Legendarny wspinacz znów zadziwił świat. Niezwykły wyczyn, bez żadnej asekuracji
25 stycznia 2026 roku Alex Honnold znów przeszedł do historii. Jako pierwszy wspiął się w stylu free solo (bez żadnej asekuracji) na jeden z najwyższych budynków świata – Taipei 101. Wydarzenie to, zatytułowane „Skyscraper Live”, było transmitowane na żywo przez platformę Netflix z 10-sekundowym opóźnieniem, w razie tragicznego wypadku.
Wspinaczka Alexa Honnolda w Tajpej została przesunięta o jeden dzień z powodu opadów deszczu. Mokra fasada budynku, wykonana ze szkła i stali, byłaby zbyt niebezpieczna. Honnold pokonał 508-metrowego kolosa w zaledwie 1 godzinę i 31 minut, znacząco poprawiając czas Alaina Roberta, który w 2004 roku zdobył ten sam budynek – ale przy użyciu lin i w ciągu czterech godzin. Historyczna wspinaczka w Tajpej Podczas wspinaczki Honnold wykorzystywał niewielkie występy w kształcie litery „L” jako stopnie i musiał radzić sobie z silnym wiatrem. Najtrudniejszym etapem były 64 środkowe piętra, przypominające odwrócone piramidy z przewieszonymi ścianami. Na 89. piętrze wspinacz stanął twarzą w twarz z fanami obserwującymi go przez okna, co było dla niego zupełnie nowym doświadczeniem, w porównaniu do zazwyczaj samotnych wypraw w góry. Po osiągnięciu iglicy na szczycie budynku, Honnold skwitował sukces jednym słowem: „sick”, co można przetłumaczyć jako „sztos”. Później stwierdził, że otrzymane od Netflixa honorarium było „żenująco niskie” w porównaniu do kontraktów zawodowych sportowców. Wspinacz, który nie zna strachu Alex Honnold, urodzony 17 sierpnia 1985 roku w Sacramento, to amerykański wspinacz, którego nazwisko stało się synonimem najbardziej ekstremalnych wyczynów w historii alpinizmu. Światową sławę zdobył w czerwcu 2017 roku, kiedy to jako pierwszy człowiek dokonał przejścia bez żadnej asekuracji legendarnej, 900-metrowej ściany El Capitan w Yosemite. Wyczyn ten został udokumentowany w nagrodzonym Oscarem filmie „Free Solo”. Honnold jest znany z niezwykłej odporności psychicznej – badania neurologiczne wykazały, że jego ciało migdałowate, czyli część mózgu odpowiedzialna za odczuwanie m.in. strachu, reaguje bardzo słabo na bodźce, które u większości ludzi wywołują panikę. Poza wspinaczką skalną, Honnold odnosił sukcesy w alpinizmie, zdobywając nagrodę Piolet d’Or za trawers pasma Fitz Roy w Patagonii wraz z Tommym Caldwellem, oraz w boulderingu. Przez ponad 10 lat prowadził ascetyczne życie: mieszkał w furgonetce, aby móc być zawsze blisko gór i dobrych warunków pogodowych. Jest również filantropem; założył Honnold Foundation, na którą przekazuje jedną trzecią swoich dochodów, wspierając projekty związane z energią słoneczną w ubogich regionach świata. Zdobycie Taipei 101 jest jego najbardziej spektakularnym osiągnięciem w dziedzinie „builderingu”, czyli wspinaczki na obiekty miejskie. Taipei 101: architektoniczne arcydzieło Budynek Taipei 101, położony w stolicy Tajwanu, to architektoniczne arcydzieło o wysokości 508 metrów, które w latach 2004–2009 oficjalnie dzierżyło tytuł najwyższego budynku świata. Jego charakterystyczna sylwetka, zaprojektowana przez C.Y. Lee i C.P. Wanga, nawiązuje do łodygi bambusa, co w kulturze azjatyckiej symbolizuje trwałość i nieustanny wzrost. Budynek ma 101 pięter naziemnych podzielonych na osiem segmentów (liczbę kojarzoną z pomyślnością), a jego elewacja ozdobiona jest tradycyjnymi motywami, takimi jak monety i talizmany ruyi. Taipei 101 znajduje się w strefie aktywności sejsmicznej i częstych tajfunów, dlatego wyposażono go w niezwykłe zabezpieczenie: gigantyczny, 660-tonowy stalowy balast w kształcie kuli, zawieszony między 88. a 92. piętrem, który redukuje kołysanie o 40%. Budynek posiada również certyfikat LEED Platinum, co czyni go jednym z najbardziej ekologicznych i energooszczędnych drapaczy chmur na świecie. Ma też jedne z najszybszych wind na świecie, zdolne wyjechać na 89. piętro w zaledwie 37 sekund, z prędkością przekraczającą 60 km/godz. Źródła: Associated Press, BBC, CNN Nasza autorka Magdalena Rudzka Dziennikarka „National Geographic Traveler" i „Kaleidoscope". Przez wiele lat również fotoedytorka w agencjach fotograficznych i magazynach. W National-Geographic.pl pisze przede wszystkim o przyrodzie. Lubi podróże po nieoczywistych miejscach, mięso i wino.
„Odwiedziłam wyspę widmo” – pół wieku temu tętniło tu życie, dziś przyciąga fanów ekstremalnej wspinaczki
Polinezja Francuska kryje zapomnianą perłę – wyspę Makatea. Dziś to tropikalny raj dla wspinaczy i tych, którzy szukają przygody z dala od cywilizacji.
Spis treści: Rejs przez burzę: tak zaczyna się droga na Makateę Makatea: wyspa, która straciła wszystko, by odzyskać naturę Tapu, skały i cisza – jak Makatea stała się rajem dla wspinaczy Ostatnia noc na Makatei. Gdy raj żegna cię falą Makatea – jak zaplanować podróż Choć otaczają ją głębokie wody Pacyfiku, a do najbliższego lądu dzieli ją ponad 100 km oceanu, Makatea przyciąga jak magnes. To nie tylko geologiczna osobliwość i dawna kolonia przemysłowa, ale również jedno z najbardziej malowniczych i ekstremalnych miejsc wspinaczkowych na świecie. Rejs przez burzę: tak zaczyna się droga na Makateę Powietrze przeszył huk tak potężny, że wprawił w wibracje kadłub naszej małej łodzi, w której właśnie siedzieliśmy. Płynęliśmy prosto w serce czarnej burzowej chmury zasłaniającej horyzont, gdzieś pośrodku bezkresnego Pacyfiku, zaledwie kilkanaście stopni na południe od równika. Ponad godzinę temu zostawiliśmy za sobą Rangiroa, największy atol Polinezji Francuskiej i trzeci co do wielkości na świecie. Teraz w zasięgu wzroku nie było już ani skrawka lądu, tylko my i coraz groźniejszy ocean. To nie jest fragment dzienników Roberta FitzRoya – brytyjskiego żeglarza, meteorologa, kapitana HMS Beagle ze słynnej podróży Darwina, podczas której dotarli do Galapagos – lecz kolejny etap naszej wyprawy do jednego z najbardziej odległych zakątków wspinaczkowych na Ziemi – Makatei. Nasz kapitan, czterdziestoparoletni Polinezyjczyk w sztormiaku i bermudach w złote makrele – mahi-mahi – wydawał się niewzruszony złowieszczą aurą. Nagle, wpatrując się w horyzont, wskazał palcem na ledwie widoczny błysk w oddali. Chwilę później złowił nam rybę na kolację. W tym momencie burza przestała mieć znaczenie. Zapomniałam o niej tak bardzo, że nie zauważyłam pierwszych kropel deszczu. Na szczęście wkrótce na horyzoncie pojawił się ciemny zarys lądu. Makatea: wyspa, która straciła wszystko, by odzyskać naturę Kiedyś Makatea tętniła życiem. Do lat 60. ubiegłego wieku ta licząca zaledwie 24 km² wyspa była jednym z najnowocześniejszych miejsc w Polinezji Francuskiej, a jako jedyna w całym regionie posiadała własną linię kolejową. Jej serce pulsowało dzięki wydobyciu fosforytów, a populacja sięgała ponad 3 tys. osób. Szczątki dawnej świetności wciąż są tu obecne – wplątane w tropikalną dżunglę leżą zardzewiałe lokomotywy, opuszczone budynki i porzucony sprzęt przemysłowy. To milczący świadkowie dawnego bogactwa. Pierwszym reliktem przeszłości, który nas powitał, był monumentalny zrujnowany port, który przebijał się przez koralową rafę. To symboliczne wejście na wyspę, która w 1966 r. upadła, gdy złoża fosforytów uległy wyczerpaniu. Ludność skurczyła się do zaledwie 70 mieszkańców, a ci, którzy pozostali, znaleźli się w pułapce ograniczonych możliwości. To jednak, co dla ówczesnych Polinezyjczyków stało się katastrofą, okazało się błogosławieństwem dla natury, która powoli odzyskuje swoje dawne piękno. Niewielu wie, że historia Makatei sięga o wiele głębiej. Polinezyjscy osadnicy przybyli tu ok. VIII w., wykorzystując żyzne gleby do uprawy taro, kokosów i chlebowca. Czerpali również z bogactw okolicznych wód, łowiąc ryby i chwytając kraby palmowe, podstawę codziennej diety. Wyspa ma również stałe źródło wody pitnej, co jest rzadkością w tym regionie. Jej niezwykła geologiczna budowa, wzniesiony pierścień wapienia rafowego, tworzy naturalne schronienie przed najsilniejszymi cyklonami, które co jakiś czas przetaczają się przez Pacyfik. Dzięki tej kombinacji zasobów i bezpiecznego azylu osadnictwo przetrwało tu przez wieki. Tapu, skały i cisza – jak Makatea stała się rajem dla wspinaczy Wita nas mer Makatei, Julien Mai, wraz z synami: Heitapu „Tapu” i Tarariki, wspinaczami i przewodnikami. To właśnie Tapu z przyjaciółmi z lokalnego stowarzyszenia Acropol rozpoczął w 2018 r. misję rozwoju wspinaczki na wyspie. Dzięki wsparciu polinezyjskiego Ministerstwa Sportu i Turystyki otworzył tu 40 pierwszych dróg wspinaczkowych oraz niewielką via ferratę, bo wielkim atutem Makatei są otaczające ją wapienne klify wznoszące się miejscami na ponad 80 m, wypiętrzone przez siły tektoniczne miliony lat temu. Nie trzeba było długo czekać, aby światowej klasy wspinacze przybyli tutaj, pokazując tę perłę Polinezji światu. Następnego dnia, z promieniami porannego słońca, wskakujemy na pakę pikapa Tapu. Zmierzamy w kierunku jednej z dwóch „soczewkowych plaż” na wyspie, które są jedynymi punktami dostępu do klifów wspinaczkowych. Wkrótce stajemy pod pierwszymi drogami w rejonie Moumu Nord. Kiedy tylko zaczynamy się wspinać towarzyszy nam odgłos ryczących fal rozbijających się o rafę. Moje palce chwytają skalne krawędzie, a na opuszkach czuję surową teksturę wapienia. Każda ukończona droga to triumf zmysłów: smak wilgotnego, słonego powietrza, feeria tropikalnej dżungli i lazur wody. Tego nie da się zapomnieć. Makatea emanuje poczuciem absolutnej izolacji. Skały wznoszą się osamotnione, odcięte od cywilizacji. Poza Tapu i Tarariki jedynymi mieszkańcami, z którymi wchodzimy w kontakt, są dzielne czerwono-pomarańczowe kraby pustelniki ukrywające się w szczelinach skał. Powolne tempo życia wyspy jest tak zaraźliwe, że przez chwilę wydaje się, że czas się zatrzymał, a my staliśmy się częścią tego dzikiego skalnego świata. Ostatnia noc na Makatei. Gdy raj żegna cię falą Trudno nazwać naszą wyprawę zwykłą podróżą na tropikalną wyspę – Makatea jest tak odludna, że to prawdziwa ekspedycja. Jedenaście dni spędzonych w odosobnieniu od świata wydało się miesiącem w raju, gdzie rytm dnia wyznaczały wschody i zachody słońca oraz szum fal uderzających o rafę. Z lokalną społecznością spędzaliśmy czas na prostych codziennych czynnościach, wciąż mam w ustach smak śniadań: świeżej ryby poisson cru marynowanej w cytrynie i mleku kokosowym, sashimi z tuńczyka, grillowanych krabów czy dojrzałych ananasów. Julien opowiadał nam o swojej młodości – o podróżach z tahitańską orkiestrą po świecie i o tym, jak powrót na Makateę pozwolił mu odkryć jej piękno na nowo. W jego rękach ukulele, na którym grał dla nas, stawało się wehikułem wspomnień. Przy jego akompaniamencie 74-letni mer śpiewał nostalgiczne pieśni. Ostatniego wieczoru Tapu ostrzega nas, że fale będą wyjątkowo wysokie. Sugeruje, byśmy poczekali z powrotem. Pytamy go, czy będzie bezpiecznie, a on z uśmiechem odpowiada: „Oczywiście, że będzie bezpiecznie, ale na pewno nie będzie wygodnie”. Dyskomfort nigdy nas nie odstraszał, więc postanawiamy zaryzykować. Trzy i pół godziny podróży pośród sześciometrowych fal, kurczowo trzymając się burty, to doświadczenie, którego nigdy nie zapomnę. Nasz kapitan kolejny raz udowadnia, że jest wytrawnym wilkiem morskim, tańcząc swoim kutrem między bałwanami z pewnością i gracją. Gdy fale stopniowo łagodnieją, z mocno posiniaczonymi plecami wreszcie zbliżamy się do Rangiroa. Nasza przygoda dobiegła końca, ale wspomnienia z Makatei zostaną ze mną na zawsze. Makatea – jak zaplanować podróż Makatea najlepiej odwiedzać w porze suchej – od maja do października, gdy opady są mniejsze, a temperatury utrzymują się na stałym, tropikalnym poziomie – rzadko spadają poniżej 25°C. Mimo to trzeba liczyć się z wysoką wilgotnością powietrza przez cały rok. Dotarcie na wyspę to prawdziwa przygoda – z Polski należy polecieć do Papeete na Tahiti, np. z Air France (przez Paryż i Los Angeles) lub KLM (przez Amsterdam i Los Angeles), co kosztuje od około 5000 zł. Z Tahiti lub Rangiroa na Makateę można się dostać tylko drogą morską – prywatnym katamaranem lub łodzią (3–4 tys. dolarów) albo tańszą, choć rzadszą opcją – kontenerowcem płynącym z Tahiti co 15 dni. Alternatywą jest transport organizowany przez Juliena i Tapu z Rangiroa (ok. 1300 euro). Polacy nie potrzebują wizy, a na miejscu obowiązuje waluta frank CFP (XPF) – najlepiej przywieźć ze sobą euro lub dolary i wymienić je na miejscu (limit jednorazowej wymiany: 40 tys. franków). Na Makatei praktycznie jedyną opcją noclegową jest zakwaterowanie u Juliena i Tapu, oferujących pełne wyżywienie za 60–100 euro za dobę. Źródło: National Geographic Traveler
Wspinaczka to najlepszy trening nie tylko dla ciała. Ćwiczy także umysł
Wspinaczka skalna to nie tylko sport – to medytacja w ruchu, która wpływa zarówno na ciało, jak i na umysł. Zobacz, dlaczego tak wiele osób uznaje ją za najlepszy trening wszechstronny.
Spis treści: Wspinaczka jako wszechstronny trening fizyczny Zwinność, balans i funkcjonalna sprawność Korzyści psychiczne i społeczne wspinania Wspinaczka a relacje i kontakt z naturą Ten sport nie przynosi wyłącznie korzyści fizycznych. To także gra tocząca się w głowie. Wspinacze potrafią zahipnotyzować, gdy z równą dozą siły, precyzji i spokoju przesuwają się w górę ściany. Ich ciała zdają się ignorować prawa grawitacji. To, co dzieje się w ich wnętrzu, jest jednak jeszcze bardziej niezwykłe. – Wspinaczka skalna pobudza każdy układ ciała i umysłu – mówi Pete Rohleder, kinezjolog z Kansas State University. – Angażuje niemal każdy mięsień, wystawia na próbę układ krążenia, a jednocześnie wymaga maksymalnie skupionego rozwiązywania problemów. Gdy dodamy do tego dreszcz emocji i satysfakcję z pokonywania trudności, powstaje potężna mieszanka korzyści fizycznych, przemiany psychicznej i pozytywnych emocji. Ulyana Nadia Horodyskyj, eksploratorka National Geographic i zapalona wspinaczka od prawie dwóch dekad, zgadza się z tym. – Dla mnie wspinanie to medytacja w ruchu, bo wymaga pełnej obecności w chwili tu i teraz – mówi. Takie korzyści pomagają wyjaśnić, dlaczego wspinaczka przestała być niszową pasją alpinistów, a stała się wielomiliardowym, globalnym sportem. – Dzięki setkom hal wspinaczkowych działających w Stanach Zjednoczonych i na całym świecie, wspinanie stało się łatwo dostępną formą treningu, z której może korzystać niemal każdy – mówi Horodyskyj, szefowa komunikacji naukowej w North Central Climate Adaptation Science Center na University of Colorado Boulder. Oto w jaki sposób ten sport zapewnia tak wyjątkowe połączenie korzyści dla ciała i umysłu. Wspinaczka jako wszechstronny trening fizyczny Choć może wyglądać jak popis głównie mięśni rąk i barków, wspinanie to trening całego ciała. Jednocześnie pracują serce, płuca, mózg oraz cały układ mięśniowo-szkieletowy. Każde wejście na ścianę to przeplatanie gwałtownych ruchów z chwilami bezruchu. Rami Hashish, fizjoterapeuta i konsultant ds. wydajności ciała z National Biomechanics Institute, nazywa to „treningiem interwałowym w przebraniu”. Taki rytm podnosi tętno i przyspiesza oddech. Dzięki temu poprawia się wydolność układu krążenia i rośnie VO₂ max. – W praktyce trenujesz serce, by wydajniej dostarczało tlen, podczas gdy mięśnie pracują z pełną mocą – wyjaśnia Hashish. Wspinaczka buduje też wszechstronną siłę w sposób, do którego niewiele innych aktywności może się zbliżyć. – Gdy mówimy o wzmacnianiu mięśni, mamy zazwyczaj na myśli trzy rodzaje ich pracy – tłumaczy Joyce Gomes-Osman, fizjoterapeutka i neurolog z University of Miami Miller School of Medicine. Pierwszy to skurcz koncentryczny – na przykład wtedy, gdy podciągasz się w górę, a włókna mięśniowe się skracają. Drugi to skurcz ekscentryczny – gdy opuszczasz się w kontrolowanym zjeździe, wydłużając włókna pod obciążeniem. Trzeci rodzaj to skurcz izometryczny, gdy trwasz w bezruchu, opierając się sile, na przykład stając na mikroskopijnym stopniu i jednocześnie napinając całe ciało, żeby utrzymać pozycję. – Fascynujące we wspinaczce jest to, że wykonujesz wszystkie trzy rodzaje pracy mięśniowej niemal bez zastanowienia. Często w ramach jednej sekwencji ruchów – mówi Gomes-Osman. Taki „multitasking” całego ciała przynosi wymierne efekty. Metaanaliza dziewięciu badań wykazała, że wspinaczka znacząco poprawia moc, wysokość wyskoku oraz siłę mięśni tułowia, górnych i dolnych partii ciała. – Kiedy się wspinasz, budujesz siłę praktycznie we wszystkich grupach mięśniowych – mówi Horodyskyj. – To naprawdę trening całego ciała. Ponieważ każdy chwyt wymaga utrzymania napięcia i wytrzymałości, wspinanie świetnie rozwija też siłę chwytu i wytrzymałość przedramion. To z kolei jest zaskakująco dobrym wskaźnikiem zdrowia i długości życia. Badania pokazują, że słabszy uścisk dłoni wiąże się z gorszym stanem układu krążenia i wyższą ogólną śmiertelnością. Pośrednio odzwierciedla on bowiem ogólną kondycję mięśni i zdolność organizmu do wykonywania podstawowych codziennych ruchów. – Mówiąc krótko, silniejsze dłonie mogą oznaczać silniejsze, dłuższe życie – podsumowuje Rohleder. Zwinność, balans i funkcjonalna sprawność Wspinaczka nie tylko buduje mięśnie. Uczy także, jak współpracują, bo każdy ruch – sięgnięcie, skręt, odepchnięcie – wymaga koordynacji oraz drobnych korekt równowagi i kontroli. – Wspinanie to trening równowagi w przebraniu – mówi Hashish. – Każdy stopień uczy mikrokorekt, które wyostrzają stabilność. Wspinacze poruszają się w głębokich zakresach zgięcia bioder i barków, wyprostu stawu skokowego i rotacji kręgosłupa. Często robią to, jednocześnie utrzymując ciężar całego ciała. Dzięki temu rozwijają mobilność, której wielu sportowców może im tylko pozazdrościć. – Używasz krańcowych zakresów ruchu, do których większość sportów nawet się nie zbliża – wyjaśnia Hashish. – A ponieważ robisz to pod obciążeniem, stawy pozostają mobilne i mocne. To kwintesencja tzw. sprawności funkcjonalnej – zdolności do sprawnego poruszania się w schematach ruchu potrzebnych na co dzień, takich jak przysiad, sięganie, przyciąganie czy stabilizowanie. Dzięki temu można wykonywać codzienne czynności bezpieczniej i z mniejszym wysiłkiem. Tego typu sprawność jest też silnie powiązana z mniejszym ryzykiem urazów oraz dłuższym, zdrowszym życiem. Jak podkreśla Rohleder, adaptacje, których wymaga wspinaczka, nie tylko poprawiają wyniki sportowe. – Sprawiają też, że codzienne zadania wymagają od nas mniej wysiłku – mówi. Korzyści psychiczne i społeczne wspinania Poza wyzwaniami fizycznymi wspinanie to także gra umysłowa. Każda droga, każde wejście i zejście wymagają strategii, pamięci i kreatywności. – We wspinaczce musisz planować kilka ruchów naprzód, „czytać” skałę, wyznaczać kolejne kroki, zachować spokój pod presją i dostosowywać się, gdy coś nie idzie zgodnie z planem – mówi Horodyskyj.– To sport, który wymaga rozumienia własnego ciała i tego, jak porusza się w przestrzeni. Dzięki temu rozwijasz koordynację, pewność siebie i zaufanie do samego siebie – dodaje Alyson Chun, zastępczyni dyrektora programów Adventure Sports and Recreation na Stanford University. Takie zaangażowanie poznawcze przynosi efekty także poza ścianą. Badanie opublikowane w „Journal of Human Kinetics” wykazało, że doświadczeni wspinacze mają szybszą prędkość przetwarzania informacji i lepsze postrzeganie przestrzenne niż osoby początkujące. Pokonywanie złożonych dróg wzmacnia bowiem połączenia nerwowe między ruchem, pamięcią i podejmowaniem decyzji. Badania pokazują również, że wspinanie może zmniejszać objawy depresji i lęku oraz poprawiać nastrój i poczucie własnej wartości. Dzieje się tak dzięki połączeniu uważnego ruchu i natychmiastowej informacji zwrotnej. – Pacjenci, którzy się wspinają, opisują to jako wyciszenie natrętnych myśli i emocji – mówi Anika Frühauf, adiunktka na University of Innsbruck i współautorka tych badań. Wspinaczka a relacje i kontakt z naturą Połączenie ruchu, uważności i wzajemnego zaufania pogłębia też więzi społeczne. – Uczestnicy często opisują silne poczucie zaufania budowanego między partnerami wspinaczkowymi. Szczególnie poprzez asekurowanie, kiedy jedna osoba dosłownie odpowiada za bezpieczeństwo drugiej – wyjaśnia Frühauf. Chun widzi to zjawisko na co dzień w swojej pracy. – Wspinacze uczą się wyznaczać cele, ciężko na nie pracować, próbować nowych rzeczy, ponosić porażki i odnosić sukcesy – mówi. – A kiedy wszystko to dzieje się w otoczeniu innych wspinaczy, którzy ci kibicują, ta aktywność staje się niezwykle satysfakcjonująca. Wspinanie w plenerze dodatkowo wzmacnia udowodnione już korzyści płynące z przebywania na łonie natury. Należą do nich lepszy nastrój, mniejszy poziom stresu i większe poczucie witalności. – Wspinanie pozwala wchodzić z krajobrazem w interakcję, zamiast tylko się nim zachwycać z daleka. Dzięki temu korzystasz z uroków przebywania na zewnątrz w najbardziej namacalny sposób – podkreśla Horodyskyj. Nic dziwnego, że w badaniu z 2025 roku 73 procent wspinaczy zadeklarowało poprawę zdrowia psychicznego po rozpoczęciu uprawiania tego sportu. Źródło: National Geographic
Lynn Hill na 30. Festiwalu Górskim w Lądku Zdroju. Najsłynniejsza wspinaczka świata odwiedziła Polskę
Amerykańska wspinaczka Lynn Hill przeszła do historii jako pierwsza osoba, której udało się w sposób klasyczny pokonać sławną drogę „The Nose” na przerażającej skale El Capitan. O swojej historii opowiedziała na jubileuszowej, 30. edycji Festiwalu Górskiego im. Andrzeja Zawady w Lądku Zdroju. Byliśmy tam!
„To nie tylko jedna z najlepiej wspinających się kobiet na świecie: jest jedynym z największych wspinaczy wszech czasów” – tak o Lynn Hill mówi Jon Krakauer, amerykański alpinista i pisarz. O swojej determinacji i roli kobiet we współczesnej wspinaczce opowiedziała w trakcie zakończonego w minioną niedzielę 30. Festiwalu Górskiego w Lądku-Zdroju. Niewielka wspinaczka na wielkiej skale Wizyta Lynn Hill wzbudziła spore poruszenie na terenie festiwalu – ludzie w mgnieniu oka pozostawili pełne lin, uprzęży i czekanów stoiska i tłumnie zawędrowali do największego z namiotów, który przypominał zjawiskową halę. Miejsca siedzące zapełniły się w kilka minut, a dużo osób musiało słuchać opowieści Lynn na stojąco. Przyciągnęła tłumy nie bez kozery: całe życie goniła niemożliwe i pokazywała, że nie ma barier nie do przejścia, niezależnie od płci. Niewysoka wspinaczka opowiedziała o swojej historii. Jej rodzice – w szczególności ojciec, który był inżynierem NASA – od najmłodszych lat zabierali ją wraz z rodzeństwem na różnorodne wyprawy. Zaczęła wspinać się w wieku 14 lat: wszystko z pasji do przygody. Były to lata 70. XX wieku, więc sport ten – w szczególności w Ameryce – nie był zbyt popularny. Wraz ze znajomymi przez wiele lat wspinała się… z nudów i dla zabawy. Dopiero pierwsza wizyta w Europie uświadomiła ją, że ktoś uprawia wspinaczkę profesjonalnie. – Nie wiedziałam, że ktoś bierze to na poważnie – śmieje się Hill. Pierwszy człowiek, który pokonał Kapitana Chociaż ma na koncie wiele sukcesów, najbardziej inspirująca jest z pewnością jej historia pokonania jednego z najsłynniejszych wyciągów wspinaczkowych na świecie: drogi The Nose w formacji skalnej znanej jako El Capitan. To mekka wszystkich wspinaczy – 900 metrów pionowego, litego granitu i kolebka wspinania w Stanach Zjednoczonych. Sam „Kapitan” mierzy 2307 metrów n.p.m. Jako pierwszy człowiek na świecie dokonała tego w sposób klasyczny. Oznacza to, że używany sprzęt działa tylko w przypadku odpadnięcia od ściany, a w górę wspinacz porusza się o własnych siłach. O tym wyczynie może świadczyć fakt, że do 2014 roku droga ta została pokonana zaledwie 6 razy – w tym dwukrotnie przez samą Hill. Obecnie udanych prób jest około tuzina. Superbohaterka, która nie ma już nic do udowodnienia W latach 70. wspinacze twierdzili, że El Capitan może zostać pokonany wyłącznie przez mężczyznę. Lynn Hill udowodniła im, jak bardzo się mylili – była nie tylko pierwszą kobietą, ale długo pierwszym człowiekiem, któremu udała się ta sztuka. Jest inspiracją dla wszystkich kobiet, którym powtarza się, że nie są zdolne do wielkich czynów. Polskie spotkanie ze wspinaczką wywołało owacje na stojąco i było przyczynkiem do wielu rozmów na terenie festiwalu. 30. Festiwal Górski w Lądku-Zdroju Amerykanka była tylko jednym z gości niezwykłego festiwalu w Lądku-Zdroju. Swoje prelekcje mieli także polscy himalaiści Krzysztof Wielicki i Leszek Cichy, znany belgijski (lekko zwariowany) wspinacz-muzyk-producent filmowy Sean Villanueva O’Driscoll czy Simone Moro, drugi po Jerzym Kukuczce wspinacz, który zdobył zimą cztery ośmiotysięczniki. 30. Festiwal Górski im. Andrzeja Zawady to także masa koncertów (m. in. Stare Dobrze Małżeństwo czy Myslovitz), dziesiątki stoisk ze specjalistycznym sprzętem, warsztaty czy spotkania z podróżnikami. Odbył się w dniach 4–7.09, a kto nie był, niech żałuje! A jeśli żałuje, to już zapowiedziano kolejną edycję: należy przygotować się na 3–6.09 2026 roku. Treki w dłoń i w drogę! Źródło: National Geographic Polska Nasz autor Jonasz Przybył Redaktor i dziennikarz związany wcześniej m.in. z przyrodniczą gałęzią Wydawnictwa Naukowego PWN, autor wielu tekstów publicystycznych i specjalistycznych. W National Geographic skupia się głównie na tematach dotyczących środowiska naturalnego, historycznych i kulturowych. Prywatnie muzyk: gra na perkusji i na handpanie. Interesuje go historia średniowiecza oraz socjologia, szczególnie zagadnienia dotyczące funkcjonowania społeczeństw i wyzwań, jakie stawia przed nimi XXI wiek.
Dobrosława Miodowicz-Wolf marzyła o ośmiotysięcznikach. Za próbę zdobycia K2 zapłaciła najwyższą cenę
Dobrosława Miodowicz-Wolf, w środowisku wspinaczkowym znana jako „Mrówka”, pokonała najtrudniejsze ze wszystkich tatrzańskich dróg, podejmowała wyzwania w Pamirze i na Kaukazie i brylowała w Alpach, także w warunkach zimowych. Jej ambicje sięgały jednak wyżej. Marzeniem „Mrówki” było spojrzeć na świat z wierzchołka ośmiotysięcznika. Niestety, okupiła je najwyższą ceną.
Spis treści: Kim była Dobrosława Miodowicz-Wolf? Dokonania Dobrosławy Miodowicz-Wolf Fatalny sezon 1986 Dobrosława Miodowicz-Wolf była o krok od sukcesu Jaką osobą była Dobrosława Miodowicz-Wolf? Dobrosława Miodowicz-Wolf zdobywała górskie szczyty w tzw. złotej erze polskiego himalaizmu, czyli w latach 80. XX wieku. Gdy w kraju panoszyła się szarość PRL-u, himalaiści dokonywali rzeczy wybitnych, dalece wykraczających poza możliwości zwykłego człowieka. 17 lutego 1980 roku Leszek Cichy i Krzysztof Wielicki zdobyli Mount Everest. 12 stycznia 1984 roku Maciej Berbeka i Ryszard Gajewski osiągnęli wierzchołek Manaslu. Rok później Jerzy Kukuczka i Andrzej Czok wspięli się na szczyt Dhaulagiri. To zaledwie kilka przykładów polskich osiągnięć w najwyższych górach świata. Przez długi czas himalaizm w swoim najbardziej ekstremalnym wydaniu był sportem zdominowanym przez mężczyzn, jednak kobiety nie zamierzały pozostawać w ich cieniu. Już w latach 70. polskie himalaistki odnosiły znaczące sukcesy. Wystarczy wspomnieć, że w 1975 roku Halina Krüger-Syrokomska i Anna Okopińska zdobyły Gaszerbrumy, a trzy lata później Wanda Rutkiewicz wspięła się na Mount Everest. W latach 80. zorganizowano wiele wypraw, w trakcie których panie udowodniły, że umiejętnościami i determinacją w niczym nie ustępują swoim kolegom. Kim była Dobrosława Miodowicz-Wolf? Dobrosława Miodowicz-Wolf urodziła się 18 sierpnia 1953 roku w Krakowie. W dorosłym życiu pracowała w Muzeum Etnograficznym w Warszawie, ale zasłynęła jako taterniczka, alpinistka i himalaistka. Jako nastolatka zafascynowała się górami. Początkowo oddawała się turystyce, ale szybko przestało jej to wystarczać. Zaczęła się wspinać, wyznaczając sobie coraz ambitniejsze cele. Jana Wolfa, swojego przyszłego męża, poznała w schronisku w Dolinie Pięciu Stawów. Przez siedem lat wspólnie pokonywali wymagające drogi, prowadzące na tatrzańskie i alpejskie szczyty. Ze wspólnej wspinaczki zrezygnowali w 1981 roku, gdy urodził się ich syn Łukasz. Dalej Dobrosława Miodowicz-Wolf wspinała się między innymi z Wandą Rutkiewicz. W latach osiemdziesiątych zaczęła angażować się w kobiece projekty, których celem było zdobywanie szczytów gór wysokich. Dokonania Dobrosławy Miodowicz-Wolf Już jako nastolatka Dobrosława Miodowicz-Wolf pasjonowała się górami. Marzenia o zdobywaniu szczytów byłą dla niej lektura książek Wacława Żuławskiego. Przejścia w Tatrach Zaczęła się wspinać jako 16-latka. Wczesne szlify zdobywała w Tatrach. W ich najwyższej części dokonała iście imponujących wyczynów, na liście których znalazło się między innymi pierwsze zimowe wejście filarem wschodniej ściany Zadniej Baszty i drogą Koguta na Mały Jaworowy Szczyt. Przeszła też wschodnią ścianą Ganku i wytyczyła nowe drogi na Zamarłej i Wołowej Turni. Przejścia w Alpach Po Tatrach przyszedł czas na większe wyzwania. W Alpach dokonała drugiego przejścia drogą Guillota na Mont Blanc du Tacul. Pokonała północną ścianę Punta Tissi drogą Philipp-Flamm i północną ścianę Aiguille Verte drogą Coturiera, a na wschodniej ścianie Mont Blanc przeszła drogę Voie Major. Nie można nie wspomnieć o przejściu Drogi przewodników na północnej ścianie Petit Dru, Vinatzer na południowej ścianie Punta Rocca i Via Paolo VI na Filarze Tofany. Przejście w Kaukazie Równie imponujący jest wyczyn, którego „Mrówka” dokonała na europejski-azjatyckim pograniczu. Wraz z Anną Okopińską i Haliną Krüger-Syrokomską zapisała na swoim koncie pierwsze kobiece przejście Deską na północnej ścianie Ułłu Tau Czana. Przejścia w górach wysokich Mimo że dokonała rzeczy wielkich, zamierzała sięgnąć jeszcze wyżej. W 1980 roku, podczas wyprawy do Pamiru, zdobyła swój pierwszy siedmiotysięcznik. Mowa o mierzącym 7105 m n.p.m. szczycie Korżeniewskiej. W 1983 roku poprawiła swój rekord, zdobywając mierzący 7495 m n.p.m. Szczyt Komunizmu. Próby zdobycia ośmiotysięczników Rok później Dobrosława Miodowicz-Wolf uczestniczyła w wyprawie na K2. Dotarła wówczas do wysokości 7350 m n.p.m., ale marzeń o wejściu na ośmiotysięcznik nie porzuciła. Przeciwnie, niepowodzenie zmotywowało ją do podjęcia kolejnych wyzwań. 14 lipca 1985 roku, po raz pierwszy przekroczyła granicę 8000 m. Kobieca wyprawa, w której uczestniczyły także Anna Czerwińska, Wanda Rutkiewicz i Krystyna Palmowska, podjęła próbę wejścia na Nanga Parbat. Miodowicz-Wolf dotarła wówczas do wysokości 8050 m n.p.m., ale nie postawiła stopy na wierzchołku dziewiątego co do wysokości szczytu świata. Kolejną i niestety ostatnią próbę zdobycia ośmiotysięcznika podjęła w 1986 roku. Fatalny sezon 1986 Latem 1986 roku, gdy władze Pakistanu wydawały pozwolenie na wyjście w Karakorum praktycznie każdemu, wielu himalaistów próbowało zdobyć K2. Najwyższy szczyt Karakorum okazał się łaskawy dla 27 szczęśliwców, w tym dla Wandy Rutkiewicz. Niestety, aż trzynastu wspinaczy przepłaciło życiem próbę konfrontacji ze skalnym potworem. Wśród nich znaleźli się między innymi Tadeusz Piotrowski i Wojciech Wróż. Dobrosława Miodowicz-Wolf była o krok od sukcesu W górach wysokich każda decyzja może okazać się fatalną w skutkach. Dobrosława Miodowicz-Wolf postanowiła odłączyć się od swojego zespołu i wraz z wyprawą, w której uczestniczył między innymi Alan Rouse, ruszyła drogą wiodącą przez Żebro Abruzzi. Dlaczego to zrobiła? Być może była przekonana, że w ten sposób zwiększy swoją szansę na zdobycie upragnionego ośmiotysięcznika. Polska wyprawa, która obrała drogę wiodącą południowo-wschodnim filarem, była podzielona na dwa mniejsze zespoły. W skład pierwszego wchodzili Peter Božik, Przemysław Piasecki i Wojciech Wróż, a drugiego – Krystyna Palmowska, Anna Czerwińska i Janusz Majer. 3 sierpnia, około godziny 18.00, pierwszy z wymienionych zespołów zakończył udany atak szczytowy. W trakcie zejścia zginął Wojciech Wróż. Drugi zespół przebywał wówczas w obozie na wysokości 8200 m. Po śmierci Wróża zapadła decyzja o wycofaniu się. Zespół, do którego dołączyła Miodowicz-Wolf, przypuścił atak szczytowy na krótko przed końcem okna pogodowego. Alan Rouse osiągnął wierzchołek. Wejścia próbowała dokonać także „Mrówka”, ale osłabiona trudami wspinaczki i warunkami panującymi w strefie śmierci podjęła decyzję o odstąpieniu od próby. Walka o życie W końcu pogoda uległa załamaniu, a siódemka wspinaczy – Dobrosława Miodowicz-Wolf, Alan Rouse, Julie Tullis, Hannes Wieser, Kurt Diemberger, Willi Bauer i Alfred Imitzer – została uwięziona w obozie czwartym. „Mrówka” musiała podjąć dramatyczną walkę o życie, swoje i innych. Stan Rouse'a zaczął się pogarszać. Coraz wyraźniej dawały o sobie znać objawy obrzęku mózgu, wywołanego chorobą wysokościową. Dobrosława nie opuściła go aż do samego końca, mimo że opieka nad chorym na tak dużej wysokości była równoznaczna z podjęciem niemal nadludzkiego wysiłku. Dramatyczna próba zejścia Pogoda poprawiła się dopiero po pięciu dniach. Nie wszyscy uwięzieni w namiotach wspinacze doczekali końca śnieżycy. Oprócz Alana Rouse'a umarła także Julie Tullis i dwaj Austriacy – Hannes Wieser i Alfred Imitzer. Pozostała przy życiu trójka podjęła próbę dotarcia do poręczówek i zejścia. Śmierć Dobrosławy Miodowicz-Wolf Jako pierwszy wyruszył Willi Bauer. Austriak wykonał katorżniczą pracę, wydobywając liny spod spod lodowo-śnieżnej pokrywy. Za nim ruszyła Dobrosława Miodowicz-Wolf. Jako ostatni szedł Kurt Diemberger. Z każdym krokiem polska himalaistka słabła coraz bardziej. Kiedy minął ją Diemberger, szła coraz wolniej. W końcu została sama. Gdy zeszła na wysokość ok. 7100 metrów, zasnęła na poręczówkach. Nie było przy niej nikogo, kto mógłby skłonić ją do podjęcia dalszego wysiłku. Austriacy zeszli z góry, ale Dobrosława Miodowicz-Wolf została na K2. Zamknęła oczy i już ich nie otworzyła. Zmarła w wieku 33 lat. W 1987 roku odnaleziono jej ciało. Dobrosława Miodowicz-Wolf spoczęła u podnóży góry, która ją pokonała. Jaką osobą była Dobrosława Miodowicz-Wolf? Swój pseudonim zawdzięczała nie tylko szczupłej, drobnej posturze. Jak mówili o niej jej bliscy, była osobą silną i pracowitą, zupełnie jak mrówka. Miłością do świata gór zaraziły ją książki Wawrzyńca Żuławskiego – taternika, alpinisty i ratownika górskiego, który hołdował zasadzie „wspinać się razem i schodzić razem”. Żuławski napisał, że partnera w górach nie zostawia się samemu sobie. W 1957 roku udowodnił, że jego słowa nie były jedynie „poglądami na pokaz”. Zginął w Alpach, w trakcie poszukiwań Stanisława Grońskiego. O jej szlachetnym charakterze niech świadczy fakt, że dwaj wspinacze, którzy jako jedyni przeżyli fatalną wyprawę, zawdzięczają jej życie. Podczas załamania pogody, gdy wszyscy przebywali w namiotach, „Mrówka” nikomu nie odmówiła pomocy, mimo że na tak dużej wysokości każdy, nawet najmniejszy ruch odbierał jej resztki sił. Mimo to, odśnieżała schronienie i topiła śnieg. Nie tylko dla siebie. Dla wszystkich. Gdyby Kurt Diemberger prezentował choćby podobną postawę, być może Miodowicz-Wolf zdołałaby zejść z góry. Nasz autor Artur Białek Dziennikarz i redaktor. Wcześniej związany z redakcjami regionalnymi, technologicznymi i motoryzacyjnymi. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o historii, kosmosie i przyrodzie, ale nie boi się żadnego tematu. Uwielbia podróżować, zwłaszcza rowerem na dystansach ultra. Zamiast wygodnego łóżka w hotelu, wybiera tarp i hamak. Prywatnie miłośnik literatury.
Kto pierwszy zdobył Mount Everest? Nowe odkrycie wstrząsnęło himalaistami
Sto lat temu Sandy Irvine wraz z George’em Mallorym zaginęli podczas wspinaczki na Mount Everest. Odkrycie dokonane właśnie przez zespół National Geographic daje wskazówki w kwestii jednej z największych nierozwiązanych zagadek wczesnej eksploracji najwyższej góry świata.
Spis treści: Analiza zagadkowego buta pod Everestem Pierwsi ludzie na szczycie świata. Tragiczna historia Irvine’a i Mallory’ego Co się stało w czasie ataku szczytowego Mallory’ego i Sandiego? Kluczem do zagadki zdobycia Everestu jest Sandy. Czy na pewno? Kim był Sandy Irvine? Przebieg wspinaczki Mallory’ego i Irvine’a i ich pośmiertne losy Kiedy go zauważyli, nie mogli się pomylić: but wystawał ze stopionego lodu. Gdy podeszli bliżej, stwierdzili, że popękana skóra była stara i zużyta, a podeszwa ponabijana i ozdobiona stalowymi gwoździami, takimi, jakie stosowano w czasie minionej epoki wspinaczki. Analiza zagadkowego buta pod Everestem We wrześniu, na szerokiej przestrzeni lodowca Central Rongbuk, poniżej północnej ściany Mount Everestu, zespół dokumentalistów National Geographic, w skład którego wchodził fotograf i reżyser Jimmy Chin, wraz z filmowcami i wspinaczami Erichem Roepke i Markiem Fisherem, zbadał but dokładniej. Wewnątrz odkryli stopę, szczątki, które natychmiast rozpoznali jako należące do Andrew Comyn Irvine’a lub Sandy’ego, jak go nazywano, który zniknął 100 lat temu wraz ze słynnym wspinaczem George’em Mallorym. – Podniosłem skarpetę – mówi Chin, opisując ten moment – a tam czerwona etykieta z wyszytym napisem A.C. IRVINE. Chin mówi, że on i jego towarzysze zgodnie rozpoznali znaczenie tego momentu. <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/10/Skarpetka-nie-pozostawia-watpliwosci-co-do-jej-wlasciciela-6ccf3a3.png" width="606" height="815" alt="Skarpetka z imieniem Irvine'a została znaleziona wraz z butem i stopą, wyłaniając się z lodu lodowca Central Rongbuk" title="Skarpetka z imieniem Irvine'a została znaleziona wraz z butem i stopą, wyłaniając się z lodu lodowca Central Rongbuk." /> Pierwsi ludzie na szczycie świata. Tragiczna historia Irvine’a i Mallory’ego Irvine i Mallory byli ostatni raz widziani 8 czerwca 1924 roku, gdy próbowali zostać pierwszymi ludźmi, którzy zdobyli najwyższy szczyt świata. Pytanie, czy zdobyli szczyt, jest największą zagadką wspinaczkową wszech czasów. Gdyby Irvine i Mallory odnieśli sukces, ich wyczyn miałby miejsce około 29 lat przed tym, jak Tenzing Norgay i Edmund Hillary ostatecznie zdobyli szczyt Everestu. Szczątki Mallory'ego odnaleziono w 1999 roku, podczas gdy miejsce, w którym znajdowały się zwłoki Irvine’a, pozostało nieznane. – To pierwszy prawdziwy dowód na to, gdzie skończył Sandy. Pojawiło się wiele teorii – mówi Chin o odkryciu. Ma nadzieję, że znalezisko pomoże wyjaśnić, co wydarzyło się na górze w 1924 roku i przyniesie pewne zamknięcie krewnym Irvine'a, którzy nadal czczą jego pamięć. – Kiedy ktoś znika i nie ma dowodów na to, co się z nim stało, może to być naprawdę trudne dla rodzin. A posiadanie ostatecznych informacji o tym, gdzie Sandy umarł, jest z pewnością [pomocne], a także dużą wskazówką dla społeczności wspinaczkowej, co się stało – dodaje Chin. Co się stało w czasie ataku szczytowego Mallory’ego i Sandiego? Jednyą z pierwszych osób, do których Chin zadzwonił po dokonaniu odkrycia była 64-letnia prawnuczka Irvine’a, Julie Summers, która napisała biografię Irvinie w 2001 roku i przez lata broniła jego wkład w alpinizm. Summers przypuszcza, że szczątki zostały zmiecione z góry przez lawiny i zmiażdżone przez poruszający się lodowiec. Członkowie rodziny zgłosili się na ochotnika do udostępnienia próbek DNA do porównania ze szczątkami w celu potwierdzenia tożsamości szczątków Summers powiedział, że odkrycie to przywołało wspomnienia, gdy w 1999 roku pojawiły się wiadomości, że ciało Mallory'ego znalazł alpinista Conrad Anker, w ramach Mallory and Irvine Research Expedition, która starała się rozstrzygnąć kwestię, czy para rzeczywiście zdobyła szczyt. Badanie jego szczątków ujawniło rodzaj głębokich śladów liny, które mogą wskazywać na upadek, który został złapany przez linę owiniętą wokół jego talii – dowód, który zasugerował Ankerowi, że Mallory i Irvine byli połączeni liną w swoich ostatnich chwilach. Prawa noga Mallory’ego była poważnie złamana, a jego nieuszkodzona lewa noga była delikatnie ułożona nad złamaniem, co sugerowało, że nie zginął natychmiast po upadku. Jego ciemne gogle śnieżne były w kieszeni, co doprowadziło do spekulacji, że upadek mógł nastąpić wieczorem, gdy obaj schodzili. Zdjęcie jego żony, które Mallory planował zostawić na szczycie, nie było przy nim. Kluczem do zagadki zdobycia Everestu jest Sandy. Czy na pewno? Znalezienie szczątków Mallory'ego odpowiedziało na kilka pytań dotyczących losu obu mężczyzn, ale pozostawiło dwa ważne pytania bez odpowiedzi. Gdzie był Irvine? I czy para dotarła na szczyt? Irvine miał przy sobie kieszonkowy aparat Kodak Vest Pocket Camera pożyczony przez członka wyprawy Howarda Somervella. Uważano, że niewywołany film w środku może zawierać jedyny rozstrzygający dowód ich sukcesu. W ten sposób poszukiwania ciała Irvine'a zyskały większe zainteresowanie – w niektórych kręgach na równi z poszukiwaniami Amelii Earhart czy Michaela Rockefellera. Jak mówi Chin, we wrześniu, kilka dni przed znalezieniem buta, zespół schodził z lodowca Central Rongbuk, kiedy znalazł inny artefakt, który wzbudził ich ciekawość. – Odkryliśmy butlę z tlenem oznaczoną datą 1933 – mówi. Dziewięć lat po zaginięciu Mallory'ego i Irvine'a, brytyjska wyprawa na Everest w 1933 roku była czwartą próbą zdobycia góry. Również zakończyła się niepowodzeniem, ale członkowie ekspedycji z 1933 roku znaleźli czekan należący do Sandy'ego Irvine’a wysoko na północno-wschodniej grani, choć znacznie poniżej miejsca, w którym znaleziono Mallory’ego. <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/10/ostatnia-fotografia-feralnej-ekspedycji-789536d.png" width="1357" height="816" alt="Na ostatnim zdjęciu alpinistów, George Mallory (po lewej) i Sandy Irvine przygotowują się w czerwcu 1924 r. do opuszczenia North Col, czyli grzbietu łączącego Mount Everest i Changtse w Tybecie" title="Na ostatnim zdjęciu alpinistów, George Mallory (po lewej) i Sandy Irvine przygotowują się w czerwcu 1924 r. do opuszczenia North Col, czyli grzbietu łączącego Mount Everest i Changtse w Tybecie" /> Odkrycie butli tlenowej z 1933 roku skłoniło China i jego kolegów z zespołu do refleksji. – Jeśli Sandy spadł z północnej ściany, jego szczątki lub ciało mogły znajdować się gdzieś w pobliżu – mówi Chin. Zaczęli spekulować, że jeśli pojemnik z tlenem spadł z góry, „prawdopodobnie spadł znacznie dalej niż ciało – tak jak pocisk”. Chin podejrzewał, że szczątki Irvine’a mogą być blisko. W następnych dniach Chin i jego zespół zaczęli iść okrężną drogą przez fałdy i szczeliny lodowca. – Tak naprawdę to Erich zauważył coś i powiedział: „Hej, co to jest?”. Był to but wyłaniający się z lodu. Myślę, że stopił się dosłownie tydzień przed tym, jak go znaleźliśmy – wspomina Chin. Kim był Sandy Irvine? W swojej książce o swoim wuju, Julie Summers opisuje Irvine'a jako „pięknego młodego mężczyznę, który zmarł w kwiecie wieku”. Rzeczywiście, w wieku 22 lat Irvine był najmłodszym członkiem wyprawy z 1924 roku – misji, która nastąpiła po dwóch wcześniejszych brytyjskich wspinaczkach, jednej w 1921 roku w celu rozpoznania możliwych tras wspinaczkowych, a drugiej w 1922 roku, która była pierwszą poważną próbę zdobycia szczytu. W tamtych czasach samo dotarcie na Everest wymagało miesiąca lub więcej. Liny były wykonane z naturalnych włókien, odzież wierzchnia składała się z wełny i gabardyny, a buty były skórzane – zakupione za pięć funtów i trzy szylingi od Jamesa J. Cartera, londyńskiego producenta butów. Irvine pochodził z rodziny z wyższej klasy średniej w Cheshire w Anglii; był przystojny i wysportowany, był gwiazdą wioślarstwa na Oxfordzie. Mimo to Irvine był często krytykowany za brak technicznego doświadczenia alpinistycznego przed znalezieniem się na górze w 1924 roku. Według doniesień prawdopodobnie cierpiał na zaburzenia uczenia się, takie jak dysleksja, które utrudniały mu czytanie, ale był uzdolniony mechanicznie i celował w matematyce i inżynierii. Kiedy dołączył do ekspedycji, został natychmiast wyznaczony do pełnienia funkcji oficera tlenowego i pomógł ulepszyć projekt butli tlenowych zespołu. Przebieg wspinaczki Mallory’ego i Irvine’a i ich pośmiertne losy Wczesnym rankiem 8 czerwca 1924 r. obaj mężczyźni wyruszyli na szczyt w warunkach, które Mallory opisał jako „idealną pogodę do pracy”. Tego popołudnia po raz ostatni dostrzegł ich kolega z zespołu Noela Odella, który doniósł, że zauważył dwie małe postacie w pobliżu Drugiego Stopnia podczas krótkiego rozstania chmur. Potem ślad po nich przepadł. Przez lata pojawiło się kilka teorii wyjaśniających, dlaczego Irvine nigdy nie został odnaleziony. Jedną z nich zaproponował Mark Synnott, pisarz, wspinacz i współpracownik National Geographic w swojej książce „The Third Pole: The Third Pole: Mystery, Obsession, and Death on Mount Everest” sugeruje, że chińscy wspinacze mogli znaleźć ciało i aparat dawno temu i zachować to w tajemnicy. Summers uważa, że odkrycie buta obala ten pomysł. Wcześniejsza teoria sugeruje, że chiński wspinacz w 1975 roku napotkał ciało ubrane w zabytkową odzież, tuż poniżej północno-wschodniej grani. Ta obserwacja stała się podstawą dla obszaru docelowego ekspedycji badawczej Mallory Irvine z 1999 roku. Członkowie tego zespołu, w tym Anker, spodziewali się, że jeśli znajdą ciało, będzie to ciało Irvine’a – co może następnie doprowadzić ich do Mallory’ego (lider wyprawy Eric Simonson pobrał próbkę DNA od jednego z krewnych Irvine’a, aby pomóc w identyfikacji). Szczątki Mallory’ego pochowano na stokach Mount Everestu. Kilka dni po tym, jak Chin i jego zespół znaleźli but, zauważyli, że dobierają się do niego kruki. W tym momencie, jak mówi, zapytał Chińsko-Tybetańskie Stowarzyszenie Alpinistyczne (CTMA), organ rządowy, który nadzoruje północną stronę Everestu, czy zespół może przenieść szczątki z góry. Chin zniósł but i stopę z Everestu w lodówce, a następnie przekazał je CTMA. Jego zespół pobrał również próbkę DNA, nad którą pracują z konsulatem brytyjskim w celu dalszej identyfikacji. Wątpliwości są niewielkie, bo na skarpecie w bucie znajduje się etykieta z nazwiskiem. Chin odmawia udzielenia szczegółów na temat tego, gdzie dokładnie znaleziono szczątki. Mówi, że chce zniechęcić łowców trofeów. Jest jednak przekonany, że w pobliżu znajduje się więcej artefaktów, a może nawet aparat. – To z pewnością zmniejsza obszar poszukiwań – uważa. Źródło: National Geographic Opracowanie: Szymon Zdziebłowski
Kobieta w świecie sportów ekstremalnych. Podcast „National Geographic Polska"
O swoich ekstremalnych wyprawach i o tym, czy szczyt K2 nie lubi kobiet oraz czy związana jest z nim klątwa – mówi w podcaście National Geographic Polska himalaistka i pisarka, Monika Witkowska.
Tym razem gościnią podcastu National Geographic Polska jest Monika Witkowska – himalaistka, żeglarka, pisarka, dziennikarka, prelegentka i pilotka grup turystycznych. – Praca musi być u mnie połączona z pasją. Mam taką dewizę, że życie jest krótkie. Trzeba je dobrze wykorzystać – mówi nasza gościni. Balansuje między wspinaczką a żeglarstwem. – Gdybym musiała wybrać jedną z tych pasji, to byłoby to żeglarstwo w ujęciu morsko-oceanicznym, bardzo wyprawowe, często są to rejony polarne – opowiada. Gdy nasza gościni jest w górach, nie jest typowym wspinaczem. Preferuje wysokogórskie trekkingi. W 2024 roku Monika Witkowska wspólnie z Joanną Mostowską udały się zimą na wyprawę na drugi co do wysokości płaskowyż na świecie zlokalizowany w Pakistanie, którego średnia wysokość wynosi 4200 m n.p.m. Jak przebiegła ta ekspedycja? – tego również dowiecie się z naszego podcastu. Himalaistka opowiada też o swoim pożegnaniu z ośmiotysięcznikami, wspinaczce na K2 i poważnym wypadku, którego doświadczyła wspinając się na Broad Peak. – Z nikim się w górach nie ścigam, wchodzę tam swoim tempem. Wchodzę tam, by obserwować widoki i słuchać innych ludzi, by mieć ciekawe opowieści do książki – podkreśla himalaistka. Ostatnio wydała książkę „K2. Ostatnia szansa”. Cała rozmowa do wysłuchania w playerze na górze strony. Odcinki naszych wideopodcastów są również dostępne na kanałach National Geographic Polska na YouTube i na Spotify.
Park Narodowy Paklenica leży na terenie gór Welebit. To miejsce to prawdziwe eldorado wspinaczy
Góry Welebit przemierzał niegdyś filmowy Winnetou. Dziś Park Narodowy Paklenica w Chorwacji przyciąga miłośników przyrody i wspinaczki górskiej.
W tym artykule: Góry Welebit i Winnetou Centralne pasmo Gór Dynarskich Park Narodowy Paklenica Wąwóz Velika Paklenica Jaskinia Manita Peć Vaganski Vrh Park Narodowy Paklenica – informacje praktyczne Zaraz zacznie się wyścig. Na śmierć i życie! – szepce podekscytowany Juraj, mój przewodnik po chorwackich górach. – Widzisz tego faceta w skórzanych spodniach? – wskazuje mężczyznę z toporem brnącego przez rzekę w stronę czółen. Rozlega się świst. Ostrze przebija pokład. – Podstępny drań! Przedziurawił rywalowi łódź, a sam popłynie drugą – mruży oczy, wypatrując konkurenta. Oto i on! Niebieskooki blondyn zbiega ze zbocza i wskakuje do uszkodzonego czółna. Chwyta wiosło, młóci turkus rzeki, ale wrak zamiast rozpędu nabiera wody. Przeciwnik jest coraz bliżej, unosi dłoń, błyska stal… I wtedy dzieje się coś dziwnego: nurt zastyga jakby ścięty mrozem, łodzie nieruchomieją. Góry Welebit i Winnetou – Widziałem ten film sto razy, ale ciągle mam ubaw! – śmieje się Juraj, który włączył w smartfonie pauzę, przerywając projekcję kultowego „Złota Apaczów”. – I tak wiadomo, że zwycięży blondas Old Shatterhand, przyjaciel Winnetou – dodaje, częstując mnie obsypanym ziołami burkiem i syropem z jarzębiny. Jest ubrany w mundur strażnika Parku Narodowego Paklenica. Ale zamiast urzędowej rogatywki na głowie ma pióropusz. Dalmacja: chorwacka perełka czeka na turystów Przyjrzyjcie się najpopularniejszemu regionowi turystycznemu na terenie Chorwacji – Dla mnie to relikwia! Miałem pięć lat, kiedy w okolice rodzinnego Starigradu przyjechali filmowcy z RFN kręcić słynne westerny. Widzisz tego brzdąca? – Ponownie odpala film. Na ekranie indiańskie dziecko biegnie krawędzią klifu, wrzeszcząc: „Howgh! Śmierć bladym twarzom!”. – Trochę się zmieniłem od 1963 r. – gładzi dłonią pomarszczoną twarz i rozglądając się dookoła, dodaje: – Ale moje góry ani trochę. Centralne pasmo Gór Dynarskich Stoimy na skalnej półce ponad kanionem rzeki Zrmanja nieopodal miasteczka Starigrad na północy Dalmacji. Spieniony nurt przerzyna się meandrem przez potężne bloki wapienia i wlewa w błękit Adriatyku. – Gdy tylko rewolwerowcy spakowali swoje colty, pojawili się tu turyści z aparatami – śmieje się Juraj. – Od pół wieku mamy tu fotograficzny Dziki Zachód. Ale wierz mi, nie ma takiego obiektywu, który zamknąłby w kadrze całe to surowe piękno – dodaje, patrząc na dźwigający się z morza masyw, który ciągnie się pofalowanym grzbietem i zaciera w mgiełce horyzontu. Jesteśmy na południowym krańcu Welebitu, centralnego pasma Gór Dynarskich. Ponad 100 km spiętrzonych dolomitów i wapieni rozsypanych wzdłuż Adriatyku. Setki szlaków trekkingowych i wspinaczkowych, głębokie wąwozy, jaskinie, no i bajeczne widoki ze szczytów. Park Narodowy Paklenica Najwyższe znajdują się w obrębie parku Paklenica. Patrząc od prawej: Sveto Brdo, Babin Vrh – z obłędną panoramą archipelagu zadarskiego, nieco dalej – najwyższy w łańcuchu Vaganski Vrh (1757 m n.p.m.). Nie są to może Alpy, ale Welebit uczy pokory. Podejście zaczyna się od poziomu morza. Samo przewyższenie daje w kość, a w duecie ze słońcem potrafi zwalić z nóg doświadczonego wędrowca. Pięć litrów wody na taką wycieczkę to absolutne minimum. No i przyda się aklimatyzacja. Na zaprawę najlepsza jest wspinaczka w wąwozie Velika Paklenica. – Nie jesteś skałkowcem? – Juraj uśmiecha się szelmowsko, wyciąga dłoń i gestem indiańskiego wodza ucina protesty: – Zatem nim zostaniesz! Rzekłem! Howgh! Wąwóz Velika Paklenica Czubek buta niepokojąco wyślizguje się z zagłębienia. Spod podeszwy wypadają kamienie. Uderzają o skały, znikając w gardzieli wąwozu. Zerkam błagalnie w niebo: może Stwórca przestawi wajchę i wyłączy na chwilę siłę przyciągania? Niestety, najwyraźniej się zacięła. W przeciwieństwie do mojego serca, które wali jak opętane, jakby uparło się, żeby roztrzaskać mi żebra nim runę na skały. Błądzę dłonią nad głową. Nic, tylko gładki kamień. Kątem oka wyłapuję szeroki otwór. Cztery metry po skosie. Marne szanse. Patrzę z nadzieją na uprząż: karabińczyki, szekle, tajemnicze wihajstry, jest nawet breloczek z kowbojem! Szkoda, że kompletujący ekwipunek Juraj nie pomyślał o paralotni. Gestem rozpaczy rzucam się w stronę otworu. Kask zsuwa mi się na brodę, palce ślizgają się po kamieniu, napotykają wgłębienie. Udało się! Wiszę na rękach przyklejony do pionowej ściany. Adrenalina dodaje sił. Podciągam korpus i opieram łokcie na krawędzi otworu. Jest zaskakująco głęboki. Z ciemności dobiega szelest. Wyciągam szyję, nasłuchując, i w tej samej chwili z wnętrza wystrzela pierzasta kula. Puchacz! Zaskoczony odpadam od skały. Ręce tłuką powietrze, niebo zamienia się miejscem z ziemią. Gwałtowne szarpnięcie liny i świat wraca do równowagi. – Wystraszył się biedak bardziej niż ty – śmieje się Juraj, opuszczając mnie na ziemię. – Żyje tu sporo skrzydlatych drapieżników. Orzeł przedni, sokół wędrowny... Zwykle nikt im nie wchodzi na salony. Zboczyłeś ze ścieżki – wskazuje wbite w skałę haki spełniające funkcję punktów orientacyjnych. Przyznaję, jest gdzie się zgubić! Wąwóz wrzyna się w góry klinem o długości 14 km, a jego ściany strzelają w niebo na 700 m. Pół tysiąca wytyczonych i zabezpieczonych tras czyni z Velikiej Paklenicy wspinaczkowe eldorado. A jeśli ktoś woli czuć grunt pod butami? Będzie zachwycony! W porównaniu ze szturmowanymi tłumnie zboczami dno wąwozu jest niemal bezludne. Wędruję nim w głąb masywu zasłuchany w szmer potoku. Po 2 km kreska nieba staje się węższa. Bloki wapienia zaciskają się niby imadło. Przeciskam się przez pokruszone głazy w stronę rozwidlenia szlaków. Jaskinia Manita Peć Dostrzegam drewniany drogowskaz. Idąc dalej kanionem, dojdę do schroniska, gdzie złapię oddech przed podejściem na Vaganski Vrh. Kusi mnie jednak odnoga w lewo. Wiedzie do królestwa mroku, bezokich krabów i stałej temperatury 9 st. C. Dochodzi południe, słońce wlewa się w wąwóz świetlistą strugą, zamieniając go w martenowski piec. Z rozkoszą daję nura w chłód jaskini Manita Peć. Według legendy berberyjscy piraci, kończąc rejzę po Adriatyku, zamierzali ukryć zrabowane złoto w podziemiach Welebitu. Wściubiwszy nos do rozgrzanego wąwozu, uznali jednak, że górski trekking ze skrzyniami na plecach nie należy do ich ulubionych aktywności. Ulokowali więc kapitał w przybrzeżnym schowku, który opróżnił pierwszy zimowy sztorm. Miejscowi rybacy przecierali oczy ze zdumienia: złoto, bezcenne puchary, medaliony… Przezorniejsza od korsarzy okazała się natura. W przepaścistych grotach (niektóre mają 500 m głębokości!) zdeponowała klejnoty, które dziś przyciągają koneserów wyrafinowanego piękna. Paleontolodzy patrzą pożądliwie na zastygłe w ścianach skamieniałe amonity. Geolodzy godzinami studiują misy martwicowe (formy nacieków występujące w krasowych jaskiniach wapiennych). Ja podziwiam ogromne stalaktyty hipnotyzujące zagadkowymi formami. – Widzicie? Organy, nos, motyl… – Przewodnik zachęca zwiedzające jaskinię dzieci, żeby puściły wodze fantazji. W to im graj. – Tam jest czarownica! A tu wielka czacha! – wołają. Spoglądam w czarne oczodoły i dostaję gęsiej skórki. Nie ze strachu, a z zimna. Przyroda nie oszczędza na klimatyzacji, najwyższy czas przeprosić się ze słońcem. Vaganski Vrh Wracam do rozwidlenia szlaków i ruszam ku schronisku. Z daleka słyszę dźwięk gitary; zapach ogniska miesza się z wonią dzikich ziół. Na miejscu poznaję ekipę wolontariuszy pracujących w rezerwacie niedźwiedzi brunatnych w Kuterevie, wiosce na północy Welebitu. – Była Jugosławia to jedno z największych skupisk tych ssaków w Europie – opowiadają. – Niedźwiedzice giną pod kołami ciężarówek albo od kul myśliwych; osierocone maluchy nie mają szans na przeżycie i trafiają do nas. O świcie wracam na szlak. Gęstwina drzew z wolna się przerzedza. Po chwili mijam już tylko karłowate sosny, którym wiatr przetrącił korony. Rozsadzają korzeniami rozpadliny, spijając wilgoć poranka w codziennym wyścigu ze słońcem. W tym uporczywym trwaniu podobne są pasterzom, których kamienne szałasy wyrastają w pobliżu schronu Struge (1400 m n.p.m.). Ponad nim jest już tylko naga skała z rzadka przeciągnięta kosodrzewiną. Kamienne stożki wskazujące drogę na szczyt falują w rozgrzanym powietrzu. Ostatni trawers i z ulgą opieram się o kamień z napisem Vaganski Vrh. Dookoła pióropusze skał drapiące błękit nieba. W oddali roziskrzone lustro morza. Myślę o tym, że już niebawem dam nura w kojący chłód Adriatyku. Park Narodowy Paklenica – informacje praktyczne Dojazd Do Zadaru na dalmatyńskim wybrzeżu dolecimy Ryanairem z Warszawy-Modlina. Stamtąd w niecałą godzinę dotrzemy autobusem do Starigradu. Warto wiedzieć Do Parku Narodowego Paklenica prowadzą dwa wejścia. Główne znajduje się na końcu ul. Paklenickiej w Starigradzie (wiedzie prosto do wąwozu Velika Paklenica). Drugie mieści się w wiosce Seline (2 km na wschód od Starigradu), tuż przy wąwozie Mala Paklenica. Przy obu wejściach znajdują się parkingi. Wspinaczka W wąwozie Velika Paklenica wytyczono 590 tras o różnym stopniu trudności. Większość zaczyna się w Klanci, w najwęższej części kanionu. Największą popularnością wśród wspinaczy cieszy się skała Anića Kuk, z trasami o długości do 350 m. Trekking Niemal wszystkie szlaki są oznakowane na biało-czerwono. W wyższych partiach oznaczenia są w formie kamiennych stożków. Niektóre odcinki wyposażone są w łańcuchy bądź klamry. Na jednodniowy wypad idealna będzie trasa wiodąca wąwozem Velika Paklenica do jaskini Manita Peć (4 godz. w obie strony, w sezonie jaskinia czynna jest w godz. 10–13). Nocleg Warto przenocować w schronisku Planinarski Dom dysponującym 50 łóżkami we wspólnych pokojach. Nieco wyżej znajdziemy drewniany schron Struge (bez opłat, potrzebna własna karimata i śpiwór). Źródło: archiwum NG.
Najwyższy szczyt Grecji zdobędą tylko doświadczeni turyści. Podejście jest długie i trudne
Najwyższy szczyt Grecji wznosi się w masywie Olimpu, na całym świecie kojarzonym z mityczną siedzibą dwunastu bóstw Hellady. Nie jest najwyższym wierzchołkiem w Koronie Europy, jednak od potencjalnych zdobywców wymaga nie tylko dobrej kondycji, ale i doświadczenia. Jaki jest najwyższy szczyt w Grecji? Poniżej odpowiadamy na to pytanie.
W tym artykule: Jaki jest najwyższy szczyt Grecji? Gdzie znajduje się najwyższy szczyt Grecji? Czy każdy może zdobyć najwyższy szczyt Grecji? Jak wejść na Mitikas? Grecja kojarzy się przede wszystkim ze wspaniałymi plażami. Nic dziwnego. W końcu południowoeuropejski kraj z trzech stron oblewają morza. Nie można jednak zapomnieć, że aż 81 proc. powierzchni Grecji zajmują góry, a obszary nizinne znajdują się w zasadzie tylko w pobliżu wybrzeży. Północną i środkową część kraju rozdziela masyw Olimpu, z którego „wyrasta” najwyższy wierzchołek w kraju i na całych Bałkanach. Jaki jest najwyższy szczyt Grecji? Szczyt, o którym mowa, to Mitikas. Przez długi czas wysokość tego wierzchołka określano na 2917,85 m n.p.m. Najnowsze pomiary wykonane przez badaczy z Uniwersytetu Arystotelesa w Salonikach wskazują jednak, że najwyższy szczyt w Grecji mierzy 2917,727 m n.p.m. Gdzie znajduje się najwyższy szczyt Grecji? Mitikas wznosi się w rozległym masywie Olimpu, oddzielającym historyczną Macedonię od Tesalii. Masyw jest położony nad Zatoką Termajską, między dolinami rzek Pinios i Aliakmon. Jego najwyższy wierzchołek sąsiaduje z trzema szczytami: Skolio (2905,2 m n.p.m.), Stefani (2911,11 m n.p.m.) i Skala (2866 m n.p.m.). Czy każdy może zdobyć najwyższy szczyt Grecji? W Europie nie brakuje wyższych gór. Mitikas plasuje się na dziewiątej pozycji w Koronie Europy. Pierwszą trójkę (w kolejności od najniższego do najwyższego) tworzą: 10 najbardziej niebezpiecznych gór świata [RANKING] Majestatyczne, niedostępne, a przez to jeszcze bardziej kuszące. Te wysokie szczyty zbierają wśród wspinaczy największe żniwo. Dufourspitze (najwyższy szczyt Szwajcarii mierzy 4634 m n.p.m.), Mont Blanc de Courmayeur (najwyższy szczyt Włoch mierzy 4748 m n.p.m.), Mont Blanc (najwyższy szczyt Francji mierzy 4808 m n.p.m.). Mitikas jest sporo niższy od numeru jeden, ale to nie czyni go łatwym do zdobycia. Rysy, siedemnasty wierzchołek Korony Europy, ustępują najwyższemu szczytowi Grecji o niemal 500 metrów, a i tak nie są dostępne dla każdego. Wejście na Mitikas wymaga dobrej kondycji i sporego doświadczenia. Nie wystarczy zdobyć najwyższy szczyt Pienin, by szykować się na podbój Olimpu. Trzeba bowiem podkreślić, że szlak na Mitikas obfituje w utrudnienia, za to ułatwień jest tam jak na lekarstwo. Jak wejść na Mitikas? Droga na Mitikas zaczyna się przy uroczysku Prionia, położonego na wysokości 1129 m n.p.m. Prowadzi tam dobrej jakości droga asfaltowa. Za parkingiem i małym schroniskiem swój bieg rozpoczyna szlak E4, który prowadzi na najwyższy wierzchołek Grecji. Czas wejścia Trasa dzieli się na dwa etapy. Pierwszy kończy się przy schronisku Spilios Agapitos (2060 m n.p.m.), natomiast drugi – na wierzchołku Mitikas. Czas wejścia jest w dużej mierze zależny od warunków pogodowych i doświadczenia turysty. Można przyjąć, że przy dobrej pogodzie osoba z doświadczeniem górskim zdobędzie Mitikas w ok. 7 godz., z czego ok. 3 godz. zajmie dotarcie do schroniska. Oznaczenia szlaku Trasa prowadząca do schroniska jest oznakowana drewnianymi słupkami z oznaczeniem E4. Powyżej Skali należy wypatrywać znaków namalowanych na skałach czerwoną farbą. Pierwszy etap Początkowo szlak wiedzie niezbyt stromą, szeroką i ziemistą trasą, przecinającą gęsty las. Może wydawać się, że po drodze nie czekają żadne utrudnienia, ale to tylko pozory. Dalej ścieżka zwęża się, nabiera stromości, a nawierzchnię pokrywają kamienie. Jeszcze przed dotarciem do schroniska można odpocząć w murowanej wiacie, wyposażonej w stół i ławy. Obok niej znajduje się źródełko wody pitnej. Warto tam przystanąć i zregenerować siły, bo w tej części szlaku ścieżka jest już dość stroma, a dalej nie będzie łatwiej. Idąc dalej, można zaobserwować zmianę krajobrazu. Las ustępuje miejsca skarłowaciałym formacjom. Zaczynają pojawiać się skalne ścieżki. Ostatni odcinek przed schroniskiem jest kręty i stromy, ale tuż przed schroniskiem stromizna nieco ustępuje. Drugi etap Za schroniskiem Spilios Agapitos szlak odbija w lewo. Na tej wysokości szatę roślinną tworzy kosodrzewina, a krajobraz staje się surowy. Kamienista ścieżka wiedzie wzdłuż Chondro Mesorrachi. Dalej droga wiedzie w kierunku Płaskowyżu Muz i na szczyt Skala. Za wierzchołkiem wznoszącym się na 2866 m n.p.m. oznaczenie zmienia się. Należy wypatrywać czerwonych znaków namalowanych na skałach. To najtrudniejszy etap. Trasa wiedzie szlakiem pokrytym materiałem skalnym, z dużą ekspozycją. Próżno szukać tam łańcuchów czy lin. W drodze na Mitikas trzeba polegać na swoim sprzęcie wspinaczkowym (najtrudniejsze odcinki są zaoczkowane). Po pokonaniu komina Kaki Skala („schody nieszczęścia”) trasa widzie wzdłuż urwiska Kazani i dalej skręca w górę. Za szczytem grani pojawia się zabezpieczenie w postaci stalowej liny. Po pokonaniu wąskiej rynny oczom wspinacza ukazuje się najwyższy szczyt Grecji w całej okazałości. Dalej rozpoczyna się ostatnie strome podejście. O osiągnięciu celu informuje niewysoki maszt z metalową flagą kraju i słupek triangulacyjny, na którym znajduje się skrzynka z księgą na wpisy. Nasz ekspert Artur Białek Dziennikarz i redaktor. Wcześniej związany z redakcjami regionalnymi, technologicznymi i motoryzacyjnymi. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o historii, kosmosie i przyrodzie, ale nie boi się żadnego tematu. Uwielbia podróżować, zwłaszcza rowerem na dystansach ultra. Zamiast wygodnego łóżka w hotelu, wybiera tarp i hamak. Prywatnie miłośnik literatury.
Własne mieszkanie czy Everest? Wybór wcale nie był oczywisty
Mówi się, że każdy ma swój Everest. Ja też miałam. Tyle że w moim przypadku naprawdę chodziło o najwyższy szczyt na Ziemi.
W tym artykule: Mieszkanie czy wyprawa? Każdy się boi Zdjęcie na zaliczenie Niespodziewany brak tlenu Same plusy Mount Everest nie był najtrudniejszą górą, na jakiej byłam – w tej kategorii na pierwszym miejscu bez cienia wątpliwości stawiam K2. Szczerze mówiąc, Everest nie łapie się też do mojego rankingu najpiękniejszych gór – jego sylwetka jest, jak na mój gust, zbyt przysadzista. Posiada jednak atut, który sprawia, że nie ma konkurencji – jest na Ziemi najwyższy. Chciałam na nim stanąć, bo każdy chyba by chciał, a ja na dodatek byłam po lekturze całej masy książek o himalaizmie. Ale ważniejszy w tym spełnieniu marzeń był nie tyle cel, co niełatwa droga do niego. To ona sprawiła, że Everest tak bardzo wpłynął na moje życie. Mieszkanie czy wyprawa? Mimo że w górach działam od bardzo dawna (tak na dobre – od czasów studenckich), na pierwszym ośmiotysięczniku, którym był właśnie Everest, stanęłam późno – w wieku 47 lat. Kiedy inni kończą himalajską „karierę”, ja dopiero ją zaczęłam. Powodów, dla których chciałam wspinać się na Everest, było kilka. Byłam już pod tą górą kilka razy w roli przewodniczki prowadzącej himalajskie trekkingi. Za każdym razem, patrząc z oddali na skalisty wierzchołek, zastanawiałam się, jaki widok się z niego roztacza. Jako pisząca o górach dziennikarka stwierdziłam, że nie powinnam komentować himalajskich wypraw, jeśli nie mam w tej kwestii własnych doświadczeń. Niewiele osób wiedziało, że będę się wspinać. Jechałam na Everest dla siebie, sprawdzić, czy dam radę, ale też po to, aby tak po prostu wśród tych majestatycznych szczytów pobyć, mieć je na wyciągnięcie ręki, odciąć się od prozy codziennego życia. I przez dwa miesiące, bo tyle trwała wyprawa, przenieść się – w przenośni i dosłownie – na zupełnie inne poziomy. Przygotowania były długie i wyczerpujące. Nie raz miałam kryzysy, zastanawiałam się, czy to ma sens. Zdawałam sobie sprawę z ryzyka, wiedziałam, że nie wszyscy z takich wypraw wracają. Ale podświadomie czułam, że jeśli odpuszczę, będę tego żałować do końca życia. Szkoliłam się wspinaczkowo, kompletowałam sprzęt, ambitnie pracowałam nad kondycją. Mimo że nie znoszę wczesnego wstawania, bez narzekania zrywałam się o 5 rano na trening. Problemem były fundusze. Po długich pertraktacjach z Nepalczykami udało mi się wynegocjować naprawdę dobrą cenę za organizację wyprawy, ale i tak 30 tys. dol., jakie musiałam zapłacić, to była dla mnie ogromna suma. Szukanie sponsorów zabierało mi mnóstwo czasu i energii, a tymczasem efektów nie było. Ale nie odpuszczałam. Uznałam, że raz się żyje, i ostatecznie stanęło na tym, że wydam na wyprawę wszystkie oszczędności życia, przez wiele lat odkładane na kupno własnego mieszkania. „Dla mnie sam fakt, że to wszystko pospinałaś i w ogóle na tę wyprawę wyjechałaś, to już jest swoisty Everest” – napisał mi w SMS-ie odczytanym po przylocie do Nepalu mój kibicujący mi wiernie mąż. Gdzie kończy się himalaizm, a zaczyna turystyka? "O klasie wspinacza świadczy to, że potrafi zawrócić" Więcej ludzi zdobyło Mount Everest jednego dnia w 2010 r. niż przez 30 lat po pierwszym wejściu w 1953 r. A jednak jak mówi Dariusz Załuski, "Everest nie jest górą, na którą wejść mog.. Każdy się boi Nie była to łatwa wyprawa. Wiele razy trzeba było wyjść, jak to się ładnie mówi, poza strefę komfortu. Przeklinałam zimno, ciasny namiot, ciężki plecak, buntujący się przez niedotlenienie organizm i ogólnie wysiłek, jakiego wymagało wspinanie. W lusterko wolałam nie spoglądać – trudno było zaakceptować samą siebie: spuchniętą twarz (na wysokości to normalne), tłuste włosy, wysuszoną skórę, popękane usta i poparzony słońcem nos. Równocześnie każda chwila tej wyprawy była wielką przygodą. Po kilku dniach pobytu w bazie znałam mnóstwo osób z różnych krajów. Moim ulubionym odcinkiem stał się rozciągający się między bazą a obozem pierwszym icefall. Wiedziałam oczywiście, że kluczenie między tworzącymi go ogromnymi serakami, czyli blokami śniegu i lodu, jest niebezpieczne, ale magia tego miejsca sprawiała, że nie mogłam mu się oprzeć. Czułam się jak w bajce. O tym, że śmierć na tej górze czai się na każdym kroku, przekonałam się, gdy dotarła do nas informacja o Szerpie, który zginął, wpadając do przykrytej śniegiem, niewidocznej szczeliny. Potem tragicznych wypadków było więcej. Zginął Aleksiej Bołotow, który wspinał się razem z Denisem Urubką. Kilka dni wcześniej byłam u nich w namiocie, piliśmy herbatę, Aleksiej opowiadał o swoich planach. Gdy dowiedziałam się, że spadł z kilkuset metrów, po tym jak na skałach przetarła mu się lina, przesiedziałam na pobliskim wzgórzu 3 godz. Płakałam, miałam żal do góry, że tak nagle zabiera życie. A potem zrozumiałam, że muszę się wziąć w garść. I że góry, zwłaszcza te najwyższe, to nie zabawa. To natura rozdaje tu karty. Czy się bałam? Jasne, że tak. Im wyżej, tym bardziej. Ale wiedziałam już, że to normalne – wszyscy się boją, choć nie zawsze się do tego przyznają. Jeśli ktoś się nie boi, to znaczy, że nie mówi prawdy albo nie wszystko jest w porządku z jego psychiką. Ważne, żeby był to lęk, który nie ogranicza, nie paraliżuje, a taki, który motywuje, pomaga podejmować rozsądne decyzje i wzmaga koncentrację. Zdjęcie na zaliczenie Niemal wszystkie wyprawy działają na Evereście w sezonie wiosennym, dokładnie w okresie od połowy kwietnia do końca maja, przy czym ataki szczytowe to zazwyczaj kilka, maksimum kilkanaście dni w okolicach połowy maja. Ja wyruszyłam pięć dni po głównym „szturmie”. Tak chętnie opisywane przez media „kolejki na Evereście” dotyczą raptem jednego dnia w roku, kiedy są najlepsze warunki pogodowe. Trudno się więc dziwić, że większość osób właśnie wtedy zmierza na szczyt. Ale można iść też kilka dni wcześniej albo później, kiedy co prawda wiatr jest silniejszy, a niebo bardziej pochmurne, za to na szlaku nie ma tak wielu ludzi. W trakcie mojego ataku góra była prawie pusta, spotkałam raptem kilkanaście osób, momentami wręcz żałowałam, że wokół mnie nikogo nie ma. Everest zdobyłam 23 maja 2016 r., tuż przed godziną szóstą, po ośmiu godzinach od wyjścia z „czwórki”, obozu na wysokości 7900 m. Z racji tego, że szłam sama, na finiszu mój umysł zaprzątała myśl: „a kto mi zrobi zdjęcie!?”. Nie chodziło o fotę do chwalenia się w internecie, ale o dowód, że cel osiągnęłam (telefonu komórkowego wtedy nie miałam, więc selfie nie wchodziło w rachubę). Na szczęście okazało się, że są na szczycie jakieś osoby – zdjęcie może nie najlepsze, bo pod słońce, ale mam. Często dostaję pytania, o czym myślałam, będąc na tych 8848 metrach nad poziomem morza? Jasne, że się cieszyłam. Świadomość, że wszystkie inne szczyty są dużo, naprawdę dużo niższe, a ja, szczęściara, stoję w najwyższym punkcie naszej planety, to uczucie bezcenne. Z drugiej strony nie byłam pewna, czy to się dzieje naprawdę, czy to przypadkiem nie sen, z którego ktoś mnie obudzi i powie, że mam się szykować do wyjścia w górę. Cieszyłam się też z innego powodu. Mianowicie – że nie muszę już wyżej iść, że to koniec tej wielogodzinnej męczarni, gdy ze względu na niedotlenienie każdy krok stanowił olbrzymi wysiłek (na szczycie Everestu dostępny dla organizmu tlen to tylko 33 proc. wartości z poziomu morza). Równocześnie zdawałam sobie sprawę, że to dopiero połowa drogi, i to łatwiejsza. Że przede mną jeszcze zejście. A wiem, że mój organizm jest wycieńczony, więc łatwo popełnić błąd. Statystyki jednoznacznie wskazują, że większość wypadków zdarza się w czasie powrotu ze szczytu. Niespodziewany brak tlenu Rzeczywiście, dalsze wydarzenia pokazały, że dopóki nie wrócisz do bezpiecznej bazy, wiele jeszcze może się zdarzyć. Po udanym ataku szczytowym pozostałam w ostatnim obozie na noc. Ponieważ to ciągle duża wysokość, praktycznie wszyscy korzystają tam z butli z tlenem. Niestety w środku nocy posłuszeństwa odmówił kluczowy zawór butli i w efekcie cały tlen się ulotnił. A ja, ciężko dysząc, męczyłam się do rana, nie mogąc złapać oddechu. Rzęziło mi w płucach, co świadczyło o obrzęku płuc, ale szczerze mówiąc, nikt z nocujących ze mną w namiocie wcale tym się nie przejął (wszyscy byli wyczerpani atakiem szczytowym). Rano, ledwo żywa, na szczęście już z nową butlą, którą ktoś mi dał, słaniając się na nogach, rozpoczęłam zejście. W miarę schodzenia, a tym samym też dotleniania organizmu, było już lepiej. Gdy dotarłam do obozu 2, gdzie spędziłam kolejną noc, w pełni już do mnie dotarło, że naprawdę to zrobiłam! O tym, że zostałam 10. Polką, która stanęła na Evereście, dowiedziałam się z SMS-ów. Same plusy Teraz, 11 lat później, utwierdzam się w przekonaniu, że była to najważniejsza wyprawa w moim życiu. Co mi przyniosła? Duży skok w moim górskim rozwoju, znajomości, które trwają do dziś, wspomnienia, które stały się treścią książki „Everest. Góra gór”, ale nie tylko. Była to też świetna okazja poznania samej siebie, zobaczenia, jak się zachowuję w ekstremalnych sytuacjach, sprawdzenia, czy inni mogą na mnie liczyć i jakie wartości są dla mnie istotne. Dzięki tej wyprawie zmienił się mój charakter – stałam się silniejsza: fizycznie, ale co ważniejsze – psychicznie. Bardziej w siebie wierzę, nauczyłam się lepiej panować nad emocjami (choćby lękiem i stresem), wiem, jak wyzwalać w sobie pokłady determinacji czy motywacji. Dotarło do mnie także, że mogę dużo więcej, niż mi się wydaje, a marzenia się nie spełniają – marzenia się spełnia! I jeszcze – mimo że wiedziałam już wcześniej, że kocham góry, po Evereście stały się one niczym narkotyk (tyle że zdrowy). Wkrótce przyszły kolejne wyzwania – zdobyłam w sumie cztery ośmiotysięczniki i skompletowałam Koronę Ziemi. Ale do Everestu już zawsze będę miała ogromny sentyment. I będę go bronić! Ze swoich doświadczeń wiem, że wiele opinii na temat tej góry jest przekłamanych, naciąganych. Przy czym najwięcej do powiedzenia mają zwykle ci, którzy nie byli nawet w bazie pod najwyższą górą świata. A to, że coraz więcej osób Everest zdobywa? Trudno się dziwić – przedrostek „naj” działa jak magnes. Dla najwyższej góry świata to zarówno atut, jak i przekleństwo.
Najwyższy szczyt Australii. Dlaczego nosi polską nazwę?
Najwyższy szczyt Australii od niecałych 200 lat nazywany jest Górą Kościuszki. W ten sposób jego zdobywca uhonorował ważną postać polskiej historii. Wcześniej, przez setki lat, rdzenni mieszkańcy Australii mówili na niego Kunama Namadgi. Czy ta nazwa powróci?
W tym artykule: Góra Kościuszki. Czy na pewno? Najwyższy szczyt Australii – kiedy go zdobyto i tak nazwano? Wspinaczka na najwyższy szczyt Australii Aborygeni zamieszkują Australię od dziesiątków tysięcy lat. Ze źródeł pisanych wynika, że Europejczycy po raz pierwszy pojawili się na na tym kontynencie dopiero w 1606 roku. Wówczas holenderski odkrywca Willem Janszoon dobił do lądu po zachodniej stronie półwyspu Cape York. Na mapie wyrysował linię brzegową długości około 300 km. Istnieją doniesienia o wcześniejszym przybyciu do Australii Arabów, Portugalczyków, Hiszpanów, Chińczyków, a nawet Rzymian, ale nie są one wiarygodne. Po setkach lat kontynent australijski zdominowali Brytyjczycy. W 1931 roku, na mocy statutu westminsterskiego, dominia, w tym Australię, zrównano prawnie z Wielką Brytanią. Tę datę czasem uznaje za symboliczny moment uzyskania przez Australię niepodległości. Góra Kościuszki. Czy na pewno? Co wiemy o najwyższym szczycie Australii? Z perspektywy Europejczyków nie wydaje się szczególnie wysoki. Ma 2228 m n.p.m., jest dość płaski i nieporośnięty roślinnością. Od XIX wieku góra nosi nazwę na cześć polskiego generała, ale wcześniej określano ją inaczej. Ostatnio jeden z ludów aborygeńskich forsuje koncepcję powrotu do jednej z dawnych nazw: Kunama Namadgi. Władze sprzeciwiają się temu. Biorą jednak pod uwagę ewentualne dopuszczenie tej nazwy jako drugiej, używanej równolegle. Twierdzą, że nie wszystkie rdzenne ludy Australii są za wprowadzeniem tej zmiany. W języku jednej z lokalnych społeczności, Ngarigo, pierwszy człon zwrotu Kunama Namadgi oznacza… kał. Ciekawostkę stanowi fakt, że – technicznie rzecz biorąc – Góra Kościuszko nie jest najwyższym szczytem Australii. Wyższy jest wulkan (Mawson Peak) położony na należącej do Australii wyspie Heard Island u wybrzeży Antarktydy. Mawson Peak jest częścią Australii, ale geograficznie uznaje się go za „sub-Antarktydę”. Najwyższy szczyt Australii – kiedy go zdobyto i tak nazwano? Z zapisków i dokumentacji papierowej jasno wynika, że pierwszym europejskim zdobywcą najwyższego szczytu Australii i jednocześnie osobą, która nadała mu nazwę, był Paweł Edmund Strzelecki (1797-1873) – polski podróżnik, geolog, geograf i odkrywca. Strzelecki urodził się w podpoznańskiej Głuszynie. Był pierwszym Polakiem, który okrążył ziemię w celach naukowych. W 1840 roku Strzeleckiego zaprowadzili na najwyższy szczyt Australii aborygeńscy przewodnicy: Charlie Tarra i Jackey. Towarzyszył im również James Macarthur. Strzelecki podczas wędrówek po Australii przebył ponad 11 tys. kilometrów. Ten dystans pokonał w większości pieszo. Strzelecki nazwał najwyższy szczyt Australii Górą Kościuszki – na cześć generała, Najwyższego Naczelnika Sił Zbrojnych Narodowych w powstaniu 1794 roku, czyli tzw. insurekcji kościuszkowskiej. Australijczycy wymawiają nazwisko naszego bohatera narodowego inaczej, niż robi się to w Polsce. Brzmi ono mniej więcej „kozyjosko”. Wspinaczka na najwyższy szczyt Australii Mimo że szczyt nie wydaje się szczególnie wysoki, wspinaczka na niego trwa kilka godzin. Góra znajduje się w Parku Narodowym Kościuszki, około 240 km na południowy-zachód od Sydney w stanie Nowa Południowa Walia. Czasem Góra Kościuszki uwzględniana jest w wyzwaniu Korony Ziemi (Seven Summits) polegającym na wspinaczce na najwyższe góry wszystkich kontynentów. Trwa spór, czy to Góra Kościuszki lub indonezyjski Puncak Jaya powinny być „siódmą górą”. Debata ta wynika z geograficznej definicji kontynentu Australii/Oceanii. Góra Kościuszki jest najwyższą górą Australii. Jednak biorąc pod uwagę całą Oceanię, Puncak Jaya w Indonezji jest wyższym szczytem. Dlatego wielu wspinaczy wdrapuje się na oba. Serial „1670" oglądałem dwa razy. Australijczyk zafascynowany Polską W nowym odcinku wideopodcastu National-Geographic.pl rozmawiamy z australijsko-polską parą. Josh i Paula Bell opowiadają o wzajemnych stereotypach narodowych, wyzwaniach w nauce języka polskieg... W porównaniu z innymi najwyższymi szczytami na wszystkich kontynentach, wspinaczka na Górę Kościuszki jest stosunkowo łatwa. Wiodą na nią dwa główne szlaki. Oba oferują spektakularne widoki na Park Narodowy Kościuszki: pierwszy zaczyna się w Thredbo. Można skorzystać z wyciągu krzesełkowego Kosciuszko Express. To powinno przyspieszyć 13-kilometrową trasę (licząc w obie strony). Jej ukończenie zajmie od czterech do pięciu godzin. Ta popularna trasa spacerowa prowadzi obok jeziora Cootapatamba, które jest najwyżej położonym jeziorem w Australii; druga trasa na najwyższy szczyt Australii rozpoczyna się w Charlotte Pass. Jest zdecydowanie dłuższa, bo w obie strony to 18,6 km i powinna zająć od sześciu do ośmiu godzin. Częściowo można ją pokonać na górskim rowerze. Należy go zostawić na stojakach na przełęczy Rawson Pass i przejść pieszo 1,4 km do szczytu. Na wędrówkę najlepiej jest wybrać się od grudnia do marca, czyli w czasie, gdy na szczycie nie zalega już śnieg – pamiętajmy, pory roku na południowej półkuli są „na opak”. Oczywiście masywy wokół Góry Kościuszki oferują też świetne i jedne z najdłuższych tras narciarskich na kontynencie. Dlatego w góry można się też wybrać w sezonie zimowym. W 2024 roku trwają prace mające na celu modernizację szlaków wiodących na szczyt Góry Kościuszki. Dlatego przed wyjściem warto zapoznać się z komunikatami parku narodowego. Źródła: ABC News, National Geographic, VisitNsw. Nasz ekspert Szymon Zdziebłowski Dziennikarz naukowy, z wykształcenia archeolog śródziemnomorski. Przez wiele lat był związany z Serwisem Nauka w Polsce PAP. Opublikował m.in. dwa przewodniki turystyczne po Egipcie, a ostatnio – popularnonaukową książkę „Wielka Piramida. Tajemnice cudu starożytności” o największej egipskiej piramidzie.
Alpiniści na pomoc badaczom zmian klimatu. Spektakularna ekspedycja w Grenlandii
Widoki zapierające dech w piersiach. Dziewicze góry, surowa aura i majestatyczne lodowce. A wśród nich ekspedycja badawcza, której pomaga światowej sławy wspinacz. Poznajcie spektakularną ekspedycję do Grenlandii.
W tym artykule: Odpowiedzi zaklęte w skałach Ekspedycja na szklanym ekranie Naukowe dane uzyskane dzięki ekspedycji Naukowcy nie mają wątpliwości, że do obecnie obserwowanych gwałtownych zmian klimatu przyczynia się człowiek. Jednak nadal potrzebują odpowiedzi na mnóstwo pytań. Jak szybko temperatury będą rosły? Jakie jest tempo topnienia lodowców? Kiedy trzeba będzie ewakuować miasta położone nad oceanami? Odpowiedzi zaklęte w skałach Naukowcy co prawdą dysponują modelami, które dają nam wgląd w procesy związane z kryzysem klimatycznym. Jednak wiele pytań pozostaje otwartych. Potrzebne są dane, które można uzyskać tylko w terenie, czasem na obszarach niedostępnych i nietkniętych ręką człowieka. Glacjolożka dr Heidi Sevestre postanowiła pozyskać próbki skał z bardzo niegościnnych obszarów wschodniej Grenlandii. Grenlandia uznawana jest bowiem za „punkt zero” kryzysu klimatycznego, gdzie kumulują się jego negatywne skutki. Badaczka nie byłaby w stanie dotrzeć tam bez wsparcia alpinistów. Na czele ekspedycji stanął więc światowej słynny amerykański wspinacz – Alex Honnold. Zyskał sławę dzięki przejściom bez asekuracji w najtrudniejszych miejscach na świecie. Film „Free Solo”, opowiadający o jego solowym wejściu bez liny na El Capitan, czyli formację skalną o ponad kilometrowej wysokości położoną w dolinie Yosemite, w środkowej Kalifornii w USA, został nagrodzony Oscarem w 2018 r. Ekspedycja na szklanym ekranie Zmagania członków ekspedycji można prześledzić w trzyodcinkowym miniserialu „Alex Honnold: misja na Grenlandii”. Premiera odbędzie w niedzielę 11 lutego o godz. 21:00 na kanale National Geographic. Czego się spodziewać? Przede wszystkim zapierających dech w piersiach landszaftów. Surowe, ale przepiękne widoki są absolutnie spektakularne. Na potrzeby produkcji wykorzystano również drony, dlatego ujęcia są naprawdę przepiękne. Członkowie ekspedycji – jak w każdym dobrym filmie przygodowym – walczą z przeciwnościami losu: marznącym deszczem w czasie wspinaczki po niemal pionowej ścianie, gigantycznymi soplami lodu spadającymi na głowy, mrozem, a nawet nagłymi burzami. Teren ten znany tez jest z obecności niedźwiedzi, dlatego śmiałkowie mają ze sobą broń. Czy będą musieli jej użyć? – Mam ze sobą wiele narzędzi, aby pozyskać dane dla naukowców z całego świata. Wschodnia Grenlandia to jedna z najbardziej odległych i najmniej zbadanych części Arktyki. To czyni ją bardzo ważną z naukowego punktu widzenia – opowiedziała dr Sevestre. Naukowe dane uzyskane dzięki ekspedycji Zdobyte przez ekspedycje Honnolda informacje pozwolą klimatologom zrekonstruować przeszłość tego obszaru i lepiej zrozumieć, dlaczego pokrywa lodowa cofa się aż tak szybko. – To są naprawdę przełomowe dane. Te rdzenie powiedzą nam, jak szybko Grenlandia straci swoje lodowce, jak szybko wody będą się podnosić. Oraz kiedy takie miejsca, jak Nowy Jork czy Miami znajdą się pod wodą – mówi dr Sevestre w czasie pobierania próbki na ścianie skalnej. Gdzie jechać w góry? Najlepsze pomysły na wyjazd dla miłośników górskich wędrówek Polska jest krajem niezwykle zróżnicowanym, jeśli chodzi o ukształtowanie terenu. Znajdziemy tutaj przepiękne jeziora, majestatyczne parki narodowe, bory i lasy oraz kilka pasm górskich. Mił... Po obejrzeniu serialu nie będziecie mieli wątpliwości, co ma wspólnego wspinaczka wysokogórska z badaniem zmian klimatu. I że alpiniści mogą nie tylko realizować swoje ambicje, ale też wspierać projekty ważne dla całej ludzkości. Ten piękny wizualnie obraz to coś zdecydowanie więcej niż tylko kolejna szalona wspinaczka.
„Życie ma dla mnie olbrzymią wartość". Wywiad z Anną Czerwińską
„O śmierć wcale się nie proszę. Życie ma dla mnie olbrzymią wartość. Jak trzeba, to walczę o nie jak zwierzę". Opowiadała w 2010 roku wybitna polska himalaistka w wywiadzie z „National Geographic Polska".
W tym artykule: Co pani robiła, żeby nie zasnąć? Jak pani to zrobiła, że do tej pory żyje, choć oni wszyscy już nie? Często powtarza pani, że normalne życie jej nie odpowiada. Kim była Anna Czerwińska? Anna Czerwińska to pierwsza Polka, która zdobyła Koronę Ziemi. W historii polskiej wspinaczki wysokogórskiej zapisała się również uporem i bezkompromisowością. Odeszła dziś w nocy. Poniżej przypominamy wywiad, który w 2010 roku Anna udzieliła magazynowi „National Geographic Polska". MAGDALENA STOPA: Weszła pani jako pierwsza Polka na Makalu. To już 8. ośmiotysięcznik w pani kolekcji. Dwa miesiące później podczas próby zdobycia Gasherbrum I miała pani wypadek. Jak zatem ocenia pani ten sezon? ANNA CZERWIŃSKA: Makalu było piękną przygodą, ale rodziła się ona w wielkich mękach. To było już moje trzecie podejście. Makalu leży na tzw. końcu świata, dojście do bazy jest bardzo długie, karawana ciężka, są problemy z tragarzami, pogodą, śniegu jest po pas. Postanowiliśmy więc z moim kolegą Jurkiem Natkańskim aklimatyzować się w rejonie Everestu, a potem przelecieć helikopterem od razu do bazy pod Makalu. W bazie znajdowali się już Włosi. To był liczny zespół i oni głównie zakładali poręczówki. My we dwójkę z jednym Szerpą nie poradzilibyśmy sobie albo zajęłoby nam to dwa miesiące. Tym razem bardzo mi zależało, żeby wszystko dobrze rozegrać. I, oczywiście, jak zwykle nic z tego nie wyszło. Z ostatniego obozu wyruszyliśmy z Jurkiem za późno. Powinna być trzecia w nocy, a była piąta. Ponadto obóz znajdował się zbyt nisko, na wysokości 7600, a Makalu ma 8468 m. Taki dystans pokonuje się wiele godzin. Nie zdążyliśmy dojść do szczytu przed wieczorem. Jurek, który nie miał wystarczającej aklimatyzacji, zrezygnował. Zawrócił i doszedł nocą do obozu. A ja się uparłam, więc jak zrobiło się ciemno, zdecydowałam zostać sama pod szczytem. Wykopałam w lodowym zboczu rodzaj grajdołka, włożyłam tam plecak i przesiedziałam na nim 10 godzin. Bez żadnej osłony, bez namiotu, płachty, karimaty, maszynki. No, po prostu na żywca. Na szczęście noc była bardzo spokojna, bez wiatru. Co pani robiła, żeby nie zasnąć? Nic, po prostu siedziałam na tym plecaku w zaparte. Zabroniłam sobie jakiegokolwiek myślenia, bo jak mózg pracuje, to zużywa tlen. Ale również patrzenia na zegarek, żeby się nie załamywać. O piątej zaczęło robić się jasno, a o piątej trzydzieści ruszyłam do góry. Zdobyłam Makalu sama, ale dzięki Włochom, którzy wchodzili poprzedniego dnia, było mi łatwiej. Szłam po ich śladach, korzystałam też z założonych przez nich poręczówek. Ze szczytu próbowałam wywołać Jurka przez radio, ale odezwał się tylko nasz Szerpa. Umówiłam się, że jak nie dotrę do wieczora, to po mnie wyjdzie. „Już myślałem, że to koniec” – rozmowa z Peterem „Peru” Chrzanowskim o paralotni, narciarstwie i filmach Jako jeden z pierwszych zjeżdżał na nartach z lodowców, latał paralotnią w Ameryce Południowej i stworzył serię filmów o ekstremalnych wyczynach. Peter „Peru” Chrzanowski opowiada, ki... I tak się stało. Schodząc, miałam halucynacje. Ciągle zdawało mi się, że jestem w Dolince za Mnichem. Nie miałam już czucia w dłoniach. Myślałam, że to odmrożenia i już sobie wyobrażałam, że będę teraz mieć takie łapki bez palców. Na szczęście okazało się, że to było z odwodnienia. Przez cały czas ataku nie tylko nie zjadłam nic, oprócz kilku cukierków, ale też nic nie piłam. W obozie nie było mnie przez 42 godziny. Pobiłam więc wszelkie rekordy, zwłaszcza rekord głupoty. Takich rzeczy zwyczajnie nie wolno robić. To biwakowanie było zupełnie nieodpowiedzialne. Gdyby pogoda się zepsuła, gdyby coś mi się stało, nikt nie byłby w stanie mi pomóc. Najprawdopodobniej właśnie tak zakończyła życie Wanda Rutkiewicz. Makalu jest blisko Kangczendzongi, na której zginęła. Może jej duch do mnie wtedy przyszedł? W każdym razie, siedząc tak sama nocą, wymyśliłam, że w przyszłym roku zrobię wyprawę śladami Wandy. Najpierw w kwietniu wejdę na Kangczendzongę. Potem na Broad Peak. Już na nim wprawdzie byłam, ale Wanda miała tam dwie nieudane próby. Jedna okupiona była śmiercią przyjaciółki, druga – narzeczonego. Chciałabym więc dokończyć to wejście za Wandę. A potem chcę pójść na K2 i przypomnieć Wandy największy sukces. Czyli spróbuje pani wejść na K2 już po raz piąty? Tak. Jak by nie liczyć, tak wychodzi. Ale dwie pierwsze próby były zupełnie niedojrzałe. W 1986 r. działałam na zbyt trudnej drodze i dopiero próba z 2005 r. była zaawansowana. Wtedy niewiele mi zabrakło. Na K2 weszło dotąd 6 kobiet, z których pięć już zginęło. Szósta doznała poważnych odmrożeń. No tak, to prawda. Wiem. A ilu pani przyjaciół zginęło? Z mojego pokolenia większość. Większość tych, na których się wzorowałam. I to pani nie zniechęca? Ja to akceptuję, ryzyko jest wpisane w ten biznes. Często nie jest to wynik naszych błędów. My po prostu działamy w bardzo groźnej przyrodzie. Góry mogą wszystko. Jak pani to zrobiła, że do tej pory żyje, choć oni wszyscy już nie? No właśnie, nie wiem. Uważam, że trzeba uparcie walczyć o szczyt, ale jednak nie za bardzo. Póki żyła moja mama, miałam z nią taką umowę, że nie będę ryzykować ponad miarę, że nie będzie dnia, w którym ktoś do niej przyjdzie i powie: no wie pani, niestety... I dlatego miałam stosunkowo dużo wypraw nieudanych. Ale miała też pani wiele wypadków – trzy wstrząsy mózgu, dwie poważne kontuzje kolana, nawet złamany kręgosłup. W tym roku uszkodziła pani rękę... Rzeczywiście, trochę tego było. Ale zawsze ciężko pracowałam przy rehabilitacji, więc nie mam po tych wydarzeniach jakichś poważniejszych ograniczeń. Wypadek z kręgosłupem wydarzył się, gdy byłam jeszcze bardzo młoda i wcale nie w Himalajach, a przy treningu na bunkrach pod Warszawą. Tegoroczny wypadek na Gasherbrumie był w dużym stopniu wynikiem złej pogody. Kończył się już sezon, lodowiec był w fatalnym stanie, rozmiękły, popękany, kruchy. Poślizgnęłam się, przeleciałam przez lodowy próg, wybiłam rękę z barku. Ból okropny. Ale musiałam z tego lodowca zejść sama. Potem w bazie helikopter i lot do szpitala. To było ostrzeżenie, moment zastanowienia. O śmierć wcale się nie proszę. Życie ma dla mnie olbrzymią wartość, jak trzeba, to walczę o nie jak zwierzę. Ale w łóżku go pani nie odda? Nie, w łóżku nie. Raczej jak kowboj, raczej w butach. Polka pierwszą kobietą na świecie, która przeszła góry Europy podczas jednej wyprawy Anna Liszewska pokonała w sumie 6300 km. Od marca do grudnia 2022 roku przeszła przez 16 krajów. Wyczerpująca trasa prowadziła między innymi przez Alpy i Pireneje. Które wyprawy były dla pani kluczowe, stanowiły zwrot? Pierwszym zwrotnym punktem był w 1975 roku udział w wyprawie w Karako-rum na Gasherbrumy. To było moje pierwsze wejście w wysokie góry. Okazało się zresztą klęską, szczytu nie zdobyłam, rozwaliłam sobie kolano. Ale trzeba pamiętać, że mój wcześniejszy rekord wysokości to zaledwie 3200 m. A tutaj baza była na 5 tysiącach, a ja weszłam na 7400. Zobaczyłam wówczas, że mam power. Najbardziej dumna jestem z kobiecego wejścia na Nanga Parbat, no i oczywiście z Everestu. Dopiero po Evereście zdałam sobie sprawę, jak daleko mogę przesunąć poprzeczkę. Rodzice też się wspinali? Nie, skąd. To była porządna rodzina prawdziwych mieszczuchów. Tatę straciłam wcześnie. Miałam 19 lat i właśnie kończyłam kurs taternicki, gdy zmarł na serce. Nie dbał o siebie, palił papierosy, miał nadwagę. Dla mamy Everestem było wejście do Doliny Pięciu Stawów. Ale akceptowała moją pasję, wspierała mnie w zdobyciu Korony Ziemi, pomagała pisać książki, była moją przyjaciółką. Często powtarza pani, że normalne życie jej nie odpowiada. No nie, normalne życie – nie. Nudzi mnie. Nie jestem typem rodzinnym. Zawsze byłam bardzo wyczulona na wszelką dominację, więc jak tylko w związku wyczuwałam coś takiego, to natychmiast wiałam. A z kolei facet gapa też mnie nie interesuje. Na kozetkę do psychologa nie chodzę, więc nie wiem, dlaczego nie umiałam stworzyć trwałego związku. Rodziny nie założyłam, trochę nad tym boleję, ale też dzięki temu nie mam dziś obowiązków wobec męża, dzieci, teściowej. A codzienne chodzenie do pracy? Nie wyobrażam sobie. Ja bym tego po prostu nie zniosła. Jestem bardzo niepokorna, nie zniosłabym szefa, który by się mnie czepiał. To co ja mam robić na nizinach? Więc wracam z wyprawy i zaczynam szukać sponsorów i zarabiać, żeby znowu wyjechać. Większość wypraw sfinansowałam sama. Korona Ziemi kosztowała mnie około 120 tysięcy dolarów. A zrobiłam ją bardzo oszczędnie. Nie chce pani chodzić do pracy, szefa mieć nie chce, to jak pani zarabia takie wielkie kwoty? W latach 90. założyłam firmę, sprowadzałam komputery z Singapuru i ciuchy z Indii. W szczytowym momencie miałam cztery sklepy i hurtownię. To było bardzo dochodowe. Poza tym dziś mam sponsorów. Czyli jednak sport dla bogatych? No, trochę tak. Ale gdybym chciała kupić jacht, żeby np. opłynąć świat, to kosztowałoby to przecież bez porównania więcej. Kiedy pani skończy zaplanowane 10 ośmiotysięczników? Nie wymawiając, ma pani już za sobą 57. urodziny... Ojej, jest pani zdania, że to tak dużo? Na 10. ośmiotysięcznik planuję wejść w następnym sezonie. Ale może potem będzie ich jeszcze więcej? Może 14? Nie wiem. A może będę robić coś jeszcze innego. Ostatnio kolega kajakarz zaproponował mi, żebyśmy przepłynęli Bałtyk. Zobaczę. Gdy mnie pytają o Koronę Himalajów, odpowiadam, że zrobiłam Koronę Ziemi i to wystarczy. Bardzo się z niej zresztą cieszę. Byłam w Australii, na Nowej Gwi-nei, na Antarktydzie. Gdyby nie ten plan, pewnie ciągle dreptałabym tylko po tych Himalajach i Karakorum. A to w końcu też robi się nudne. Nie żyje Anna Czerwińska. Wybitna polska himalaistka miała 74 lata Anna Czerwińska zapisała się w historii polskiego himalaizmu ogromną determinacją. Swoim życiem udowodniła, że wspinająca się kobieta ma na swojej drodze do pokonania nie tylko szczyty na... Kim była Anna Czerwińska? Anna Czerwińska (1949–2023). Z wykształcenia farmaceutka, w 1976 r. uzyskała tytuł doktora. Swój zawód porzuciła jednak dla gór. Od 30 lat wspina się w Tatrach, Alpach, Karakorum i Himalajach. Brała udział w wielu wspinaczkach w zespołach kobiecych (m.in. północna ściana Matterhornu latem i zimą, pierwsze kobiece wejście na Rakaposhi, 7788 m n.p.m., i Nanga Parbat - 8126 m n.p.m.). Jest pierwszą Polką, która zdobyła Koronę Ziemi, czyli najwyższe szczyty wszystkich siedmiu kontynentów, i drugą, która weszła na Mont Everest (2000 r.). Zdobyła osiem spośród 14 ośmiotysięczników. Opublikowała sześć książek o tematyce górskiej i była współautorką dwóch książek z cyklu „Za horyzontem" wydanych przez „National Geographic Polska”.
Co może oznaczać dłuższe życie? Kiedy to piszę, mija dokładnie rok od śmierci mojego ojca w wieku 79 lat. Gdy dorastałem, tata był dla mnie wzorem do naśladowania, najlepszym przyjacielem, nauczycielem, powiernikiem. Jego śmierć nastąpiła szybko – zapalenie płuc w ciągu kilku dni zamieniło się w wielonarządową niewydolność. Mocno mną to wstrząsnęło. Moja rodzina cieszyła się długowiecznością – znałem dziadków mojego ojca, którzy dożyli prawie stu lat, a rodzice matki wyraźnie przekroczyli dziewięćdziesiątkę – więc być może uznałem za pewnik, że tata też będzie miał więcej czasu. Nauka poczyniła ogromne postępy, pomagając nam żyć dłużej. Od początku XX w. oczekiwana długość życia ludzi wzrosła ponaddwukrotnie, ale przez większość tego czasu badania i postęp w medycynie koncentrowały się na łagodzeniu i leczeniu chorób. Dopiero niedawno zwrócono uwagę na samo starzenie się i to, co możemy zrobić, aby spowolnić, odwrócić lub w inny sposób zmienić ten proces. W okładkowym artykule niniejszego wydania, zatytułowanym „Życie dłuższe i lepsze”, relacjonujemy wam fascynujące poszukiwania – od leczenia hormonem wzrostu po przeprogramowywanie komórkowe – które obiecują wydłużenie ludzkiego życia o dekady. Kiedyś trochę lekceważyłem tych, którzy chcą „wyleczyć” starzenie się, ale teraz mój stosunek do tego tematu się zmienia. Kiedy sam się starzeję, chciałbym myśleć, że mam przed sobą więcej czasu i że będzie on dobrej jakości. Młodzi może niekoniecznie marnują swoją młodość, ale wiem, że jest wiele rzeczy, które doceniłbym bardziej, gdybym doświadczył ich później. Wspominając miniony rok bez mojego taty, myślę o tym, co dłuższe życie mogło oznaczać dla niego i dla tych, którzy go kochali. O rzeczach, które mógł zrobić i którymi mogliśmy się dzielić. Jeszcze 10 lat rozmów z tatą? Cholera, dużo bym dał nawet za rok. Mamy nadzieję, że to wydanie magazynu się wam spodoba. Nathan Lump redaktor naczelny
Pamiętam ten dzień doskonale, jakby wydarzył się przedwczoraj. Byłam z siebie taka dumna, kiedy tata odczepił mi dodatkowe kółka od roweru, a ja po raz pierwszy przejechałam bez nich kilkanaście metrów. Poczułam tę wolność i możliwości, jakie się nagle przede mną otworzyły, choć miałam nie więcej niż 4 lata. Szybko rower stał się integralną częścią mojego życia, jeździłam nim do szkoły, znajomych, na bliższe i dalsze wycieczki. Mogłam nim dojechać, gdzie chciałam i kiedy chciałam. I wciąż tak jest, choć od tamtego momentu upłynęły dekady, a świat wokół mnie się zmienił. Po fascynacji motoryzacją i tym, co ona ze sobą niesie, powoli znów wracamy do rowerów i niejako korzeni. Doceniamy rower jako najbardziej ekologiczny i przyjazny wynalazek ludzkości służący przemieszczaniu się. Z roku na rok powstaje coraz więcej ścieżek rowerowych i w miastach, i poza nimi, a w krajach takich jak Dania czy Holandia rowerzyści mają nawet więcej praw niż kierowcy samochodów. I bez względu na zalety czterech kółek faktem jest, że żeby oddychać czystszym powietrzem, ale też mieć więcej frajdy z podróżowania, powinniśmy się przynajmniej co jakiś czas przesiąść na rower. Pamiętając, że jest on też najtańszym sposobem na podróżowanie, a przy okazji też najzdrowszym. Może nas utrzymać w formie do później starości. Dlatego planujemy rowerowe wyprawy z rodziną i znajomymi. A za inspirację niech posłuży to wydanie specjalne Travelera, w którym zebraliśmy dla Was mnóstwo pomysłów na dłuższe i krótsze podróże na dwóch kółkach po Europie. AGNIESZKA FRANUS REDAKTOR NACZELNA
Bałtyk. Stan obecny, przyczyny kłopotów, perspektywy
Aktywny wypoczynek w Dolinkach Krakowskich. Jak zaplanować dzień?
W najnowszym odcinku Rozmów Travelera poświęconych pięknym okolicom Krakowa podpowiadamy, jak aktywnie spędzić czas w Dolinkach Krakowskich na Wyżynie Krakowsko-Częstochowskiej. To jeden z Siedmiu Nowych Cudów Polski według plebiscytu National Geographic. Wspinaczka na Sokolicy, przejście Jaskinią Wierzchowską Górną, czy odpoczynek w kultowej Brandysówce? Zobacz, jak wyglądał pełen wrażeń dzień Michała Cessanisa.
Szwajcarski wspinacz świętował 98. urodziny na ściance. „Wspinaczka to fontanna młodości”
Wiek to tylko liczba – żywym przykładem prawdziwości tego powiedzenia jest Marcel Rémy. W lutym Szwajcar skończył 98 lat, ale dopiero niedawno miał okazję uczcić urodziny. Zrobił to wspinając się na ściance o trudności 4c.
Marcel Rémy ma na koncie wiele zakończonych sukcesem tras, w tym tych o najwyższej trudności. Urodzony w 1923 roku szwajcarski wspinacz jest szczególnie znany ze swoich imponujących wejść, których dokonał już jako 80-latek.W 2009 roku, kiedy miał 86 lat, przeszedł 16-wyciągową drogę Y Route na północno-zachodniej ścianie Grand Miroir d’Argentine (2325 m) w szwajcarskich Alpach. W 2017 roku, będąc już w wieku 94 lat, wspiął się na północno-zachodnią ścianę Miroir de l’Argentine trasą, której trudność oceniana jest na 5b /5c. W tej wspinaczce towarzyszyło mu dwóch synów, a z mierzącego 500 metrów klifu Marcel zleciał na paralotni. W 2019 roku pokonał też La guêpe o trudności 5c w Saint-Loup. Marcel Rémy jest ojcem dwóch słynnych wspinaczy - Claude’a i Yvesa, którzy wytyczyli wiele nowych dróg wspinaczkowych nie tylko w Szwajcarii. To właśnie dwa synowie zorganizowali ojcu urodzinową niespodziankę w nowej hali wspinaczkowej w Satigny, na zachód od Genewy. – Po kilku tygodniach pobytu w szpitalu w związku z problemami z płucami Marcel nie miał ochoty się wspinać. W poprzednich dniach wydawał się trochę przygnębiony, nie chciał już nawet prowadzić auta – mówią synowie wiekowego wspinacza. WSPINACZKA OD PODSTAW odc. 1. Rodzaje wspinania [WIDEO] Bez względu na to czy wspinaczka to tylko kolejne sportowe wyzwanie, czy przyciąga cię fascynacja poczuciem wolności i pokonywaniem barier narzucanych przez twoje ciało, rozpoczynając trening... Jak przyznali w rozmowie z mediami, Marcel początkowo nie chciał spróbować swoich sił i wydawał się zrezygnowany. W końcu zaczął trening od zrobienia kilku prostych przejść, żeby się rozgrzać. Następnie pokonał dwie trasy z liną asekuracyjną, ale nalegał na zdjęcie zabezpieczeń. Ostatecznie zakończył sesję pokonując drogę o trudności 4c. View Ediplayer on the source website – Jego oczy błyszczały ze szczęścia! Natychmiast zaczął układać plany na następne lato. Wspinaczka to fontanna młodości – opowiadają synowie. Marcel bez wątpienia jest przykładem na to, że sport i aktywność fizyczna to sposób na długowieczność.
Nepal chce uniknąć korków na Evereście i wprowadza limit. Niezbyt restrykcyjny
Departament Turystyki Nepalu wydał już 377 pozwoleń na wejścia na Mount Everest w nadchodzącym sezonie. Aby uniknąć sytuacji z 2019 roku, kiedy na szczycie tego samego dnia stanęło 354 himalaistów, wprowadzono jednak limity.
Rekordowo liczny atak szczytowy na Mount Everest miał miejsce 23 maja 2019 roku. Tego dnia na szczycie najwyższej góry świata stanęło łącznie 354 wspinaczy z różnych krajów. Przy takim obłożeniu w drodze na szczyt himalaiści musieli dosłownie czekać w kolejce. Ze względu na ekstremalne warunki panujące na tej wysokości oraz szybko zmieniającą się pogodę taka sytuacja stwarzała poważne niebezpieczeństwo dla wszystkich uczestników wyprawy. 2020 rok był rokiem poważnego przestoju spowodowanego pandemią koronawirusa, ale w bieżącym roku zainteresowanie wspinaczką wysokogórską wróciło do normy. Do tej pory nepalskie władze wydały już 377 pozwoleń na wejście na Mount Everest. Jednak aby uniknąć sytuacji podobnej do tej sprzed dwóch lat wprowadzono limit osób, które w jednym czasie mogą brać udział w ataku szczytowym. Oznacza to, że nie wszyscy, którzy otrzymali pozwolenia na wspinaczkę, rzeczywiście będą mogli wspinać się w tym samym „okienku pogodowym”. Departament Turystyki Nepalu wydał specjalne rozporządzenie informujące, że grupy, które otrzymały zezwolenia wcześniej, będą mogły podjąć próbę zdobycia szczytu we wcześniejszym oknie pogodowym. Z kolei kolejna grupa, która otrzymała zezwolenia nieco później, będzie musiała zaczekać na kolejne sprzyjające warunki. 10-letni zakaz wspinaczki za sfałszowanie zdjęcia ze szczytu Mount Everestu. Nepal zapowiada zmiany Wydaje się, że w himalaizmie chodzi o przekraczanie własnych granic i dokonanie czegoś doniosłego. Jednak rzeczywistość pokazuje, że równie często chodzi tylko o uzyskanie oficjalnego cer... <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/1c11cd0ed0ae82445e322491201fbe3daa72a792-ab74544.jpeg" width="938" height="625" alt="Z roku na rok rośnie liczba wydawanych pozwoleń na wspinaczkę, ale też fałszywych zdjęć ze szczytu (fot. Getty Images)" title="Z roku na rok rośnie liczba wydawanych pozwoleń na wspinaczkę, ale też fałszywych zdjęć ze szczytu (fot. Getty Images)" /> Nepalscy urzędnicy podkreślają też, że jeśli dostosowanie się do rozporządzenia „stwarza trudności”, to agencje koordynujące ekspedycyjne mogą przeorganizować plan wspinaczki lub zmienić plany ataku szczytowego w porozumieniu ze sobą. Jednak – zgodnie z zaleceniem – liczba wspinaczy biorących udział w jednym ataku nie powinna przekraczać 150-170 osób. Rozporządzenie nie jest prawnym nakazem, co budzi obawy, że wspinacze oraz opiekujące się nimi agencje turystycznie nie zechcą dostosować się do zaleceń. – Wprowadziliśmy szereg zasad, aby zapobiec tworzeniu się tłumów w tym roku. Jeśli się nie sprawdzą, wówczas na przyszły rok poszukamy bardziej restrykcyjnych rozwiązań – poinformowała Mira Acharya, kierująca Departamentem Turystyki w nepalskim Ministerstwie Kultury, Turystyki i Lotnictwa Cywilnego, cytowana przez PAP. Korek na Mount Everent: są ofiary. To nie ponury żart Piękna pogoda na Dachu Świata ściąga na zbocza najwyższej góry świata tłumy śmiałków. W ostatnich dniach aż 11 osób zmarło z powodu zatłoczenia na szlaku. W 2019 roku w sezonie wiosennym Nepal przyznał 381 pozwoleń na wspinaczkę. Był to historyczny rekord. Wówczas na nepalskich zboczach zginęło 10 osób. W 2020 roku wydano 377 pozwoleń, ale wyprawy nie doszły do skutku z powodu pandemii COVID-19. W tym roku liczbę chętnych na zdobycie najwyższych szczytów oszacowano na ok. 400, a wydano do tej pory 377 licencji. Trzeba zauważyć, że pozwolenia dotyczą samych wspinaczy. Razem z przewodnikami i tragarzami, rzeczywista grupa, jaka znajdzie się pod Everestem, może być o wiele większa. – Dużymi grupami alpinistów można odpowiednio zarządzać, ale tylko jeśli pogoda będzie sprzyjająca. Jeśli Everest będzie otwarty na mniej niż tydzień, będziemy mieli chaos. Każdy chce się wspiąć, bo za to zapłacił, a zwroty nie przysługują. Zobaczymy, czy plan na ten rok zadziała... – ocenia Dambar Parajuli, szef Związku Zawodowego Organizatorów Ekspedycji. Rząd Nepalu chętnie wydaje pozwolenia na wspinaczkę, bowiem uzyskanie takiej licencji jest płatne, a duże zainteresowanie turystów zasila budżet państwa. Za uzyskanie pozwolenia na wspinaczkę na Everest trzeba zapłacić nawet 30 000 dolarów (ok. 120 tys. zł). Jeśli zdecydujemy się podjąć wspinaczki u boku doświadczonego przewodnika, lub wspinać się razem z większą grupą w ramach ekspedycji organizowanej przez agencję turystyczną, cena może wzrosnąć nawet dwukrotnie. "Wspinaczka, obłęd i zabójczy wyścig". Historia dramatycznej rywalizacji o himalajskie szczyty Gdy w latach 30. XX wieku narastało napięcie pomiędzy największymi potęgami Europy, w Himalajach szalała już inna walka. Zespoły wspinaczy rywalizowały ze sobą w wyścigu o najwyższe szc... Obecnie, w związku z trwającą pandemią, himalaiści przybywający do Nerpalu muszą przedstawić negatywny wynik testu i przejść obowiązkową kwarantannę. Władze Nepalu wprowadziły też reguły mające na celu zmniejszenie ryzyka zakażenia się koronawirusem wśród wspinaczu, m.in. zakazane jest spotykanie się w obozach uczestników dwóch różnych grup. Mimo środków ostrożności, w ostatnich dniach pod Mount Everest odnotowano pierwszy przypadek Covid-19. Pozytywny wynik testu na obecność koronawirusa uzyskał himalaista przygotowujący się do wyprawy i pozostający w bazie. Wspinacz miał poważne problemy z oddychaniem i początkowo zakładano, że cierpi na obrzęk płuc – HAPE, charakterystyczne na dużych wysokościach. Został przetransportowany do szpitala w Katmandu, gdzie wykonano test w kierunku COVID, który dał pozytywny wynik. Reszta wspinaczy została poddana kwarantannie w bazie głównej. Ekspedycja nie została przerwana. Od początku pandemii w Nepalu potwierdzono 289 tys. przypadków zakażeń koronawirusem, zmarło 3 112 osób.
Tajemnica Przełęczy Diatłowa ostatecznie odkryta? Naukowcy po raz pierwszy podjęli się jej wyjaśnienia
Kosmici, yeti, rosyjski wywiad a może narkotyki. Przez 60 lat wokół wydarzeń na tzw. Martwej Górze narosło wiele teorii spiskowych. Dziewięciu młodych wspinaczy wybrało się na wędrówkę, z której nigdy nie wrócili. Teraz naukowcy, z pomocą modelowania komputerowego, znaleźli dowody na naukowe wyjaśnienie ich śmierci.
W tym artykule: Lawina jak rozpędzony samochód Cztery punkty krytyczne Siedmiu mężczyzn i dwie kobiety wyruszyło wspólnie w góry Uralu, i zatrzymało się na zboczu zwanym przez lokalnych mieszkańców Martwą Górą. W śniegu wykopali komorę, w której ustawili namiot, aby przeczekać zamieć przed wyruszeniem w dalszą drogę. Nigdy jednak nie udało im się dotrzeć do celu, a od czasu tragedii miejsce to określa się jako Przełęcz Diatłowa, od nazwiska jednego z uczestników wyprawy. Prawie miesiąc zajęło śledczym znalezienie wszystkich dziewięciu ciał rozrzuconych pośród śniegu, drzew i wąwozów Martwej Góry. Niektórzy wspinacze zginęli na wpół ubrani, tylko w skarpetkach i bieliźnie. Niektórzy mieli złamane kości i popękane czaszki, innym brakowało oczu, a jedna z kobiet straciła język. W namiocie, do połowy zakopanym w śniegu i najwyraźniej rozciętym od wewnątrz, nadal znajdowały się starannie złożone ubrania i na wpół zjedzone zapasy. Sekcje zwłok wykazały, że wszystkich dziewięciu turystów zmarło z powodu hipotermii. W aktach rosyjskiego śledztwa napisano, że zostali zmuszeni do wyjścia na zimno „pod wpływem nieodpartej siły natury”, ale nigdy nie sprecyzowano, czym ta siła miałaby być. Sprawa rozbudziła ciekawość opinii publicznej na całym świecie i doczekała się teorii takich, jak ingerencja kosmitów, halucynacje po spożyciu środków psychoaktywnych czy ucieczka przed funkcjonariuszami rosyjskiego wywiadu. Niektóre z nich przedstawiono w książkach i filmach. Lawina jak rozpędzony samochód Jedną z najczęściej podnoszonych hipotez było zejście lawiny. Jednak obrażenia znalezione u zmarłych, nietypowe miejsce znalezienia ciał, a także ukształtowanie i wygląd terenu w momencie przybycia na miejsce śledczych nie potwierdzały tej tezy. Mimo to właśnie na niej swoje badania oparli naukowcy, którzy 28 stycznia opublikowali wyniki swojej pracy w czasopiśmie Nature Communications Earth & Environment. W artykule Johan Gaume i Alexander M. Puzrin dostarczają pierwszego naukowego dowodu na potwierdzenie tej hipotezy. Mała lawina, wywołana w nietypowych warunkach, uderzyła wspinaczy podczas snu, a następnie zmusiła ich do ucieczki z namiotu w zimną, ciemną noc. – Nie twierdzimy, że udało nam się rozwiązać zagadkę Przełęczy Diatłowa, ponieważ nikt nie przeżył, aby opowiedzieć tę historię. Ale my po raz pierwszy pokazujemy wiarygodność hipotezy lawinowej – mówi Johan Gaume, szef Laboratorium Symulacji Śniegu i Lawin w Szwajcarskim Federalnym Instytucie Technologii w Lozannie. – Teoria lawiny została skrytykowana z powodu czterech głównych kontrargumentów. Analiza wykazała, że hipoteza lawinowa wytrzymuje każdy z nich – dodaje ekspert. Hipotezę lawinową jako najbardziej prawdopodobną wskazano także w dwóch rosyjskich dochodzeniach, które zakończyły się w 2019 i 2020 roku. Stwierdzono, że wspinaczy najprawdopodobniej wypędziła z namiotów lawina płytowa, czyli nietypowa lawina mająca miejsce wtedy, gdy płyta śniegu z powierzchni odrywa się od głębszych pokładów śniegu i zsuwa w dół. W takiej sytuacji śnieg spada w dół w blokowych fragmentach. Ta teza nie została zaakceptowana przez opinię publiczną, ponieważ w śledztwie nie dostarczono dowodów naukowych – uznali badacze i przywołali najważniejsze wątpliwości. Cztery punkty krytyczne Pierwszym kontrargumentem przemawiającym przeciwko hipotezie lawinowej jest fakt, że na miejscu nie zauważono śladu lawiny, gdy ratownicy przybyli na miejsce obozowania, co miało miejsce 26 dni po zaginięciu turystów. Po drugie - zbocze, na którym wędrowcy zbudowali swój obóz, miało nachylenie mniejsze niż 30 stopni, co jest zwykle uważane za minimalny kąt, pod jakim może wystąpić lawin. Po trzecie - istnieją dowody na to, że wędrowcy uciekli ze swoich namiotów w środku nocy, co oznacza, że lawina została wywołana kilka godzin po wydarzeniu o najwyższym ryzyku lawinowym. Wydarzeniem tym był moment, kiedy turyści budowali swój obóz – musieli wciąć się w zaśnieżone zbocze, aby rozbić namiot na płaskiej powierzchni. I po czwarte – część ze zmarłych odniosła obrażenia głowy i klatki piersiowej, których lawiny zwykle nie powodują. W swoim artykule Gaume i Puzrin, badacz z Instytutu Inżynierii Geotechnicznej w Zurychu, przeanalizowali zapisy z 1959, aby odtworzyć warunki środowiskowe i pogodowe, z którymi najprawdopodobniej mieli do czynienia wspinacze w noc swojej śmierci. Następnie naukowcy wykorzystali cyfrowy model, aby sprawdzić, czy lawina płytowa mogła wystąpić w tych warunkach i prześledzić jej przebieg. Naukowcy dowiedzieli się m.in., że nachylenie zbocza w pobliżu obozowiska było w rzeczywistości większe, niż wskazywały poprzednie raporty. Kąt nachylenia wynosił 28 stopni w porównaniu ze średnim kątem nachylenia terenu wynoszącym 23 stopnie. Badacze stwierdzili, że opady śniegu w tygodniach po wypadku mogły „wygładzić” ten kąt sprawiając, że zbocze wydawało się mniejsze. Jednocześnie wielotygodniowe opady śniegu zakryły oznaki zejścia lawiny. W ten sposób badacze odpierają pierwszą z wątpliwości. Druga, mówiąca o minimalnym kącie zejścia lawiny, może być wytłumaczona tym, że przyjęcie normy 30 stopni nie jest „złotą zasadą”, a znane są nawet przypadki lawin na zboczach o nachyleniu zaledwie 15 stopni. W przypadku lawin płytowych kluczowym czynnikiem jest wartość tarcia pomiędzy górną warstwą płyty, a warstwą bazową – czyli górną i dolną warstwą śniegu. Z badań wynika, że podstawa pokrywy śnieżnej na Przełęczy Diatłowa składała się ze szronu głębinowego lub „cukrowego” - ziarnistego, skrystalizowanego lodu, który często zwiększa ryzyko lawin. Ta ziarnista warstwa mogła umożliwić zejście lawiny płytowej nawet przy nachyleniu 28 stopni. Do rozwikłania zagadki nr 3 naukowcy musieli wykorzystać lawinowe modele komputerowe. Dlaczego lawina zeszła dopiero kilka godzin po tym, jak wspinacze naruszyli śnieżną pokrywę? Badacze twierdzą, że można to wytłumaczyć silnymi wiatrami, które stopniowo nawiewały coraz więcej śniegu na szczyt stoku w pobliżu obozowiska. Na górze panowały wyjątkowo wietrzne warunki, a śnieg mógł gromadzić się nad namiotem od 9,5 do 13,5 godziny, zanim górna płyta ostatecznie ustąpiła i zaczęła spadać – wykazały modele. Opóźnienie lawiny oraz charakterystyka lawin płytowych mogą też wyjaśniać charakter obrażeń części turystów. Pęknięte żebra i czaszki bardziej przypominały obrażenia, do jakich dochodzi w wyniku wypadku samochodowego, niż na skutek zetknięcia się z lawiną. W tym przypadku jednak wędrowcy spali, a więc leżeli na drodze lawiny, kiedy ciężkie bloki zmarzniętego śniegu spadły na namiot, miażdżąc go. „Dynamiczne symulacje lawin sugerują, że nawet stosunkowo niewielka warstwa śniegu mogła doprowadzić do poważnych, ale nie śmiertelnych obrażeń klatki piersiowej i czaszki, o czym informowano w sekcji zwłok” - napisali naukowcy. Płaty śniegu spadły na namiot, a ich ciężar mógł doprowadzić do złamań kości u niektórych przebywających w namiocie. Ci, którzy nie doświadczyli poważnych obrażeń, próbowali ratować rannych towarzyszy, odciągając ich jak najdalej od lawiny. Prawdopodobnie próbowali przetrwać noc pod gołym niebem, jednak im się to nie udało. – Chociaż ten artykuł nie wyjaśnia każdego aspektu tajemnicy Przełęczy Diatłowa, dostarcza pierwszego naukowego dowodu na to, że przynajmniej jedna popularna hipoteza – hipoteza lawinowa – jest wiarygodna – podsumowali autorzy. – Kiedy wędrowcy zdecydowali się uciec do lasu, zaopiekowali się rannymi przyjaciółmi – nikt nie został w tyle. Myślę, że to wspaniała historia o odwadze i przyjaźni w obliczu brutalnej siły natury – powiedział Gaume.
Zimowy Expander pokonany w niespełna 44 godziny. „To święty Graal tatrzańskiej wspinaczki”
Trzech doświadczonych wspinaczy i taterników – Maciej Ciesielski, Kacper Tekieli i Piotr Sułowski – dokonało niemożliwego. W ciągu 43 godzin i 50 minut, bez wsparcia i biwaków, zakończyli wspinaczkę na tatrzańską łańcuchówkę zwaną Expanderem.
W tym artykule: Expander i Sprężyna - co to jest? Trzech wspinaczy dokonało wejścia w dniach 2-4 marca. Kacper Tekieli na swoim oficjalnym profilu na Facebooku poinformował, że wspinaczka odbyła się bez zakładania depozytów, biwaków i bez wsparcia. Portal wspinanie.pl podaje, że pozwolili sobie na krótki odpoczynek jedynie w rejonie odbicia szlaku na Wrota Chałubińskiego, a po zejściu w Dolinie Pięciu Stawów Polskich i na Kościelcu. „Mało przyjemności, dużo satysfakcji” - tak wyprawę skomentował Piotr Sułowski. Pod postami posypały się komentarze z gratulacjami i wyrazami uznania. "To jak święty Graal tatrzańskiego wspinania. Brawo i gratulacje" - napisał Czesław Szura, który w 2003 roku przeszedł ekspandera solo. Expander i Sprężyna - co to jest? Tatrzański Expander to łańcuchówka (przejście jednym ciągiem kilku dróg taterniczych, często o dużych trudnościach) składająca się z czterech tzw. Sprężyn, biegnących na czterech różnych tatrzańskich ścianach. Sprężyny swoją nazwę wzięły od taternika Macieja Gryczyńskiego, zwanego w środowisku właśnie Sprężyną, który owe drogi wytyczył. Z kolei połączenie czterech Sprężyn w Expandera to pomysł Krzysztofa Pankiewicza, który jako pierwszy zrealizował takie wejście we wrześniu 1989, wraz z Piotrem Panufnikiem – podaje wspinanie.pl. Wspinaczka zajęła im 17 godzin. Jako pierwsi powtórzyli je Krzysztof Belczyński i Marcin Tomaszewski, ale dopiero w 1996 roku, w czasie 23 godzin. Na Ekspandera składają się: Sprężyna VI (Mały Młynarz, 16 wyciągów), Sprężyna VI/VI+ (Kocioł Kazalnicy, 8 wyciągów), Sprężyna VII- (Mnich, 5 wyciągów), Sprężyna VI+ (Kościelec, 4 wyciągi). Kacper Tekieli zaliczył Expandera także w lipcu 2019 roku. Razem z nim wspinał się wówczas Łukasz Mirowski. Taternicy uzyskali rekordowy czas, pokonując drogę w 15 godzin i 52 minuty. Większość wyciągów pokonali z lotną asekuracją.
WSPINACZKA OD PODSTAW odc. 3. Wspinaczka na czas [WIDEO]
Wspinaczka na czas to najbardziej czytelny i widowiskowy rodzaj wspinaczki sportowej. Aktualny rekord świata na panelu o wysokości 15m to 5,48sek. Jak to możliwe by w pionowym biegu osiągnąć taki wynik? Czy Polacy mają się czym pochwalić w tej dyscyplinie? Kiedy wspinaczka zadebiutuje na Igrzyskach Olimpijskich? W tym odcinku Hubert Przytuła, kadrowicz PZA oraz aktualny Akademicki Mistrz Polski i V-ce Mistrz Polski opowiada o zasadach, przygotowaniu do treningów i swojej pasji.
„Wspinaczka od podstaw” to nowy cykl National Geographic Polska, w którym przybliżamy tajniki wspinaczki sportowej. Z kolejnych odcinków dowiecie się nie tylko jak zaplanować treningi, zadbać o bezpieczeństwo i przygotować się do uprawiania tej dyscypliny sportu. Instruktorzy wspinaczki sportowej Radek Szymański i Hubert Przytuła zapraszają do świata, w którym nie ma miejsca na lęk wysokości. Opowiadają o treningach i przygotowaniu motorycznym, zaufaniu do partnera wspinaczkowego, zasadach asekuracji, kontuzjach, ale też o rekordach świata, Igrzyskach Olimpijskich i sportowych marzeniach. Cykl przygotowany we współpracy z instruktorami wspinaczki sportowej Hubertem Przytułą i Radkiem Szymańskim. Hubert Przytuła Akademicki Mistrz Polski i V-ce Mistrz Polski we wspinaczce na czas. W styczniu 2021 powołany do składu Kadry Narodowej PZA w dyscyplinie wspinaczka na czas na sezon 2021. Finalista pierwszej i uczestnik trzeciej edycji programu Ninja Warrior (emisja od marca 2021). Instruktor wspinaczki sportowej. Radek Szymański Doświadczony instruktor wspinaczki sportowej. Prowadzi szkolenia zarówno w skałach, jak i na panelu. Dziękujemy Centrum Wspinaczkowemu Murall (murall.pl) za udostępnienie obiektu. W cyklu wspinaczka od podstaw wykorzystano zdjęcia z archiwum instruktorów, wykonane przez fotografów: Łukasza Jankowskiego, Walusza Fotografia, Krzysztofa Łukasińskiego oraz Ninę Rybińską
WSPINACZKA OD PODSTAW odc. 2. Bezpieczeństwo [WIDEO]
Bezpieczeństwo i respektowanie reguł, nieprzypadkowo znalazły się już drugim odcinku naszego cyklu. Wspinaczka sportowa to fascynująca, ale też bardzo wymagająca dyscyplina sportu. Na co zwrócić uwagę rozpoczynając treningi? Dlaczego nie należy wchodzić w drogę innemu wspinaczowi? Czy należy bać się wysokości? Jakie niebezpieczeństwa czyhają na nas na panelu wspinaczkowym i co to takiego „fitness climbing”. Instruktorzy wspinaczki sportowej Radek Szymański i Hubert Przytuła odpowiadają o zasadach i swoich doświadczeniach.
WSPINACZKA OD PODSTAW odc. 1. Rodzaje wspinania [WIDEO]
Bez względu na to czy wspinaczka to tylko kolejne sportowe wyzwanie, czy przyciąga cię fascynacja poczuciem wolności i pokonywaniem barier narzucanych przez twoje ciało, rozpoczynając treningi musisz znać zasady. Wspinaczka sportowa czy tradowa? Asekuracja „z dołem” czy „na wędkę”? Jak wygląda asekuracja na boulderach? Kiedy wspinaczka zadebiutuje na Igrzyskach Olimpijskich i w jakiej formule? Z instruktorami wspinaczki sportowej Radkiem Szymańskim i Hubertem Przytułą, zanim zaczniemy się wspinać, przybliżamy podstawy.
Nowe otwarcie Stało się. Wielka Brytania wyszła z Unii Europejskiej, w co do końca chyba nikt z nas nie wierzył. Łudziliśmy się, że coś się wydarzy, żeby spowolnić albo wręcz zmienić decyzję wyspiarzy. Brytyjska kultura, celebryci czy perypetie członków rodziny królewskiej, najbardziej znanej monarchii na świecie, są czymś, czym żyliśmy i żyjemy chyba wszyscy. Każdy z nas ma też kogoś z rodziny albo zna kogoś, kto w Wielkiej Brytanii mieszka i pracuje. Dlatego ten kraj, podobnie jak sąsiednia Irlandia, przez ostatnią dekadę stał się nam szczególnie bliski. Co zmienia brexit? Właściwie niewiele – oczywiście z turystycznego punktu widzenia. Bez wizy możemy w Wielkiej Brytanii przebywać nawet sześć miesięcy, intensywnie podróżując po tym kraju. Na dowód tylko do końca września; potem będą nas już obowiązywały paszporty. Więcej o tym, co warto wiedzieć w związku z brexitem, przeczytacie w wieściach ze świata, a temu, co warto na Wyspach zobaczyć, poświęciliśmy to wydanie Travelera. Poza miastami takimi jak Londyn, Liverpool, Dublin czy Edynburg stawiamy głównie na naturę. Stąd kilka reportaży poświęconych jest najpiękniejszym szlakom, zarówno tym przecinającym Wyspy, jak i biegnącym wzdłuż wybrzeży. Wielka Brytania i Irlandia mają się czym pochwalić. Klify, wrzosowiska, zamki z ich tajemnicami i mrocznymi historiami, senne wioski i miasteczka, wreszcie sławna tamtejsza aura, kuchnia i jeszcze sławniejsze poczucie humoru, które sprawia, że po prostu chce się tam być.