National Geographic
type: channel
link: https://www.national-geographic.pl
date: 2026-06-24T08:15:08.000Z
update period: hourly
update frequency: 1
update base: 2000-01-01T12:00+00:00
items: Na sprzedaż wystawiono niezwykłą wyspę. Kiedyś była wojskową twierdzą
items: Wrak pełen złota zidentyfikowany. 30 lat żmudnych badań przyniosło odpowiedzi
items: Odkryto „piekielny statek”. Na jego pokładzie zginęło ponad 1000 jeńców wojennych
items: Sztokholmskie muzeum Vasa kryje niegdyś najpotężniejszy okręt wojenny świata. Zatonął przepłynąwszy zaledwie 1300 m
items: Tajemnica wraku z Tallinna. Polscy naukowcy pomogli datować dębowy kadłub
items: „Skarb” cenniejszy niż złoto. Co rzymski wrak ukrywał w warstwach starej smoły?
items: Świat ujrzy je po raz pierwszy. Projekty „niezatapialnego” Titanica dostępne dla wszystkich
items: Nuklearne torpedy i reaktor w Morzu Norweskim. Z wraku radzieckiego okrętu wyciekają radioaktywne zanieczyszczenia
items: Wielkie odkrycie w małym państwie. Historia pierwszego wraku Singapuru. Jego ładunek był wyjątkowy
items: Archeologiczny skarb wyrzucony przez morze na plażę. Ma 400 lat
items: W Danii odkryto wrak gigantycznego statku z czasów średniowiecza. Powstał z drewna z dzisiejszej Polski
items: 6 odkryć archeologicznych, które zadziwiły świat w 2025 roku. Wśród nich zaginiony faraoński grobowiec
items: Wrak rytualnego statku bogini Izydy. Odkrycie archeologów podwodnych w Aleksandrii
items: Podwodny Święty Graal. Wydobyli tylko kilka monet, ale to dopiero początek
items: Statek-widmo z serca pustyni. Co naprawdę wydarzyło się z Eduardem Bohlenem?
items: To nie film. Prawdziwy piracki skarb u wybrzeży Madagaskaru odkryty po wiekach
items: Jak wyglądał statek, na którym odkryto starożytny „komputer”? Nowe tropy archeologów
items: Zaskakujące odkrycie w mieście znanym z „Gry o tron”. Robotnicy trafili na ślad przeszłości sprzed 250 lat
items: Skarb odkryty w starożytnym wraku. Znajdował się na głębokości 45 metrów u wybrzeży Turcji
items: XVI-wieczny wrak na dnie Morza Śródziemnego. A na pokładzie – plastik
items: Niezwykłe zdjęcia wraku USS F-1. Co pokazują kamery Alvina?
items: Archeolodzy zlokalizowali w Australii wielki statek handlowy. Zaginął w 1857 roku
items: Na zdrowie! Naukowiec skosztował szampana z 170-letniego wraku
items: Nie należały do piratów. W Kostaryce namierzono wraki pełne… europejskich cegieł
items: Przełomowe odkrycie u wybrzeży Szwecji. „Klucz do zrozumienia ewolucji budowy okrętów”

Na sprzedaż wystawiono niezwykłą wyspę. Kiedyś była wojskową twierdzą
type: item
date: 2026-06-24T08:14:28.000Z
creator: Sabina Zięba
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: historia
subject: hotele
subject: walia
subject: wielka brytania
subject: wrak statku
subject: wyspy
description: Choć zakup prywatnej wyspy wielu osobom kojarzy się wyłącznie z miliarderami i egzotycznymi archipelagami, tego typu nieruchomości regularnie trafiają na światowy rynek. Jedną z najnowszych ofert jest wyspa położona u wybrzeży Pembrokeshire w Walii. Trudno przejść obok niej obojętnie – znajdują się na niej historyczny fort, lądowisko dla helikopterów, własny bar, a także spektakularne widoki na Morze Celtyckie.
encoded: Na świecie niemal przez cały rok dostępne są setki prywatnych wysp wystawionych na sprzedaż. Choć nie jest to rynek masowy, transakcje tego typu odbywają się regularnie za pośrednictwem wyspecjalizowanych agencji nieruchomości. Najwięcej ofert pochodzi z Kanady, Stanów Zjednoczonych, Bahamów, Belize czy Panamy, natomiast w Europie dominują Grecja, Chorwacja, Szkocja i kraje skandynawskie. Od czasu do czasu na sprzedaż trafiają jednak znacznie bardziej nietypowe miejsca. Tak jest w przypadku wyspy położonej u wybrzeży Wielkiej Brytanii, która przez lata pełniła funkcje militarne, a dziś należy do najbardziej niezwykłych nieruchomości dostępnych na rynku. Wyspa Thorne’a i fort, który strzegł wybrzeża Walii Niewielka wyspa Thorne’a od niemal dwóch stuleci zajmuje strategiczne miejsce przy wejściu do Milford Haven – jednego z największych naturalnych portów w Wielkiej Brytanii. To właśnie stąd kontrolowano dostęp do dawnej Królewskiej Stoczni w Pembroke Dock, która przez lata odgrywała istotną rolę dla brytyjskiej marynarki wojennej. Choć pierwsze pomysły ufortyfikowania wyspy pojawiły się już w 1817 roku, przez długi czas pozostawały jedynie na papierze. Sytuacja zmieniła się dopiero w połowie XIX wieku, gdy Londyn zaczął z niepokojem obserwować rosnącą potęgę francuskiej floty za panowania Napoleona III. Wówczas zapadła decyzja o budowie fortu, którego data ukończenia – 1854 rok – do dziś widnieje nad głównym wejściem. Powstała na skalistej wyspie twierdza była częścią większego systemu obronnego chroniącego Milford Haven. Fort wyposażono w stanowiska artyleryjskie skierowane w stronę morza, a jego konstrukcję zaprojektowano tak, by utrudnić potencjalnym przeciwnikom dostęp do zatoki. Mimo późniejszych zastrzeżeń brytyjskich ekspertów wojskowych dotyczących skuteczności obiektu, wyspa Thorne przez dekady pozostawała ważnym elementem lokalnej infrastruktury obronnej. Równie interesująca jak sama twierdza okazała się historia otaczających ją wód. W okolicy odnotowano po…

thorne-a080885.jpg
width: 4096
height: 3072

Wrak pełen złota zidentyfikowany. 30 lat żmudnych badań przyniosło odpowiedzi
type: item
date: 2026-06-19T12:20:15.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: anglia
subject: archeologia
subject: maroko
subject: odkrycia archeologiczne
subject: wielka brytania
subject: wrak statku
subject: złoto
description: 400 złotych monet odnalezionych we wraku w 1995 r. rozpaliło wyobraźnię historyków. Ale dopiero teraz udało się ustalić, skąd pochodziły i do kogo należały. Statek obładowany afrykańskim złotem i egzotycznymi towarami zatonął w 1633 r u wybrzeży Wielkiej Brytanii. Po 30 latach żmudnych badań eksperci poznali nazwę jednostki i jej historię.
encoded: W 1995 roku zespół nurków z South West Maritime Archaeology Group natrafił na pozostałości wraku u południowych wybrzeży Anglii, w pobliżu Salcombe. Na głębokości kilkunastu metrów spoczywała jednostka o długości około 30 metrów, otoczona armatami i kotwicami. To, co najbardziej rozpaliło wyobraźnię badaczy, to 400 złotych monet, które przetrwały stulecia pod wodą. Jak tam trafiły? Do kogo należały? Rozpoczął się żmudny proces opracowywania informacji na temat statku, bo do teraz nie znano nawet jego nazwy. Trzy dekady detektywistycznej pracy Identyfikacja jednostki jako „Dom van Keulen” była możliwa dzięki ścisłej współpracy archeologów z Bournemouth University, British Museum oraz niezależnych badaczy. Kluczowe były działania historyka Iana Friela, który w Archiwach Narodowych odnalazł dokumenty dotyczące rejsu z 1633 roku. Zapiski te potwierdziły, że statek płynący z Maroka napotkał „bardzo burzliwą pogodę”, doznał przecieku i zatonął w pobliżu Salcombe. Co ciekawe, mimo utraty ładunku, cała załoga zdołała przeżyć. Złoty wiek handlu i holenderska dominacja W XVII wieku morza i oceany były areną globalnej wymiany, w której kluczową rolę odgrywali holenderscy kupcy. Budując swoje handlowe imperium, Holendrzy wymieniali towary przemysłowe na niezwykle cenione, czyste złoto z Afryki Zachodniej, chociaż z jego jakością bywało różnie. Kruszec ten był tak istotny, że importowane dukaty często przetapiano na rodzimą walutę, która stała się jedną z najbardziej rozpoznawalnych na świecie. W tym kontekście podróż statku z Maroka do Niderlandów jesienią 1633 roku była standardową, choć ryzykowną operacją handlową. Jak wyglądał statek? O wyglądzie i rozmiarach statku „Dom van Keulen” wiadomo niezwykle mało, bo nie zachowały się żadne znane obrazy przedstawiające tę jednostkę. Miał około 30 m długości. Obecnie spoczywa na głębokości około 18 metrów. Skarb to nie tylko złoto Choć to złote dukaty przyciągają uwagę opinii publicznej, ładunek „Dom van Keulen” był znacznie bogatszy…

zloto-0b51308.jpg
width: 1575
height: 1050

Odkryto „piekielny statek”. Na jego pokładzie zginęło ponad 1000 jeńców wojennych
type: item
date: 2026-06-16T12:21:02.000Z
creator: Jakub Rybski
subject: Historia
subject: II wojna światowa
subject: japonia
subject: wrak statku
description: Hōfuku Maru to japoński statek towarowy, który podczas II wojny światowej został zarekwirowany przez Cesarską Armię Japońską. W 1944 roku został zatopiony na Morzu Południowochińskim przez Amerykanów. Po 82 latach został w końcu odnaleziony u wybrzeży Filipin.
encoded: Piekielne statki, czyli „Hellships”, to japońskie statki i okręty, które w czasie wojny na Pacyfiku służyły do transportowania alianckich jeńców wojennych. Na pokład trafiali także internowani cywile czy robotnicy przymusowi z Azji. Swoją nazwę jednostki te zawdzięczają przerażającym warunkom, jakie na nich panowały. Ludzi przewożono w ładowniach bez odpowiedniej wentylacji, toalet i z bardzo ograniczonym dostępem do wody pitnej. Stosowano wobec nich przemoc, a rannym i chorym nie udzielano pomocy. Nie bez powodu mówiło się o nich także „pływające obozy koncentracyjne”. Piekielne statki, czyli japońskie obozy koncentracyjne na wodzie Z drugiej strony każdy ze statków mógł w każdej chwili paść ofiarą alianckich nalotów i bombardowań. W latach 1942–1945 podczas wojny na Pacyfiku co najmniej kilkanaście „piekielnych statków” zostało zatopionych przez Amerykanów i Brytyjczyków. Jednym z nich był Hōfuku Maru, japoński statek towarowy oddany do służby w 1918 roku. W okresie międzywojennym był własnością linii żeglugowych K Line, a w 1941 roku, na rok przed wybuchem wojny na Pacyfiku, został zarekwirowany przez Cesarską Armię Japońską. Jednostka została zatopiona 21 września 1944 roku przez amerykańskie samoloty. Od tego czasu wrak spoczywał na dnie Morza Południowochińskiego, ale dokładna jego lokalizacja była nieznana. Dzięki wysiłkom badacza Josha Gatesa we współpracy z naukowcami z Fundacji Pamięci „Piekielnych Statków” i archeologami podwodnymi, udało się po 82 latach odnaleźć ten statek. Jak odkryto Hōfuku Maru? Wrak został zidentyfikowany u wybrzeży filipińskiej wyspy Luzon. Znajduje się na głębokości ponad 50 metrów u wybrzeży prowincji Zambales, regionu przybrzeżnego na zachodnim wybrzeżu wyspy. Odkrycie Hōfuku Maru było możliwe dzięki analizie dokumentów przechowywanych w amerykańskich i japońskich archiwach wojskowych. Badacze z Fundacji Pamięci „Piekielnych Statków” odkryli materiały wskazujące, że statek zatonął ponad 50 kilometrów od miejsca, które przez dzie…

Hofuku-Maru-7ae87c7.jpg
width: 1800
height: 1200

Sztokholmskie muzeum Vasa kryje niegdyś najpotężniejszy okręt wojenny świata. Zatonął przepłynąwszy zaledwie 1300 m
type: item
date: 2026-06-05T12:01:16.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Historia
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: muzeum
subject: statek
subject: sztokholm
subject: szwecja
subject: wrak statku
description: Mówiąc o statkach, które zatonęły podczas dziewiczego rejsu, zwykle przychodzi nam do głowy Titanic, który zatonął po niespełna pięciu dniach od wyjścia z portu. Mający symbolizować potęgę militarną Szwecji okręt Vasa nie miał nawet tyle szczęścia. Zatonął już w sztokholmskim porcie i spędził na jego dnie 333 lata. Gdy go w końcu wyciągnięto, zbudowano dla niego specjalne muzeum.
encoded: Spis treści: Pływająca forteca Błędy konstrukcyjne Dziewiczy rejs Szwedzki program Apollo 10 sierpnia 1628 roku był spokojnym, idealnym na wodowanie dniem. Z południowego zachodu wiał lekki wiatr i wszystko wskazywało, że szwedzka marynarka wojenna zyskuje właśnie najpotężniejszą broń w swoim arsenale. Pływająca forteca Król Szwecji Gustaw II Adolf, kuzyn Zygmunta III Wazy, był entuzjastą artylerii. Dlatego jego flagowy okręt musiał być solidnie wyposażony w działa. W swój pierwszy rejs wyruszył z 64 działami. Jednak ze względu na opóźnienia w dostawie dział, osiem furt działowych pozostało pustych. Główne uzbrojenie stanowiło 48 dział 24-funtowych (historyczna kategoria) – potężnych, brązowych armat strzelających kulami o wadze około 10 kg. Na górnym pokładzie znajdowały się mniejsze działa: osiem 3-funtowych (1,25 kg) oraz sześć tzw. stormstycken – krótkich dział o cienkich ściankach, używanych do rażenia załogi przeciwnika na krótkim dystansie. Jednorazowo działa Vasy mogły wystrzelić salwą burtową z aż 250 kilogramów amunicji – około cztery razy więcej niż typowy szwedzki okręt wojenny lat 20. XVII wieku i dwa razy więcej niż największe jednostki innych flot północnoeuropejskich. Gdy ciężkie żelazne kule opuszczały lufy, osiągały prędkość zbliżoną do prędkości dźwięku. Przez krótką chwilę Vasa był najpotężniej uzbrojonym okrętem na Bałtyku – jeśli nie na świecie. Był pływającą fortecą budzącą grozę od Tallinna (dawniej Reval) po Kopenhagę. Błędy konstrukcyjne Statek był też bogato zdobiony, miał specjalną komnatę królewską. Jednakże – jak niespełna trzy wieki później Titanic – jego piękno i potęga nie szły w parze z perfekcyjnością konstrukcji. Chociaż projektant statku, Henrik Hybertsson, był doświadczonym szkutnikiem, nie miał praktyki w budowie tak wielkich i potężnie uzbrojonych okrętów. W tamtych czasach nie istniały jeszcze metody matematyczne pozwalające przewidzieć stabilność statku – opierano się na doświadczeniu. Górna część kadłuba Vasy była zbyt wyso…

muzeum-vasa-2-59c2632.jpg
width: 1799
height: 1200

Tajemnica wraku z Tallinna. Polscy naukowcy pomogli datować dębowy kadłub
type: item
date: 2026-05-13T07:40:08.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: archeologia
subject: estonia
subject: morze bałtyckie
subject: odkrycia archeologiczne
subject: polska nauka
subject: tallinn
subject: wrak statku
description: 24-metrowy wrak średniowiecznej kogi, ikony handlu Hanzy, odnaleziono podczas budowy biurowca w Tallinnie. Dzięki precyzyjnym analizom próbek drewna naukowcy odtworzyli historię jednostki. Polski wkład w badania był nieoceniony – dzięki naszym badaczom precyzyjnie ustalono wiek desek i ich pochodzenie.
encoded: W kwietniu 2022 roku podczas prac budowlanych w Tallinnie operator koparki natknął się na masywne dębowe konstrukcje. Okazało się, że pod warstwą piasku i osadów morskich, na głębokości kilku metrów, spoczywał niemal kompletny kadłub średniowiecznego statku handlowego. Miejsce znaleziska nie było przypadkowe – w średniowieczu znajdowała się tu płytka zatoka u ujścia rzeki Härjapea, która z czasem została zapełniona osadami i sztucznie osuszona. Aby nie wstrzymywać budowy biurowca, wrak pocięto na cztery sekcje i przetransportowano do Estońskiego Muzeum Morskiego, gdzie stał się obiektem jednego z najbardziej szczegółowych badań drewna w historii bałtyckiej archeologii. Oto wyniki śledztwa badaczy przeszłości, które opublikowano na łamach „Dendrochronologii”. Co wiemy o średniowiecznej jednostce? Odnaleziony statek to koga – ikona hanzeatyckiego handlu morskiego. Wrak ma 24,5 metra długości i 8,6 metra szerokości, co czyni go jednym z największych i najlepiej zachowanych egzemplarzy tego typu w Europie. Dzięki przeniesieniu konstrukcji do specjalnego namiotu badawczego naukowcy mogli pobrać próbki z niemal każdego elementu: od poszycia kadłuba, przez wręgi, aż po belki pokładowe. Była to unikalna szansa, by dokładnie poznać sposób, w jaki statek skonstruowano. Dendrochronologia. Słoje drzew zdradzają wiek Kluczowym narzędziem badaczy stała się dendrochronologia, czyli nauka datująca drewno na podstawie układu rocznych przyrostów. Przeanalizowano 97 próbek, z czego 87 udało się precyzyjnie wydatować. Co ciekawe, w procesie tym nieoceniony był polski wkład. Badacze, szacując wiek drewna, korzystali z modeli przyrostów dębu opracowanych m.in. przez profesora Tomasza Ważnego z UMK w Toruniu. Dzięki temu ustalono, że drzewa na główną konstrukcję kadłuba ścięto zimą na przełomie lat 1370–1371 oraz 1371–1372. Analizy pogłębiono jeszcze bardziej. Próbki drewna pochodzącego z ładunku na statku oraz elementy drzwi z Wieży Bremeńskiej w Tallinnie porównywano z bazami danych dla…

koga-63178bd.jpg
width: 1688
height: 1125

„Skarb” cenniejszy niż złoto. Co rzymski wrak ukrywał w warstwach starej smoły?
type: item
date: 2026-04-26T12:32:31.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: archeologia
subject: chorwacja
subject: odkrycia archeologiczne
subject: pyłki
subject: starożytność
subject: wrak statku
description: Dla archeologów najcenniejszym skarbem nie jest złoto, lecz informacja. Dzięki nowoczesnej analizie molekularnej, naukowcy odczytali historię rzymskiego statku handlowego z II wieku p.n.e. Wszystko dzięki mikroskopijnym śladom uwięzionym w substancji, którą przez dekady omijano w badaniach.
encoded: W 2016 roku w zatoce Paržine w Chorwacji odkryto szczątki rzymskiego statku handlowego. Jednostka ta zatonęła około połowy II wieku p.n.e. Wrak spoczywa na niewielkiej głębokości zaledwie czterech metrów pod powierzchnią morza. Przez lata archeolodzy badali jego konstrukcję oraz ładunek, który składał się z amfor i pni drzew. Kadłub statku wykonano głównie z wiązu i dębu. Była to klasyczna konstrukcja rzymska z okresu Republiki. Badacze z Chorwacji i Francji postanowili jednak wyjść poza prostą analizę ładunku i drewna. Smoła jako kapsuła czasu Głównym celem nowych badań były powłoki izolacyjne kadłuba. Szkutnicy musieli chronić statki przed słoną wodą i niszczycielską działalnością organizmów morskich. Używali do tego lepkich substancji organicznych nakładanych na gorąco. Materiały te przez dekady były pomijane w badaniach archeologicznych, ale są one jednak doskonałymi źródłami informacji o starożytności. Smoła działa jak naturalna pułapka na pyłki roślinne z otoczenia. Dzięki temu w niej zaklęty jest obraz środowiska z momentu nakładania warstwy. Chemiczny odcisk palca Zespół naukowy poddał analizie 10 próbek pobranych z różnych części wraku. Wykorzystano zaawansowaną spektrometrię mas oraz analizę molekularną. Większość próbek składała się z podgrzanej żywicy drzew iglastych, czyli smoły drzewnej. View oEmbed on the source website Jeden fragment pobrany z dziobu statku okazał się jednak wyjątkowy. Zawierał on rzadką mieszankę smoły sosnowej i wosku pszczelego. Substancja ta była znana greckim budowniczym jako zopissa. Dodatek wosku sprawiał, że powłoka stawała się bardziej elastyczna i łatwiejsza w aplikacji. Roślinność uwięziona w kadłubie Kluczowe informacje o przeszłości jednostki przyniosła analiza palinologiczna. W warstwach izolacji zidentyfikowano pyłki dębu ostrolistnego, sosny oraz oliwek. Obecność olchy i jesionu sugeruje, że statek często przebywał blisko ujść rzek. Wykryto także ślady jodły i buka, które występują głównie w regionach górzystych. Taka…

CHARRIEetalFigure1-ec6fdb2.jpg
width: 1920
height: 1280

Świat ujrzy je po raz pierwszy. Projekty „niezatapialnego” Titanica dostępne dla wszystkich
type: item
date: 2026-04-08T06:01:27.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: statki
subject: titanic
subject: wrak statku
description: Przez dekady szczegółowe plany najsłynniejszego statku w historii były ukryte w mrokach archiwów, dostępnych jedynie dla nielicznej grupy badaczy i akademików. Teraz, dzięki nowemu projektowi, każdy z nas będzie mógł po raz pierwszy spojrzeć na Titanica oczami jego projektantów.
encoded: Przedsięwzięcie dotyczy legendarnej stoczni Harland & Wolff w Belfaście, która powstała w 1861 r. Był to potentat w światowym przemyśle okrętowym. To właśnie tutaj zaprojektowano i zbudowano Titanica oraz jego siostrzane jednostki: Olympica i Britannica. W biurach projektowych stoczni, które obecnie pełnią funkcję hotelu, powstały wizjonerskie plany tej „niezatapialnej” jednostki. Projekt Titanica Titanic był szczytem innowacji. Posiadał elektrownię potężniejszą niż w ówczesnych miastach i system grodzi, który miał ochronić go przed zatonięciem w przypadku katastrofy. Po raz pierwszy od ponad wieku te pionierskie rozwiązania będzie można zobaczyć na własne oczy. Dzięki projektowi „From Drawing Board to Slipway” National Museums NI udostępni setki tysięcy dokumentów stoczni Harland & Wolff. Wśród nich są oryginalne plany Titanica, dostępne dotąd tylko dla badaczy. Dokumentację będzie można przeglądać online na stronie projektu lub osobiście w Cultra Collections Store, po wcześniejszym umówieniu wizyty. Muzealnicy zastrzegają, że są na początkowym etapie digitalizacji planów. Historia Titanica Titanic ciągle przyciąga uwagę ze względu na swoją tragiczną historię. Podczas swojego pierwszego rejsu z Wielkiej Brytanii do USA w 1912 roku zatonął po zderzeniu z górą lodową. Na ten temat powstały niezliczone książki i filmy, w tym obsypana Oskarami produkcja Jamesa Camerona, w której główne role zagrali Kate Winslet i Leondardo DiCaprio. Wrak Titanica odkrył w 1985 roku Robert Ballard. W kolejnych latach namierzył też Bismarcka i USS Yorktown. Titanic spoczywa obecnie na głębokości 3800 metrów 600 km na południowy wschód od Nowej Fundlandii – na terytorium Kanady. Wrak jest ciągle celem ekspedycji. Szerokim echem odbiła się implozja niewielkiego pojazdu podwodnego „Titan”, który w 2023 roku eksplorował te okolice. Na jego pokładzie znajdowało się trzech śmiałków, wszyscy zginęli. Archiwum projektów transatlantyków pełne niespodzianek Co ciekawe, badacze wciąż dokonują w zbi…

plany-d42c4fc.jpg
width: 1800
height: 1200

Nuklearne torpedy i reaktor w Morzu Norweskim. Z wraku radzieckiego okrętu wyciekają radioaktywne zanieczyszczenia
type: item
date: 2026-03-24T12:40:05.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Nauka
subject: norwegia
subject: wrak statku
subject: związek radziecki
description: W kwietniu 1989 roku radziecki atomowy okręt podwodny K-278 „Komsomolec” zatonął w Morzu Norweskim, 180 km od Wyspy Niedźwiedzia. Od tamtej pory z wraku wydostają się materiały radioaktywne. Według ostatnich badań, jego reaktor ulega degradacji i okresowo uwalnia chmury materiału radioaktywnego do wody.
encoded: K-278 „Komsomolec” był jedną z najbardziej zaawansowanych jednostek podwodnych, jakie kiedykolwiek zbudowano. Kadłub statku wykonano z wytrzymałego tytanu, co pozwalało jednostce na wyjątkowo duże zanurzenie, dochodzące nawet do 1000 metrów. To sprawiało, że okręt był praktycznie poza zasięgiem wielu ówczesnych torped i sonarów NATO i mógł być używany jako tajna platforma strategiczna. Należał do okrętów testujących nową technologię. A choć był bardzo zaawansowany, to jak się okazało, również podatny na awarie. Podwodny pożar i zatonięcie Komsomolca 7 kwietnia 1989 roku, podczas powrotu przez Morze Norweskie do bazy na Półwyspie Kolskim, na okręcie wybuchł pożar. „Komsomolec” znajdował się wówczas na głębokości około 385 metrów. Ogień szybko się nasilił, ponieważ uszkodzone zawory uwolniły sprężone powietrze, a dodatkowo płomienie podsycał wyciek oleju. Próba ugaszenia pożaru freonem nie powiodła się, a temperatura wzrosła do 800–900 st. Celsjusza. Mimo zamknięcia grodzi ogień rozprzestrzenił się do kolejnego przedziału i całkowicie wymknął się spod kontroli. W efekcie wyłączono turbiny i reaktor, co pozbawiło okręt głównego źródła zasilania. Ponad połowa załogi okrętu nie przeżyła katastrofy, a sam statek osiadł w permanentnej ciemności na głębokości 1680 metrów. Reaktor atomowy i nuklearne torpedy na dnie W związku z tym, że okręt miał napęd atomowy, a do jego uzbrojenia należały dwie torpedy nuklearne, wrak jest stale monitorowany. Monitoring wykazuje okresowe wycieki promieniotwórcze. Wczesne badania zarejestrowały poważne uszkodzenia okrętu – kadłub był pęknięty, a woda morska miała kontakt z torpedami jądrowymi. W 1994 roku przeprowadzono prace uszczelniające uszkodzony przedział torpedowy i od tego czasu nie ma dowodów na wyciek plutonu do otoczenia. Jednak coroczne badania prowadzone przez rząd Norwegii wykrywały w wodzie wokół okrętu radioaktywne izotopy cezu. Radioaktywne substancje rozprzestrzeniają się w wodzie Najnowsze wyniki specjalistycznych badań pr…

Mikeclasssubmarine-07918a9.jpg
width: 2892
height: 1197

Wielkie odkrycie w małym państwie. Historia pierwszego wraku Singapuru. Jego ładunek był wyjątkowy
type: item
date: 2026-02-17T07:47:17.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: archeologia
subject: handel
subject: singapur
subject: wrak statku
description: Po tym wraku nie zachował się drewniany kadłub, ale spektakularny ładunek. Archeolodzy wydobyli 3,5 tony ceramicznych odłamków, wśród których dominowała ceniona porcelana z XIV wieku. To największy taki zbiór związany z chińską dynastią Yuan. Wszystko wskazuje na to, że celem statku był Singapur.
encoded: W XIV wieku dzisiejszy Singapur był tętniącym życiem emporium, czyli miejscem intensywnej wymiany handlowej, znanym jako Temasek. Przez setki lat dowody na jego wielkość spoczywały głęboko pod wodą. Dopiero w latach 2016–2019 archeolodzy podwodni przeprowadzili przełomowe badania u wschodniego wejścia do Cieśniny Singapurskiej. Prace te, prowadzone etapami przez cztery lata, doprowadziły do wydobycia artefaktów z jednostki nazwanej „Wrakiem Temasek”. Jest to najstarsze miejsce zatonięcia statku, jaki kiedykolwiek odnaleziono w wodach terytorialnych Singapuru. Badanie to miało na celu nie tylko ocalenie cennych przedmiotów, ale też zrozumienie, jak wyglądał handel w tym regionie siedemset lat temu. Skarb to nie zawsze złoto Skala odkrycia zaskoczyła nawet najbardziej doświadczonych badaczy. Z dna morza wydobyto łącznie około 3,5 tony ceramicznych odłamków. Wśród nich znalazła się niewielka liczba nienaruszonych naczyń, które przetrwały wieki pod wodą. Największą sensacją jest jednak ładunek niebiesko-białej porcelany z chińskiej dynastii Yuan. Ponad 2300 fragmentów ważyło około 136 kg. Pod względem ilości jest to największy taki udokumentowany ładunek na świecie. Analizę tych naczyń autorstwa dr. Michaela Fleckera opublikowano na łamach czasopisma „Journal of International Ceramic Studies”. Wrak, który nie istnieje Zidentyfikowanie statku było ogromnym wyzwaniem, ponieważ jego kadłub całkowicie zniknął. Bez ochronnej warstwy osadów drewno zostało zniszczone przez prądy i inwazyjny gatunek małża – świdraka okrętowego, który żywi się drewnem. Jednak w miejscu zatonięcia statku znaleziono wiele przedmiotów, które wskazują, że pechową jednostką była chińska dżonka – niewielki statek drewniany bez kila. Skąd przybył statek? Badacze ustalili, że statek prawdopodobnie załadowano w porcie Quanzhou w prowincji Fujian. Był to jeden z najważniejszych punktów na mapie średniowiecznego handlu morskiego. Oprócz luksusowej porcelany w ładowniach znajdowały się kamionkowe dzbany z p…

wrak-3f83bc3.png
width: 1688
height: 1125

Archeologiczny skarb wyrzucony przez morze na plażę. Ma 400 lat
type: item
date: 2026-02-11T09:59:27.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: anglia
subject: archeologia
subject: kanał la manche
subject: wrak statku
description: Zimowe sztormy nie tylko niszczą, ale czasem odsłaniają zapomniane historie. Na południu Anglii fale wyrzuciły na brzeg fragmenty dawnego statku. Archeolodzy wskazują na XVII-wieczny żaglowiec „The Fame”. Jego wrak od lat fascynuje badaczy.
encoded: Zimowe sztormy na południu Anglii wyrzuciły na plaże potężne dębowe belki, które przez stulecia spoczywały zatopione w morzu. To odkrycie natychmiast wzbudziło zainteresowanie archeologów, ponieważ elementy te mogą stanowić część wraku legendarnego żaglowca, który zatonął niemal cztery wieki temu. Trop prowadzi do „The Fame” Odkryte fragmenty najprawdopodobniej należały do statku „The Fame” (z angielskiego „Sława”), pochodzącego z Holandii. Była to imponująca jednostka: miała około 40 metrów długości, 10 metrów szerokości i aż 15 metrów wysokości. Na jej pokładzie mogło znajdować się ponad czterdzieści dział, niezbędnych do obrony przed piratami. Wiadomo, że statek docierał aż na Karaiby, gdzie przewoził sól. Jego historia zakończyła się jednak znacznie bliżej Europy – na zdradliwych mieliznach Kanału La Manche, w hrabstwie Dorset, w 1631 roku. Podczas postoju kotwica nie utrzymała ciężaru jednostki. Losy załogi i wraku Choć wielki statek po osiądnięciu na mieliźnie uległ zniszczeniu, cała 45-osobowa załoga bezpiecznie opuściła pokład. Wrak szybko stał się jednak celem lokalnych mieszkańców, którzy zajęli się jego plądrowaniem. Wiadomo również, że rozgrabiono znaczną część ładunku. „Puzzle” zaginionego wraku Na miejsce w rejonie Studland, gdzie na plaże wypłynęły części statku, szybko przybyli archeolodzy podwodni z Uniwersytetu w Bournemouth. Badacze niemal natychmiast powiązali znalezione belki z XVII-wiecznym wrakiem „The Fame”. – To naprawdę ekscytujące, że udało się odnaleźć ten fragment historycznego statku. Podczas naszych wykopalisk wraku z kanału Swash w 2013 roku brakowało części konstrukcji i wierzymy, że fragment kadłuba został właśnie odnaleziony w Studland – powiedział Tom Cousins z Uniwersytetu w Bournemouth. Większą część statku odkryto już w latach 90. XX wieku w kanale Swash, kluczowym szlaku żeglugowym prowadzącym do portu w Poole. Co dokładnie wyrzuciło morze? Wyrzucone przez fale fragmenty statku mają około 6 metrów długości i 2 metry szerokości…

FABRIC-KOLAZ-32-685c89c.png
width: 1575
height: 1050

W Danii odkryto wrak gigantycznego statku z czasów średniowiecza. Powstał z drewna z dzisiejszej Polski
type: item
date: 2026-01-06T07:29:29.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: dania
subject: odkrycia archeologiczne
subject: średniowiecze
subject: wrak statku
description: Przez 600 lat wody koło Kopenhagi skrywały niewiarygodny sekret. Archeolodzy z Danii odkryli olbrzymi średniowieczny „superstatek”. To największa jednostka tego typu rozpoznana do tej pory. Część drewna do jej wykonania pochodziła z dzisiejszej Polski.
encoded: W średniowieczu transport morski był siłą napędową handlu międzynarodowego. Centralnym elementem tego systemu był kogi, nazywane „superstatkami” epoki. Był to zaawansowany typ statku. Opracowano go w rejonie Morza Północnego. Dzięki jego konstrukcji można było przewozić ogromne ilości towarów. Ten transport był wydajny i tani. Wcześniej na długich trasach przewożono towary luksusowe. Kogi zmienił tę zasadę. Nagłe stało się opłacalne przewożenie dóbr codziennych na duże odległości. Były to na przykład cegły, drewno, sól. Można więc je porównać do dzisiejszych kontenerowców, które transportują większość towarów na świecie. Wyjątkowy statek z czasów bitwy pod Grunwaldem Tę wyjątkową kogę odkryto w Sundzie, cieśninie między Danią a Szwecją. Miejsce to jest dobrze znane fanom skandynawskich seriali kryminalnych ze względu na produkcję „Most nad Sundem”. Archeolodzy od razu wiedzieli, że to nie jest zwykły wrak. Statek o tak wielkiej pojemności musiał należeć do zorganizowanej struktury handlowej. Odkryty wrak nazwano Svælget 2. Ma on wymiary, które potwierdzają, że kogi mogły osiągać ekstremalne rozmiary. Statek mierzy około 28 metrów długości. Ma 9 metrów szerokości i 6 metrów wysokości. Zbudowano go około 1410 roku, a więc wtedy, gdy rozegrała się słynna bitwa pod Grunwaldem. Jednostka ta była w stanie przetransportować nawet 300 ton towaru. Oznacza to, że jest to największa koga, jaką kiedykolwiek odkryto na świecie. Co wiemy o statku? Z analizy drewna wiemy, że Svælget 2 powstał w Holandii. Natomiast drewno do wykonania statku pozyskano z Pomorza, czyli dzisiejszej Polski (był to dąb) oraz Holandii. Z kolei ramy statku, zwane też wręgami, pochodziły z Holandii. Pochodzenie drewna jest dowodem na złożoną sieć handlową w Europie Północnej w XV wieku. Zaginiony ładunek gigantycznego statku Chociaż w obrębie wraku nie znaleziono ładunku, statek był na pewno kupiecki. Archeolodzy nie znaleźli śladów wykorzystania go do celów wojennych. Brak balastu sugeruje, że był on wyp…

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2026/01/60578125413153775472974248928664663386959909n-e1e68a8.jpg
width: 1800
height: 1200

6 odkryć archeologicznych, które zadziwiły świat w 2025 roku. Wśród nich zaginiony faraoński grobowiec
type: item
date: 2025-12-29T09:55:54.000Z
creator: Nicholas St. Fleur
subject: Historia
subject: cywilizacja majów
subject: inkowie
subject: kleopatra
subject: odkrycia archeologiczne
subject: starożytny egipt
subject: wrak statku
description: Nowoczesne narzędzia i tradycyjne wykopaliska pozwoliły odkryć królewskie grobowce, wraki statków z czasów II wojny światowej i najstarszy, jaki kiedykolwiek zsekwencjonowano, egipski genom. Poznajcie sześć najważniejszych odkryć archeologicznych według National Geographic.
encoded: Spis treści: Grobowiec królewski w Belize może należeć do założyciela Caracol, króla Majów Poszukiwania Kleopatry prowadzą do odkrycia zatopionego portu u wybrzeży Egiptu Wraki statków z II wojny światowej dają wgląd w śmiertelną kampanię na Guadalcanal Odnaleziono zaginiony grobowiec faraona Totmesa II „Pole dziur” w Andach rzuca światło na ekonomię Inków Najstarszy i najpełniejszy, jaki kiedykolwiek zsekwencjonowano, starożytny genom Egipcjan Najnowocześniejsze narzędzia naukowe odmieniły archeologię w tym roku: sekwencjonowanie starożytnego DNA pozwoliło na odtworzenie pochodzenia Egipcjanina, który żył u zarania ery piramid. Największe odkrycia archeologiczne 2025 roku: od głębin oceanów po piaski pustyni Zdjęcia satelitarne uchwyciły ślady potężnych, starożytnych pułapek myśliwskich rozrzuconych po Andach. Mapowanie podwodne przywróciło widoczność zatopionych okrętów wojennych z czasów II wojny światowej i odsłoniło zatopiony port, który może kryć wskazówki dotyczące miejsca spoczynku Kleopatry. Jednak wiele największych odkryć w 2025 roku pochodziło również z klasycznych wykopalisk. W Belize, podczas badań przy piramidzie w Caracol, odkryto komnatę zawierającą królewski pochówek Majów. W pobliżu Doliny Królów w Egipcie archeolodzy odkryli ostatni zaginiony grobowiec faraona z XVIII dynastii. Wszystkie te odkrycia wskazują, jak wiele ludzkiej historii wciąż kryje się w głębokich wodach, gęstych dżunglach i piaskach pustyni, czekając na odkrycie. Oto niektóre z najciekawszych i najbardziej ekscytujących odkryć archeologicznych z 2025 roku. Grobowiec królewski w Belize może należeć do założyciela Caracol, króla Majów Archeolodzy Arlen i Diane Chase z Uniwersytetu w Houston od prawie 40 lat prowadzą wykopaliska w starożytnych budowlach Majów w Caracol, w dżunglach współczesnego Belize. W tym roku ogłosili jedno z największych dotychczasowych odkryć: 1700-letni grobowiec królewski, datowany na około 330-350 r. n.e. Uważają, że należał on do słynnego władcy Te K’ab …

caracol-98ac0a4.jpg
width: 1575
height: 1050

Wrak rytualnego statku bogini Izydy. Odkrycie archeologów podwodnych w Aleksandrii
type: item
date: 2025-12-10T07:49:21.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: aleksandria
subject: bogowie
subject: egipt
subject: odkrycia archeologiczne
subject: starożytny egipt
subject: wrak statku
description: Starożytna Aleksandria wciąż skrywa niezwykłe sekrety w toni Morza Śródziemnego. Archeolodzy podwodni ogłosili właśnie odkrycie wraku luksusowej jednostki, która bardziej przypominała willę niż statek. Ta egipska barka być może była wykorzystywana w starożytnych rytuałach ku czci Izydy.
encoded: Do tego odkrycia doszło w obrębie starożytnego Portus Magnus w Aleksandrii w północnym Egipcie. Jest to zatopiony dziś port królewski dawnej wyspy Antirhodos. Prace archeologiczne prowadzi tam Europejski Instytut Archeologii Podmorskiej (IEASM) pod kierunkiem Francka Goddio. Ekspert ten ma na swoim koncie liczne spektakularne znaleziska podwodne. Willa na wodzie – niezwykły wrak Tym razem ekipie Goddio udało się zlokalizować dobrze zachowane drewniane belki wraku. Jest to pozostałość słynnej starożytnej barki określanej jako thalamagos. Ten typ wodnej jednostki bardziej przypominał willę, a nawet pałac niż typowy okręt. Niektóre wykonano z wielkim przepychem i podróżowali nimi egipscy władcy sprzed około 2 tysięcy lat. Zachowane belki nowo odkrytego wraku mają 28 metrów długości. Cała barka mogła mierzyć około 35 metrów długości oraz 7 metrów szerokości. Jest to statek bardzo duży jak na tamte czasy. Na centralnie usytuowanej belce znaleziono nawet graffiti, czyli napis w języku greckim. Wynika z niego, że jednostkę zbudowano w Aleksandrii. Jej powstanie datuje się na pierwszą połowę I wieku naszej ery. Pływający pałac. Z takiego korzystała Kleopatra Thalamagoi były luksusowymi statkami stworzonymi do zabawy i przyjemnego spędzania czasu. Barki zaprojektowano tak, aby były bardzo szerokie. Chodziło o to, by zmieścić duży, centralny pawilon. Statek posiadał też luksusowo urządzoną kabinę. Konstrukcja była wyjątkowa, ponieważ kadłub miał płaskie dno. Takie jednostki były napędzane wyłącznie wiosłami. Starożytny pisarz Strabon widział je na własne oczy, gdy odwiedził Aleksandrię około 29–25 r. p.n.e. Opisał, że na takich łodziach (nazywał je „łodziami-kabinami”) odbywały się uczty. Były to więc pływające sale bankietowe. Te barki rekreacyjne stały się najbardziej znane dzięki Ptolemeuszom, czyli władcom rządzącym Egiptem po czasach Aleksandra Wielkiego. Najsłynniejszą ich użytkowniczką była Kleopatra VII. Właśnie na takim statku pokazywała Egipt Juliuszowi Cezarowi. By…

TheflagshipofPtolemyPhilopator.Colouredengravingca.WellcomeL0047682-3c7a591.jpg
width: 5056
height: 3623

Podwodny Święty Graal. Wydobyli tylko kilka monet, ale to dopiero początek
type: item
date: 2025-12-03T11:25:28.000Z
creator: Jakub Rybski
subject: Historia
subject: archeologia
subject: kolumbia
subject: wrak statku
description: Wrak San José przez wieki rozbudzał wyobraźnię poszukiwaczy skarbów. Teraz stał się centrum działań kolumbijskich badaczy, którzy rozpoczęli wydobycie ukrytych na pokładzie kosztowności. Okręt zatonął w bitwie morskiej w 1708 roku. Według szacunków przewoził 200 ton złota i srebra.
encoded: San José to 3-masztowy galeonem hiszpańskiej floty, wyposażony w 64 działa. Został zwodowany w 1697 roku, a na służbę wypłynął rok później. W marynarce służył 10 lat aż do bitwy morskiej pomiędzy Anglią a Hiszpanią u wybrzeży miasta Cartagena de Indias w Kolumbii. Była to wielka tragedia, bo spośród załogi liczącej ok. 600 osób, zaledwie kilku marynarzy przeżyło. Święty Graal wśród wraków statków Hiszpanie na pokładzie galeonu transportowali skarby złupione m.in. z Peru i Boliwii. Statek miał dotrzeć na Półwysep Iberyjski, prosto na dwór króla Filipa V. Władca zostałby dosłownie obsypany złotem. Bo San José przewoził ok. 200 ton złota, srebra, szmaragdów, a także innych kosztowności, w tym ceramikę czy chińską porcelanę. Eksperci szacują, że dziś skarb byłby warty ok. 17 miliardów dolarów. Gwoździem do trumny galeonu okazała się kula armatnia wystrzeloną z jednego ze statków będącego częścią brytyjskiej floty, która trafiła prosto w miejsce, w którym znajdował się skład prochu pod pokładem. Nie trudno sobie wyobrazić, że hiszpański statek niemal od razu eksplodował i w kilka chwil poszedł na dno. Wielu członków załogi zginęła niemal od razu. Do kogo należy skarb z San José? Przez 300 lat San José był celem poszukiwaczy skarbów, ale nikt dokładnie nie wiedział, gdzie zatonął. Dopiero w 2015 roku udało się odnaleźć wrak, a jego położenie zlokalizowano w ramach wspólnej brytyjsko-kolumbijskiej misji badawczej. Znajdował się na głębokości ok. 600 metrów u wybrzeży miasta Cartagena de Indias. Chociaż w 2018 roku Organizacja Narodów Zjednoczonych ds. Oświaty, Nauki i Kultury zaleciła Kolumbii, aby wydobywała statku na własną rękę, kraj ten twierdzi, że wrak i artefakty, które są jego częścią, są dobrem narodowym Kolumbijczyków. Co ciekawe, do galeonu roszczą prawa aż trzy kraje: Hiszpania, Kolumbia i Boliwia. Madryt twierdzi, że zgodnie z prawem i międzynarodowymi konwencjami to oni mają prawo do wszystkiego, co znajduje się na pokładzie, bo w momencie zatonięcia, był to …

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2025/12/WagersActionoffCartagena28May1708-64c2557.jpg
width: 1280
height: 895

Statek-widmo z serca pustyni. Co naprawdę wydarzyło się z Eduardem Bohlenem?
type: item
date: 2025-09-13T13:16:30.000Z
creator: Olaf Kardaszewski
subject: Historia
subject: afryka
subject: morze
subject: wrak statku
description: Niemiecki parowiec Eduard Bohlen to jeden z najbardziej tajemniczych wraków świata. W 1909 roku osiadł na mieliźnie u wybrzeży Namibii, a dziś spoczywa w sercu pustyni. Wokół niego nie ma nic – tylko piach, wiatr i surowa przyroda. Co sprawiło, że ten statek znalazł się w takim miejscu?
encoded: Eduard Bohlen był niemieckim statkiem pasażersko-towarowym, który został zwodowany 23 października 1890 roku w stoczni Blohm and Voss w Hamburgu. Swoją nazwę wziął od dziewiętnastowiecznego niemieckiego kupca Eduarda Bohlena, który związany był z niemieckim handlem działającym w Afryce. Armator statku Woermann Linie (później Deutsche Afrika-Linien) miał tradycję nazywania statków imionami zasłużonych dla handlu i żeglugi osób związanych z ekspansją niemiecką w Afryce. Jednostka mogąca pomieścić na pokładzie niespełna 90 pasażerów początkowo służyła na trasie pomiędzy Niemcami, a Afryką zachodnią. W roku 1895 statek został sprzedany belgijskim liniom wykorzystującym Eduarda Bohlena na trasie pomiędzy Antwerpią, a Kongo. Trzy lata później statek wrócił do Niemiec. W jakich okolicznościach doszło do katastrofy? Ostatnia podróż statku rozpoczęła się 5 września 1909 roku. Eduard Bohlen wyruszył z Swakopmund (środkowa Namibia) do Kapsztadu, gdzie miał wyładować sprzęt dla kopalni diamentów. Przeprawa na południe przez Wybrzeże Szkieletowe stanowiła w tamtych czasach niezwykle wymagający odcinek Atlantyku. Gęste mgły, silne prądy i niemal całkowity brak naturalnych punktów orientacyjnych utrudniały nawigatorom nabranie odpowiedniego kursu. 5 września statek dopłynął na wysokość dzisiejszej zatoki Conception Bay w środkowej Namibii. To tam - w efekcie gęstej mgły utrudniającej trzymanie odpowiedniego kursu – parowiec osiadł na mieliźnie, z której już nigdy się nie ruszył. Na szczęście załodze udało się bezpiecznie zejść na ląd i dotrzeć do pobliskich punktów kolonialnych. W efekcie katastrofy nikt nie zginął, a skutki awarii pozostały jednie materialne. Jak obecnie wygląda Eduard Bohlen? Statek obecnie spoczywa w tym samym miejscu, w którym ugrzązł 116 lat temu. Tyle tylko, że miejsce to w wyniku przesunięcia linii brzegowej i akumulacji piasku mieści się ok. 400 metrów w głąb pustyni Namib. Skorodowany wrak przykrywają teraz tony piasku naniesionego przez wiatr. Mimo, że w…

shutterstock1331179778-a4344ae.jpg
width: 4288
height: 2848

To nie film. Prawdziwy piracki skarb u wybrzeży Madagaskaru odkryty po wiekach
type: item
date: 2025-07-18T12:22:37.000Z
creator: Mateusz Łysiak
subject: Historia
subject: madagaskar
subject: odkrycia
subject: piraci
subject: wrak statku
description: Zrabowany skarb, zaginiony wrak, tajemnicze artefakty. Archeolodzy natrafili na morską kapsułę czasu, która może zmienić to, co wiemy o Złotym Wieku Piractwa.
encoded: Spis treści: Wrak u wybrzeży Madagaskaru Atak na pełnym morzu Świadectwa minionej epoki Historie o piratach na dobre wpisały się już we współczesną popkulturę. W opowieściach o postrachach mórz jest jednak ziarno prawdy. Choć wiele z nich to legendy, niektóre okazują się mieć solidne podstawy historyczne, czego dowodem jest niedawne odkrycie wraku statku porwanego przez piratów ponad 300 lat temu u wybrzeży Madagaskaru. Wrak u wybrzeży Madagaskaru Chodzi o wrak portugalskiego okrętu wojennego Nossa Senhora do Cabo. W 1721 roku jednostka padła ofiarą pirackiego ataku na wodach Oceanu Indyjskiego. Po ponad dekadzie badań w rejonie wyspy Nosy Boraha, dawniej znanej jako Île Sainte-Marie, eksperci z amerykańskiego Center for Historic Shipwreck Preservation potwierdzili, że to właśnie ten statek. Najpierw przeanalizowali jednak m.in. kształt kadłuba, odnalezione artefakty oraz historyczne dokumenty. Statek, którego nazwa w tłumaczeniu na język polski oznacza „Naszą Panią z Przylądka”, wyruszył z Goa do Lizbony. Wówczas ten indyjski stan był portugalską kolonią. Na pokładzie znajdowali się wysocy rangą urzędnicy, w tym ustępujący wicekról Goa i arcybiskup, a także około 200 niewolników z Mozambiku. Nossa Senhora do Cabo transportowała sztabki złota i srebra, klejnoty, luksusowe tkaniny i dewocjonalia. Dziś taki ładunek zostałby wyceniony na ponad pół miliona złotych. Atak na pełnym morzu W kwietniu 1721 roku statek został zaatakowany przez słynnych piratów – Oliviera Levasseura oraz Johna Taylora. Levasseur to postać legendarna w historii piractwa – francuski korsarz, który siał postrach na wodach Oceanu Indyjskiego w czasie tzw. Złotego Wieku Piractwa. W momencie ataku okręt był osłabiony – wcześniej napotkał burzę, a załoga, by uniknąć zatonięcia, zmuszona była pozbyć się części uzbrojenia. Piraci przejęli kontrolę nad statkiem i poprowadzili go w stronę Île Sainte-Marie – wyspy, która w XVIII wieku była jedną z najważniejszych baz pirackich na świecie. Ze względu na sw…

Skarb-ze-statku-090a331.jpg
width: 768
height: 576

Jak wyglądał statek, na którym odkryto starożytny „komputer”? Nowe tropy archeologów
type: item
date: 2025-07-16T09:57:20.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: archeologia
subject: grecja
subject: starożytność
subject: wrak statku
description: Fragmenty drewna, z których wykonano starożytny statek, naczynia, a nawet rzeźbę – odkryli archeolodzy podwodni, badający słynny wrak obok wyspy Antykithira w Grecji. To w nim znajdował się jeden z najbardziej zagadkowych artefaktów świata starożytnego.
encoded: Spis treści: Archeolodzy na tropie tajemniczego wraku Jak zbudowano statek? Nie tylko starożytny „komputer”. Artefakty na wraku Dla pseudonaukowców jest to dowód na kontakt ludzi w czasach starożytnych z jakąś zaginioną cywilizacją lub nawet kosmitami. Jednak tak naprawdę jest to świadectwo zaawansowanych umiejętności naszych przodków. Mowa o tzw. mechanizmie z Antykithiry, składającym się m.in. z kilkudziesięciu kół zębatych. Powstał około 200–100 roku p.n.e. Do dziś zadziwia badaczy. Po latach analiz wiadomo, że urządzenie służyło do obliczania pozycji ciał niebieskich. Swoją formą przypomina średniowieczne zegary. Archeolodzy na tropie tajemniczego wraku Statek, w którym znajdował się mechanizm odkryto już w 1900 roku. Jednak do dzisiaj sporo jego elementów spoczywa zatopionych w morskich topielach. W ostatnich latach archeolodzy podwodni powrócili do jego badań. Nadal nie jest jasne, jak ta jednostka wyglądała. Fragment kadłuba zachował się całkiem nieźle. Widoczne są połączone ze sobą deski i wręgi. Jest jednak sporo znaków zapytania. Jak zbudowano statek? W czasie ostatniej kampanii wykopaliskowej, która odbyła się w maj i w czerwcu archeolodzy natknęli się na liczne zabytki w obrębie wrakowiska. Badania prowadzą eksperci ze Szwajcarskiej Szkoły Archeologii w Grecji (ESAG). Wydobyto fragmenty kadłuba statku. Zdaniem badaczy elementy te pomogą odpowiedzieć na kluczowe pytania dotyczące starożytnego budownictwa okrętowego i zapewnią bezprecedensowy wgląd w nawigację w basenie Morza Śródziemnego w okresie starożytności. Wstępna analiza wskazuje, że do wykonania statku zastosowano drewno z wiązów i dębów, które ścięto około 235 roku p.n.e. Deski są jednak wyjątkowo cienkie, być może wykorzystano je w czasie naprawy okrętu. Z najnowszych obserwacji wraku wynika, że starożytni szkutnicy najpierw wykonali kadłub z desek, a następnie instalowali żebra wewnątrz. To typowa metoda budowy statków między IV a I wiekiem p.n.e. w tym rejonie świata. Dzisiaj przy budowie jedn…

ANK25-ACT-02-0e34a91.jpg
width: 2560
height: 1709

Zaskakujące odkrycie w mieście znanym z „Gry o tron”. Robotnicy trafili na ślad przeszłości sprzed 250 lat
type: item
date: 2025-07-15T14:27:37.000Z
creator: Sabina Zięba
subject: Historia
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: chorwacja
subject: dubrownik
subject: odkrycia archeologiczne
subject: wrak statku
description: Miejsce, które zasłynęło jako tło „Gry o tron”, po raz kolejny przyciągnęło uwagę. Podczas prac budowlanych w jednym z najbardziej znanych miast nad Adriatykiem natrafiono na wyjątkowy ślad historii. Archeolodzy już zabezpieczyli znalezisko i zapowiedzieli dalsze badania.
encoded: Spis treści: Przypadkowe odkrycie podczas prac w porcie Wrak z końca XVIII wieku badany przez archeologów Położony nad brzegiem Adriatyku Dubrownik, to jedno z najbardziej rozpoznawalnych miast Chorwacji. W średniowieczu stanowił istotny port handlowy, a dziś – po wpisaniu na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO – przyciąga turystów z całego świata. Dodatkowo na jego popularność wpłynął serial „Gra o tron”. W tej znanej na całym świecie produkcji Dubrownik stanowił scenerię Królewskiej Przystani – stolicy fikcyjnego Westeros. Tym razem jednak nie fikcja, lecz rzeczywistość przyciągnęła uwagę opinii publicznej. Podczas rutynowych prac instalacyjnych natrafiono bowiem na wrak drewnianego statku z XVIII wieku. Przypadkowe odkrycie podczas prac w porcie W kwietniu 2025 roku pracownicy instalujący rurociąg w zabytkowym porcie w Dubrowniku dokonali nieoczekiwanego odkrycia. Ivan Bukelić, nurek i specjalista od budowy konstrukcji podwodnych, odnalazł podczas nurkowania drewnianą strukturę zakopaną około 60–80 centymetrów pod powierzchnią dna morskiego. – Mogę już powiedzieć, że odkryłem łódź na Starym Mieście w Dubrowniku – ujawnił ostatnio Bukelić w rozmowie z bułgarską stacją NOVA TV. Jego wypowiedź natychmiast przyciągnęła uwagę mediów i archeologów. Odkrycie miało bowiem miejsce w sercu średniowiecznego portu, który miał wyjątkowe znaczenie historyczne i kulturowe. Pozostałości drewnianej jednostki zostały zabezpieczone przy wsparciu Ministerstwa Kultury Chorwacji, które zapowiedziało przeprowadzenie dalszych, bardziej szczegółowych analiz. – Nadal nie możemy powiedzieć nic na temat rodzaju statku ani jego wymiarów, ale na podstawie wyników analizy radiowęglowej możemy z całą pewnością stwierdzić, że pochodzi on z końca XVIII wieku – poinformowała Irena Radić Rossi, archeolożka morska. Równocześnie podkreśliła, że w kontekście wielowiekowej historii miasta, wrak ten może dostarczyć nowych informacji o okresie, który jak dotąd pozostawał słabo udokumentowany. Wrak z końc…

Projekt-bez-nazwy-2-ecca471.jpg
width: 5120
height: 3410

Skarb odkryty w starożytnym wraku. Znajdował się na głębokości 45 metrów u wybrzeży Turcji
type: item
date: 2025-07-10T08:04:56.000Z
creator: Jakub Rybski
subject: Historia
subject: archeologia
subject: odkrycia archeologiczne
subject: starożytność
subject: turcja
subject: wrak statku
description: Podwodni archeolodzy odnaleźli zjawiskowy wrak sprzed 2000 lat, a na jego pokładzie niezwykle dobrze zachowane ceramiczne naczynia. Statek zatonął u wybrzeży tureckiej prowincji Antalya.
encoded: Spis treści: Statek towarowy na dnie morza Handel śródziemnomorski od zachodu po wschód Kolejny wrak odkryty w Morzu Śródziemnym Wraki statków są niezwykle cennym źródłem wiedzy dla archeologów. Często zachowują się w bardzo dobrym stanie, zwłaszcza w środowiskach wodnych o niskiej zawartości tlenu, w których proces rozkładu jest znacznie mniejszy, a naturalne czynniki niejako konserwują ich konstrukcję. To swoiste kapsuły czasu, dzięki którym badacze mogą zobaczyć, jak wyglądało życie setki, a czasem tysiące lat temu. Statek towarowy na dnie morza Tak też jest w przypadku wraku, który odkryto u wybrzeży Turcji, niedaleko Adrasan w prowincji Antalya, w południowo-zachodniej części kraju. Podwodni archeolodzy znaleźli pozostałości statku na głębokości ok. 45 metrów. Wstępne datowanie wykazało, że pływał na wodach Morza Śródziemnego od ok. II wieku p.n.e. do I wieku n.e., czyli na przełomie okresu hellenistycznego i rzymskiego – To odkrycie jest wyjątkowe ze względu na stan zachowania artefaktów, które znajdowały się na pokładzie statku – napisali w oświadczeniu tureccy badacze. To wysokiej jakości ceramiczne naczynia, a wiele z nich było misternie zdobionych wzorami znanymi z kultury hellenistycznej. – Technika wykonania tych artefaktów, nigdy wcześniej nieużywana na tak szeroką skalę, stworzyła naturalny środek uszczelniający, który chronił przedmioty przed korozją i erozją morską przez ponad 2000 lat – twierdzą archeolodzy. Wśród odnalezionych przedmiotów badacze znaleźli najróżniejsze misy, talerze, tace i garnki, a wszystkie były ułożone w niemal doskonały sposób, jakby dopiero przed chwilą wypłynęły z portu w stronę kraju, do którego miały trafić. – To niezwykle cenne odkrycie nie tylko dla naszego kraju, ale także dla światowego dziedzictwa kulturowego – mówił Mehmet Nuri Ersoy, minister kultury Turcji, który sam także wraz z archeologami zszedł na dno morza, aby na własne oczy obejrzeć wrak. Handel śródziemnomorski od zachodu po wschód – To odkrycie niepodobne…

turecki-wrak-1-2ed4c2f.jpg
width: 1536
height: 1024

XVI-wieczny wrak na dnie Morza Śródziemnego. A na pokładzie – plastik
type: item
date: 2025-06-15T10:17:34.000Z
creator: Jakub Rybski
subject: Historia
subject: archeologia
subject: francja
subject: odkrycia archeologiczne
subject: wrak statku
description: Na głębokości ponad 2500 metrów, u wybrzeży malowniczego Ramatuelle w Prowansji, francuska marynarka wojenna dokonała interesującego odkrycia. To wrak statku, nazwany „Camarat 4”.
encoded: Spis treści: Na pokładzie znaleziono chrystogramy „Najgłębsze podwodne dziedzictwo kulturowe” Mikroplastik zagraża oceanom Czym jest mikroplastik? To najgłębiej położone podwodne dziedzictwo kulturowe w historii francuskich wód. Znalezisko z 4 marca 2025 roku, będące efektem misji CEPHISMER, to nie tylko archeologiczna sensacja, ale i wehikuł czasu, który rzuca światło na handel z okresu renesansu. Na pokładzie znaleziono chrystogramy Wrak został odnaleziony podczas eksploracji głębin w ramach francuskiej misji badania dna morskiego. Ma 30 metrów długości i 7 metrów szerokości. To najprawdopodobniej statek handlowy z XVI wieku. Ogromne wrażenie robi jego ładunek, który zachował się w zadziwiająco dobrym stanie. Na pokładzie znaleziono około 200 wielokolorowych dzbanów fajansowych, zdobionych kwiecistymi wzorami, geometrycznymi ornamentami, a na niektórych widniały także chrystogramy, czyli monogramy będące symbolem Jezusa Chrystusa w formie akronimu „IHS”. Ponadto badacze odnaleźli ponad 100 talerzy, armaty, kotwice, a także różne przedmioty osobiste żeglarzy. Część statku wciąż przykryta jest piaskiem na dnie morza, dlatego nie wszystko udało się wydobyć w trakcie ostatniego zejścia. Badacze planują jednak kolejne wyprawy, które pozwolą odkryć wszystkie sekrety Camarata 4. „Najgłębsze podwodne dziedzictwo kulturowe” Francuski Departament Archeologii Podwodnej (Drassm) stwierdził, że jest to „najgłębiej położone podwodne dziedzictwo kulturowe, jakie kiedykolwiek odnaleziono na terytorium Francji”. Co ciekawe, ta głębokość 2500 m uchroniła wrak przed degradacją, a także grabieżą, co sprawia, że jest w niemal idealnym stanie. – To niezwykłe znalezisko stanowi obecnie wyjątkową okazję do badań naukowych i analizy historycznej. Planowane inicjatywy obejmują kompletne mapowanie fotogrametryczne, selektywne odzyskiwanie artefaktów i interdyscyplinarne badanie przez panel ekspertów, od specjalistów od architektury okrętowej i artylerii po ceramologów i konserwatorów – napi…

francuski-wrak-431c100.jpg
width: 1200
height: 827

Niezwykłe zdjęcia wraku USS F-1. Co pokazują kamery Alvina?
type: item
date: 2025-05-31T08:45:21.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: archeologia
subject: I wojna światowa
subject: wrak statku
description: To była prawdziwa tragedia. W grudniu 1917 roku u wybrzeży USA w wyniku zderzenia zatonął okręt podwodny US Navy USS F-1. Zginęło 19 marynarzy. Teraz eksperci zeskanowali wrak. Widać najdrobniejsze detale feralnej jednostki.
encoded: Spis treści: Podwodna wojna światowa Zaawansowane technologie obrazowania Od tysiącleci ludzie marzyli nie tylko o tym, by wznieść się w przestworza niczym ptaki. Ale też, żeby móc zanurzyć się w głębie oceanów. Podwodne wehikuły zaczęły powstawać już w XVII wieku. Bardzo szybko zainteresowali się nimi wojskowi. W 1776 roku powstał pierwszy okręt podwodny, który służył do działań wojskowych. Był maleńki, jednoosobowy. Na szerszą skalę takie pojazdy weszły do służby w czasie I wojny światowej. Poniższa opowieść dotyczy jednostki z tego okresu. Podwodna wojna światowa Tuż przed wybuchem I wojny światowej Niemcy posiadały około 380 okrętów podwodnych. Pod tym względem były prawdziwą potęgą. USA posiadała zaledwie 72 jednostki tego typu. W dodatku jedna z nich zatonęła w wyniku błędu. 17 grudnia 1917 roku u wybrzeży San Diego trwały manewry amerykańskiej armii. W czasie ich trwania zderzyły się dwa okręty podwodne – USS F-1 (SS-20) z USS F-3. W pierwszym z nich w wyniku staranowania pojawiła się wyrwa i momentalne okręt zatonął, zabierając ze sobą na dno 19 członków załogi. Trzech cudem się uratowało. Po ponad 100 latach od tragedii eksperci postanowili zadokumentować feralny wrak. Zaawansowane technologie obrazowania W lutym i w marcu naukowcy z Woods Hole Oceanographic Institution (WHOI) wykorzystali pojazd podwodny Alvin i autonomiczny pojazd podwodny Sentry z floty National Deep Submergence Facility (NDSF). Podczas rejsu zespół przeprowadził skrupulatne badania okrętu podwodnego przy użyciu systemów sonarowych, a także kamer wideo oraz systemów obrazowania nieruchomego na Alvinie. Kamery o wysokiej rozdzielczości na Alvinie zarejestrowały szczegółowe wideo i zdjęcia wraku. Specjaliści od obrazowania połączyli dane w modele fotogrametryczne, które dostarczają dokładnych informacji o zatopionej jednostce. Takie badania można określić mianem archeologii podwodnej. – Po zidentyfikowaniu wraku i ustaleniu, że można bezpiecznie nurkować, byliśmy w stanie uchwycić nigdy wc…

okret-77bc64e.png
width: 900
height: 600

Archeolodzy zlokalizowali w Australii wielki statek handlowy. Zaginął w 1857 roku
type: item
date: 2025-05-16T10:42:45.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: archeologia
subject: australia
subject: holandia
subject: wrak statku
description: Archeolodzy zlokalizowali miejsce katastrofy wielkiego statku handlowego i pasażerskiego Koning Willem de Tweede. Okręt o tonażu 800 ton zatonął w 1857 roku w niejasnych okolicznościach.
encoded: Spis treści: Ocaleni górnicy i tragiczny finał rejsu W jaki sposób zlokalizowano wrak? Przyczyny zatonięcie holenderskiego okrętu Poszukiwania okrętu rozpoczęły się już trzy lata temu, w kwietniu 2022 r. Wiadomo było tylko tyle, że zatonął gdzieś w zatoce Guichen w pobliżu miasta Robe w Australii Południowej w czerwcu 1857 roku. W poszukiwania zaangażowani byli między innymi eksperci z Australijskiego Narodowego Muzeum Morskiego, Fundacji Silentworld oraz Uniwersytetu Flinders. Ocaleni górnicy i tragiczny finał rejsu Z tym holenderskim okrętem związana jest ciekawa historia. Otóż na kilka dni przed katastrofą jego pokład opuściło 400 chińskich górników. Celem ich podróży były kopalnie złota w Bendigo i Ballarat w stanie Wiktoria. W momencie zatopienia na okręcie przebywało 25 osób załogi. Szesnastu osób nie udało się uratować. Pochowano ich na wydmach Long Beach, które tworzą wschodnią linię brzegową zatoki Guichen. W jaki sposób zlokalizowano wrak? W umiejscowieniu zatopionego szlaku pomocne były metody nieinwazyjne. Zastosowano aparaturę, która jest połączeniem magnetometru i wykrywacza metalu. W ten sposób namierzono coś, co badacze uznali ze żelazne elementy wciągarki do podnoszenia kotwic statku na jego dziobie. Pod tą windą kotwiczną archeolodzy dostrzegli dobrze zachowaną drewnianą deskę. To sugeruje, że większa część konstrukcji kadłuba wraku spoczywa poniżej, ale jest pokryta mułem i piachem. Z pomocą specjalistycznej aparatury namierzono też więcej anomalii, które świadczą o tym, że pod piachem znajduje się więcej metalowych artefaktów i zapewne elementów kadłuba. Zasięg występowania anomalii jest zgodny z długością statku wynosząca blisko 43 m. Jest tez inny dowód, że to ten wrak. W 2023 roku na nieodległej od wraku plaży znaleziono chińską gruboziarnistą ceramikę z XIX wieku. To może być pozostałość po obecności górników, którzy szczęśliwie opuścili pokład Koning Willem de Tweede. Przyczyny zatonięcie holenderskiego okrętu Po tym jak Chińczycy opuścili s…

RMMKoning-Willem-de-TweedeCROPPED-234b487.jpg
width: 4314
height: 3042

Na zdrowie! Naukowiec skosztował szampana z 170-letniego wraku
type: item
date: 2025-05-15T13:00:27.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: archeologia
subject: szampan
subject: wrak statku
description: Ten statek przewoził cenny ładunek dla cara Aleksandra II, ale nigdy nie dotarł na miejsce. Zatonął w 1861 roku niedaleko Olandii. Wrak dopiero rok temu odkryli Polacy. W ładowni znajdował się szampan. Szwedzi ekspert właśnie go skosztował. Jak smakował?
encoded: Spis treści: Co wiemy o wraku? Pora na test trunku Wrak pod ochroną – ale zagrożony Znalezisko ogłosiła w lipcu 2024 roku grupa nurków „Baltictech” z Trójmiasta. W 16-metrowym żaglowcu nurkowie dojrzeli około stu butelek szampana, wina i wody mineralnej. Co wiemy o wraku? Eksperci uważają, że jest to prawdopodobnie holenderski szkuner Henrik. Statek rozbił się w 1861 roku podczas sztormu i zatonął wraz z sześcioosobową załogą. Wrak znajduje się około dwóch godzin drogi łodzią od wybrzeża szwedzkiej hrabstwa Blekinge. Ekskluzywny ładunek był w drodze na dwór cara Aleksandra II w Sankt Petersburgu w Rosji. Nigdy nie dotarł na miejsce. Pora na test trunku Na początku maja archeolodzy podwodni ponownie pojawili się w rejonie wraku. Celem ich misji było wydobycie kilku przedmiotów i zbadanie ładunku z perspektywy archeologicznej. W wyprawie uczestniczył archeolog Magnus Petersson z zarządu hrabstwa Blekinge. – To było fantastyczne doświadczenie! Wyobraźmy sobie dramat, który rozegrał się, gdy statek poszedł na dno wraz z załogą i ładunkiem. A teraz staliśmy tam z uratowanymi butelkami szampana należącymi do cara – mówi Magnus Petersson cytowany w komunikacie hrabstwa Blekinge. Jedna z butelek otwarto, aby upewnić się, że szampan nie został zmieszany ze słoną wodą podczas, gdy był zatopiony wśród morskich topieli. Petersson postanowił skosztować ekskluzywnego trunku. – 170-letni napój zachował się całkiem nieźle, ale nasycenie dwutlenkiem węgla zniknęło, a płyn był nieco mętny. Miał niesamowicie słodki owocowy smak, ponieważ rosyjski dwór specjalnie zamówił szampana z dodatkowym cukrem – skomentował ekspert. Wrak pod ochroną – ale zagrożony Petersson poinformował, że obecnie trwają analizy chemiczne wydobytych przedmiotów. Szwecja objęła wrak ochroną państwową. Miejmy nadzieję, że okaże się ona wystarczająca, bo już tuż po odkryciu Tomasz Stachura – szef ekspedycji, która dokonała znaleziska, alarmował o tym, że jednostka stała się celem innych nurków, którzy wydobyli czę…

szampan-z-wraku-74490d2.png
width: 900
height: 600

Nie należały do piratów. W Kostaryce namierzono wraki pełne… europejskich cegieł
type: item
date: 2025-05-06T09:39:06.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: ameryka środkowa
subject: archeologia
subject: Kostaryka
subject: odkrycia archeologiczne
subject: wrak statku
description: U wybrzeży Kostaryki w Ameryce Środkowej archeolodzy przebadali dwa wraki. Historia tych jednostek okryta jest tajemnicą – jeden ze statków spłonął. Oba były duńskimi okrętami, które przewoziły niewolników i budulec.
encoded: Spis treści: Zagadkowe wraki u wybrzeży Kostaryki Ładunek statków zdradza ich pochodzenie Piraci czy bezwzględni kolonizatorzy? Archeologia jest fascynującą dziedziną nauki. Urzeka w niej różnorodność. Archeolodzy zajmują się zarówno najstarszymi dziejami człowieka, jak i okresem nowożytnym. Można ich spotkać w zasadzie wszędzie, nawet pod wodą. Bo archeologia podwodna to bardzo silna gałąź tej nauki. Zagadkowe wraki u wybrzeży Kostaryki – To był długi proces i byłem bliski poddania się. Bez wątpienia były to najbardziej szalone wykopaliska archeologiczne, w jakich brałem udział – mówi Andreas Kallmeyer Bloch, archeolog podwodny z Muzeum Narodowego Danii. W taki sposób badacz wspomina projekt badawczy u wybrzeży Kostaryki. Celem badań były dwa wraki. Zatopienie tych statków około 300 lat temu Bloch określa jako „jedną z najbardziej dramatycznych katastrof w historii Danii”. Ładunek statków zdradza ich pochodzenie Na podstawie wykopalisk podwodnych przeprowadzonych w ostatnim czasie u wybrzeży Parku Narodowego Cahuita ustalono, że zagadkowe wraki to dwa duńskie statki niewolnicze Fridericus Quartus i Christianus Quintus. Zatonęły u wybrzeży Ameryki Środkowej w 1710 roku. Fridericus Quartus został podpalony, podczas gdy Christianus Quintus miał odciętą linę kotwiczną, po czym rozbił się. Piraci czy bezwzględni kolonizatorzy? Do tej pory sądzono, że jednostki te należały do piratów. Jednak sprawę wyjaśnił ładunek. Były to m.in. cegły i gliniane fajki wykonane w Holandii. Cegły wykonano w Europie. Określa się je mianem „flensburskich”. Były szeroko stosowane w koloniach duńskich. Z analiz drewna wynika z kolei, że jeden ze statków wykonano z drewna dębowego z zachodniej części Morza Bałtyckiego – obszaru obejmującego północno-wschodnią niemiecką Meklemburgię, a także Szlezwik-Holsztyn, Danię i Skanię. Drzewo ścięto w latach 1690–1695. Drewno jest zwęglone i pokryte sadzą, co potwierdza opis historyczny: jeden z okrętów spłonął. Źródło: Muzeum Narodowe w Kopenhadze Nasz …

wrak-2-2ea539f.jpg
width: 4080
height: 3072

Przełomowe odkrycie u wybrzeży Szwecji. „Klucz do zrozumienia ewolucji budowy okrętów”
type: item
date: 2025-03-07T09:20:08.000Z
creator: Jakub Rybski
subject: Historia
subject: średniowiecze
subject: szwecja
subject: wrak statku
description: Archeolodzy morscy ze Sztokholmu dokonali analizy wraku statku, który początkowo uważany był za okręt wikingów. Okazało się, że była to jednostka zbudowana w XV wieku wyjątkową metodą karawelową.
encoded: Spis treści: Wielki statek z okresu późnego średniowiecza Statek pierwotnie uważano za wikiński Kadłuby karawelowe miały wytrzymać ostrzał armatni Naukowcy z Muzeum Vrak w Sztokholmie podjęli się próby badania wraku, który znaleziony został u wybrzeży Szwecji. Pierwotnie archeolodzy morscy zidentyfikowali go jako należący do wikingów. Analiza wykazała jednak, że jednostka była znacznie młodsza, ale to nie jedyne zaskoczenie. Kadłub statku został zbudowany metodą poszycia stykowego, zwaną także karawelową lub klepkową. Wielki statek z okresu późnego średniowiecza To rodzaj poszycia kadłubów drewnianych, który znany jest od czasów prehistorycznych. Polega na układaniu desek kadłuba na styk, a nie na zakładkę. Ta metoda była charakterystyczna przede wszystkim dla karawel, które były jednymi z najważniejszych statków w epoce wielkich odkryć geograficznych. To statki znane ze swojej wytrzymałości, zdolności do żeglowania na otwartym morzu. Ich konstrukcja umożliwiała pokonywanie długich dystansów i przetrwanie trudnych warunków. Wrak odnaleziony został u wybrzeży szwedzkiego Landfjärden, w pobliżu Häringe, na południe od Sztokholmu. Wstępne datowanie wykazało, że statek został zbudowany w latach 60. lub 80. XV wieku. Miał ok. 35 metrów długości i 10 metrów szerokości, co czyniło go bardzo dużą jednostką. – W przeciwieństwie do dominujących wówczas statków budowanych metodą klinkierową, w których deski zachodzą na siebie, ten statek zbudowano metodą karawelową, w której deski układano krawędź do krawędzi na ramie, aby uzyskać gładki kadłub – wyjaśnia Håkan Altrock, kustosz muzeum Vrak i kierownik badań. Statek pierwotnie uważano za wikiński Wrak jest jednym z pięciu, które odkryto w Landfjärden. Pierwotnie uważano, że wszystkie należały do wikingów i związane były z legendarną bitwą morską króla Norwegii. Dopiero ostatnio rozpoczęto badania mające na celu wyjaśnienie ich dokładnego pochodzenia. – Rok temu datowaliśmy trzy z czterech największych wraków na lata 1600 i 1700…

wrak-szwecja-a7fab3f.jpg
width: 700
height: 448