewien astronauta zauważył coś niezwykłego: formację w kształcie czaszki, znajdującą się w samym środku wulkanicznego krateru. W wytłumaczenie tajemniczego zjawiska zaangażowała się NASA.
encoded: W 2023 roku astronauta na pokładzie Międzynarodowej Stacji Kosmicznej sfotografował niezwykłe zjawisko w północnym Czadzie – formację skalną przypominającą ludzką czaszkę. Zdjęcie wykonane nad kalderą Trou au Natron, ogromnym kraterem wulkanicznym w masywie Tibesti, przykuło uwagę naukowców z NASA Earth Observatory, którzy uznali je za jedno z najbardziej intrygujących zjawisk geologicznych Sahary. Zjawisko to, choć całkowicie naturalne, z wysokości wygląda niczym celowa, artystyczna kreacja. Kilometrowa „czaszka” z Sahary „Czaszka” z Sahary ma ponad kilometr średnicy i powstała setki tysięcy lat temu w wyniku potężnej erupcji wulkanicznej. Z orbity wyraźnie widać charakterystyczne „oczy”, „nos” i „usta”, które tworzą złudzenie optyczne. Białe fragmenty przypominające rysy twarzy to warstwy natronu – jednej z form mineralnych węglanu sodu. Tworzą one spękaną, łuszczącą się skorupę. Z kolei „oczy” to stożki żużlu – strome pagórki powstałe wokół dawnych ujść lawy. NASA wykorzystała zdjęcia satelitarne i fotografie astronautów, by zbadać procesy geologiczne kształtujące to niezwykłe miejsce. Kaldera Trou au Natron jest dziś miejscem pustynnym i jałowym, lecz kiedyś była częścią wilgotnego ekosystemu. Naukowcy odkryli tam ślady dawnego jeziora lodowcowego, które istniało tysiące lat temu, kiedy klimat Sahary był chłodny i wilgotny. Skojarzenie z czaszką nie jest przypadkowe: ludzki mózg ma tendencję do rozpoznawania kształtów przypominających twarz. To zjawisko zwane pareidolią. Jak w wulkanie utworzyła się formacja-czaszka? Niezwykła formacja powstała w wulkanicznej kalderze, która zapadła się wgłąb. Jej dno stopniowo wypełniły osady i sole, nadając jej charakterystyczny wygląd. Choć dziś wulkan wydaje się uśpiony, region Tibesti pozostaje geologicznie aktywny – w pobliżu, na obszarze Tarso Toussidé, znajduje się stratowulkan, który nie wybuchał od 12 tysięcy lat, ale wciąż wykazuje oznaki aktywności. Trou au Natron nie jest jedyną strukturą wulkaniczną, która z kosmos…

nasa-captures-spooky-skull-formation-in-chads-volcanic-pit-1c13d4f.png
width: 1980
height: 1200

Oto dolnośląski Cud Polski 2025! Przyciąga śladami aktywności wulkanicznej i interaktywnymi centrami nauki
type: item
date: 2025-10-19T12:29:38.000Z
creator: Łukasz Załuski
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: cuda polski
subject: dolny śląsk
subject: geologia
subject: wulkany
description: Geopark Kraina Wygasłych Wulkanów to wyjątkowe miejsce, które w 2025 roku zdobyło tytuł Cudu Polski w plebiscycie National Geographic Traveler. Odkryj z nami największe atrakcje tego niezwykłego miejsca na Dolnym Śląsku.
encoded: Spis treści: Ostrzyca Proboszczowicka – śląska Fudżijama i najwyższy stożek wulkaniczny Wielkie Organy Myśliborskie – bazaltowe kolumny z zastygłej lawy Małe Organy Myśliborskie – malownicza formacja skalna na Pogórzu Kaczawskim Sudecka Zagroda Edukacyjna – interaktywne centrum nauki dla dzieci i dorosłych Kamieniołom Lubiechowa – odkryj przekrój wulkanicznej historii regionu Geopunkty edukacyjne i ścieżki dydaktyczne – szlaki po pradawnych wulkanach UNESCO i Cuda Polski 2025 – światowe wyróżnienia dla Krainy Wygasłych Wulkanów Geopark Kraina Wygasłych Wulkanów to prawdziwa perła Dolnego Śląska, doceniona przez głosujących w plebiscycie Cuda Polski, pokonała innych kandydatów z regionu. Ten rozległy obszar, obejmujący ok. 1300 km² Gór i Pogórza Kaczawskiego, przyciąga spektakularnym krajobrazem, niezwykłą historią geologiczną oraz bogactwem edukacyjnych i przyrodniczych atrakcji. Znajdziesz tu ślady trzech epok aktywności wulkanicznej, spektakularne stożki, wyjątkowe formacje skalne oraz interaktywne centra naukowe. Ostrzyca Proboszczowicka – śląska Fudżijama i najwyższy stożek wulkaniczny Ostrzyca Proboszczowicka to niekwestionowany symbol Krainy Wygasłych Wulkanów. Ten charakterystyczny stożek wulkaniczny, zwany także śląską Fudżijamą, wznosi się na wysokość 501 m n.p.m. i jest najwyższym wzniesieniem Pogórza Kaczawskiego. Ostrzyca przyciąga zarówno miłośników przyrody, jak i fotografów – sylwetka wzniesienia góruje nad okolicą i jest widoczna z wielu kilometrów. Na szczycie znajduje się punkt widokowy, z którego można podziwiać panoramę całej okolicy. Zbocza Ostrzycy porastają rzadkie gatunki roślin, a sama góra objęta jest ochroną rezerwatu przyrody. Wędrówka na szczyt nie jest trudna, choć końcowy odcinek prowadzi po charakterystycznych bazaltowych gołoborzach. Ostrzyca to idealny cel rodzinnej wycieczki oraz doskonały przykład reliktu aktywności wulkanicznej sprzed 15 milionów lat. Wielkie Organy Myśliborskie – bazaltowe kolumny z zastygłej lawy Wielkie Organy…

1-1743d16.png
width: 2160
height: 1440

La Palma: spacerem po wulkanach Wysp Kanaryjskich
type: item
date: 2025-10-16T10:02:35.000Z
creator: Marzena Filipczak
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: wulkany
subject: wyspy
subject: wyspy kanaryjskie
description: Na tej wyspie można zobaczyć ziemię z czasów jej początków i taką, która właśnie się rodzi, niemal na naszych oczach. La Palma to przede wszystkim wulkany.
encoded: Spis treści: Kaldera Taburiente Wyspa La Palma Ruta de los Volcanes Świeża lawa La Palma – informacje praktyczne Krater jest monstrualny. Przechylam się przez barierkę, żeby zobaczyć dno, ale gdzie tam – widać tylko czubki sosen. Otacza go szczelnie ściana skalnych wierzchołków; są szare, brązowe, niektóre wyglądają jak torty złożone z cieniutkich warstw we wszystkich odcieniach tych kolorów, ozdobione zielonymi plamami drzew – wiele iglaków rośnie, wydaje się, wbrew prawu grawitacji. Spotkany wędrowiec wspinał się tu do wczoraj przez trzy kolejne dni, żeby zobaczyć w kotle tylko morze chmur. Zrezygnował w końcu z zejścia do jego wnętrza. – To gdzieś tam – Maria i Paloma, mama i córka z kontynentalnej Hiszpanii, z którymi mijałam się w drodze, wskazują najdziwniejszą i najbardziej charakterystyczną ze skał – samotną igłę z czupryną zieleni na czubku. To w tej okolicy jest centrum informacyjne z kempingiem, na którym zamierzam spędzić noc, i jestem bardzo ciekawa, jak będzie się spać w gardle gigantycznej kaldery. Kaldera Taburiente Kaldera Taburiente to kocioł o średnicy 9 km otoczony skalistymi zboczami. Różnica wzniesień jest ogromna, najniższy punkt – 430 m n.p.m., najwyższy – 2426 m n.p.m. Wygląda jak krater, ale wcale nim nie jest. Naturalny amfiteatr powstał w wyniku zapadnięcia się wielkiego wulkanu, ostateczny kształt nadały mu erozja i woda. Mniej więcej w połowie klifów znajdują się dziesiątki źródeł, które spadają nitkami wodospadów do wąwozu Barranco de las Angustias, tworząc jedyną stałą rzekę na suchej wyspie. Dogodne warunki sprawiły, że kaldera była zamieszkana już w neolicie. W kilku miejscach można zobaczyć petroglify w charakterystycznych spiralnych kształtach, a tutejsi Guanczowie najdłużej ze wszystkich na Wyspach Kanaryjskich bronili się przed kolonizacją Hiszpanów. Nowi mieszkańcy z czasem podzielili kalderę na poletka, zbudowali podziemne zbiorniki i tunele, tworząc system irygacyjny, który dziś zasila największe plantacje bananów. Równocześn…

la-palma-a25cb5a.jpg
width: 2000
height: 1367

Stromboli to „latarnia Morza Śródziemnego”. Wulkan tworzący wyspę jest aktywny od tysięcy lat
type: item
date: 2025-10-05T06:31:18.000Z
creator: Artur Białek
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: erupcja wulkanu
subject: włochy
subject: wulkany
subject: wyspy
description: Stromboli to należąca do Włoch niewielka wyspa, którą tworzy jeden z czterech aktywnych wulkanów w tym kraju, jeden z najaktywniejszych na świecie. Niewielkie erupcje następują tam co kwadrans, a w cieniu „ognistej góry” na stałe żyje kilkaset osób. To także jedna z największych atrakcji turystycznych słonecznej Italii. Nic dziwnego. Nie ma wielu innych miejsc, gdzie można podziwiać tak spektakularny pokaz siły, drzemiącej pod powierzchnią naszej planety.
encoded: Spis treści: Ognisty kraniec Wysp Liparyjskich Wciąż bijące serce wyspy Przyroda na Stromboli Wulkaniczny spektakl Jakie inne atrakcje skrywa Stromboli? Aktywność Stromboli trwa nieprzerwanie od co najmniej 2000–5000 lat. Działalność wulkanu jest tak charakterystyczna, że na jej podstawie ukuto pojęcie erupcji strombolijskiej, która stanowi jeden z globalnych punktów odniesienia w wulkanologii. Wyróżnia się ona gwałtownymi eksplozjami rozżarzonej lawy, która zastyga w powietrzu i natychmiast opada jako bomby wulkaniczne. W ciągu dnia aktywność stożka przejawia się jako ulatniająca się z krateru struga dymu. Jednak gdy słońce znika za horyzontem, rozpoczyna się niesamowity pokaz siły natury, który ściąga na tę niewielką wyspę turystów z całego świata. Ognisty kraniec Wysp Liparyjskich Wyspy Liparyjskie to grupa siedemnastu wysp wulkanicznych na Morzu Tyrreńskim. Na dwóch z nich znajdują wciąż aktywne wulkany. Mowa o trzeciej największej w archipelagu wyspie Vulcano, gdzie przez fumarole krateru Gran Cratere wydobywają się gazy, i o mniejszej od niej wyspie Stromboli. Niewielki, bo zajmujący zaledwie 12,6 kilometra kwadratowego skrawek lądu, jest najbardziej wysuniętą na północny wschód częścią archipelagu. Wygląda niepozornie, ale w praktyce pozostaje jednym z najaktywniejszych wulkanów świata. Wyspa Stromboli jest oddalona od wybrzeży Sycylii o około 60 km, a od Neapolu – o około 240 km. Administracyjnie należy do prowincji Mesyna w regionie Sycylii. Wciąż bijące serce wyspy Tworzący wyspę stratowulkan wznosi się na wysokość 924 m n.p.m. Należy jednak podkreślić, że to, co widoczne, jest zaledwie wierzchołkiem ukrytego pod wodą kolosa. Baza tej masywnej struktury sięga bowiem na głębokość ok. 2000 m poniżej poziomu wody. To oznacza, że wyspa stanowi jedynie jedną trzecią całego wulkanu. Najbardziej charakterystycznym elementem stożka jest jego północno-zachodnie zbocze, nazywane Sciara del Fuoco. Stroma ściana powstała w wyniku gigantycznego osunięcia materiału skal…

stromboli-1a7d083.jpg
width: 1000
height: 667

„Każdego dnia budzę się z myślą, że wulkan może znów wybuchnąć” – tak się żyje na Stromboli
type: item
date: 2025-10-02T11:20:06.000Z
creator: Anna Kłossowska
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: erupcja wulkanu
subject: morze śródziemne
subject: sycylia
subject: wulkany
subject: wyspy
description: Wyspa Stromboli to jedno z tych miejsc, które łączą w sobie piękno natury i żywioł nieprzewidywalności. Mieszkańcy tej niewielkiej włoskiej wyspy żyją w rytmie erupcji – na własnych zasadach i w cieniu jednego z najbardziej aktywnych wulkanów w Europie.
encoded: Spis treści: Jak wygląda życie u stóp nieprzewidywalnego wulkanu Stromboli? Historia, miłość i ewakuacja – Stromboli zaskakuje na każdym kroku Odys, Strombolinek i miecznik – czyli jak poznać Lipari na własnej skórze VIP-y, siarka i zgubiona bransoletka – jak pachnie wakacyjny relaks na Vulcano? Co warto wiedzieć o Wyspach Liparyjskich, zanim zaplanujesz podróż Jak zaplanować podróż na Stromboli – krok po kroku Codzienność na wyspie Stromboli to nie tylko bajeczne krajobrazy i bliskość Morza Tyrreńskiego. To również ciągłe nasłuchiwanie odgłosów wulkanu, którego aktywność potrafi zaskoczyć o każdej porze dnia i nocy. To jedno z najsłynniejszych miejsc wulkanicznych we Włoszech. Pomimo ryzyka, mieszkańcy nie wyobrażają sobie życia gdzie indziej. Ich podejście do natury, prostota codzienności i lokalna społeczność tworzą unikalny mikroświat, który fascynuje nie tylko podróżników, ale i naukowców. Jak wygląda życie u stóp nieprzewidywalnego wulkanu Stromboli? To właśnie wyspę Stromboli zauważam jako pierwszą z pokładu promu, który w sezonie kursuje co godzinę ze stałego lądu. W miarę jak się przybliżamy, szaro-zielona góra wynurza się majestatycznie z intensywnie szafirowego morza i z każdą chwilą potężnieje w oczach. Po chwili wydaje mi się gigantyczna – i nic dziwnego, bo wznosi się aż na 940 m n.p.m. Nad kraterem unosi się stała aureola dymu, a z oddali wyraźnie widać wyżłobioną przez lawę ścieżkę zwaną La Sciara del Fuoco, po której rozżarzony materiał skalny spływa bezpośrednio do morza. Stromboli to jeden z najaktywniejszych wulkanów na świecie – jest w stanie niemal ciągłej erupcji od ponad 2000 lat. Co 10 do 12 minut z trzech kraterów ulokowanych na szczycie wystrzeliwują eksplozje gazów i fragmentów lawy, które osiągają wysokość nawet 100 metrów. To zjawisko – zwane „erupcją stromboliańską” – nadało nazwę całemu typowi erupcji wulkanicznej. Od tych wybuchów drżą szyby i drzwi w domach rozrzuconych u podnóża wulkanu. Zastanawiam się, jak żyje się ludziom w tak …

stromboli-wyspa-GettyImages-2161901068-ad12f5e.jpg
width: 8256
height: 5504

Tajemnicze trzęsienia ziemi na Santorynie. Naukowcy odkryli zaskakujące powiązanie
type: item
date: 2025-09-28T10:15:44.000Z
creator: Robin George Andrews
subject: Przyroda
subject: erupcja wulkanu
subject: morze egejskie
subject: natura
subject: przyroda
subject: wulkany
description: Tysiące trzęsień ziemi nawiedziły w tym roku Santoryn i pobliskie wyspy. Naukowcy odkryli, że stoją za nimi głębokie procesy magmowe, które mogą zmienić sposób, w jaki rozumiemy aktywność wulkaniczną w tym regionie.
encoded: Spis treści: Santoryn i Kolumbo: nowe odkrycie Sztuczna inteligencja kontra wulkan Nowa mapa wnętrza ziemi Wspólny system wulkanów Pod koniec stycznia coś zaczęło się poruszać pod idyllicznymi greckimi wyspami Santoryn, Amorgos i Anafi. Archipelag na Morzu Egejskim doświadczył serii ponad 28 000 trzęsień ziemi. Kilka z nich miało magnitudę powyżej 5,0. Mieszkańcy Santorynu obawiali się, że zbliża się gwałtowna erupcja wulkanu. Ku powszechnej uldze po mniej więcej miesiącu kryzys sejsmiczny wygasł bez konsekwencji. Teraz — dzięki zestawowi czujników i sztucznej inteligencji — naukowcy wskazują winowajcę. Z głębi skorupy ziemskiej gwałtownie uniosła się kurtyna magmy, która uruchomiła rój wstrząsów. Santoryn i Kolumbo: nowe odkrycie Analiza kryzysu, opublikowana 24 września w „Nature”, ujawniła też zaskakujące powiązanie Santorynu z Kolumbo — podmorskim wulkanem znajdującym się niedaleko wybrzeża. — One się ze sobą komunikują — mówi Jens Karstens, geofizyk z GEOMAR Helmholtz Centre for Ocean Research w Kilonii, współautor badania. Zebrane informacje to dopiero drobny fragment tego, co naprawdę dzieje się w głębi. — Badacze wyciągnęli jednak coś naprawdę interesującego — mówi Isobel Yeo, wulkanolog morska z National Oceanography Centre w Southampton, która nie brała udziału w tej pracy. Naukowcy wiedzą też, że potrafią już śledzić ruch magmy pod regionem. Dzięki temu lepiej oszacują prawdopodobieństwo erupcji, gdy wyspy znów zaczną się trząść. Ta część Morza Egejskiego ma wybuchową wulkaniczną historię. Santoryn — magmowy kocioł z parą drobnych wysepek wulkanicznych wystających z zatopionego środka kaldery — jest pod tym względem niesławny. Szczególnie potężna erupcja w 1560 r. p.n.e. przyczyniła się do upadku cywilizacji. Kolumbo, ukryty pod wodą nieco ponad 6,4 km na północny wschód, też bywa kapryśny. W 1650 r. jego eksplozja wzbudziła wysokie fale tsunami i rozsiała śmiercionośną mgłę toksycznych gazów. Oba systemy są aktywne i pewnego dnia znów dadzą o sobie znać …

GettyImages-537543624-918733b.jpg
width: 5612
height: 3741

Wezuwiusz wielokrotnie przypominał o swojej sile. Dziś jest jedną z największych atrakcji we Włoszech
type: item
date: 2025-09-22T06:04:50.000Z
creator: Artur Białek
subject: Kierunki
subject: Przyroda
subject: Traveler
subject: wezuwiusz
subject: włochy
subject: wulkany
description: Wezuwiusz daje niepowtarzalną możliwość postawienia stopy na szczycie czynnego wulkanu. Majestatyczny stożek góruje nad Zatoką Neapolitańską, a jego charakterystyczny „poszarpany” wierzchołek jest doskonale widoczny z Neapolu. Może nie rzuca na miasto dosłownego cienia, ale cień strachu – jak najbardziej. Mimo że Wezuwiusz jest jedną z największych atrakcji Półwyspu Apenińskiego, nadal pozostaje jednym z najniebezpieczniejszych wulkanów świata.
encoded: Spis treści: Symbol Neapolu Niszczycielska siła natury Natura nie tylko niszczy, ale też buduje Wspaniała przyroda na Wezuwiuszu Wezuwiusz jest dostępny dla turystów Erupcja może mieć tragiczne skutki W 2024 roku niemal 620 tysięcy osób weszło na szczyt Wezuwiusza. To najlepszy dowód na to, że zła sława czasami przyciąga jak magnes. Majestatyczny stratowulkan był przecież sprawcą jednej z największych katastrof antycznego świata, a na swoim koncie zapisał także masę mniejszych i kilka naprawdę groźnych erupcji. Eksperci nie mają wątpliwości, że kolejna jest kwestią czasu. Nie brzmi to optymistycznie, tym bardziej, że Wezuwiusz wznosi się w gęsto zaludnionym obszarze. Symbol Neapolu Wezuwiusz znajduje się w południowych Włoszech, w regionie Kampania. Wznosi się nad malowniczą Zatoką Neapolitańską, na wschodnim wybrzeżu Półwyspu Apenińskiego. Od centrum Neapolu jest oddalony o zaledwie kilkanaście kilometrów. Nie jest najwyższym wulkanem we Włoszech. Wznosi się na „zaledwie” 1281 metrów n.p.m. Nie jest też jedynym czynnym wulkanem w słonecznej Italii, a zaledwie jednym z kilku, jednak w tym miejscu należy podkreślić, w kontynentalnej części Europy ten status dzierży jedynie Wezuwiusz. Charakterystyczna sylwetka stratowulkanu jest najbardziej charakterystycznym punktem w krajobrazie Neapolu i całej Kampanii i na całym świecie jest niemal tak znana, jak zarys góry Fuji. Niszczycielska siła natury Początki aktywności wulkanicznej Wezuwiusza sięgają okresu sprzed około 16 tys. lat. W swojej historii, potężny stratowulkan wybuchał wielokrotnie. Poniżej wymieniamy najgroźniejsze erupcje. 79 rok W 79 roku n.e. nastąpiła jedna z najbardziej katastrofalnych erupcji wulkanicznych w historii. Pierwsza faza rozpoczęła się prawdopodobnie 24 sierpnia. Wezuwiusz wyrzucił wówczas z krateru słup materiału wulkanicznego – pumeksu, popiołów i gazów – na wysokość 20–30 km. Ogromna chmura opadła na okoliczne miasta – Herkulanum, Pompeje i Stabie – i dosłownie pogrzebała je. Następnego dni…

wezuwiusz-783e098.jpg
width: 1000
height: 443

Od alpejskich olbrzymów po wulkaniczne piękno. Góry we Włoszech należą do najbardziej spektakularnych w Europie
type: item
date: 2025-09-06T11:01:33.000Z
creator: Artur Białek
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: alpy
subject: Czas na góry
subject: góry
subject: włochy
subject: wulkany
description: Góry we Włoszech przyciągają zarówno zapalonych narciarzy, jak i miłośników trekkingu, wspinaczki i wszystkich miłośników niesamowitych krajobrazów. Nic w tym dziwnego. Tamtejsze łańcuchy górskie bez wątpienia należą do najpiękniejszych w Europie. Nie brakuje tam wspaniałych zimowych kurortów i miejsc sprawiających wrażenie dzikich i pierwotnych.
encoded: Spis treści: W krajobrazie Włoch dominują dwa łańcuchy górskie Najwyższy czy drugi najwyższy szczyt Włoch? Nie tylko Alpy i Apeniny Włochy kojarzą się przede wszystkim z fantastycznymi plażami, nadmorskimi kurortami, antycznymi zabytkami, nastrojowymi miasteczkami i wyśmienitą kuchnią. Nie należy jednak zapominać, że słoneczna Italia ma do zaoferowania znacznie więcej atrakcji. Płaskie obszary pokrywają zaledwie 33% powierzchni kraju. Całą resztę zajmują góry i wzgórza. Takie ukształtowanie terenu stwarza wspaniałe warunki dla każdego, dla kogo najlepszą formą spędzania wolnego czasu jest uprawianie turystyki górskiej. W krajobrazie Włoch dominują dwa łańcuchy górskie Powierzchnię Włoch kształtują dwa główne łańcuchy górskie. Jeden z nich ma przebieg równoleżnikowy i oddziela Półwysep Apeniński od reszty Europy, natomiast drugi – południkowy. Mowa o Alpach i Apeninach. Górska granica, która tworzy spektakularny krajobraz Alpy rozciągają się na północy kraju i stanowią naturalną granicę z Francją, Szwajcarią, Austrią i Słowenią. To jeden z najbardziej malowniczych i zróżnicowanych krajobrazowo obszarów górskich w Europie. W Alpach Zachodnich dominują skaliste, postrzępione szczyty z pionowymi ścianami i ostrymi graniami. Gdy mowa o alpejskim krajobrazie, przed oczami najczęściej pojawia się właśnie takki widok. W najwyższych partiach występują liczne lodowce i pola firnowe, dodające panoramie nutę surowości. Nie brakuje tam śladów działalności lodowca w postaci kolistych zagłębień (tzw. cyrki lodowcowe) i dolin U-kształtnych – głębokich i szerokich, o charakterystycznym przekroju poprzecznym. Włoska część Alp obejmuje wiele pasm, a najważniejsze z nich to: Alpy Liguryjskie (otwierające łańcuch na zachodzie), Alpy Nadmorskie, Alpy Kotyjskie, Alpy Graickie, Alpy Pennińskie, Alpy Lepontyńskie, Alpy Retyckie, Dolomity, Alpy Karnickie, Alpy Julijskie (zamykające łańcuch na wschodzie). Dolomity, czyli włoski cud natury Jednym z najbardziej malowniczych i rozpoznawalnych pa…

gory-we-wloszech-7946220.jpg
width: 1000
height: 375

Czy Neapolowi grozi katastrofa? Superwulkan pod miastem staje się aktywny
type: item
date: 2025-09-04T09:03:06.000Z
creator: Mateusz Łysiak
subject: Przyroda
subject: erupcja wulkanu
subject: neapol
subject: włochy
subject: wulkany
description: Neapol i okolice żyją w cieniu zagrożenia. Ostatnie badania pokazują, że superwulkan Campi Flegrei wykazuje oznaki przebudzenia, a włoskie władze przygotowały plan ewakuacji setek tysięcy mieszkańców.
encoded: Spis treści: Rośnie zagrożenie dla Neapolu Nie tylko Campi Flegrei zaskakuje badaczy Neapol to obok Rzymu i Mediolanu jedno z najchętniej odwiedzanych miast we Włoszech. Mało kto wie jednak, że niedaleko Neapolu znajduje się jeden z najgroźniejszych superwulkanów świata, czyli Campi Flegrei. I to właśnie przez jego aktywność w ostatnich dniach dosłownie zawrzało. Rośnie zagrożenie dla Neapolu Giuseppe Mastrolorenzo, wulkanolog z włoskiego Narodowego Instytutu Geofizyki i Wulkanologii (INGV), ostrzega, że erupcja może nastąpić w każdej chwili. – Nie można porównywać Campi Flegrei do bardziej znanych wulkanów, takich jak Etna. Ten wulkan może wybuchnąć znienacka, nawet jeśli wcześniej nie zaobserwujemy żadnych oznak deformacji gruntu czy bradyseizmu – mówi badacz cytowany przez przez serwis „The Munich Eye”. Tu warto wyjaśnić, że bradyseizm to bardzo powolne ruchy sejsmiczne, które mogą unosić powierzchnię terenu. Obecnie ziemia w rejonie Pozzuoli, miasteczka położonego zaledwie 14 km od Neapolu, podnosi się w tempie 3 centymetrów miesięcznie. To powoduje m.in. wysychanie basenów portowych. Lokalne władze opracowały już plany ewakuacji nawet pół miliona osób w ciągu 72 godzin. Większość ekspertów uważa, że zagrożenie nie jest bezpośrednie. Mastrolorenzo ma jednak inne zdanie. Jak twierdzi, nauka nie dysponuje wystarczającą wiedzą, by przewidzieć erupcję superwulkanu. Dodatkowym problemem jest brak danych historycznych oraz skomplikowana natura tego typu wulkanów. Nawet jeśli naukowcy spróbują ocenić ryzyko erupcji, nie da się tego zrobić z dużą pewnością. Niepokój wzbudzają również ostatnie wstrząsy. Na początku maja zanotowano tam trzęsienie ziemi o magnitudzie 4,4. Takie zjawiska mogą być zapowiedzią większej aktywności wulkanicznej. Szacuje się, że potencjalna erupcja Campi Flegrei mogłaby uwolnić dziesięć razy więcej energii niż słynna katastrofa Wezuwiusza z 79 roku n.e., która zniszczyła Pompeje i Herkulanum. <img src="https://images.immediate.co.uk/production/v…

wulkan-9f5c12e.jpg
width: 5315
height: 3538

Nie tylko lawa i dym. Co naprawdę skrywają najpotężniejsze wulkany świata?
type: item
date: 2025-08-24T09:28:42.000Z
creator: Maya WeI-Haas
subject: Przyroda
subject: erupcja wulkanu
subject: wulkany
description: Wulkany od tysięcy lat budzą respekt i fascynację. Tworzą lądy, niszczą miasta i wpływają na klimat. Jak działają, dlaczego wybuchają i czy potrafimy przewidzieć ich zachowanie?
encoded: Spis treści: Od czego zależy typ erupcji? Jak powstają wulkany? Gdzie znajdują się aktywne wulkany? Największa erupcja w historii Ogniste wulkany wyrzucają roztopioną skałę, gorący popiół i gazy od momentu uformowania się Ziemi miliardy lat temu. Wulkany są geologicznymi architektami naszej planety. Stworzyły ponad 80 procent powierzchni Ziemi, stanowiąc fundament, który pozwolił rozkwitać życiu. Ich eksplozje tworzą zarówno góry, jak i kratery. Rzeki lawy rozlewają się po surowych krajobrazach. Z biegiem czasu czynniki atmosferyczne rozkładają te wulkaniczne skały, uwalniając składniki odżywcze z ich kamiennych więzień i tworząc niezwykle żyzne gleby, które pozwoliły cywilizacjom rozkwitać. Wulkany występują na każdym kontynencie, nawet na Antarktydzie. Około 1500 wulkanów jest dziś uznawanych za potencjalnie aktywne. Wulkany znajdują się również w Polsce. Od czego zależy typ erupcji? Jednak każdy wulkan jest inny. Niektóre wybuchają gwałtownie, jak erupcja Mount St. Helens, inne natomiast „bekają” rzekami lawy w tzw. erupcji efuzywnej. Różnice te wynikają z chemii napędzającej aktywność magmy. Erupcje efuzywne występują częściej, gdy magma jest mniej lepka, czyli bardziej płynna, co pozwala gazom się ulatniać, a magmie spływać po zboczach wulkanu. Z kolei erupcje eksplozywne zachodzą wtedy, gdy lepka magma zatrzymuje gazy, powodując wzrost ciśnienia, które ostatecznie prowadzi do gwałtownego wybuchu. Jak powstają wulkany? Większość wulkanów na świecie powstaje wzdłuż granic płyt tektonicznych. Gdy płyty tektoniczne się zderzają, jedna z nich często zanurza się pod drugą, tworząc strefę subdukcji. W miarę jak zanurzający się fragment pogrąża się w głąb planety, rosną temperatura i ciśnienie, co powoduje uwolnienie wody ze skał i tworzenie magmy. Innym sposobem ich powstawania jest tzw. wulkanizm plam gorąca, czyli aktywność magmowa w środku płyty tektonicznej. Tak właśnie powstał łańcuch wulkaniczny Hawajów. Wulkany występują w różnych kształtach i rozmiarach. Niek…

Pacaya-2ff967f.jpg
width: 6000
height: 4000

Wyspy wulkaniczne są dowodem na siłę procesów, które zachodzą pod powierzchnią Ziemi
type: item
date: 2025-08-15T11:04:13.000Z
creator: Artur Białek
subject: Przyroda
subject: erupcja wulkanu
subject: geologia
subject: wulkany
subject: wyspy
description: Wyspy wulkaniczne, będące namacalnym świadectwem procesów, które zachodzą pod powierzchnią naszej planety, należą do najbardziej spektakularnych formacji geologicznych. Pojawiają się w następstwie podmorskiej aktywności wulkanicznej, zwykle przy okazji kataklizmu. Formują się rzadko, a wiele z nich znika wkrótce po wynurzeniu na powierzchnię. Jak powstają wyspy wulkaniczne? Na to i inne pytania odpowiadamy poniżej.
encoded: Spis treści: Czym właściwie jest wyspa wulkaniczna? Jak formują się wyspy wulkaniczne? Związek atoli z wyspami wulkanicznymi Naturalne wyspy powstają w następstwie różnorakich procesów. Z tego względu dzieli się je na dwie podstawowe kategorie: kontynentalne i oceaniczne. Wyspa kontynentalna stanowi oddzielony od głównych mas lądowych fragment skorupy kontynentalnej. Za jej powstawanie odpowiadają ruchy tektoniczne, zmiany poziomu mórz, procesy orogenezy i sedymentacja osadów. Z kolei wyspa oceaniczna, występująca na otwartych wodach, nie jest związana z szelfem kontynentalnym. W ogromnej większości pochodzenie tej formacji jest związane z wulkanizmem. Czym właściwie jest wyspa wulkaniczna? Mówiąc o wyspach wulkanicznych, na myśli trzeba mieć otoczony ze wszystkich stron wodami trwały fragment powierzchni Ziemi, który powstał, gdy wzniesienie wulkaniczne wynurzyło się ponad powierzchnię wody. Bez względu na to, czy mowa o niewielkich, samotnych skrawkach lądu, czy o rozległych archipelagach, formacje te są geologicznymi cudami. Fascynują swoim niezwykłym pięknem, a przy tym stanowią naturalne laboratorium, umożliwiające przeprowadzenie badań z zakresu procesów geologicznych i ewolucji życia. Wulkanizm, czyli proces, w przebiegu którego magma wydobywa się na powierzchnię Ziemi w postaci lawy, jest bezpośrednio związany ruchami płyt tektonicznych. W miejscach, gdzie magma znajduje drogę ucieczki ku powierzchni, powstają trwałe fragmenty lądu. Unosząc się z płaszcza, tworzy zupełnie nową skorupę. Należy jednak podkreślić, że tego typu formacje nie powstają w jednolity sposób. Jak formują się wyspy wulkaniczne? Badacze wyróżniają trzy główne scenariusze geologiczne, w następstwie których formują się wyspy wulkaniczne. Każdy jest związany z innym typem aktywności tektonicznej. Granice rozbieżne płyt tektonicznych Płyty litosfery nieustannie przemieszczają się względem siebie. W następstwie tego zjawiska dochodzi do wystąpienia trzech głównych typów interakcji na ich gran…

wyspy-wulkaniczne-d170192.jpg
width: 1000
height: 749

Wulkany, rowy tektoniczne, Pacyficzny Pierścień Ognia, ale i dziewicza przyroda – Kamczatka to geograficzna osobliwość
type: item
date: 2025-07-30T11:52:17.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Kierunki
subject: Przyroda
subject: Traveler
subject: geologia
subject: kamczatka
subject: trzęsienie ziemi
subject: wulkany
description: Leżąca na styku dwóch płyt tektonicznych Kamczatka to obszar o wyjątkowej aktywności sejsmicznej i wulkanicznej. W tej trudno dostępnej części Rosji można znaleźć zarówno geologiczne cuda, jak i niemal dziewiczą przyrodę.
encoded: Spis treści: Wulkany Kamczatki Tektonika i trzęsienia ziemi Pacyficzny Pierścień Ognia Przyroda Kamczatki Regularnie nawiedzają ją trzęsienia ziemi i nic dziwnego. Kamczatka to unikatowy półwysep, położony w jednym z najbardziej aktywnych sejsmicznie regionów świata. Pozostaje też oazą dzikiej przyrody, zachowaną głównie dzięki trudnemu dostępowi, ale i tworzonym tam rezerwatom. Wulkany Kamczatki Kamczatka to jedno z najbardziej wulkanicznie aktywnych miejsc na Ziemi. Na półwyspie znajdują się setki kominów wulkanicznych i około 30 czynnych wulkanów. Najwyższy szczyt Kamczatki (4750 m n.p.m), a przy okazji najbardziej aktywny wulkan Eurazji to Kluczewska Sopka. W 1996 roku pięć obszarów wulkanicznych Kamczatki zostało wpisanych na listę światowego dziedzictwa kulturowego UNESCO. Kamczackie wulkany, choć trudno dostępne, są obiektem badań naukowców z całego świata oraz coraz popularniejszym celem wypraw miłośników dzikiej przyrody i ekstremalnych zjawisk geologicznych. Tektonika i trzęsienia ziemi Kamczatka leży na styku dwóch potężnych płyt tektonicznych – pacyficznej i północnoamerykańskiej. Proces ścierania się płyt generuje olbrzymie naprężenia w skorupie ziemskiej, które manifestują się w postaci trzęsień ziemi. Kamczatka doświadcza ich regularnie, a niektóre z nich osiągają siłę przekraczającą 7 stopni w skali Richtera. W 1952 roku trzęsienie o magnitudzie 9,0 wywołało potężne tsunami, które dotarło aż do wybrzeży Hawajów. Z podobnym mieliśmy do czynienia 29 lipca 2025. Wzdłuż wschodniego wybrzeża półwyspu ciągnie się Rów Kurylsko-Kamczacki – głęboki na ponad 10 kilometrów fragment dna Pacyfiku. To jedno z najgłębszych miejsc na Ziemi i granica między płytami tektonicznymi, gdzie płyta pacyficzna wsuwa się pod kontynentalną. Pacyficzny Pierścień Ognia Kamczatka jest częścią tzw. Pacyficznego Pierścienia Ognia – ogromnego pasa aktywności wulkanicznej i sejsmicznej otaczającego Ocean Spokojny. To właśnie w tym obszarze znajduje się ponad 75% wszystkich aktywnych …

GettyImages-1338198407-b71ec47.jpg
width: 6015
height: 4017

Topniejące lodowce a wulkany. Zaskakujące skutki zmian klimatu
type: item
date: 2025-07-10T09:59:03.000Z
creator: Mateusz Łysiak
subject: Przyroda
subject: erupcja wulkanu
subject: ocieplenie klimatu
subject: pogoda
subject: ruchy sejsmiczne
subject: wulkany
description: Globalne ocieplenie może rozpalić nie tylko debatę o klimacie. W niektórych miejscach Ziemi topniejący lód dosłownie budzi wulkany do życia.
encoded: Spis treści: Zmiany klimatu a erupcje wulkanów Gdzie erupcje mogą być częstsze? Zmiany klimatu w różnym stopniu są już odczuwalne niemal na całej planecie. Jednym z najbardziej widocznych (i dotkliwych) skutków globalnego ocieplenia jest topnienie lodowców, co przyczynia się do podnoszenia poziomów mórz. Mniej oczywistą konsekwencją jest rosnące ryzyko erupcji wulkanicznych. Coraz więcej badań, w tym najnowsze opublikowane na łamach czasopisma „GSA Bulletin” wskazuje, że cofające się lodowce mogą przyczyniać się do wzrostu aktywności wulkanicznej. To dotyczy zarówno siły, jak i częstotliwości wybuchów. Zmiany klimatu a erupcje wulkanów Jak działa ta zależność? Można ją wytłumaczyć w logiczny sposób. Lodowce, zwłaszcza te grube i rozległe jak Patagoński Lądolód czy czapa lodowa Antarktydy Zachodniej, wywierają olbrzymi nacisk na skorupę ziemską. Ten ciężar stabilizuje podziemne zbiorniki magmy, tłumiąc potencjalne erupcje. Kiedy lód się topi, ta presja znika. W efekcie magma może łatwiej przemieszczać się ku powierzchni. Przykładem tego zjawiska może być położona na styku płyt tektonicznych Islandia. Kraj od kilku lat przechodzi fazę intensywnej aktywności wulkanicznej. Od końca 2023 roku półwysep Reykjanes doświadczył już ośmiu erupcji. Naukowcy wskazują, że podobna sekwencja zdarzeń mogła dziać się około 10 tysięcy lat temu, po ustąpieniu lodowców z końca epoki lodowcowej. Wówczas częstotliwość erupcji wzrosła nawet pięćdziesięciokrotnie. Autorzy najnowszego badania koncentrują się m.in. na kompleksie wulkanicznym Mocho-Choshuenco w południowym Chile. Datowanie argonowe skał wykazało, że do największego nagromadzenia magmy doszło w czasie maksymalnego zlodowacenia, a wzrost aktywności erupcyjnej nastąpił, gdy lądolód zaczął ustępować. Gdzie erupcje mogą być częstsze? Największe obawy naukowców budzi dziś jednak sytuacja na Antarktydzie. Pod Zachodnim Lądolodem Antarktycznym znajduje się ponad 100 aktywnych wulkanów. Wiele z nich jest ukrytych pod setkami metrów lod…

Erupcja-wulkanu-na-Islandii-ad87712.jpg
width: 6028
height: 4019

Wyspy Liparyjskie to kraina aktywnych wulkanów. Tu można docenić potęgę natury
type: item
date: 2025-07-07T09:59:32.000Z
creator: Marzena Mróz
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: morze śródziemne
subject: włochy
subject: wulkany
subject: wyspy
description: Kiedy tylko widzę wulkan, od razu mam ochotę na niego wejść. A co dopiero, gdy stożek okazuje się sercem maleńkiego lądu! Oto Wyspy Liparyjskie.
encoded: Spis treści: Wyspy Liparyjskie w mitach Archipelag Wysp Liparyjskich Lipari – wyspa kontrastów Vulcano, czyli krajobraz księżycowy Stromboli – najpiękniejszy spektakl świata Wyspy Liparyjskie – informacje praktyczne Kiedy zobaczyłam Wyspy Liparyjskie z pokładu płynącego na Sycylię statku, wiedziałam, że moja przygoda z nimi właśnie się zaczyna. Nie ma takiego drugiego miejsca w Europie, w którym co kilkanaście minut trzęsie się ziemia i wybuchają wulkany. Na Wyspach Liparyjskich aktywność sejsmiczna jest niezmiennie wysoka, a erupcję – z blisko siebie położone kraterów – można obserwować codziennie. Wulkany eksplodują małymi strużkami lawy, ale kiedy obserwujemy to widowisko nocą, przypomina najpiękniejszy pokaz fajerwerków. I pomyśleć, że jest to spektakl nie tylko naturalny, ale też odbywający się z taką samą siłą od tysięcy lat! Słysząc pomrukujące co kilkadziesiąt minut wyspy informujące nas w ten sposób przed wstrząsem i błyskiem, których za chwilę mamy być świadkami, przypomniałam sobie jeden z greckich mitów. Miał rozgrywać się właśnie tu, pomiędzy maleńkimi wyspami Morza Śródziemnego, w czasach, kiedy pływał między nimi Odyseusz. Wyspy Liparyjskie w mitach Siedemnaście Wysp Liparyjskich, nazywanych również Wyspami Eolskimi, to niewielkie wulkaniczne atole położone pomiędzy Sycylią, Korsyką i Sardynią. Nazwa tych siedmiu większych i dziesięciu zupełnie małych „wyprysków” na Morzu Śródziemnym pochodzi od słowa liparos, co w języku greckim oznacza „urodzajny”. Według legendy to właśnie tu miał swoją siedzibę bóg wiatrów Eol i z polecenia Zeusa zarządzał zarówno huraganami, monsunami, szkwałami, jak i niewinnymi zefirkami. Eol uwięził nieprzychylne Odyseuszowi wiatry, by ten, po zwycięstwie pod Troją, mógł spokojnie wrócić do domu. Wyglądało na to, że dzięki delikatnej zachodniej bryzie statek Odyseusza spokojnie dopłynie do Itaki. I pewnie tak by się stało, gdyby reszta wiatrów do końca podróży pozostała zamknięta w worku. Tego zalecenia nie posłuchali jednak t…

wyspy-liparyjskie-1-29e6652.jpg
width: 1000
height: 667

Pod Afryką Ziemia rytmicznie pulsuje. To początek nowego oceanu
type: item
date: 2025-06-26T12:09:52.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Kierunki
subject: Przyroda
subject: Traveler
subject: afryka
subject: etiopia
subject: geologia
subject: wulkany
subject: ziemia
description: Naukowcy zidentyfikowali dynamiczne przepływy gorącej materii płaszcza Ziemi głęboko pod prowincją Afar w Etiopii. Gorąca lawa „pulsuje” w ścisłym powiązaniu z ruchami płyt tektonicznych w regionie Wielkich Rowów Afrykańskich. To odkrycie kluczowe dla zrozumienia przyszłości kontynentu – kiedyś powstanie tam nowy ocean.
encoded: Spis treści Co odkryli naukowcy w rejonie Afar? Głębokie „tętno Ziemi” pulsuje pod płytami tektonicznymi Znaczenie odkrycia dla przyszłości Ziemi Naukowcy z Uniwersytetu w Southampton, we współpracy z dziesięcioma instytucjami międzynarodowymi, odkryli pulsujące przepływy gorącej materii z głębi Ziemi pod Afryką, które mogą doprowadzić do powstania nowego oceanu. Co odkryli naukowcy w rejonie Afar? Badania, opublikowane w czasopiśmie „Nature Geoscience”, koncentrują się na regionie Afar w Etiopii – unikatowym miejscu, gdzie spotykają się wielkie uskoki tektoniczne: Wielki Rów Wschodni i Rów Abisyński. To część tzw. Wielkich Rowów Afrykańskich. Afar to jeden z najciekawszych regionów, gdzie znajdują się afrykańskie wulkany. W rejonie Afar naukowcy zidentyfikowali dynamiczny słup gorącej materii płaszcza Ziemi (jednej z warstw wnętrza Ziemi), który unosi się pulsacyjnie, przypominając bicie serca. To istotne odkrycie pokazuje, że głębokie procesy zachodzące we wnętrzu Ziemi są ściśle powiązane z ruchem płyt tektonicznych i procesami zachodzącymi na powierzchni skorupy ziemskiej. Głębokie „tętno Ziemi” pulsuje pod płytami tektonicznymi Przez miliony lat płyty tektoniczne ścierają się i oddalają od siebie w strefach ryftowych, takich jak Afar w Etiopii. W efekcie wierzchnia, twarda warstwa naszej planety, czyli skorupa ziemska, robi się w tych miejscach coraz cieńsza. W długiej perspektywie takie procesy prowadzą do powstania nowych oceanów – i właśnie taki proces obserwowany jest w Afarze. Dr Emma Watts, główna autorka badania, wskazuje, że pióropusz gorącej materii nie jest jednolity ani statyczny, lecz rytmicznie pulsuje. To wewnętrzne „tętno Ziemi” jest regulowane przez położenie płyt tektonicznych, co zmienia sposób, w jaki rozumiemy oddziaływanie wnętrza planety na jej powierzchnię. Zespół przeanalizował ponad 130 próbek skał wulkanicznych z regionu Afar. Poza tym wykorzystał już istniejące dane. Wszystko zostało poddane zaawansowanemu modelowaniu statystycznemu. …

AdobeStock1326096961-464b209.jpeg
width: 7238
height: 4825

Mało kto wie, że pod Rudnem kryje się wulkan. A to niejedyna taka niespodzianka w Polsce!
type: item
date: 2025-06-20T07:17:01.000Z
creator: Wiktoria Szydło
subject: Przyroda
subject: polska
subject: wulkany
description: Wulkany w Polsce? Choć od milionów lat nie są aktywne, nadal fascynują i przyciągają turystów. Od „śląskiej Fudżijamy” po górę Wdżar – w naszym kraju znajdziesz wiele śladów wulkanicznej przeszłości, które dziś tworzą malownicze krajobrazy i unikalne atrakcje geoturystyczne.
encoded: Spis treści: Kraina Wygasłych Wulkanów – czy Dolny Śląsk skrywa geologiczny sekret? Małopolska jak z Islandii – co kryje się w cieniu dawnych wulkanów? Wulkany w Polsce są od dawna nieaktywne. Nie jest ich dużo i nie są szczególnie spektakularne, choć wyróżniają się na tle krajobrazu i są ciekawą atrakcją turystyczną. Jednym z najsłynniejszych takich miejsc jest Kraina Wygasłych Wulkanów na Dolnym Śląsku. Kraina Wygasłych Wulkanów – czy Dolny Śląsk skrywa geologiczny sekret? „Krainą wygasłych wulkanów” to jedna z atrakcji Dolnego Śląska pomiędzy Legnicą, Jelenią Górą i Strzegomiem. Cechą szczególną tego obszaru jest występowanie skał pochodzenia wulkanicznego. Geologiczny zapis wulkanizmu ujawnia się tam w sposób najpełniejszy w kraju. Co ciekawe, tamtejsze skały wulkaniczne pochodzą z trzech okresów w przeszłości geologicznej, a najstarszy miał miejsce w najdawniejszych okresach ery paleozoicznej, czyli 400–500 milionów lat temu. Region Gór i Pogórza Kaczawskiego cechuje się różnorodnością geologiczną. Szczególnie ciekawe są tam skały, wzgórza i wzniesienia. Jednym z najsłynniejszych – o niezwykle wyrazistej stożkowej sylwetce – jest Ostrzyca nazywana „śląską Fudżijamą” (501 m n.p.m.). Wznosi się w zachodniej części Pogórza, niedaleko wsi Proboszczów. Szczytowe partie są zbudowane z bazaltu, a wzniesienie jest nekiem, czyli fragmentem dawnego komina wulkanicznego. Został wypreparowany przez wietrzenie i erozję spośród mniej odpornych skał osadowych. Będąc na Ostrzycy, warto odwiedzić znajdujące się 12 kilometrów dalej Organy Wielisławskie lub oddaloną nieco dalej Czartowską Skałę. Z kolei w Proboszczowie można wybrać się również na spacer z alpakami trasą przebiegającą niedaleko Ostrzycy. Kraina Wygasłych Wulkanów opiera promocję regionu przede wszystkim na dziedzictwie geologicznym, dawnych wulkanach oraz różnorodności skał i minerałów występujących w okolicy. Nie bez powodu utworzono tam geopark. W Polsce są obecnie trzy geoparki UNESCO: transgraniczny Geopark Łu…

ostrzyca-shutterstock1999990751-9f894bd.jpg
width: 1000
height: 559

Uciekali przed „fontanną lawy”. Tak wygląda turystyka u stóp wulkanu
type: item
date: 2025-06-07T08:45:46.000Z
creator: Rachel Ng
subject: Kierunki
subject: Przyroda
subject: Traveler
subject: erupcja wulkanu
subject: pył wulkaniczny
subject: turystyka
subject: wulkan etna
subject: wulkany
description: Turystyka wulkaniczna przyciąga coraz więcej podróżników – od Islandii po Hawaje. Ostatnia erupcja Etny znów przypomniała, że to nie tylko piękne, ale i niebezpieczne zjawisko.
encoded: Spis treści: Wzrost liczby „łowców lawy” Celowanie w erupcje Życie w cieniu wulkanu Zmierzch mrocznej turystyki 2 czerwca 2025 roku włoska Etna – jeden z najbardziej aktywnych wulkanów na Ziemi – znów wybuchła, uwalniając to, co eksperci nazwali „fontanną lawy”. To spowodowało, że turyści rzucili się do ucieczki w dół zbocza, by zapewnić sobie bezpieczeństwo. Pod koniec marca 2021 roku tysiące osób w Islandii wędrowało do doliny Geldingadalur, by oglądać ognistą lawę tryskającą i wylewającą się z krateru wulkanu Fagradalsfjall, który wybuchł po raz pierwszy od prawie 800 lat. Gdy białe chmury popiołu unosiły się nad smugami świecącej, stopionej skały pełznącej przez postrzępione czarne kamienie, niektórzy odwiedzający robili zdjęcia. Inni siedzieli w cichej zadumie, a kilku opiekało pianki nad lawowymi strumieniami. Fotograf Chris Burkard, który uchwycił erupcję dla National Geographic, również był zahipnotyzowany tym złowieszczym, ale pięknym krajobrazem. „To było hipnotyzujące” – mówi. „Nigdy nie przypuszczałem, że coś tak prostego jak stopiona skała może mnie aż tak podekscytować”. Skutki erupcji stworzyły dobre warunki dla turystyki. Japońscy turyści nocowali w onsen ryokanach (gospody z gorącymi źródłami) w wioskach w pobliżu wulkanów już od VIII wieku. Ruiny starożytnego rzymskiego miasta Pompeje, zachowane pod warstwą popiołu, gdy Wezuwiusz wybuchł w 79 r. n.e., przyciągały niezliczonych turystów podczas europejskich „Grand Tour” w XVII i XVIII wieku. Ale para, trzaski i wybuchy aktywnych wulkanów mają swój własny urok. „To jedna z najbardziej pierwotnych sił natury, jakie możemy obserwować” – mówi Benjamin Hayes, szef interpretacji i edukacji w Hawaii Volcanoes National Park na Big Island. „Czuć potęgę Matki Ziemi w pobliżu tej krwiobiegu planety”. Podróżowanie do aktywnego wulkanu nie jest pozbawione ryzyka ani pytań etycznych. Może być to przygoda życia – albo śmiertelna pokusa. Zanim się podekscytujesz na myśl o zobaczeniu czegoś takiego, oto, co powinien…

Icelands-Fagradalsfjall-volcano-3318f74.jpg
width: 5386
height: 3588

To miejsce na Islandii zaskakuje: wulkany, maskonury i nocleg pod klifem
type: item
date: 2025-06-07T07:57:44.000Z
creator: Piotr Milewski
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: archipelagi
subject: erupcja wulkanu
subject: golf
subject: islandia
subject: wulkany
description: Vestmannaeyjar to archipelag, który pokazuje pełnię sił natury: od dramatycznych erupcji, przez maskonury, aż po noclegi pod klifem. Oto Islandia w pigułce.
encoded: Spis treści: Rejs na wyspę Port Vestmannaeyjar Wulkan Eldfell i dramatyczna erupcja z 1973 roku Golf, maskonury i nocleg pod klifem Trudno o lepsze miejsce, by na własne oczy się przekonać, jak potężna i piękna potrafi być natura. Archipelag Vestmannaeyjar to Islandia w pigułce: wulkany, maskonury i… golf. Gdy rankiem docieram na terminal w Landeyjahofn, przy nabrzeżu czeka już zacumowany prom. Na dziobie ma wymalowaną nazwę: „Herjolfur”. Mimo wczesnej pory panuje tu duży ruch. Do brzucha stalowego olbrzyma wtaczają się ciężarówki i samochody osobowe, a w budynku poczekalni podróżni z biletami czekają na zaokrętowanie. Odczytuję niebieski napis na bocznej burcie: „Vestmannaeyjar”. Rejs na wyspę Chwilę później komunikat portowy zaprasza pasażerów na pokład. Po schodach wdrapuję się do wnętrza statku. Wkrótce powietrze przeszywa ryk syreny i odbijamy z przystani. Prom pruje ciemną taflę oceanu, delikatnie drżąc i kołysząc się miarowo. Silnik mruczy jednostajnie, a nad naszymi głowami wrzeszczą mewy. Morze jest dziś spokojne i gładkie. Wychodzę na pokład. Płyniemy w gęstej mlecznobiałej mgle, w której znikają kontury wyspy. Próbuję coś wypatrzeć – bez skutku. Otaczający nas obłok jest gęsty jak wata. Za to z każdą chwilą ląduje na mnie coraz więcej lodowatych kropel. Wkrótce jestem tak mokry, że trzęsę się z zimna. Chowam się w ciepłym wnętrzu statku, zamawiam kawę i poddaję się powolnemu rytmowi podroży. Po trzech kwadransach niespodziewanie z mgieł wynurzają się ciemne pionowe klify. Wyglądają jak gigantyczne wrota. Kapitan sprawnie manewruje między nimi i po chwili wpływamy do portu. Wita nas charakterystyczny morski zapach – ciężki i oleisty. Przynosi go powiew z pobliskich przetwórni ryb. Choć szybko zniknie za sprawą silnego wiatru, na długo pozostanie na ubraniach, a w mojej pamięci – na zawsze. Port Vestmannaeyjar W drodze od jednego z pasażerów, który okazał się lokalnym rybakiem, usłyszałem, że tutejszy port jest jednym z największych w Islandii. Teraz widzę,…

Vestmannaeyjar-097190c.jpg
width: 8660
height: 5773

Wulkan Teide daje o sobie znać. Rośnie ryzyko erupcji na Teneryfie
type: item
date: 2025-04-02T10:42:37.000Z
creator: Mateusz Łysiak
subject: Kierunki
subject: Przyroda
subject: Traveler
subject: erupcja wulkanu
subject: wulkany
subject: wyspy
description: Choć Teneryfa dopiero przygotowuje się na letni napływ turystów, już teraz mówi się o niej coraz częściej. Powodem jest „Piekielna góra”, która po latach znów daje o sobie znać. Czy planujący urlop na Wyspach Kanaryjskich mają powody do niepokoju?
encoded: Spis treści: Co się dzieje na Teneryfie? Wulkan Teide nie daje o sobie zapomnieć Erupcja wulkanu na La Palmie Wyspy Kanaryjskie przez cały rok przyciągają turystów malowniczymi krajobrazami i łagodnym klimatem. Nawet zimą temperatury sięgają tam 20 stopni Celsjusza, a słońce umożliwia wygrzewanie na piaszczystych plażach. Archipelag jest niezwykle różnorodny, dzięki czemu turyści – także z Polski – chętnie wracają tam, zmieniając jedynie docelowe miejsce wypoczynku. Co się dzieje na Teneryfie? Największa z Wysp Kanaryjskich to Teneryfa. W ostatnim czasie media w Europie donoszą jednak nie o jej turystycznych walorach, a o wzmożonej aktywności wulkanu Teide. To z kolei budzi pytania o bezpieczeństwo mieszkańców i odwiedzających. Od 2016 roku sejsmolodzy obserwują zwiększoną aktywność sejsmiczną pod Teneryfą, z zauważalnym nasileniem od 2022 roku. Szczególnie niepokojące były wydarzenia z 22 stycznia 2024 roku, kiedy w pobliżu miejscowości Vilaflor, u południowych zboczy Teide, zarejestrowano serię trzęsień ziemi o magnitudzie od 0,6 do 1,5, na głębokościach od 3 do 13 kilometrów. Takie zjawiska sugerują ruchy magmy pod powierzchnią wyspy. Wulkan Teide nie daje o sobie zapomnieć Najnowsze pomiary geodezyjne wskazują, że Teneryfa podniosła się o około 1 centymetr. Choć zmiana ta wydaje się niewielka, może świadczyć o gromadzeniu się magmy pod wyspą, co powoduje wzrost ciśnienia i deformację terenu. Co więcej, w rejonie krateru Las Cañadas zaobserwowano zwiększoną emisję pary wodnej z wysoką zawartością siarki. To z kolei wskazuje na podgrzewanie systemu hydrotermalnego przez magmę. Itahiza Domínguez, szefowa Instytutu Geograficznego Wysp Kanaryjskich, przewiduje, że erupcja Teide jest nieunikniona. Trudno jednak przewidzieć, kiedy dokładnie nastąpi. – Do wybuchu może dojść za dwa lata lub za 50. Ważne, by ludność była przygotowana – zaznacza Domínguez cytowana przez lokalne media. Warto dodać, ostatni raz wulkan Teide przypomniał o sobie w 1909 roku erupcją boczną. Dos…

wulkan-teide-teneryfa-cfae05c.jpg
width: 2120
height: 1414

Badacze nie mają wątpliwości. Ogromny podwodny wulkan wybuchnie w tym roku
type: item
date: 2025-03-25T10:50:25.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Nauka
subject: Przyroda
subject: erupcja wulkanu
subject: wulkany
description: Podwodny wulkan Axial Seamount, oddalony o blisko 500 kilometrów od wybrzeża amerykańskiego Oregonu, ponownie przyciąga uwagę naukowców. Jego aktywność wzrasta, a badacze szacują, że do erupcji może dojść jeszcze przed końcem 2025 roku.
encoded: Spis treści: Podwodny wulkan Erupcja nieunikniona Wulkanizm a maksimum słoneczne Wulkan Axial Seamount jest jednym z najlepiej zbadanych podwodnych wulkanów na świecie. Znajduje się na grzbiecie Juan de Fuca, w rejonie, gdzie dochodzi do rozciągania płyty tektonicznej. Dzięki takiemu położeniu odgrywa kluczową rolę w badaniach nad procesami wulkanicznymi i tektonicznymi na dnie oceanicznym. – Axial jest najaktywniejszym wulkanem na północno-wschodnim Pacyfiku, o czym być może niektórzy nie wiedzą, ponieważ jest ukryty pod oceanem – powiedział wulkanolog Bill Chadwick Jenn Chávezin w podcaście „Oregon Public Broadcasting”. Podwodny wulkan Warto podkreślić, że wulkan znajduje się w obrębie systemu grzbietów śródoceanicznych, gdzie stale tworzy się nowa skorupa oceaniczna. Axial jest tzw. wulkanem tarczowym. Charakteryzuje się rozległymi, łagodnymi zboczami zbudowanymi z bazaltowej lawy. Na szczycie wulkanu znajduje się duża kaldera o szerokości około 3 kilometrów i głębokości 100 metrów. Struktura tarczy zanurzonego szczytu wskazuje, że góra została uformowana z cienkiej warstwy lawy. Oznacza to, że erupcja wywoła jedynie pęknięcia na powierzchni, pozwalając magmie wyciekać i tworzyć nowe dno morskie. Czyli nie powinno dojść do dramatycznych wydarzeń takich jak tsunami. Jednak naukowcy monitorujący ten podwodny wulkan od 1997 roku, zaobserwowali ostatnio znaczny, dochodzący nawet do 100 epizodów dziennie, wzrost liczby trzęsień ziemi w pobliżu Axial Seamount. W dodatku wskaźnik aktywności sejsmicznej wulkanu wzrasta nieprzerwanie przez co najmniej pół roku. Dane zebrane przez Ocean Observatories Initiative Cabled Array wskazują na przyspieszony wzrost dna morskiego. Badacze przewidują się, że Axial Seamount może wybuchnąć jeszcze przed końcem 2025 roku. Erupcja nieunikniona Zdaniem wulkanologów erupcja jest nieunikniona. Uspokajają jednak, że podwodna erupcja prawdopodobnie nie będzie stanowić zagrożenia dla ludzi. Monitorowanie wulkanu może pomóc naukowcom lepiej prz…

podwodny-wulkan.png-ac25299.jpg
width: 1280
height: 862

Tlen na Ziemi to zasługa wulkanów? Nowa teoria japońskich naukowców
type: item
date: 2025-03-11T15:53:36.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Nauka
subject: Przyroda
subject: dwutlenek węgla
subject: erupcja wulkanu
subject: geologia
subject: powietrze
subject: prehistoria
subject: tlen
subject: wulkany
subject: ziemia
description: To aktywność wulkaniczna miliardy lat temu przygotowała grunt pod bogatą w tlen atmosferę, od której zależy całe życie na Ziemi – to nowa koncepcja japońskich badaczy.
encoded: Spis treści: Jak „narodził się” tlen na Ziemi? Wulkaniczna koncepcja na temat początków tlenu Model numeryczny prawdę ci powie Oddychanie jest dla nas czymś automatycznym i nieustannym. Oddychamy nawet wtedy, gdy nie myślimy, że mamy to robić. Kluczowym składnikiem życiodajnego powietrza, które wdychamy do płuc, jest tlen. Stanowi jedynie 21 proc. jego mieszanki. Ale nie zawsze tak było. Podczas kilku masowych wymierań w dziejach naszej planety skład mieszanki gazów ulegał dramatycznym zmianom. Około 3 miliardy lat temu tlen prawie w ogóle nie istniał. Jak „narodził się” tlen na Ziemi? Do tej pory sugerowano występowanie przed miliardami lat przejściowych epizodów natlenienia atmosfery, znanych jako „podmuchy tlenu” (ang. whiffs of oxygen). Ich natura i przyczyny pozostawały niejasne. Naukowcy uważali, że te „podmuchy” poprzedzały Wielkie Natlenienie (GOE), czyli pierwsze znaczące zwiększenie się ilości tlenu w atmosferze około 2,5–2,2 miliarda lat temu. Wulkaniczna koncepcja na temat początków tlenu Zespół japońskich badaczy z Uniwersytetu Tokijskiego opublikował właśnie artykuł na łamach „Communications Earth & Environment”, w którym przedstawił nową koncepcję na temat pojawienia się tlenu na Ziemi. W jej myśl to erupcje superwulkanów (w ramach jak to określono „rozległych prowincji magmowych”) mogły przyczynić się do przejściowych epizodów natlenienia, które trwały nawet kilka milionów lat. Do takiego wnioski badacze doszli wykorzystując model biogeochemiczny. Takie epizody natlenienia mogły otworzyć drzwi dla wzrostu liczby mikroorganizmów zdolnych do przeprowadzania fotosyntezy. Stało się to 2,5 mld lat temu. – Aktywność mikroorganizmów w oceanie odegrała kluczową rolę w ewolucji tlenu atmosferycznego. Uważamy jednak, że nie doprowadziłoby to natychmiast do natlenienia atmosfery, ponieważ ilość składników odżywczych, takich jak fosforany w oceanie w tamtym czasie była ograniczona, co limitowało aktywność cyjanobakterii – grupy bakterii zdolnych do fotosyntezy –…

narodziny-tlenu-c978af8.jpg
width: 1000
height: 667