Nowy wynalazek podbija sieć. Dzięki niemu góry stają się dostępne dla każdego
Dla wielu osób górskie szlaki pozostają nieosiągalne ze względu na wymagające podejścia i fizyczne ograniczenia. Teraz jednak innowacja z Chin może to zmienić. Robotyczne egzoszkielety pozwalają pokonywać strome wzniesienia z lekkością, jakiej dotąd nie dawały żadne tradycyjne rozwiązania.
Wspinaczka górska od zawsze była synonimem wysiłku, determinacji i fizycznego wyzwania. Strome podejścia, nierówny teren i rozrzedzone powietrze sprawiają, że nawet doświadczeni turyści muszą mierzyć się z granicami własnej wytrzymałości. Teraz jednak technologia wkracza tam, gdzie dotąd liczyła się jedynie siła ludzkich mięśni. W Chinach działają już robotyczne egzoszkielety, które wspierają wspinaczy w pokonywaniu górskich szlaków, odciążając ich ciało i umożliwiając zdobywanie szczytów. Sztuczna inteligencja wspiera wspinaczy Jak podawała agencja prasowa Xinhua, już 29 stycznia (czyli w pierwszy dzień chińskiego Nowego Roku) na słynnej górze Tai (Taishan) w prowincji Shandong zadebiutowało dziesięć egzoszkieletów zasilanych sztuczną inteligencją. W ramach tygodniowego programu pilotażowego ponad 200 turystów miało okazję przetestować urządzenie, płacąc od 60 do 80 juanów (czyli około 8–11 dolarów) za jedno użycie. Projekt na tyle przypadł im do gustu, że wszedł do użytku w różnych miejscach turystycznych w Chinach. Przyrząd to owoc współpracy Taishan Cultural Tourism Group oraz firmy Kenqing Technology z siedzibą w Shenzhen. Lekki egzoszkielet, ważący zaledwie 1,8 kilograma, mocowany jest w okolicy talii i ud użytkownika. Dzięki zastosowaniu zaawansowanych algorytmów sztucznej inteligencji, potrafi rozpoznawać rytm i kierunek ruchu, a następnie dostosowywać poziom wsparcia, by odciążać nogi i wspomagać wspinaczkę. Jak tłumaczą przedstawiciele Kenqing Technology, urządzenie „zapewnia zsynchronizowaną pomoc”, reagując na każdy krok użytkownika w czasie rzeczywistym. Wiadomo, że egzoszkielet zasilany jest dwiema bateriami, które wystarczają na około pięć godzin pracy, czyli niemal tyle, ile zajmuje przeciętnemu turyście wejście na szczyt góry Tai. – Dzięki temu więcej osób będzie mogło wybrać się na pieszą wędrówkę i podziwiać krajobraz bez nadmiernego wysiłku – tłumaczył Wang Houzhe, zastępca sekretarza Komitetu Partii Grupy Turystyki Kulturalnej Taishan, cytowany przez chińskie media państwowe. Technologia z Chin zachwyciła internautów W ostatnich dniach temat robotycznych egzoszkieletów zdobył ogromną popularność w mediach społecznościowych – głównie za sprawą filmów opublikowanych przez amerykańskiego podróżnika Christiana Grossi'ego. Na nagraniach z Parku Narodowego Zhangjiajie pokazał on, jak przygotowuje się do korzystania z tzw. robotycznych nóg, a także wyjaśnił zasady ich działania, sposób użytkowania oraz koszty. Zdradził, że urządzenia te można wynająć na miejscu za około 22 dolary, natomiast zakup własnego egzemplarza to wydatek rzędu 950 dolarów. „Te robotyczne nogi są niesamowite – można regulować poziom mocy, a czasami w ogóle nie czuje się, że się idzie” – pisał na Instagramie. Publikacje podróżnika szybko stały się viralem i wywołały falę komentarzy z całego świata. Internauci zwracali uwagę na przystępność cenową chińskich technologii oraz ich potencjał w codziennym życiu. Czytamy: „Jedną z rzeczy, które lubię w Chinach, jest to, że technologia jest tam tańsza i łatwiejsza do przetestowania niż na Zachodzie”, „Zdecydowanie chciałbym kupić to dla mojej mamy, która ma problemy z chodzeniem” czy „Niedawno podróżowałem po Chinach i niektórzy uczestnicy naszej wycieczki z nich korzystali. Są naprawdę niezwykłe”. Nie zabrakło też głosów podkreślających przewagę Chin w rozwoju nowoczesnych rozwiązań: „Wkrótce Stany Zjednoczone będą musiały przyznać, że to Chiny są dziś najbardziej zaawansowanym technologicznie krajem”. Egzoszkielety jako pomoc dla seniorów Jak wyjaśnił Wang Houzhe, zastępca prezesa Taishan Cultural Tourism Group, pomysł wprowadzenia egzoszkieletów zrodził się z potrzeby umożliwienia osobom starszym pełnego doświadczenia wędrówki po górze Tai. Wielu seniorów marzyło o tym, by zobaczyć szczyt, lecz ograniczenia fizyczne często zmuszały ich do korzystania z kolejki linowej.– Niektórzy starsi turyści chcieli podziwiać widoki po drodze, ale siedzenie w kolejce ograniczało im widoczność. Dzięki tym urządzeniom mogą naprawdę poczuć radość wspinaczki – podkreślił. Innowacja szybko stała się punktem wyjścia do szerszej dyskusji o możliwościach wykorzystania egzoszkieletów w sektorze opieki nad seniorami. Starzenie się społeczeństwa jest jednym z największych wyzwań współczesnych Chin – pod koniec 2024 roku osoby powyżej 60. roku życia stanowiły już 22% populacji, czyli około 310 milionów ludzi, a według prognoz do 2035 roku liczba ta wzrośnie do ponad 400 milionów, co odpowiada niemal jednej trzeciej mieszkańców kraju. W odpowiedzi na te zmiany demograficzne firma Kenqing Technology rozpoczęła produkcję lżejszego modelu egzoszkieletu zaprojektowanego specjalnie dla seniorów. Urządzenie ma wykorzystywać zaawansowane czujniki i systemy sterowania ruchem, które będą wspierać użytkowników podczas chodzenia, biegania i wchodzenia po schodach. Jak zapowiedział dyrektor generalny firmy, Yu Yunbo, rozwiązanie ma znaleźć zastosowanie nie tylko w turystyce, ale także w rehabilitacji i codziennej opiece nad osobami starszymi, które zmagają się z ograniczoną mobilnością. Źródła: CNN, Xinhua, Instagram Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Lynn Hill na 30. Festiwalu Górskim w Lądku Zdroju. Najsłynniejsza wspinaczka świata odwiedziła Polskę
Amerykańska wspinaczka Lynn Hill przeszła do historii jako pierwsza osoba, której udało się w sposób klasyczny pokonać sławną drogę „The Nose” na przerażającej skale El Capitan. O swojej historii opowiedziała na jubileuszowej, 30. edycji Festiwalu Górskiego im. Andrzeja Zawady w Lądku Zdroju. Byliśmy tam!
„To nie tylko jedna z najlepiej wspinających się kobiet na świecie: jest jedynym z największych wspinaczy wszech czasów” – tak o Lynn Hill mówi Jon Krakauer, amerykański alpinista i pisarz. O swojej determinacji i roli kobiet we współczesnej wspinaczce opowiedziała w trakcie zakończonego w minioną niedzielę 30. Festiwalu Górskiego w Lądku-Zdroju. Niewielka wspinaczka na wielkiej skale Wizyta Lynn Hill wzbudziła spore poruszenie na terenie festiwalu – ludzie w mgnieniu oka pozostawili pełne lin, uprzęży i czekanów stoiska i tłumnie zawędrowali do największego z namiotów, który przypominał zjawiskową halę. Miejsca siedzące zapełniły się w kilka minut, a dużo osób musiało słuchać opowieści Lynn na stojąco. Przyciągnęła tłumy nie bez kozery: całe życie goniła niemożliwe i pokazywała, że nie ma barier nie do przejścia, niezależnie od płci. Niewysoka wspinaczka opowiedziała o swojej historii. Jej rodzice – w szczególności ojciec, który był inżynierem NASA – od najmłodszych lat zabierali ją wraz z rodzeństwem na różnorodne wyprawy. Zaczęła wspinać się w wieku 14 lat: wszystko z pasji do przygody. Były to lata 70. XX wieku, więc sport ten – w szczególności w Ameryce – nie był zbyt popularny. Wraz ze znajomymi przez wiele lat wspinała się… z nudów i dla zabawy. Dopiero pierwsza wizyta w Europie uświadomiła ją, że ktoś uprawia wspinaczkę profesjonalnie. – Nie wiedziałam, że ktoś bierze to na poważnie – śmieje się Hill. Pierwszy człowiek, który pokonał Kapitana Chociaż ma na koncie wiele sukcesów, najbardziej inspirująca jest z pewnością jej historia pokonania jednego z najsłynniejszych wyciągów wspinaczkowych na świecie: drogi The Nose w formacji skalnej znanej jako El Capitan. To mekka wszystkich wspinaczy – 900 metrów pionowego, litego granitu i kolebka wspinania w Stanach Zjednoczonych. Sam „Kapitan” mierzy 2307 metrów n.p.m. Jako pierwszy człowiek na świecie dokonała tego w sposób klasyczny. Oznacza to, że używany sprzęt działa tylko w przypadku odpadnięcia od ściany, a w górę wspinacz porusza się o własnych siłach. O tym wyczynie może świadczyć fakt, że do 2014 roku droga ta została pokonana zaledwie 6 razy – w tym dwukrotnie przez samą Hill. Obecnie udanych prób jest około tuzina. Superbohaterka, która nie ma już nic do udowodnienia W latach 70. wspinacze twierdzili, że El Capitan może zostać pokonany wyłącznie przez mężczyznę. Lynn Hill udowodniła im, jak bardzo się mylili – była nie tylko pierwszą kobietą, ale długo pierwszym człowiekiem, któremu udała się ta sztuka. Jest inspiracją dla wszystkich kobiet, którym powtarza się, że nie są zdolne do wielkich czynów. Polskie spotkanie ze wspinaczką wywołało owacje na stojąco i było przyczynkiem do wielu rozmów na terenie festiwalu. 30. Festiwal Górski w Lądku-Zdroju Amerykanka była tylko jednym z gości niezwykłego festiwalu w Lądku-Zdroju. Swoje prelekcje mieli także polscy himalaiści Krzysztof Wielicki i Leszek Cichy, znany belgijski (lekko zwariowany) wspinacz-muzyk-producent filmowy Sean Villanueva O’Driscoll czy Simone Moro, drugi po Jerzym Kukuczce wspinacz, który zdobył zimą cztery ośmiotysięczniki. 30. Festiwal Górski im. Andrzeja Zawady to także masa koncertów (m. in. Stare Dobrze Małżeństwo czy Myslovitz), dziesiątki stoisk ze specjalistycznym sprzętem, warsztaty czy spotkania z podróżnikami. Odbył się w dniach 4–7.09, a kto nie był, niech żałuje! A jeśli żałuje, to już zapowiedziano kolejną edycję: należy przygotować się na 3–6.09 2026 roku. Treki w dłoń i w drogę! Źródło: National Geographic Polska Nasz autor Jonasz Przybył Redaktor i dziennikarz związany wcześniej m.in. z przyrodniczą gałęzią Wydawnictwa Naukowego PWN, autor wielu tekstów publicystycznych i specjalistycznych. W National Geographic skupia się głównie na tematach dotyczących środowiska naturalnego, historycznych i kulturowych. Prywatnie muzyk: gra na perkusji i na handpanie. Interesuje go historia średniowiecza oraz socjologia, szczególnie zagadnienia dotyczące funkcjonowania społeczeństw i wyzwań, jakie stawia przed nimi XXI wiek.
102-latek zdobył najwyższy szczyt Japonii. Pobił rekord i przeszedł do historii
Nie poddał się zmęczeniu ani ograniczeniom wieku. Japoński senior przeszedł do historii światowej alpinistyki i udowodnił, że marzenia można spełniać nawet po setce, zdobywając legendarną górę Fudżi.
Media na całym świecie obiegła wiadomość o niezwykłym wyczynie 102-letniego Kokichiego Akuzawy. Japończyk ustanowił nowy rekord, zostając najstarszym człowiekiem, który zdobył szczyt Fudżi – najwyższej góry Japonii, wpisanej w 2013 roku na listę światowego dziedzictwa UNESCO. Jego dokonanie trafiło do Księgi Rekordów Guinnessa. 102-latek zdobył Fudżi Jak podano, Kokichi Akuzawa rozpoczął wspinaczkę w towarzystwie swojej 70-letniej córki Motoe, wnuczki, jej męża oraz przyjaciół. Grupa spędziła na szlaku dwie noce, zanim 5 sierpnia podjęła ostateczne podejście na szczyt Fudżi, wznoszący się na 3776 metrów n.p.m. – Naprawdę miałem ochotę się poddać w połowie drogi. Dotarcie na szczyt było trudne, ale przyjaciele mnie wspierali i ostatecznie wszystko poszło dobrze. Udało mi się to osiągnąć dzięki pomocy tak wielu osób – przyznał Akuzawa w rozmowie z Associated Press. Do wyprawy przygotowywał się przez trzy miesiące. Codziennie wstawał o 5:00 rano, by odbywać godzinne marsze, a raz w tygodniu zdobywał jedną górę, najczęściej w prefekturze Nagano, położonej na zachód od rodzinnej Gunmy w środkowej Japonii. – Jestem pod wrażeniem, że tak dobrze mi poszło – wyznał, odpowiadając na pytania przekazywane przez 75-letnią córkę Yukiko, która powtarzała mu je do ucha z powodu problemów ze słuchem. Dodał też, że w jego wieku żadna góra nie jest oczywistością. – Lepiej wspinać się, póki jeszcze można – stwierdził. Co istotne, nie było to pierwsze rekordowe wejście Akuzawy na Fudżi. Już w wieku 96 lat został uznany za najstarszego człowieka, który zdobył najsłynniejszą górę Japonii. W kolejnych latach musiał zmierzyć się z problemami z sercem, półpaścem oraz kontuzją po upadku podczas wspinaczki, a mimo to wrócił na szlak. – Fudżi nie jest trudną górą, ale tym razem była trudniejsza niż sześć lat temu. Trudniejsza niż jakakolwiek inna góra wcześniej. Nigdy nie czułem się tak słaby. Nie odczuwałem bólu, ale wciąż zastanawiałem się, dlaczego jestem taki powolny, dlaczego brakuje mi wytrzymałości. Już dawno przekroczyłem swoje granice i tylko dzięki sile wszystkich innych udało mi się to osiągnąć – przyznał. Kim jest Kokichi Akuzawa? Kokichi Akuzawa mieszka w Maebashi, około 240 kilometrów na północny zachód od Tokio. W góry wyruszył po raz pierwszy 88 lat temu i od tamtej pory wracał tam wielokrotnie. Jak sam przyznał, choć magia zdobywania szczytów jest niepowtarzalna, to przede wszystkim ludzie sprawili, że nigdy nie porzucił pasji. – Wspinam się, bo to lubię. Łatwo w górach nawiązać przyjaźnie – podkreślił. Był zdolnym studentem i przez wiele lat pracował jako inżynier projektujący silniki, a później jako inseminator zwierząt gospodarskich. Jak wspomniała rodzina, wykonywał ten zawód aż do 85. roku życia. – Niezależnie od tego, czy lubiłeś się uczyć, czy nie, góry i tak dają radość. Inteligencja nie ma tam znaczenia – wszyscy są równi i razem idą naprzód – ocenił. Dawniej wspinał się samotnie, lecz z biegiem lat, wraz ze spadkiem sił, coraz bardziej polegał na wsparciu innych. Jego rekordowe wejście w ubiegłym miesiącu także było możliwe dzięki pomocy towarzyszy. Jednak odpowiadając, czy spróbuje ponownie zdobyć Fudżi, odparł: „Chciałbym wspinać się wiecznie, ale chyba już nie mogę”. Dziś Akuzawa poranki spędza jako wolontariusz w ośrodku opieki nad seniorami, a wolne chwile poświęca malarstwu w swoim domowym studiu. – Chcę namalować kilka scen ze szczytu Fudżi, miejsc, które niosą ze sobą szczególne wspomnienia, ponieważ to prawdopodobnie był mój ostatni raz na górze – podsumował. Źródła: Fox News, CNN, Associated Press Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Kanczendzonga. Krwawa góra, która zabiera życie co piątego śmiałka
Trzecia pod względem wysokości góra Ziemi Kanczendzonga każdego roku zbiera krwawe żniwo wśród wspinaczy. Co piąty – umiera. Wśród nich była najsłynniejsza polska himalaistka, Wanda Rutkiewicz. Dlaczego Kanczendzonga jest tak niebezpieczna?
Spis treści: Z czego słynie Kanczendzonga? Ilu Polaków zdobyło Kanczendzongę? Co oznacza Kanczendzonga? Ciekawostki na temat góry Kanczendzonga Himalaje od dekad przyciągają śmiałków z całego świata. Są to najwyższe góry świata. Pewnie każdy słyszał o Mount Evereście czy K2. Zdecydowanie mniej znana jest Kanczendzonga (8586 m n.p.m). Ostatnia z gór na podium. Ze względu na swoją budowę i usytuowanie wspinaczka na nią jest bardzo trudna. „Ta góra kipi nienawiścią do każdego, kto ma czelność się na nią wspinać” – napisał Frank Smythe, członek ekspedycji z 1930 roku, której nie udało się wspiąć na ten szczyt. Z czego słynie Kanczendzonga? Kanczendzonga położona jest na pograniczu indyjsko-nepalskim. Słynie z kilku powodów: to trzecia pod względem wysokości góra świata (8586 m n.p.m.), jest wśród 10 najbardziej niebezpiecznych gór świata – pochłonęła życie ponad 60 wspinaczy (zdobyło ją więcej niż 300 osób), znajduje się w masywie przypominającym krzyż, którego ramiona rozciągają się na północ, południe, wschód i zachód, masyw góry jest bardzo odizolowany od cywilizacji, dlatego niewiele osób tutaj przybywa, chociaż trasa trekkingowa uznawana jest za jedną z najbardziej spektakularnych na świecie. Ilu Polaków zdobyło Kanczendzongę? Szczyt ten zdobyło zaledwie kilkoro Polaków. Wśród nich byli to: Krzysztof Wielicki (1986 r.), Jerzy Kukuczka (1986 r.), Piotr Pustelnik (2001 r.), Bożena Będzińska (19 maja 2003 r.), Kinga Baranowska (2009 r.), Dorota Rasińska-Samoćko (2022 r.), Bartek Ziemski (27 maja 2024 r.). Niestety, dwóch polskich himalaistów zmarło w czasie próby zdobycia Kanczendzongi. Wśród nich była Wanda Rutkiewicz w maju 1991 roku i Andrzej Czok w 1986 roku. W 2024 r. Bartek Ziemski nie tylko wszedł na szczyt, ale też z niego zjechał na nartach. Jak wspominał, warunki do szusowania były wyborne, co oznaczało jednocześnie trudne wspinanie. Szczyt ten uznawany jest za ekstremalnie trudny do zdobycia ze względu na jego dużą wysokość, wysokie przewyższenia, nieprzewidywalną pogodę, odległe położenie, a co za tym idzie wydłużony czas trwania ekspedycji. Na masyw Kanczendzongi składa się kilka szczytów. Istotną rolę w zdobywaniu niższych partii góry odegrali Polacy. W 1978 roku Wojciech Wróż i Eugeniusz Chrobak jako pierwsi stanęli na szczycie Południowej Kanczendzongi (8494 m n.p.m.). Z kolei Kazimierz Olech, Wojciech Brański oraz Zygmunt Andrzej Heinrich jako pierwsi weszli na Kanczendzongę Środkową (8482 m n.p.m.). Co oznacza Kanczendzonga? Nazwa Kanczendzonga to zlepek czterech tybetańskich słów (Kang-chen-dzo-nga), które można przetłumaczyć jako „Pięć Skarbów Wielkiego Śniegu”. Takie nazewnictwo związane jest z lokalnymi wierzeniami i mitologią. Tymi skarbami było według nich: złoto, srebro, klejnoty, zboże i teksty religijne. Każdy z pięciu skarbów odpowiada pięciu górom tworzącym masyw Kanczendzonga. Mimo że Europejczycy odnotowali obecność góry już w połowie XIX wieku, to do dzisiaj zachowała swoją rdzenną nazwę. W latach 1848 i 1849 botanik sir Joseph Hooker, jako pierwszy Europejczyk, odwiedził i opisał region góry. Ciekawostki na temat góry Kanczendzonga Kanczendzonga to nie tylko trzecia najwyższa góra świata. Związanych z nią jest wiele ciekawych wydarzeń i opowieści. Oto niektóre ciekawostki na temat góry Kanczendzonga: Do 1852 roku była uznawana za najwyższą górę świata. W 1856 r. ogłoszono, że jest nią jednak Mount Everest; Kanczendzonga uznawana była i jest za świętą górę przez niektóre społeczności z Nepalu i z Indii. Dlatego negatywnie spoglądały one na próby wspinaczki na nią podejmowane przez Europejczyków; Pierwszymi osobami, które weszły na Kanczendzongę są Joe Brown i George Band. Tego wyczynu dokonali w maju 1955 roku. Brown był kaskaderem i dublerem Roberta de Niro w głośnym filmie „Misja”; 12 maja 1992 roku podczas ataku szczytowego zaginęła Wanda Rutkiewcz. Jej ciała nigdy nie odnaleziono. To ostatnie dało podstawę do zaskakujących domysłów. Zasugerowano nawet, że Rutkiewicz wcale nie zginęła na Kanczendzondze, tylko udało jej się samotnie zejść na dół i znaleźć drogę do któregoś z tybetańskich klasztorów. Podobno przed wyprawą powiedziała matce, że jeśli nie wróci, to oznacza, że zdecydowała się zostać buddyjską mniszką.
Z czego słynie Chamonix? Odkryj alpejski raj we Francji
Chamonix to serce francuskich Alp, które zachwyca nie tylko miłośników gór. Niezapomniane loty paralotnią, spektakularne widoki na Mont Blanc oraz wędrówki po topniejących lodowcach sprawiają, że to miejsce jest wyjątkowe o każdej porze roku.
Spis treści: Paralotniarstwo w Chamonix – lot nad Alpami Kurczące się lodowce – Mer de Glace i des Bossons Mont Blanc – historia zdobycia najwyższego szczytu Europy Aiguille du Midi – widoki z jednej z najwyższych gondoli świata Architektura Chamonix – blichtr i belle époque Atrakcje kulturalne – Muzeum Alpejskie i historia alpinizmu Chamonix — malownicze miasto u stóp Mont Blanc, to prawdziwa perła francuskich Alp. Zyskało sławę dzięki swoim spektakularnym widokom, znikającym lodowcom oraz bogatej historii alpinizmu. Każdego roku przyciąga setki tysięcy turystów, którzy pragną doświadczyć przygód w górach – od paralotniarstwa, przez wędrówki po alpejskich szlakach, aż po wizyty w muzeach i zabytkowych hotelach. Chamonix to miejsce, gdzie przeszłość spotyka się z teraźniejszością, a przyroda dostarcza wrażeń nieporównywalnych z niczym innym. Paralotniarstwo w Chamonix – lot nad Alpami Każdy dzień w Chamonix zaczyna się od spojrzenia w niebo – to ono decyduje, czy warunki będą sprzyjać niezapomnianym lotom paralotnią. Latanie nad doliną Arve i w pobliżu masywu Mont Blanc to popularna atrakcja, ale mimo to, adrenalina potrafi udzielić się każdemu. Kilkadziesiąt osób codziennie podejmuje to wyzwanie. W Chamonix nie musisz opuszczać miasta, by szybko znaleźć się na wysokościach – wyciągi górskie ruszają niemalże z samego centrum. Widoki z góry zapierają dech – błękitno-białe lodowce, majestatyczne szczyty, a w dole malownicza dolina. Nawet lodowiec des Bossons, mimo że topnieje rekordowo szybko, robi ogromne wrażenie. Jeszcze kilka dekad temu można było jeździć na nartach po jego jęzorze, ale teraz lodowiec znika w zastraszającym tempie. Kurczące się lodowce – Mer de Glace i des Bossons Chamonix słynie z lodowców, które niestety stają się coraz bardziej zagrożone przez zmiany klimatyczne. Mer de Glace, największy lodowiec we Francji, co roku traci na swojej masie – w samym 2020 roku zmniejszył się o 70 metrów! Od mieszkańców można usłyszeć, że kiedyś był tak potężny, że odprawiano ceremonie, by powstrzymać jego zejście w dolinę Arve. Dziś lodowiec jest atrakcją turystyczną, do której można dotrzeć pieszo lub kolejką Montenvers. Aby zobaczyć lodową jaskinię, turyści muszą pokonać setki schodów – co roku dochodzi ich coraz więcej, gdyż Mer de Glace szybko się cofa. W 1988 roku trzy schody dzieliły stację kolejki od lodowca, dziś jest ich ponad 580! Mont Blanc – historia zdobycia najwyższego szczytu Europy Widok na Mont Blanc, najwyższy szczyt Europy Zachodniej, robi ogromne wrażenie z każdej perspektywy. Ale dopiero podczas lotu paralotnią można zrozumieć, jak trudnym wyzwaniem było jego zdobycie. Jacques Balmat i Michel Paccard jako pierwsi wspięli się na ten szczyt w 1786 roku, za co zostali nagrodzeni przez szwajcarskiego naturalistę Horace-Bénédicta de Saussure'a, który przez lata nosił się z zamiarem zdobycia góry. Jego wyprawa rok później oraz naukowe pomiary ustanowiły Mont Blanc najwyższym szczytem Europy. To przyczyniło się do rozkwitu turystyki górskiej i rozwoju alpinizmu. Aiguille du Midi – widoki z jednej z najwyższych gondoli świata Jedną z najważniejszych atrakcji Chamonix jest Aiguille du Midi – majestatyczny szczyt o wysokości 3842 m n.p.m., na który można wjechać jedną z najwyżej położonych gondoli na świecie. Podróż zaczyna się w centrum miasta, a kończy na oszałamiających lodowych wierzchołkach masywu Mont Blanc. W górnej stacji Aiguille du Midi panują warunki przypominające zimę, nawet w letnie dni, kiedy w dolinie świeci słońce. Widoki na lodowce, skaliste zbocza i najwyższe szczyty Alp są naprawdę spektakularne, a dla wielu turystów jest to wręcz metafizyczne przeżycie. Architektura Chamonix – blichtr i belle époque Chamonix wyróżnia się nie tylko górskimi atrakcjami, ale również swoją unikatową architekturą. W odróżnieniu od typowych górskich resortów z drewnianymi chatkami, Chamonix posiada budynki, które przywodzą na myśl czasy belle époque. Jednym z takich przykładów jest La Folie Douce, dawniej Savoy Hotel, otwarty w 1904 roku, będący jednym z pierwszych luksusowych hoteli w dolinie. Miasto pełne jest pięknych budynków, które zabierają nas w podróż do początków XX wieku. Spacerując ulicami o poranku, kiedy turyści jeszcze nie wypełnili centrum, można podziwiać zabytkowe kasyna, kawiarnie w stylu art nouveau oraz wspaniałe pałace, które kiedyś gościły najbardziej wymagających podróżników z Paryża i Genewy. Atrakcje kulturalne – Muzeum Alpejskie i historia alpinizmu Podczas pobytu w Chamonix warto odwiedzić Muzeum Alpejskie, które mieści się w jednym z dawnych wielkich pałaców. Otwarte w 1926 roku, jest kopalnią wiedzy o historii Alp, alpinizmu oraz zmianach w sprzęcie wspinaczkowym na przestrzeni dekad. To tutaj można zobaczyć między innymi podręczną lunetę, którą Horace-Bénédict de Saussure zabrał na swoją wyprawę na Mont Blanc. Muzeum pełne jest ciekawych eksponatów, a sama wizyta pozwala zrozumieć, dlaczego Chamonix stało się światowym centrum turystyki górskiej. Chamonix to miejsce, które łączy w sobie przygody, piękno natury i bogatą historię. Niezależnie od tego, czy zdecydujesz się na paralotniarstwo, piesze wędrówki czy poznanie lokalnej kultury, Chamonix na pewno dostarczy niezapomnianych wrażeń.
„Wielki Dzwonnik” to najwyższy szczyt Austrii. Mimo statusu łatwej góry, budzi respekt
Najwyższy szczyt Austrii uważany jest za łatwy do zdobycia. Podczas wspinaczki wymaga jednak największego skupienia. Do pokonania jest lodowiec i eksponowane ścieżki. Początkujący wspinacze muszą mieć asystę przewodnika z licencją.
W tym artykule: Czy Grossglockner jest trudny do zdobycia? Wyprawa na Grossglockner, czyli najwyższy szczyt Austrii Grossglockner – informacje praktyczne Ponoć trzask pękających lodowców dochodzi do wioski Heiligenblut, a potężny huk lawin schodzących ze zboczy odbija się echem w dolinie Ködnitztal niczym dźwięk wielkiego dzwonu. Dodając do tego regularny kształt przypominający dzwon, staje się jasne, dlaczego mieszkańcy Tyrolu Wschodniego nazwali tę górę Grossglockner, czyli Wielki Dzwonnik. Mnie ten alpejski szczyt przypominał jednak ząb rekina z drobnymi kolcami, kiedy wyłonił się zza chmur, odsłaniając swoje poszarpane granie przyprószone śniegiem. Był środek lata. Szedłem przepiękną doliną Ködnitztal i zastanawiałem się, czy góra okaże się łaskawa, czy pokaże zęby. Czy Grossglockner jest trudny do zdobycia? Legenda głosi, że na szczycie tej najwyższej góry Austrii (3798 m n.p.m.) koncentruje się moc, rodzaj naturalnej energii występującej w przyrodzie. Kto stanie na jej wierzchołku, może zaczerpnąć odrobinę z tej siły. Nie trzeba bać się Grossglocknera. Wystarczy mieć przed nim respekt i nie lekceważyć go, jak każdej alpejskiej góry otoczonej lodowcami i strzelistymi skałami. Wielki Dzwonnik mimo swojego rozmiaru i spektakularnego kształtu ma status łatwej góry, choć raczej dla osób obeznanych z technikami wspinaczkowymi. Kierowca podwiózł mnie z Kals do pensjonatu Lucknerhaus na 1918 m (prawie wysokość Kasprowego). Idąc doliną Ködnitztal, mijałem alpejskie łąki, słychać było świst świstaków, a po zboczach przemykały kozice. Niby sielanka, ale w pogodny dzień przez całą drogę do schroniska Stüdlhutte na 2801 m (ok. 4 godz. spokojnego marszu z Lucknerhaus) towarzyszył mi widok na majestatyczny szczyt Wielkiego Dzwonnika omiatany chmurami. W myślach pokonywałem poszarpaną grań prowadzącą na szczyt. Schronisko Stüdlhutte jest bardzo ekologiczne – ma swoją oczyszczalnię ścieków, a dach pokrywają panele słoneczne. To stąd rozpoczyna się wspinaczka granią Stüdlgrad lub trekking przez lodowiec drogą „normalną” i schronisko Erzherzog-Johann-Hütte. O świcie w Stüdlhutte czekał już przewodnik Matthias Wurzer. Dzwonił jeszcze do znajomych meteorologów, żeby potwierdzić prognozę pogody. Nie była idealna, ale meteorolodzy dali zielone światło. Glock był cały we mgle, zacinał do tego drobny śnieg. Jednak przewodnik upewnił mnie, że z jego pomocą dam radę wspiąć się trudniejszą drogą przez grań Stüdlgrad. Nie polecam jednak tego wariantu początkującym ze względu na trudności wspinaczkowe na poziomie IV w VII-stopniowej skali alpejskiej. Matthias zarzucił na ramię plecak szturmowy. – Czeka nas prawdziwa alpejska wspinaczka w trudnym terenie – mówił przed wyjściem. Mimo środka lata grań pokrywała mieszanka lodu i skał, a do tego cała góra przyprószona była śniegiem. Po stromym, kamienistym podejściu i pokonaniu krawędzi lodowca Tei­schnitz rozpoczęła się wspinaczka na grani. Raki dawały dobre tarcie na pokrytych śniegiem i lodem blokach skalnych. Asekurowaliśmy się nawzajem liną, a przewodnik bezbłędne odnajdywał w skałach gotowe punkty asekuracyjne – sam nigdy bym ich nie znalazł. „Jeżeli do tego miejsca dotarłeś w więcej niż 3 godz., zawróć!”– głosiła tabliczka na występie skalnym. Uff, nasz czas do tej pory wyniósł 2 godz. Na szczyt nie wiedzie szlak, a skał nie znaczą malunki, dlatego przy złej pogodzie łatwo zgubić drogę. W pewnym momencie Matthias wskazał na przesmyk w skałach. – Zobacz, to miejsce wygląda, jakby prowadziła tędy droga, ale to pułapka, bo kilka metrów dalej jest przepaść. Tutaj zgubili się polscy wspinacze. Uczestniczyłem w tej akcji ratowniczej, ale niestety trójka zginęła. Poszli mimo złej pogody – powiedział. Po tej lekcji pokory koncentrowałem się jeszcze bardziej na tym, żeby moje kroki i chwyty były pewne. Wyprawa na Grossglockner, czyli najwyższy szczyt Austrii We wspinaczkę po ośnieżonych i pokrytych lodem skałach włożyłem wszystkie zdobyte umiejętności. Dałem radę, ale dzięki asyście naprawdę świetnego przewodnika. Nigdy widok kopuły szczytowej wyłaniającej się z mgły nie sprawił mi tyle radości. 3798 m – wyżej w Austrii nie można. Na szczyt zwieńczony wielkim krzyżem weszliśmy w 4 godz. i 40 min, licząc od schroniska Stüdlhutte. Delektowałem się czystym, rozrzedzonym powietrzem, ale wewnątrz rozsadzała mnie petarda radości. Tej euforii nie można z niczym porównać. Schodziliśmy drogą „normalną”, której najtrudniejszym punktem było pokonanie siodła Małego Dzwonnika ubezpieczonego jednak na stałe liną. Kolejne metry na eksponowanej grani Małego Dzwonnika to najbardziej malowniczy odcinek trasy, choć prowadzący nad przepaścią po lewej i prawej stronie. Zejście po lodowcu było już samą przyjemnością, choć dla bezpieczeństwa byliśmy związani liną. Najwięcej wypadków zdarza się przy zejściu, kiedy z braku sił i z powodu dekoncentracji dochodzi do tragedii. Dla nas ta góra okazała się jednak łaskawa i nie pokazała zębów. Grossglockner – informacje praktyczne Dojazd Najszybciej samolotem do Innsbrucka lub Monachium. Stamtąd transfer do miejscowości Kals (kilkadziesiąt euro) lub wynajętym autem. Parking jest u podnóża doliny Ködnitztal, przy pensjonacie Lucknerhaus na 1918 m. Ile czasu zajmuje wejście na Grossglockner? Wspinaczka na Grossglockner zajmuje od 2 do 3 dni przy dobrej pogodzie. Początkujący powinni wybrać drogę tzw. normalną (Normalnstieg). Wejście granią Stüdlgrad dla zaawansowanych turystów górskich w asyście przewodnika. Kiedy najlepiej wejść na Grossglockner? Sezon letni rusza w czerwcu, ale sprawdź, czy schroniska wysokogórskie Stüdlhutte i Erzherzog-Johann-Hütte są otwarte. Dogodnymi miesiącami do wspinaczki są sierpień, wrzesień i początek października, ale przez całe lato mogą zdarzyć się opady śniegu. Źródło: National Geographic Traveler.
Kto pierwszy zdobył Mount Everest? Nowe odkrycie wstrząsnęło himalaistami
Sto lat temu Sandy Irvine wraz z George’em Mallorym zaginęli podczas wspinaczki na Mount Everest. Odkrycie dokonane właśnie przez zespół National Geographic daje wskazówki w kwestii jednej z największych nierozwiązanych zagadek wczesnej eksploracji najwyższej góry świata.
Spis treści: Analiza zagadkowego buta pod Everestem Pierwsi ludzie na szczycie świata. Tragiczna historia Irvine’a i Mallory’ego Co się stało w czasie ataku szczytowego Mallory’ego i Sandiego? Kluczem do zagadki zdobycia Everestu jest Sandy. Czy na pewno? Kim był Sandy Irvine? Przebieg wspinaczki Mallory’ego i Irvine’a i ich pośmiertne losy Kiedy go zauważyli, nie mogli się pomylić: but wystawał ze stopionego lodu. Gdy podeszli bliżej, stwierdzili, że popękana skóra była stara i zużyta, a podeszwa ponabijana i ozdobiona stalowymi gwoździami, takimi, jakie stosowano w czasie minionej epoki wspinaczki. Analiza zagadkowego buta pod Everestem We wrześniu, na szerokiej przestrzeni lodowca Central Rongbuk, poniżej północnej ściany Mount Everestu, zespół dokumentalistów National Geographic, w skład którego wchodził fotograf i reżyser Jimmy Chin, wraz z filmowcami i wspinaczami Erichem Roepke i Markiem Fisherem, zbadał but dokładniej. Wewnątrz odkryli stopę, szczątki, które natychmiast rozpoznali jako należące do Andrew Comyn Irvine’a lub Sandy’ego, jak go nazywano, który zniknął 100 lat temu wraz ze słynnym wspinaczem George’em Mallorym. – Podniosłem skarpetę – mówi Chin, opisując ten moment – a tam czerwona etykieta z wyszytym napisem A.C. IRVINE. Chin mówi, że on i jego towarzysze zgodnie rozpoznali znaczenie tego momentu. <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/10/Skarpetka-nie-pozostawia-watpliwosci-co-do-jej-wlasciciela-6ccf3a3.png" width="606" height="815" alt="Skarpetka z imieniem Irvine'a została znaleziona wraz z butem i stopą, wyłaniając się z lodu lodowca Central Rongbuk" title="Skarpetka z imieniem Irvine'a została znaleziona wraz z butem i stopą, wyłaniając się z lodu lodowca Central Rongbuk." /> Pierwsi ludzie na szczycie świata. Tragiczna historia Irvine’a i Mallory’ego Irvine i Mallory byli ostatni raz widziani 8 czerwca 1924 roku, gdy próbowali zostać pierwszymi ludźmi, którzy zdobyli najwyższy szczyt świata. Pytanie, czy zdobyli szczyt, jest największą zagadką wspinaczkową wszech czasów. Gdyby Irvine i Mallory odnieśli sukces, ich wyczyn miałby miejsce około 29 lat przed tym, jak Tenzing Norgay i Edmund Hillary ostatecznie zdobyli szczyt Everestu. Szczątki Mallory'ego odnaleziono w 1999 roku, podczas gdy miejsce, w którym znajdowały się zwłoki Irvine’a, pozostało nieznane. – To pierwszy prawdziwy dowód na to, gdzie skończył Sandy. Pojawiło się wiele teorii – mówi Chin o odkryciu. Ma nadzieję, że znalezisko pomoże wyjaśnić, co wydarzyło się na górze w 1924 roku i przyniesie pewne zamknięcie krewnym Irvine'a, którzy nadal czczą jego pamięć. – Kiedy ktoś znika i nie ma dowodów na to, co się z nim stało, może to być naprawdę trudne dla rodzin. A posiadanie ostatecznych informacji o tym, gdzie Sandy umarł, jest z pewnością [pomocne], a także dużą wskazówką dla społeczności wspinaczkowej, co się stało – dodaje Chin. Co się stało w czasie ataku szczytowego Mallory’ego i Sandiego? Jednyą z pierwszych osób, do których Chin zadzwonił po dokonaniu odkrycia była 64-letnia prawnuczka Irvine’a, Julie Summers, która napisała biografię Irvinie w 2001 roku i przez lata broniła jego wkład w alpinizm. Summers przypuszcza, że szczątki zostały zmiecione z góry przez lawiny i zmiażdżone przez poruszający się lodowiec. Członkowie rodziny zgłosili się na ochotnika do udostępnienia próbek DNA do porównania ze szczątkami w celu potwierdzenia tożsamości szczątków Summers powiedział, że odkrycie to przywołało wspomnienia, gdy w 1999 roku pojawiły się wiadomości, że ciało Mallory'ego znalazł alpinista Conrad Anker, w ramach Mallory and Irvine Research Expedition, która starała się rozstrzygnąć kwestię, czy para rzeczywiście zdobyła szczyt. Badanie jego szczątków ujawniło rodzaj głębokich śladów liny, które mogą wskazywać na upadek, który został złapany przez linę owiniętą wokół jego talii – dowód, który zasugerował Ankerowi, że Mallory i Irvine byli połączeni liną w swoich ostatnich chwilach. Prawa noga Mallory’ego była poważnie złamana, a jego nieuszkodzona lewa noga była delikatnie ułożona nad złamaniem, co sugerowało, że nie zginął natychmiast po upadku. Jego ciemne gogle śnieżne były w kieszeni, co doprowadziło do spekulacji, że upadek mógł nastąpić wieczorem, gdy obaj schodzili. Zdjęcie jego żony, które Mallory planował zostawić na szczycie, nie było przy nim. Kluczem do zagadki zdobycia Everestu jest Sandy. Czy na pewno? Znalezienie szczątków Mallory'ego odpowiedziało na kilka pytań dotyczących losu obu mężczyzn, ale pozostawiło dwa ważne pytania bez odpowiedzi. Gdzie był Irvine? I czy para dotarła na szczyt? Irvine miał przy sobie kieszonkowy aparat Kodak Vest Pocket Camera pożyczony przez członka wyprawy Howarda Somervella. Uważano, że niewywołany film w środku może zawierać jedyny rozstrzygający dowód ich sukcesu. W ten sposób poszukiwania ciała Irvine'a zyskały większe zainteresowanie – w niektórych kręgach na równi z poszukiwaniami Amelii Earhart czy Michaela Rockefellera. Jak mówi Chin, we wrześniu, kilka dni przed znalezieniem buta, zespół schodził z lodowca Central Rongbuk, kiedy znalazł inny artefakt, który wzbudził ich ciekawość. – Odkryliśmy butlę z tlenem oznaczoną datą 1933 – mówi. Dziewięć lat po zaginięciu Mallory'ego i Irvine'a, brytyjska wyprawa na Everest w 1933 roku była czwartą próbą zdobycia góry. Również zakończyła się niepowodzeniem, ale członkowie ekspedycji z 1933 roku znaleźli czekan należący do Sandy'ego Irvine’a wysoko na północno-wschodniej grani, choć znacznie poniżej miejsca, w którym znaleziono Mallory’ego. <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/10/ostatnia-fotografia-feralnej-ekspedycji-789536d.png" width="1357" height="816" alt="Na ostatnim zdjęciu alpinistów, George Mallory (po lewej) i Sandy Irvine przygotowują się w czerwcu 1924 r. do opuszczenia North Col, czyli grzbietu łączącego Mount Everest i Changtse w Tybecie" title="Na ostatnim zdjęciu alpinistów, George Mallory (po lewej) i Sandy Irvine przygotowują się w czerwcu 1924 r. do opuszczenia North Col, czyli grzbietu łączącego Mount Everest i Changtse w Tybecie" /> Odkrycie butli tlenowej z 1933 roku skłoniło China i jego kolegów z zespołu do refleksji. – Jeśli Sandy spadł z północnej ściany, jego szczątki lub ciało mogły znajdować się gdzieś w pobliżu – mówi Chin. Zaczęli spekulować, że jeśli pojemnik z tlenem spadł z góry, „prawdopodobnie spadł znacznie dalej niż ciało – tak jak pocisk”. Chin podejrzewał, że szczątki Irvine’a mogą być blisko. W następnych dniach Chin i jego zespół zaczęli iść okrężną drogą przez fałdy i szczeliny lodowca. – Tak naprawdę to Erich zauważył coś i powiedział: „Hej, co to jest?”. Był to but wyłaniający się z lodu. Myślę, że stopił się dosłownie tydzień przed tym, jak go znaleźliśmy – wspomina Chin. Kim był Sandy Irvine? W swojej książce o swoim wuju, Julie Summers opisuje Irvine'a jako „pięknego młodego mężczyznę, który zmarł w kwiecie wieku”. Rzeczywiście, w wieku 22 lat Irvine był najmłodszym członkiem wyprawy z 1924 roku – misji, która nastąpiła po dwóch wcześniejszych brytyjskich wspinaczkach, jednej w 1921 roku w celu rozpoznania możliwych tras wspinaczkowych, a drugiej w 1922 roku, która była pierwszą poważną próbę zdobycia szczytu. W tamtych czasach samo dotarcie na Everest wymagało miesiąca lub więcej. Liny były wykonane z naturalnych włókien, odzież wierzchnia składała się z wełny i gabardyny, a buty były skórzane – zakupione za pięć funtów i trzy szylingi od Jamesa J. Cartera, londyńskiego producenta butów. Irvine pochodził z rodziny z wyższej klasy średniej w Cheshire w Anglii; był przystojny i wysportowany, był gwiazdą wioślarstwa na Oxfordzie. Mimo to Irvine był często krytykowany za brak technicznego doświadczenia alpinistycznego przed znalezieniem się na górze w 1924 roku. Według doniesień prawdopodobnie cierpiał na zaburzenia uczenia się, takie jak dysleksja, które utrudniały mu czytanie, ale był uzdolniony mechanicznie i celował w matematyce i inżynierii. Kiedy dołączył do ekspedycji, został natychmiast wyznaczony do pełnienia funkcji oficera tlenowego i pomógł ulepszyć projekt butli tlenowych zespołu. Przebieg wspinaczki Mallory’ego i Irvine’a i ich pośmiertne losy Wczesnym rankiem 8 czerwca 1924 r. obaj mężczyźni wyruszyli na szczyt w warunkach, które Mallory opisał jako „idealną pogodę do pracy”. Tego popołudnia po raz ostatni dostrzegł ich kolega z zespołu Noela Odella, który doniósł, że zauważył dwie małe postacie w pobliżu Drugiego Stopnia podczas krótkiego rozstania chmur. Potem ślad po nich przepadł. Przez lata pojawiło się kilka teorii wyjaśniających, dlaczego Irvine nigdy nie został odnaleziony. Jedną z nich zaproponował Mark Synnott, pisarz, wspinacz i współpracownik National Geographic w swojej książce „The Third Pole: The Third Pole: Mystery, Obsession, and Death on Mount Everest” sugeruje, że chińscy wspinacze mogli znaleźć ciało i aparat dawno temu i zachować to w tajemnicy. Summers uważa, że odkrycie buta obala ten pomysł. Wcześniejsza teoria sugeruje, że chiński wspinacz w 1975 roku napotkał ciało ubrane w zabytkową odzież, tuż poniżej północno-wschodniej grani. Ta obserwacja stała się podstawą dla obszaru docelowego ekspedycji badawczej Mallory Irvine z 1999 roku. Członkowie tego zespołu, w tym Anker, spodziewali się, że jeśli znajdą ciało, będzie to ciało Irvine’a – co może następnie doprowadzić ich do Mallory’ego (lider wyprawy Eric Simonson pobrał próbkę DNA od jednego z krewnych Irvine’a, aby pomóc w identyfikacji). Szczątki Mallory’ego pochowano na stokach Mount Everestu. Kilka dni po tym, jak Chin i jego zespół znaleźli but, zauważyli, że dobierają się do niego kruki. W tym momencie, jak mówi, zapytał Chińsko-Tybetańskie Stowarzyszenie Alpinistyczne (CTMA), organ rządowy, który nadzoruje północną stronę Everestu, czy zespół może przenieść szczątki z góry. Chin zniósł but i stopę z Everestu w lodówce, a następnie przekazał je CTMA. Jego zespół pobrał również próbkę DNA, nad którą pracują z konsulatem brytyjskim w celu dalszej identyfikacji. Wątpliwości są niewielkie, bo na skarpecie w bucie znajduje się etykieta z nazwiskiem. Chin odmawia udzielenia szczegółów na temat tego, gdzie dokładnie znaleziono szczątki. Mówi, że chce zniechęcić łowców trofeów. Jest jednak przekonany, że w pobliżu znajduje się więcej artefaktów, a może nawet aparat. – To z pewnością zmniejsza obszar poszukiwań – uważa. Źródło: National Geographic Opracowanie: Szymon Zdziebłowski
Kobieta w świecie sportów ekstremalnych. Podcast „National Geographic Polska"
O swoich ekstremalnych wyprawach i o tym, czy szczyt K2 nie lubi kobiet oraz czy związana jest z nim klątwa – mówi w podcaście National Geographic Polska himalaistka i pisarka, Monika Witkowska.
Tym razem gościnią podcastu National Geographic Polska jest Monika Witkowska – himalaistka, żeglarka, pisarka, dziennikarka, prelegentka i pilotka grup turystycznych. – Praca musi być u mnie połączona z pasją. Mam taką dewizę, że życie jest krótkie. Trzeba je dobrze wykorzystać – mówi nasza gościni. Balansuje między wspinaczką a żeglarstwem. – Gdybym musiała wybrać jedną z tych pasji, to byłoby to żeglarstwo w ujęciu morsko-oceanicznym, bardzo wyprawowe, często są to rejony polarne – opowiada. Gdy nasza gościni jest w górach, nie jest typowym wspinaczem. Preferuje wysokogórskie trekkingi. W 2024 roku Monika Witkowska wspólnie z Joanną Mostowską udały się zimą na wyprawę na drugi co do wysokości płaskowyż na świecie zlokalizowany w Pakistanie, którego średnia wysokość wynosi 4200 m n.p.m. Jak przebiegła ta ekspedycja? – tego również dowiecie się z naszego podcastu. Himalaistka opowiada też o swoim pożegnaniu z ośmiotysięcznikami, wspinaczce na K2 i poważnym wypadku, którego doświadczyła wspinając się na Broad Peak. – Z nikim się w górach nie ścigam, wchodzę tam swoim tempem. Wchodzę tam, by obserwować widoki i słuchać innych ludzi, by mieć ciekawe opowieści do książki – podkreśla himalaistka. Ostatnio wydała książkę „K2. Ostatnia szansa”. Cała rozmowa do wysłuchania w playerze na górze strony. Odcinki naszych wideopodcastów są również dostępne na kanałach National Geographic Polska na YouTube i na Spotify.
Artur Hajzer odnosił sukcesy w górach i w biznesie. Do dziś nie wiadomo, dlaczego zginął w Himalajach
Artur Hajzer jako młodzik świat wspinaczkowy zawojował nie swoją techniką, a umiejętnościami krawieckimi, bezczelnością i determinacją. Góry to było całe jego życie. I to w nich pozostał na zawsze.
W tym artykule: Artur Hajzer, pseudonim „Słoń” Pierwsze wyprawy Artura Hajzera Duet Hajzer-Kukuczka Artur Hajzer zakłada firmę Alpinus Na ratunek Marciniakowi Powrót w góry i wypadki Polski Himalaizm Zimowy Śmierć Artura Hajzera Artur Hajzer (ur. 28.06.1962 r., zm. 07.07.2013 r.) mieszkał w Mikołowie. Himalaista, zdobywca 6 ośmiotysięczników, przedsiębiorca, mąż i ojciec dwóch synów. Jego pierwsi nauczyciele wspinaczki to Ignacy Walenty Nendza i Janusz Kubica. Najważniejsi partnerzy wspinaczkowi: Rafał Chołda, Jerzy Kukuczka, Krzysztof Wielicki, Rafał Szymczak, Marcin Kaczkan. Zdobył szczyty: Tiricz Mir (7706 m) – 1983 r., pierwsze polskie wejście (z Chołdą), Manaslu (8156 m) – 1986 r., nową drogą (z Kukuczką), Annapurna (8091 m) – 1987 r., pierwsze wejście zimowe (z Kukuczką), Sziszapangma (8027 m) – 1987 r., nową drogą (z Kukuczką), Annapurna Wschodnia (8010 m) – 1988 r., nową drogą (z Kukuczką), Dhaulagiri (8167 m) – 2008 r. (z Szymczakiem), Nanga Parbat (8126 m) – 2010 r. (z Szymczakiem), Makalu (8481 m) – 2011 r. (z Bieleckim). Artur Hajzer, pseudonim „Słoń” Artur Hajzer nie wyglądał na himalaistę, a na pewno nie na kogoś, kto bryluje we wspinaczce sportowej. Dość masywny, nieco przyciężkawy. Na pierwszy rzut oka wydawało się, że przy swoich kolegach, wyżyłowanych „szczupakach”, jest bez szans w skałach. Zresztą to swojej sylwetce zawdzięczał pseudonim „Słoń”, który towarzyszył mu do końca, chętnie używany także przez niepozbawionego autoironii właściciela. "Kukuczka był bez szans". Wywiad z Reinholdem Messnerem Najlepszy himalaista świata, pierwszy człowiek, który stanął na wszystkich ośmiotysięcznikach, farmer, polityk. Dziś muzealnik. Niezależnie od tego, co robi, musi być w tym najlepszy. W n... Był jednak też Ślązakiem o wyjątkowej ambicji, determinacji i sprycie. Te cechy pozwoliły mu szybko zostawić większość znajomych z Harcerskiego Klubu Taternickiego daleko w tyle. Tak jak podczas zawodów wspinaczkowych w Podlesicach w czasach studenckich. Tak długo całą sobotę trenował na wytypowanych przez siebie drogach, że dzień później zajął drugie miejsce we wspinaniu na czas, pokonując czołowego wówczas skałkowego „łojanta” Krzysztofa Pankiewicza. Pierwsze wyprawy Artura Hajzera Dzięki swojemu sprytowi Artur Hajzer przebił się już w pierwszej połowie lat 80. do składów wypraw na himalajskie ośmiotysięczniki. A konkretnie dzięki zdolnościom krawieckim. Jako 16-latek uszył uprząż wspinaczkową Jerzemu Kukuczce, którego jako młodzik spotkał w swoim klubie górskim. A ten się zdolnościami młodzika zachwycił. Później zaopatrywał wyprawy w sprzęt i odzież wówczas niedostępną w sklepach. W plecaki, śpiwory puchowe, kurtki z anoraku. W środowisku himalaistów w latach 80. dwudziestokilkuletni wówczas Artur Hajzer wyróżniał się też zdolnościami organizacyjnymi i znajomością języków obcych. Wszystkie wymienione cechy i talenty plus młodość i spore jak na nią doświadczenie przyczyniły się do tego, że idealnego partnera do dokończenia Korony Himalajów znalazł w nim sam Kukuczka. Gdy latem 1986 r. wielki himalaista wspinał się nową drogą na K2, Hajzer w Polsce załatwiał już formalności, kompletował sprzęt. Wysyłał cargo do Nepalu na kolejną wyprawę na Manaslu, na którą mieli pojechać razem. Była to trudna, ciągnąca się w nieskończoność, torpedowana przez opady śniegu ekspedycja. Uczestniczyli w niej także mistrz stylu alpejskiego Wojtek Kurtyka oraz meksykański młody wilk Carlos Carsolio. Jednak wyprawa skończyła się sukcesem tylko dla duetu Hajzer-Kukuczka. 10 listopada 1986 r. zdobyli ośmiotysięcznik nową drogą poprowadzoną przez jego wschodnią grań. Duet Hajzer-Kukuczka Na wszystkich kolejnych kończących się sukcesem wyprawach, nawet jeśli uczestniczyła w nich szersza grupa wspinaczy, na szczycie stawali tylko we dwóch. Jak zimą 1987 r. na Annapurnie. Wtedy o tym, kto pójdzie na szczyt, zdecydował refleks Hajzera, który ubiegł Krzysztofa Wielickiego w odpowiedzi na pytanie Kukuczki. – Wykolegował mnie i tyle – przyznaje dziś Wielicki. Wtedy musiał zostać z chorą Wandą Rutkiewicz. Od początku kariery największym wspinaczkowym marzeniem Hajzera była, uważana wówczas za zadanie na miarę XXI w., południowa ściana Lhotse. Atakował ją trzykrotnie w latach 1985–1989, podczas wypraw kierowanych przez Janusza Majera, Krzysztofa Wielickiego oraz Reinholda Messnera. Ten ostatni do rozprawienia się ze ścianą zebrał międzynarodowy dream team najlepszych europejskich himalaistów. Podczas pierwszej wyprawy zginął przyjaciel Hajzera z lat młodzieńczych Rafał Chołda. Dwa lata później wraz z Wielickim Hajzer spędził w ścianie aż cztery noce powyżej 8000 m bez użycia tlenu, walcząc aż do wysokości 8300 m, 200 m poniżej wierzchołka. Wyprawa z Messnerem też zakończyła się fiaskiem. Kolejnej propozycji zmierzenia się z trzykilometrową skałą Artur Hajzer już nie przyjął. Jego drogi z Kukuczką zaczęły się rozchodzić. Artur Hajzer zakłada firmę Alpinus Młodszy wspinacz miał już wtedy szalony plan, którego Kukuczka nie popierał. Czuł się na tyle mocny, aby głośno mówić o swoim marzeniu, które wydawało się wtedy czymś z pogranicza fantasmagorii. Ogłosił chęć realizacji projektu zdobycia wszystkich ośmiotysięczników w ciągu jednego roku. Przyjaciel Janusz Majer miał mu pomóc w zgromadzeniu astronomicznego jak na owe czasy w Polsce budżetu na realizację projektu, czyli miliona dolarów. "Z natury jestem leń" - uwierzysz mu? Tak mówi Najszybszy w Himalajach Zdobywa ośmiotysięczniki, a potem zjeżdża z nich na nartach. W świetnym stylu, rekordowym czasie i sam. Bo na razie nie ma nikogo na świecie, kto wydolnością i szybkością mógłby mu dor.. Panowie udali się w tym celu na targi sprzętu i odzieży outdoorowej ISPO w Monachium. Jednak zamiast z pieniędzmi wrócili z pomysłem stworzenia biznesu. Wraz z partnerem z górskich szlaków, Ryszardem Wareckim, założyli firmę Alpinus. Wejście w świat biznesu, kolejny cel w życiu, wyzwanie na miarę tych himalajskich, przyczyniło się do jego – używając alpinistycznego żargonu – wycofu z gór najwyższych. Ale nie był to jedyny powód odejścia od swojej wielkiej pasji. Złożyły się na tę decyzję także wykryta wówczas nieuleczalna chondromalacja rzepek, czyli rozmiękanie chrząstki w kolanie, i narodziny pierwszego syna Filipa. A także, a może przede wszystkim, tragedie górskie, które dotykały jego przyjaciół. Na ratunek Marciniakowi Ale pękać zaczęło coś w Hajzerze już wcześniej. A dokładnie, gdy po raz trzeci wrócił bez sukcesu spod południowej ściany Lhotse do Katmandu, gdzie zastała go tragiczna wiadomość. Pięciu członków wyprawy na zachodnią grań Mount Everestu zginęło w lawinie na stokach Khumbutse. Na przełęczy Lho La pozostał jedyny ocalały, dotknięty śnieżną ślepotą, najmłodszy z grupy Andrzej Marciniak. Ta informacja była jak uderzenie młotem w głowę. Artur Hajzer od razu wykorzystał wszelkie swoje największe atuty: ambicję, determinację, spryt, zdolności organizacyjne, by poprowadzić akcję ratunkową, która wydawała się nie mieć szans. Sytuacja była gorzej niż beznadziejna. Tybet był w tym czasie zamknięty, za kilka dni miało dojść do masakry na placu Tiananmen. W Polsce w przededniu wyborów 4 czerwca też trudno było szukać wsparcia. Hajzer jednak przy pomocy Reinholda Messnera i jego układów w Katmandu uzyskał pozwolenie na akcję ratunkową. W towarzystwie dwóch nowozelandzkich przewodników oraz dwóch Nepalczyków pojechał do Tybetu. Od tamtej strony dotarł do Marciniaka. Ocalały już szykował się do próby samotnego schodzenia po omacku z przełęczy. Głosy dobiegające z zewnątrz odebrał z początku jako atakujące uszkodzony mózg omamy. Dziś nie ma wątpliwości, że to właśnie Artur Hajzer uratował mu życie. Powrót w góry i wypadki Po 1989 r. Artur Hajzer skupił się przede wszystkim na biznesie, nowej rodzinie, w której pojawił się drugi syn, Jakub, i m.in. żeglarstwie. Ale i w biznesie, w którym zdobywał kolejne szczyty, przytrafił się bolesny upadek. Po bankructwie Alpinusa, którego przyczynami były m.in. przeinwestowanie, Hajzer i jego partnerzy założyli nową markę HiMountain. Ale gorycz porażki przywróciła w nim myśli o świecie, w którym odniósł tyle sukcesów. – Wilka ciągnie do lasu, a jego życiem były góry. Kiedyś musiał do nich wrócić, niezależnie od losów firmy – opowiadał mi i Przemysławowi Wilczyńskiemu, współautorowi książki „Broad Peak. Niebo i piekło” himalaista Piotr Pustelnik. To właśnie z nim Hajzer pojechał na swoją pierwszą wyprawę po powrocie w 2005 r. – na Broad Peak. Zakończyła się ona wypadkiem Hajzera i złamaniem przez niego nogi na prawie 8000 m w kopule szczytowej. A potem ofiarną akcją ratunkową – 3000 m w dół techniką asekurowanego liną „dupozjazdu” – która uratowała mu życie. Wypadki prześladowały go po powrocie w góry. Podczas zimowej wycieczki granią Tatr Zachodnich Artur Hajzer spadł z potężną lawiną w masywie Czerwonych Wierchów. Odkopali go ratownicy TOPR-u. Na Dhaulagiri doświadczył w jednym z obozów ataku choroby wysokościowej. Partnerzy pomogli mu zejść. Na Nanga Parbat w namiocie zatruł się groźnie gazem z maszynki. Polski Himalaizm Zimowy Do wypraw Artur Hajzer przygotowywał się bardzo solidnie. Biegał, chodził na basen, badał się, mierzył swoją wydolność, zatrudnił nawet osobistego trenera i dbał o dietę. Jego słynna determinacja wygrywała z pechem i pozwalała mimo przeciwności odnosić kolejne górskie triumfy. Zarówno na wymienionych dwóch ośmiotysięcznikach, jak i na piątej górze świata, Makalu. Wszedł na nią już jako kierownik programu Polski Himalaizm Zimowy 2010–2015, w towarzystwie swojego czołowego zawodnika, Adama Bieleckiego. PHZ stworzył w celu przywrócenia Polakom znanej w latach 80. marki w Himalajach i dokończenia idei Andrzeja Zawady zdobycia zimą wszystkich szczytów ośmiotysięcznych. Zasługą Hajzera i jego programu były dwa wejścia zimowe na niezdobyte przed powstaniem PHZ-u szczyty Gaszerbrum I i Broad Peak. Triumf, pot i łzy: Artur Hajzer o wejściu na Gaszenbrum I w 2012 r. Największy od wielu lat polskiego himalaizmu czy skandal na międzynarodową skale? Takiej awantury w polskim środowisku wspinaczkowym nie było juz dawno. A wszystko przy okazji ogromnego osiąg... Niestety, w czasach kierowania PHZ-em spotkało go też sporo nieprzyjemności. Po zakończonej odmrożeniami uczestników wyprawie unifikacyjnej na Makalu, a zwłaszcza po tragicznym Broad Peaku na Artura Hajzera wylała się fala nie zawsze zasłużonej krytyki. „Narodowy program narażania młodych” – pisała po Makalu dziennikarka i podróżniczka Monika Rogozińska. Krytykowano go za sprzężenie wypraw himalajskich ze światem wielkich mediów. Nawet bliscy przyznawali, że Artur Hajzer lubił pokazywać się na wizji. Po tragedii na Broad Peaku zdecydował się wyjechać w Himalaje. Planowany już wcześniej trawers Gaszerbrumów przybierał formę ucieczki od zamieszania, pytań i ostrych sporów. Śmierć Artura Hajzera – Widać było, że nie chce mu się jechać, że jest potwornie zmęczony. Ale z drugiej strony bardzo chce pobyć sam, odpocząć – opowiada w naszej książce Izabela Hajzer. Co wydarzyło się na Gaszerbrumie I, pozostanie jedną z wielu tajemnic, o których góry milczą. Wiemy tylko to, co przekazał partner Artura z tej wyprawy, Marcin Kaczkan. Po nieudanym ataku szczytowym 7 lipca 2013 r. odpoczywali w obozie III. Podali informację, że będą kontynuować zejście. Schodzili Kuluarem Japońskim po linach poręczowych. Kaczkan szedł pierwszy. Zawiewający wiatr ograniczał widoczność. W Polsce była godzina 11, gdy Artur Hajzer wysłał SMS-a do żony, który nie pozostawił wątpliwości: „Kaczkan spadł z C3 w kuluar. O 13.30. Nie wpiął się. Moim zdaniem na śmierć”. Nigdy nie dowiemy się, co sprawiło, że napisał coś takiego, skoro jego partner nie doznał żadnego wypadku. Chwilę później Kaczkan dostrzegł kilka metrów od siebie spadającego Hajzera. Kiedy 20 minut później, o godz. 16.08 czasu pakistańskiego, dotarł do podstawy kuluaru, znalazł go tam. Martwego. Bieg dla Słonia: tysiące ludzi pożegnało Artura Hajzera 7 sierpnia o 22:00 w całej Polsce i nie tylko odbył się Bieg dla Słonia wydarzenie ku pamięci Artura Hajzera. W samym Chorzowie pobiegło blisko 1400! Informacja dotarła do Polski dwa dni później. Po tym, jak członkowie rosyjskiej wyprawy odnaleźli przeczekującego załamanie pogody w obozie II Kaczkana. Hajzer został pochowany przez Kaczkana w szczelinie w okolicy miejsca fatalnego upadku. A ja do dziś pamiętam, jak przed wyjazdem do Pakistanu rozmawialiśmy na Facebooku. Napisał mi wtedy: „Jakby mnie kto szukał, to mnie nie ma. Jadę z Kaczkanem na GI i GII za swoje na 2 miechy i mam wszystko w d...”.
Alpiniści na pomoc badaczom zmian klimatu. Spektakularna ekspedycja w Grenlandii
Widoki zapierające dech w piersiach. Dziewicze góry, surowa aura i majestatyczne lodowce. A wśród nich ekspedycja badawcza, której pomaga światowej sławy wspinacz. Poznajcie spektakularną ekspedycję do Grenlandii.
W tym artykule: Odpowiedzi zaklęte w skałach Ekspedycja na szklanym ekranie Naukowe dane uzyskane dzięki ekspedycji Naukowcy nie mają wątpliwości, że do obecnie obserwowanych gwałtownych zmian klimatu przyczynia się człowiek. Jednak nadal potrzebują odpowiedzi na mnóstwo pytań. Jak szybko temperatury będą rosły? Jakie jest tempo topnienia lodowców? Kiedy trzeba będzie ewakuować miasta położone nad oceanami? Odpowiedzi zaklęte w skałach Naukowcy co prawdą dysponują modelami, które dają nam wgląd w procesy związane z kryzysem klimatycznym. Jednak wiele pytań pozostaje otwartych. Potrzebne są dane, które można uzyskać tylko w terenie, czasem na obszarach niedostępnych i nietkniętych ręką człowieka. Glacjolożka dr Heidi Sevestre postanowiła pozyskać próbki skał z bardzo niegościnnych obszarów wschodniej Grenlandii. Grenlandia uznawana jest bowiem za „punkt zero” kryzysu klimatycznego, gdzie kumulują się jego negatywne skutki. Badaczka nie byłaby w stanie dotrzeć tam bez wsparcia alpinistów. Na czele ekspedycji stanął więc światowej słynny amerykański wspinacz – Alex Honnold. Zyskał sławę dzięki przejściom bez asekuracji w najtrudniejszych miejscach na świecie. Film „Free Solo”, opowiadający o jego solowym wejściu bez liny na El Capitan, czyli formację skalną o ponad kilometrowej wysokości położoną w dolinie Yosemite, w środkowej Kalifornii w USA, został nagrodzony Oscarem w 2018 r. Ekspedycja na szklanym ekranie Zmagania członków ekspedycji można prześledzić w trzyodcinkowym miniserialu „Alex Honnold: misja na Grenlandii”. Premiera odbędzie w niedzielę 11 lutego o godz. 21:00 na kanale National Geographic. Czego się spodziewać? Przede wszystkim zapierających dech w piersiach landszaftów. Surowe, ale przepiękne widoki są absolutnie spektakularne. Na potrzeby produkcji wykorzystano również drony, dlatego ujęcia są naprawdę przepiękne. Członkowie ekspedycji – jak w każdym dobrym filmie przygodowym – walczą z przeciwnościami losu: marznącym deszczem w czasie wspinaczki po niemal pionowej ścianie, gigantycznymi soplami lodu spadającymi na głowy, mrozem, a nawet nagłymi burzami. Teren ten znany tez jest z obecności niedźwiedzi, dlatego śmiałkowie mają ze sobą broń. Czy będą musieli jej użyć? – Mam ze sobą wiele narzędzi, aby pozyskać dane dla naukowców z całego świata. Wschodnia Grenlandia to jedna z najbardziej odległych i najmniej zbadanych części Arktyki. To czyni ją bardzo ważną z naukowego punktu widzenia – opowiedziała dr Sevestre. Naukowe dane uzyskane dzięki ekspedycji Zdobyte przez ekspedycje Honnolda informacje pozwolą klimatologom zrekonstruować przeszłość tego obszaru i lepiej zrozumieć, dlaczego pokrywa lodowa cofa się aż tak szybko. – To są naprawdę przełomowe dane. Te rdzenie powiedzą nam, jak szybko Grenlandia straci swoje lodowce, jak szybko wody będą się podnosić. Oraz kiedy takie miejsca, jak Nowy Jork czy Miami znajdą się pod wodą – mówi dr Sevestre w czasie pobierania próbki na ścianie skalnej. Gdzie jechać w góry? Najlepsze pomysły na wyjazd dla miłośników górskich wędrówek Polska jest krajem niezwykle zróżnicowanym, jeśli chodzi o ukształtowanie terenu. Znajdziemy tutaj przepiękne jeziora, majestatyczne parki narodowe, bory i lasy oraz kilka pasm górskich. Mił... Po obejrzeniu serialu nie będziecie mieli wątpliwości, co ma wspólnego wspinaczka wysokogórska z badaniem zmian klimatu. I że alpiniści mogą nie tylko realizować swoje ambicje, ale też wspierać projekty ważne dla całej ludzkości. Ten piękny wizualnie obraz to coś zdecydowanie więcej niż tylko kolejna szalona wspinaczka.
Może i nie są najwyższe na świecie, ale i tak zachwycają! Oto najpiękniejsze góry w Polsce
Polska nie jest krajem górskim, jednak żeby móc przeżyć niezapomnianą przygodę w malowniczej okolicy, nie trzeba wyjeżdżać za granicę. Gdyby zsumować długość wszystkich szlaków pieszych w polskich górach, z całą pewnością otrzymalibyśmy pięciocyfrową liczbę, więc jest w czym wybierać. Każdy miłośnik trekkingu ma swoje ulubione trasy. Poniżej wymieniamy najpiękniejsze góry w Polsce, które naszym zdaniem zasługują na szczególną uwagę.
W tym artykule: Orla Perć Dolina Chochołowska Szlak ze Szczyrku na Skrzyczne Szlak z Przełęczy Krowiarki na Babią Górę Szlak z Nowej Słupi do Świętej Katarzyny Szlak z Ustrzyk Górnych do Wetliny Szczeliniec Wielki Śnieżka W Europie jest wiele typowo górskich krajów. Polska nie jest zaliczana do tego grona, ale i tak możemy uznać, że nasze terytorium jest w tym względzie mocno uprzywilejowane. W granicach Polski występują trzy łańcuchy górskie (Góry Świętokrzyskie, Sudety i Karpaty), które dzielą się na aż 46 pasm. Każde z nich charakteryzuje się unikatowym pięknem i indywidualnymi walorami. Orla Perć Naszą wycieczkę zaczynamy w Tatrach. Orla Perć to bez wątpienia jeden z najsłynniejszych szlaków pieszych w Polsce i przy okazji – także najtrudniejszy. Bezpiecznie mogą poruszać się tam osoby, które zdobyły już niejeden szczyt i poznały techniki wspinaczkowe, obowiązkowo zaopatrzone w odpowiedni ekwipunek. Kije trekkingowe i buty do hikingu? To za mało. Absolutną podstawą są solidne buty górskie i kask wspinaczkowy (chroniący głowę w razie upadku i przed spadającymi odłamkami skalnymi), a w sezonie zimowym – także raki (raki, nie raczki) i czekan. Przyda się tam także uprząż asekuracyjna i lonża, bo na wielu fragmentach szlaku pojawia się znaczna ekspozycja (w takich miejscach pojawiają się ułatwienia w postaci drabinek, łańcuchów i klamer). Trasa rozciąga się między przełęczami Zawrat i Krzyżne. W rejon Orlej Perci można dotrzeć kilkoma ciekawymi szlakami. Największą popularnością cieszy się trasa ze schroniska „Murowaniec” na Zawrat. Przejście grani zajmie minimum 6 godzin, a do tego należy także doliczyć czas na wejście i zejście. Dolina Chochołowska Pozostajemy w malowniczych Tatrach, ale z najtrudniejszego szlaku przenosimy się na jeden z najłatwiejszych. Dolina Chochołowska jest największą i najdłuższą ze wszystkich tatrzańskich dolin. Stanowi wspaniały punkt startowy, z którego można dotrzeć w wyższe partie Tatr Zachodnich, ale sama w sobie też stanowi niezwykle atrakcyjną trasę. Na 10-kilometrowej trasie nie występują żadne trudności, a suma wzniesień to zaledwie 250 m. To czyni ją dostępną dla wszystkich, także dla dzieci czy osób starszych. Trasa rozpoczyna się przy parkingu w Siwej Polanie, skąd wchodzimy na teren Tatrzańskiego Parku Narodowego. Dojście do Polany Chochołowskiej nie powinno potrwać dłużej niż 2 godz. Warto dodać, że Dolina Chochołowska jest jedną z nielicznych tatrzańskich dolin, które są dostępne dla rowerzystów. Szlak ze Szczyrku na Skrzyczne Z najwyższych gór w Polsce przenosimy się do Beskidu Śląskiego. Najwyższy szczyt tego pasma – Skrzyczne – wznosi się na 1257 m n.p.m. Podejście jest dość wymagające (nie technicznie, a kondycyjnie), ale trudy wyprawy wynagrodzą wspaniałe widoku. Z wierzchołka można podziwiać zachwycającą panoramę właściwie całego Beskidu Śląskiego, a oprócz tego także Beskid Żywiecki i zachwycające Jezioro Żywieckie. Przy dobrej pogodzie na horyzoncie uda się dostrzec Tatry. Ze Szczyrku na Skrzyczne wychodzą dwa szlaki piesze – zielony i niebieski. Pierwszy prowadzi przez przełęcz Becyrek, natomiast drugi przez Halę Jaworzyna. Oba charakteryzują się niemal identyczną długością (5,1 i 5 km) i zbliżonymi przewyższeniami (763 m i 751 m). Dotarcie na szczyt powinno zająć ok. 2,5 godz. Bardziej wytrwałym piechurom polecamy wydłużyć wycieczkę i udać się ze Skrzycznego na Malinowską Skałę. To bez wątpienia jedna z najbardziej malowniczych tras w okolicy. Szlak z Przełęczy Krowiarki na Babią Górę https://media.immediate.co.uk/volatile/sites/63/2024/08/babia-gora1341136-de14ad7.webpBabia Góra / fot. Jerzy Opioła - Praca własna, CC BY-SA 4.0, https://commons.wikimedia.org/w/index.php?curid=9440587 Z Beskidu Śląskiego robimy skok do Beskidu Żywieckiego, gdzie wznosi się najwyższy szczyt w polskich Beskidach. Babia Góra, nazywana też Diablakiem albo Kapryśnicą, mierzy aż 1725 m n.p.m. O łatwym podejściu można zapomnieć, ale warto podjąć trudy wędrówki. Trzeba bowiem wiedzieć, że słynna Babia Góra to jeden z najatrakcyjniejszych punktów widokowych w polskich górach. Przy dobrych warunkach pogodowych z wierzchołka można dostrzec aż 400 (to nie pomyłka) szczytów! Na Diablaka prowadzi kilka szlaków, ale naszym zdaniem najciekawsza jest trasa z Przełęczy Krowiarki. Stamtąd należy udać się niebieskim szlakiem do schroniska na Markowych Szczawinach, gdzie wchodzimy na żółty szlak i Przełęczą Akademików docieramy na sam szczyt. Ten odcinek oferuje prawdziwie wysokogórskie wrażenia, bo na niektórych fragmentach trzeba korzystać z ułatwień w postaci łańcuchów i klamer. Wejście powinno zająć 4,5 godz. Trzeba pamiętać, że Babia Góra nie bez powodu nazywana jest Kapryśnicą. Warunki pogodowe mogą zmienić się tam w jednej chwili, więc zawsze trzeba mieć ze sobą odzież przeciwdeszczową. Szlak z Nowej Słupi do Świętej Katarzyny Kolejny szlak, który warto pokonać, rozciąga się w Górach Świętokrzyskich. Nie jest to najwyższy łańcuch w Polsce, ale nie brakuje mu uroku, który dodatkowo podsycają liczne legendy i podania, tworzące tajemniczą, niemal mistyczną atmosferę. Trasę rozpoczynamy w Nowej Słupi, gdzie obieramy kierunek na Święty Krzyż. Tam mijamy tajemniczy posąg pielgrzyma, prawdopodobnie pochodzący z XIII wieku. Kogo przedstawia? Niektórzy twierdzą, że jest to pielgrzym zmieniony w kamień. Inna wersja głosi, że w posągu zaklęty jest pustelnik, który kiedyś był złoczyńcą, ale nawrócił się na drogę wiary. Choć niewykluczone też, że tajemnicza rzeźba to grzesznica, która w ramach pokuty miała udać się do klasztoru. Inne ciekawe miejsca na trasie to prastare miejsce kultu Słowian i okazały klasztor. Osoby, które w górskich wycieczkach szukają przede wszystkim kontaktu z naturą, będą zachwycone tamtejszymi gołoborzami. Z Łysicy schodzimy do malowniczej Świętej Katarzyny. Szacowany czas wycieczki to ok. 5 godz. Szlak z Ustrzyk Górnych do Wetliny W zestawieniu po prostu nie może zabraknąć Bieszczad, gdzie znajduje się wiele fantastycznych szlaków. Osoby odwiedzające wschodnie rubieże Polski najczęściej obierają za cel Tarnicę, czyli najwyższy ze wszystkich bieszczadzkich szczytów. To świetny wybór, jednak my polecamy szlak wiodący przez zapierające dech w piersiach połoniny, które są wizytówką tego pasma. Zaczynamy w Ustrzykach Górnych. Spod schroniska „Kremenaros” udajemy się w kierunku Połoniny Caryńskiej. Zanim dotrzemy na jej grzbiet, nacieszymy oczy fantastyczną panoramą Tarnicy i obu Rawek, Wielkiej i Małej. Gdy dotrzemy na najwyższy punkt Połoniny Caryńskiej, naszym oczom ukaże się Połonina Wetlińska. Trasa na jej grzbiet prowadzi przez Brzegi Górne. Z Połoniny Wetlińskiej udajemy się już do Wetliny. Na trasie nie napotkamy istotnych trudności technicznych, ale dedykujemy ją wytrwałym piechurom. Przewyższenia są znaczne, a na jej przejście trzeba zarezerwować sobie minimum 9 godz. Czy warto podejmować tak znaczny wysiłek? Oczywiście, że tak! Widok bezkresnych traw wynagrodzi nawet największy trud wędrówki. Szczeliniec Wielki https://media.immediate.co.uk/volatile/sites/63/2024/08/6-gory-inne-niz-wszystkie1331633-b630b32.webpSzczeliniec / fot. Getty Images Nasz kolejny punkt jest zlokalizowany w tak samo malowniczych, co tajemniczych Górach Stołowych. Najwyższym szczytem tego sudeckiego pasma jest Szczeliniec Wielki, wznoszący się na 919 m n.p.m. To bez wątpienia jeden z najciekawszych szczytów zaliczanych do Korony Gór Polski. Dlaczego? Po pierwsze, zapewnia zapierającą dech w piersiach panoramę, obejmującą Góry Stołowe i inne pasma Sudetów. Po drugie, w obszarze wierzchołka znajduje się wspaniały kamienny labirynt, utworzony przez fantazyjne formy skalne. Na szczyt polecamy dotrzeć żółtym szlakiem z Karłowa. Stamtąd po krótkim marszu docieramy do wykutych w skale stopni. Podobno jest ich 665, ale przyznajemy – nie liczyliśmy. Trasa jest łatwa technicznie, ale ze względu na jej specyfikę, nawet doświadczeni piechurzy mogą odczuć w nogach trudy marszu. Śnieżka Naszą wycieczkę po najciekawszych szlakach i szczytach kończymy w Karkonoszach. To właśnie w tym pasmie wznosi się najwyższy szczyt Sudetów – mierząca 1602 m n.p.m. Śnieżka. Widok z wierzchołka jest po prostu niesamowity. Przy sprzyjającej pogodzie można sięgnąć wzrokiem na odległość niemal 200 km, a panorama nie jest jedyną atrakcją tego miejsca. Na szczycie można podziwiać słynne Obserwatorium Meteorologiczne na Śnieżce, które wyglądem przypomina latający spodek. Inny ciekawy obiekt to zabytkowa kaplica św. Wawrzyńca, patrona przewodników górskich. Wymieniając ciekawe miejsca w górach, po prostu nie da się pominąć atrakcji oferowanych przez ten wyjątkowy szczyt. Warto podkreślić, że atrakcją samą w sobie jest nie tylko szczyt, ale także droga, którą trzeba przejść, by dotrzeć na wierzchołek. Szlaki prowadzące na Śnieżkę rozpoczynają się w Karpaczu i wszystkie spotykają się przy Domu Śląskim. W naszej opinii na największą uwagę zasługują trasy żółta, zielona i niebieska. Szlak żółty prowadzi wzdłuż świątyni Wang, Pielgrzymów i Słonecznika. Szlak zielony omija wspaniały kościół Wang, ale pozwala podziwiać m.in. Kocioł Wielkiego Stawu. Trasa niebieska, nasz faworyt, wiedzie wzdłuż świątyni Wang, skąd prowadzi do „Samotni” – jednego z najstarszych górskich schronisk w Polsce. Nieopodal znajduje się kolejne schronisko – „Strzecha Akademicka”. Po drodze można nacieszyć oczy zachwycającym widokiem Małego Stawu, jednego z najbardziej malowniczych jezior w Karkonoszach. Nasz ekspert Artur Białek Dziennikarz i redaktor. Wcześniej związany z redakcjami regionalnymi, technologicznymi i motoryzacyjnymi. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o historii, kosmosie i przyrodzie, ale nie boi się żadnego tematu. Uwielbia podróżować, zwłaszcza rowerem na dystansach ultra. Zamiast wygodnego łóżka w hotelu, wybiera tarp i hamak. Prywatnie miłośnik literatury.
Lodowce się rozpuszczają wskutek globalnego ocieplenia. Topniejące górskie szczyty mogą zabić tysiące osób. Co na to nauka?
W Alpach naukowcy starają się wprowadzić systemy ostrzegające ludzi i informujące o osuwiskach i powodziach spowodowanymi rozpadaniem się lodowców przez zmiany klimatyczne.
W tym artykule: Nadciągająca katastrofa Niewidzialne zagrożenie Na najbardziej śmiercionośnej górze Europy Nawet najbardziej doświadczeni wspinacze mieli problemy Ludzie ciągle są nieświadomi Na majestatycznej Marmoladzie, królowej włoskich Dolomitów, pierwsza niedziela lipca była pięknym dniem dla turystów. Niebo prawie bezchmurne i ciepłe 27 stopni Celsjusza. Wtedy z lodowca, największego w paśmie górskim, oderwał się odcinek wielkości dwóch boisk piłkarskich. Lód i gruz pędził z siłą zapadającego się wieżowca. Jedenaście osób, w tym dwóch doświadczonych przewodników górskich, już nie wróciło do domów. – Widziałem zdjęcia tego, jak to wyglądało przed upadkiem i zabrałbym tam tego dnia własnego syna – mówi Alberto Silvestri, włoski przewodnik. Dla alpinistów i mieszkańców tragedia była przerażającym przypomnieniem tego, jak bardzo piękno gór maskuje związane z nimi ryzyko. Pasma górskie obejmują jedną czwartą całej Ziemi. Miliony ludzi, którzy nazywają je domem, zawsze żyły z poczuciem zagrożenia. Teraz to zagrożenie jest większe przez zmiany klimatyczne. Temperatura rejonów górskich wzrosła o 50% szybciej niż temperatura na świecie. Przez to podczas zdobywania szczytów Himalajów alpiniści porzucają teraz kombinezony ekspedycyjne na rzecz lżejszych kurtek. Takie kurtki jednak nie posiadają odpowiedniego zabezpieczenia, co dla alpinistów stanowi niebezpieczeństwo. Naukowcy obliczający ryzyko klęsk żywiołowych w górach, tacy jak Perry Bartlet z Federalnego Instytutu Badań nad Lasami, Śniegiem i Krajobrazem w Szwajcarii, musieli zaktualizować swoje modele. – Skala tego, co obliczamy, zmieniła się całkowicie. Wydarzenia są znacznie większe – mówi badacz. Na początku października kolejny lodowiec zawalił się w Patagonii, a w Kirgistanie w lipcu. Gdy wieczna zmarzlina się rozmraża, skała i gleba, przyzwyczajone kiedyś do temperatur poniżej zera, osuwają się. Wędrowcy na wysokości i mieszkańcy u podnóża zmagają się z istotnym pytaniem: Jak mogą nadal być bezpieczni, kiedy coraz częściej dochodzi do osunięć? Nadciągająca katastrofa To pytanie, które nęka Roberto Rotę, burmistrza górskiej wioski Courmayeur. Jest ona położona po włoskiej stronie Mont Blanc, najwyższego szczytu Europy Zachodniej. Niestabilne zbocze Monte de la Saxe mogłoby uwolnić tyle skał i gleby, że zostałoby to zarejestrowane przez sejsmografy na całym świecie. Nad przysiółkiem Planpincieux, z dwóch niepewnie zawieszonych lodowców może spaść tyle lodu, ile by wypełniło dwa Empire State Building. W najgorszym przypadku, zdaniem Roty, całkowicie zniszczyłoby to cały Planpincieux. Na Rocie spoczywa ogromna odpowiedzialność. Były instruktor narciarski czasem się zastanawia, czy podjął słuszną decyzję o pracy za biurkiem. Ale wierzy w skuteczność systemów, które są ciągle ulepszane. Naziemny radar skierowany do niestabilnych szczytów i zboczy mierzy ruch lodu przez całą dobę. Jeśli prędkość wzrośnie, rośnie również szansa, że lodowiec się zawali. Analizowane są również zdjęcia satelitarne i z dronów. Rota otrzymuje codziennie maila o godz. 14 z danymi i analizami. W dobre dni widzi żółtą tabelkę wskazującą na zagrożenie zawaleniem się lodowców średniego poziomu. W najgorsze dni tabelka jest mocno czerwona. Miejscowi, tacy jak Guiliana Patellani pamiętają jedną sytuację. Dwa lata temu sygnalizacja świetlna wzdłuż drogi do Planpincieux zmieniła się na czerwoną, powstrzymując ludzi przed przejściem do strefy potencjalnej katastrofy. Na telefonach osób w zagrożonych obszarach pojawiły się alerty. Zaniepokojeni ratownicy zapukali do drzwi kamiennego domu, instruując Patellani i jej rodzinę, aby spakowali swój najcenniejszy dobytek i przenieśli się na awaryjne miejsce ewakuacji. Po dwóch nocach, gdy niebezpieczeństwo ustąpiło, wprowadzili się z powrotem. Tego lata otrzymała informację, że mieszkanie tam w czasie upałów jest już zbyt niebezpieczne. Ale nikt tu się nie martwi. Miejscowi widzieli już lawiny i osunięcia skalne, mówi Patellani. Dom, który jej babcia zbudowała w 1936 roku, nigdy nie został dotknięty. – I mamy system monitorowania – mówi jej nastoletnia wnuczka Cecilia, która spędziła lato zbierając grzyby i jagody. Niewidzialne zagrożenie Ale nie wszystkiemu można zapobiec. W potoku ,zaledwie kilkaset metrów od ich domu rodzina pokazuje mi zniszczenia spowodowane osuwiskiem, wywołanym ulewnym deszczem w piątkowy wieczór tego roku. 21-metrowa ściana skał i głazów zburzyła dwa mosty, odcinając przysiółek. Rozbiła też akwedukt, pozostawiając 30 tys. osób bez wody pitnej. – Nigdy nie będzie stuprocentowego bezpieczeństwa – mówi Fabrizio Troilo z Secure Mountain Foundation. W jego siedzibie radary monitorują dolinę Aosty i zbocze Monte de la Saxe. W górnej części doliny Daniele Giordan, geolog z włoskiej Narodowej Rady ds. Badań Naukowych, spędziła ostatnie 10 lat na doskonaleniu systemu monitorowania lodowców. Prognozy i scenariusze są teraz tak precyzyjne, że on i jego koledzy są przekonani, że jest to jeden z najlepszych systemów na świecie. Być może wzór do naśladowania dla innych. Regularnie latają helikopterami nad 180 lodowcami regionu. Wypatrują nowych szczelin. Aktualizują katalog zdjęć, aby monitorować ich ewolucję i wędrują do jezior polodowcowych, które mogą zostać zniszczone. Nie wszystko da się jednak przewidzieć. Roztopiona woda gromadząca się wewnątrz lodowca jest poważnym problemem. Tylko tego lata stopiło się z kilka metrów grubości lodowców Alp. Była to ilość tak dramatyczna, że znacznie przekroczyła najgorsze prognozy naukowców do tej pory. – To wszystko są obserwacje powierzchni. Są procesy, których nie widzimy, ponieważ zachodzą wewnątrz lodowca – mówi Giordan. Po francuskiej stronie Mont Blanc Jean-Marc Peillex, burmistrz kurortu Saint Gervais wie, ile zniszczeń może spowodować ukryta woda roztopowa. W 1892 roku woda wewnątrz lodowca Tête Rousse nabrała tak dużego ciśnienia, że przebiła lód jak balon. Fala o długości prawie 40 metrów niosła lód, śnieg i gruz, zabijając 200 osób. Tylko szkoła podstawowa została nietknięta. Po katastrofie władze niemal co roku zaczęły wiercić otwory w lodowcu, mając nadzieję, że nadmiar wody spłynie. Przez dziesięciolecia nic się nie wydarzyło. W 2009 roku naukowcy, którym zadaniem było sprawdzenie projektu stwierdzili, że po prostu wiercono zbyt wysoko. Głębiej znajdowało się 80 tys. metrów sześciennych wody, wystarczających do wypełnienia 32 basenów wielkości olimpijskiej. Ten zbiornik mógł ponownie rozerwać lodowiec. – To było czyste szczęście, że znaleźliśmy to na czas – mówi Peillex. Woda jest teraz regularnie odprowadzana we właściwych miejscach. A jeśli to się nie powiedzie, czujniki zwisające z lin nad lodowcem uruchomią nowy system alarmowy. Miejscowi mieliby 15 minut na ucieczkę na wyższe wzniesienie. Na najbardziej śmiercionośnej górze Europy Utrzymanie bezpieczeństwa dla 20 tys. osób, które każdego roku próbują zdobyć Mont Blanc, było drugim bólem głowy Peilleksa. Postrzegany jako łatwa wędrówka, szczyt zamienił się w pozycję z listy rzeczy do zrobienia dla niedoświadczonych turystów. Posiada również rekord śmiertelności na górach kontynentu, a każdego roku umiera tam około 100 osób. Kiedy tego lata nawet nocne temperatury na szczycie były powyżej zera, osunięcia się skał stały się jeszcze częstsze. Góra stała się zbyt nieprzewidywalna. Lokalne stowarzyszenia przewodników odwołały wyjazdy na szczyt, a władze wydały ostrzeżenia. Peillex zaproponował, aby każdy, kto nadal próbuje zdobyć szczyt, zdeponował 15 tys. euro, co wystarczy na pokrycie działań ratunkowych i pogrzebu. To rozwiązanie jednak nie zostało wprowadzone. Przed końcem lipca zamykano wysokogórskie schroniska, takie jak ostoja Goûter na wysokości 3814 metrów n.p.m. Bez schronienia i przewodników dwudniowa wycieczka stała się prawie niemożliwa. Jednak około tuzina osób dziennie wciąż próbowało – mówi Tsering Sherpa z „Brigade Blanche”. To zespół rozmieszczony przed Saint Gervais w celu patrolowania tras na szczyt. Wędrowcy bez raków, czekanów czy ciepłych kurtek byli zmuszeni zawrócić. 10 najbardziej niebezpiecznych gór świata [RANKING] Majestatyczne, niedostępne, a przez to jeszcze bardziej kuszące. Te wysokie szczyty zbierają wśród wspinaczy największe żniwo. Kiedy odwiedziłam to miejsce na początku września, pogoda uspokoiła się, a schroniska właśnie zostały ponownie otwarte – mówi Tsering Sherpa. W biurze Saint Gervais Mountain Guide Company, jednej z najstarszych firm tego typu na świecie, grupa młodych lekarzy ze Szpitala Uniwersyteckiego w Montpellier planowała ostatnie przygotowania do zdobycia szczytu. Byli zachwyceni, że mogą dostać się na górę. Wzięli udział w czterodniowym kursie przygotowawczym. Tam zaaklimatyzowali się oraz ćwiczyli używanie czekanów lodowych i chodzenie z rakami. Takie kursy cieszą się coraz większą popularnością. Przewodnicy twierdzą, że zauważają, że klienci są bardziej świadomi ryzyka. Nawet najbardziej doświadczeni wspinacze mieli problemy Ale tego lata warunki były tak niestabilne, że nawet doświadczeni alpiniści odczuwali trudy wspinaczki. Alpejskie organizacje ratownicze miały więcej pracy i zgłoszeń niż kiedykolwiek. Często znajdowali już tylko ciało wspinacza, który ginął przez osunięcie się kamieni kilka dni uznanych za stabilne. W samej prowincji Salzburg w Austrii odnotowano w tym roku 24 zgony w wysokich górach. – To więcej zgonów niż kiedykolwiek mieliśmy. Nawet dla najbardziej profesjonalnych wspinaczy warunki stały się bardzo trudne – mówi ratowniczka górska i treserka psów Maria Riedler. Niepisane zasady, które przez pokolenia zapewniały alpinistom bezpieczeństwo, już nie obowiązują. Przeprawa przez odcinek Grand Couloir Mont Blanc, czyli 30-sekundowe przejście przez niestabilne skały, była uważana za najbezpieczniejszą wczesnym rankiem. W lipcu tego roku głazy spadały tam przez całą dobę. – Zdecydowanie góry będą stawały się coraz bardziej niebezpieczne – mówi Pietro Picco, przewodnik, który dorastał u podnóża masywu Mont Blanc. Niektóre trasy nie są już do przejścia. W przypadku innych wzrósł wymagany poziom umiejętności, w wyniku czego przewodnicy przyjmują coraz mniejsze grupy. – Jeśli chcesz wspiąć się na szczyt, będziesz musiał być w 100 procentach gotowy na zmianę planów – mówi Picco. On i inni przewodnicy przewidują, że sezon wspinania się na szczyty takie jak Mont Blanc zakończy się w lipcu i być może ponownie rozpocznie się jeszcze przez kilka tygodni we wrześniu. Coraz częściej, gdy szczyt nie jest bezpieczny, wędrowcy będą musieli wybrać alternatywne zajęcia. Np. zdecydować się na jazdę na rowerze, wspinaczkę skałkową lub kanioning. Ludzie ciągle są nieświadomi W Courmayeur burmistrz Rota pracuje nad nowym zestawem piktogramów, które ostrzegałyby ludzi. Zazdrości burmistrzom nad włoskim wybrzeżem, gdzie jedna czerwona flaga trzyma turystów z dala od wody. Lodowiec wielkości połowy Polski roztapia się w błyskawicznym tempie. Co to oznacza dla poziomu mórz? Lodowiec zagłady, bo tak również jest nazywany, roztapia się w znacznie szybszym tempie, niż przewidywali to naukowcy. Nowe badania wykazały, że wkrótce może całkowicie zsunąć się do ... Peillex również chciałby, aby ryzyko zostało potraktowane poważniej. System alarmowy dla lodowca kosztował 7 milionów dolarów, ale gdy przypadkowo włączył się alarm spowodowany przez burzę, ewakuowano tylko około jedną piątą mieszkańców. – Po tych wszystkich wysiłkach na rzecz ochrony ludzi, nie robią ostatniego kroku, aby się chronić – mówi. Stoi przed dziesiątkami nowych domów zbudowanych w obszarze, gdzie lawina lodu i śniegu z 1892 roku była wyższa niż szczyt tsunami w Japonii w 2011 roku. Dziś zabiłaby nie 200, ale 2000 osób. – Musimy zrozumieć, że natura jest silniejsza od nas. I że to my musimy zmienić nasze postępowanie – dodaje Peillex.
Elbrus szczyt Europy czy Azji? Kontrowersje wokół najwyższej góry Kaukazu i ciekawostki na jej temat
Czy to najwyższa góra w Europie, czy jeden z azjatyckich szczytów? Spory nie milkną, a kolejni alpiniści wybierają się do Rosji. Oto Elbrus, szczyt tyleż malowniczy, co kontrowersyjny.
W tym artykule: Elbrus szczyt – wysokość Elbrus – szczyt uśpionego wulkanu Elbrus – szczyt w Europie czy w Azji? Elbrus – zdobywcy szczytu Elbrus szczyt – turystyka Elbrus Race – wyścig na szczyt Elbrus szczyt – wierzenia Elbrus szczyt – ciekawostki Elbrus to najwyższy szczyt Kaukazu. Jego wysokość to 5642 m n.p.m. Położony jest na terenie Federacji Rosyjskiej, niedaleko granicy z Gruzją. Ponieważ jest zaliczany do tzw. Korony Ziemi, jest częstym celem wypraw alpinistycznych i turystyki wysokogórskiej. Nazwa „Elbrus” prawdopodobnie pochodzi z języka perskiego. Zależnie od źródła, tłumaczy się ją jako „wysoka góra” albo jako „błyszczący”. Ta druga nazwa może mieć związek z tym, że duża część góry pokryta jest lodowcami. Wieczny śnieg występuje tu powyżej wysokości 3700–4000 m n.p.m. Elbrus szczyt – wysokość Jako pierwszy wysokość Elbrusu zmierzył polski astronom Wincenty Wiszniewski. Żył w czasie zaborów, pracował w Rosji. W 1813 r. obliczył, że Elbrus ma wysokość 5422 m n.p.m. Obecnie wiemy, że dane te były nieprecyzyjne. Masyw Elbrusu ma dwa wierzchołki: zachodni – o wysokości 5642 m n.p.m., wschodni – o wysokości 5621 m n.p.m. Wierzchołki rozdziela płaskie siodło o wysokości ok. 5300 m n.p.m. Masyw Elbrusu jest znacznie wyższy od najwyższych otaczających go szczytów. Przewyższa o 2 km Azał (3100 m n.p.m.) Hotu-Taj (3400 m n.p.m.) i Trojnoj (3250 m n.p.m.) z pobliskiej doliny Ullu-Kam. Elbrus – szczyt uśpionego wulkanu Elbrus należy do gór wulkanicznych. Jest szczytem drzemiącego stratowulkanu, który powstał 2,5 mln lat temu. Stratowulkan to wulkan mieszany. Powstaje w wyniku erupcji, której towarzyszy wydobywanie się lawy i materiału piroklastycznego. Elbrus jest najwyższym stratowulkanem w Eurazji. Kaukaz autostopem. Co za przygoda! Nasze ostatnie studenckie wakacje musiały być wyjątkowe: autostopem i pod namiotem Ostatni okres aktywności tego wulkanu miał miejsce ok. połowy I w. n.e. Na zachodnim szczycie Elbrusu znajduje się krater o średnicy 250 m. Do dziś jednak obserwuje się tzw. aktywność post-wulkaniczną Elbrusu. Zdarzają się tam wypływy lawy. Dokoła masywu występują liczne mineralne źródła termalne o temperaturze do 21 stopni. Pojawiają się też wyrzuty gazów, takich jak siarkowodór. Odnotowano je nawet w okolicach skał Pastuchowa (1 km poniżej szczytu). Uśpionym stratowulkanem jest też Demawend. To góra położona w pasmie Elbrus (Alborz). Wbrew nazwie, nie ma ono związku z kaukaskim Elbrusem. Demawend jest najwyższym szczytem w Iranie. Osiąga aż 5610 m n.p.m. Mimo tak dużej wysokości Demawend jest uznawany za dość łatwą górę. Nie trzeba dysponować doświadczeniem alpinistycznym, by móc stanąć na jej szczycie. To jeden z wulkanicznych szlaków, na który warto się wybrać w Azji. Elbrus – szczyt w Europie czy w Azji? Elbrus jest bezsprzecznie najwyższym szczytem Rosji. Jednak w zależności od interpretacji przebiegu granicy Europa–Azja, może też być zaliczany do Korony Ziemi jako najwyższy szczyt Europy. Przyjęło się jednak, że najwyższym szczytem Europy jest Mont Blanc (4807,81 m n.p.m.), najwyższy szczyt Alp. Skąd się wzięły kontrowersje dotyczące Korony Ziemi? Tak pisała o nich na łamach National Geographic Martyna Wojciechowska w artykule „Elbrus pod napięciem”: Pewnego dnia włoski wspinacz Reinhold Messner chciał jako pierwszy na świecie zostać zdobywcą Korony Ziemi (czyli stanąć na wierzchołkach najwyższych szczytów na siedmiu kontynentach). Problem polegał jednak na tym, że już ktoś przed nim wpadł na ten pomysł… Hmm, co tu zrobić? Zamienić góry w zestawie tych zaliczanych do Korony Ziemi i zrealizować ten projekt raz jeszcze. Ogłosił więc światu, że nie Góra Kościuszki, a Puncak Jaya jest najwyższym szczytem Australii i Oceanii, zaś Mont Blanc nie jest najwyższą górą Europy, bo jest nią… Elbrus! Ale czy faktycznie Elbrus leży w Europie?! Wielkie było zdziwienie, bo geografowie twierdzą, że nie. Ale skoro Wielki Reinhold tak powiedział… I tak zaczęła się kariera tej niezbyt urodziwej góry leżącej w Kaukazie. Obecnie istnieją cztery wersje Korony Ziemi. Najbardziej obszerna obejmuje dziewięć szczytów: Elbrus (5642 m n.p.m.), Mont Blanc (4808 m n.p.m.), Góra Kościuszki (2230 m n.p.m.), Puncak Jaya (4884 m n.p.m.), Masyw Vinsona (4892 m n.p.m.), Mount Everest (8848 m n.p.m.), Aconcagua (6961 m n.p.m.), Denali (McKinley) (6190 m n.p.m.), Kilimandżaro (5895 m n.p.m.). Elbrus – zdobywcy szczytu Wschodni szczyt jako pierwszy zdobył prawdopodobnie Killar Chaszirow 22 lipca 1829 r. Zachodni szczyt zdobyto 20 lipca 1874 r. W wyprawie udział wzięli: Frederick Gardiner, Craufurd F. Grove, Horace Walker, Peter Knubel. W 1956 r. Elbrus zdobył pierwszy Polak. Był nim Jerzy Rudnicki, pseud. Druciarz. Na Elbrusie znaleziono ciała alpinistów Na zachodnim zboczu Elbrusu znaleziono ciała alpinistów. Wiele wskazuje, że to zaginieni dwa dni wcześniej Polacy. W czasach Związku Radzieckiego zdobywanie Elbrusu stało się formą masowej rozrywki. W pobliżu góry powstała infrastruktura turystyczna. Do tej pory na szczyt wjechano m.in. motocyklem i samochodem terenowym. Jeśli chodzi o Elbrus, szczyt nie jest technicznie trudny do zdobycia. Mimo to zmienne warunki pogodowe i brak doświadczenia sprawiły, że na górze tej zginęło wiele osób. W zimie 1936 r. tylko podczas jednej wyprawy życie straciło na Elbrusie kilkudziesięciu konsomolców. Elbrus szczyt – turystyka Elbrus jest jednym ze szczytów górskich, o których marzą wielbiciele freeridingu. Ten sport, w największym skrócie, polega na zimowych zjazdach poza wyznaczonymi trasami. Jego amatorzy przedkładają smak adrenaliny nad wykwintną kuchnię alpejskich kurortów, a szerokim łukiem omijają nartostrady oraz tak zwaną infrastrukturę turystyczną. Więcej na ten temat można przeczytać w artykule „Snowboard na Kaukazie”. Okolice Elbrusu wraz ze szczytem znajdują się na terenie Parku Narodowego „Przyelbrusie”. Niestety, intensywny ruch turystyczny doprowadził do znacznego zaśmiecenia terenu. Tak opisywała to Martyna Wojciechowska: Zewsząd wystają fragmenty jakiś stalowych konstrukcji niczym zasieki na polu bitwy, druty, kawałki roztrzaskanych ratraków, zardzewiałe koła od rowerów (co, do cholery na tej wysokości robią części rowerowe?!) – po prostu wszystko… W tym kosmicznym krajobrazie wulkanicznych skał robi to przerażające wrażenie! Elbrus zdobyty! Projekt Szczyty Życia Po jedenastogodzinnej akcji górskiej 21 sierpnia podopieczni Fundacji Pokonaj Raka w ramach projektu Szczyty Życia zdobyli kolejny szczyt należący do Korony Ziemi – Elbrus Turyści korzystają m.in. z kolejki linowej, dzięki której można dotrzeć na wysokość 3847 m n.p.m. Na wysokości 3912 m n.p.m. znajduje się hotel LEAPrus3912. Z kolei na 3708 m n.p.m. znajdują się tzw. beczki. To cysterny po paliwie zaadaptowane na schronisko. Tak pisała o nim w National Geographic Monika Berkowska: Jedyna w swoim rodzaju turbaza proponuje noclegi w… beczkach. Podobno to stare zbiorniki po paliwie. Kilkanaście walców – białych, niebieskich, czerwonych. Wewnątrz identycznie: mały korytarzyk i pomieszczenie z czterema łóżkami. Nocleg kosztuje 300 rubli. Elbrus Race – wyścig na szczyt Szczyt Elbrusu jest też areną zawodów sportowych. „Elbrus Race”, rozgrywany od 1989 roku, jest jednym z najpoważniejszych wyścigów tego typu na świecie. Jest częścią tzw. Skyrunner World Series. Najtrudniejsza trasa prowadząca na pokryty śniegiem szczyt Elbrusu liczy ponad 12 km. Trzeba na niej pokonać ponad 3 km różnicy wzniesień. Przez wiele lat rekord tej trasy należał do jednego z najwybitniejszych himalaistów świata, Denisa Urubki. Wynosił 3 godz. 55 minut. W 2010 r. Polak Andrzej Bargiel przebiegł tę trasę w niesamowitym czasie 3 godz. 23 minuty. Poprawił rekord Urubki o ponad pół godziny! W drugiej dekadzie XXI wieku zawody odbywają się dwa razy w roku: w czerwcu i wrześniu. Elbrus szczyt – wierzenia Wokół wysokiej góry narosło wiele wierzeń. Tak pisze o nich Wojciech Górecki w książce „Planeta Kaukaz” (Wydawnictwo Czarne 2010): Przez stulecia kaukascy górale wierzyli, że zwykły śmiertelnik nie może wejść na Elbrus. „Kto ośmieli się wstąpić na stoki Wielkiej Góry, zginie!” – ostrzegali starcy. Na śmiałków czyhały śnieżne zamiecie i lawiny, burze i mrozy, gotowe zamienić intruza w bryłę lodu. Elbrus, dźwigający na swych wierzchołkach niebo, był siedzibą bogów i służących im duchów. Prawdopodobnie już starożytni Grecy byli świadomi istnienia góry Elbrus. Szczyt ten odegrał rolę w greckiej mitologii: Dwugłowy szczyt obrósł tysiącem mitów, legend, podań, baśni i klechd. Do kaukaskich skał – może właśnie do skał Elbrusu? – Zeus kazał przykuć Prometeusza, który wykradł z nieba ogień, aby podarować go ludziom. (…) Podobny motyw przewija się w rozpowszechnionym na Kaukazie eposie o starożytnych herosach – Nartach. Według jednej z wersji wódz Nartów Nasren Długobrody po długiej walce z siłami zła odzyskał ogień, który zabrał jego współziomkom okrutny bóg Pako. Z lokalnymi wierzeniami mają też związek nazwy Elbrusu: Nie można było go zdobyć, ale jeżeli popatrzyło się nań z daleka i wypowiedziało życzenie, góra je czasem spełniała. Tak sądzili Kabardyjczycy i Czerkiesi, którzy nazwali go Górą Szczęścia – Oszchomacho. Natomiast Bałkarzy i Karaczajowie, będący pod wrażeniem ogromu masywu wulkanu, doszli do wniosku, że mieści on w sobie tysiące pomniejszych szczytów. W ich języku nazywa się Mingitau – Podobny do Tysiąca Gór. Elbrus szczyt – ciekawostki W czasie II wojny światowej masyw Elbrusu zajęły wojska niemieckie. Elbrus został wówczas uznany za najwyższy szczyt III Rzeszy. 21 sierpnia 1942 na zachodnim wierzchołku Niemcy zatknęli flagi nazistowskie. W lutym 1943 r. Rosjanie wyparli wojska hitlerowskie i umieścili na Elbrusie flagi sowieckie. Badacze rozwiązali zagadkę pierwszych gór na Ziemi. Kiedy i jak powstały? Naukowcy z Uniwersytetu w Aberdeen wiedzą, jak powstały góry na Ziemi. Ich zdaniem kluczową rolę w tym procesie odegrał plankton, czyli drobne organizmy morskie. W masywie Elbrusu na wysokości 3090 m n.p.m. zlokalizowane jest obserwatorium astronomiczne Terskol. To międzynarodowe centrum badań astronomicznych, medycznych i ekologicznych. Elbrus to nazwa serii radzieckich, a potem rosyjskich komputerów oraz mikroprocesorów. Pierwszy komputer, Elbrus-1, był produkowany w latach 1978–1979. W 2004 roku firma Elbrus International została wykupiona przez Intela. Najnowszy procesor Elbrus-16S wszedł na rynek w 2019 r. Pod marką Elbrus działa też polska firma odzieżowa. W jej ofercie znajdują się odzież, obuwie i akcesoria przeznaczone przede wszystkim dla miłośników sportów zimowych. Źródła: Dwutygodnik, Wikipedia. Nasz ekspert Jan Stradowski Redaktor prowadzący serwisu www.national-geographic.pl, z wykształcenia lekarz, z zamiłowania biolog i przyrodnik. W Radiu TOK FM prowadzi audycję „Człowiek 2.0”. Więcej: www.stradowski.net
Szwajcarski wspinacz świętował 98. urodziny na ściance. „Wspinaczka to fontanna młodości”
Wiek to tylko liczba – żywym przykładem prawdziwości tego powiedzenia jest Marcel Rémy. W lutym Szwajcar skończył 98 lat, ale dopiero niedawno miał okazję uczcić urodziny. Zrobił to wspinając się na ściance o trudności 4c.
Marcel Rémy ma na koncie wiele zakończonych sukcesem tras, w tym tych o najwyższej trudności. Urodzony w 1923 roku szwajcarski wspinacz jest szczególnie znany ze swoich imponujących wejść, których dokonał już jako 80-latek.W 2009 roku, kiedy miał 86 lat, przeszedł 16-wyciągową drogę Y Route na północno-zachodniej ścianie Grand Miroir d’Argentine (2325 m) w szwajcarskich Alpach. W 2017 roku, będąc już w wieku 94 lat, wspiął się na północno-zachodnią ścianę Miroir de l’Argentine trasą, której trudność oceniana jest na 5b /5c. W tej wspinaczce towarzyszyło mu dwóch synów, a z mierzącego 500 metrów klifu Marcel zleciał na paralotni. W 2019 roku pokonał też La guêpe o trudności 5c w Saint-Loup. Marcel Rémy jest ojcem dwóch słynnych wspinaczy - Claude’a i Yvesa, którzy wytyczyli wiele nowych dróg wspinaczkowych nie tylko w Szwajcarii. To właśnie dwa synowie zorganizowali ojcu urodzinową niespodziankę w nowej hali wspinaczkowej w Satigny, na zachód od Genewy. – Po kilku tygodniach pobytu w szpitalu w związku z problemami z płucami Marcel nie miał ochoty się wspinać. W poprzednich dniach wydawał się trochę przygnębiony, nie chciał już nawet prowadzić auta – mówią synowie wiekowego wspinacza. WSPINACZKA OD PODSTAW odc. 1. Rodzaje wspinania [WIDEO] Bez względu na to czy wspinaczka to tylko kolejne sportowe wyzwanie, czy przyciąga cię fascynacja poczuciem wolności i pokonywaniem barier narzucanych przez twoje ciało, rozpoczynając trening... Jak przyznali w rozmowie z mediami, Marcel początkowo nie chciał spróbować swoich sił i wydawał się zrezygnowany. W końcu zaczął trening od zrobienia kilku prostych przejść, żeby się rozgrzać. Następnie pokonał dwie trasy z liną asekuracyjną, ale nalegał na zdjęcie zabezpieczeń. Ostatecznie zakończył sesję pokonując drogę o trudności 4c. View Ediplayer on the source website – Jego oczy błyszczały ze szczęścia! Natychmiast zaczął układać plany na następne lato. Wspinaczka to fontanna młodości – opowiadają synowie. Marcel bez wątpienia jest przykładem na to, że sport i aktywność fizyczna to sposób na długowieczność.
Gdzie kończy się himalaizm, a zaczyna turystyka? "O klasie wspinacza świadczy to, że potrafi zawrócić"
Więcej ludzi zdobyło Mount Everest jednego dnia w 2010 r. niż przez 30 lat po pierwszym wejściu w 1953 r. A jednak jak mówi Dariusz Załuski, "Everest nie jest górą, na którą wejść mogą wszyscy". Traveler sprawdza, jak wygląda sytuacja na najwyższej górze świata i gdzie kończy się himalaizm, a zaczyna turystyka.
Kolejka na Mount Everest Sto tysięcy dolarów. Tyle potrzebowała 33-letnia Shriya Shah-Klorfine, żeby spełnić swoje największe marzenie – wejść na Mount Everest, najwyższą górę świata. Dobrze pamięta, kiedy po raz pierwszy ją zobaczyła. Miała dziewięć lat i leciała helikopterem z rodzicami. Shriya urodziła się w Katmandu w Nepalu, ale większość dorosłego życia spędziła w Toronto, gdzie prowadziła własny biznes. Nie szedł tak dobrze, by lekką ręką mogła sfinansować ekspedycję, postanowiła więc zastawić swój dom. I poleciała do Nepalu. Swoją wyprawę dokumentowała na Facebooku. Zamieszczała zdjęcia z kolejnych obozów, ćwiczeń, przygotowań. W dniu ataku szczytowego, entuzjastyczne komentarze znajomych nagle zamieniły się w kondolencje. Shriya była jedną z czterech osób, którym nie udało się tego dnia bezpiecznie zejść do obozu. Przed samą śmiercią spotkał ją szerpa Pemba Janbu, który brał udział w 16 ekspedycjach i dwa razy wszedł na szczyt. On wchodził, ona dopiero schodziła. Gdy zobaczył Shriyę, ta leżała kilka metrów poniżej trasy. Widać było, że brakowało jej tlenu. Wyciągnął więc butlę, ale było za późno. Nie odpowiadała. Kilka sekund wcześniej jej ciało odmówiło współpracy. Tego samego dnia, o 6.10 rano, na szczycie znalazła się 19-letnia Leanna Shuttleworth, najmłodsza Brytyjka, która zdobyła Koronę Ziemi. Zamiast ogromnej radości czuła niepokój. W trakcie ataku szczytowego widziała po drodze kilka ciał, niektóre leżały tam dopiero od paru dni. Wspomina też mężczyznę, który do niej machał podczas wejścia. Gdy schodziła, już nie żył. – Mijać martwe ciała na szlaku było jednym z najbardziej przerażających doświadczeń, jakie mi się przytrafiły w mojej wspinaczkowej karierze – wyznała po zejściu. Spóźnieni na Szczyt Prawdopodobnie gdyby nie szerpa Pemba, który po drodze pomógł kilkunastu osobom, bilans tego jednego z najbardziej śmiertelnych dni na Mount Evereście byłby jeszcze bardziej zatrważający. Z 200 osób, które wyszły na atak szczytowy, cztery zmarły. Ostatnim razem taka sytuacja miała tu miejsce w 2004 r. Najczarniejszym pozostaje 10 maja 1996 r., kiedy zginęło aż osiem osób. Główny powód tych tragedii wciąż jest taki sam – zbyt późne atakowanie szczytu. Wszyscy wspinacze na Evereście wiedzą, że godz. 11 rano jest najpóźniejszą porą na zdobycie wierzchołka. Każdy, kto do tego czasu nie stanie na dachu świata, powinien zawrócić. Wchodzenie po 11 to ryzykowanie nie tylko swojego życia, ale też osób, które prawdopodobnie będą musiały pomagać nam przy schodzeniu. – Niektórzy pchali się na szczyt nawet po godz. 14.30 – mówi Gyanendra Shrestha z nepalskiej organizacji wspinaczkowej. – Przebywają wtedy zbyt długo na wysokości powyżej ośmiu tysięcy metrów i szybciej wykorzystują zapasy tlenu. Mają poczucie, że skoro zapłacili kilkadziesiąt tysięcy dolarów, to muszą osiągnąć swój cel za wszelką cenę – dodaje Shrestha. A przecież to nie samo wejście, a zejście jest najtrudniejszym etapem wspinaczki. I to właśnie w jego trakcie wydarza się najwięcej wypadków. Komercyjni klienci często nawet nie zdają sobie sprawy z czyhającego niebezpieczeństwa. – Czują się bezpiecznie, zawsze gdy są przypięci do lin, nawet jeżeli te są w kiepskim stanie. Nie potrafią ocenić ich wytrzymałości – opowiada Tomek Kobielski, himalaista, właściciel biura organizującego wyjazdy wspinaczkowe Adventure24.pl. Są bardzo słabo przygotowani, dlatego też poruszają się bardzo wolno. W ekstremalnych przypadkach swoje umiejętności wspinaczkowe zdobywają dopiero w trakcie trekkingu do obozu bazowego. – Spotkałem takich, którzy po raz pierwszy w życiu ćwiczyli poruszanie się w rakach na lodowcu pod bazą Everestu. To nie do pomyślenia! – dodaje Kobielski. Sęk w tym, że dla wielu zdobywanie najwyższej góry świata to jedyna taka wyprawa w życiu. Nigdy wcześniej nie byli w wysokich górach i być może nigdy więcej w nie nie wrócą. Dariusz Załuski, znany polski himalaista, który dwa razy zdobył Mount Everest, też obserwował tego typu sytuacje. Dziwi się, że ludzie są tak ufni i ślepo zawierzają całe swoje życie szerpom i przewodnikom. – Everest, wbrew obiegowej opinii, nie jest górą, na którą wejść mogą wszyscy. Park rozrywki Simone Moro, jeden z najlepszych himalaistów świata, wybrał się pod Everest z zamiarem zrobienia pierwszego trawersu Czomolungma–Lhotse. Szybko zrezygnował. To, co zobaczył na Przełęczy Południowej, przeszło jego najśmielsze wyobrażenia. – Czułem się jak w parku rozrywki – komentował po powrocie do obozu bazowego. Na trasie pojawiła się rekordowa liczba wspinaczy, blisko 200. Kiepskie warunki pogodowe sprawiły, że wszystkie wyprawy chciały zdobywać szczyt w ciągu jednego weekendu. Utworzyły się najprawdziwsze korki. Moro, jako jeden z niewielu, szedł bez tlenu. Wtedy potrzebne jest utrzymanie rytmu. – To było niemożliwe, bo co chwila musiałem stawać w kolejce. Próbowałem ją wyminąć, ale i tak czasem trafiałem na wąskie gardła. Zawróciłem – dodaje. Przy takim tłumie tempo narzuca najwolniejszy. – To absurd. Musiałbym się dostosowywać do nieprzygotowanych ludzi na szlaku. Zbyt ryzykowne – podsumował. W rozmowie z Travelerem podkreślił, że o klasie wspinacza świadczy właśnie to, że potrafi zawrócić w odpowiednim momencie. W zeszłych latach grupy dogadywały się między sobą, żeby nie wszyscy szli jednocześnie. W tym roku to nie podziałało. Krótkie okno pogodowe, czyli okres z dobrą pogodą, sprawiło, że wszyscy zaczęli wspólnie. Dariusz Załuski w tym czasie wchodził na szczyt alternatywną drogą, od Tybetu. – Było nas zaskakująco mało. Gdy wyruszyliśmy w nocy, byliśmy sami. Dopiero na samym szczycie napotkaliśmy tłum alpinistów, którzy wchodzili od strony nepalskiej – wspomina Załuski. Droga nepalska uważana jest za łatwiejszą i dlatego wybiera ją większość wypraw komercyjnych. Jest też świetnie przygotowana. By zapewnić jak największe bezpieczeństwo, co roku na trasie zakładanych jest pięć kilometrów lin poręczowych i 200 śrub lodowych. Na drogę tybetańską decydują się za to bardziej doświadczeni wspinacze. Na szczycie obie grupy się jednak łączą. Dariusz Załuski przyznaje, że nie doszedł nawet do najwyższego punktu na górze, bo nie chciał się przepychać. – Ciężko w takiej atmosferze o poczucie intymności. Nie zmienia to faktu, że stanięcie na szczycie Everestu to dla wszystkich bardzo silne przeżycie, które zapamiętają do końca życia. Nie można tego nikomu odbierać – dodaje. Wielkie wysypisko Niestety nie tylko wspomnienia zostają po tych wspinaczach, ale też bardziej przyziemne rzeczy, w tym tony śmieci. W 2010 r. grupa 20 nepalskich szerpów zdecydowała się oczyścić tzw. strefę śmierci, czyli teren położony na wysokości powyżej 8000 m. To pierwsza tego typu akcja od czasów zdobycia Everestu przez Edmunda Hillary'ego w 1953 r. Globalne ocieplenie sprawia, że pod topniejącym śniegiem pojawia się coraz więcej brudów, nawet z najdawniejszych lat. W czasie akcji zebrano prawie 2 tony odpadów, w tym butle tlenowe, porozrywane namioty, puszki czy utracony ekwipunek. W podobną akcję zaangażował się jeden z najbardziej znanych wspinaczy na Everest, szerpa Apa. Zorganizował ekspedycję, która miała za zadanie wesprzeć akcję Cash for Trash („kasa za śmieci”). Za każdy zniesiony kilogram odpadów uczestnicy dostawali 100 rupii nepalskich, czyli równowartość 4 zł. Udało się zebrać ok. 5 ton śmieci. To jednak kropla w morzu potrzeb. Szacuje się, że na całej górze znajduje się ich ponad 20 razy więcej, czyli ponad 100 ton. – Władze nepalskie powinny uczyć się od Amerykanów – twierdzi Martyna Wojciechowska, która zdobyła Koronę Ziemi. Najwyższy szczyt Ameryki Północnej, McKinley, utrzymany jest w największej czystości. Specjalne władze wnikliwie sprawdzają, czy wspinacze znoszą dokładnie tyle samo rzeczy, co wnoszą. – Nic nie umknie ich uwadze. Nawet specjalne pojemniki, służące jako przenośne toalety, są dokładnie sprawdzane – śmieje się Wojciechowska. Na Evereście nie będzie to jednak łatwe. Powód? Ogromna liczba ludzi, która dostaje pozwolenie na wspinaczkę. Władze nepalskie wydają je bowiem bez ograniczeń. Wystarczy zapłacić 70 tys. dol. za pozwolenia na maksimum siedem osób. Ratuj kto może Po tragicznych zdarzeniach pojawiły się głosy, że powinny być wprowadzone ograniczenia wejść na Czomolungmę. Wiele osób w środowisku, jak na przykład angielski himalaista Chris Bonington, uważa, że niezbędne są limity osób, które jednego dnia mogą atakować szczyt. – To kwestia życia i śmierci – komentował w brytyjskiej gazecie The Telegraph. – Teoretycznie świetny pomysł, w praktyce niewykonalne. Tak samo jak ograniczenia liczby ekspedycji – ripostuje Kobielski. – Nepal żyje z Everestu i jeżeli nałoży takie ograniczenia, to jednocześnie znacząco zwiększy cenę za wejście. Wtedy będzie dostępny tylko dla bogaczy, a przecież nie o to chodzi – dodaje. Darek Załuski też nie jest przekonany. Przecież tego, że ludzie będą chcieli zdobywać najwyższą górę świata, nie da się zmienić. To jak walka z wiatrakami. Może lepiej postawić na umiejętności i w jakiś sposób sprawdzać, czy osoby wybierające się na Everest mają wystarczające doświadczenie. Poleca też wchodzenie alternatywnymi drogami, jak choćby tą z Tybetu. Simone Moro ma bardziej radykalne rozwiązanie. Prawdziwi wspinacze i himalaiści na Everest powinni, jego zdaniem, wchodzić tylko zimą – wtedy nie ma żadnych komercyjnych klientów. Nie dodał jednak, że tę sztukę potrafi wykonać tylko kilku czołowych wspinaczy na świecie. Co ma więc zrobić osoba, która chce stanąć najwyżej jak się da, a przy okazji nie chce uczestniczyć w całym tym komercyjnym wariactwie? Przede wszystkim ważne jest odpowiednie przygotowanie. Ono zapewni, że mniej zaszkodzimy sobie, innym wspinaczom i samej górze. Tomasz Kobielski zaznacza, że na swoją wyprawę zabierze tylko takie osoby, które mają wcześniejsze doświadczenie wspinaczkowe i stanęły już przynajmniej na jakimś siedmiotysięczniku. Konieczne jest też przygotowanie teoretyczne, poznanie topografii góry, lokalnych zwyczajów, zasad panujących w obozach. To zapewni, że nie będziemy kolejnymi komercyjnymi turystami, bezwiednie prowadzonymi przez przewodników. Ważne jest też, by nawet w sytuacjach największego zmęczenia pamiętać o ekologii. Bezwzględnie należy ze sobą zabierać wszystkie śmieci. Najlepiej nie tylko te swoje. Te wytyczne dotyczą zresztą nie tylko Everestu, ale wszystkich gór „naj”. Kilimandżaro jest chyba drugą najbardziej obleganą górą świata. Większość problemów, które pojawiają się na Evereście, można znaleźć i tam. – Nie ma co się dziwić. Ludzie zawsze będą chcieli zdobywać szczyty, które są najwyższe, najpiękniejsze, najbardziej znane – komentuje Załuski. – Niewielu zaimponuje, że wszedłem na Monte Rosa, ale Mont Blanc jak najbardziej – dodaje Kobielski. Pytanie tylko, czy takie zdobywanie to nadal wspinaczka, czy może bardziej turystyka. Reinhold Messner nie ma wątpliwości. Komercyjne wyprawy, z szerpami, linami, tlenem, nie mają nic wspólnego z alpinizmem. To czysta turystyka. Dariusz Załuski i Tomasz Kobielski nie są jednak tak radykalni. – To ciągle jest himalaizm. Może nie sportowy, bardziej komercyjny, ale himalaizm. Wbrew obiegowej opinii wejście na szczyt Everestu to nie jest bułka z masłem, tylko potężny wysiłek – zaznacza Kobielski. Załuski zauważa, że nawet jeżeli jest to dziś wielki biznes, to przecież taka turystyka nie ma wyłącznie negatywnych aspektów. Ważne jest nie czy, tylko w jakim stylu się górę zdobędzie. – Ludzie wchodzą na Everest z przeróżnych powodów. Od duchowej przemiany po chęć sprawdzenia się na takiej wysokości. Każdy jest dobry – dodaje. Najlepiej wyraził to George Mallory, który wziął udział w pierwszej ekspedycji na Mount Everest. Zapytany, dlaczego wspina się właśnie na tę górę, odpowiedział: „Bo jest”.
"Kukuczka był bez szans". Wywiad z Reinholdem Messnerem
Najlepszy himalaista świata, pierwszy człowiek, który stanął na wszystkich ośmiotysięcznikach, farmer, polityk. Dziś muzealnik. Niezależnie od tego, co robi, musi być w tym najlepszy. W nic nie wierzy, nikogo nie podziwia, niczego nie żałuje.
Po raz pierwszy spotykam go w zamku Juval w Południowym Tyrolu. Czyli jego domu. Wita mnie mocnym uściskiem dłoni i przewrotnym uśmiechem. Ten ostatni nie opuści go przez następne pięć dni, które spędzimy na zwiedzaniu jego górskich muzeów i na niekończących się rozmowach. Przy lampce czerwonego wina potrafi do rana opowiadać zarówno o swoich osiągnięciach, jak i porażkach. O górach, sztuce, polityce. Przyjechałam do Messnera, wielkiego alpinisty, a poznałam Reinholda gawędziarza, który wprost wyraża swoje zdanie i nie unika trudnych tematów. REINHOLD MESSNER: To był ten jeden z niewielu razy, kiedy naprawdę myślałem, że nie przeżyję. W czasie pierwszej wyprawy w Himalaje? Tak. Wtedy kiedy słyszałem huk lawiny, która zabrała mojego młodszego brata. Dokładnie 29 czerwca 1970 r., podczas zejścia z Nanga Parbat. Już od dwóch dni nic nie jadłem, spędziłem kolejną noc w strefie śmierci. Bez śpiwora, w lodzie. Temperatura spadła do minus 40°C. Byłem wyczerpany, na granicy utraty zmysłów. Wciąż słyszałem krzyk Günthera, ale nie wiedziałem, gdzie go szukać. Pozostali członkowie wyprawy przez 35 lat twierdzili, że pan tak naprawdę zostawił brata z tyłu. Zostawić kogokolwiek w takiej sytuacji, zwłaszcza młodszego brata? To byłoby wbrew ludzkiej naturze. To był mój kompan, najlepszy przyjaciel. Od dzieciństwa byliśmy partnerami w górach. Zawsze wracaliśmy razem. Nie tym razem. Nie mieliście lin, Günther był w bardzo kiepskiej formie. Jak do tego wszystkiego doszło, przecież byliście doświadczonymi wspinaczami? Owszem, byliśmy, ale w Alpach i Dolomitach. To było nasze pierwsze wejście na ośmiotysięcznik. Szczyt tak naprawdę miałem zdobywać sam, zrobić swojego rodzaju rekonesans, bo nikt wcześniej nie wchodził na Nanga Parbat przez Rupal Face – jedną z najtrudniejszych ścian na świecie. Günther jednak zdecydował się spontanicznie do mnie dołączyć. Dogonił mnie przed szczytem. Wszedł tam bardzo szybko, tracąc przy tym bardzo dużo sił. Wysokość, na której byliśmy, nie pomogła. Zrobił się bardzo wolny, zaczął halucynować, nie myślał trzeźwo. Pan poszedł więc przodem? Szukałem dobrej trasy, on miał iść moimi śladami, chciałem mu oszczędzić błądzenia. Byliśmy już po najtrudniejszym etapie. Umówiliśmy się, że poczekam na niego przy potoku. Nie doczekałem się. Usłyszałem tylko jakiś huk. Znalazł się w złym miejscu, w złym czasie. To nie była duża lawina. Szukałem go dwa dni. Bezskutecznie. Ostatkami sił doczołgałem się na dół. Do bazy? Tam już nikogo nie było. Członkowie ekspedycji byli pewni, że zginęliśmy, i zwinęli obóz. Na szczęście zobaczyłem odchody krowy. Podążyłem tym tropem, doszedłem do lasu i usłyszałem głosy ludzi rąbiących drzewo. Dali mi chleba i doprowadzili do wioski. Tam okazało się, że mój stan był tragiczny. Odmrożenia? Między innymi. Sześć palców u stóp miałem amputowanych i dwa opuszki u prawej ręki odcięte. Wraz z kawałkiem kości. Brzmi jak wyrok dla wspinacza. Do czasu wyprawy na Nanga Parbat byłem jednym z najlepszych, o ile nie najlepszym wspinaczem w Europie. Szybkim, sprawnym, nie potrzebowałem żadnego sprzętu, haków, lin. W Alpach wszedłem na każdy trudniejszy szczyt, wyznaczyłem setki nowych dróg. Po tym jak straciłem palce, jeszcze chwilę się łudziłem, że do tego wrócę. Miałem zeszyt, w którym rozrysowywałem nowe drogi na najtrudniejszych ścianach. Zostało jakieś 50, których nie zrobiłem. Przez pewien czas po operacji nadal nie chciałem ich zdradzać. Ciągle wierzyłem, że to ja na nie wejdę. Udało się? Niestety. Zeszyt przekazałem młodszym kolegom. Koniec kariery? Po prostu zacząłem inny etap. Himalaisty. Tu mniej liczyła się szybkość i sprawność, bardziej doświadczenie i wytrzymałość. Punkt zwrotny? Największa porażka i największy sukces w moim życiu. Coś, co zmieniło moje myślenie. Po paru miesiącach w szpitalu zdecydowałem, że wracam do Karakorum i w Himalaje. Zrozumiałem, że już nic nie może przywrócić Günthera. Że fakt, że zostanę architektem czy lekarzem, niczego nie zmieni. Podczas pana kolejnej wyprawy na Manaslu zginęły dwie osoby. Nie miał pan dosyć, nie podłamało to pana? Oczywiście to było dla mnie trudne, ale ja nie miałem na te śmierci wpływu, nic nie mogłem zrobić ani pomóc. Po tym wydarzeniu postanowiłem po prostu, że będę wspinał się jak najwięcej sam. Wtedy jest się odpowiedzialnym tylko za siebie. Jak na te decyzje zareagowali pana rodzice? Mama zaakceptowała ten wybór. Tata nie zrobił tego nigdy. Uważał, że byłem winny śmierci Günthera, że skończę jako kloszard, że alpinizm to nie zawód. Nigdy mi nie wybaczył. Podobno był dla was surowy także w dzieciństwie. Często krzyczał, wybuchał, czasem bił. Dopiero teraz zaczynam rozumieć, dlaczego tak się zachowywał. On żył w lęku. Czego się bał? W 1938 r. zorganizował głosowanie, w którym mieszkańcy Południowego Tyrolu mieli wybrać, czy zostają we Włoszech, czy przeprowadzają się z całymi rodzinami do Niemiec. 86 proc. osób, w tym mój tata, zdecydowało się przejść na stronę nazistów. Wtedy mocno wierzył w nazistowską ideologię. Widać to nawet w tym, jakie dał nam imiona: Reinhold, Günther, Siegfried, Waltraud. Wszystkie niemieckie. Wojna jednak pokrzyżowała plany, nikt się nie przeniósł, a ojciec się załamał. Stał się człowiekiem niepewnym. Ale to on nas wziął pierwszy raz w góry. Swój pierwszy szczyt, trzytysięcznik Geislerspitzen, zdobyłem, gdy miałem pięć lat. Dość wcześnie. W naszej wiosce nie było ani boiska do piłki, ani basenu. Do dziś nie potrafię pływać. Chodziliśmy więc po górach. W wieku 13 lat biłem już ojca na głowę we wspinaniu. Siedem lat później znalazłem się w światowej czołówce. I przy okazji zrewolucjonizował pan tę dyscyplinę sportu... Ja po prostu pokazałem, że to, co inni uważali za niemożliwe, jest do zrobienia. Wchodziłem więc bez pomocy zbędnych sprzętów, lin, haków. Jakiś przykład? Na jedną z najtrudniejszych ścian Les Droites wszedłem sam, bez asekuracji i to trudną drogą. Gdy wcześniej mówiłem o swoich planach, wszyscy pukali się w głowę. Więc przestałem i pewnego dnia po prostu wyszedłem ze schroniska i ruszyłem do celu. Gdy rano pozostali wspinacze zorientowali się, że ktoś czegoś takiego próbuje, porzucili swoje plany i wyszli mnie obserwować. Wszedłem w ciągu czterech godzin. Przede mną najszybsza osoba zrobiła tę drogę w trzy dni. Reinhold Messner, fot. Getty Images Tak samo było ze zdobyciem Mount Everestu bez użycia tlenu? Nikogo pan nie pytał o zdanie? Gdy rozmawiałem z lekarzami i specjalistami, byli przeciwni. Silna choroba wysokościowa, krwotoki, uszkodzenia mózgu, nawet szaleństwo: nikt nie wiedział, czy ludzki organizm przeżyje na takiej wysokości, co się będzie z nim działo. Ani ja, ani mój partner Peter Habeler też nie wiedzieliśmy. Wchodzenie na Everest z tlenem nie było dla nas żadnym wyzwaniem. Ale po co tak ryzykować? Gdy w 1953 r. Edward Hillary i Tenzing Norgay jako pierwsi zdobywali Everest, robili to po to, żeby stanąć na szczycie. Ja natomiast chciałem lepiej poznać siebie i swoje granice. I im, i mnie się udało. Dwa lata później wróciłem na Everest, by zdobyć go samotnie. To był kolejny stopień mojej metafizycznej podróży w głąb siebie. A duma, że włoska flaga mogła zawisnąć na szczycie? Wchodziłem jako Reinhold Messner, nikt inny. Ani Włoch, ani Austriak, ani Południowotyrolczyk. Moją jedyną flagą była chusteczka do nosa. Mojego nosa. Wiele osób nie mogło się z tym pogodzić. Trudno. Tak oto stałem się persona non grata w swoim kraju. Byłem też pierwszą osobą, która publicznie powiedziała, że wszyscy nasi pierwsi wspinacze byli wspierani przez faszystów i nazistów, a ich osiągnięcia służyły propagandzie. Ja nie chciałem mieć z tym nic wspólnego. Dlatego nigdy na wyprawę nie wziąłem publicznych pieniędzy. Nie przyjąłem też medalu olimpijskiego, jaki w 1988 r. w Calgary ofiarowano mi po zdobyciu Korony Himalajów. To jak finansował pan ekspedycje? Znajdowałem prywatnych sponsorów. Zresztą moje wszystkie wyprawy składające się na Koronę Himalajów kosztowały tyle co jedna tradycyjna ekspedycja, w stylu oblężenia. Czyli jakim? Z szerpami, butlami, całym osprzętem, kilkudziesięcioosobowym składem. Na moich wyprawach było kilka osób, minimum sprzętu. Swoją drogą też polskie ekspedycje, wbrew powszechnemu przekonaniu, miały więcej pieniędzy niż ja. Mimo to wyścig o Koronę Himalajów Kukuczka–Messner wygrał Pan. Żadnego wyścigu nie było, to był wymysł mediów. On w ogóle nie miał racji bytu, bo Kukuczka był bez szans. Był jednym z najlepszych himalaistów tamtych czasów. Z tym się zgadzam całkowicie. Ale ja drogę do 14 ośmiotysięczników zacząłem 9 lat wcześniej. W połowie 1985 r. różnica ta nie była już taka wielka. Było tylko 11:9 dla Pana. Ja się z nikim nie ścigałem, a alpinizm to nie sport. Kukuczka mógłby jako pierwszy zdobyć Koronę Himalajów, tylko gdybym zginął lub gdyby coś mi się stało. Z jednej strony podkreśla Pan, że to nie był wyścig. Z drugiej zaś, po tym jak Polak zdobył Koronę Himalajów, wysłał pan mu telegram: „Nie jesteś drugi. Jesteś wielki”. To była odpowiedź na jego wiadomość z gratulacjami, którą wysłał mi po wejściu na ostatni ośmiotysięcznik Lhotse. To było miłe i postanowiłem się zrewanżować. Uważam, że był świetnym wspinaczem i właśnie to chciałem przekazać. Mógł się pan ograniczyć do słów gratulacyjnych, jednak dość dyskretnie podkreślił pan, kto tak naprawdę był pierwszy. Proszę pani, gdym chciał, tobym w ogóle nie uznał jego korony, bo przecież on na Everest wchodził z dodatkowym tlenem! A to według mnie łamie zasady prawdziwego himalaizmu. A jakie są te zasady? Zawierają się w moim ABC wspinania: no artificial oxygen, no bolt, no communication (bez sztucznego tlenu, bez haków, bez komunikacji). Ta regułka opisuje chyba najlepiej moje podejście do alpinizmu. Co w takim razie uważa pan o obecnych wyprawach komercyjnych, np. na Mount Everest, w których każde „bez” można by zamienić na „z dużą ilością”? To jest czysta turystyka. Nie potępiam tego, ale też nie rozumiem, po co ktoś miałby się w takich warunkach wspinać. Przecież to nie ma nic wspólnego z alpinizmem. A jak go pan definiuje? Dla mnie jest to próbowanie niemożliwego. Kreatywność. Gdybyśmy dziś z Kukuczką mieli po 20 lat, to nie wiem, co byśmy robili, bo wyzwań w górach jest już naprawdę niewiele. Dla mnie alpinizm umarł. Reinhold Messner i Krzysztof Wielicki podczas ceremonii wręczenia nagród Księżnej Asturii, 19 października 2018 r. w Oviedo w Hiszpanii. (Fot. Carlos R.Alvarez / WireImage/Getty Images) Dlatego zrezygnował pan z himalaizmu dokładnie po zdobyciu ostatniego ośmiotysięcznika z Korony w wieku 42 lat? Gdy stanąłem na szczycie Lhotse, ostatniego szczytu Korony Himalajów, pomyślałem, że nie mogę już wejść wyżej, zrobić więcej, trudniej. Że zdobyłem wszystko, co mogłem, a teraz będę się tylko powtarzał. A ponieważ himalaizm to nie sport, nie bawiło mnie poprawianie własnych rekordów. Uznałem, że w tej dziedzinie wszystko już zrobiłem. Zamknął pan cały rozdział i przeszedł do kolejnej fazy życia? Można tak to ująć. Wiem, kiedy powiedzieć sobie stop. Myślę, że wielu himalaistów nie potrafi tego zrobić i dlatego ginie. Wystarczy popatrzeć na polskich wspinaczy: Kukuczka, Rutkiewicz... Ja umiałem ocenić swoje siły, możliwości i chęci. Dziś na przykład spełniam się jako muzealnik. I zaczął pan życie tyrolskiego domownika? Nie do końca. Najpierw jako pierwszy przeszedłem całą Antarktydę. Dotarłem na biegun północny, poznałem pustynię Gobi, szukałem yeti. Potem poświęciłem się polityce. Aż w końcu zająłem się tworzeniem pięciu górskich muzeów. Trzy z nich znajdują się w zamkach, a jeden z nich to pana dom. Kiedyś spędzał pan czas w namiocie, dziś w królewskich niemal komnatach. Dość radykalna zmiana stylu życia. Prowadzenie muzeów i himalaizm mają wiele wspólnego. Trzeba mieć bardzo jasno wyznaczony cel i dążyć do niego, nie oglądając się na innych. A co do namiotu i zamków, to owszem, komfort radykalnie różny. Ale prawdziwą sztuką życia jest umieć przeskakiwać z jednego do drugiego i dobrze się czuć w obu. To akurat mi się udaje wyśmienicie. I nie jest żal panu tych gór, emocji związanych z himalaizmem, widoków? Widoki nigdy w czasie wspinaczki nie były dla mnie ważne. Poza tym ja nie żałuję niczego. Nawet wyprawy na Nanga Parbat, o co często pytają mnie dziennikarze. To się już wydarzyło, nie ma co do tego wracać. Chodzi pan jeszcze po górach? Tak, głównie po Alpach i Dolomitach, tylko już nie tak szybko i ekstremalnie. Ostatnio byłem z moim synem. Trasa nie była trudna, ale ja się zmachałem. Mam swoje lata. Doszliśmy do schroniska. Ja sobie marzyłem o kawie i odpoczynku, a on na to, że jazda do góry. Oświadczył, że jak będę tak się ciągnął, to więcej ze mną na wspinanie nie idzie. I co Pan na to? Trochę mnie to dotknęło, bo dla mnie starzenie się to prawdziwa masakra. Z drugiej strony jednak ubawiło, bo nigdy nie przyszłoby mi do głowy, że ktoś będzie mnie ochrzaniać, że za wolno się w górach ruszam. Ktoś pana wyprzedził... Nie w snach. W tych z Güntherem ciągle jesteśmy najlepszymi wspinaczami Europy. I nikt nam nie może podskoczyć. Z Reinholdem Messnerem rozmawiała Julia Lachowicz, 2012.
Brad Gobright, gwiazda wspinaczki free solo, nie żyje
31-letni wspinacz spadł z wysokości 300 metrów, gdy schodził z klifu w meksykańskim El Potrero Chico. Jego towarzysz, 26-letni alpinista Aidan Jacobson, spadł z niższej wysokości i przeżył. Wypadki przy zjazdach ze ścian wspinaczkowych są uważane za najczęstszą przyczynę zgonów w sporcie.
Gobright słynął z zamiłowania do samotnej wspinaczki bez asekuracji i jakichkolwiek sprzętów bezpieczeństwa, jednak podczas ostatniej wyprawy zjazdy z klifów odbywały się z użyciem liny. Mężczyźni stosowali technikę simul-rapelling, która polega na tym, że dwóch wspinaczy schodzi, asekurując się przeciwległymi końcami 90-metrowej liny zakotwiczonej w skale, a ich ciała tworzą dla siebie przeciwwagę. View oEmbed on the source website “Zaczęliśmy schodzić. Byłem trochę ponad nim, po prawej stronie. Nagle poczułem szarpnięcie i zaczęliśmy spadać" – powiedział Jacobson, którego upadek zamortyzował krzak, zanim ciało spadło na skalną półkę. "Wszystko było rozmyte" – dodał – "Krzyczał. Ja krzyczałem. Przeszedłem przez jakąś roślinność, a potem wszystko, co pamiętam, to widok jego niebieskiej koszuli". Brat Gobright urodził się w Kaliforni w 1988 roku, a swoją przygodę ze wspinaczką rozpoczął w wieku sześciu lat. Zanim jego talent zaczął przyciągać oferty sponsorskie, imał się dorywczych zleceń, by finansować swoje wspinaczki w Ameryce Północnej. "Zawsze pracowałem przez cztery miesiące, wspinałem się przez osiem i tak w kółko"– powiedział magazynowi Rock and Ice w 2017 roku. W tym samym roku ustanowił rekord prędkości (2 godziny, 19 minut i 44 sekundy) na popularnej trasie wspinaczkowej The Nose formacji skalnej El Capitan w amerykańskim Parku Narodowym Yosemite. Jim Reynolds, który ustanowił ten rekord razem z Gobrightem, napisał o nim na swoim Instagramie: "Będziemy nosić twojego ducha, drogi przyjacielu". Nie tylko on oddał hołd zmarłemu sportowcowi. "Świat wspinaczki stracił prawdziwe światło. Spoczywaj w pokoju" – powiedział Alex Honnold, główny bohater nagrodzonego Oscarem dokumentu “Free Solo”. "Będzie ci bardzo brakowało" - napisał w mediach społecznościowych reżyser filmu, Jimmy Chin, nazywając Gobrighta "prawdziwym wspinaczem". View oEmbed on the source website Nie jest jasne, co dokładnie spowodowało upadek wspinacza, ale jego śmierć wywołała lawinę dyskusji na temat niebezpieczeństwa techniki simul-rapelling na forach wspinaczkowych, wśród których pojawiły się również statystyki sugerujące, że ponad 25 procent wypadków podczas wspinaczki w Ameryce Północnej ma miejsce podczas zjazdów ze ścian. Katarzyna Mazur
Raport specjalny: Aron Ralston. Szukał przygód i ryzyka, żeby poczuć się żywym
Miał świadomość, że prowokuje los, ale zawsze dopisywało mu szczęście. Do czasu. Kiedy poczuł oddech śmierci, zadziałała u niego potężna wola przetrwania. Ta sama, która każe zwierzętom odgryzać łapę, gdy zostaną uwięzione w potrzasku.
Imię i nazwisko Aron Ralston Urodzony 27 października 1975 r. Aron Ralston, Amerykanin urodzony w Indianapolis, wyróżniał się wśród swoich rówieśników. Kiedy miał 26 lat, porzucił pracę inżyniera mechanika w dużej korporacji. Było to pewne źródło utrzymania, nie dawało mu jednak satysfakcji. Ostatniego dnia pracy wysłał maila do swoich przyjaciół z cytatem z Goethego: Cokolwiek zamierzasz zrobić, o czymkolwiek marzysz, zacznij działać. Śmiałość zawiera w sobie geniusz, siłę i magię. Odejście uczcił w szczególny sposób – najpierw wspiął się na Denali, najwyższy szczyt Ameryki Północnej, później odbył półroczną podróż przez 26 stanów i Kanadę, po czym pod koniec 2002 r. zakotwiczył w Aspen, dużym ośrodku narciarskim w Kolorado. Tam zatrudnił się w sklepie ze sprzętem turystycznym. Nie cierpiał na nadmiar pieniędzy, ale wreszcie miał czas na to, co lubił – wspinaczkę, jazdę i bieganie na nartach, eksplorację kanionów i samotne przemierzanie wszelkich pustkowi. A także realizowanie projektu samotnego zdobycia zimą 59 czterotysięczników w stanie Kolorado, czego nikt wcześniej nie dokonał. Świadomość ryzyka nie powstrzymywała go przed jego podejmowaniem. Wielokrotnie ledwie uchodził z życiem i sam się dziwił, jakiego opiekuńczego ma anioła stróża. To niebywałe szczęście niwelowało skutki nieprzemyślanych czasami zachowań. Kiedyś z młodszą siostrą Sonją wybrał się nad wodospady kanionu Havasuapi – strumienia, który wpada do potężnej Kolorado. Niesiony iście ułańską fantazją Aron wspiął się na skałę i skoczył w ubraniu do wody. Gigantyczny wir, jaki go schwytał, przytrzymywał z dala od brzegu, mimo że czynił rozpaczliwe wysiłki, by do niego dopłynąć. Przed oczami mignął mu nagłówek w gazecie: Inżynier idiota topi się w Wielkim Kanionie, ciało znaleziono w jeziorze Mead. Gdyby linę ratunkową rzucono mu kilka sekund później, tak właśnie by się stało. W 2003 r. wybrał się na nartach na górę Resolution, niedaleko Aspen. Po jej zdobyciu zjechał ośnieżoną niecką, namawiając do tego przyjaciół i lekceważąc ryzyko zejścia lawiny. Zaskoczyła ich przy linii drzew. Była to lawina piątego, najwyższego stopnia, której zwykle nikt nie przeżywa. Oni przeżyli. Aron igrał z losem, ale znów mu się udało. Wszystkie jego działania nieuchronnie zbliżały go do pewnego miejsca na pustyni Utah, gdzie miało nastąpić apogeum dramatycznych zdarzeń. Prawdopodobieństwo, że może zostać uwięziony przez głaz, wynosi pewnie jeden do miliona, a jednak się stało. Zdany wyłącznie na siebie Aron miał czas, by zastanowić się nad swoim życiem. Śmiercią również – nie miał szans przetrwać. 26 KWIETNIA 2003 R., SOBOTA Aron podąża dnem rzadko odwiedzanego przez ludzi kanionu Blue John w Parku Narodowym Kanionów w stanie Utah. Od dawna marzył o samotnej wyprawie na pustynię i oto teraz, po zakończeniu sezonu narciarskiego w Aspen, wyrwał się na kilka dni. Zatopiony w myślach i zasłuchany w muzyce Phish, swego ulubionego zespołu, schodzi do najwęższego odcinka kanionu. Ściany mają kilkanaście metrów wysokości i zbiegają się na odległość nawet 40 cm. Przechodzi pod pniem drzewa, pokonuje kilka zaklinowanych głazów przyniesionych kiedyś przez gwałtownie wezbraną wodę. Powódź jest jednym z największych niebezpieczeństw czyhających na osoby uprawiające kanioning. Jeżeli na otaczającej pustyni spadnie choćby kilkanaście milime-trów deszczu, woda spływa do wąwozu i w wąskim odcinku, takim jak ten, wzbiera do wysokości kilku metrów. Aron zatrzymuje się przy kolejnym głazie zawieszonym nad dnem kanionu na jakichś trzech metrach. Jeśli opuści się na nim na długość rąk, skok na ziemię nie będzie problemem. Staje na kamieniu, zwiesza się na rękach i czuje, jak skalna bryła przesuwa się ze zgrzytem i obluzowuje. Chłopak ratuje się skokiem, osłania rękami przed spadającym pociskiem. Głaz odbija się rykoszetem i przygniata mu prawą dłoń do ściany kanionu. Zszokowany dopiero po kilku sekundach czuje przeraźliwy ból. Szarpie się, krzyczy, przeklina, stara się przesunąć kamień. Minie trochę czasu, zanim pogodzi się z myślą, że jest „uwięziony, przygwożdżony i załatwiony”. 27 KWIETNIA, NIEDZIELA Czas geologiczny to także teraźniejszość – na ścianie widnieje wydrapany przez Arona cytat z książki alpinisty Gerry’ego Rocha. W wolnym tłumaczeniu znaczy to: „Uważaj na spadające głazy”. Przetrwał noc w zimnej skalnej rozpadlinie i teraz znów zabiera się do obtłukiwania kamienia przy prawej ręce, żeby ją uwolnić. Zastanawia się nad możliwością nadejścia pomocy. Przed tym wyjazdem wyjątkowo nikomu nie powiedział, dokąd się wybiera, bo sam nie do końca wiedział. Kristi i Megan – dziewczyny, które spotkał w kanionie, zanim zdarzył się ten wypadek – ledwie go znają. Nie zdziwiły się więc, że nie pojawił się na sobotniej imprezie, na którą się umówili. W pracy ma być we wtorek i do tego czasu nikt się nie zaniepokoi jego nieobecnością. W środę szef może zadzwoni do jego rodziców – chłopak nigdy się nie spóźniał – ale oni także nie wiedzą, gdzie przebywa ich syn. Zanim policja zacznie poszukiwania, minie kolejny dzień. Jeżeli szybko znajdą jego samochód, jest szansa, że ktoś pojawi się w kanionie w piątek, ale bardziej prawdopodobne, że dopiero w niedzielę. Ma tylko niecały litr wody. Nie ma szans przeżyć tak długo. Powraca do niego myśl, że powinien amputować rękę, ale natychmiast siebie karci. To przecież samobójstwo, wykrwawi się, zanim dojdzie do auta, które stoi na parkingu 13 km od miejsca wypadku. Poza tym jak za pomocą zwykłego multitoola przepiłuje sobie kości? Minikamerą rejestruje przygniecioną dłoń i przeprasza bliskich za to, co się stało, wiedząc, jak ciężko będzie im to nagranie oglądać. Stara się nie patrzeć na ekran, żeby nie widzieć rozszerzonych z przerażenia oczu. Później skupia się na możliwości ochronienia się przed zimnem. W nocy temperatura spada do 12°C, przenikliwy wiatr przyprawia go o gwałtowne dreszcze. Z pokrowców i reklamówek robi prowizoryczne rękawy, a z liny wspinaczkowej – namiastkę spodni. W nocy przez szczelinę między ścianami kanionu Aron widzi rozgwieżdżone niebo. Nie rozjaśnia go łuna żadnego miasta – „jest tak oddalony od cywilizacji, że równie dobrze mógłby przebywać na Księżycu”. 28 KWIETNIA, PONIEDZIAŁEK Ilekroć byłem wcześniej bliski śmierci, to akcja zawsze rozgrywała się błyskawicznie, w dramatycznych okolicznościach. Nigdy sobie nie wyobrażałem, że będę odchodził powoli. Nie może znieść bezczynności, dotkliwej tym bardziej, że z natury jest niecierpliwy. Znowu rozważa możliwość amputacji. Eksperymentuje z opaską uciskową i próbuje naciąć przedramię, ale ostrza multitoola nawet nie drasnęły skóry. Starając się zapanować nad łzami, nagrywa swój testament. 29 KWIETNIA, WTOREK Zapadnięte oczy, napięta skóra na policzkach, puls 120 uderzeń na minutę. Aron wyraźnie widzi oznaki odwodnienia. Nie może przestać sobie wyobrażać zimnych napojów, koktajli i deserów, które kiedyś jadł. Z trudem przeżuwa ostatni kawa- łek tortilli i popija ją moczem zebranym do butelki. Zegar tyka coraz szybciej, ale Aron postanawia nie targać się na życie, niezależnie od tego, jak bardzo będzie cierpiał. 30 KWIETNIA, ŚRODA Mózg Arona, pozbawiony snu i wody, wyrusza w psychodeliczne podróże. Chłopak pędzi przez naczynia krwionośne, przechodzi przez ściany kanionu, spotyka się z przyjaciółmi, którzy są dziwnie przezroczyści. Z tych niezwykłych transów wyrywają go gwałtowne dreszcze – zadowolenie i odprężenie znika, a on znów jest uwięziony przez ciężki głaz. Tak właśnie według niego musi wyglądać piekło – jest nie gorące, lecz zimne, a jedyne uczucie to „absolutna rozpacz w kokonie znienawidzonej samotności”. Pewien, że nie dożyje kolejnego dnia, wydrapuje na ścianie kanionu epitafium: Aron październik 75 kwiecień 03 R.I.P. (requiescat in pace; niech spoczywa w pokoju). Później zapada w kolejny trans. Widzi w nim chłopca, swego przyszłego syna. 1 MAJA, CZWARTEK Aron zabija dokuczliwe owady – z dnia na dzień pojawia się ich coraz więcej. Dziwi się, że zdołał przetrwać tak długo. Wiara, że przeżyje, którą odczuł po wizji z chłopcem, ulotniła się z nastaniem dnia. Nie może znieść ciszy swego skalnego więzienia i bezczynności. Wściekły zaczyna walić kamieniem w głaz i niechcący odkrywa przerażającą prawdę. Jego dłoń się rozkłada i to ona przyciąga rzesze owadów. Aron traci panowanie nad sobą, wrzeszczy, rzuca się na wszystkie strony, wygina rękę, próbując się uwolnić. I wtedy doznaje olśnienia – wreszcie wie, że jak odpowiednio wygnie rękę, złamie kości, co powoli mu przeprowadzić amputację. Nie zwleka ani chwili. Godzinę później owija kikut i zataczając się, rusza dnem kanionu. Jest wolny. Po dziesięciu kilometrach widzi przed sobą ludzi. Szczęście znów się do niego uśmiechnęło. Turyści wzywają helikopter, który transportuje go do szpitala. Aron znalazł się we właściwym miejscu we właściwym czasie. Gdyby amputował rękę dzień czy dwa wcześniej, nie byłoby śmigłowca – akcja poszukiwawcza jeszcze wtedy nie ruszyła – a wątpliwe, czy doszedłby o własnych siłach do swego samochodu. W kanionie stracił 20 kg, a po odcięciu ręki – półtora litra krwi. *** Wyzwanie, z którym musiałem się zmierzyć w kanionie, było brutalne, ale jednocześnie proste. Z chwilą odzyskania wolności pojawiły się wyzwania bardziej złożone i z początku czułem się całkowicie nieprzygotowany do nowych okoliczności – napisał w autobiograficznej książce Between a Rock and a Hard Place wydanej półtora roku po wypadku. Rekonwalescencja przebiegała wolno i nie obyło się bez komplikacji. Cierpiał na bezustanne bóle – i prawdziwe, i fantomowe – oraz na bezsenność powodowaną przez leki. Stał się zrzędliwy i nieznośny dla swoich bliskich, do czego przyznaje się w książce. Bardzo szybko miałem dość nowego życia, w którym odpoczynek, leczenie i rehabilitacja zastąpiły jazdę na nartach, wspinaczkę i koncerty. Informacja o wspinaczu, który odciął sobie rękę, żeby ratować życie, lotem błyskawicy przedostała się do prasy i telewizji na całym świecie. Skutkiem tego było ogromne zainteresowanie publiczne. Wystąpił w wielu programach telewizyjnych, udzielił dziesiątek wywiadów, został Człowiekiem Roku 2003 miesięcznika GQ i Osobowością Roku 2003 magazynu Vanity Fair. Nie zrezygnował ze swojej pasji. Szybko wrócił w góry; w 2005 r. zakończył projekt samotnego wejścia zimą na wszystkie czterotysięczniki w Kolorado. Cały czas jest bardzo aktywny. W planach ma zdobycie Mount Everestu. W zeszłym roku odbyła się amerykańska premiera dramatu przygodowego 127 godzin (tyle czasu był uwięziony przez głaz) będącego ekranizacją książki Ralstona. Podczas realizacji tego filmu halucynacja czy też proroctwo, którego wspinacz doświadczył w kanionie, stało się rzeczywistością – urodził mu się syn. W jednym z wywiadów Aron powiedział: Mogłem umrzeć w kanionie, ale kiedy się z niego wydostałem, poczułem się, jakbym się urodził na nowo. Jedno życie osiągnęło kres i zaczęło się nowe. Koniec może być też początkiem. Barbara Żukowska
Zdobyć Tramén-tepuí - opowieść Marka Arcimowicza o wyprawie do La Gran Sabana
Pogranicze Wenezueli i Gujany. Z morza zieleni wyrasta góra z płaskim wierzchołkiem. Tylko nieliczni zapuszczali się w te rejony, nikt nie wszedł na szczyt tepui. My będziemy pierwsi.
Zaczekaj, znów nic nie widzę! – słyszę głos wykończonego i zdenerwowanego Alberto. Młody Wenezuelczyk, członek kadry narodowej we wspinaczce sportowej, teraz wsparty na ramieniu swego przyjaciela Mario, wygląda, jakby mu przybyło 10 lat. Co chwila zatrzymuje się, wyciera okulary trzęsącymi się rękoma, przeklina, nerwowo poprawia przygasającą latarkę. Jaskrawożółty diodowy „krokodylek” uratował mu życie, po tym jak się okazało, że nie wziął z bazy zapasowych baterii do czołówki. W gęstej mgle poza sylwetkami wspinaczy widzę niewiele. Wiatr zelżał, ale deszcz nie przestaje padać. Próbuję zebrać myśli. Dochodzi 23.00, mamy dość. Jest bardzo zimno, zaledwie kilka stopni powyżej zera, ale mokre ubrania i wiatr czynią temperaturę odczuwalną jeszcze niższą. Kilka godzin wcześniej rozpoczęliśmy odwrót spod szczytu. Byliśmy dosłownie o krok od celu, zabrakło jakichś 20, może 30 m. Szanse na wejście w takich warunkach były jednak bardzo małe. Okazuje się, że szans na zejście do obozu – co właśnie staramy się zrobić – nie ma właściwie wcale. Najpierw trzeba było zjechać jakieś 20 pięter niżej, do rozwieszonych przez nas wcześniej stałych lin, które toną w ciemnościach nocy i wodnych kaskadach. Musieliśmy przy tym uważać na oślizgłą, zdradliwą skałę. Z jednej strony nie dawała ona pewnego podparcia naszym stopom, z drugiej – miała tak ostre krawędzie, że zastanawialiśmy się, czy lina wytrzyma jeszcze ten jeden raz. Alberto był już tak wyziębiony, że nie mógł jej zawiązać. Po zjeździe do podstawy ściany zaczynamy marsz przez skalny labirynt górnego plateau – jak nazywamy mniej stromy teren pod szczytowymi partiami tepui. Okulary znów wytarte, ruszamy w ciemność i mgłę. Po zaledwie kilkunastu krokach roślinna gęstwina rozstępuje się pode mną. Lecę w czarną czeluść, przez głowę przebiega szybka myśl: „Jak to, już? Już po życiu?”. Chrzęst zbutwiałych łodyg, echo upadku. Otwieram oczy. Co za fuks! Mogłem spaść 30 albo i 60 m, ale zamiast na dnie skalnej szczeliny zatrzymałem się na zaklinowanym głazie kilka metrów pod powierzchnią plateau. Jestem trochę poobijany i nogi mam miękkie ze strachu, ale nic poważnego się nie stało. Chłopaki krzyczą z góry, słyszę ich, oni mnie prawie wcale. Chwilę później podają mi linę i pomagają wyjść. Ściskamy się z radości, że nadal wędrujemy w komplecie. Majestatyczna góra okazuje się niegościnna. Atrakcyjna i fotogeniczna za dnia – często okrywa ją romantyczny fartuch chmur – w ciemnościach pokazała pazur. – Musimy się związać liną, jak na lodowcu! – zarządzam. (A w duchu nazywam siebie idiotą, że jeszcze tego nie zrobiliśmy). Co prawda lodu tu nie ma, ale sytuacja jest dość podobna – w każdym momencie można wpaść do ukrytej szczeliny. – To nie jest skała w lesie. Trzeba przyjąć strategię jak w wysokich górach! – mówił w obozie Michał Kochańczyk, kierownik, pomysłodawca wyprawy. Zaprawiony przez kilkadziesiąt lat nieustannych podróży, był chyba we wszystkich górach na świecie. I miał rację, teraz to widzę jak na dłoni. Od kilku godzin błąkamy się po plateau. Szukamy naszego punktu zjazdowego, gdzie moglibyśmy opuścić się w dół kilkusetmetrowego skalnego progu. U jego podstawy stoi obóz. Nasz garmin pokazuje, że w linii prostej dzieli nas od niego jakieś 200 m. Na pewno krążymy wokół punktu, ale jak go namierzyć w gęstej mgle? Znajdujemy prowizoryczne schronienie pod wąskimi skalnymi okapami. Co prawda ciekną, ale przynajmniej nie stoją pod nimi kałuże. – Mam nadzieję, że tu nie umrzemy – mówi półprzytomny Mario, szczękając zębami. – Trzeźwo myśleć to podstawa – powtarzam sobie w duchu. Nie jesteśmy przygotowani na nocleg w tym miejscu, nie mamy namiotu, materaców, śpiworów. Zamieniam się w instruktora surwiwalu. – Lina! Rozwinąć i podłożyć pod plecy! Nogi do plecaka, ale wcześniej klapa – trzeba ją odpiąć i założyć na głowę. Teraz folie NRC – dokładnie się nimi opatulić! Przytulcie się – i jak się uda – nie spać! Wciskam się do swojej „norki”. Mam duży plecak i cienkie ciuchy z membraną. Wszystko mokre, gnijące, ale przynajmniej chroni przed wiatrem i częściowo zatrzymuje ciepło. Zimno jest jak diabli, temperatura spada nad ranem do 3oC. Prawdziwa próba na granicy przeżycia. To tak, jakby wziąć w ubraniu zimny prysznic i przemoczonym pójść spać pod ławką w parku w listopadową noc. Świta. Sąsiednie Irú-tepuí, leżące bliżej granicy z Gujaną, tonie w chmurach. Strona wenezuelska jest jeszcze czysta. Ogarniamy wzrokiem bezmiar otaczającej nas puszczy i rosnący u podstawy tepui Tęczowy Las. Przemierzaliśmy go jako pierwsi ludzie. Nawet Indianie nigdy wcześniej się tam nie zapuszczali. Przedzieranie się przez niego było jak marsz wewnątrz zwartego mokrego żywopłotu. Bez maczety nawet na siku nie dało się odbić ze szlaku. W ciągu godziny pokonywaliśmy dystans zaledwie 100–200 m i kilometrami nie dotykaliśmy stopami gleby, bo szło się korytarzem splątanych konarów, korzeni i gałęzi. Zanim jednak dotarliśmy do Tęczowego Lasu, musieliśmy pokonać plątaninę wenezuelskich sprzecznych i niejasnych przepisów, żeby załatwić zezwolenia na działalność eksploracyjną. Organizacja wyprawy w Wenezueli przypomina jako żywo czasy polskiego socjalizmu doprawionego powszechną gangsterką w pozornie bogatym amerykańskim kraju. Wraz z pojawieniem się słońca powoli wraca w nas życie. Promienie ogrzewają skostniałe ciała, ale cudów nie zdziałają. Patrzę na twarze moich kolegów i wiem, że nie ma mowy o pójściu w górę. Drugi atak szczytowy trzeba uznać za zakończony. Mario pyta mnie dyskretnie o objawy hipotermii. Kłamię, że na pewno wszystko w porządku – choć widzę, że wzrok ma mętny i bełkocze. Punkt zjazdowy znajdujemy bez trudu. W nocy byliśmy tuż obok niego. W obozie witają nas Iza z Michałem. Młody, ambitny naukowiec, biolog z Uniwersytetu Jagiellońskiego – Izabela Stachowicz – budzi nasze uznanie. Jedyna kobieta „na tym turnusie” nigdy nie marudzi i zawsze stara się dotrzymać nam kroku, mimo że warunki ocierają się o koszmar. Nasze obozowisko rozstawiliśmy na stromym stoku pokrytym bromeliami i gęstwiną krzaków. Z trudem wydarliśmy roślinności trochę przestrzeni. Między dwoma powyginanymi wiatrem drzewami rozwiesiliśmy hamaki. „Łóżka” częściowo na siebie zachodzą. Śpimy tam niczym sardynki – kiedy ktoś się przewraca na drugi bok, trzęsie całością, budząc pozostałych. Gdy pada, a zazwyczaj pada, pod nami płyną błotniste potoki, na śpiwory pryskają krople deszczu odbijające się od rosnących wokół roślin. Taplamy się w błocie niczym tapiry. Roi się tu od wszelkiego robactwa. Są meszki puri-puri, groźne mrówki veinticuatro, stada komarów, wszędobylskie karaluchy. Do jedynego ujęcia wody mamy 40 min przedzierania się w stosunkowo trudnym terenie – trudnym na tyle, że nawet przy wyjściu z obozu rozwiesiliśmy liny poręczowe. Zazwyczaj więc korzystamy z wody zbierającej się między liśćmi bromelii – wcześniej odfiltrowujemy ją przez siatki entomologiczne. To trochę jakby pić wodę z akwariowego filtra. Ale jest też druga strona medalu. Oto poznajemy fascynujący, niezbadany świat tepui, gdzie odkrycie nowych gatunków zwierząt i roślin jest niemal tak pewne jak to, że spadnie deszcz. W obozie jest znacznie cieplej niż tam w górze, skąd wróciliśmy. Zmęczenie i adrenalina nie pozwalają nam jednak na sen. Oceniamy sytuację. Jest 13 lutego 2012 r. Za dwa dni przyjdą Indianie, by pomóc znieść sprzęt. Musimy zwinąć obóz, jeśli chcemy zdążyć na lotnisko w Caracas. Dociera do mnie, że jeżeli nie wejdziemy na szczyt następnego dnia – nie wejdziemy wcale. Tyle pracy, tyle wysiłku na nic? Nie! Tym bardziej że to już drugie podejście do Tramén-tepuí. Rok wcześniej zdołaliśmy, w trochę innym składzie, dotrzeć pod skalną ścianę. Ociekający wodą, omszały piaskowiec nie dał nam wtedy szans. Musieliśmy się poddać. Wiemy, że stanowimy świetny zespół, bo każdy wnosi uzupełniające się wartości. Alberto Raho – wspinacz sportowy, doskonały technicznie, silny. Mario, właściwie Carlos Mario Osorio – doświadczony tepuiero, czyli wspinacz górski, obeznany ze sprzętem i techniką wspinania w ścianie tepui. Obaj młodzi, ze sportowym zacięciem. Na mnie spoczywają obowiązki taktyka, mobilizatora, który ma odwagę nawet wtedy, gdy tak naprawdę robi w gacie ze strachu. Wiemy też, że jeśli dziś nie wyjdziemy w górę i nie zanocujemy – w tym samym znienawidzonym miejscu, z którego właśnie wróciliśmy – nie mamy szans na szczyt. Głośno myślimy, kalkulujemy. W końcu pada wspólne: „Idziemy!”. Szykujemy sprzęt, jedzenie. Iza decyduje się towarzyszyć nam do plateau. Po chwili Michał postanawia, że także dołączy. Wiedząc, jak wyglądają warunki w ścianie i odległości, oceniam, że ma małe szanse na przejście choćby dolnego progu. Uprzedzam go lojalnie – nie będziemy czekać, idziemy na szczyt, inaczej to nie ma sensu. Wiem, że mam rację, ale czuję się jak ostatnia świnia. Do górnego plateau docieramy po zmroku. Leje, niebo zaciągnęło się na dobre. Co z tego, że mamy materace i śpiwory, kiedy wszystko jest kompletnie mokre. Powtarza się koszmar wcześniejszej nocy. – Maaarek, oni prawie nie chcą iść. Mogę ich trochę namówić, ale psycha im siada! Rano Iza urabia chłopaków, żeby nie rezygnowali. Staje się moim „pozytywnym szpiegiem w wenezuelskiej frakcji”. Krzyczę przez deszcz i mgłę, że o 11.00 wychodzę, po czym pytam taktycznie: – Mario, idziemy? I wiem, że ambicja drugiego wspinacza, Alberto, nie pozwoli mu na rezygnację. Zwijam biwak, wytrzepuję wodę z ubrań, śpiwora. Biorę sprzęt wspinaczkowy, absolutne minimum – szturmowe żarcie, ultralekki wodo szczelny aparat. Ale i tak plecak waży kilkanaście kilogramów. Jeszcze flaga, polska flaga od Michała – nie wolno jej zapomnieć! Zaczynamy się wspinać ścianą, po której spływa wielki wodospad. W deszczu droga okazuje się dużo trudniejsza niż dzień wcześniej. Nie mam szans. Po kilku próbach prowadzenia, trzęsąc się z wysiłku, schodzę wypompowany. I wtedy zdarza się cud, na który czekaliśmy. Przestaje padać, a wiatr, choć zimny, powoli osusza skałę i nasze przemoczone ubrania. Tarcza słońca nie prześwituje wprawdzie przez chmury, ale jest ciut cieplej. Przepinam dygoczącemu Mario sprzęt wspinaczkowy i idę jako ostatni. – Uuaaaa! – wyrywa mi się, gdy z blokiem skalnym obluzowanym przez deszcz lecę nagle kilka metrów w dół. Lina naciąga się jak guma od majtek, wyhamowuje upadek tuż nad półką skalną. Nogi znów mam jak z waty, ale trzeba iść dalej, najgorsze są utrwalone urazy. Przekonujemy się, że nie mieliśmy szans dotrzeć na szczyt poprzedniego dnia, w ciemnościach i deszczu. Pełno tam zdradliwych luźnych skał. 13 lutego o 15.30 czasu wenezuelskiego wchodzimy we trzech na płaski, charakterystyczny dla tepui wierzchołek, trzymając się za ręce i wrzeszcząc z radości. Altimetr i GPS pokazują 2726 m n.p.m. – nigdy wcześniej niezdobyty szczyt Tramén-tepuí. Drogę wspinaczkową nazwiemy w języku okolicznych Indian Pemon: Tureta Aikuk Tachitan (hiszp. Selva Lluviosa Vertical, pol. Pionowy Las Deszczowy). Na górze spędzamy zaledwie kilka minut. Wiadomo, że droga powrotna obfituje w niebezpieczeństwa, a pogoda zaraz się popsuje. Jesteśmy bardzo zmęczeni i za nic nie chcemy ponownie błąkać się po plateau. Pod ścianą z przerażeniem oglądamy nasze białe, zziębnięte i powykręcane skurczami stopy. Pora znów włożyć gumowce – obuwie prawdziwych tepuieros. Nazajutrz przychodzi Gervasio – Indianin, bez pomocy którego nasze wejście na szczyt nie byłoby możliwe. Zwijamy szybko obozowisko, ruszamy w dół. Zaczyna padać deszcz. Marek Arcimowicz, 2012
Ekstremalna wspinaczka. Przygoda w Yosemite [REPORTAŻ]
Jest słoneczny wrześniowy poranek. Młody mężczyzna przylega do ściany Półkopuły (Half Dome). Ta granitowa formacja skalna z 650-metrową, pionową, gładką ścianą wznosi się w sercu doliny Yosemite. Wspinacz jest sam, a tkwi tak wysoko nad ziemią, że dostrzec go mogą chyba tylko orły.
Jest słoneczny wrześniowy poranek. Młody mężczyzna przylega do ściany Półkopuły (Half Dome). Ta granitowa formacja skalna z 650-metrową, pionową, gładką ścianą wznosi się w sercu doliny Yosemite. Wspinacz jest sam, a tkwi tak wysoko nad ziemią, że dostrzec go mogą chyba tylko orły. Człowiek wiszący na czubkach palców na występie nie szerszym niż grubość monety i wspierający się butami o zmarszczki pionowej ściany to Alex Honnold. Słuchając z iPoda rapowania Eminema, próbuje dokonać czegoś, co nie udało się jeszcze nikomu: wejść na Półkopułę drogą Regular Northwest Face bez asekuracji. Przez dwie godziny i trzy kwadranse wspinał się jak uskrzydlony – bezbłędnie, precyzyjnie. Mimo ekstremalnego wysiłku, przechodząc setki razy z jednego chwytu na drugi i ze stopnia na stopień, nie zawahał się ani razu. Wspinając się „na żywca” (czyli w pojedynkę bez asekuracji), ma się do dyspozycji wyłącznie torebkę z magnezją i profesjonalne obuwie. Żadnych lin, haków. Wspinacza do ściany przytwierdzają jedynie jego wiara i zdolności. Dlatego zwątpienie bywa zabójcze. Jeśli czubki palców Honnolda nie wytrzymają – albo jeśli tylko zwątpi – spadnie i zabije się. Gdy do szczytu pozostaje mu już mniej niż 30 m, psychiczne zmęczenie i widok gładkiej jak szkło skalnej płaszczyzny nagle paraliżują śmiałka. Honnold zamiera w bezruchu. – To mi nie utrzyma stopy – mówi do siebie, patrząc na wyślizgany występ w skalnej płaszczyźnie. – Jezu, co za kanał. Dwa dni temu, gdy pokonywał tę samą drogę, tyle że z liną, szło mu jak po maśle. Na górze znalazł się błyskawicznie, więc nabrał pewności, że zdoła przełoić (w żargonie alpinistycznym „łojenie” oznacza wspinaczkę) legendarną, skrajnie trudną drogę na żywca. W 1957 r. pierwsze wejście na Półkopułę zajęło ekipie Kalifornijczyka Royala Robbinsa pięć dni. Aby dotrzeć na szczyt, 1475 m ponad dno doliny, wspinacze wbili w skałę z setkę haków do mocowania pętlowych drabinek, po których wciągali się do góry. To była „hakówka”, czyli wspinaczka techniką sztucznych ułatwień. W 1976 r. Art Higbee i Jim Erickson pokonali Półkopułę prawie wyłącznie techniką klasyczną, czyli za pomocą rąk i nóg (liny i inny sprzęt służyły jedynie do asekuracji na wypadek odpadnięcia). Zajęło im to 34 godziny. Zamierzone przez Honnolda zdobycie Half Dome na żywca to podniesienie poprzeczki niemal ponad granicę ludzkich możliwości. Przywarty do granitu wspinacz zastanawia się, czeka. Starannie wciera magnezję w jedną dłoń, potem w drugą. Uważnie poprawia stopy na niewidocznych stopniach. Nagle raptownie rusza w górę. Wciera podeszwę w śliskie wybrzuszenie skały – trzyma się! Przekłada rękę do następnego chwytu, wczepiając palce w drobny kamienny fałd. Po paru minutach jest na szczycie. – Ogarnąłem się, bo nie miałem wyjścia – opowiada mi później ze sztubackim chichotem. – Przeniosłem ciężar na stopę, ufając, że ten beznadziejny stopień utrzyma, i wydostałem się z tego małego więzienia, w którym tkwiłem w ciszy przez całe pięć minut. Wieść o tym, że przełoił Półkopułę na żywca w dwie godziny i pięćdziesiąt minut, rozeszła się po świecie lotem błyskawicy. Wspinaczkowy światek huczy, na blogach gorąco. Tej ciepłej jesieni 2008 r. nawiedzony 23-latek spod Sacramento ustanawia nowy rekord świata. Yosemite rodzi bohaterów – na tym właśnie polega jego czar. Nieważne, skąd się wywodzą, z Alp czy Andów, wszyscy szanujący się wspinacze marzą o pielgrzymce do wspinaczkowej mekki i zmierzeniu się z jej kolosami: Kapitanem (El Capitan), połyskliwym monolitem tak ogromnym, że potężne 30-metrowe sosny rosnące u podnóża wyglądają przy nim na bonzai; Katedrami (Cathedral Rocks), mrocznymi fortyfikacjami w wiecznym cieniu, i Półkopułą – przeciętym na pół gigantycznym granitowym jabłkiem, którego niebotyczna północno-zachodnia zerwa śni się najbardziej nieustraszonym wspinaczom. Wspinanie się w dolinie Yosemite to inicjacja do plemienia twardzieli. Po raz pierwszy trafiłem do doliny w 1970 r. jako nastolatek. Dotarłem autostopem z Wyoming, z dwudziestodolarówką w kieszeni i liną przewieszoną przez ramię. Wychowywałem się na Wielkich Równinach, powąchałem wspinaczki w Górach Skalistych i byłem przekonany, że jestem gotów zmierzyć się z prawdziwym wyzwaniem. Na halę u podnóża Kapitana podwiozło mnie dużym kombi małżeństwo z trójką dzieci i psem. Wysiadłem i stanąłem z zadartą głową. Oniemiały gapiłem się chyba z kwadrans. Rozbiłem się na Camp 4, hałaśliwym polu biwakowym okupowanym przez wspinaczy. W tamtych czasach królowały tam dzwony, hipisowskie koraliki, połatane namioty i dziurawe śpiwory. Nosiło się długie włosy, imprezowało co noc, nade wszystko kochało wolność i dreszczyk emocji przy wdrapywaniu się na skały i zabawie w kotka i myszkę ze strażnikami parku narodowego, zwanymi pogardliwie filancami. Ci odpłacali szykanami. Pewnego wieczoru, po przejściu w ścianie ciężkiej drogi, wróciliśmy z kolegami na biwak ledwie żywi, aby stwierdzić, że strażnicy skonfiskowali nam namiot, bo właśnie skończyło się nam pozwolenie na obozowanie w parku. Tę noc przespaliśmy na ziemi, a potem często biwakowaliśmy nielegalnie, pod gołym niebem, rozkładając śpiwory w lesie czy wśród głazów, aby przed świtem pędzić pod ścianę. Żeby zarobić, oddawaliśmy do skupu aluminiowe puszki, a żywiliśmy się głównie masłem orzechowym i tanim piwem. Ale byliśmy szczęśliwi. Ja na Camp 4 byłem tylko przelotnym ptakiem, wkrótce trzeba było wracać do Wyoming. Elitę taboriska stanowili ci, którzy ściągali tu na całe lato, co roku, królowie włóczęgi, wciąż testujący granice wytrzymałości służb parkowych. Do dzisiaj opowieści i anegdoty z Camp 4 powtarza się przy ogniskach na całym świecie. Na przykład o tym, jak to samolot przemytników narkotyków wyładowany ziołem i kasą rozbił się wysoko w górach, a obdarci kolesie z Camp 4 wędrowali wte i wewte przez śniegi w sandałach, targając łup do obozu. Przez jakiś czas pod namiotami zamiast rybek z puszki jadało się befsztyki. Jeden ze wspinaczy wyjechał z Yosemite rozklekotanym rzęchem, a po paru dniach wrócił luksusowym czerwonym kabrioletem. Kilku wyruszyło do Europy, śniąc o podbojach alpejskich ścian. Dotarli tylko do burdelu w Bordeaux, a za rok pojawili się jak niepyszni na Camp 4, bez grosza, ale pełni wrażeń. To były dawne czasy. Dzisiaj na kempingu w Yosemite obok długowłosego obdartusa łatwo zobaczyć zamożnego adwokata. Przechadzając się pewnego ranka po Camp 4, słyszę z tuzin obcych języków i widzę biwakujących z każdej sfery. Na przykład inżyniera z Niemiec uśmiechniętego od ucha do ucha, bo właśnie w ciągu pięciu dni wdrapał się na Kapitana. Albo wytatuowaną bosonogą Dunkę z dredami, która pilnie ćwiczy chodzenie po linie rozpiętej między drzewami metr nad ziemią. Małżeństwo ze stanu Waszyngton, które przyjechało tu uczyć wspinaczki dwójkę swoich pociech. Wspinaczka skałkowa to już nie sztuka dla wybranych, ale popularny sposób aktywnego spędzania wolnego czasu. Zmieniło się jeszcze jedno: dziś na skałkach widzi się prawie tyle samo kobiet co mężczyzn. Odbiciem tej zmiany są osiągnięcia Lynn Hill. – Pierwszy raz przyjechałam na taborisko, gdy miałam 15 lat, i byłam tam chyba jedyną dziewczyną – opowiada Hill, dziś 50-latka. W szkole uprawiała gimnastykę i stała się nieustraszoną łojantką. Już jako 17-latka pokonała Półkopułę. – Lynnie urodziła się do wspinaczki – mówi John Long, jej kolega. – Była najsilniejszą, najbardziej zawziętą i utalentowaną alpinistką, jaką kiedykolwiek widziałem. No i ma rewelacyjny stosunek masy ciała do siły. Wyszlifowawszy umiejętności w Yosemite, Hill wyruszyła na podbój innych gór i odniosła dziesiątki sukcesów w Europie. W 1994 r. jako 33-latka wróciła do doliny z ambitnym zamierzeniem: wejście na Kapitana drogą zwaną Nosem techniką klasyczną, i to w jeden dzień. – Wszyscy twierdzili, że to niemożliwe – wspomina Hill. – Prócz Johna. – Nos to 889-metrowa droga wspinaczkowa na Kapitanie, chyba najsłynniejsza na świecie. Aby na nią wejść, trzeba boleśnie wykręcać sobie dłonie i stopy, wciskając palce w pionowe szczeliny. W 1975 r. John Long wraz z Jimem Bridwellem i Billym Westbayem pokonali Nos w jeden dzień, ale w jednym miejscu – przy przejściu Wielkiego Dachu (Great Roof), potężnego, szeroko nadwieszonego okapu znajdującego się mniej więcej na dwóch trzecich długości trasy – musieli uciec się do sztucznych ułatwień. Hill uparła się, że pokona Wielki Dach w 100 proc. klasycznie, korzystając z najdrobniejszych chwytów jedynie na palce, wisząc do góry nogami i stopami praktycznie muskając tylko skałę. Za pomocą, jak sama to określiła, „delikatnych tanecznych ruchów tai-chi” zdołała pokonać okap, przenosząc swoją masę na czubkach palców. Na szczyt Kapitana dotarła w 23 godziny – do dziś jej wyczyn wielu uważa za największe osiągnięcie wspinaczkowe końcówki XX w. Niezależnie od umiejętności każdy przybywający do Yosemite wspinacz ostrzy sobie zęby na jakąś konkretną drogę wspinaczkową. Ja, gdy zjawiłem się tu pierwszy raz, marzyłem o przejściu drogi Stecka-Salathé’a na Skale Wartownika (Sentinel Rock), której pokonanie wymaga przeciśnięcia się długą i szeroką rysą. Niestety, jak się okazało, ściana była dla nas za wysoka, a my zbyt zieleni. Musieliśmy się wycofać. Dziś, po 30 latach, Dean Potter proponuje, że będzie moim partnerem. 38-letni Potter to jeden z ostatnich długowłosych buntowników wciąż pomieszkujących w dolinie. Reaguje żywiołowo, jest napakowany jak Tarzan, a sławę zdobył wspinaczkami na żywca i śmiałymi skokami BASE – z urwisk ze spadochronem. Potter stawia mi warunki. Nie mogę wziąć ze sobą nic do picia ani do jedzenia, żadnego plecaka, peleryny, nawet kasku. – Tylko na lekko da się iść szybko – tłumaczy. Prędkość stała się bożkiem nowej klasy superwspinaczy. – Zrobimy to na luzie – obiecuje Dean. Aby było lżej, pod ścianę idzie boso, choć trzeba się przedzierać przez krzaki. U podnóża z trudem wsuwamy na nogi ciasne buty wspinaczkowe, związujemy się liną i zaczynamy małpią wspinaczkę 457-metrową drogą. Wciskamy dłonie w szczeliny, przepychamy się kominami, suniemy po ścianie jak po drabinie. Jesteśmy na szczycie w niespełna cztery godziny. Mam wrażenie, że przełoiłem drogę jak na skrzydłach, póki Potter nie powie, że na żywca robi ją w godzinę. Taki jest aktualny trend. Większość dróg jest dobrze znana, zarówno szpeje (sprzęt), jak i umiejętności są dziś dużo lepsze niż kiedyś. Dlatego raczej nie pierwsze przejścia nowych dróg, a szybkość stała się główną miarą umiejętności wspinacza. W 1950 r. gdy Allen Steck i John Salathé robili pierwsze przejście drogi, ochrzczonej potem ich nazwiskami, zajęło im to pięć dni. Pierwsze wejście na Nos Kapitana było 47-dniowym oblężeniem rozłożonym na etapy w ciągu półtora roku, w latach 1957–1958. Jego inicjatorem był lubiący rozrywkę obrazoburca Warren Harding. Dzisiaj nawet ci, co się nie spieszą, pokonują tę drogę w trzy do pięciu dni. Nocuje się w tzw. kołyskach, namiotach ścianowych wpinanych w stanowisko asekuracyjne. „Pospieszni” robią tę drogę w ciągu jednego dnia. Rekord szybkości Nosa to niewiarygodne dwie godziny, 36 minut i 45 sekund. Ustanowili go w listopadzie ubiegłego roku mój dzisiejszy partner Dean Potter i Sean „Stanley” Leary. Wspinanie się w latach 70. XX w. było bardziej przygodą niż sportem. Dziś jest czymś w rodzaju gimnastyki akrobatycznej w pionie. Elita wspinaczy to profesjonalni sportowcy. Trenują dzień w dzień, powtarzając do znudzenia te same ruchy i doprowadzając je do perfekcji. Całe życie podporządkowują swojej dyscyplinie, zupełnie jak Lance Armstrong czy Michael Phelps. Wiecznie się odchudzają, ponieważ łojenie polega przede wszystkim na walce z prawem ciążenia. Przyglądam się grupie około 30 wspinaczy, którzy zebrali się wieczorem w chacie Pottera. W dawnych czasach byłaby to huczna impreza do białego rana. Dzisiaj nie. Nikt nie pali, prawie nikt nie pije. Potter serwuje dietetyczne warzywa z ryżem, czterech wspinaczy przyniosło domowe szarlotki. Wszyscy idą spać przed północą, bo mają na jutro jakieś „plany”. Wśród gości są Alex Honnold i Ueli Steck. Steck, czołowy szwajcarski wspinacz, jest modelowym przedstawicielem tej nowej rasy: rygorystycznie przestrzega planów treningowych i diety. 34-latek dzień w dzień pokonuje setki metrów w pionie. Ustanowiwszy rekordy szybkości na trzech wielkich północnych ścianach w Alpach: Eigeru (2 godz. 48 min), Matterhornu (1 godz. 56 min) i Grandes Jorasses (2 godz. 21 min), Steck przybył do Yosemite doskonalić swe umiejętności. W zeszłym roku wraz z Honnoldem „przelecieli” Kapitana w trzy godziny i 50 minut. Jego marzeniem jest wspinaczka szybkościowa w Himalajach. W przeciwieństwie do europejskich zawodowców, takich jak Steck, którzy dysponują hojnym sponsoringiem wielkich korporacji, większość wspinaczy amerykańskich cienko przędzie finansowo. Wielu starcza tylko na fasolę z ryżem i nocleg we własnym samochodzie. Prawdę mówiąc, ze względu na to, że na Camp 4 można biwakować maksymalnie siedem dni, wielu wspinaczy w Yosemite mieszka w swoich samochodach. Kate Rutherford (30 lat) i Madeleine Sorkin (29), pierwszy zespół kobiecy, który pokonał Półkopułę klasycznie, śpią w busach. Podobnie Honnold. Cztery miliony ludzi odwiedza co roku Yosemite, ale tylko parę tysięcy wśród nich to wspinacze. Jednak to właśnie oni są wciąż sercem i duszą tej doliny. – Przyjechałem tutaj jako uczeń szkoły średniej i zostałem do dziś – mówi 53-letni Ron Kauk. – Tu, w Yosemite, odebrałem wykształcenie. To miejsce wychowuje na człowieka, wpaja system wartości. – I dlatego właśnie Kauk przywozi do Yosemite trudną młodzież. Uczy młodych szacunku do siebie samych i do siebie nawzajem. – Jak się podaje partnerowi butelkę wody 300 m nad ziemią, to lepiej się upewnić, że dobrze ją chwycił – wyjaśnia. Kauk zrobił wiele pierwszych przejść najtrudniejszych dróg w dolinie i niemal zawsze wspina się z asekuracją – dlatego pewnie nie dołączył do 83 ofiar, które od 1955 r. straciły tu życie. Wspinacz na żywca jest jak saper: myli się tylko raz. – Schrzanisz coś i po tobie – podsumowuje lakonicznie Dean Potter. Ostatniego wieczoru mojego pobytu w dolinie udaję się na spacer po biwaku o zmierzchu. Zapach żywicy i ognisk płynie w powietrzu, pokazują się pierwsze gwiazdy. Słychać śmiechy, ktoś gra na gitarze. Przy jednym z namiotów dwóch chłopaków rozkłada szpej: liny, karabinki, pojemniki z wodą, i poważnie dyskutuje o tym, co się jutro wydarzy w ścianie. W innym miejscu przy kempingowym stoliku trzy dziewczyny z pokrwawionymi palcami, włosami powiązanymi w warkoczyki, z czołówkami na głowach, ściskają się ze łzami w oczach – wróciły właśnie z trzydniowej wspinaczki. Tak jak ci, którzy przybywali tu jak do Mekki przed nimi, i ci, którzy przyjdą po nich, zjawili się w Yosemite, by się sprawdzić w obliczu gołej skały. Wiedzą, że te ściany to coś więcej niż góry: to wielkie lustra, w których odbija się wnętrze każdego wspinacza. Mark Jenkins, 2011
Kjerag: norweska ekstremalna góra dla odważnych
Nie imponuje bezwzględną wysokością, ale jej północny uskok opada niemal pionowo 984 m w dół.
To właśnie on przyciąga na norweską górę Kjerag położoną nad Lysefjorden, nieopodal miasta Forsand, najwięcej turystów. Wielu wspina się tu dla zapierającego dech widoku na błękitne wody Lysefjorden, ale nie jest to zadanie łatwe. Różnica wysokości między podnóżem a szczytem wynosi aż 570 m; na dojście trzeba zarezerwować 2,5–3 godziny. Jeśli ma się szczęście, niedaleko szczytu można zaobserwować niezwykłe zjawisko: daje się słyszeć huk podobny do strzału, któremu towarzyszy obłoczek „dymu”. Akustyczny efekt pojawia się zwłaszcza przy wschodnim wietrze, który do tego musi wiać z określoną siłą. Dawniej wierzono, że dźwięk wydaje woda wypchnięta ze skał. Uskok jest też coraz popularniejszym miejscem BASE jumpingu. Skakało z niego ok. 30 tys. śmiałków. Nie wszystkim udało się wyjść z tej przygody bez szwanku. Tylko do roku 2005 zanotowano co najmniej 76 wypadków, a 9 skoczków pogoń za adrenaliną przypłaciło życiem.
Dwóch zdobywców Broad Peak uznano za zaginionych
Od ok. 4 rano polskiego czasu nie ma kontaktu z Tomaszem Kowalskim i Maciejem Berbeką
Dwóch z czterech himalaistów, którzy w ramach programu „Polski Himalaizm Zimowy 2010-2015” zdobyło we wtorek szczyt Broad Peak (8047 m.n.p.m.), zostało uznanych za zaginionych podczas próby zejścia ze szczytu. Kierownik programu Artur Hajzer poinformował TVN 24, że po nocy spędzonej na wysokości 7900 m.n.p.m, dwóm wspinaczom nie udało się dotrzeć do Obozu IV. Hajzer poinformował też, że z oboma himalaistami od rana nie ma kontaktu: - Maciej Berbera schodzi. O Tomaszu Kowalskim nie wiemy nic. Wspinacze byli bardzo zmęczeni, a warunki pogodowe, choć początkowo sprzyjające Polakom, pogarszają się. Nad Broad Peak nadciąga huragan, a temperatura może spaść do -50 st. C. W akcji ratunkowej bierze udział trzech pakistańskich wspinaczy, którzy dotarli do wysokości 7600 m.n.p.m., ale pomimo sprzyjającej widoczności nie udało im się dostrzec Polaków. Może to oznaczać, że ci nie zdołali opuścić się nawet o 200 metrów. Optymistyczna wersja wydarzeń zakłada, że zmęczeni wspinaczką himalaiści śpią w szczelinie lodowej lub ukrywają się przed zimnym wiatrem. Do obozu dotarli pozostali dwaj uczestnicy wyprawy: Adam Bielecki i Artur Małek. Przypomnijmy, że wczoraj około 7:00 czasu polskiego czwórce polskich himalaistów, którymi kieruje Krzysztof Wielicki, udało się wejść na szczyt niezdobytej dotąd zimą Broad Peak (8047 m.n.p.m.). Było to ich trzecie podejście na szczyt, wcześniej dwukrotnie musieli zawracać do bazy. Zdobycie szczytu nie jest jednak równoznaczne z sukcesem, ponieważ według wielu znawców himalaizmu, to zejście z góry jest najtrudniejszą częścią wyprawy.
Steve House gościem 10. Krakowskiego Festiwalu Górskiego
W dniach od 7 do 9 grudnia 2012 roku na Uniwersytecie Ekonomicznym w Krakowie obędzie się 10. Krakowski Festiwal Górski. Nie byłoby jubileuszu bez znakomitych gości. Jednym z nich będzie wybitny amerykański alpinista - Steve House.
Steve House, uważany za jednego z najlepszych alpinistów świata, jest przede wszystkim gorącym propagatorem stylu alpejskiego we wspinaniu. Wszystkie jego wspinaczki są odbiciem tej ideologii. Wśród wybitnych przejść House'a trzeba wymienić przede wszystkim samotne wytyczenie nowej drogi na południowo-zachodniej ścianie K7 w Dolinie Charakusa w 2004 roku (41-godzinna akcja z bazy do bazy, trudności drogi VI 5.10- M6 WI4 A2). Za to wejście otrzymał nagrodę publiczności podczas wręczania Złotego Czekana za rok 2004. Samą nagrodę francuskiego Złotego Czekana (Piolet d'Or) otrzymał rok później za zrobienie w stylu alpejskim wspólnie z Vincem Andersonem nowej drogi na ponad 4000-metrowej ścianie Rupal (Nanga Parbat). Przejście to uznano wówczas za jedno z najlepszych osiągnięć himalajskich ostatnich lat. Droga Anderson/House (5.9, WI4) powstała w ciągu 6 dni, bez użycia poręczówek i butli tlenowych. W 2007 roku House dokonał pierwszego wejścia na K7 West w Dolinie Charakusa. Rok później wspólnie ze swoim stałym partnerem Andersonem wytyczyli nową drogę (WI5+ M8 R/X, 1000 m) na północnej ścianie Mount Alberta w Górach Skalistych, w Kanadzie. To tylko niektóre z osiągnięć Steve'a House. Serię niesamowitych dokonań Amerykanina przerwał w 2010 roku groźny wypadek podczas wspinaczki na Mount Temple, z którego cudem uszedł z życiem (przebite płuco, złamane żebra, złamanie miednicy, uszkodzenie kręgów). Nastąpiła długotrwała rehabilitacja, walka o powrót do zdrowia, sprawności i wspinania. Steve House jest nie tylko wspinaczem, ale również przewodnikiem górskim, narciarzem, podróżnikiem i pisarzem. Jego „Beyond the Mountain” została nagrodzona Boardman Tasker Prize i wyróżniona nagrodą literacką podczas Banff Festiwal 2009. Serdecznie zapraszamy na 10. Krakowski Festiwal Górski! Więcej informacji o festiwalu znajduje się na stronie: www.kfg.pl 10. Krakowski Festiwal Górski 7-9 grudnia 2012 roku Uniwersytet Ekonomiczny w Krakowie ul. Rakowicka 27 Pawilon Dydaktyczno-Sportowy www.kfg.pl
Czy jest jakiś pożytek z marznącej mżawki w górach? Owszem! Będzie się po czym wspinać!
Powierzchnia jeziora trzeszczała przy każdym kroku. Świeży grudniowy lód nie zachęcał do podróży w poprzek zamarzniętego Newfound Lake (pol. „jezioro nowo odnalezione”). – Pospiesz się, bo jak pęknie, to my będziemy odnalezieni. Ale dopiero na wiosnę! – krzyczał Paul, mój amerykański przyjaciel i partner wspinaczkowy. Dźwięczące odgłosy uderzeń naszych butów i kijków trekkingowych o lód oraz dalekie stuki pękającej pokrywy jeziora dopingowały lepiej niż niejeden program motywacyjny w korporacji. – Biegnę, biegnę! Już wrzucam trzeci bieg terenowy! – wydarłem się do niego i mamrocząc pod nosem wszystkie znane mi angielskie przekleństwa, ruszyłem z ciężkim plecakiem z kopyta przez gładką taflę. Błysk lodu w oku Nie wspinałem się zimą 15 lat. Po jednym sezonie w Tatrach oświadczyłem swoim kumplom, że dla mnie wspinanie plus zima równa się Afryka. Zwiedziłem z liną pół afrykańskiego kontynentu i nie żałowałem. Dopiero pobyt w New Hampshire, w północno-wschodniej części USA – i niegasnący entuzjazm Paula dla wspinania zimowego – zdołały zmienić moje nastawienie. – Nigdzie na świecie klimat nie jest tak sprzyjający do wspinania lodowego jak tutaj – zachęcał mnie tygodniami już od wczesnej jesieni. Kiedy zorganizował mi buty, raki i czekany, nie było wyjścia: trzeba było ruszyć na mróz. Dwie godziny samochodem na północ od Cambridge, koło Bostonu, gdzie wtedy mieszkałem, wilgotne ciepłe wiatry wiejące od Florydy wzdłuż Apallachów spotykają się z lodowatymi powiewami nadciągającymi z północnej Kanady. Na dodatek w miejscu zetknięcia się tak skrajnych mas powietrza wyrasta spory masyw górski. Każdej zimy jest tak obficie obsypany śniegiem i oblany lodem, że nazwano go Górami Białymi. Jego ściany, zbocza i okolice pokryte są zamarzniętą skorupą od listopada aż do kwietnia – nic więc dziwnego, że dla wschodniej części USA góry stanu New Hampshire są wymarzonym miejscem do uprawiania wspinaczki lodowej. Samo wspinanie lodowe to nic innego jak wchodzenie w górę po zamarzniętej wodzie płynącej po skale. Wspinać się można po skutych lodem: wodospadach, omszałych wilgotnych płytach i mokrych, cieknących skalnych kominkach. – To właśnie najbardziej lubię we wspinaniu zimowym. Że można zachwycić się ścianą kompletnie nieatrakcyjną latem – mówi Paul. Kiedy jest ciepło, pies z kulawą nogą nie popatrzyłby na takie omszałe mokre „rzęchy” – jak nieatrakcyjne ściany nazywają wspinacze. Zimą wystarczy, że zaskrzy się na nich trochę lodu i wspinaczom już błyska ogień w oku! Lodowe organy – Spociłeś się. Pewnie ze strachu! – zażartował Paul. – Zobaczysz, co będzie dalej! – dodał i zszedł z tafli jeziora, siadając na skalnej półce. Przed nami było jeszcze krótkie, ale syte podejście – jakieś 100 m stromego zbocza usianego wielkimi głazami – nad którym wisiał lodospad. – Czas założyć raki – pomyślałem i przypiąłem je na sztywne plastikowe buty do wspinaczki zimowej. Kwadrans później, ubożsi o tabliczkę czekolady, stanęliśmy u podnóża 50-metrowej, pionowej ściany lodu. To, co z daleka wyglądało na płaskie jak lustro, z bliska przypominało kościelne organy – kolejne nacieki, czasami jeden na drugim, a czasami obok siebie, tworzyły konstrukcje przypominające barokowe piszczałki. Wzrok aż gubił się w tym labiryncie wielkich niebieskawych słupów, grzybów, sopli i delikatnych firan z pomniejszych sopelków. Stałem jak wryty. – A nie mówiłem! – triumfował Paul. – Latem ty mi pokazywałeś skały, teraz ja ci pokażę lody. Wyciągaj szpej. Na dole lód był gładki jak szkło. Promienie słońca wytapiały co nieco z górnej partii lodospadu i dolatujące do podstawy ściany krople wody wygładziły tę część tak, że wyglądała niczym szyba w porsche. Wkręciłem w lód dwie specjalne tytanowe śruby do asekuracji, wpiąłem w nie karabinki i szybko dowiązałem łączącą nas linę. Bombowe zajęcie Paul ruszył pierwszy. Ostrożnie, jak przystało na amerykańskiego lekarza, wbił czekan w lód i obciążył go, żeby sprawdzić, czy „trzyma”. Potem drugi, a w końcu zaczął delikatnie kopać lodową ścianę, by posadzić w niej przednie zęby raków. Stanął na tej nodze i zaczął wykuwać stopień na drugą. – Twardy lód! Uważaj, jak będziesz szedł, bo słabo siadają przyrządy i można łatwo zlecieć – rzucił z góry i krok po kroku skradał się w górę. Wkręcił śrubę, wpiął linę i przeszedł jeszcze kilka metrów, nim zniknął między lodowymi kolumnami. Słychać było jedynie miarowe sapnięcia i uderzenia raków i czekanów. Stałem z liną w rękach, asekurując go z dołu, i rozglądałem się po okolicy. Długie rynnowe jezioro Newfound było otoczone łagodnymi górami, z których spadało w stronę jeziora kilka mniejszych lodospadów. Daleko na horyzoncie rysował się masyw Góry Waszyngtona – najwyższego szczytu północno-wschodnich stanów USA, na którym zarejestrowano niepobity przez 76 lat światowy rekord siły wiatru. W połowie kwietnia 1934 r. wiało tam z niewiarygodną prędkością... 372 km/h! Dziś jednak aura była łaskawsza – lekki powiew, słońce i zaledwie kilka stopni poniżej zera wprowadzało mnie w lekkie rozleniwienie. Wrzask Paula w ułamku sekundy wyrwał mnie z zadumy nad pięknem przyrody. – Lód! – krzyknął z góry na całe gardło, ostrzegając mnie, że coś leci mi na głowę. Latem krzyczymy „kamień!” i każdy wspinacz odruchowo kuli się i zwiewa pod jakiś nawis. Często powtarzana w górach historia mówi o początkującym taterniku, który zamiast natychmiast dać nogę, spojrzał w górę, żeby sprawdzić, skąd leci ów kamień. Dostał wprost w otwarte usta, co kosztowało go utratę kilku zębów. Zanim do mnie dotarło, że okrzyki „kamień” i „lód” oznaczają to samo zagrożenie, moje stanowisko zostało zbombardowane z wysokości 20 m bryłami lodu, które ukruszyły się pod uderzeniami czekana Paula. Jeden nawet wcelował prosto w moją głowę, aż zadudniło. Na całe szczęście mój przewidujący partner wyposażył mnie też w porządny kask, za co od razu podziękowałem mu w myślach. Pozycja mroźnego pająka Paul zjechał z góry zmordowany i szczęśliwy. – Twoja kolej – rzucił i wpiął się w stanowisko. Ruszyłem w górę. Czekan, raki, czekan, raki – ruch za ruchem. Powoli przypominałem sobie zapomniane umiejętności i przesuwałem się coraz wyżej. Co kilka metrów wkręcałem śrubę lodową do asekuracji i rozglądałem się, wypatrując najlepszego lodu. Wspinacze skalni często lekceważąco wyrażają się o wspinaczce na lodospadach – mówiąc, że co to za sztuka się wspinać, jak samemu rakami i czekanami kuje się chwyty i stopnie. Nic bardziej błędnego! Wyczucie, którędy pójść, w jakim rodzaju lodu najlepiej utrzymają się przyrządy i jak zachowa się lodowa „polewa” pod ciężarem wspinacza, jest tak samo ważne, jak umiejętność układania latem palców na chwytach i przyjmowania na skale wysmakowanych pozycji pająka. W jednym wspinanie na lodospadach ma nad wspinaczką latem przewagę – kiedy ściana jest wygładzona przez warstwę lodu, pion pod nogami wydaje się tak nieprawdopodobnie pionowy i przepaścisty, że przyprawić może o zawroty głowy! Byłem już w górnej połowie ściany, kiedy zaczęły mi drżeć łydki. Nie z lęku wysokości (mam nadzieję!), ale ze zmęczenia od długiego już stania na przednich zębach raków. – Pięty w dół! – wykrzyczał do mnie Paul, który właśnie wypatrzył mnie z dołu. – Wy wszyscy skałkowcy robicie ten sam błąd! – dodał. Posłuchałem go i poszło nieco łatwiej. 10 minut i litr potu później byłem na końcu lodospadu – zmęczony i szczęśliwy po raz pierwszy mogłem stanąć na całych stopach i odpocząć. Jeszcze tylko przywiązanie się do pobliskiego drzewa, 50-metrowy zjazd na linie i stałem na ziemi obok Paula, czekając na pochwały kumpla. – Gotów na przygodę? To pakuj się szybciutko, bo teraz to pokażę ci coś naprawdę trudnego! – rzucił ku mojemu zaskoczeniu i już po chwili ruszył w dół. Śniadanie mistrzów Godzinę później, zamiast rozgrzewać ciało i umysł herbatą z whisky, zaparkowaliśmy u podnóża Rumney. Tych kilkanaście skalnych ścian wysokości od 10 do 80 m, rozrzuconych po lesie w części Gór Białych zwanej Górami Grzechotnikowymi, jest tak sławne wśród amerykańskich wspinaczy jak Luwr wśród miłośników malarstwa. Wspinałem się w tamtejszych łupkach kilkakrotnie latem i wspominałem to bardzo miło. – Latem wspinamy się po lewej. Zimą po prawej – powiedział Paul i przez mały zagajnik poprowadził mnie pod oblodzoną skalną ścianę, gdzie... odbywał się prawdziwy piknik! Zamiast samotności zdobywców – kilkudziesięciu hałaśliwych wspinaczy. Zamiast nastroju „ekstremalno-adrenalinowego” – luz, termosy, kanapki i próbujące swoich sił dzieciaki. Zamiast odgłosów natury – w powietrzu słychać kolędę Jingle Bells puszczaną z iPhonów z głośniczkami. – Tak się tu bawimy – skonstatował z zadowoleniem Paul i zaklepał dla nas jeden z lodospadów wijących się niczym grzechotnik. Tym razem zadanie było trudniejsze, bo lód na pionowej ścianie pojawiał się i znikał, więc do przejścia na drodze były też fragmenty skalne. Szybko wbiliśmy się w ścianę, ale Paul, który jest ekspertem od lodospadów, a w skale radzi sobie średnio, nie mógł przebrnąć jednej ścianki. Przymierzał się kilka razy i kiedy po kolejnej próbie odpadł i przeleciał się w powietrzu na linie dobrych kilka metrów, zjechał zrezygnowany. – Ty spróbuj – powiedział, wręczając mi swój najlepszy czekan. Przez 10-metrowy lodospad przedarłem się w miarę łatwo. – Z tym czekanem to każdy by przeszedł – docinał mi z sympatią Paul. Wyżej była ładna skalna ściana, ale po pierwszej próbie i ja na niej utknąłem. – Taki mistrz skały, a grzebie się jak kursant! – zagrzewał mnie do boju partner. Poruszanie się po pionowej skale w plastikowych sztywnych butach z rakami, zamiast w mięciutkich letnich trzewikach skałkowych, zakrawało na jakiś absurd. – Pewnie będę tego żałował, ale muszę spróbować – powiedziałem i odpiąłem jeden rak. But, chociaż daleki od doskonałości, jakoś dawał się ustawić na skalnych stopniach. Metr po metrze przedarłem się przez ściankę. Odetchnąłem dopiero, gdy znów wbiłem czekan w lód. Radość ustąpiła zwątpieniu dwa metry dalej. – Czy to jest ta chwila żalu? – żartował z dołu Paul, kiedy zobaczył, jakie „orły” wyczyniam, wspinając się z jednym rakiem. Nie wiem, jakim cudem doszedłem do końca ściany ani co mnie zmusiło do wspinania się na kolejne drogi tego dnia, ale kiedy wieczorem wyłożyłem się w hotelowej wannie z jacuzzi, nie czułem w ogóle zmęczenia, a tylko bezgraniczną satysfakcję! Śnieg pada poziomo Paskudne zakwasy w każdym mięśniu odezwały się nazajutrz. – Panie doktorze, umieram! – zawołałem do Paula i odmówiłem wspinania. W zamian pojechaliśmy rodzinnie na wietrzną Górę Waszyngtona. Wjazd własnym samochodem na szczyt wznoszący się na prawie 2000 m n.p.m. jest możliwy tylko między początkiem maja a końcem października. Zimą zostaje transport busami na gąsienicach, koleją wąskotorową albo pieszo. Na szczyt prowadzą też drogi wspinaczkowe, a na jednej z nich doszło w 1982 r. do spektakularnego wypadku. Oślepieni w czasie burzy dwaj świetni wspinacze zgubili się i przy temperaturze –30°C trzy dni czekali na ratunek w śnieżnej jamie. Jeden z nich – Hugh Herr – wskutek odmrożeń stracił obie nogi poniżej kolan. Wkrótce sam skonstruował sobie tytanowo-węglowe protezy, na których kilka miesięcy później wspinał się... lepiej niż przed wypadkiem! Dzisiaj jest profesorem szacownego MIT w Cambridge i konstruuje m.in. komputerowo sterowane protezy z żyroskopami i zewnętrzne szkielety dla amerykańskich komandosów. Na szczycie Góry Waszyngtona śnieg pada poziomo. Wiatr jest na ogół bardzo silny, więc nawet sople na obserwatorium meteorologicznym i stacji kolei rosną nie w dół, a w bok. Wszystko pokryte jest kryształkami lodu, a poręcze, żeby złapać się w razie podmuchu, wystają ze wszystkich ścian. Wzdłuż nich umęczeni turyści przedostają się do schroniska na herbatę i... hot dogi z frytkami (w końcu to Ameryka!). Dla wielu kierowców, którzy wjechali na szczyt własnymi samochodami, największym powodem do dumy jest bumper sticker, czyli półmetrowej długości naklejka na zderzak głosząca: Ten samochód zdobył Górę Waszyngtona. – Zrób sobie prezent i nie przyklejaj jej. Dla wspinacza to zwyczajny obciach – powiedział Paul, gdy taką przywiozłem z jednego wyjazdu. Skoro tak, to w ramach dowcipu przykleiłem nalepkę potajemnie do przedniego zderzaka... jego bmw! Zorientował się dopiero po dwóch tygodniach i śmiał się jak dziecko! Ale to zupełnie inna historia. New Hampshire - NO TO W DROGĘ Sezon wspinaczki lodowej w Górach Białych trwa od listopada do kwietnia. Obowiązkowa. Koszt wizy turystycznej 140 dol. Szczegółowe informacje na stronie: polish.poland. usembassy.gov. Najłatwiej i najszybciej jest polecieć do Bostonu (od 1,7 tys. zł) i tam wynająć samochód. Ewentualnie autobusem Greyhound lub Peter Pan pojechać z Bostonu na północ, do Concord w New Hampshire, i auto wynająć tam. Podróżowanie po USA bez samochodu to męka. Koszt wynajęcia: od 200 dol. za tydzień. Jeśli samochód potrzebujemy na krótko, warto skorzystać z wypożyczalni: zipcar.com. Na przykład w D Acres Organic Farm w samym Rumney – koszt od 15 dol. za noc we własnym śpiworze i 55 dol. za noc w łóżku. Więcej opcji noclegów wokół jeziora Newfound można znaleźć na www.lakesregion. org/WheretoStay/tabid/64/De-fault.aspx. W europie najlepsze miejsca do wspinaczki lodowej to Alpy Francuskie (np. okolice Chamonix), Szwajcaria, Austria (np. Heiligenblut), Włochy (np. Dolomity), słoweńskie Alpy Julijskie, Norwegia i Nowa Zelandia. Tatry są kapryśne, bo albo leje, albo wieje. Skalne klify zwane rumney rocks to popularne miejsce wspinaczkowe w White Mountain National Forest. www.fs.fed.us/r9/fo-rests/white_mountain Mount washington State Park znajduje się na terenie White Moun tain National Forest. Jednodniowa przepustka do parku kosztuje 3 dol. www.nhstateparks.org Strony o wspinaczce lodowej: theuiaa.org/ice_climbing.html www.wspinanie.pl www.goryonline.com www.isklatring.no www.lodospady.za.pl
TO MIAŁO BYĆ NORMALNE WSPINANIE W ANDACH. NAJPIERW AKLIMATYZACJA, A PÓŹNIEJ SZYBKIE WEJŚCIE – CZTERY, GÓRA PIĘĆ DNI I PO KRZYKU. ZAMIAST TEGO BRYTYJSKI WSPINACZ JOE SIMPSON PRZESZEDŁ PRZEZ LODOWE PIEKŁO.
Joe jest już trupem. Widzi to w oczach Simona Yatesa, swego partnera wspinaczkowego. Zresztą nie musi na niego patrzeć, aby zdać sobie sprawę, że jest już po nim. Na początku, kiedy usłyszał chrupnięcie w kolanie, jeszcze się oszukiwał – na pewno tylko coś sobie zerwał. Na pewno nie złamał nogi. Ale gdy opiera na niej ciężar ciała, potworny ból dochodzi aż do pachwiny, pulsuje, wywołuje mdłości. Opiera czoło o śnieg. Nagle ogarnia go panika – czy po tym, co się wydarzyło, partner go zostawi? Simon patrzy na Joe tak, jak się spogląda na ranne zwierzę, któremu nie da się już pomóc. Szuka czegoś w plecaku, po czym bez słowa podaje tabletki przeciwbólowe. Są za słabe, żeby mogły przynieść ulgę, ale nie ma nic innego do wyboru. Ich sytuacja, rozpaczliwa przed wypadkiem, stała się beznadziejna. Poprzedniego dnia, 7 czerwca 1985 r., zdobyli wierzchołek Siula Grande. Weszli nie byle jaką drogą, bo dziewiczą zachodnią ścianą stanowiącą największe wyzwanie tego sześciotysięcznika. Strome rynny, którymi mozolnie przesuwali się w stronę wierzchołka, wypełnione zdradliwym sypkim śniegiem, przyprawiały o drżenie kolan. Oczywiste było, że będą musieli schodzić inną drogą. Wybrali grań wijącą się niczym wąż i zwieńczoną potężnymi śnieżnymi nawisami. Okazała się równie niebezpieczna jak rynny. W pewnym momencie jeden z nawisów oberwał się, pociągając Simona, i tylko lina zdołała go uratować przed runięciem w przepaść. Przeciwnik okazał się dużo groźniejszy, niż sądzili. Siula Grande najpierw niechętnie wpuścił wspinaczy na szczyt, potem nie chciał ich wypuścić. Wypuścić żywych. Planowali wrócić do obozu po czterech, najwyżej pięciu dniach akcji górskiej. Tymczasem mijała piąta doba, a oni ciągle tkwili niedaleko wierzchołka, wyczerpani i odmrożeni. Schodzili bardzo wolno, obawiając się kolejnych nawisów. Joe nie przestawały dręczyć złe przeczucia. Starał się myśleć racjonalnie, ale niepokój wracał ze zdwojoną siłą. Przy kilkumetrowym lodowym uskoku zatrzymał się, żeby poszukać dogodniejszego zejścia. Najpierw ostrożnie opuścił nogi uzbrojone w raki. Później wyrwał jeden z czekanów. Kiedy się nim zamachnął, usłyszał trzask. To puścił lód trzymający drugi czekan. Joe już koziołkował głową w dół, nabierając szybkości. Spadł pionowo na sztywne nogi. Pod wpływem silnego uderzenia goleń wbiła się w staw kolanowy i przeszła na wylot. W ciągu zaledwie kilku sekund zmieniło się wszystko. Oto stoi teraz na stromej grani na wysokości przeszło 5700 m i patrzy na dziwnie zniekształcone prawe kolano. Wyrok już zapadł. W wysokich górach ze złamaną nogą nie ma się żadnych szans. Wiedzą to obaj z Simonem, nie rozmawiają jednak na ten temat. Zaczynają mozolnie opuszczać się na linie w dół zbocza. Dla Joe oznacza to niekontrolowany zjazd na brzuchu, w czasie którego raki zahaczają o nierówności, szarpiąc złamaną nogę. Wrzaski pełne bólu na pewno docierają do uszu Simona, ale ten najwyraźniej je ignoruje. Nie ma czasu na litość. Ich szanse na uratowanie się są nikłe i maleją z każdą godziną. Po wielu zjazdach we wspinaczy wstępuje nadzieja. Według obliczeń pokonali już ok. 800 m w pionie, a to znaczy, że lada moment powinni się znaleźć u podstawy ściany, na lodowcu. Tam będzie bezpieczniej. Simon uśmiecha się pocieszająco do swego partnera i znów zaczyna opuszczać go na linie. W zapadającym zmroku wiruje coraz więcej płatków śniegu, nie widać, co kryje się w dole. Zbocze nieoczekiwanie staje się bardziej strome. Joe próbuje hamować rękami, wrzeszczy do Simona, lecz zamieć tłumi wszystkie dźwięki. Czuje dławiący strach, jakby przeczucie, że zaraz stanie się coś strasznego. Musi zatrzymać się za wszelką cenę! Ryje śnieg czekanem i zębami raków, ale nic to nie daje. Nagle wylatuje w próżnię i zawisa bezwładnie na linie. Stek przekleństw ginie wśród wycia wiatru. Dlaczego stało się to właśnie teraz, po co było tyle niepotrzebnego cierpienia? Joe daje ujście swej złości i bezsilności, krzyczy, użala się nad swoim losem. Nad sobą ma skalny próg, kilkadziesiąt metrów pod stopami widzi szeroką szczelinę w lodzie. Nic nie może zrobić, ani ruszyć się w górę, ani w dół. Są związani liną i tylko kwestią czasu pozostaje, kiedy spadną – Simon zsunie się w końcu po sypkim śniegu ściągany ciężarem ciała swego partnera. Obaj są już trupami. Joe spokojnie czeka. Chciałby, żeby już wreszcie było po wszystkim. Co chwilę obsuwa się o parę centymetrów. To już nie potrwa długo. Ze spokojem przyjmuje myśl, że to właśnie w tym miejscu nastąpi koniec. Ma tylko nadzieję, że ktoś ich znajdzie i potwierdzi, że jako pierwsi przeszli zachodnią ścianę Siula Grande. Nagłe uderzenie liny w policzek i Joe leci w pustkę. Krzyk, pęd powietrza, cios w plecy, szelest sypiącego się śniegu. Ból szarpie nogę. Nieoczekiwanie słychać śmiech. Joe głośno śmieje się i płacze na przemian – trupy nie odczuwają przecież bólu! Jest ogłuszony, lecz przeżył bez szwanku upadek z wysokości 30 m, chociaż wcześniej połamał się na kilkumetrowym uskoku! Ocenia teraz swoje nowe położenie – z pomocą Simona będzie mógł się wydostać ze szczeliny. Krzykiem wzywa partnera. Odpowiada mu dudniący, zniekształcony dźwięk odbity od lodowych ścian. Pociąga za linę zwisającą z krawędzi szczeliny. Jeśli się napręży, będzie znaczyło, że Simon zginął. Ale końcówka liny ześlizguje się gładko na lodowy mostek. Joe długo się jej przygląda – została przecięta. Gasi czołówkę i szlocha w ciemnościach. A więc to miejsce będzie jego grobowcem? Przeraża go mroźna cisza lodowo-śnieżnej groty. Czuje się schwytany w pułapkę. Zastanawia się, ile czasu minie, zanim umrze. W ciepłym śpiworze na pewno będzie to kilka dni powolnego, żałosnego wsiąkania w nicość. Tyle że zanim nadejdzie koniec, pewnie popadnie w obłęd. Wzdraga się na samą myśl o jedynym kroku, jaki może jeszcze wykonać. Skoro nie ma ucieczki w górę, zjedzie w mrok lodowej szczeliny. Nie chce bezczynnie czekać na śmierć, spróbuje wyjść jej naprzeciw. Samobójstwo jest kuszącą perspektywą, ale Joe nie ma odwagi go popełnić. Wystarczyłoby, że zjechałby szybko na linie – specjalnie na jej końcu nie zawiązał węzła zabezpieczającego. Zsuwa się powoli, a wszystkie jego zmysły wyją, żeby się zatrzymał. Ogarnia go panika – chce krzyczeć, ale nie może wydobyć głosu. Wisi z zamkniętymi oczami, przyciskając kask do twardego lodu. Przekonuje siebie, że przecież i tak musi w końcu spojrzeć w dół. Nie spodziewa się znaleźć tam nic poza pustką i ciszą. Śnieg! Nie wierzy własnym oczom. Czyżby dostał kolejną szansę? Pod sobą ma pomost przechodzący w stromą rampę, która prowadzi do plamy słonecznego światła na górze. Jeśli ta niepewna konstrukcja nie zawali się pod jego ciężarem i jeśli zdoła się wspiąć po rampie, będzie uratowany! Ze sprawną nogą w 10 min byłby na powierzchni. Po pięciu godzinach zlany potem zwala się na śnieg. Słońce grzeje, ulatniają się strach i rozpacz. Wydostał się z pułapki, poradził sobie w sytuacji bez wyjścia! Joe leży spokojnie, przesuwając wzrok po znajomych szczytach, lodowcu, jeziorach i odległych pagórkach moreny, za którymi stoją namioty. Okrutna prawda dociera do niego powoli. Jak mógł myśleć, że jest uratowany, skoro od obozu dzieli go 10 km trudnego terenu, a on jest wyczerpany, odwodniony, wygłodzony? I ma złamaną nogę. Przypuszcza, że umrze gdzieś na morenie, ale śmierć nie wydaje mu się tak straszna jak wtedy, gdy tkwił w szczelinie. Jakiś wewnętrzny głos, chłodny i racjonalny, mówi mu, co ma robić. Rusz się… Szybciej! Zmarnowałeś za dużo czasu. No, idź, bo zaraz zasypie ci ślady. Na lodowcu Joe natrafia na ślady Simona – to tak, jakby partner ustawił mu drogowskazy na pustyni pełnej śmiertelnych pułapek. Pogoda się jednak psuje, z ciężkich chmur pada śnieg, a wiatr szybko zamiata łańcuszek tropów. Szybciej! Joe czołga się w ciemnościach na oślep, w końcu nieruchomieje z twarzą w zaspie. O pomyśl, umrzeć. Pójść nikt nie wie dokąd. I leżeć w zimnej trumnie, gnić powoli; Zamienić ciało żywe i gorące Na garstkę gliny. Monolog z Szekspira tłucze się po głowie, Joe nie może się od niego uwolnić. Wykuł go 10 lat wcześniej przed egzaminem z literatury. Czy to potworne napięcie oraz stres tak wyostrzyły jego pamięć i zmysły, że po takim czasie pamięta każde słowo? Wygląda ze śnieżnej jamy, w której spędził noc. Wokół skrzy się w słońcu świeży puch. Przykrył wszystko: i ślady Simona, i szczeliny. Joe zastanawia się, jak zdoła się przedrzeć przez lodowy labirynt. Potworna myśl, że znowu mógłby wpaść do szczeliny, niemal paraliżuje ruchy. Kluczy, wraca w te same miejsca, gorączkowo zastanawia się, którędy powinien pójść, wreszcie zaczyna popadać w histerię. Nagle rozpoznaje wielki głaz na skraju lodowca. Tam zaczynają się moreny! Joe porusza się niczym automat. Ustawić czekan, unieść stopę w przód, oprzeć się – hop! – ustawić – unieść –oprzeć – hop! Ustala sobie punkt, do którego ma dotrzeć w określonym czasie, i uparcie dąży do niego, patrząc na zegarek. Los zdaje się stawiać przed nim coraz trudniejsze przeszkody. O ileż łatwiej było czołgać się po śniegu, niż pokonywać bezładne rumowisko głazów, jakim jest morena. Często potyka się i pada, przygniatając złamane kolano. Usztywnił je karimatą, jednak w zetknięciu z kamieniami niewiele to daje. Czasami płacze z bólu i frustracji, ale brnie przed siebie. Słońce przygrzewa, w głowie przesuwają się obrazy i chaotyczne myśli. Brown girl in the ring… Tra la la la la… – nie cierpi tej piosenki Boney M, ale nie może się opędzić od jej refrenu. Pragnienie, które męczyło go już poprzedniego dnia, staje się nie do zniesienia. Wszędzie słyszy drażniący szmer wody. Rzuca się na mokry żwir, wysysa wilgoć razem z błotem, dławi się piaskiem. Czy zdąży? To pytanie pojawia się tak nieoczekiwanie, że Joe aż siada, przerażony myślą, że nikogo nie zastanie w obozie. Simon nie ma powodu tam siedzieć. Na pewno widział szczelinę i jest przekonany, że jego partner zginął. Joe musi jak najszybciej dopełznąć do namiotów. Z trudem podciąga się na głazach – świat wiruje, puls wali w skroniach. Jest tak odwodniony, że ledwie może się utrzymać w pozycji pionowej. W ciągu kilku dni stracił na wadze aż kilkanaście kilogramów. Przewraca się co krok, zaciska zęby, gdy ból szarpie nogę. Chciałby tu zostać, zasnąć, nie cierpieć już dłużej. Ale wewnętrzny głos ponagla. Po pokonaniu tylu przeszkód miałby zostać na morenie? Miałby się poddać? Znajduje wreszcie wodę. Lśniąca strużka ścieka po głazie i napełnia zagłębienie w żwirze szybciej niż Joe jest w stanie pić. Po trzech dniach i nocach bez żadnego płynu pochłania ją bez opamiętania, aż do bólu żołądka. Co chwila traci poczucie czasu, ale drażniąca myśl: „Czy obozowisko jeszcze stoi?”, szybko przywraca mu świadomość. Strach przed opuszczeniem dusi w gardle, obezwładnia. Joe krzyczy w ciemność, w zacinający deszcz ze śniegiem. Dolina odpowiada mu przeraźliwym echem. Pełznie w mroku, instynktownie wyszukując drogę w rumowisku kamieni. A może rozłoży śpiwór i zaczeka do rana? Wewnętrzny głos stanowczo się temu sprzeciwia – jest za zimno, by spać na morenie. Jeżeli tak zrobi, będzie to jego ostatnia noc. Joe czołga się dalej, mamrocząc pod nosem, jęcząc i śmiejąc się na głos z dowcipów, które mu przychodzą do głowy. Sprawdza godzinę – jest pierwsza w nocy. Czy będzie mu dane przeżyć jeszcze jeden dzień? W przebłysku świadomości jakiś głaz wydaje mu się dziwnie znajomy. Na dodatek coś śmierdzi, co za ohyda. Sprawdza źródło tego smrodu. Dlaczego siedzi w odchodach? Powoli dociera do niego, gdzie się znajduje – trafił na obozową latrynę! – SIIIIIMOOoooonnnn – Joe wyje w ciemność upiornym głosem. – Proszę, bądźcie… musicie tam być. Och, Jezu, Chryste Panie… Przyjdźcie! Wiem, że tam jesteście. Pomóżcie mi, sk...syny, ratujcie… POMÓŻCIEEEEEE MIIIIII! W śniegu i wietrze Joe widzi świetliste półkole pulsujące na czerwono i zielono. Statek kosmiczny? Wyskakuje z niego jasny błysk, słychać głosy i chrzęst kamieni. – Joe! Boże! O mój Boże! Powrót Joe ze świata umarłych jest wielkim wstrząsem dla Simona, przekonanego, że jego partner zginął. Z kolei dla Joe dotarcie do obozu nie oznacza jeszcze końca cierpienia ani nie daje pewności, że będzie żył. Kiedy nie musi się już o siebie troszczyć, coś się w nim załamuje. Jest tak wyczerpany, że nie potrafi utrzymać kubka z herbatą. A przecież są z Simonem ciągle w górach. Dopiero po pięciu dniach drogi – z czego Joe dwa dni spędza na grzbiecie muła – docierają do szpitala w Limie. Po powrocie wspinaczy do kraju natychmiast rozgorzały dyskusje na temat etyki postępowania Simona. Większość osób ze środowiska ostro krytykowało go za to, że przeciął linę – symbol zaufania – łączącą go z partnerem. Niewielu przyjmowało do wiadomości, że nie było innego rozwiązania. W momencie kiedy śmierć groziła im obu, Simon ratował siebie. Nie był w stanie w żaden sposób pomóc Joe. Nie znaczy to, że wspinacze nie popełnili błędów. Kluczowym było zabranie zbyt małej ilości paliwa. Wyliczyli zapasy gazu i jedzenia tylko na pięć dni. Kiedy doszło do wypadku, nie mieli już na czym zagotować wody ani co włożyć do ust. Nie mogli sobie pozwolić na kolejny chłodny i głodny biwak, schodzili więc po ciemku. Za dnia lodowy uskok byłby dobrze widoczny, bez problemu ominęliby go w drodze do lodowca. Dwanaście lat po wypadku Joe Simpson wydał książkę Dotknięcie pustki, w której opowiedział andyjską historię. Przejmująca i pełna rozpaczy człowieka walczącego o życie, natychmiast stała się światowym bestsellerem. To za jej sprawą Joe ponownie zjawił się pod Siula Grande. Było to w 2002 r. Na podstawie książki kręcono film, a Joe – ubrany w staroświecki kostium wspinaczkowy – grał w nim niektóre sceny, m.in. czołgał się przez morenę. Jej widok, podobnie jak lodowca i otaczających go szczytów, uwolnił i przywołał najgorsze wspomnienia i skojarzenia. To było miejsce, gdzie wiedziałem, że wkrótce umrę. (…) Wspomnienia napływały tak wyraziste, tak szokująco żywe… Aż czasem miałem wrażenie, że nie było tych minionych 17 lat, że znowu znalazłem się w strasznej rzeczywistości roku 1985 i usiłuję spełznąć z góry. Zamiast oczyszczenia, jakim może być powrót do miejsca traumy, pojawiło się przerażenie. Nawet po przyjeździe z Peru doświadczał ataków paniki. Skutecznym lekarstwem na te dolegliwości okazało się opowiadanie własnej historii na różnych spotkaniach motywacyjnych dla firm. Tak Joe odkrył w sobie jeszcze jeden, obok literackiego, talent – talent mówcy. Niedawno Joe pojawił się w kolejnym filmie zrealizowanym na podstawie swojej książki: Zew ciszy. Przybliża on jeden z najbardziej wstrząsających wydarzeń w historii wspinaczki górskiej – próbę zdobycia w 1936 r. północnej ściany Eigeru w Alpach. Zginęło wtedy czterech wspinaczy. Jeden z nich, Toni Kurz, po długiej walce o życie zmarł na oczach ratowników, oddalony od nich zaledwie o parę metrów. Joe poznał tę historię, kiedy miał 14 lat, i to właśnie wtedy zaczęła się jego fascynacja wspinaczką. Nie mógł wiedzieć, że sam stanie się bohaterem równie dramatycznych wydarzeń, ale – w przeciwieństwie do tych na Eigerze – ze szczęśliwym zakończeniem.