Uciekali przed „fontanną lawy”. Tak wygląda turystyka u stóp wulkanu
Turystyka wulkaniczna przyciąga coraz więcej podróżników – od Islandii po Hawaje. Ostatnia erupcja Etny znów przypomniała, że to nie tylko piękne, ale i niebezpieczne zjawisko.
Spis treści: Wzrost liczby „łowców lawy” Celowanie w erupcje Życie w cieniu wulkanu Zmierzch mrocznej turystyki 2 czerwca 2025 roku włoska Etna – jeden z najbardziej aktywnych wulkanów na Ziemi – znów wybuchła, uwalniając to, co eksperci nazwali „fontanną lawy”. To spowodowało, że turyści rzucili się do ucieczki w dół zbocza, by zapewnić sobie bezpieczeństwo. Pod koniec marca 2021 roku tysiące osób w Islandii wędrowało do doliny Geldingadalur, by oglądać ognistą lawę tryskającą i wylewającą się z krateru wulkanu Fagradalsfjall, który wybuchł po raz pierwszy od prawie 800 lat. Gdy białe chmury popiołu unosiły się nad smugami świecącej, stopionej skały pełznącej przez postrzępione czarne kamienie, niektórzy odwiedzający robili zdjęcia. Inni siedzieli w cichej zadumie, a kilku opiekało pianki nad lawowymi strumieniami. Fotograf Chris Burkard, który uchwycił erupcję dla National Geographic, również był zahipnotyzowany tym złowieszczym, ale pięknym krajobrazem. „To było hipnotyzujące” – mówi. „Nigdy nie przypuszczałem, że coś tak prostego jak stopiona skała może mnie aż tak podekscytować”. Skutki erupcji stworzyły dobre warunki dla turystyki. Japońscy turyści nocowali w onsen ryokanach (gospody z gorącymi źródłami) w wioskach w pobliżu wulkanów już od VIII wieku. Ruiny starożytnego rzymskiego miasta Pompeje, zachowane pod warstwą popiołu, gdy Wezuwiusz wybuchł w 79 r. n.e., przyciągały niezliczonych turystów podczas europejskich „Grand Tour” w XVII i XVIII wieku. Ale para, trzaski i wybuchy aktywnych wulkanów mają swój własny urok. „To jedna z najbardziej pierwotnych sił natury, jakie możemy obserwować” – mówi Benjamin Hayes, szef interpretacji i edukacji w Hawaii Volcanoes National Park na Big Island. „Czuć potęgę Matki Ziemi w pobliżu tej krwiobiegu planety”. Podróżowanie do aktywnego wulkanu nie jest pozbawione ryzyka ani pytań etycznych. Może być to przygoda życia – albo śmiertelna pokusa. Zanim się podekscytujesz na myśl o zobaczeniu czegoś takiego, oto, co powinieneś wiedzieć. Wzrost liczby „łowców lawy” W ciągu ostatniej dekady turystyka wulkaniczna gwałtownie się rozwinęła, częściowo napędzana przez media społecznościowe i tak zwanych „łowców lawy”. Szukają oni legendarnych, fotogenicznych dymiących miejsc, jak Wezuwiusz (i ponad dwudziestu innych aktywnych miejsc wulkanicznych z listy światowego dziedzictwa UNESCO). W Stanach Zjednoczonych kilka parków narodowych obejmuje aktywne wulkany, w tym Mount Rainier w stanie Waszyngton, Lassen Peak w Kalifornii i kalderę Yellowstone w stanie Wyoming. Dzień po erupcji hawajskiego wulkanu Kilauea 20 grudnia 2020 roku, Park Narodowy Wulkanów Hawajskich odnotował gwałtowny wzrost liczby odwiedzających. Wielu z 8 tys. gości stanowili mieszkańcy, ale park również zaobserwował stały napływ turystów spoza stanu, gdy ograniczenia pandemiczne związane z COVID-19 zaczęły być łagodzone. W zależności od miejsca podróżni mogą brać udział w rejsach łodzią po lawie, lotach helikopterem nad kalderami, zjeżdżać po zboczach wulkanów na deskach, a nawet iść do samej krawędzi jeziora lawowego. Ale te przedsięwzięcia wiążą się z ryzykiem. Erupcje często uwalniają trujące gazy (np. dwutlenek siarki, obecny w Fagradalsfjall), które mogą uszkadzać płuca. W latach 2010–2020 w wybuchach wulkanów zginęło co najmniej 1 143 osoby. Ostatnio w pobliżu nowozelandzkiego wulkanu Whakaari/White Island, który nagle wybuchł 9 grudnia 2019 roku, zabijając 22 turystów i raniąc kolejnych 25. Jednak te ofiary wydają się podsycać ciekawość, zamiast odstraszać turystów. Zamiast trzymać się z daleka od wybuchających wulkanów, poszukiwacze wrażeń są przyciągani do obszarów katastrof. <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2025/06/White-Island-Marine-Volcano-e328ac2.jpg" width="3872" height="2592" alt="Whakaari / White Island – aktywny wulkan stratowulkaniczny w Zatoce Obfitości, Nowa Zelandia, popularny cel wycieczek i badań naukowych." title="Whakaari / White Island – aktywny wulkan stratowulkaniczny w Zatoce Obfitości, Nowa Zelandia, popularny cel wycieczek i badań naukowych." /> Celowanie w erupcje Erupcje wulkaniczne występują, gdy dochodzi do wzrostu ciśnienia magmy lub przesunięć płyt tektonicznych, które mogą również powodować trzęsienia ziemi. Czasami erozja lub topniejące lodowce powoli poruszają ziemię i ostatecznie wywołują erupcje; innym razem nagłe osunięcia ziemi je wyzwalają. Aktywność wulkaniczna jest monitorowana przez obserwatoria naukowe na całym świecie, więc wybuchy rzadko są zaskoczeniem. (Dla ciekawskich wulkanologii z domu – warto zajrzeć do internetowego śledzenia aktywnych erupcji prowadzonego przez Smithsonian Institution.) „Jeśli znasz kilka podstaw, możesz obserwować erupcje dość bezpiecznie” – mówi Rosaly M.C. Lopes, wulkanolog i geolog planetarny w Jet Propulsion Laboratory w Pasadenie w Kalifornii. „Mamy szczęście, że najpiękniejsze erupcje – na Hawajach, Islandii i we włoskim Stromboli – nie są też najbardziej wybuchowe”. Lopes, autorka książki „Volcano Adventure Guide” mówi, że ważne jest, by znać typ odwiedzanego wulkanu. Zmienność danego miejsca zależy od jego lawy: rzadka i płynna lawa wypływa powoli, podczas gdy gęsta i lepka utrudnia ucieczkę gazów, co prowadzi do bardziej wybuchowych (i potencjalnie śmiertelnych) erupcji. Wiedza o tym, z jakim typem mamy do czynienia, może potencjalnie uratować życie. Gdy w 1987 roku Etna wybuchła, zginęło dwoje turystów. Lopes była wtedy zaledwie milę od miejsca zdarzenia podczas wyprawy badawczej. „Jeśli to wulkan taki jak Etna i dojdzie do nagłej eksplozji, spójrz w górę i zobacz, gdzie spadają fragmenty skał” – mówi. „Ale nie uciekasz – unikasz ich. A kiedy fragmenty opadną, wtedy biegniesz”. Z kolei podczas nagłej erupcji nowozelandzkiego wulkanu Whakaari/White Island Lopes mówi, że ci, którzy przeżyli, to prawdopodobnie ci, którzy biegli najszybciej. „Niektórzy zostali, by robić zdjęcia. Myślę, że niektórzy po prostu zostali zaskoczeni i nie zdążyli uciec” – mówi. „Ale to niebezpieczny wulkan, a wulkanolodzy wiedzieli, że może nagle wybuchnąć”. Życie w cieniu wulkanu Na świecie istnieje ponad 1500 aktywnych wulkanów w 81 krajach. Dla setek milionów ludzi mieszkających w ich pobliżu są one po prostu częścią codziennego życia – jak korki czy częste opady. Jeden z najbardziej aktywnych wulkanów w Japonii – Sakurajima, w prefekturze Kagoshima na Kiusiu – wybucha co 4 do 24 godzin. „Ludzie z Kagoshimy nawet nie podnoszą głowy, gdy Sakurajima wybucha – dzieje się to tak często” – mówi Alex Bradshaw, dyrektor ds. komunikacji zagranicznej prefektury Kagoshima. Relacja między Sakurajimą a lokalnymi mieszkańcami jest obustronna. Żyzna gleba w pobliżu wulkanu pozwala Kagoshimie uprawiać słynne rzodkwie daikon i małe pomarańcze komikan. „Bez Sakurajimy nie byłoby Kagoshimy. To symbol naszego miasta, a ludzie tutaj postrzegają ją jako boga opiekuńczego” – mówi Naoto Maesako, właściciel restauracji Yogan Yaki w Kagoshimie, gdzie warzywa, wieprzowina kurobuta i wołowina wagyu są gotowane na gorących płytach wykonanych z lokalnej lawy. „Czujemy, że Sakurajima chroni nas przed tajfunami i innymi katastrofami. To nasza historia tu i teraz – widzimy ten sam dymiący krajobraz co nasi przodkowie”. Na Hawajach związek między wulkanami a mieszkańcami stanowi część historii pochodzenia wysp. Starożytne hawajskie pieśni wspominają Pele, boginię wulkanów i ognia, jako „tę, która kształtuje świętą ziemię”. „Ludzie na Hawajach są tutaj i rozwijają się od ponad 1000 lat” – mówi Hayes. „Niemożliwe jest nie czuć głębokiego związku z pokoleniami ukochanych historii, przodków i rodzinną więzią z ‘āina – ziemią”. Zmierzch mrocznej turystyki Turystyka wulkaniczna niekiedy ociera się o granice katastrofy lub tzw. mrocznej turystyki. W 2010 roku 353 osoby zginęły, a ponad 400 tys. straciło domy, gdy wybuchł indonezyjski wulkan Merapi. Wkrótce potem pojawiły się firmy oferujące wycieczki do wiosek zasypanych popiołem. To nawiązuje do gipsowych odlewów ofiar w Pompejach, które poruszająco przedstawiają ich ostatnie chwile. W 2018 roku ciągłe erupcje wulkanu Kīlauea zniszczyły około 600 domów oraz drogi, farmy i rancza na Hawajach. W maju, gdy ogień wciąż szalał w dzielnicach, wydatki turystów wzrosły o 3,3% do 173,9 miliona dolarów. Firmy hotelarskie musiały balansować między potrzebami podróżnych a wrażliwością wobec poszkodowanych mieszkańców. Ross Birch, dyrektor wykonawczy Biura Turystycznego Wyspy Hawaje, zachęca turystów ciekawych wulkanów do pozostania w obrębie parku narodowego. „To świetne miejsce, by dowiedzieć się czegoś o wulkanach” – mówi Birch. „Poza nim można wkroczyć na teren prywatny i przypadkiem wylądować na czyimś podwórku”. Geolog Frank Trusdell z Hawaiian Volcano Observatory (HVO) wspomina, że w ciągu 24 godzin od erupcji Mauna Loa w 1984 roku bilety lotnicze na wyspę Hawaje zostały wyprzedane. „Wszyscy chcieli przyjechać i zobaczyć erupcję” – mówi. Naukowcy tacy jak Trusdell rozumieją, dlaczego ludzie są przyciągani do wulkanów, i wierzą, że pomaga to zwiększyć świadomość i zainteresowanie wulkanologią. „Za każdym razem, gdy jesteś w miejscu, gdzie widzisz proces geologiczny – nawet jeśli to tylko umiarkowane wulkany, jak gejzery w Yellowstone – budzi się w tobie ciekawość” – mówi Lopes. „Zyskujesz znacznie większy szacunek dla naszej planety”. zdjęcia: Chris Burkard źródło: National Geographic
Zachwycające zjawisko na Sycylii. Nad wulkanem Etna pojawiły się obłoki w kształcie okręgów
Etna to największy aktywny wulkan w Europie. Mimo że poważne, zagrażające ludziom erupcje nie są odnotowywane na Sycylii często, stożek wulkaniczny nie daje o sobie zapomnieć. W ostatnich dniach media obiegły zdjęcia nietypowych obłoków nad Etną. Wiadomo, jak powstały.
W tym artykule: Etna zaskoczyła pierścieniami Jak powstają pierścienie wirowe? Ciekawostki o wulkanie Etna W pierwszy weekend kwietnia 2024 r. wulkan Etna uraczył mieszkańców Sycylii i turystów odwiedzających południe Włoch nietypowym zjawiskiem. Znad stratowulkanu w stronę błękitnego nieba unosiły się białe pierścienie o niemal idealnie równych kształtach. Na zdjęciach i nagraniach wyglądają jak kółka dymu wypuszczane przez palaczy. Czym tak naprawdę są i jak powstają? Etna zaskoczyła pierścieniami Naukowcy nazywają je pierścieniami wirowymi. Etna wytworzyła je w wyniku szybkiego uwolnienia gazów i oparów z krateru, który powstał na powierzchni sycylijskiego wulkanu na początku kwietnia. – Wyobraźcie sobie bardzo wąski, cylindryczny przewód, w którym na pewnej głębokości znajduje się magma. Od czasu do czasu na powierzchni magmy tworzy się bąbel, pęka i wysyła przez ten przewód „pocisk” gazu z dużą prędkością – tak Boris Behncke, wulkanolog z Włoskiego Narodowego Instytutu Geofizyki (INGV) i Obserwatorium Wulkanologii na Etnie tłumaczył powstanie pierścieni wirowych w mailu do redakcji „Washington Post”. View oEmbed on the source website Jak powstają pierścienie wirowe? Okrągły otwór wentylacyjny sprawia, że opary przyjmują kształt przypominający pierścień. Tak powstają obłoki o charakterystycznym kształcie, czyli właśnie pierścienie wirowe. Ich skład to przede wszystkim (w 80%) para wodna. Dzięki niej pierścienie mają biały odcień, który przypomina dym. Pozostałe związki zawarte w nich to głównie dwutlenek siarki i dwutlenek węgla. Co ciekawe, według badaczy wulkaniczne pierścienie wirowe nie są szczególnie rzadkim zjawiskiem. Zwłaszcza nad Etną. Jak dodaje Boris Behncke, Etna to „najbardziej płodny wulkan na tej planecie pod względem pierścieni z pary”. Cytowana przez „The New York Times” Simona Scollo, wulkanożka z INGV, wyjaśniła z kolei, że w zależności od warunków pogodowych pierścienie utrzymują się w powietrzu od jednej do 10 minut. Tego typu aktywność Etny nie zwiastuje spektakularnej erupcji. Mieszkańcy Sycylii mogą więc spać spokojnie. Tak jak i turyści, którzy w najbliższym czasie planują odwiedzić największą włoską wyspę. Warto jednak jednak pamiętać, że Etna to aktywny wulkan i pomniejsze erupcje mogą zachodzić nawet kilka razy w roku. Superwulkany - jak powstają i jakie są znane superwulkany? Jak powstają superwulkany? Gdzie są zlokalizowane? Na te i inne pytania odpowiadamy poniżej. Ciekawostki o wulkanie Etna Etna to najwyższy aktywny wulkan w Europie. Jego wysokość to około 3357 metrów. Etna ma jedną z najdłuższych udokumentowanych historii aktywności wulkanicznej. Najstarsze znane erupcje są datowane na około 1500 rok p.n.e. Do tej pory jest to jeden z najbardziej aktywnych wulkanów na świecie. W 2007 roku Etna została wpisana na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO ze względu na jej wyjątkowe cechy geologiczne, różnorodność biologiczną i znaczenie kulturowe. W mitologii greckiej opisywano Etnę jako kuźnię Hefajstosa – boga ognia, kowali i złotników. Etna ma wiele nazw we Włoszech. Sycylijczycy najczęściej nazywają słynny wulkan Mungibeddu. Źródła: Washington Post, New York Times, The Times and The Sunday Times. Nasz ekspert Mateusz Łysiak Dziennikarz zakręcony na punkcie podróżowania. Pierwsze kroki w mediach stawiał w redakcjach internetowej i papierowej magazynu „Podróże”. Redagował i wydawał m.in. w gazeta.pl i dziendobrytvn.pl. O odległych miejscach (czasem i tych bliższych) lubi pisać nie tylko w kontekście turystycznym, ale też przyrodniczym i społecznym. Marzy o tym, żeby zobaczyć zorzę polarną oraz Machu Picchu. Co poza szlakiem? Kuchnia włoska, reportaże i pływanie.
Wikingowie Byli rolnikami, kupcami, rzemieślnikami. Jednak to ich żeglarskie i szkutnicze umiejętności sprawiły, że zagrozili wielu królestwom. Stanowili wysoce mobilną siłę, której nie sposób było powstrzymać. Działali z zaskoczenia, pojawiali się znikąd, na swoich łodziach przemieszczali się szybciej niż poruszające się lądem armie. Dzięki nowoczesnym konstrukcjom swoich smukłych jednostek byli w stanie przemierzać morza i zapuszczać się w górę rzek, zagrażając takim ośrodkom jak Londyn czy Paryż. Nie tylko penetrowali wielkie obszary Europy, ale dotarli dużo dalej, aż do wybrzeży Kanady, czyli odkryli Amerykę na wieki przed Kolumbem. Ich epoka trwała mniej więcej od VIII do XI w. i doprowadziła do trwałych zmian w kulturze, gospodarce i sztuce wojennej wielu krajów. Pochodzili z terenów współczesnych Danii, Norwegii i Szwecji. Zahartowani przez klimat i trudne warunki życia byli żądni bogactw, sławy i przygód. I to głównie z tych pobudek wyruszali w nieznane. W dawnej Skandynawii majątki mogli dziedziczyć tylko najstarsi synowie, co zmuszało młodszych do poszukiwania własnej drogi życiowej. Najłatwiej było ją odnaleźć na łupieżczych morskich wyprawach. Mobilni wikingowie atakowali znienacka i z wielką biegłością plądrowali niebronione klasztory i miasta. Zrabowane bogactwa zwiększały apetyt na kolejne podboje. Historia przedstawia ich jako brutalnych, okrutnych barbarzyńców, mordujących, grabiących majątki i niewolących ludzi, zależnie od ich statusu – dla wymuszenia okupu lub na sprzedaż na rynkach niewolników. Nieustraszonych, dzikich wojowników, którym śmierć w bitwie była niestraszna, bo dawała przepustkę do wiecznego ucztowania w towarzystwie bogów w Walhalli. Ile w tym wizerunku jest prawdy, a ile narosłych w ciągu wieków mitów? O tym opowiada artykuł, który publikujemy na str. 30. Zachęcam Państwa także do odwiedzania naszej strony www.nationalgeographic.pl, gdzie pojawi się znacznie więcej treści związanych z wikingami. Polecam również najnowsze wydanie specjalne magazynu National Geographic poświęcone historii Imperium Brytyjskiego. Bogato ilustrowane, z mapami przedstawiającymi poszczególne etapy jego rozwoju i ekspansji oraz ciekawostkami. Również na temat wojowników ze Skandynawii, którzy w historii Wysp Brytyjskich zapisali się mocno. Dziękuję, że czytacie National Geographic. Agnieszka Franus redaktor naczelna
Wulkany we Włoszech - które z nich warto zobaczyć?
Wulkany we Włoszech stanowią nie lada gratkę dla osób odwiedzających ten piękny kraj. Które z nich warto zobaczyć? Zapraszamy na wycieczkę szlakiem najciekawszych włoskich wulkanów.
W tym artykule: Etna Wezuwiusz Pola Flegrejskie Stromboli Monte Amiata Epomeo Obszar Półwyspu Apenińskiego i przylegających do niego wysp charakteryzuje się znaczną aktywnością wulkaniczną. We Włoszech można znaleźć cztery aktywne (wliczając podwodny wulkan Ferdinandea), osiem drzemiących i cztery wygasłe wulkany, a do tego należy dodać jeszcze dwie jednostki, których status nie został jeszcze poznany. Choć niektóre stanowią ogromne zagrożenie, ich piękno nie pozwala przejść obok nich obojętnie. Już samo wyobrażenie potęgi tych miejsc przyciąga turystów niczym magnes. A jeżeli dodamy do tego tajemnicze piękno wulkanicznego krajobrazu, otrzymamy jedną z największych spośród wszystkich tamtejszych atrakcji. Uwadze turystów nie umkną też zachwycające zjawiska wulkaniczne - z niektórych stożków przez cały czas wydobywa się dym, a co kilkanaście minut następuje niewielki wyrzut produktów piroklastycznych. Poniżej opisujemy najciekawsze wulkany we Włoszech. Etna Naszą listę otwiera największy wulkan we Włoszech i jednocześnie - największy w całej Europie. Stratowulkan Etna jest zlokalizowany na wschodnim wybrzeżu Sycylii. Zajmuje powierzchnię ok. 1250 km kw., a jago obwód przekracza 135 km. Proces powstawania Etny rozpoczął się ok. 500 tys. lat temu. W 2021 roku, stożek osiągnął wysokość 3357 metrów, a znaczna aktywność wulkanu wskazuje, że wartość ta będzie rosnąć. Najwyższy wulkan - rekordowe wysokości w Europie i na świecie Ile metrów mierzy najwyższy wulkan na świecie? Niektóre stożki są tak olbrzymie, że pod względem wysokości, zaczynają "deptać po piętach" najwyższym górskim szczytom. Obecnie wulkan składa się z czterech aktywnych kraterów. Najstarszy - krater północno-wschodni - powstał w 1911 roku. Kolejne dwa są następstwem erupcji, które miały miejsce w 1945 i 1968 roku. Najmłodszy krater - południowo-wschodni - powstał w 1971 roku. Należy zaznaczyć, że poza wymienionymi, stożek wulkaniczny ma ponad 270 kraterów bocznych, które pozostają nieaktywne. Etna jest jednym z najbardziej aktywnych wulkanów świata. W ciągu 3500 lat, wybuchała ponad 200 razy. W 2021 roku zanotowano znaczny wzrost aktywności wulkanicznej. Nowa faza aktywności rozpoczęła się w połowie lutego. Do listopada, odnotowano ponad 50 erupcji. Najpotężniejsza miała miejsce w październiku, kiedy pióropusz popiołu został wyniesiony na wysokość 7,5 km. Pomimo znacznego zagrożenia, w okresach względnego spokoju Etna jest dostępna dla turystów. Autobusy dojeżdżają na wysokość 2000 m n.p.m. Kolejne 500 m można pokonać kolejką linową. Na szczyt prowadzą szlaki piesze. Alternatywnie można dostać się tam samochodem terenowym. Teren wulkanu podlega częściowej ochronie. W 1987 roku powstał Park Regionalny Etna, którego powierzchnia to 580 km kw. Od 2013 roku, wulkan figuruje na liście światowego dziedzictwa UNESCO. Wezuwiusz Przenosimy się w okolice miasta Neapol, nad którym góruje majestatyczny Wezuwiusz. Aktywny stratowulkan osiąga wysokość 1281 m. Średnica krateru przekracza 500 m, a jego głębokość to 230 m. Wezuwiusz to jedyny czynny wulkan w kontynentalnej części Europy. Obecna postać stożka ukształtowała się w następstwie erupcji z 79 roku, która pogrzebała Pompeje, Herkulanum, Stabie i Oplontis. Ostatnia erupcja miała miejsce w 1944 roku. Mimo że obecnie Wezuwiusz nie wykazuje niebezpiecznych oznak aktywności, nadal wymieniany jest wśród najniebezpieczniejszych wulkanów świata, a zachodzące w nim procesy podlegają stałemu monitoringowi. Wynika to z faktu, że jest od Neapolu o zaledwie 9 km, a teren wokół wulkanu zamieszkuje ponad 3 mln osób. Znaleziono szczątki „ostatniego uciekiniera” przed erupcją Wezuwiusza w 79 r. Od najsłynniejszej erupcji Wezuwiusza minęło już prawie 2 tysiące lat. Archeolodzy do dziś odkrywają ślady po katastrofie. Wezuwiusz jest udostępniony dla zwiedzających. Do samego krateru prowadzi niezbyt wymagająca ścieżka, którą można pokonać w kilkanaście minut (różnica wysokości między bramą zlokalizowaną przy parkingu a szczytem to ok. 250 metrów). Ze szczytu roztacza się zachwycający widok na Zatokę Neapolitańską, a z krateru co jakiś czas wydobywają się niewielkie obłoki dymu. U podnóża wulkanu żyje ponad 220 gatunków dzikich zwierząt i ponad 600 gatunków roślin. W 1995 roku ustanowiono Park Narodowy Wezuwiusza, który obejmuje stożek i sporą część otaczającego go obszaru. Pola Flegrejskie Superwulkany wywołują największe emocje. Spora w tym zasługa zachwycającej Kaldery Yellowstone, która przez cały czas stanowi realne zagrożenie dla ludzkości. Nie trzeba jednak lecieć do USA, by móc na własne oczy zobaczyć potężny pierścień kaldery. Znajdujące się w okolicach Neapolu Pola Flegrejskie mają średnicę 13 km. Na terenie kaldery znajdują się 24 kratery i stożki. Można tam podziwiać zjawiska geologiczne typowe dla superwulkanów, jak gejzery czy solfatary. Ten kraj ma wszystko: od alpejskich lodowców po śródziemnomorskie plaże. Planeta Italia Ostatni wielki wybuch wulkanu miał miejsce ok. 40 tys. lat temu. Wówczas ziemię zalało ponad 200 kilometrów sześciennych lawy, a w powietrze wzbiło się ponad 300 kilometrów sześciennych popiołów i innych produktów wulkanicznych. Niektórzy naukowcy są zdania, że wielka erupcja superwulkanu przyczyniła się do wyginięcia neandertalczyków, zamieszkujących tereny dzisiejszej Europy. Stromboli Wymieniając czynne wulkany w Europie i najpiękniejsze wulkany we Włoszech, nie można pominąć naszej kolejnej propozycji. Na Morzu Tyrreńskim, w archipelagu Wysp Liparyjskich, znajduje się niewielka wyspa Stromboli (12,4 km kw.), zlokalizowana na północ od Sycylii. Tworzy ją czynny wulkan, który wznosi się z głębokości 2300 m i osiąga wysokość 926 m. Co ciekawe, wybuchy stratowulkanu Stromboli mają postać seryjną. W kilkunastominutowych odstępach, z krateru wydobywają się popioły, bomby wulkaniczne i lapille, a strużka dymu jest stałym elementem tamtejszego krajobrazu. Ostatnia silna erupcja miała miejsce w 2019 roku. Mimo że wulkan pozostaje jednostką aktywną, wyspa przez cały czas pozostaje zamieszkana. Na Stromboli żyje ok. 600 osób. Wyspa jest dobrze skomunikowana z wyspiarską i kontynentalną częścią kraju. Na szczyt wulkanu można wejść wyłącznie w asyście przewodnika. Monte Amiata Będąc we Włoszech, nie należy skupiać się wyłącznie na aktywnych i drzemiących wulkanach. Wygasłe są tak samo piękne, a z ich szczytów rozpościera się równie niesamowita panorama. Osiągająca wysokość 1739 m Monte Amiata jest najwyższym wzniesieniem Toskanii. Ze szczytu rozpościera się zachwycający widok na nizinę Maremma i dolinę Val d'Orcia. Życie na wulkanie Położone w pobliżu sycylijskiego wybrzeża, nazywane są siedmioma perłami Morza Śródziemnego, bo zachwycą najbardziej wybrednego turystę. I dostarczą sporo adrenaliny, gdyż w rzeczywisto... Na dolnych piętrach wygasłego wulkanu zlokalizowane są liczne winnice i gaje oliwne. Szczyt porastają lasy kasztanowe i bukowe. W sezonie letnim można tam skorzystać z wielu pieszych szlaków. Zimą na Monte Amiata panują wyśmienite warunki do uprawiania sportów zimowych. Epomeo Naszą listę zamyka uśpiony wulkan, znajdujący się na największej wyspie Zatoki Neapolitańskiej - Ischia. Ostatnia erupcja wulkanu miała miejsce w 1300 roku. Od tej pory pozostaje uśpiony, jednak podlega stałemu monitoringowi. Wynika to z faktu, że mówimy tu o jednostce, która wśród wszystkich włoskich wulkanów ma potencjalnie największą siłę erupcji. Co istotne, naukowcy są zdania, że pod górą Epomeo zbiera się coraz więcej magmy, więc przebudzenie śpiącej bestii jest tylko kwestią czasu. Warto odwiedzić to miejsce, nie tylko dla zachwycających widoków, ale i licznych atrakcji. Wśród największych należy wymienić gorące źródła, których na wyspie jest ponad 100. Nasz ekspert Artur Białek Dziennikarz i redaktor. Wcześniej związany z redakcjami regionalnymi, technologicznymi i motoryzacyjnymi. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o historii, kosmosie i przyrodzie, ale nie boi się żadnego tematu. Uwielbia podróżować, zwłaszcza rowerem na dystansach ultra. Zamiast wygodnego łóżka w hotelu, wybiera tarp i hamak. Prywatnie miłośnik literatury.
Najwyższy wulkan - rekordowe wysokości w Europie i na świecie
Ile metrów mierzy najwyższy wulkan na świecie? Niektóre stożki są tak olbrzymie, że pod względem wysokości, zaczynają "deptać po piętach" najwyższym górskim szczytom.
W tym artykule: Najwyższy wulkan Europy Najwyższy wulkan na świecie Wierzchołki najwyższych wulkanów pokrywa wieczny śnieg, tworzący spokojną, wręcz kojącą atmosferę. Nie można jednak zapomnieć, że wiele z tych kolosów to aktywne wulkany, a inne czekają w uśpieniu na moment przebudzenia. Pozorny spokój może więc zostać zmącony przez niszczycielski spektakl natury, mogący na wiele lat zmienić warunki życia na Ziemi. Gdzie znajdują się najwyższe wulkany? Poniżej odpowiadamy na to pytanie. Wulkany w Polsce – gdzie się znajdują i co kryje w sobie Kraina Wygasłych Wulkanów? Czy w Polsce są wulkany? Te pradawne, buchające dymem i lawą góry powstałe w wyniku zazębiania się płyt tektonicznych od zawsze fascynowały ludzi. Dla starożytnych stały się nawet źró... Mówiąc o najwyższych wulkanach świata, na myśli należy mieć stożki, których wysokość przekracza 6000 m n.p.m. Na naszej planecie znajduje się wiele olbrzymich wulkanów, jednak te najwyższe są zlokalizowane w Andach. Zanim wskażemy, który wulkan na świecie zasługuje na miano najwyższego, przyjrzymy się nieco mniejszemu stożkowi, leżącemu w pobliżu Półwyspu Apenińskiego. Najwyższy wulkan Europy Czynne wulkany w Europie należą do najbardziej aktywnych, ale czy także do największych? Na Starym Kontynencie tytuł najwyższego wulkanu dzierży Etna. Wielki stratowulkan mierzy 3357 m n.p.m., przy czym należy podkreślić, że ta wartość ulega częstym zmianom. Sycylijski stożek przejawia wzmożoną aktywność, więc co jakiś czas materiał skalny w okolicach krateru ulega oderwaniu, a następnie zostaje nadbudowany przez zastygającą lawę, popioły i inne produkty wulkaniczne. Równie imponująca co wysokość, jest powierzchnia jaką zajmuje najwyższy wulkan Europy - to ok. 1250 km kw. Obecnie Etna ma cztery aktywne kratery. Najstarszy, północno-wschodni, powstał w 1911 roku, natomiast najnowszy, południowo-wschodni, w 1971 roku. W drugiej połowie 2021 roku doszło do znacznego nagromadzenia produktów wulkanicznych w okolicach najmłodszego krateru i to właśnie ten punkt stanowi wierzchołek Etny. Większość mieszkańców Pompejów udusiło się w kwadrans po erupcji Wezuwiusza Jak wynika z badań włoskich geofizyków, chmura popiołu i gazu - po wybuchu słynnego wulkanu z 79 roku n.e. - pochłonęła rzymskie miasto w ciągu kilkunastu minut. O ile palma pierwszeństwa w kwestii wysokości przypada w udziale Etnie, to należy podkreślić, że rekordowy stratowulkan jest położony na wyspie. Najwyższym aktywnym wulkanem w kontynentalnej części Europy jest natomiast Wezuwiusz. Stratowulkan położony w okolicach Neapolu osiąga 1281 m n.p.m. Średnica jego krateru to ok. 500 m, a głębokość - 230 m. Najtragiczniejsza w skutkach erupcja Wezuwiusza miała miejsce w 79 roku, kiedy potoki lawy i chmury popiołu pogrzebały Pompeje, Herkulanum, Stabie i Oplontis. Od 1944 roku wulkan nie przejawia niebezpiecznej aktywności, ale naukowcy przez cały czas mają go na oku. Wynika to z faktu, że Wezuwiusz jest klasyfikowany jako jeden z najniebezpieczniejszych wulkanów świata. Jego erupcja może bowiem zagrozić trzem milionom osób, mieszkającym w zasięgu jego rażenia. Najwyższy wulkan na świecie Czas na największy wulkan na świecie. Pod względem wysokości, absolutnym rekordzistom jest Ojos del Salado. Kolos położony na granicy Argentyny i Chile, w Andach Środkowych, mierzy aż 6893 m n.p.m., co czyni go drugim co do wysokości szczytem półkuli zachodniej i południowej i najwyższym szczytem Chile. Łatwo wyobrazić sobie, jakie skutki może stwarzać erupcja takiego olbrzyma. Na szczęście wulkan Ojos del Salado znajduje się w stanie uśpionym i na razie nic nie wskazuje, by miało się to zmienić w najbliższych latach. Wulkany na Islandii - ciekawostki i atrakcje turystyczne, które warto zobaczyć Jakie atrakcje oferuje Islandia? Wulkany to tylko jedna z wielu propozycji, jakie czekają na przyjezdnych. Z oczywistych względów, najwyższy wulkan jest celem alpinistów z całego świata. Pod względem technicznym nie jest to najbardziej wymagająca góra, jednak nie można zapominać, że Ojos del Salado to niemal siedmiotysięcznik, a tak wysokie szczyty nigdy nie są łatwym celem. Wyprawy nie ułatwia fakt, że wulkan jest położony w najsuchszym ziemskim obszarze - w obrębie niegościnnej pustyni Atacama, gdzie wodę można pozyskać wyłącznie ze śniegu. Jako pierwsi szczyt najwyższego wulkanu na świecie zdobyli Jan Alfred Szczepański i Justyn Wojsznis. Zakończone powodzeniem wejście miało miejsce 1937 roku, podczas II polskiej wyprawy andyjskiej. Ojos del Salado jest najwyższym wulkanem na świecie, ale od dawna jest klasyfikowany jako drzemiący. Jaki jest najwyższy czynny wulkan świata? Ten tytuł dzierży Llullaillaco - stratowulkan położony w Andach Środkowych, na pograniczu Argentyny i Chile, osiągający 6723 m n.p.m. Ze względu na gorący i suchy klimat panujący w obszarze Puna de Atacama, granica wiecznego śniegu znajduje się tam na wysokości 6000 m n.p.m., czyli najwyżej na świecie. Ostatnia erupcja Llullaillaco miała miejsce w 1877 roku. Wcześniej, wulkan wybuchał dwukrotnie - w 1854 i 1868 roku (mówimy tu o potwierdzonych erupcjach). Naukowcy przez cały czas toczą spory o jego aktywność. Niektórzy klasyfikują go jako drzemiący. Jednak przeciwnicy tej teorii podnoszą, że mimo braku oznak aktywności w postaci furmaroli, młode lawy, występujące w okolicy wstrząsy sejsmiczne, sąsiedztwo aktywnych wulkanów (Aracar i Lascar) oraz trzy potwierdzone erupcje w XIX wieku jednoznacznie wskazują, że Llullaillaco jest czynnym wulkanem. Superwulkany - jak powstają i jakie są znane superwulkany? Jak powstają superwulkany? Gdzie są zlokalizowane? Na te i inne pytania odpowiadamy poniżej. Ciekawostka - w 1999 roku na wulkanie odkryto świetnie zachowane mumie trojga inkaskich dzieci, datowane na ok. 500 lat. Najprawdopodobniej dwie dziewczynki i chłopiec miały stanowić ofiarę dla bogów. Dzieci pochodziły z rodzin chłopskich i już w chwili narodzin zostały wybrane do poświęcenia. Nasz ekspert Artur Białek Dziennikarz i redaktor. Wcześniej związany z redakcjami regionalnymi, technologicznymi i motoryzacyjnymi. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o historii, kosmosie i przyrodzie, ale nie boi się żadnego tematu. Uwielbia podróżować, zwłaszcza rowerem na dystansach ultra. Zamiast wygodnego łóżka w hotelu, wybiera tarp i hamak. Prywatnie miłośnik literatury.
Czynne wulkany na świecie - gdzie się znajdują i czy stanowią zagrożenie?
Gdzie na świecie występują aktywne wulkany i czy rzeczywiście stanowią realne zagrożenie? Przekonajmy się.
W tym artykule: Popocatepetl Volcán de Fuego Wulkan Pawłowa Mauna Loa Kaldera Yellowstone Cotopaxi Llullaillaco El Misti Etna Hekla Czy aktywne wulkany stanowią zagrożenie? Czynne wulkany na świecie stanowią największą atrakcję w miejscach, w których występują. Majestatyczne stożki, potężne tarcze i ogromne kaldery tworzą niesamowity krajobraz, wokół którego roztacza się niepokojąca aura. Z wielu szczytów nieustannie unosi się złowrogi dym, który zdaje się komunikować zbliżającą się katastrofę. To sprawia, że podziwiając potęgę wulkanów, trudno jest wyzbyć się uczucia niepokoju, przeplatającego się z emocjonującym dreszczykiem. Czy rzeczywiście jest się czego bać? Czynne wulkany mają dwa oblicza. Z jednej strony, należy je uznać za jedne z najbardziej zachwycających zjawisk przyrodniczych, zaś z drugiej - za jedne z najbardziej przerażających. Są rozsiane po całym świecie, a coraz więcej z nich manifestuje swoją aktywność niebezpiecznymi zjawiskami. Niektóre nie dają o sobie znać od tysięcy lat, co oznacza, że w niedługim czasie może się to zmienić. Park Narodowy Yellowstone kończy 150 lat. „Wytrąciliśmy ekosystem z równowagi” Nie wszyscy wiedzą, że Park Narodowy Yellowstone boryka się z problemami ekologicznymi. Zarząd szuka pomocy u rdzennych Amerykanów. Ile jest czynnych wulkanów na świecie? Szacuje się, że ich liczba przekracza 800. Większość zlokalizowana jest w pacyficznym pierścieniu ognia, ale wiele występuje także poza tym obszarem. Popocatepetl Rozpoczynamy od wulkanu położonego na Wyżynie Meksykańskiej, w Kordylierze Wulkanicznej. Popocatepetl w języku azteckim oznacza "dymiącą górę". Po uśpionym wulkanie Pico do Orizaba, to drugi co do wysokości szczyt Meksyku - osiąga 5452 m n.p.m. Pierwsza zanotowana erupcja tego kolosa miała miejsce w 1347 roku. Od tego czasu wulkan wybuchał 20 razy. Ostatnia erupcja miała miejsce w 2007 roku. Volcán de Fuego Kolejny na naszej liście jest najbardziej aktywny wulkan Ameryki Środkowej. Volcán de Fuego leży w południowej części Gwatemali (w pasmie gór Sierra Madre), gdzie wraz ze zlokalizowanym nieopodal wulkanem Acatenango tworzy kompleks La Horqueta. Na Marsie były kiedyś aktywne wulkany Około 500 milionów lat temu w regionie Marsa o nazwie Arabia Terra, na północy planety, regularnie dochodziło do potężnych erupcji wulkanicznych. Takich wydarzeń, jak szacują naukowcy mog.. Od 1524 roku, Fuego wybuchał 59 razy. W 1773 roku miała miejsce erupcja, która wywołała silne trzęsienie ziemi. W następstwie tej katastrofy miasteczko Antigua Guatemala zostało kompletnie zniszczone. Ostatnia duża eksplozja wulkanu jest datowana na rok 1979. Od 2017 roku aktywność Fuego stopniowo wzrasta. Wulkan Pawłowa Wracamy do Ameryki Północnej. W stanie Alaska, w Górach Aleuckich, leży jeden z najaktywniejszych wulkanów na kontynencie. Mowa o osiągającym 2714 m Wulkanie Pawłowa. Od 1790 roku odnotowano 40 erupcji. Ostatnia miała miejsce w 1997 roku. Mauna Loa Z Alaski przenosimy się na Hawaje. Osiągający wysokość 4170 m n.p.m. Mauna Loa jest najwyższym aktywnym wulkanem tarczowym świata, a zarazem - największym czynnym wulkanem na Ziemi. Podwodna część kolosa położonego na wyspie Hawai'i ma 4975 m, co daje sumaryczną wysokość wynoszącą 9145 m. To także jeden z najaktywniejszych wulkanów świata. Od 1750 roku wybuchał 40 razy. Ostatnią erupcję zanotowano w 1995 roku. Kaldera Yellowstone Wymieniając aktywne wulkany świata, nie można pominąć najsłynniejszego superwulkanu. Kaldera leżąca na terenie Parku Narodowego Yellowstone (USA, stan Wyoming) ma wymiary 55x80 km. To jeden z najaktywniejszych superwulkanów. Do tej pory, wybuchał trzykrotnie - 2,1 mln, 1,3 mln i 640 tys. lat temu. Każda z tych eksplozji osiągnęła 8. (najwyższy) stopień w skali VEI. Cotopaxi Przenosimy się na kontynent południowoamerykański. W Ekwadorze, w pasmie Kordylierów Środkowych w Andach, znajduje się jeden z najwyższych czynnych wulkanów świata - osiągający 5897 m n.p.m. Cotopaxi. Super-wulkan pod Yellowstone jest wciąż aktywny i pełen magmy Około 10.000 obiektów geotermalnych w Yellowstone wskazuje na tajemniczy, bardzo gorący punkt pod skorupą ziemską. Sam krater tego giganta ma średnicę 700 m z zachodu na wschód i 500 m z północy na południe. Jego głębokość przekracza 360 m. Najsilniejsza erupcja wielkiego wulkanu miała miejsce 1532 roku. W wyniku tej katastrofy, miasto Tacunga zostało doszczętnie zniszczone. Ostatni znaczący wybuch odnotowano w 2015 roku. Llullaillaco Czas na najwyższy czynny wulkan na Ziemi. Leżący na pograniczu Chile i Argentyny Llullaillaco osiąga aż 6739 m n.p.m. Powyżej 6000 m n.p.m. znajduje się granica wiecznego śniegu, najwyżej położona na całym świecie. Do tej pory, wulkan wybuchał trzy razy - w 1854, 1868 i 1877 roku. El Misti Kolejny ciekawy wulkan, który wciąż pozostaje aktywny, leży w Peru, w Kordylierze Zachodniej Andów Środkowych. El Misti, położony w pobliżu miasta Arequipa, osiąga wysokość 5825 m n.p.m. Od 1434 roku zanotowano 11 erupcji tego wulkanu. Ostatnia miała miejsce w 1878 roku. Etna Czas na czynne wulkany w Europie. Najwyższym i największym jest Etna, położona na Sycylii. Jeden z najbardziej aktywnych wulkanów świata osiąga 3357 m n.p.m., ale w następstwie częstych wybuchów ta wartość cały czas ulega zmianie. Wulkany w Polsce – gdzie się znajdują i co kryje w sobie Kraina Wygasłych Wulkanów? Czy w Polsce są wulkany? Te pradawne, buchające dymem i lawą góry powstałe w wyniku zazębiania się płyt tektonicznych od zawsze fascynowały ludzi. Dla starożytnych stały się nawet źró... Pierwsza erupcja Etny miała miejsce w 6190 r. p.n.e. Od tego czasu, wulkan wybuchał ponad 200 razy. W 2021 roku nastąpił znaczny wzrost jego aktywności. Hekla Z Półwyspu Apenińskiego przenosimy się na Islandię. Osiągająca 1491 m n.p.m. Hekla jest położona w odległości ok 115 km od Reykjavíku. To najwyższy czynny wulkan na wyspie i przy okazji - jeden z najbardziej aktywnych. Potężny stratowulkan wybuchał wiele razy w czasach prehistorycznych i historycznych. Ostatnia duża erupcja została odnotowana w 2000 roku. Czy aktywne wulkany stanowią zagrożenie? W mediach coraz częściej pojawiają się informacje o kolejnych erupcjach aktywnych wulkanów. O tym, jakie skutki mogą nieść ze sobą takie zjawiska, przekonaliśmy się choćby w 2010 roku, kiedy doszło do wybuchu (a właściwie - serii wybuchów) zlokalizowanego na Islandii wulkanu Eyjafjallajökull. Wówczas wyrzucona do atmosfery chmura pyłów wulkanicznych znacząco zakłóciła ruch lotniczy na dużym obszarze europejskiej przestrzeni powietrznej. Wybuchy mniejszych wulkanów mogą prowadzić nie tylko do zakłócenia lotnictwa, ale także komunikacji i handlu, co w obecnej rzeczywistości gospodarczej może mieć poważne konsekwencje. Oprócz tego, na sprzyjających terenach mogą wystąpić trzęsienia ziemi, lawiny błotne i tsunami. Wszystko to będzie miało wpływ na zakłócenia w obszarze szlaków morskich, instalacji rurociągowych i produkcji prądu. W rezultacie, zakłócenia mogą odbić się na światowych systemach finansowych i globalnym łańcuchu dostaw. Erupcje wulkanów mogły doprowadzić do upadku chińskich dynastii Naukowcy rzucili światło na nieznany do tej pory wpływ wulkanicznych erupcji na historię świata. Powyższy scenariusz dotyczy erupcji niewielkich wulkanów. Nie zapominajmy jednak, że światu zagrażają także duże jednostki i superwulkany. Badania naukowe nie pozostawiają wątpliwości - wielkie erupcje mogą na wiele lat zmienić panujący na Ziemi klimat. Będzie to następstwem ogromnego stężenia tlenków siarki w atmosferze. Powstała w ten sposób warstwa będzie odbijać promienie słoneczne. Temperatura ulegnie znacznemu obniżeniu. To plus kwaśne deszcze zaburzy produkcję rolną i przyczyni się do wystąpienia globalnego głodu. Niektórzy naukowcy są przekonani, że erupcje największych superwulkanów mogą definitywnie zakończyć erę panowania człowieka, a nawet przyczynić się do zaniku życia na Ziemi. Pewnym pocieszeniem jest fakt, że tak drastyczny scenariusz jest na razie mało prawdopodobny. Oczywiście, nie można tego stwierdzić ze stuprocentową pewnością, ale wielkie kataklizmy nie powinny mieć miejsca w ciągu kolejnych kilku tys. lat. Nie zmienia to jednak faktu, że aktywne wulkany stanowią realne zagrożenie, a w przyszłości, mniejsze i większe erupcje będą coraz częstszym zjawiskiem. Nasz ekspert Artur Białek Dziennikarz i redaktor. Wcześniej związany z redakcjami regionalnymi, technologicznymi i motoryzacyjnymi. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o historii, kosmosie i przyrodzie, ale nie boi się żadnego tematu. Uwielbia podróżować, zwłaszcza rowerem na dystansach ultra. Zamiast wygodnego łóżka w hotelu, wybiera tarp i hamak. Prywatnie miłośnik literatury.
W Europie wciąż są czynne wulkany. Gdzie można je znaleźć i czy mogą okazać się groźne?
Aktywne wulkany na świecie budzą nie lada emocje. Myśląc o wybuchu takiego miejsca, przed oczami pojawiają się katastroficzne wizje z lawą zalewającą miasto. Ale czy faktycznie jest się czego bać? Jakie jest prawdopodobieństwo wybuchu wulkanu w Europie i jakie mogą być tego skutki? Czy czynne wulkany na świecie są tym samym, co wulkany na Starym Kontynencie? Wyjaśniamy!
W tym artykule: Gdzie znajdują się czynne wulkany w Europie? Czynne wulkany w Europie: Etna Czynne wulkany w Europie: Katla Czynne wulkany w Europie: Wezuwiusz Czynne wulkany w Europie: Marsili Czynne wulkany w Europie: Stromboli Czynne wulkany w Europie a bezpieczeństwo Gdzie znajdują się czynne wulkany w Europie? Czynne wulkany w Europie oczywiście istnieją – jest ich kilkanaście, choć specjaliści spierają się o ich dokładną liczbę. Ale w takim razie gdzie są wulkany, skoro na co dzień się o nich nie mówi? Większość z nich znajduje się na Islandii, na której małe erupcje nie należą do rzadkości. Islandia obfituje w wulkany, choć geologicznie nie jest ona częścią Europy, a wyspą oceaniczną. Z pewnością wielu z nas pamięta erupcję islandzkiego wulkanu Eyjafjöell – pył po tym zdarzeniu unosił się w całej Europie, co dobitnie pokazało, jak globalne skutki ma wybuch, mający miejsce kilka tysięcy kilometrów dalej. Na kontynencie największe nagromadzenie wulkanów notuje się w okolicach basenu Morza Śródziemnego. Czynne wulkany w Europie: Etna Etna to największy wulkan w Europie. Jego wysokość sięga 3 323 m n.p.m. i jest on ulokowany na wschodnim wybrzeżu Sycylii. Ma ponad 270 kraterów bocznych. Na jego wschodniej ścianie znajduje się rozpadlina Valle del Bove o stromych ścianach i głębokości około 1000 metrów. Na wysokości 2942 metrów ulokowane jest natomiast obserwatorium wulkanologiczne. Jeśli chodzi o czynne wulkany, Etna należy do kategorii wyjątkowo aktywnych. Dotąd wybuchała ponad 200 razy (ostatni raz w 2009 roku – stan na 2020 rok). Najsilniejszy wybuch zanotowano w 1669 roku – wówczas spowodowało to zniszczenie Katanii. Dolne stoki wulkanu są gęsto zaludnione, a więc stanowi to potencjalne niebezpieczeństwo dla lokalnej społeczności i turystów. Czynne wulkany w Europie: Katla Katla to czynny wulkan, który znajduje się w południowej części Islandii, a konkretnie na lodowcu Mýrdalsjökull. Jego krater ma powierzchnię 10 km². Jest to najbardziej na południe wysunięty wulkan na wyspie. To jeden z najbardziej znanych wulkanów na Islandii i bynajmniej nie jest to coś pozytywnego. Słynie bowiem z wybuchów o dużej gwałtowności. W przeszłości bomby wulkaniczne pochodzące z Katla docierały aż po Reykjavik. Ostatnia erupcja wspomnianego wulkanu miała miejsce w 1918 roku. Eksperci są zgodni co do tego, że w najbliższym czasie należy spodziewać się kolejnej eksplozji – ta teza wynika z analogii z sąsiadującym wulkanem Eyjafjöll, a więc tym, którego pył wulkaniczny zatrzymał kilka lat temu linie powietrzne nad Europą. Ilekroć „sąsiad” wybuchał, to samo działo się z Katla. Poza tym pod względem geologicznym (m.in. skład lawy) oba te wulkany są do siebie bardzo podobne, a systemy magmowe obu wulkanów na głębokości 6 km są od siebie oddalone o mniej niż 20 km. Czynne wulkany w Europie: Wezuwiusz Wezuwiusz to wulkan bardzo rozpowszechniony w kulturze popularnej, ze względu na historyczne wydarzenia, których był głównym bohaterem. Ten położony we Włoszech, nad Zatoką Neapolitańską, wulkan przyczynił się do zniszczenia Pompejów, Herkulanum i Stabie w 79 roku naszej ery. Wyjątkowo silny wybuch doprowadził wówczas do zalania materiałem piroklastycznym Herkulanum i Stabii, natomiast Pompeje zostały przykryte warstwą pumeksu. Kolejne duże erupcje miały miejsce w latach: 1631, 1794, 1872, 1906 oraz 1944. W sumie do tej pory budził się 84 razy. To między innymi ze względu na przeszłe wydarzenia, a także ze względu na fakt dużej aktywności, Wezuwiusz zaliczany jest do grupy najniebezpieczniejszych wulkanów świata. Ten aktywny europejski wulkan lądowy wznosi się na wysokość 1277 metrów. Jego krater ma średnicę 700 metrów, a głębokość wynosi 30 metrów. Niektóre aktywne wulkany w Europie odróżniają się od innych i Wezuwiusz z pewnością należy do tej grupy „odmieńców”. Jest to wulkan mieszany, a więc podczas erupcji wyrzuca nie tylko lawę, ale także materiały piroklastyczne, takie jak bomby wulkaniczne, popioły czy lapille. Czynne wulkany w Europie: Marsili Marsili to podwodna góra na Morzu Tyrreńskim nieopodal Neapolu. Wierzchołek wulkanu znajduje się 450 m pod powierzchnią wody. Co ciekawe, eksperci przez wiele dziesięcioleci nie mieli pojęcia o jego istnieniu – został on odkryty dopiero w latach 50. XX wieku. Jest to czynny wulkan, którego prawdopodobieństwo wybuchu trudno określić ze względu na fakt, że nic nie wiadomo o jego historii erupcyjnej sprzed odkrycia. Szacuje się jednak, że może on wybuchnąć w każdej chwili, ponieważ mniej więcej od 2011 roku wykazuje on wzmożoną aktywność. Gdyby spełnił się najgorszy scenariusz włoskiego Narodowego Instytutu Geofizyki i Wulkanologii, lawa wywołałaby fale tsunami, uderzające w wybrzeża Kampanii, Kalabrii i Sycylii. Czynne wulkany w Europie: Stromboli Stromboli to wulkan, który można podziwiać na Morzu Tyrreńskim we Włoszech. Nadwodna część stanowi wyspę Stromboli (jedną z archipelagu Wysp Liparyjskich), często odwiedzaną przez turystów. Na zboczach krateru mieszkańcy uprawiają winorośl. Co ciekawe, nad kraterem cały czas unosi się chmura dymu, co robi niesamowite wrażenie. Wulkan wznosi się na wysokość 926 metrów nad poziom morza, zaś wulkaniczna wyspa ma powierzchnię 12,6 km². Należy on do grupy stratowulkanuów – budują go andezyty, bazalty i ryolity. Ostatnią pełną erupcję zanotowano 1993 roku, a 10 lat później sama tylko lawa osunęła się do morza, wywołując niewielkie, lokalne tsunami. Czynne wulkany w Europie a bezpieczeństwo Czynne wulkany budzą niepokój wśród mieszkańców nie tylko terenów zagrożonych bezpośrednio, ale także wśród ludzi zamieszkujących obszary oddalone o kilka lub kilkanaście tysięcy kilometrów. Wulkany Europy, choć nie są zaliczane do superwulkanów, bywają niebezpieczne, a ich aktywność może powodować zniszczenia. Dlatego tak dużą rolę odkrywają systemy monitoringu i reagowania na aktywność wulkaniczną, które obejmują w Europie między innymi: system monitorowania GPS stożków wulkanicznych, monitorowanie za pomocą stacji sejsmicznych, działające Centra Ostrzegania o Pyłach Wulkanicznych, dane z satelitów Envisat, Metop, EOS-Aura, Aqua. W razie wystąpienia zagrożenia, służby danego kraju natychmiast reagują na zagrożenie i wdrażają odpowiednie procedury.
Sycylia mierzy się z żywiołem. Wybuch Etny na spektakularnych zdjęciach [GALERIA]
Etna, najbardziej aktywny wulkan w Europie, od ponad dwóch tygodni wyrzuca z siebie płomienie, strumienie lawy i chmury popiołu. Jej aktywność uchwycono na zdjęciach. Zachwycające są szczególnie nocne ujęcia.
Pierwsza taka erupcja Etny od lat. Naukowcy alarmują, że to dopiero początek
Na początku tego tygodnia doszło do erupcji Etny. Jeden z najbardziej aktywnych wulkanów na świecie wyrzucił w powietrze ogromne kłęby dymu oraz popiół, co zmusiło władze pobliskiego lotniska w Katanii do tymczasowego odwołania wszystkich lotów. Na zdjęciach widać, że doszło również do wycieku magmy.
W tym artykule: Etna znów o sobie przypomniała Wulkaniczna historia Departament Ochrony Ludności poinformował we włoskich mediach, że okoliczne miejscowości nie są zagrożone. Centralny oddział ratunkowy we Włoszech nieustannie przygląda się jednak miastom Linguaglossa, Fornazzo i Milo. Jak na razie nie wiadomo nic o ewentualnych zniszczeniach lub rannych, ale na oficjalne statystki trzeba będzie poczekać jeszcze przynajmniej kilka dni. Przypomnijmy, że Etna mierzy ponad 3000 metrów i jest najwyższym aktywnym wulkanem w Europie. W 2013 roku została wpisana listę światowego dziedzictwa UNESCO. fot. DAPRESS / SplashNews.com/East News Etna znów o sobie przypomniała Media społecznościowe dosłownie zalały zdjęcia Etny. Widać na nich spektakularne widowisko. Stefano Branco, szef Narodowego Instytutu Geofizyki i Wulkanologii w rozmowie z włoską agencją informacyjną AGI powiedział, że ostatnia aktywność wulkanu nie jest niepokojąca. – Widzieliśmy groźniejsze erupcje – wyjaśnił. Aktywność Etny zaczęła stopniowo słabnąć dopiero w środę przedpołudniem. Naukowcy przewidują jednak, że w niedalekiej przyszłości może dojść do kolejnego, jeszcze bardziej intensywnego wyrzutu magmy. fot. HANDOUT/AFP/East News Wulkaniczna historia Ostatnia większa erupcja sycylijskiego wulkanu miała miejsce 24 grudnia 2018 roku. Zaledwie dwa dni później wyspę nawiedziło trzęsienie ziemi o sile 4,9 w skali Richtera. Wstrząsy doprowadziły do zniszczeń infrastruktury miejskiej. Finalnie ucierpiały tylko cztery osoby. Obok Kilauea na Hawajach Etna jest drugim najbardziej aktywnym wulkanem na świecie. Szacuje się, że powstała około 500 tysięcy lat temu, ale jej erupcję po raz pierwszy opisano dopiero bliżej 1500 roku. Od tamtej pory na Sycylii zanotowano około 200 wybuchów. Największy z nich miał miejsce w 1787 roku. Fontanny lawy sięgały wtedy nawet do trzech kilometrów. W latach 2002-2003 doszło do serii erupcji Etny. Wyrzucony wówczas popiół wulkaniczny dotarł aż do położonej o 600 kilometrów dalej na południe Libii. Mimo że wulkan nie jest najbardziej pożądanym sąsiadem, to w okolicy mieszkają tysiące ludzi. Dzięki żyznym glebom na Sycylii od lat z powodzeniem rozwija się rolnictwo. W regionie uprawiane są między innymi pomarańcze, winogrona oraz oliwki. fot. AA/ABACA/Abaca/East News
Spektakularne ujęcia z wybuchu Etny. Strumienie lawy wyrzucane w niebo, popiół na ulicach [WIDEO]
Sycylijska Etna – najbardziej aktywny wulkan w Europie – rozświetliła swoim wybuchem nocne niebo. Gorąca lawa, dym i popiół wystrzeliwały z krateru na wysokość nawet 100 metrów. Rankiem po wybuchu mieszkańcy okolicznych wiosek z ulic, domów i samochodów musieli usuwać grubą warstwę popiołu.
Etna ma wysokość 3 300 metrów n.p.m. i jest drugim – po hawajskim Kilauea – najbardziej aktywnym wulkanem na świecie. Widowiskowy i na szczęście niegroźny wybuch Etny miał miejsce w nocy w niedzieli na poniedziałek. Późna pora aktywności wulkanu dała obserwującym erupcję doskonałe warunki do uwiecznienia wybuchu na nagraniach i zdjęciach. Widać na nich kilka gwałtownych wyrzutów lawy. Eksperci ocenili, że lawa wystrzeliwała z krateru na wysokość nawet przeszło 100 metrów. View oEmbed on the source website „Wulkaniczny spektakl” był widoczny z odległości wielu kilometrów, także z kontynentalnej części Włoch. Zakończył się w poniedziałek rano, kiedy morze lawy się uspokoiło, a nad wulkanem pojawiła się smuga gęstego popiołu. Mogła sięgać nawet 5 km – podaje Volcanic Ash Advisory Centre (VAAC) w Tuluzie we Francji. Choć okoliczne wioski w Katanii nie były zagrożone przez samą erupcję, to w poniedziałek rano obudziły się pokryte były warstwą wulkanicznego popiołu. Mieszkańcy oraz służby miejskie pracowały nad jego uprzątnięciem. View oEmbed on the source website Etna to największy i najbardziej aktywny wulkan w Europie, produkujący co roku wystarczającą ilość lawy, aby wypełnić 108-piętrowy drapacz chmur. Według VAAC, zdjęcia satelitarne pokazały, że niedzielny epizod miał miejsce głównie w szczycie ujścia krateru południowo-wschodniego. bserwatorzy zwracają także uwagę na coś, co „wydaje się być szczeliną na południowym zboczu wulkanu”. Zaobserwowano tam nowy strumień lawy. View oEmbed on the source website Agencja Reuters podaje, że południowo-wschodniego część stożka krateru pękła, a lawa spływała z niego w dwóch kierunkach: na południowy wschód przechodząc przez obszar Torre del Filosofo oraz na południowy zachód, w kierunku Monte Frumento Supino. Erupcji Etny towarzyszyły wstrząsy i huk. Przed samym wybuchem na szczycie góry odnotowano trzęsienie ziemi o magnitudzie 2,7. Od niedzieli rano do końca epizodu zaobserwowano co najmniej 17 dodatkowych, słabszych wstrząsów. Gwałtowna, ale niegroźna Eksperci zaklasyfikowali wybuch jako erupcję strombolijską – wyróżniającą się gwałtownymi eksplozjami rozżarzonej lawy, zastygającej w powietrzu i natychmiast opadającej u podnóży wulkany jako tzw. bomby wulkaniczne. Najbardziej ekstremalna forma aktywności wulkanicznej, erupcja pliniańska, charakteryzują się wybuchami, w trakcie których wulkan może wyrzucić nawet 2/3 swojej objętości. Z ostatnią taką erupcją mieliśmy do czynienia w 1980 roku, kiedy doszło do erupcji góry Świętej Heleny w Stanach Zjednoczonych. Najbardziej dotkliwa erupcja Etny miała miejsce w marcu 2017 r. Rannych zostało wówczas kilkanaście osób. W 1992 roku lawa spływająca po zboczu Etny zagroziła miastu Zafferana (7 tys. mieszkańców), co uznano za najbardziej rozległą erupcję od 300 lat. Zaangażowano wówczas do pomocy armię, aby kontrolowanymi wybuchami zmienić bieg płynącej lawy. Za najbardziej tragiczną w skutkach uważa się erupcję z 1669 roku, w trakcie której wulkan wyrzucił ogromne ilości lawy (pokryła ona powierzchnię około 37 km kw.) i materiału piroklastycznego. Lawa pokonała ok. 16 km, niszcząc po drodze kilka wsi. Ostatecznie dotarła do morza oraz Katanii, częściowo ją niszcząc.
To miejsce wybrała znana wokalistka. Sycylia jak lawa gorąca
Sycylia jest jak Etna. Z pozoru senna, leniwa, jakby znudzona światem i ludźmi. Ale wystarczy dać jej trochę czasu, a zadziwi energią i witalnością.
Tym razem Traveler udał się w podróż z piosenkarką Kasią Cerekwicką. Ankieta Travelera Przed podróżą Sycylia kojarzyła mi się z... przede wszystkim z filmami o mafii. Pierwsze wrażenie... raczej zaskoczenie: gdzie jest upał? Odwiedziłam Sycylię na początku czerwca i przyznam, że nie skarżyłam się na nadmiar gorąca… Urzekło mnie… Taormina – elegancki, znany na całym świecie kurort, oraz miasteczko Cefalu, w którym panuje niezwykły klimat: wąskieuliczki, niewielkie kamieniczki i knajpki z wyśmienitą włoską kuchnią. Każdy, kto kocha makarony i pizze, znajdzie tu kulinarne niebo. Szalenie podobało mi się również Palermo. O 13, z powodu sjesty, miasto zamiera, by o 16.30 ponownie obudzić się do życia Denerwowało mnie… samochody stojące w wiecznych korkach. Tak jak wszędzie. Miejscowi ludzie są… bardzo pomocni i przyjaźni. Stwarzają fajny, pozytywny klimat. W trakcie całego pobytu nie zauważyłam tutaj nikogo, kto sprawiałby wrażenie obrażonego lub niezadowolonego. Nie mogłam zrozumieć… pewnej przewodniczki mówiącej w ojczystym języku. Niebo w gębie poczułam, gdy… zjadłam prawdziwą włoską pizzę z rukolą i doskonałą szynką parmeńską. Mniam... Niezapomniane miejsce... malutka, urocza restauracyjka położona nad brzegiem morza w Cefalu. Z podróży przywiozłam… wspaniałą torebkę. Po powrocie tęsknię za… hmmmm!!! Turystyczny podbój Sycylii zaczynam od Palermo. Z dwiema koleżankami z Piazza Marina idę jedną z głównych i najstarszych arterii miasta – Via Vittorio Emanuele. Po obu stronach ulicy co krok wyłaniają się bogato zdobione kamienice, do których przyklejone są kościelne mury. Z ciekawością zaglądam w wąskie uliczki, co kilka metrów odchodzące od Via Emanuele. Szerokie na metr lub dwa, prowadzą w głąb starego miasta, kusząc prawdziwą przygodą. Idąc w stronę katedry, mijamy Piazza Pretoria, nazywany niegdyś placem Wstydu. Skąd taka nazwa? W XVI wieku postawiono tu fontannę Pretoria. Piękne, ale nagie figury w otoczeniu trzech kościołów wywoływały skandal. Jak mówi legenda, krążące po zaułkach Palermo siostry zakonne były tak zniesmaczone ich widokiem, że pewnej nocy postanowiły pozbawić marmurowe figury ich seksualnych atrybutów. Ze szczelnie zasłoniętymi oczami (by nie kalać zmysłów nagością) podeszły do fontanny z młotkami i poobtłukiwały figurom… nosy. Dzisiaj po dawnym akcie wandalizmu nie ma śladu, gdyż tę piękną fontannę odrestaurowano w 2004 roku. Tuż za fontanną rozciąga się wspaniały Piazza Bellini. Ten niezwykły plac otaczają wtopione w kamienice barokowe pomniki, bogato zdobione fontanny i posągi. Stoję oczarowana i dopiero po kilku chwilach dostrzegam, że ubrany w słomkowy kapelusz z czerwonymi pomponami gniady koń łakomie skubie pasek mojego aparatu fotograficznego. – Za 40 euro obwiozę was po całym Palermo! – krzyczy do nas stangret. Dziękujemy grzecznie i już po kilku minutach stajemy przed prawdziwą chlubą stolicy Sycylii. Katedrę w Palermo wybudowano w 1185 r. w miejscu meczetu, który wyparł z kolei bizantyjski kościół. Budowla utrzymana w romańskim stylu prezentuje się iście królewsko. Potężne mury złocistego koloru zajmują znaczną powierzchnię. Katedra w Palermo jest doskonałym przykładem mieszaniny różnych stylów architektonicznych. Wśród chrześcijańskich symboli widać kolumny z wyrytymi inskrypcjami z Koranu – to pozostałość po dawnym meczecie. Nie wszystko na sprzedaż W pobliżu Corso Calatafimi odwiedzamy Palazzo dei Normanni, dawną twierdzę i rezydencję królewską władców Sycylii. Jednak prawdziwa przygoda z Palermo rozpoczyna się wraz z decyzją, by odbić z Villa Bonanno gdzieś w bok. Wędrując labiryntem wąskich uliczek, mijamy pozornie wyludnione domy, pozbawione pięknych fasad i malutkich balkonów. Przez otwarte drzwi zaglądam do środka. Jeden pokój z kuchnią, kanapa, telewizor i obraz Matki Boskiej. Nic więcej. Są jeszcze starzy ludzie. Babcie spowite czernią, które skostniałymi palcami rozwieszają na rozciągniętych pomiędzy oknami sznurkach pachnące świeżością pranie, i niechętnie spoglądający na intruzów starsi panowie, siedzący przed domami na zniszczonych krzesłach. We wciśniętym pomiędzy dwie kamienice drewnianym garażu stoją trzy konie leniwie przeżuwające siano. W oddali majaczy zachwycająca kopuła starego kościoła. Tuż za rogiem znajduje się targ Ballaro ze straganami przyklejonymi do obdrapanych fasad kamienic. Ponad kolorowymi płóciennymi dachami majaczą dachy i kopuły kościołów Palermo. Jest pora sjesty, więc ludzi niewiele. Niektórzy handlarze śpią na zapleczu kramików, inni grają w karty lub czytają gazety. Na ziemi walają się zgniłe owoce, resztki ryb i warzyw. Z dość dużą prędkością mija mnie skuter z trzema ogromnymi workami ślimaków. Dopiero po chwili dostrzegam kierującego nim chuderlaka. Na straganach z owocami kuszą winogrona, brzoskwinie i wiśnie. – Poproszę kilogram moreli – zwracam się z uśmiechem do sprzedawcy. – Jest sjesta! – burczy pod nosem. Stambuł pod Palermo Około dziesięciu kilometrów od Palermo znajduje się Conca d’Oro, otoczona łańcuchem gór wiecznie zielona dolina, której główną atrakcją jest Monreale. Tutejszy ośrodek miejski powstał w XI w. wokół opactwa benedyktyńskiego. Największą atrakcją jest tu dwunastowieczna katedra wraz z klasztorem, wybudowana w stylu romańskim. Uwagę przykuwa bizantyjska mozaika, zajmująca powierzchnię ponad sześciu tysięcy metrów. Jej misterne piękno przedstawia sceny ze Starego i Nowego Testamentu, a wielbiciele tego rodzaju sztuki podkreślają, że więcej mozaik zebranych w jednym miejscu zobaczyć można tylko w Stambule, w świątyni Hagia Sophia. W ciągu czterech godzin z Cefalu docieramy do podnóża Etny. Majestatyczny, ciągle aktywny wulkan pokryty jest czarną, zastygłą lawą, spomiędzy której tu i ówdzie wyzierają zielone kępy drzew i krzaków, a także spore warstwy unoszących się na wietrze śmieci. Aby zobaczyć kipiący kocioł gorącej lawy, trzeba uiścić opłatę 51 euro za wjazd na szczyt wulkanu kolejką, a następnie kilkuminutową jazdę jeepami. Życie na Etnie jest dla odważnych, przypomina egzystencję na tykającej bombie z opóźnionym zapłonem. Nie odstrasza to jednak rolników, którzy ślepą miłością kochają żyzną, nawożoną lawowym pyłem glebę. Dzięki niej tu, jak nigdzie indziej, rosną słodkie, winne latorośle. Wizyta w Taorminie, niewielkim miasteczku położonym u stóp Etny, przypomina audiencję na królewskim dworze. Tu wszystko jest piękne, począwszy od niewysokich domów przyklejonych do zbocza, a skończywszy na cudownych widokach. Trudno uwierzyć, ale jeszcze w pierwszej połowie XX w. było to ulubione miejsce odpoczynku Grety Garbo, która szukała tu samotności i ciszy. Dzisiaj, gdy patrzę na morze czerwonych dachów oplatanych przez smukłe zielone cyprysy, trudno mi uwierzyć, że było to wtedy mało znaczące miasteczko, które czekało na „odkrycie” przez wielkich artystów. Bombowy spektakl Pora na morską wyprawę w słoneczny dzień. Wyspy Eolskie, których nazwa wywodzi się od imienia Eola, rzymskiego boga wiatru, zachwycają swym naturalnym pięknem nawet najbardziej wybrednego podróżnika. Statek płynie szybko, pozostawiając za sobą białe bałwany spienionych fal. Pierwszy przystanek to wyspa Lipari, która swym krajobrazem przypomina portugalską Maderę. Zielona i górzysta, pozbawiona słodkiej wody, którą dwa razy dziennie sprowadza się z Neapolu, Messyny i innych portów. Najmniejszą, a tym samym najbardziej elitarną wyspą archipelagu jest Panarea, oaza bogaczy i przystań dla najwspanialszych jachtów świata. Z jej brzegów roztacza się wspaniały widok na wyspę Stromboli, nazywaną przez mieszkańców „czarnym olbrzymem”. Znajdują się tu zaledwie dwie wioski, rozdzielone jęzorem zastygłej lawy. Wulkan Stromboli, podobnie jak Etna, do dziś jest aktywny i co kilka minut zaprasza na niezwykły spektakl, polegający na wyrzucaniu w powietrze dymiących, rozgrzanych kul, zwanych „bombami chlebowymi”. Wyspa Vulcano wita natomiast wszystkich przybywających smrodem zgniłych jaj. Słynie z wulkanicznej plaży i siarkowych basenów. Plaża jest wąska i pełna turystów, masowo przywożonych tu na jednodniowe wycieczki. Kilka metrów od brzegu cumują łodzie, z których rozgrzani słońcem cudzoziemcy skaczą do wody. Z podziwem patrzę na tych „bohaterów”, mimo smrodu zażywających zdrowotnych kąpieli. Cefalu, w pobliżu którego znajduje się mój hotel, to niewielkie sycylijskie miasteczko stanowiące kwintesencję wyspy. Przyklejone do olbrzymiej skały, zdaje się zsuwać do lazurowego morza. Wąskie uliczki, kolorowe kamienice, suszące się tuż nad głowami przechodniów pranie, kawiarnie i sklepiki. Jest pora sjesty, ulice są więc puste i tylko na głównym placu, tuż obok pięknej normandzkiej katedry, siedzą na ławkach starsi panowie. Kobiet prawie nie widać. Wszystkie sklepy i restauracje są zamknięte. Jedynie lodziarnie zapraszają szeroko otwartymi drzwiami. Lody na Sycylii to prawdziwe niebo w gębie, szczególnie brioches gelato, czyli dwie kule smakowe podawane w maślanej bułce. W gorące dni pragnienie najlepiej jednak gaszą sorbety, zwłaszcza o smaku cytrynowym lub migdałowym. Dziś na samo wspomnienie cassata siciliana cieknie mi ślinka.
Jeden z najsłynniejszych wulkanów Europy znów się obudził. Etna niespokojna [VIDEO]
Przepiękny wulkan na terenie Sycylii to atrakcja i skarb tej wyspy, ale także przedmiot obaw. Wstrząsy sejsmiczne, wyrzuty chmur popiołu oraz wylewająca się lawa - te zjawiska towarzyszyły kolejnemu wzrostowi aktywności tego miejsca. Zobaczcie sami.
Spektakl ognia i stopionych skał można obejrzeć na materiałach zamieszczonych na YouTube przez włoską telewizję Sestarete Jonica. Na razie odnotowano przynajmniej 10 osób rannych. View oEmbed on the source website Wulkan został niedawno wpisany na Światową Listę Dziedzictwa UNESCO ze względu na swoją unikalność oraz fakt, że na jego przykładzie można przeprowadzić niezmierzoną ilość badań i eksperymentów odpowiadających na pytania o budowie i historii naszej planety. Źródło: YouTube
Kolejny wulkan na Islandii dał o sobie znać. Tym razem jest to wulkan Grimsvotn. Zapraszamy do obejrzenia materiałów znajdujących się na portalu National-Geographic.pl, a które dotyczą wulkanów.
Wulkan pod Eyjafjallajökull - foto "1 kwietniowa wyprawa przez lodowiec w kierunku wulkanu. Żeby się tam dostać, trzeba pokonać czwarty co do wielkości lodowiec na Islandii - Mýrdalsjökull." - tak AndyN opisał swoje pierwsze zdjęcie umieszczone w autorskim albumie "Wulkan pod Eyjafjallajökull". Zobacz co uwiecznił na pięknych zdjęciach i jak zrelacjonował erupcję wulkanu, o którym było ostatnio bardzo głośno. Erupcja wulkanu Eyjafjallajökull - foto Bickerfly to kolejna osoba z naszej społeczności, która postanowiła podzielić się z innymi miłośnikami podróży i fotografii zdjęciami przedstawiającymi wulkan. Jego album zawiera prace ukazujące erupcję wulkanu Eyjafjallajokull na Islandii i zostały wykonane pod koniec marca tego roku. Zapraszamy do galerii Bickerfly! Wulkany - przeżycia społeczności NG Wulkany fascynują - swoją wielkością i nieprzewidywalnością. Znaleźć się w ich pobliżu - zwłaszcza wtedy gdy zaczynają odżywać - to fascynujące przeżycie, które warto opisać. Zapraszamy do lektury relacji freda, który przedstawia swoją wyprawę na wulkan Baru w Panamie oraz tekstu "Kraina wulkanów", który znajduje się w blogu prowadzonym przez Amused. Wulkany - artykuł Wulkany, plujące ogniem olbrzymy, są świadectwem bogatego życia wewnętrznego naszej planety. Zapraszamy do przeczytania ciekawego artykułu, z którego dowiesz się między innymi, że ETNA budzi się bardzo często, wyrzucając dymy, gazy, popioły, a bywa, że i większe kawałki skał wulkanicznych, a VILLARRICA w Chile - pokryty wiecznymi śniegami wulkan - ma stożkową budowę właściwą tzw. stratowulkanom, które powstają w wyniku wylewów lawy i erupcji popiołów. Kiedy wybuchnie Yellowstone - artykuł Najstarszy i najsłynniejszy park narodowy Stanów Zjednoczonych leży wprost na wierzchołku jednego z największych wulkanów na ziemi. Wulkan w Yellowstone nie wygasł. Jest niepokojąco aktywny. Życie na wulkanie - artykuł Położone w pobliżu sycylijskiego wybrzeża, nazywane są siedmioma perłami Morza Śródziemnego, bo zachwycą najbardziej wybrednego turystę. I dostarczą sporo adrenaliny, gdyż w rzeczywistości są czynnymi wulkanami, które w każdym momencie mogą wybuchnąć. A erupcje na Stromboli należą do jej stałego repertuaru... Saint Helens - metamorfoza zranionej góry 18 maja 1980 r. wybuch wulkanu St. Helens, u którego stóp leży jezioro Spirit, zmiótł do zbiornika 400 m wysokości swego wierzchołka, czyli 3 mld m3 mieszanki błota, popiołu i topniejącego śniegu.
Wulkany, plujące ogniem olbrzymy, są świadectwem bogatego życia wewnętrznego naszej planety
Kuźnia Hefajstosa ETNA (poprzednie strony) budzi się bardzo często, wyrzucając dymy, gazy, popioły, a bywa, że i większe kawałki skał wulkanicznych. Niektórzy mówią, że ten sycylijski olbrzym właściwie nigdy nie zasypia. Czasem tylko się zdrzemnie, aby najpóźniej po kilku latach znów przypomnieć światu o swoim istnieniu. Robi przy tym dużo hałasu i bywa niebezpieczny, ale wulkanolodzy uważają, że nie jest tak groźny jak niedaleki Wezuwiusz, który wybucha rzadko, za to potężnie. Chociaż i Etna potrafi być groźna – jej lawa nie raz już pokrywała wioski u podnóża. W 1669 r. zniszczyła większość Katanii – głównego miasta regionu. W 1928 r. w ciągu dwóch dni zmiotła z powierzchni ziemi miasteczko Mascali. VILLARRICA (z prawej) w Chile ma stożkową budowę właściwą tzw. stratowulkanom, które powstają w wyniku wylewów lawy i erupcji popiołów. Pokryty wiecznymi śniegami wulkan (2847 m n.p.m.) regularnie dymi i pomrukuje, a w jego kraterze nieustannie kipi gorąca magma. W każdej chwili może ona popłynąć w dół, topiąc leżący na zboczach śnieg. Pierwsza historyczna wzmianka o wybuchu wulkanu pochodzi z 1558 r. Od tego czasu naliczono ponad 50 okresów jego aktywności. Villarrica bywa groźna dla ludzi, gdy pluje potokami bazaltowej lawy, która ma małą lepkość, płynie szybko, zastyga powoli i może dotrzeć do okolic odległych o 20 km od wierzchołka. W drugiej połowie XX w. zdarzyło się tak czterokrotnie, a podczas tych epizodów zginęły 73 osoby. Mimo groźnego wyglądu i sporej aktywności wulkan jest chętnie odwiedzany przez turystów. Na jego stokach wytyczono trasy narciarskie, można też wspiąć się na szczyt i zajrzeć do wypełnionego lawą krateru. YELLOWSTONE – zachwycający basenem gejzerów Midway wielki wulkaniczny płaskowyż w centrum Ameryki Północnej – mieni się z daleka jaskrawymi kolorami niczym piękny motyl. Ścieżka turystyczna, która przecina Midway, daje możliwość podziwiania z bliska dwóch jego głównych atrakcji geologicznych. Pierwszą jest (widoczne na zdjęciu) gorące źródło o nazwie Wielki Pryzmat (ang. Grand Prismatic Spring), największe w Parku i trzecie pod względem wielkości na Ziemi. Ma rozmiary 100 na 75 m i głębokość przekraczającą 35 m. Znajduje się na niewielkim wybrzuszeniu terenu, z którego woda spływa we wszystkich kierunkach po niewielkich naturalnych tarasach. Nazwę zawdzięcza niecodziennej kolorystyce – najpierw samej wody, która zmienia kolor od ciemnoniebieskiego w środku źródła na jasnoniebieski przy jego brzegach, a następnie rozlokowanych wokół wody kolonii rozmaitego jednokomórkowego ciepłolubnego drobiazgu – zielonych sinic oraz żółtych i pomarańczowych archebakterii. Wydajność źródła wynosi ponad 2000 litrów na minutę, a woda ma temperaturę od 64 do 87OC. Drugą atrakcją basenu Midway jest uśpiony obecnie gejzer o nazwie Excelsior. Jeszcze niedawno, w latach 80. XX w., z tej dziury w ziemi długości ok. 90 i szerokości 60 m wytryskiwał regularnie na wysokość trzeciego piętra potężny słup wody. Już wtedy jednak Excelsior dni świetności miał za sobą. Pod koniec XIX w., kiedy był największym gejzerem na świecie, wyrzucał wodę na wysokość 80–90 m. Dziś spokojnie drzemie. Od ćwierci wieku nie widziano tu ani jednej porządnej fontanny. Wciąż jednak wypływają z niego tysiące litrów wody na minutę. Jej temperatura wynosi 93OC – jest to więc prawie wrzątek. VANUATU to archipelag, który powstał w miejscu, gdzie zderzają się dwie wielkie płyty ziemskiej litosfery – indoaustralijska na zachodzie i pacyficzna na wschodzie. Jedna z nich wsuwa się pod drugą, wciągając w głąb planety dno oceanu. Wędrując w dół, płyta pacyficzna wypycha ku górze gorącą magmę, która wylewa się na powierzchnię, tworząc wulkany. W ten właśnie sposób powstały setki takich oceanicznych wysepek jak Aoba. Ma ona długość ok. 35 km i kształtem przypomina oscypka. De facto Aoba cała jest wulkanem, który w ciągu tysięcy lat urósł na tyle, że wynurzył się ponad powierzchnię oceanu. Podstawa tego olbrzyma znajduje się 3 km poniżej lustra wody, a jego wierzchołek wznosi się ponad nie na wysokość prawie 1,5 km. Szczyt góry wieńczy zagłębienie o średnicy 5 km, we wnętrzu którego znajdują się dwa szmaragdowe jeziora. Jedno wypełnia krater główny (na zdjęciu jego fragment), co sugeruje, że komin wulkanu może być zablokowany przez magmę o dość dużej lepkości, która nie pozwala uciec gazom z wnętrza wulkanu. Te mogą pewnego dnia rozsadzić górę. Dlatego Aoba jest stale obserwowana przez naukowców, którzy uważają ją za jeden z groźniejszych wulkanów w regionie – zwłaszcza że ostatnio góra się ożywiła. Największym zagrożeniem są potoki lawy oraz rzeki błota zmieszanego z popiołem wulkanicznym, które wielokrotnie już zalewały wioski u stóp wulkanu, powodując również ofiary śmiertelne. W 1914 r. zginęło tam 12 osób. W 1995 r. wielka chmura trujących gazów wydostała się z jeziora w kraterze. Ewakuowano wówczas kilka tysięcy osób, spodziewając się gwałtowniejszej erupcji. Dwa lata temu wulkan zasypał całą okolicę popiołami. Także wtedy zarządzono ewakuację. Na szczęście skończyło się na strachu. NEVADA ma swój Fly Geyser – niezwykłe dzieło natury i człowieka, wyrastające na skraju płaskiej jak stół równiny Black Rock Desert w północno-zachodnim krańcu tego amerykańskiego stanu. Do tryskających wodą skał nie da się podejść, ponieważ znajdują się na terenie prywatnym. Organizacje ekologiczne oraz władze stanowe wielokrotnie podejmowały próby odkupienia tego kawałka terenu, ale jak dotąd bez powodzenia. Black Rock Desert to dno dawnego jeziora, które przestało istnieć 10–12 tys. lat temu, wraz z końcem ostatniej epoki lodowej. Kiedy klimat na Ziemi raptownie się ocieplił, w krótkim czasie doprowadzając do stopnienia wielkich mas lodu na półkuli północnej, obszar obecnej Nevady stał się bardzo suchy. Odcięty przez góry od wschodu i zachodu, czyli od wilgotnych mas powietrza morskiego, zamienił się w pustynię. Nietypową jednak, bo zimą temperatury spadają tu poniżej zera, a śnieg stanowi większość tych skąpych opadów atmosferycznych, które nadal tu się zdarzają. Dziś słynie ona m.in. z najdziwniejszego gejzeru świata – zbudowanego z trzech kolorowych skał, z czubków których wylewa się gorąca woda. Skąd wzięła się ta przedziwna fontanna? W 1964 r. firma geologiczna nawierciła tu otwór próbny w poszukiwaniu wód geotermalnych. Spod ziemi rzeczywiście trysnęła gorąca woda, lecz wciąż zbyt chłodna jak na potrzeby firmy. Wiertacze zostawili więc studnię, zapominając o jej zaplombowaniu albo też plombując niechlujnie. I stało się – gorąca woda z głębin zaczęła się wylewać fontannami, a ponieważ zawierała dużo węglanu wapnia, ten wytrącał się w postaci minerałów. Powstała z nich porowata, wapienna skała zwana trawertynem, która rosła ku niebu w formie filarów. Jaskrawe barwy skał to już zasługa sinic, które się tu zadomowiły. Wulkanizm rozwija się głównie tam, gdzie skorupa ziemska – cienka, zewnętrzna warstwa planety grubości od kilku kilometrów pod oceanami do kilkudziesięciu kilometrów na lądach – dopiero się formuje. Ten etap większość obszaru Europy ma już za sobą. Jedynym krajem wulkanicznym na południu naszego kontynentu są Włochy. To tam dymi Wezuwiusz, Etna oraz – na Wyspach Liparyjskich – Vulcano i Stromboli. Każda z tych gór jest inna. Wezuwiusz nad Zatoką Neapolitańską budzi się rzadko, ale jego eksplozje zwykle są gwałtowne i czasami kończą się tragicznie. Podczas słynnej erupcji w 79 r. n.e., która zniszczyła rzymskie miasta Pompeje i Herkulanum, wulkan wyrzucił najpierw wielką chmurę dymów, a następnie olbrzymie ilości trujących gazów, popiołów i pumeksu, które zbombardowały okolicę. Z kolei Etna we wschodniej Sycylii – największy stożek kontynentu – to jeden z najbardziej aktywnych wulkanów na świecie. Ożywia się przeciętnie co kilka lat i wtedy tygodniami wylewa z siebie głównie potoki lawy. Co zaś do Stromboli, którego podstawa znajduje się na dnie morza na głębokości ponad 2 km, to starożytni nie bez powodu nazwali ją „latarnią Morza Śródziemnego”. Jest to bowiem chyba największy na świecie producent drobnego materiału wulkanicznego. Pozbywa się go efektownymi, choć niegroźnymi fajerwerkami średnio kilka razy na godzinę. Dodajmy do tego sąsiedni Vulcano, który ostatnio zagrzmiał pod koniec XIX w., a teraz dostarcza radości licznym amatorom siarkowych kąpieli błotnych, i oto mamy zupełnie niezwykłą – jak na tak mały obszar – rozmaitość typów wulkanów. Skupienie się na niewielkim obszarze różnych przejawów aktywności Ziemi jest konsekwencją potężnych zjawisk zachodzących w jej głębi. W basenie Morza Śródziemnego dochodzi bowiem do kolizji dwóch kontynentów – sunącej na północ Afryki i Europy, która stawia jej opór. Ściśle rzecz ujmując, siłują się ze sobą nie kontynenty, lecz dwie płyty litosfery – afrykańska i eurazjatycka. Powierzchnia całej naszej planety jest bowiem podzielona na siedem dużych i kilkanaście mniejszych ruchomych płyt. Jedne zderzają się ze sobą, inne oddalają od siebie, a niektóre tylko ocierają. Wulkany powstają zwykle na ich granicach, bo tam skorupa ziemska jest najcieńsza i gorąca magma z wnętrza globu może łatwo przecisnąć się do góry. Lądem, który w całości zawdzięcza istnienie wulkanizmowi, jest Islandia. Wyspa leży bowiem na grzbiecie śródoceanicznym, przeciętym wzdłuż swej osi olbrzymią doliną zwaną ryftem. Wylewająca się z niego i stygnąca lawa buduje nową skorupę oceaniczną. Ponieważ magma wciąż dostarcza Islandii mnóstwo ciepła, są tu liczne gorące źródła oraz gejzery regularnie wyrzucające w powietrze fontanny głębinowej wody podgrzanej we wnętrzu skał. Na świecie jest tylko kilka miejsc, gdzie gejzery występują równie licznie. Najwięcej, około 400, w Parku Narodowym Yellowstone w USA, poza tym ich skupiska znajdują się na Nowej Zelandii, Alasce i Kamczatce. Najbardziej aktywnym i najwyższym wulkanem Islandii jest Hekla – w średniowieczu uważana za bramę do piekielnych czeluści. Średnio raz na kilkadziesiąt lat (ostatnio w 2000 r.) wyrzuca ona duże ilości lawy, bomb wulkanicznych, gazów i przede wszystkim popiołów, które zasypują wyspę. Osobliwość stanowi ukryty pod lodowcem wulkan Grimsvötn, którego erupcje powodują topnienie największego europejskiego lodowca – Vatnajökull – i wywołują powodzie zwane jökulhlaup. Poza klasycznymi stożkami wulkanicznymi charakterystyczne dla Islandii są też potężne szczeliny długości wielu kilometrów, którymi z głębi Ziemi wypływają wielkie ilości lawy bazaltowej, tworzące pokrywy zwane trapami. Tragicznie zakończyła się erupcja ze szczeliny Laki, z której w czerwcu 1783 r. wydostało się 12 km3 lawy – najwięcej w czasach historycznych. Jej gejzery osiągały kilometr wysokości, a trwającej wiele miesięcy erupcji towarzyszyła emisja trujących gazów. Zabiły one połowę bydła na wyspie, doprowadzając do klęski głodu, podczas której zmarł co trzeci Islandczyk. Naukowcy sądzą, że niezależnie od ryftu pod Islandią funkcjonuje też plama gorąca (ang. hot spot). Określa się tak miejsca, gdzie magma z płaszcza Ziemi – drugiej po skorupie warstwy planety – podchodzi blisko jej powierzchni, topiąc leżące na jej drodze skały. Do tej pory zidentyfikowano kilkadziesiąt takich punktów. Plama gorąca znajduje się m.in. pod Yellowstone, od milionów lat dostarczając energii jego licznym gorącym źródłom, gejzerom i fumarolom (gorące wyziewy pary wodnej i innych gazów bogatych w związki mineralne). Potężny strumień ciepła podgrzewa też od spodu Hawaje, gdzie znajdują się największe na Ziemi wulkany Mauna Loa i Mauna Kea, które od podstawy na dnie oceanu mają ponad 9 km wysokości. Wszystkie hawajskie wulkany są zbudowane z lawy bazaltowej, która ze względu na małą lepkość płynie szybko i rozlewa się szeroko. Dlatego mają kształt płaskich, rozległych stożków. Stąd ich nazwa – wulkany tarczowe. W przeszłości wulkanem tarczowym była też Etna, potem jednak wzbogaciła swój repertuar o popioły, dymy i okruchy skał. Zyskała dzięki temu stromą stożkową sylwetkę typową dla stratowulkanów. Pięknym przykładem stratowulkanu jest Fudżi – najwyższy szczyt Japonii i święta góra tego kraju. Choć dość młoda (ma 600 tys. lat) i wciąż uznawana za czynną, ostatni raz dymiła przed 300 laty. Nic dziwnego, że stała się celem wycieczek i pielgrzymek. Złą renomę w Japonii ma za to wulkan Unzen na wyspie Kiusiu, którego erupcja w 1991 r. zabiła ponad 40 osób, w tym pewne małżeństwo wulkanologów, a wzbudzone przezeń pod koniec XVIII w. tsunami było przyczyną śmierci 15 tys. ludzi. Japonia ze swymi licznymi dymiącymi stożkami stanowi część pierścienia ognia, czyli wielkiego kręgu wulkanicznego otaczającego Pacyfik. Powstał on na granicy płyty pacyficznej. Do tego piekielnego kręgu należy też ponad setka wulkanów Kamczatki i Archipelagu Malajskiego. To w nim miała miejsce jedna z największych w XX w. erupcji, gdy w czerwcu 1991 r. po sześciu wiekach milczenia eksplodował Pinatubo na Filipinach. Dzięki wcześniejszej ewakuacji setek tysięcy ludzi zdołano uniknąć dużej liczby ofiar. Popioły i lawiny błotne z Pinatubo zniszczyły jednak tysiące domów, a pyły z wulkanu zostały rozwleczone wokół całej Ziemi. Było ich tak dużo, że osłabiły promieniowanie słoneczne, obniżając na rok temperaturę na Ziemi o około 0,5OC. Skutki eksplozji Pinatubo (800 ofiar śmiertelnych) nie dorównały jednak tym, które przyniósł wybuch indonezyjskiego wulkanu Krakatau w 1883 r. Po liczącej 45 km2 wyspie pozostała tylko dziura w dnie morskim między Sumatrą i Jawą. (Od niedawna dymi tam nowy wulkan, Anak Krakatau, czyli Syn Krakatau). 40-metrowa fala tsunami wywołana erupcją zabiła 36 tys. ludzi, a spowodowane wybuchem globalne ochłodzenie klimatu trwało aż trzy lata. Indonezja to w ogóle kraina wyjątkowo groźnych wulkanów. Mniej więcej 1,5 tys. km na wschód od Krakatau znajduje się wyspa Sumbawa, na której wznosi się wulkan Tambora. Jego szczyt wieńczy kaldera, która ma 6 km średnicy i ponad 1 km głębokości. To wielkie zagłębienie powstało po eksplozji w 1815 r. – największej na Ziemi w czasach historycznych. Wulkan wypluł wówczas na wysokość ponad 50 km ponad 40 km3 materiału. Erupcję słyszano na odległej o 2000 km Sumatrze. Czy można sobie wyobrazić jeszcze większe eksplozje? Owszem. Ostatnio Amerykanie zidentyfikowali pod Yellowstone olbrzymią kalderę o rozmiarach 85 na 45 km, która powoli puchnie od nadmiaru magmy. Czarny scenariusz zakłada, że dojrzewa tam do wybuchu superwulkan, którego erupcja może być tysiące razy silniejsza od Pinatubo. Kandydatem do supereksplozji jest też wulkan Merapi na Jawie, bardzo aktywny i leżący w gęsto zaludnionej okolicy. Potencjalnie groźna jest stale dymiąca góra Colima w Meksyku, wokół której żyje ok. 300 tys. ludzi. Poważne kłopoty może sprawić afrykański Nyiragongo, leżący w wulkanicznych górach Wirunga na pograniczu Demokratycznej Republiki Konga, Rwandy i Ugandy. A wracając w pobliże Europy – najwięcej niepokoju budzi wulkan Pico de Teide górujący nad Teneryfą w archipelagu Wysp Kanaryjskich. Pico de Teide jest do połowy zanurzony w wodzie. Jego wysokość, liczona od podstawy, wynosi 7 km. Ostatni raz był czynny w 1909 r. Jednak na jego szczycie wciąż są aktywne małe siarkowe fumarole. Zdaniem badaczy, może on się jeszcze obudzić, a istnieje ryzyko, że kolejny wybuch będzie zbliżony do wybuchów Wezuwiusza.
Antonio Peretti, pseudonim Tom Perry, 48-letni Włoch urodzony w Sovizzo Colle, jest prekursorem nowej dyscypliny alpinizmu, tzw. rock-foot. Boso chodził m.in. po Dolomitach, wszedł na Etnę, Fugi, Orizaba, Stromboli, zdobył Mont Blanc, Kilimandżaro.
Przed wyprawą na Makalu w 2006 r. uszył proste, rzymskie sandały, do których przytwierdził raki. Od sześciu lat bez butów wspina się, zdobywa wulkany i przemierza pustynie. Jak się narodził bosy alpinista Skąd wziął się tak dziwny i kontrowersyjny pomysł, żeby chodzić po górach boso? Kiedyś przecież nosiłeś buty. Mieszkam w Sovizzo Colle, niewielkiej osadzie, która nawet dziś nie daje zbyt wielkich możliwości rozwoju, a co dopiero 20 czy 30 lat temu. Wtedy diabeł mówił tu dobranoc. Gdy się urodziłem, mój ojciec nie był już młody, dużo pracował, nie poświęcał mi wiele czasu. W latach 80. uprawiałem narciarstwo biegowe, grałem w piłkę nożną, ale na ważniejszych meczach zwykle sadzano mnie na ławce rezerwowych. Trener powtarzał, że mam predyspozycje, ale brakuje mi techniki. Zanim się spostrzegłem, stuknęła mi czterdziestka i wtedy pomyślałem, że się starzeję, a nic w życiu nie osiągnąłem. Miałem rodzinę, pracowałem, ale czułem, że jako sportowiec nie wykorzystałem swojej szansy. Chciałem się odegrać na losie, zrobić coś, czego nikt wcześniej nie dokonał i czego nikt nie mógłby powtórzyć. Zaczęło się właściwie przez przypadek. Pewnego dnia, będąc w górach, gdzie pracuję jako strażnik leśny, zdjąłem buty i powiedziałem koledze, żeby mnie sfilmował – po czym ruszyłem w dół. Biegnąc piarżystym żlebem, mijałem ludzi, którzy przyglądali mi się zdumieni. Dopiero gdy się zatrzymałem u podnóża stoku, zdałem sobie sprawę, że stopy właściwie zupełnie mnie nie bolą, nie zdarłem nawet naskórka. Każdy, kto zna Dolomity, wie, jakie są tutaj ostre kamienie i strome piargi. Rozpierała mnie niesamowita energia i poczułem, że to mogłaby być moja historia. Tak narodził się Tom Perry. Dlaczego Tom Perry? To kombinacja mojego nazwiska Peretti i imienia Antonio oraz imion bohaterów kreskówki Tom i Jerry. Mój syn bardzo ją lubi, często oglądamy ją razem. Pseudonim wymyśliłem trochę dla zabawy, ale chciałem też zainicjować nowy rozdział w moim życiu. Po trosze zadecydowały względy reklamowe – uważam, że Tom Perry lepiej brzmi. I rzeczywiście, kiedy rozkleiłem w okolicy kilkanaście afiszów informujących, że 15 sierpnia 2002 r. o godz. 11.00 Tom Perry zbiegnie boso ze szczytu Monte Carega, przyszło więcej ludzi, niż się spodziewałem. Byłem bardzo podekscytowany. Tom Perry mógł się urodzić i umrzeć w jednej chwili – wystarczyłoby, żebym poranił stopy. Jestem przekonany, że na takie właśnie widowisko liczyli gapie. Tymczasem ja nie miałem ani jednego zadrapania! Ludzie patrzyli na ciebie jak na wariata, ekshibicjonistę? Na początku bardzo mnie krytykowano, dostało mi się zwłaszcza od Włoskiego Klubu Alpinistów. Jego członkowie zarzucali mi, że daję zły przykład. Nie chodziło mi jednak o zwrócenie na siebie uwagi, po prostu miałem potrzebę przekazania pewnej filozofii. Nie mieszczę się przecież w ramach alpinizmu tradycyjnego – nigdy nie będę Reinholdem Messnerem czy Simonem More’em. Kiedy wreszcie związkowcy zrozumieli, że nie mam zamiaru z nikim rywalizować, zaczęli mnie tolerować. Myślisz, że tego się na początku obawiali? Światek alpinistyczny żyje zazdrością. Uważam za szczyt głupoty przechwałki typu: wszedłem od strony północnej, od południowej, od wschodu, od zachodu, o piątej rano. Wszyscy czegoś dokonaliśmy, bo ktoś z Góry nam na to pozwolił. Tak naprawdę jesteśmy nikim, prochem. Skoro jesteśmy nikim, dlaczego za wszelką cenę chciałeś zostawić swój ślad? To bardzo mały ślad! Nigdy nie mówię, że jestem lepszy od innych, bo boso zdobyłem Mont Blanc czy Kilimandżaro. Najważniejsze są emocje i z tego powodu czasem kontestuję alpinizm – nie akceptuję sytuacji, gdy alpinista wspina się na wierzchołek, by zatknąć chorągiewkę, a 500 m niżej umiera jego towarzysz. Nie mam ambicji zaliczania szczytów. Jeśli widzę problem u stóp góry, to tam zostaję – tam znajduje się mój wierzchołek. Nigdy nie zapomnę matki z chorym niemowlęciem, którą spotkaliśmy w Himalajach, 15 dni marszu od miejsca, gdzie mógłby wylądować jakikolwiek samolot. Podejrzewam, że rocznie przechodzi tamtędy nie więcej niż pięć osób. Tak się zdarzyło, że przechodziłem akurat ja. Wezwałem pomoc, dziecko zostało zoperowane. Dla mnie ten wyczyn był moim Makalu. Do jakich miejsc dotarłeś boso? Zacząłem od Monte Carega, czyli „krzesła”, bo tak w naszym dialekcie nazywamy wierzchołek, z którego zbiegłem boso w sierpniu 2002 r. W listopadzie tego samego roku stanąłem na górze Synaj, co dla mnie – człowieka głęboko wierzącego – stanowiło rodzaj błogosławieństwa na drogę. Po powrocie z Egiptu praktycznie do 2005 r. chodziłem po najpiękniejszych górach świata, czyli Dolomitach – wszedłem na Cortinę, Cristallo, Tre cime di Lavaredo, Marmoladę. W 2004 r. zdobyłem Kilimandżaro, otrzymałem nawet dyplom, bo byłem pierwszym człowiekiem na świecie, który dokonał tego na bosaka. Później pojechałem do Ameryki Południowej. W Boliwii przebiegłem Salar de Uyuni – największe solnisko świata, w Chile zmierzyłem się z pustynią Atakama. Pustynny szlak nazwaliśmy „Maratonem Inków”. Dwa lata temu z grupą włoskich alpinistów, którzy zamierzali zdobyć Makalu, wybrałem się w Himalaje. I tam spotkałeś się z Dalajlamą... Wyjeżdżając do Tybetu, nie wierzyliśmy, że spotkanie dojdzie do skutku. Co prawda skontaktowaliśmy się wcześniej z pewną Tybetanką, której brat jest blisko związany z Dalajlamą, ale nie mieliśmy żadnej pewności, że nas przyjmie. Do miasta Dharamsala przyjechaliśmy 29 marca 2006 r. Było nas dziesięcioro. Wszedłem boso do jego rezydencji, a on zbliżył się do mnie i mnie objął, jakby zrozumiał to, co we mnie było – może lepiej niż ja sam. Powiedział: to, co robisz, jest wielkie. Czułem, że przekazał mi niezwykłą energię, przez 15 minut miałem dreszcze. Trudno to opowiedzieć... Jeszcze trudniej uwierzyć... Również bym nie uwierzył, gdybym tego nie doświadczył. Ta niezwykła energia pozwoliła mi przejść boso 140 km dzielące mnie od obozu bazowego pod Makalu. Zajęło mi to 11 dni, w tym czasie dwa razy przekroczyłem wysokość 4 800 m n.p.m. Moje stopy tkwiły siedem godzin w lodzie, w temperaturze poniżej 0ºC, a obeszło się bez odmrożeń! Sam nie wiem, jak to możliwe. Wtedy dotarło do mnie, że znalazłem swoją ścieżkę. Często powtarzasz, że musimy się cofnąć, żeby móc pójść do przodu. Co właściwie masz na myśli? Żyjemy w cywilizacji szybkości, która nas zabija. Nie twierdzę, że powinniśmy wrócić do lampy naftowej, ale musimy słuchać samych siebie, przestać biec bez końca i celu. W epoce komputerów, Internetu nie jest to popularne... Nie da się zapalić Panu Bogu świeczki, a diabłu ogarka. Nie tak dawno zaoferowano mi ogromną sumę za reklamę telefonu komórkowego – nie zgodziłem się. Przecież używasz komórki. Oczywiście, Internetu również. Pamiętam, jak ksiądz, który uczył mnie religii, mawiał, że telewizor to wielki wynalazek, ale trzeba umieć z niego korzystać. Dzisiaj młodzi ludzie wpadają w panikę, gdy zapomną komórki – są absolutnie uzależnieni. Wiem coś o tym, bo mam nastoletnią córkę. Wszedłeś boso na Etnę, Fugi, ostatnio na Orizaba i Stromboli. Dlaczego tak lubisz wulkany? Są energią ziemi, którą człowiek czerpie, chodząc boso. To nie moja teoria, lekarze też tak twierdzą. Lekarze mówią o chodzeniu po trawniku, łące... Chodzenie w ekstremalnych warunkach człowieka ładuje i rozładowuje. To wspaniałe uczucie. Istnieje medyczne wytłumaczenie twoich niezwykłych zdolności? Nigdy nie byłem badany pod tym kątem. Mój lekarz domowy, z którym znam się od lat, uważa, że moje predyspozycje wynikają z ogólnej świetnej kondycji. Zawdzięczam ją dobrym genom i zdrowemu stylowi życia – nie jem fast foodów, pracuję pod gołym niebem, co bardzo hartuje, od dzieciństwa uprawiam sport. Osobiście wierzę, że gdy wędruję boso po lodzie, śniegu, gorącym piasku, ziemia przekazuje mi energię, regeneruje mnie fizycznie i psychicznie. Zdaję sobie sprawę, że to wyjaśnienie jest dalekie od naukowego. Pod koniec kwietnia uczestniczyłem w Międzynarodowym Kongresie Refleksologów w Riccione. Byli tam też lekarze specjaliści, którzy przyglądali się moim stopom i zasypywali pytaniami. Wniosek był następujący – owszem, mam predyspozycje fizjologiczne i fizyczne: bardzo dobry stan zdrowia, odporność, ale najważniejsza jest motywacja. Zabawne, bo dokładnie to samo mówię podczas moich spotkań – stopy są ważne, ale istotniejsza jest głowa – w niej rodzą się marzenia, determinacja, wiara, która, jak wiadomo, przenosi góry. Wspinając się, mam zimne stopy, ale gorące serce, wierzę w to, co robię. Nie wątpię, że masz niezwykłe stopy, ale podejrzewam, że całkiem niezłe musiał też mieć Reinhold Messner, a przecież odmroził sobie palce i musiano mu je amputować. Nie potrafię wytłumaczyć, dlaczego moje stopy nie zamarzły po ponad 40 minutach w temperaturze –33ºC. Muszę jednak przyznać, że po powrocie z Chile niemal przez sześć miesięcy nie nadawały się do użytku. Nie mogłeś chodzić? Nie czułem palców w czasie chodzenia. Lekarz stwierdził, że uszkodziłem nerwy. Na szczęście wszystko wróciło do normy, w przeciwnym razie musiano by mi je amputować. Warto tak ryzykować? Tak, bo wierzę, że to moja droga, która – chciałbym to podkreślić – nie ma nic wspólnego z rekordami, jest rodzajem doświadczenia duchowego. Czuję nad sobą opiekę. Miałem przynajmniej 20 wypadków, w których mogłem zginąć. Na przykład na początku tego roku potrącił mnie samochód – przekoziołkowałem przez trzy auta i nic mi się nie stało. Miałeś szczęście... Raz mogłem mieć, dwa, może trzy, ale nie kilkanaście! I wszystkie te wypadki przydarzyły się w małym, spokojnym, wręcz sielskim Sovizzo Colle? Żarty żartami, ale ja wierzę w Opatrzność. Gdy śmierć jest komuś pisana, w drewnianym domu spadnie mu na głowę cegła. Wielu osobom wyda się to pewnie przesądem, ale wszystkie wyprawy rozpoczynałem w dni, w których przypadają święta maryjne. Gdziekolwiek jestem, odwiedzam sanktuaria. Ostatnio byłem w Guadalupe, marzę o zobaczeniu Częstochowy. Wybieram się do Polski – do Krakowa oraz w Tatry. Będzie to wyprawa szlakiem Jana Pawła II. Skoro jesteśmy przy planach – słyszałam, że masz zamiar przemierzyć Wielki Kanion z Czarnymi Stopami... Przygotowuję się do tej wyprawy, chciałbym, żeby doszła do skutku w tym roku. Podczas moich wędrówek miałem okazję poznać ludy pustynne, amazońskie, afrykańskie, Szerpów, bosych stóp jednak nie spotkałem. Wielu ludzi chodzi bez butów, ale po drogach bitych, a nie w górach czy na pustyni. Chciałbym dotrzeć do tych, którzy pozostali przy chodzeniu boso. Wkrótce poznam Indian, w przyszłości planuję spotkanie z ludami indonezyjskimi i aborygenami. Pomyślałbyś kiedyś, że będziesz sławny, bo zdjąłeś buty? To świadczy, w jakim punkcie się znajdujemy – przecież nic wielkiego nie zrobiłem! Ludzie zatracili prostotę, z drugiej strony mamy globalizację – wielki gar, do którego wszystkich się wrzuca na siłę. Każdy ma prawo do odrębności. Cieszy cię zdobyta popularność? Często jestem zapraszany do telewizji – w każdym odwiedzonym kraju przeprowadzano ze mną wywiady. W Japonii i Meksyku zrobiłem prawdziwą furorę. Nie mogę narzekać na brak zainteresowania i daje to powód do zadowolenia. Nie znaczy to jednak, że przestanę sadzić ziemniaki na poletku za domem, jak to robię co roku. To jest moje życie.