National Geographic
type: channel
link: https://www.national-geographic.pl
date: 2025-11-07T12:02:43.000Z
update period: hourly
update frequency: 1
update base: 2000-01-01T12:00+00:00
items: Baśka z lasu: elemelek zagrożony
items: Krzyżówka rządzi! Wyniki Zimowego Ptakoliczenia 2015
items: Dziennik odkrywcy: Zbigniew Bocheński - Wróble łupkowe

Baśka z lasu: elemelek zagrożony
type: item
date: 2015-08-05T20:00:00.000Z
creator: Barbara Żukowska
subject: National Geographic Site
subject: Nauka
subject: wróbel
description: Wróbel jaki jest, każdy widzi. Pod warunkiem że się go w ogóle dostrzeże. Nie tylko dlatego, że jest niepozornie ubarwiony.
encoded: To dlatego, że jest bardzo pospolity i niepozornie ubarwiony, więc mało kto zwraca na niego uwagę. Według szacunków BirdLife International na świecie żyje jakieś 540 mln wróbli domowych. Poza Eurazją występują w obu Amerykach, Afryce, Australii i Nowej Zelandii, gdzie zostały sztucznie wprowadzone. W USA widziano je na 80. piętrze Empire State Building. Ponoć kilka ptaków żyło w kopalni węgla Frickley Colliery w Anglii, ponad 600 m pod ziemią, gdzie były karmione przez górników. To tylko pokazuje, jak bardzo elastyczny jest to gatunek i dlaczego był w stanie opanować niemal cały świat. W Europie i Polsce jego liczebność spada. Jako winnego wskazuje się człowieka. Nie bezpośrednio, bo wróble raczej lubimy. Ptaki te żyją głównie w terenach zurbanizowanych i są mocno z nami związane. Gnieżdżą się m.in. w szczelinach i zaułkach murów, pod dachówkami. Nowoczesne budynki są dla nich całkowicie pozbawione miejsc na gniazda. Wróble wyprowadzają dwa–trzy lęgi w roku i zapotrzebowanie na lokum mają duże. Nawiasem mówiąc, w Azji symbolizują seksualną sprawność i trzeba przyznać, że naprawdę są niestrudzone w przedłużaniu gatunku. Innym zagrożeniem są dla nich pestycydy, jakie stosujemy do zwalczania owadów. W Chinach w 1958 r. Mao Zedong uznał je za szkodniki – razem ze szczurami, muchami i komarami. Wróble (chodzi o mazurki, krewne wróbla domowego, które są bardziej związane ze środowiskiem wiejskim) oskarżono o wyjadanie ziaren zbóż. Obarczono je odpowiedzialnością za niedostatek żywności i wypowiedziano wojnę. Wybito je wtedy do nogi, przepłaszając z pól i zmuszając do lotu, aż padały z wyczerpania. W kolejnych latach kraj nawiedziły plagi owadów, głównie szarańczy. Zabrakło wróbli, które by ją zjadły (dorosłe ptaki żywią się nasionami, ale swoje młode karmią owadami). Przyczyniło się to do katastrofalnej klęski głodu, w której zmarło 10–40 mln osób. Morał jest jeden. Nie lekceważmy wróbla.

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/63c2403c8062a03434dc7eaca44fac5282f382ad-5673587.jpeg
width: 1000
height: 667

Krzyżówka rządzi! Wyniki Zimowego Ptakoliczenia 2015
type: item
date: 2015-02-10T08:00:00.000Z
creator: Materiały prasowe
subject: National Geographic Site
subject: Nauka
subject: gawron
subject: wróbel
description: Gawron wyprzedził wróbla, a na prowadzeniu kaczka krzyżówka! W ramach Ptakoliczenia policzono 172 925 ptaków z ponad 90 gatunków.
encoded: Niemal 30 000 krzyżówek zaobserwowali i policzyli uczestnicy tegorocznego Zimowego Ptakoliczenia. To już szósty rok z rzędu, kiedy kaczka krzyżówka króluje w zestawieniu ptaków najczęściej spotykanych zimą w parkach i ogrodach. Drugie miejsce odzyskał gawron, który wyprzedził w tym roku wróbla. W spacerach prowadzonych przez Wolontariuszy Ogólnopolskiego Towarzystwa Ochrony Ptaków udział wzięło 3200 obserwatorów. Policzono łącznie 172 925 ptaki z ponad 90 gatunków. W tegorocznej, 11. edycji Zimowego Ptakoliczenia Wolontariusze zorganizowali aż 155 spacerów w całej Polsce, 78 z nich było otwartych i dostępnych dla każdego pasjonata ornitologii. Spacery zamknięte organizowane były przez wiele szkół, przedszkoli, kół szkolnych OTOP i drużyn harcerskich. Ciekawostką ornitologiczną była obserwacja tokującej pary orłów przednich w Wierchomli Wielkiej w woj. małopolskim i puchacza w woj. zachodniopomorskim. Na jednym ze spacerów zaobserwowano także pierwiosnka, który zimę spędza w zachodniej i południowej Europie lub na północy Afryki. Zestawienie 20 gatunków najliczniej obserwowanych gatunków ptaków w tegorocznym Zimowym Ptakoliczeniu: materiały prasowe Kaczka krzyżówka: Największa i najliczniejsza polska kaczka, przodek kaczki domowej. Naturalnie występuje w Europie, Afryce, Azji i obu Amerykach, sztucznie sprowadzona do Australii i Nowej Zelandii. W Polsce gniazduje szacunkowo 260 tys. par krzyżówki.

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/a7f2a92169b44e67b75c27f05bfc1aac09a74e4d-0c3a674.jpeg
width: 4819
height: 3213

Dziennik odkrywcy: Zbigniew Bocheński - Wróble łupkowe
type: item
date: 2013-09-18T10:47:23.000Z
creator: Maciej Nikodemski
subject: Historia
subject: National Geographic Site
subject: ewolucja
subject: ptaki
subject: wróbel
description: Mimo że współczesne ptaki wróblowe zupełnie zdominowały przestworza, o ich ewolucji wciąż wiadomo znacznie mniej niż o historii dinozaurów.
encoded: O ich niezwykłej ekspansji nie zdecydowały żadne szczególne cechy adaptacyjne. – Ptaki wróblowe zajmują podobne nisze ekologiczne jak wielu przedstawicieli innych rzędów – wyjaśnia dr hab. Zbigniew Bocheński, paleontolog z Instytutu Systematyki i Ewolucji Zwierząt PAN. Ich wczesna ewolucja jest bardzo zagadkowa. Zarówno dane molekularne, jak i kopalne wskazują na to, że wróblowe wyewoluowały na półkuli południowej, gdzieś w okolicach Australii. To tam żyją bowiem najstarsi przedstawiciele tego rzędu. Jak daleko sięgają ich korzenie, naukowcy nie są już jednak pewni. – Wiek poszczególnych taksonów określa się na podstawie ich szczątków kopalnych i stratygrafii stanowiska, a obecnie również na podstawie zegara molekularnego. Ta ostatnia metoda opiera się na założeniu, że sekwencje DNA mogą ewoluować i różnicować się w stałym tempie. Aby ustalić tempo ewolucji molekularnej, należy policzyć różnice, które nagromadziły się między parami współczesnych taksonów od czasu ich odejścia od wspólnego przodka. Następnie zegar molekularny należy skalibrować, wybierając skamieniałość, która ma reprezentować rozejście się danych linii rozwojowych. Tak buduje się drzewo filogenetyczne. Na podstawie tych danych można powiedzieć, który takson powstał wcześniej, w jakiej kolejności ewoluowały i kiedy oddzieliły się od siebie. Wyniki zegara molekularnego wskazują, że ptaki wróblowe powstały w późnej kredzie, czyli ok. 80 mln lat temu – wyjaśnia dr hab. Z. Bocheński. Dane te nie zgadzają się jednak z zapisem kopalnym. Najstarsze znalezione okazy należące do tzw. grupy koronnej ptaków wróblowych (tj. do kladu wieńczącego szczyt drzewa filogenetycznego) pochodzą z oligocenu i liczą zaledwie 30 mln lat. Co zatem działo się podczas brakujących 50 mln lat? – W sumie mamy dziś ok. 5,4 tys. gatunków ptaków wróblowych na świecie, ale jeśli pominąć kształt dzioba, wielkość i proporcje kończyn, to różnice w budowie szkieletu są między nimi naprawdę małe. Gdyby ptaki wróblowe rzeczywiście powstały …

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/0c1a77f7e7c3825a7222ebf7c3cb93156cf71940-8700194.jpeg
width: 1750
height: 1167