National Geographic
type: channel
link: https://www.national-geographic.pl
date: 2026-05-14T10:15:35.000Z
update period: hourly
update frequency: 1
update base: 2000-01-01T12:00+00:00
items: Siklawa to duma polskich Tatr. Najpotężniejszy wodospad w kraju imponuje nie tylko rozmiarami
items: Jak naprawdę wyglądała Jadwiga Andegaweńska? Młodziutka królowa była zachwycająca
items: XV-wieczny obraz skrywał tajemnicę. Dostrzeżono na nim jedno z najstarszych kamiennych narzędzi świata
items: W Chinach odkryto gigantyczne zapadlisko z lasem. Na dnie mogą żyć nieznane gatunki
items: Mikroplastik odkłada się nawet w tętnicach. Jest jeszcze groźniejszy, niż dotychczas sądzono
items: Naukowcy wybrali najśmieszniejszy żart świata. Sprawdź, czy dasz się rozbawić!
items: Te miejsca lada dzień zakwitną na różowo. Spektakularne wiśnie zobaczysz blisko Polski
items: Nie tylko Słowianie. Kto żył nad Wisłą przed nastaniem państwa Piastów?
items: Rozpoczyna się Rok Konia. Chiński Nowy Rok 2026 zwiastuje czas wielkich zmian
items: To najdroższa rasa psa na świecie. Za tę cenę można kupić w Polsce kilka domów
items: Te rasy psów są najmądrzejsze. Psychologowie opracowali zaskakujący ranking
items: Miasto cesarzy da się zwiedzić w dwa dni. Zaplanuj idealny weekend w Wiedniu
items: Nie czekają do grudnia, by powitać nowy rok. To miasteczko świętuje sylwestra w środku lata
items: Kim była ta kształtna postać? Zaskakujące wyobrażenie kobiety sprzed tysięcy lat
items: Renifery to fascynujące zwierzęta. Potrafią spać podczas przeżuwania, a ich oczy zmieniają kolor
items: Wszyscy kojarzą ją z procesami zbrodniarzy z czasów II wojny światowej. Ale Norymberga to idealne miejsce na city break
items: Jak duże mogą być płatki śniegu? Największy miał rozmiar średniej pizzy
items: 40 lat temu Zbigniew Religa przeprowadził pierwszy udany przeszczep serca w Polsce. To zdjęcie zna cały świat
items: Kobieta, która zmieniła bieg historii. Bez niej Czyngis-chan nie zdobyłby świata
items: To jedne z najstarszych stworzeń na Ziemi. Uczą się i zapamiętują, choć nie mają mózgu
items: Prawosławny proboszcz z Podlasia mówi wprost o swoich wiernych. „Mamy inne podejście”
items: Chcesz wygrać w Wielkim Konkursie Fotograficznym? Rady ekspertki National Geographic
items: Psy i koty na roślinnej diecie? Naukowiec: to byłoby bardzo dobre dla środowiska
items: Rhinocorura była piekłem na ziemi. Trafiali tam kryminaliści bez nosów
items: Największy cmentarz w Polsce. Jest 10 razy większy niż Stadion Narodowy

Siklawa to duma polskich Tatr. Najpotężniejszy wodospad w kraju imponuje nie tylko rozmiarami
type: item
date: 2026-05-14T10:15:31.000Z
creator: Maciej Wesołowski
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: podróże
subject: polskie góry
subject: przyroda
subject: tatry
subject: wodospady
subject: Wolny czas
description: Huk spadającej wody, surowe tatrzańskie krajobrazy i imponująca wysokość – Siklawa to jedno z najbardziej spektakularnych miejsc w polskich górach. Największy wodospad w Tatrach przyciąga turystów niezależnie od sezonu.
encoded: W tym artykule: Największy wodospad w Tatrach Polskich zachwyca nie tylko rozmiarami Wodospad Siklawa w Tatrach – okolica Jak dotrzeć pod największy wodospad w Tatrach Polskich? Wodospad Siklawa – praktyczne informacje przed wędrówką Czy Siklawa to największy wodospad w Tatrach? Największy wodospad w Tatrach Polskich znajduje się w Tatrach Wysokich i jest częścią potoku Roztoka. Spada z progu Ściany Stawiarskiej, która rozdziela dwie doliny: Roztoki oraz Pięciu Stawów Polskich. Woda spływa tu dwoma, trzema, a zdarza się, że również czterema strugami. To zależy od poziomu wody w Wielkim Stawie. Wysokość Siklawy to 65-70 metrów, a nachylenie ściany: 35 stopni. Huk wody jest tu tak wielki, że trudno cokolwiek usłyszeć. Dlatego turyści oddają się tu po prostu kontemplacji. Milkną rozmowy, pokrzykiwania. Największy wodospad w Tatrach Polskich zachwyca nie tylko rozmiarami Przy dobrej pogodzie obserwować tu można urokliwą mgiełkę przybierającą różne kolory. Ten efekt przyciąga artystów, zwłaszcza malarzy i poetów, już od XIX wieku. Powstało wiele obrazów, na których zobaczymy charakterystyczną siklawską tęczę. Już w 1832 roku największy wodospad w Tatrach Polskich opisywał Seweryn Goszczyński: „O sto kroków od nas przewalał się spadek Siklawej Wody, i rosił nas mgłami swoimi. Przekrojony od sterczącej na wierzchu opoki, rzuca się po skale prostopadłej”. Wodospad Siklawa w Tatrach – okolica Sama okolica Siklawy jest wręcz bajkowa. Wysokie szczyty Tatr Wysokich, zielone wzgórza, mieniące się w słońcu górskie jeziora. Nieopodal położone jest schronisko PTTK w Dolinie Pięciu Stawów (1670 m n.p.m., najwyżej w polskich górach). A sama Dolina Pięciu Stawów uważana jest za najpiękniejszą w Tatrach. Można stąd wyruszyć np. na Kozi Wierch (2291 m n.p.m.). To najwyższy wierzchołek w Polsce, niebędący szczytem granicznym (jak np. Rysy). Ewentualnie na Szpiglasowy Wierch, z którego roztacza się fantastyczna panorama na polskie i słowackie góry. Niezwykły klimat ma też samo Schronisko …

siklawa-b3773f9.jpg
width: 6000
height: 4000

Jak naprawdę wyglądała Jadwiga Andegaweńska? Młodziutka królowa była zachwycająca
type: item
date: 2026-04-10T10:13:58.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Historia
subject: historia
subject: historia polski
subject: królowa
subject: królowie
subject: malarstwo
subject: rekonstrukcja
subject: Wolny czas
description: Jadwiga Andegaweńska, jedna z dwóch kobiet koronowanych na króla Polski, znana jest głównie z opisów kronikarzy. Jan Długosz przedstawiał ją jako wyjątkowo piękną władczynię. Współczesne badania rzucają nowe światło na jej wizerunek.
encoded: W tym artykule: Kim była Jadwiga Andegaweńska? Jak wyglądała królowa Jadwiga na obrazach Odkrycie sarkofagu królowej Jadwigi Jadwiga Andegaweńska – rekonstrukcja twarzy Czy Matka Boska Częstochowska to królowa Jadwiga? Królowa Jadwiga wsparła Uniwersytet Jagielloński Miała zaledwie cztery lata, gdy w 1378 r. zaręczono ją z Wilhelmem Habsburgiem, synem księcia Leopolda III Austriackiego. Na całe szczęście narzeczony również miał cztery lata, a małżeństwa nie skonsumowano. A chociaż nie był jej przeznaczony tron żadnego z królestw jej potężnego ojca, Ludwika Wielkiego Andegawena, otrzymała solidne wykształcenie. Wpojono jej ten typ posłuszeństwa, jakim cechowały się jedynie królewskie córki, żyjące tylko po to, by łączyć rody i rodzić potomków. Kim była Jadwiga Andegaweńska? Miała tylko 10 lat, gdy w 1384 r. przywieziono ją do Polski i koronowano na króla rosnącego w siłę królestwa. Młoda Jadwiga Andegaweńska nie tylko musiała porzucić ukochanego Wilhelma, który swoją drogą wyprawił się za nią do samego Krakowa, ale także, w dalszej kolejności, przyjąć oświadczyny starszego od niej o 20 lat poganina – Jagiełły. Ponoć zgodziła się na ten ślub tylko ze względu na swoją pobożność. Jagiełło miał przyrzec jej, że jeśli zechce go za męża, on i cała Litwa przyjmą chrześcijaństwo. Młoda monarchini była jednak przerażona sytuacją. Wysłała do Jagiełły zaufanego posłańca, któremu przykazano przyjrzeć się dokładnie narzeczonemu. Jagiełło, zrozumiawszy sytuację, zaprosił nawet posłańca do łaźni, by tam pokazać mu, że nie jest szpetny i na niczym mu nie zbywa. Jak wyglądała królowa Jadwiga na obrazach Jak wyglądała młoda władczyni Polski? Tego nie wiedzieliśmy przez długie lata. Nie pozostał żaden portret monarchini wykonany za jej życia, nie ma też opisów. Janko z Czarnkowa, który dokumentował lata po śmierci Kazimierza Wielkiego w swojej kronice, poświęca wiele miejsca negocjacjom związanym z koronowaniem Jadwigi oraz z wydaniem jej za Jagiełłę. Jednak o fizjonomii samej królowej…

jadwiga-andegawenska-f953122.png
width: 2160
height: 1440

XV-wieczny obraz skrywał tajemnicę. Dostrzeżono na nim jedno z najstarszych kamiennych narzędzi świata
type: item
date: 2026-04-03T11:00:48.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: archeologia
subject: francja
subject: malarstwo
subject: prehistoria
subject: średniowiecze
subject: sztuka
subject: Wolny czas
description: Naukowcy odkryli na XV-wiecznym obrazie religijnym jedno z najstarszych narzędzi kamiennych świata. Pięściak, bo tak określają go archeolodzy, symbolizuje ukamienowanie – ale jak trafił na malowidło?
encoded: W tym artykule: Dyptyk z Melun Zagadkowy kamień Pięściak czy coś innego. Specjalistyczne analizy Technika wykonania pięściaka Pięściaki to obustronnie obrobione narzędzia kamienne o migdałowatym kształcie. Najstarsze mają nawet ponad 2 miliony lat. Narzędzia o podobnej formie wykonywane były przez większą część pradziejów, przez różnych przodków człowieka. Jak to możliwe, że taki przedmiot znalazł się na obrazie religijnym sprzed kilkuset lat? Dyptyk z Melun Dyptyk z Melun jest określany również jako Madonna z Dzieciątkiem wśród Aniołów lub Dyptyk Etienne'a Chevaliera. Wykonał go malarz francuski, Jean Fouquet w połowie XV wieku. Dzieło powstało na zlecenie skarbnika i sekretarza króla Karola VII, Stefana Chevaliera. Najpierw znajdowało się w kościele Dziewic w Melun we Francji nad grobem Agnès Sorel, metresy Karola VII. Obecnie lewy panel dzieła znajduje się w berlińskiej Galerii Malarstwa (niem. Gemäldegalerie) w Niemczech, a prawy w belgijskiej Antwerpii. Na lewym panelu widoczne są dwie postaci. Po lewej stronie klęczy donator – Chevalier, w czerwonej tunice. Tuż obok niego jest jego patron, św. Stefan. Święty w lewej ręce ma Biblię. Na niej znajduje się kamień symbolizujący jego ukamienowanie. Z tyłu głowy świętemu spływa krew z zadanej mu śmiertelnej rany. Zagadkowy kamień Kamień nie wygląda jednak jak typowy nieobrobiony otoczak. Dlatego zaintrygował naukowców. Zwrócił na niego uwagę prof. Steven Kangas, starszy wykładowca na Wydziale Historii Sztuki w Dartmouth w USA. Miał przeczucie, że to nie był zwykły kamień. – Znałem malarstwo Fouqueta od lat i zawsze myślałem, że kamienny obiekt wygląda jak prehistoryczne narzędzie. Miałem z tyłu głowy poczucie, by zająć się tą sprawą w przyszłości – powiedział Kangas. W 2021 roku Kangas wziął udział w seminarium w Dartmouth na temat stanowiska Isimila w Tanzanii, które słynie z pięściaków. Wykład wygłosił stypendysta Montgomery Charles Musiba, profesor antropologii na Uniwersytecie Colorado-Denver i ekspert ds. pochod…

obraz-17c053c.png
width: 2160
height: 1440

W Chinach odkryto gigantyczne zapadlisko z lasem. Na dnie mogą żyć nieznane gatunki
type: item
date: 2026-04-02T11:02:38.000Z
creator: Mateusz Łysiak
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: azja
subject: chiny
subject: jaskinie
subject: Travel
subject: Wolny czas
description: Na dnie ogromnego zapadliska w Chinach odkryto bujny las. Rosną tam wysokie drzewa i gęsta roślinność. Naukowcy podejrzewają, że mogą żyć tam nieznane gatunki.
encoded: W tym artykule: Gdzie odkryto zapadlisko z bujnym lasem na dnie? Podziemne życie nietoperzy i paproci Formy krasowe na świecie Otwory w ziemi – zwłaszcza te największe – wzbudzają ogromne zainteresowanie badaczy i amatorów, którzy często dopisują do tych miejsc mało wiarygodne historie. Jedne z najbardziej znanych dziur to tzw. Wrota Piekieł w Turkmenistanie i Piekielna Studnia w Jemenie. Osobna kategoria to leje krasowe. Ten odnaleziony niedawno w Chinach, zamiast z piekłem kojarzy się jednak z niebem. To zasługa odkrycia na jego dnie. Gdzie odkryto zapadlisko z bujnym lasem na dnie? W 2022 roku grupa speleologów i grotołazów eksplorowała, jak się okazało, wyjątkowo malownicze zapadlisko w Regionie Autonomicznym Kuangsi-Czuang na południu Chin. Na głębokości prawie 200 m rosną mierzące 40 metrów wysokości stare drzewa i bujne poszycie. Badacze trafili też na trzy wejścia do jaskiń. Jak napisali w komunikacie prasowym, najprawdopodobniej zamieszkują je zwierzęta, które do tej pory nie zostały opisane przez naukowców. Podobne zagłębienia są typowe dla krasowego krajobrazu południowych Chin. Jak powstają? Podłoże skalne rozpuszcza się, kiedy opady deszczu wsiąkają w glebę. W ziemi woda zakwasza się i drąży coraz większe komory jaskiniowe. W końcu przestrzeń jest na tyle duża, że ziemia nad nią po prostu się zapada. Sensacyjne odkrycie w USA: za pomocą skanowania 3D odkryto największe malowidła naskalne stworzone przez rdzennych Amerykanów Jedno z malowideł ma nawet 3 metry długości. Przedstawia największego grzechotnika, który występuje w Ameryce Północnej. Naukowcy twierdzą, że odkrycie może być przełomowe w kontekści... Podziemne życie nietoperzy i paproci W języku mandaryńskim na takie otwory w ziemi mówi się „tiankeng”, co w wolnym tłumaczeniu oznacza „niebiańską dziurę”. Samo odkrycie nie zaskoczyło badaczy. Region Kuangsi-Czuang słynie ze spektakularnych formacji krasowych – od zapadlisk przez filary po naturalne mosty. Część z nich została wpisana na listę natu…

zapadlisko-z-lasem-169a899.png
width: 2160
height: 1440

Mikroplastik odkłada się nawet w tętnicach. Jest jeszcze groźniejszy, niż dotychczas sądzono
type: item
date: 2026-03-20T12:00:00.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Nauka
subject: Edukacja
subject: medycyna
subject: mikroplastik
subject: mózg
subject: serce
subject: Wolny czas
description: Włoscy naukowcy odkryli, że mikroplastik odkłada się bezpośrednio w ludzkich tętnicach. Obecność cząsteczek polietylenu i PVC w krwiobiegu ponad czterokrotnie zwiększa ryzyko zawału serca.
encoded: W tym artykule: Mikroplastik i nanoplastik są wszechobecne Mikroplastik a miażdżyca Fragmenty folii i butelek w tętnicach? Przełom w badaniach nad mikroplastikiem Jak i dlaczego w ciele gromadzi się mikroplastik? Naukowcy odkrywają mikroplastik niemal wszędzie: w oceanach, skorupiakach, mleku matki, wodzie pitnej, unoszący się w powietrzu czy spadający wraz z deszczem. Może się on też gromadzić w naszych narządach. I dopiero zaczynamy się dowiadywać, jak wpływa na nasze zdrowie. Nowe badanie potwierdza, że mikroplastik jest dla niego groźny. Mikroplastik i nanoplastik są wszechobecne Mikroplastik powstaje, gdy światło słoneczne, woda i inne czynniki powodują rozpad tworzyw sztucznych na fragmenty o długości mniejszej niż 5 milimetrów. Jeszcze gorszy jest nanoplastik, czyli cząsteczki o rozmiarach mierzonych w nanometrach. To miliardowe części metra. Przy tej wielkości cząstki mogą przedostać się do naszych ciał i krwi poprzez żywność, wodę, a nawet powietrze, którym oddychamy. Mikroskopijne plastikowe zanieczyszczenia są nie tylko wszechobecne, ale i trudne do opanowania. Ich rozkład często trwa nawet setki lat. Komórki naszego ciała nie są zatem w stanie mikroplastiku rozłożyć. Jak pozbyć się mikroplastiku z kranówki? Sposób jest prosty i niezwykle skuteczny Mikroplastik jest już niemal wszędzie. To powód do niepokoju o nasze zdrowie. Nie jesteśmy jednak zupełnie bezbronni. Jak pozbyć się cząsteczek tworzyw sztucznych w kranówce? Mikroplastik a miażdżyca Badanie przeprowadzone we Włoszech wykazało, że mikroplastik odkłada się nawet w tętnicach. Zespół naukowców kierowany przez Raffaele Marfellę z Uniwersytetu Kampanii w Neapolu oraz Francesco Prattichizzo ze szpitala IRCCS MultiMedica przebadał pacjentów z miażdżycą. Wszyscy byli poddani endarterektomii tętnicy szyjnej. Zabieg ten polega na usunięciu tzw. blaszek miażdżycowych. To odkładające się w ścianach naczyń krwionośnych złogi zawierające m.in. tłuszcze. Miażdżyca może wystąpić także w tętnicach wieńcowych, a…

mikroplastik-2f709a8.jpg
width: 3843
height: 2564

Naukowcy wybrali najśmieszniejszy żart świata. Sprawdź, czy dasz się rozbawić!
type: item
date: 2026-03-11T07:55:11.000Z
creator: Mateusz Łysiak
subject: Nauka
subject: psychologia
subject: Travel
subject: Wolny czas
description: Najzabawniejszy żart świata miał zostać wybrany w eksperymencie LaughLab prowadzonym przez psychologa Richarda Wisemana. W internetowym badaniu miliony ludzi oceniały tysiące dowcipów. Jeden z nich – krótka historia o dwóch myśliwych – zdobył najwięcej punktów i przeszedł do historii badań nad humorem.
encoded: Spis treści: Eksperyment LaughLab – największe badanie humoru w sieci Dowcip, który wygrał badanie Czy to naprawdę „najzabawniejszy żart świata”? Dowcip starszy, niż mogłoby się wydawać Dlaczego ten dowcip działa? Psychologia humoru Czy nauka naprawdę może zmierzyć poczucie humoru? Czy można naukowo ustalić, co naprawdę bawi ludzi na całym świecie? Właśnie na to pytanie próbował odpowiedzieć brytyjski psycholog Richard Wiseman. Na początku XXI wieku uruchomił eksperyment, w którym internauci przesyłali i oceniali dowcipy. Projekt nazwano LaughLab i szybko stał się jednym z najbardziej znanych badań nad humorem w historii internetu. Eksperyment LaughLab – największe badanie humoru w sieci O pracach naukowych prof. Richarda Wisemana pisaliśmy już w kontekście jego projektu demaskującego wróżki i wróżów. W 2001 roku ten naukowiec z University of Hertfordshire rozpoczął kolejny eksperyment. Tym razem celem było znalezienie dowcipu działającego najlepiej w różnych kulturach. Projekt nazwano LaughLab. Uczestnicy z całego świata mogli: przesyłać własne dowcipy, oceniać żarty innych użytkowników, wskazywać, które z nich naprawdę ich rozśmieszyły. W ciągu kilku miesięcy do bazy trafiło ponad 40 tysięcy dowcipów, a użytkownicy wystawili im około 1,5 miliona ocen. Tak ogromna liczba danych pozwoliła naukowcom przyjrzeć się temu, jak różne typy humoru działają w różnych krajach. Projekt szybko przyciągnął uwagę mediów, ponieważ po raz pierwszy spróbowano potraktować humor jak zjawisko możliwe do zmierzenia i porównania. Dowcip, który wygrał badanie Po analizie ocen okazało się, że najwyżej oceniony żart ma bardzo prostą konstrukcję. Ten krótki dowcip zdobył najwyższą średnią ocen wśród uczestników eksperymentu. Według Wisemana jego siła tkwi w kilku elementach jednocześnie: zaskakującym zakończeniu, prostocie historii, natychmiastowym odwróceniu oczekiwań słuchacza. To właśnie takie połączenie sprawia, że żart jest zrozumiały w wielu kulturach i nie wymaga znajomości lokalnych …

najzabawniejszy-zart-swiata-GettyImages-526782420-be47dd8.jpg
width: 4470
height: 2928

Te miejsca lada dzień zakwitną na różowo. Spektakularne wiśnie zobaczysz blisko Polski
type: item
date: 2026-03-09T11:01:13.000Z
creator: Mateusz Łysiak
subject: Kierunki
subject: Przyroda
subject: Traveler
subject: atrakcje
subject: francja
subject: hanami
subject: holandia
subject: japonia
subject: kwiaty
subject: niemcy
subject: Travel
subject: wiosna
subject: wiśnie
subject: Wolny czas
description: Kwitnące wiśnie to niekwestionowany symbol japońskiej wiosny, który co roku przyciąga tysiące turystów spragnionych widoku różowych płatków. Choć tradycja hanami wywodzi się z Azji, podobne spektakle przyrody można dziś podziwiać w sercu Nowego Jorku czy na ulicach europejskich miast.
encoded: W tym artykule: Gdzie oglądać kwitnące wiśnie w Japonii? Tak wygląda Central Park wiosną Tam w Europie zobaczysz kwitnące wiśnie Japonia przywodzi na myśl na wiele skojarzeń, ale wiosną są to przede wszystkim kwitnące wiśnie. Różowawe kwiaty symbolizują efemeryczną naturę życia i piękno nowych początków. Każdej wiosny, poza pandemiczną przerwą, do Japonii przylatują tysiące turystów aby na własne oczy zobaczyć ten wyjątkowy spektakl w przyrodzie. W parkach, świątyniach i sanktuariach robi się wtedy tłoczno. Gdzie oglądać kwitnące wiśnie w Japonii? Sezon kwitnienia wiśni w Japonii zwykle rozpoczyna się na południu, a następnie przesuwa się na północ. Zaczyna się na przełomie marca i kwietnia i zazwyczaj trwa około pięciu tygodniu. Szczyt kwitnienia przypada w różnym czasie w zależności od regionu i pogody. Najpopularniejszym miejscem do oglądania kwitnących wiśni w Japonii jest park Ueno w Tokio. Inne sprawdzone miejscówki to: Ścieżka Filozofów w Kioto, park Nakanoshima w Osace, ogród Shukkeien w Hiroszimie. Oglądanie kwitnących wiśni to nie tylko atrakcja turystyczna. To wiekowa tradycja, nazywana przez Japończyków hanami. Pod koniec marca i na początku kwietnia ludzie zbierają się w parkach, aby śpiewać, pić sake, a nawet pisać wiersze. Wszystko ku chwale otaczającego piękna. Współcześnie zakochani i całe rodziny wykorzystują ten czas na sesje fotograficzne w plenerze. Kwiat wiśni jest integralną częścią kultury japońskiej. Motyw ten pojawia się w dziełach sztuki, literaturze, a nawet na monetach jenów. Przypomina o kruchości życia i docenianiu każdej chwili. Tak wygląda Central Park wiosną Nie tylko w Japonii wiosna patrzy przez różowe okulary. Kwitnące wiśnie są również symbolem nowojorskiego Central Parku. Jedna z odmian (Okame) rosnących wzdłuż zachodniej strony zbiornika wodnego zdążyła już zakwitnąć. Kolejne dopiero czekają na swój szczyt. Nowojorczycy i turyści mogą śledzić, gdzie w Central Parku jest już różowo za pomocą aplikacji przygotowanej przez Centra…

kwitnace-wisnie-43b5395.jpg
width: 4032
height: 3024

Nie tylko Słowianie. Kto żył nad Wisłą przed nastaniem państwa Piastów?
type: item
date: 2026-03-02T12:25:39.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: Podcasty
subject: archeologia
subject: historia
subject: historia polski
subject: polska
subject: słowianie
subject: Wolny czas
description: Słowianie byli tylko jednym z ludów, które przed nastaniem państwa piastowskiego zasiedlały obecne ziemie Polski. Dowiadujemy się o nich nie tylko z badań archeologicznych, ale też ze źródeł historycznych, ale dopiero od około I wieku naszej ery. O tym, kto mieszkał wówczas nad Wisłą opowiada w naszym wideopodcaście dr Michael Morys-Twarowski.
encoded: Archeolodzy często zaprzątają sobie głowę pytaniem, o początki określonej kultury lub genezę danego ludu. To temat trudny, bo wymaga interdyscyplinarnych badań. Czy możliwe jest na przykład wskazanie kolebki Słowian? Zagadka pochodzenia Słowian Co działo się na obecnych terenach Polski w pierwszym tysiącleciu, ale jeszcze przed nastaniem państwa Mieszka I w drugiej połowie X wieku? Czy obszar ten aż do pojawienia się Słowian, mniej więcej w połowie pierwszego tysiąclecia, był zupełnie pusty i nikt tutaj nie mieszkał? A może wręcz przeciwnie – teren ten zasiedlała mozaika ludów? Ten temat jest słabo znany w powszechnej świadomości, ale archeolodzy prowadzą liczne badania dotyczące tego, co działo się w pierwszych wiekach naszej ery miedzy Wisłą a Odrą. Również historycy wiedzą o tym epizodzie w dziejach obecnych ziem polskich coraz więcej. O przeszłości z perspekywy historyka, a nie archeologa Informacje historyczne na temat pierwszych Słowian i innych ludów na naszych ziemiach zebrał dr Michael Morys-Twarowski w książce pt. „Barbarica. Tysiąc lat zapomnianej historii ziem polskich”, która ukazała się nakładem wydawnictwa Znak Horyzont. Kluczowymi informacjami na temat swoich ustaleń dzieli się w naszym podcaście. Morys-Twarowski jest doktorem historii, prawnikiem i amerykanistą. Ukończył Uniwersytet Jagielloński w Krakowie. Napisał kilka popularnonaukowych książek, m.in. „Polskie imperium” i „Dzieje księstwa cieszyńskiego” oraz ponad 100 artykułów popularnonaukowych. Nasz gość zastrzega, że zajmuje się w najnowszej książce historią Polski w znaczeniu geograficznym i w granicach, jakie nasz kraj zajmuje od 1945 roku. – To nie jest tak, że historia Polski zaczyna się w I czy w II wieku – zastrzega dr Morys-Twarowski. W jego ocenie do tej pory historycy jak ognia unikali tego tematu. Na rynku natomiast dostępne są opracowania przygotowane przez archeologów. W jego ocenie nie zawsze coś, o czym napisali starożytni historycy znajduje odzwierciedlenie w źródłach archeolog…

MINIOK2-7b0c9d5.jpg
width: 1920
height: 1080

Rozpoczyna się Rok Konia. Chiński Nowy Rok 2026 zwiastuje czas wielkich zmian
type: item
date: 2026-02-17T11:30:37.000Z
creator: Mateusz Łysiak
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: Traveler Site
subject: Chiński Nowy Rok
subject: chiny
subject: tradycje
subject: Travel
subject: Wolny czas
description: Chiński Nowy Rok 2026 otwiera Rok Ognistego Konia – znaku kojarzonego z energią, pasją i nagłymi zwrotami akcji. Kiedy zaczynają się obchody Święta Wiosny oraz jakie zwyczaje przyniosą szczęście w nowym cyklu?
encoded: W tym artykule: Kiedy wypada Chiński Nowy Rok 2026? Chiński Nowy Rok – tradycje kluczem do pomyślności Rok 2026 rokiem Konia 31 grudnia na całym świecie co kilka godzin wybrzmiewały salwy fajerwerków. Tak witano nowy 2026 rok. Nie wszędzie można było jednak od razu wyrwać ostatnią kartkę z zeszłorocznego kalendarza. Właśnie dziś w Chinach rozpoczyna się huczne powitanie Chińskiego Nowego Roku – jednego z najważniejszych świąt narodowych – nazywanego również Świętem Wiosny. Od kiedy świętujemy Nowy Rok? Każda sylwestrowa tradycja ma swój początek Nawet jeśli nie robimy żadnych postanowień, Nowy Rok to dobra okazja, żeby symbolicznie pożegnać się z ostatnimi 12 miesiącami i optymistycznie rozpocząć kolejne. Jak długa jest ta trady... Kiedy wypada Chiński Nowy Rok 2026? Chiński Nowy Rok to święto ruchome. Jest obchodzone między 21 stycznia, a 20 lutego. Tym razem powitanie nowego roku rozpocznie się 17 lutego (oczywiście poprzedzi je sylwester) i zgodnie z tradycją potrwa 15 dni, z czego 7 będzie wolnych od pracy. W pierwszym tygodniu noworocznych obchodów Chińczycy świętują razem z rodzinami. Dzieci dostają wtedy prezenty od rodziców i dziadków. Aby zapewnić sobie powodzenie w kolejnych 12 miesiącach, domownicy przystrajają mieszkania w środku i na zewnątrz kwiatami oraz lampionami. Wycinanki powinny być wykonane z czerwonego papieru, ponieważ w chińskiej kulturze kolor ten symbolizuje pomyślność. W drugim tygodniu organizowane są uroczystości o charakterze państwowym. Nieodłącznym elementem 15-dniowego festiwalu są pokazy fajerwerków oraz kolorowe uliczne parady. Wydarzeniem kończącym powitanie nowego roku jest Święto Latarni. Jedno z najstarszych chińskich świąt obchodzi się w pierwszą pełnię księżyca Nowego Roku. Gdy na ulice wychodzą brodacze ze Sławatycz... Wyjątkowa tradycja w lubelskiej wsi Brodacze ze Sławatycz przyciągają do niewielkiej wsi na Lubelszczyźnie ciekawskich z całego kraju. Kiedyś były ich dziesiątki, obecnie tradycję podtrzymuje tylko kilku. Chiń…

chinski-nowy-rok-konia-41ce56c.jpg
width: 6000
height: 4000

To najdroższa rasa psa na świecie. Za tę cenę można kupić w Polsce kilka domów
type: item
date: 2026-02-10T11:43:29.000Z
creator: Mateusz Łysiak
subject: Przyroda
subject: Wolny czas
subject: zwierzęta
description: Mastif tybetański uchodzi za najdroższą rasę psa na świecie, ale jego wyjątkowość nie kończy się na rekordowych cenach za szczeniaka. To masywne, budzące respekt psy, zaliczane do największych na świecie. W Tybecie pełniły szczególną rolę, a ich historia sięga kilku tysiącleci.
encoded: W tym artykule: Dlaczego mastif tybetański to najdroższa rasa psa na świecie? Ile w Polsce kosztuje najdroższy pies na świecie? Najdroższe rasy psów Najdroższy pies na świecie nie jest bezcenny. Jego wartość wywołała swego czasu spore kontrowersje. Cofnijmy się do roku 2014. To właśnie wtedy media obiegła wieść o niecodziennej transakcji dokonanej w Chinach. Zhang Genyun, hodowca mastifów tybetańskich, odsprzedał krezusowi szczeniaka ze swojej hodowli za 12 milionów juanów. Po przeliczeniu chińskiej waluty na bieżący kurs złotówek okazuje się, że najdroższy pies na świecie kosztował około 8 milionów PLN. Z taką ceną mały mastif tybetański jest absolutnie bezkonkurencyjny. Mało kto może pozwolić sobie na zakup takiego pupila. W końcu sześciocyfrowe sumy kojarzą nam się raczej z nabywaniem nieruchomości, a nie zwierząt domowych. Istnieją jednak konkretne powody, dla których najdroższa rasa psa na świecie jest aż tak pożądana. Dlaczego mastif tybetański to najdroższa rasa psa na świecie? Już sam wygląd mastifa tybetańskiego przyciąga hodowców i miłośników czworonogów. Psy te wyróżniają się gęstą sierścią, która przypomina grzywę lwa. Biorąc pod uwagę ich rozmiary, z daleka rzeczywiście mogą przypominać króla sawanny. Dorosłe samce mierzą około 66 cm w kłębie przy wadze powyżej 70 kg. Suczki są zazwyczaj kilka centymetrów niższe i mniej masywne. Ich waga mieści się w przedziale od ok. 34 do 54 kg. Wygląd to jednak nie wszystko. Najdroższy pies na świecie w kulturze tybetańskiej uchodzi za symbol prestiżu i statusu społecznego. Nie jest to jednak wymysł ostatnich lat. Uważa się, że historia mastifów tybetańskich sięga kilku tysiącleci, co czyni je jedną z najstarszych ras psów na świecie. W Tybecie, skąd pochodzą, tradycyjną rolą mastifów było zaganianie zwierząt i stróżowanie. Psy te były również wykorzystywane do ochrony klasztorów buddyjskich przed dzikimi zwierzętami, w tym niedźwiedziami, wilkami i lampartami śnieżnymi. Dlaczego właśnie psom tej rasy przypadła tak o…

najdrozszy-pies-swiata-b39bf3e.jpg
width: 3951
height: 2544

Te rasy psów są najmądrzejsze. Psychologowie opracowali zaskakujący ranking
type: item
date: 2026-02-03T10:58:08.000Z
creator: Łukasz Załuski
subject: Przyroda
subject: Edukacja
subject: Kuchnia
subject: Lifestyle
subject: psy
subject: Travel
subject: Wolny czas
description: Wielu właścicieli intuicyjnie wyczuwa mądrość swoich pupili, ale nauka dostarcza na to dowodów. Kanadyjski psycholog przeanalizował zdolność uczenia się oraz posłuszeństwo dziesiątek popularnych ras. Wyniki badań pozwoliły wyłonić listę najmądrzejszych ras psów na świecie.
encoded: W tym artykule: Czy psy są inteligentne? Jak Stanley Coren badał inteligencję psów? Jaka jest najmądrzejsza rasa psa? 79 najmądrzejszych ras psów Prof. Stanley Coren to kanadyjski psycholog i autor badań z zakresu inteligencji psów. Jest autorem wielu publikacji na ten temat, m.in. popularnych również w Polsce książek „Tajemnice psiego umysłu" i „Jak rozmawiać z psem". Analizuje w nich zdolności poznawcze różnych ras psów. Badania prof. Corena dotyczą tematów takich jak zachowanie psów, komunikacja i więź między człowiekiem a zwierzęciem. Jako jeden z pierwszych badaczy przyjrzał się inteligencji i emocjom „najlepszego przyjaciela człowieka". Czy psy są inteligentne? Właściciele psów nie mają wątpliwości, że ich pupile są mądre, a nauka tylko potwierdza te obserwacje. Badania wykazały, że psy wykazują się niezwykłą zdolnością do nauki i rozwiązywania problemów. Nierzadko ich potencjał umysłowy porównywany jest do poziomu intelektualnego małych dzieci. Zdaniem prof. Stanleya Corena dorosły pies jest równie inteligentny co 2,5-letnie dziecko. Naukowiec potwierdził to w kilkunastu prowadzonych przez siebie testach. To, co szczególnie wyróżnia intelekt psów, to ich inteligencja społeczna i emocjonalna. Psy wykazują się wrażliwością na uczucia i zamiary ludzi. Pozwala im to na budowanie głębokich relacji z właścicielami. Badania wykazały, że psy potrafią interpretować ludzkie gesty i mimikę. To z kolei wskazuje na ich zaawansowany poziom umiejętności komunikacyjnych. Ponadto eksperymenty potwierdziły, że psy posiadają imponujące zdolności pamięciowe. Potrafią przypominać sobie wydarzenia z przeszłości i uczyć się na podstawie własnych doświadczeń. Co ciekawe, niektóre rasy psów wykazują pewne umiejętności, które nie rozwinęły się w przypadku innych ras. Dobrym przykładem są rasy myśliwskie, takie jak beagle, jamniki czy gończy polski, które mocniej niż inne psy rozwinęły zdolność wykrywania zapachów. Jak Stanley Coren badał inteligencję psów? Kanadyjski psycholog podziel…

najmadrzejsze-rasy-psow-ca68f84.jpg
width: 6054
height: 4036

Miasto cesarzy da się zwiedzić w dwa dni. Zaplanuj idealny weekend w Wiedniu
type: item
date: 2026-02-02T10:25:28.000Z
creator: Łukasz Załuski
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: austria
subject: fakty i mity
subject: Kuchnia
subject: Kultura
subject: Lifestyle
subject: podróże
subject: Travel
subject: wiedeń
subject: Wolny czas
description: Weekend w Wiedniu i jak go zorganizować, aby w dwa dni zobaczyć najważniejsze atrakcje, nie przepłacić i uniknąć chaosu? Stolica Austrii zachwyca architekturą, kulturą i kuchnią, ale wymaga dobrego planu. W tym poradniku znajdziesz gotowy schemat zwiedzania, praktyczne informacje o dojeździe, cenach, komunikacji miejskiej, noclegach i kartach turystycznych. To kompleksowe kompendium dla osób planujących krótki, ale intensywny city break w Wiedniu.
encoded: Spis treści: Weekend w Wiedniu – czy dwa dni wystarczą? Jak dojechać do Wiednia na weekend Komunikacja miejska w Wiedniu – jak poruszać się po mieście Weekend w Wiedniu – plan zwiedzania na 2 dni Vienna Pass i Vienna City Card – czy warto je kupić? Ceny w Wiedniu – ile kosztuje weekend Co zjeść w Wiedniu – kuchnia, której trzeba spróbować Gdzie nocować w Wiedniu – najlepsze dzielnice na weekend Parkingi i parkowanie w Wiedniu – co trzeba wiedzieć Która pora roku najlepsza na weekend w Wiedniu Wiedeń łączy w sobie monumentalną historię dawnej stolicy cesarstwa z nowoczesnym stylem życia europejskiej metropolii. Miasto regularnie zajmuje wysokie miejsca w rankingach jakości życia, co przekłada się także na komfort podróżowania. Dzięki przejrzystemu układowi urbanistycznemu i rozbudowanej infrastrukturze turystycznej weekend w Wiedniu można zaplanować bardzo efektywnie, nawet przy ograniczonym czasie. Weekend w Wiedniu – czy dwa dni wystarczą? Dwa dni nie pozwolą zobaczyć wszystkiego, ale w zupełności wystarczą, by poznać esencję miasta i zrozumieć jego charakter. Wiedeń jest stosunkowo kompaktowy, a historyczne centrum wpisane na listę UNESCO obejmuje obszar, który można zwiedzać pieszo. Najważniejsze atrakcje – od katedry św. Szczepana, przez Hofburg, po Operę Wiedeńską – znajdują się w niewielkiej odległości od siebie, co znacząco oszczędza czas. Przy dobrej organizacji w weekend da się połączyć zwiedzanie zabytków, wizyty w muzeach oraz doświadczenie lokalnej kultury kawiarnianej bez poczucia pośpiechu. Charakter miasta a tempo zwiedzania Wiedeń sprzyja spokojnemu, uporządkowanemu zwiedzaniu, nawet przy napiętym planie. Miasto jest czytelne urbanistycznie, dobrze oznakowane i przewidywalne w poruszaniu się. Brak chaosu komunikacyjnego oraz wysoka punktualność transportu publicznego sprawiają, że łatwo trzymać się harmonogramu. Co istotne, wiele atrakcji nie wymaga długich dojazdów, a liczne parki i deptaki pozwalają naturalnie zwolnić tempo pomiędzy kolejnymi punkt…

wieden-GettyImages-1939806792-3f64076.jpg
width: 7789
height: 5196

Nie czekają do grudnia, by powitać nowy rok. To miasteczko świętuje sylwestra w środku lata
type: item
date: 2025-12-31T11:45:34.000Z
creator: Mateusz Łysiak
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: hiszpania
subject: nowy rok
subject: sylwester
subject: Travel
subject: Wolny czas
description: W miasteczku Bérchules Nowy Rok wita się nie w grudniu, lecz w samym środku lata. Ta nietypowa tradycja narodziła się po awarii prądu w 1993 roku.
encoded: W tym artykule: Skradziony Nowy Rok Sylwester w Bérchules Nie wszędzie na świecie nowy rok rozpoczyna się tego samego dnia. Wyjątkiem są nie tylko Chiny, ale również hiszpańskie miasteczko Bérchules w prowincji Granada. Tu sylwester jest obchodzony kilka miesięcy wcześniej. Chiński Nowy Rok. Kiedy się zacznie i jaki będzie? Fajerwerki, uliczne parady i prezenty w czerwonych kopertach – bez nich nie rozpocznie się Chiński Nowy Rok. Skradziony Nowy Rok Mieszkańcy Bérchules uroczyście witają nowy rok nie na przełomie grudnia i stycznia, a w sierpniu. Nietypowa tradycja trwa już ponad 30 lat. Jak się zaczęła? Cofnijmy się do sylwestra w 1993 r. W miasteczku trwało już odliczanie godzin do wejścia w nowy rok, ale elektryczne zegary nigdy nie wybiły północy. Około godziny 20 doszło do awarii prądu i tak rok 1994 rozpoczął się w ciszy i ciemnościach. Ismael Padilla Gervilla, obecny burmistrz miasteczka, miał wtedy 11 lat. – Jedliśmy przy świecach. Potem godzinami słuchaliśmy radia na baterie. Zazwyczaj woleliśmy telewizję, ale tym razem radyjko przywiezione przez rodziców z Niemiec było naprawdę użyteczne – wspomina. W Nowy Rok Bérchules odzyskało elektryczność, ale mieszkańcy i tak byli przygnębieni. Część z nich zarzucała nawet dostawcom prądu „kradzież sylwestra”. Największe straty finansowe ponieśli właściciele barów, restauracji i dyskotek. Na zebraniu lokalnej społeczności ustalono, że powtórka sylwestrowej nocy odbędzie się 6 sierpnia. Władze liczyły na to, że w szczycie turystycznego sezonu branży gastronomicznej i rozrywkowej uda się odkuć po pechowym incydencie. Wtedy jeszcze nikt nie myślał, że zamiana dat stanie się miejscową atrakcją znaną na cały świat. Od tamtej pory Bérchules wita nowy rok właśnie w sierpniu. Przed wybuchem pandemii na zabawę przyjeżdżały tysiące gości z Hiszpanii i zza granicy. Gdy na ulice wychodzą brodacze ze Sławatycz... Wyjątkowa tradycja w lubelskiej wsi Brodacze ze Sławatycz przyciągają do niewielkiej wsi na Lubelszczyźnie ciekawskic…

Sylwester-w-sierpniu-8949936.jpg
width: 3264
height: 2096

Kim była ta kształtna postać? Zaskakujące wyobrażenie kobiety sprzed tysięcy lat
type: item
date: 2025-12-12T08:51:21.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: epoka kamienia
subject: historia
subject: prehistoria
subject: religie
subject: rzeźba
subject: sztuka
subject: Wolny czas
description: Wenus paleolityczna to jedna z najbardziej zagadkowych i intrygujących ikon pradziejów. Kim była kobieta, którą przedstawiano z przerysowanymi kształtami i bez wyraźnej twarzy?
encoded: Spis treści: Wenus paleolityczne – najstarsze wyobrażenia kobiecego ciała w dziejach Charakterystyczny styl Wenus paleolitycznych – symbolika kobiecej sylwetki sprzed tysięcy lat Wenus z Willendorfu – najsłynniejsza figurka kobieca z paleolitu W trzech miejscach na terenie Polski odkryto przedstawienia kobiet sprzed kilkunastu tysięcy lat Znaczenie i funkcja wizerunków paleolitycznych Wenus Wenus paleolityczne to niewielkich rozmiarów figurki kobiece, które pojawiały się na rozległych terenach Europy i Azji już kilkadziesiąt tysięcy lat temu. Znane z wyolbrzymionych cech kobiecych – piersi, bioder, pośladków – stały się przedmiotem licznych interpretacji i spekulacji. Niektóre z figurek pozbawione są wyraźnych rysów twarzy, dłoni czy stóp. Skoncentrowanie się na cechach płciowych sugeruje, że mogły pełnić funkcje związane z płodnością lub kultem kobiecości. Wenus paleolityczne – najstarsze wyobrażenia kobiecego ciała w dziejach Jednym z przejawów artystycznych zdolności człowieka są znajdowane przez archeologów figurki kobiece, znane jako Wenus paleolityczne. Na pierwsze takie rzeźby natknięto się w 1894 roku we Francji. Sporo podobnych artefaktów odkryto na przełomie XIX i XX wieku, ale są one nadal odkrywane w ostatnich latach, zarówno w Europie Zachodniej, jak i Środkowej. Najliczniejsze egzemplarze Wenus mają około 20 tysięcy lat, choć niektóre mogą być nawet starsze – sięgające okresu kultury graweckiej (ok. 29–22 tys. lat temu). Wiele z tych figurek cechuje przesadnie zaakcentowane cechy kobiece – szerokie biodra, pełne piersi i wyraźnie zaznaczone genitalia, przy jednoczesnym braku szczegółów twarzy i kończyn, co sugeruje symboliczne, a nie realistyczne przedstawienie kobiecości. Archeolodzy przypuszczają, że mogły one pełnić funkcje magiczno-religijne, związane z płodnością, macierzyństwem lub kultem przodków. Określenie „Wenus paleolityczna” to nawiązanie do rzymskiej bogini Wenus, identyfikowanej z grecką Afrodytą, boginią miłości i piękna. Nazwa ta został…

wenus-paleolityczna--1d7516e.jpg
width: 2813
height: 1875

Renifery to fascynujące zwierzęta. Potrafią spać podczas przeżuwania, a ich oczy zmieniają kolor
type: item
date: 2025-12-03T10:29:06.000Z
creator: Magdalena Salik
subject: Przyroda
subject: Wolny czas
description: Renifery to mistrzowie przetrwania w skrajnych warunkach Arktyki. Naukowcy właśnie ujawnili ich dwie niezwykłe cechy. Pierwsza związana jest z unikalnym sposobem przeżuwania, a druga – z ich wyjątkowym wzrokiem.
encoded: W tym artykule: Jak spać, gdy się je? Ile śpią renifery? Kolor oczu? Zależy od pory roku Renifery kojarzą nam się z zimą. Z Bożym Narodzeniem, choinką czy zaprzęgiem świętego Mikołaja. Jednak dla biologów zwierzęta te są równie interesujące o każdej porze roku. Renifery rozwinęły bowiem zdolności, które pozwalają im znakomicie radzić sobie zarówno w ciągłych ciemnościach, jak i wtedy, gdy jest jasno przez 24 godziny na dobę. Jedno z ciekawych pytań związanych z reniferami brzmi: jak i ile śpią latem? Te z nich, które zamieszkują Arktykę, muszą wówczas mierzyć się z ciągłym dniem. To samo w sobie nie musi im przeszkadzać. Jednak lato jest okresem, kiedy renifery przez niemal całą dobę poszukują pożywienia. Muszą znaleźć go i zjeść jak najwięcej, by przygotować się na nadchodzącą zimę. Jak spać, gdy się je? Renifery należą do przeżuwaczy. To oznacza, że proces trawienia pokarmu jest u nich czasochłonny. U przeżuwaczy pogryziony pokarm trafia do przedżołądka, zwanego żwaczem. Tam zaczyna się rozkładać, jednak co jakiś czas jest zwracany do przełyku. Zwierzę ponownie go przeżuwa i ponownie połyka. Grupa badaczy opublikowała w czasopiśmie „Current Biology” pracę, w której opisano nieznaną dotychczas funkcję przeżuwania u reniferów. Otóż okazało się, że podczas tej czynności aktywność mózgu tych zwierząt przypomina tę, jaka występuje w czasie snu głębokiego. Przeżuwający renifer równocześnie więc odpoczywa. I to tak dobrze, jakby zapadł w sen wolnofalowy. Ile śpią renifery? Naukowcy badali renifery należące do stada hodowanego przy Norweskim Uniwersytecie Arktycznym w Tromsø. Zwierzęta były obserwowane w czasie równonocy jesiennej oraz letniego i zimowego przesilenia. Okazało się, że niezależnie od pory roku spały mniej więcej tyle samo. W sen głęboki zapadały średnio na 5,4 godziny w ciągu doby. − Fakt, że renifery śpią tyle samo zimą i latem, oznacza, że muszą mieć inne strategie radzenia sobie z ograniczoną ilością snu podczas arktycznego lata – mówi Melanie Furrer, gł…

Renifery-to-fascynujace-zwierzeta-4f47f1b.jpg
width: 5026
height: 3353

Wszyscy kojarzą ją z procesami zbrodniarzy z czasów II wojny światowej. Ale Norymberga to idealne miejsce na city break
type: item
date: 2025-11-26T11:01:51.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: Traveler Site
subject: bawaria
subject: city break
subject: europa
subject: historia
subject: miasta
subject: niemcy
subject: norymberga
subject: Wolny czas
description: Muzeum procesów norymberskich przyciąga tysiące odwiedzających. To ważne i poruszające miejsce, ale w Norymberdze historia nie kończy się na sali sądowej. To niemieckie miasto urzeka piękną architekturą i historią siegającą setki lat wstecz. Tutaj zobaczycie najstarszy globus świata i odwiedzicie domostwo twórcy logotypu – Albrechta Dürera.
encoded: W tym artykule: Kaiserburg w Norymberdze Norymberga – centrum Europy Najstarszy globus świata Twórca logotypu Dziedzictwo III Rzeszy Procesy norymberskie Norymberskie zagadki Informacje praktyczne Widzę światełko w tunelu. Dosłownie. Zbliża się do mnie. Powoli jasność staje się coraz bardziej intensywna. Jedno światełko okazuje się tak naprawdę czterema jasnymi punktami. W końcu dostrzegam źródło. To cztery świece przytwierdzone do płyty. Wpatruję się do wnętrza bardzo głębokiej studni. Ma pięćdziesiąt metrów głębokości. Wykuto ją zapewne już w XIII wieku. Kaiserburg w Norymberdze Jestem na zamku w Norymberdze w niemieckiej Bawarii. To drugie największe miasto tego landu zamieszkuje pół miliona osób. Wykucie studni, w której czeluści spoglądam, trwało być może nawet 10 lat. Nie było to zadanie arcytrudne, bo zamek położony jest na miękkiej, piaskowcowej skale. Wystarczy nieco mocniej skrobnąć paznokciami po kamieniu otaczającym źródło, by wykruszyć z niej ziarenka tworzące tę skałę. Przez setki lat studnia ulegała zanieczyszczeniom, mimo że znajduje się w silnie ufortyfikowanym budynku. W 2012 roku w czasie akcji czyszczenia wyciągnięto z niej m.in. niewielkiego plastikowego dinozaura, okulary, figurkę kobiety, kości czy widelec. Przedmioty są eksponowane w gablocie obok studni. Twierdzę wzniósł w tym miejscu Henryk III Salicki, który w 1046 roku został cesarzem Świętego Cesarstwa Rzymskiego. Wokół zamku powstała osada. W 1219 roku miasto otrzymało pierwsze prawa miejskie. Norymberga była świetnie usytuowanym miastem od okresu średniowiecza do renesansu. Znajdowała się na szlaku handlowym wiodącym do północnej Europy, ale trafiali tu kupcy z innych rejonów. Na zakupach można było trafić na niezwykłe produkty z całego świata, na przykład kość słoniową. Norymberga – centrum Europy W XV wieku sam papież Pius II miał stwierdzić, że nawet królowie Szkocji nie mieszkają tak komfortowo, jak zwykli obywatele Norymbergi. W XVI wieku określana była nawet terminem „Quasi Centr…

norymberga-306da57.jpg
width: 1688
height: 1125

Jak duże mogą być płatki śniegu? Największy miał rozmiar średniej pizzy
type: item
date: 2025-11-17T11:11:57.000Z
creator: Mateusz Łysiak
subject: Przyroda
subject: fizyka
subject: pogoda
subject: śnieg
subject: Wolny czas
subject: zima
description: Jakie rozmiary mogą osiągać płatki śniegu? Historyczne relacje wspominają okazy wielkości średniej pizzy. To zjawisko zaskoczyło nawet doświadczonych obserwatorów. Gdzie i kiedy udało się je zanotować?
encoded: W tym artykule: Płatki śniegu i kryształki śniegu – co jest większe? Zimowa aura pod lupą Fascynujące jak śnieg Choć śniegu mamy w Polsce (podobnie jak innych krajach Europy) coraz mniej, warto przyjrzeć się mu z bliska. Choćby i wirtualnie. Pojedyncze kryształki śniegu nie bez powodu fascynują zarówno naukowców, jak i artystów. W końcu jest to przykład wyjątkowo estetycznego działania matki natury. Śnieżynki najczęściej charakteryzują się sześcioramienną symetrią. Są niewielkie, choć zdarzają się prawdziwi rekordziści – i to w drugą stronę. Płatki śniegu i kryształki śniegu – co jest większe? Jak można przeczytać w Księdze rekordów Guinnessa, pewnej styczniowej nocy w 1887 r. podczas gwałtownej zimowej burzy nad doliną rzeki Clark Fork, w pobliżu rancza Matta Colemana, niedaleko Missoula w Montanie w USA, zaobserwowano płatki śniegu opisane jako „większe od misek na mleko”. Miały one nawet do 38 cm szerokości. I tu warto zwrócić uwagę na rozróżnienie o, którym mówi w swoich badaniach dr Kenneth Libbrecht. Naukowiec poświęcił swoją karierą odpowiedzeniu na pytanie, dlaczego kryształy śniegu przyjmują różne kształty. I właśnie, jak zauważa, kryształy śniegu to nie to samo, co płatki śniegu. W języku polskim to rozróżnienie nie przyjęło się do mowy codziennej. Zimowa aura pod lupą Chodzi o to, że pojedyncze kryształki śniegu są maleńkie. Dopiero spadając z nieba, łączą się w większe struktury. To, co więc widzimy za oknem to najczęściej większe, uformowane w locie płatki śniegu. Kryształy śniegu powstają w wyniku zamarzania wody z gazu (pary wodnej), nie przechodząc wcześniej w ciecz. Płatek śniegu może być z kolei dowolną strukturą zamarzniętej wody spadającą z nieba. Stąd też różnice w ich rozmiarach. Zjawisko opisane w Księdze rekordów Guinnessa dotyczy więc nie kryształków śniegu, a właśnie płatków. Jak wielkie potrafią być w takim razie kryształki śniegu? To zależy od perspektywy. Śnieg na Saharze to nic nowego. Biały puch prószy na pustyni coraz częściej Choć śn…

Jak-duze-moga-byc-platki-sniegu-f0310ef.jpg
width: 2911
height: 2284

40 lat temu Zbigniew Religa przeprowadził pierwszy udany przeszczep serca w Polsce. To zdjęcie zna cały świat
type: item
date: 2025-11-05T08:46:56.000Z
creator: Mateusz Łysiak
subject: Fotografia
subject: Historia
subject: Nauka
subject: fotografia
subject: medycyna
subject: serce
subject: Wolny czas
description: To ojciec polskiej kardiochirurgii i ikona medycyny. Profesor Zbigniew Religa przeprowadził pierwszy udany przeszczep serca w naszym kraju. Zdjęcie, które powstało 2 lata później, stało się legendą. Znacie jego historię?
encoded: W tym artykule: Profesor Zbigniew Religa na kultowym zdjęciu. Kto je wykonał? Drugie życie kultowego zdjęcia Przełom w medycynie Czym jest ksenotransplantacja? Transplantacja serca jest uważana za jeden z największych cudów współczesnej medycyny. Dla chorych z ciężkim i nieodwracalnym uszkodzeniem tego organu jest to szansa na nowe życie. Po raz pierwszy w Polsce przeszczep serca pomyślnie przeprowadził profesor Zbigniew Religa. Historyczna operacja odbyła się 5 listopada 1985 r. Od tamtej pory Religa przyczynił się do naprawy tysięcy ludzkich serc. Lekarz zmarł w 2009 r., ale pamięć o nim i jego dokonaniach pozostaje żywa. Profesor Zbigniew Religa na kultowym zdjęciu. Kto je wykonał? Upamiętnieniem pierwszego udanego przeszczepu serca w Polsce był film „Bogowie” z Tomaszem Kotem w roli głównej. Jednym z ostatnich kadrów w filmie jest kultowe zdjęcie profesora Zbigniewa Religi na sali operacyjnej. Wykonał je fotograf National Geographic James L. Stanfield. Fotografia została wybrana zdjęciem roku National Geographic. Znalazła się również wśród 100 najlepszych zdjęć NG. Oprócz Religi monitorującego pracę serca pacjenta na dalszym planie zdjęcia widać też asystenta profesora, Romualda Cichonia. Mężczyzna zasnął z wycieńczenia po trwającej niemal dobę operacji. Sam pacjent również był znaną postacią, nie tylko z uwagi na słynne zdjęcie. To Tadeusz Żytkiewicz, najdłużej żyjący pacjent po przeszczepie serca w Polsce. Zmarł dopiero 30 lat później, w 2017 r. Miał wtedy 91 lat. Co ważne, słynna fotografia nie została wykonana po historycznej operacji przeszczepienia serca, a dwa lata później. Dokładnie w nocy z 4 na 5 sierpnia w 1987 r. James L. Stanfield uwiecznił w kadrze zakończenie dziewiętnastej operacji przeszczepu serca przeprowadzanej przez Religę. Pierwszym pacjentem po pomyślnie przeprowadzonej transplantacji serca był 62-letni rolnik z Krzepic, cierpiący na krańcową postać niewydolności serca. Zmarł po dwóch miesiącach od operacji z powodu sepsy. Drugie życie kul…

Zbigniew-Religa-1de40f0.png
width: 2160
height: 1440

Kobieta, która zmieniła bieg historii. Bez niej Czyngis-chan nie zdobyłby świata
type: item
date: 2025-11-03T13:58:59.000Z
creator: A.R. Williams
subject: Historia
subject: Ludzie
subject: azja
subject: azja środkowa
subject: historia
subject: imperium
subject: mongolia
subject: średniowiecze
subject: Wolny czas
description: Czyngis-chan nie byłby tym, kim był, gdyby nie Börte – jego pierwsza i najważniejsza żona. To ta kobieta odegrała kluczową rolę drodze Chyngis-chana do władzy i budowy jednego z najpotężniejszych imperiów w historii ludzkości.
encoded: Spis treści: Czyngis-chan i Börte: jak kobieta u boku wodza wpłynęła na kształt Imperium Mongołów? Börte – kim była pierwsza dama Imperium Mongolskiego? Walka o kobiety, zemsta i narodziny imperium Czyngis-chana Wpływowe kobiety w Imperium Mongołów: rola żon i matek władców Sprytna strategia Börte: jak głos żony Czyngis-chana wpływał na decyzje imperium Kobiety w Imperium Mongolskim: ciche filary potęgi stepowego imperium W historii Mongolii wiele mówi się o brutalnych wojnach, ekspansji imperium i bezwzględnym przywództwie Czyngis-chana. Rzadziej jednak wspomina się o kobietach, które stały za jego sukcesem – a jedną z najważniejszych była właśnie Börte. Jej obecność, decyzje i lojalność miały bezpośredni wpływ na rozwój potęgi mongolskiego władcy Czyngis-chan i Börte: jak kobieta u boku wodza wpłynęła na kształt Imperium Mongołów? Czyngis-chan (1162–1227) pozostaje jedną z najbardziej ikonicznych postaci w historii ludzkości. To właśnie on zjednoczył rozproszone mongolskie plemiona koczownicze, tworząc z nich jednolite, wojownicze państwo, które w krótkim czasie podbiło ogromne połacie Eurazji – od wybrzeży Pacyfiku aż po brzegi Morza Adriatyckiego. Dzięki jego dowództwu i strategii powstało jedno z największych imperiów w historii świata. Jednak wielkość Czyngis-chana nie była dziełem jednej osoby. W rzeczywistości władca nie rządził samotnie. Kluczową postacią u jego boku była jego główna żona Börte, poślubiona jeszcze zanim objął władzę. Uznawana za pierwszą „cesarzową” Mongolii, Börte odegrała istotną rolę w politycznym umacnianiu władzy swojego męża, szczególnie w pierwszych latach budowy imperium. Jej pochodzenie z wpływowego rodu Onggirat zapewniło Czyngis-chanowi cenne sojusze polityczne. Co więcej, Börte była matką jego czterech synów, z których każdy odegrał ważną rolę w dziedziczeniu i ekspansji imperium. Nie była jedynie symboliczną figurą – pełniła funkcje zarządcze, reprezentowała chana podczas jego nieobecności i miała wpływ na decyzje dynastyczne. …

czyngis-chan-na-tronie-GettyImages-142086732-05e6cd2.jpg
width: 3415
height: 2575

To jedne z najstarszych stworzeń na Ziemi. Uczą się i zapamiętują, choć nie mają mózgu
type: item
date: 2025-11-03T10:40:45.000Z
creator: Magdalena Salik
subject: Przyroda
subject: biologia
subject: ewolucja
subject: meduzy
subject: mózg
subject: Onet
subject: przyroda
subject: Wolny czas
subject: zwierzęta
description: Tylko zwierzęta z mózgiem i milionami neuronów potrafią uczyć się na błędach? Nic bardziej mylnego. Naukowcy odkryli, że tę zdolność mają także meduzy – stworzenia, które żyją na Ziemi już od pół miliarda lat.
encoded: W tym artykule: Małe i parzące jamochłony Zmyślne meduzy z Karaibów Zalety posiadania układu nerwowego Ludzki mózg składa się z 86 mld neuronów i jest efektem ewolucji trwającej miliony lat. Nic dziwnego, że daje nam tak niezwykłe możliwości. Mamy znakomitą pamięć i rozwinięte zdolności poznawcze, które wyróżniają nas w świecie zwierząt. Jesteśmy w stanie się uczyć i to na wiele różnych sposobów. Wyciągamy wnioski z przeszłości i naprawiamy błędy, które popełniliśmy, żeby ponownie nie wpakować się w kłopoty. Jak się okazuje, to ostatnia umiejętność ma bardzo stare korzenie. Posiadają ją nawet meduzy – jamochłony zaliczane do parzydełkowców. To jedne z najstarszych zwierząt, jakie pojawiły się na Ziemi. Ich układ nerwowy jest bardzo prosty. Meduzy nie mają mózgu, jedynie kilka tysięcy neuronów znajdujących się w całym ciele. A jednak to wystarcza, by łączyć bodźce różnego rodzaju i wyciągać z nich wnioski. Przełomowe badania, rzucające światło na to, jak kształtował się układ nerwowy zwierząt, zostały opublikowane w najnowszym numerze czasopisma „Current Biology”. Przeprowadził je zespół pod kierunkiem neurologa Andersa Garma z Uniwersytetu Kopenhaskiego oraz Jana Bieleckiego z Uniwersytetu Kiel. Małe i parzące jamochłony − Dawniej zakładano, że meduzy uczą się jedynie w najprostsze możliwe sposoby. Jednym z nich jest habituacja, czyli zdolność przyzwyczajania się do pewnego określonego bodźca, takiego jak stały dźwięk albo dotyk – mówi Anders Garm. To właśnie habituacja sprawia, że nie czujemy ubrania, które nosimy. Ponieważ cały czas dotyka ono naszego ciała, nasz mózg przyzwyczaja się do bodźca. W rezultacie przestajemy go odczuwać. − Teraz jednak odkryliśmy, że meduzy posiadają również zaawansowane umiejętności uczenia się. A nawet, że uczą się na błędach. Dzięki nim modyfikują swoje zachowanie – opowiada Garm. Naukowcy doszli do tego wniosku, przeprowadzając eksperymenty z meduzami Tripedalia cystophora. To nieduże zwierzęta należące do kostkowców: gromady skupi…

Meduzy-sa-madrzejsze-niz-myslisz-a7d69be.jpg
width: 5472
height: 3648

Prawosławny proboszcz z Podlasia mówi wprost o swoich wiernych. „Mamy inne podejście”
type: item
date: 2025-10-22T07:09:00.000Z
creator: Barbara Żukowska
subject: Historia
subject: Lifestyle
subject: cerkwie
subject: kościoły
subject: Kultura
subject: prawosławie
subject: religie
subject: Społeczeństwo
subject: Travel
subject: Wolny czas
subject: wschód
subject: zachód
description: Kościół prawosławny w Polsce to nie tylko cerkwie, ikony i Wielkanoc w innym terminie. W niektórych regionach wyznawcy prawosławia stanowią większość, a ich duchowni otwarcie mówią o różnicach z katolikami.
encoded: Spis treści: Prawosławna Grabarka – miejsce kultu i spotkań dwóch tradycji Dogmaty, różnice i sporne kwestie między Wschodem a Zachodem Sakramenty, życie monastyczne i różnice obyczajowe Relikwie św. Gabriela wrócą do rodzinnej wsi Prawosławie w Polsce – od Kazimierza Wielkiego po współczesność Między symbolem rusyfikacji a walką o niezależność Kościoła Unia brzeska, rozbiory i walka o niezależność Kościoła prawosławnego Liturgia i ikona – serce prawosławnej duchowości Autokefalia, wojna i odbudowa. Prawosławie we współczesnej Polsce Liturgia, języki i kalendarze – co różni prawosławie od katolicyzmu? Ikony – sztuka, kanon i duchowość Prawosławie codzienne – między muzeum a Olchówką Ekumenizm na Podlasiu – wspólne modlitwy i wspólna ziemia Polska jest krajem zdominowanym przez katolików, ale istnieją miejsca, gdzie to wierni prawosławni stanowią większość. W takich regionach, jak województwo podlaskie czy południowo-wschodnia część Lubelszczyzny, duchowni prawosławni pełnią ważną rolę w życiu lokalnych społeczności. Choć religie chrześcijańskie mają wspólne korzenie, ich rytuały, kalendarze liturgiczne i architektura świątyń bywają zupełnie inne. Prawosławna Grabarka – miejsce kultu i spotkań dwóch tradycji W Polsce, gdzie 95 proc. wierzących obywateli to katolicy, oczywiste wydaje się, że pątnicy wędrują na Jasną Górę. Ale szlak grupki ludzi z krzyżem wiedzie z Warszawy na Podlasie, gdzie wznosi się święta Góra Grabarka, zwana „prawosławną Częstochową”. Najważniejsze w Polsce prawosławne sanktuarium stało się znane z powodu tysięcy krzyży wotywnych otaczających cerkiew pw. Przemienienia Pańskiego. Pielgrzymi przynoszą je przez cały rok, ale najwięcej przybywa ich 18 sierpnia, czyli w wigilię święta Przemienienia. Latem na Grabarkę codziennie przyjeżdża po kilka autokarów z turystami z kraju i zagranicy. – Ludzie są zaskoczeni niewielkimi rozmiarami świątyni i panującą w niej atmosferą skupienia i modlitwy. Tutaj tradycja harmonijnie łączy się z przyrodą – siostra J…

kosciol-prawoslawny-w-polsce-GettyImages-2151097123-2991f1b.jpg
width: 7736
height: 5160

Chcesz wygrać w Wielkim Konkursie Fotograficznym? Rady ekspertki National Geographic
type: item
date: 2025-10-21T09:55:19.000Z
subject: Fotografia
subject: Podcasty
subject: fotografia
subject: konkursy fotograficzne
subject: podcasty
subject: wielki konkurs fotograficzny wkf
subject: Wolny czas
description: Ruszyła 21. edycja Wielkiego Konkursu Fotograficznego. O tym, jak wygrać w WKF rozmawiamy z Iwoną El Tanbouli-Jabłońską, dyrektorką artystyczną National Geographic Polska i jedną z jurorek. Wysłuchaj podcastu National Geographic Polska.
encoded: Wielki Konkurs Fotograficzny to inicjatywa o ogromnym prestiżu. W tym roku organizujemy go po raz 21. Wyróżnienia zdobywane przez uczestników konkursu nieraz otwierały im drogę do zawodowej pracy fotografa, a także możliwości dalszego rozwijania swojej pasji. Uczestnicy Wielkiego Konkursu Fotograficznego co roku zastanawiają się, jak zdobyć serca jury. Nie ma jednego, sprawdzonego przepisu. O sugestie zapytaliśmy Iwonę El Tanbouli-Jabłońską, dyrektorkę artystyczną National Geographic Polska. W tym roku po raz kolejny zasiądzie ona w jury WKF. Zapraszamy do udziału w konkursie! Zgłoszenia można nadsyłać do 3 listopada 2025 r. Cała rozmowa do wysłuchania w playerze na górze strony. Odcinki naszych wideopodcastów są również dostępne na kanałach National Geographic Polska na YouTube i na Spotify.

NG-Podcast-Foto-YouTube-v1a-90a76b9-e1730120417213.jpg
width: 1098
height: 721

Psy i koty na roślinnej diecie? Naukowiec: to byłoby bardzo dobre dla środowiska
type: item
date: 2025-10-07T09:10:44.000Z
creator: Magdalena Salik
subject: Przyroda
subject: diety
subject: Onet
subject: wegetarianizm
subject: Wolny czas
subject: zwierzęta
description: Naukowiec oszacował, że roślinna dieta psów i kotów mogłaby znacząco odciążyć środowisko. Jeszcze większy efekt dałaby zmiana nawyków nas samych.
encoded: W tym artykule: Do kogo dieta bezmięsna? Tereny wielkości całych państw Dieta wegańska dla zwierząt domowych Czy można wyobrazić sobie psy i koty, które nie jedzą mięsa? To pomysł nieintuicyjny i kontrowersyjny. Niezależnie od tego, jak dieta bezmięsna wpływa na zdrowie zwierząt, karmienie domowych pupili posiłkami roślinnymi miałoby duże znaczenie dla środowiska naturalnego. Tak przynajmniej uważa Andrew Knight z australijskiego Uniwersytetu Griffith. W czasopiśmie „PLOS One” Knight opublikował artykuł, w którym przedstawił własne szacunki pokazujące, co by było, gdyby nasi domowi pupile stali się weganami. Wskazuje w nim, że hodowla trzody chlewnej i drobiu na obecną skalę ma ogromny i negatywny wpływ na przyrodę. Po pierwsze powoduje ogromne zużycie wody. Produkcja kilograma wołowiny pochłania 15 tys. litrów wody, natomiast chleba: 1600, zaś jabłek 800 (dane z raportu Institution of Mechanical Enginneers z 2013 r.). Hodowla zwierząt wymaga ogromnych terenów, na których sieje się rośliny pastewne. Cały sektor odpowiada zaś za 11 proc. globalnych emisji gazów cieplarnianych (dane Organizacji Żywności i Rolnictwa ONZ za 2015 rok; dane z 2021 opublikowane w czasopiśmie „Sustainability” to 16,5 proc.). Do kogo dieta bezmięsna? Co można z tym zrobić? Andrew Knight postanowił zbadać pewien hipotetyczny scenariusz. Założył, że wszystkie zwierzęta domowe w Stanach Zjednoczonych i na całym świecie przechodzą na dietę wegańską. By policzyć, jak taka zmiana wpłynęłaby na środowisko, naukowiec wykorzystał dane o wielkości populacji zwierząt domowych z 2020 roku (dla USA) i z 2018 roku (dla całego świata). Z jego obliczeń wynika, że w Stanach Zjednoczonych ludzie zjadają 80 proc. całego produkowanego mięsa, psy 17,7 proc., natomiast koty – 2,3 proc. W skali całego świata na zwierzęta domowe przypada jeszcze mniej: 91 proc. mięsa zjadamy my, 7,7 proc. − psy, a nieco ponad 1 proc. − koty. Co by było, gdyby wszyscy wyżej wymienieni przeszli na dietę wegańską? Tylko w USA do rzeźn…

Psy-i-koty-na-weganskiej-diecie-13d80b7.jpg
width: 5148
height: 3432

Rhinocorura była piekłem na ziemi. Trafiali tam kryminaliści bez nosów
type: item
date: 2025-10-06T10:11:51.000Z
creator: Mateusz Łysiak
subject: Historia
subject: bliski wschód
subject: odkrycia archeologiczne
subject: Travel
subject: Wolny czas
description: Rhinocorura to zapomniane dziś starożytne miasto na granicy Egiptu i Palestyny. W historii zapisało się jako miejsce zesłania przestępców, którym za karę obcinano nosy. Wygnani musieli walczyć o przetrwanie w skrajnych warunkach pustyni.
encoded: W tym artykule: Rhinocorura – zapomniana osada ludzi bez nosów Życie w piekle na Ziemi Oko za oko, nos za karę Historycznie w wielu miejscach na świecie, również w Polsce, praktykowano brutalne kary za mniejsze i większe przewinienia. W niektórych polskich miastach o dawnym ustawodawstwie przypominają np. pręgierze. Kara chłosty była jednak stosunkowo lekka w porównaniu z... obcięciem nosa. Ta surowa kara była wymierzana przestępcom w starożytnym Egipcie i sąsiednich regionach. Praktyka obcinania nosa, czyli rynotomia, była powszechną represją za kradzież. Oszpeceni byli często wypędzani do Rhinocorury. Tak też powstało zapomniane dziś miasto, które z czasem stało się kolonią okaleczonych wyrzutków. Rhinocorura – zapomniana osada ludzi bez nosów Rhinocorura była miastem granicznym Egiptu i Palestyny, położnym pośrodku pustyni, u ujścia potoku wyznającego granicę między krajami. Zagadkowa osada od wieków intryguje historyków i archeologów. Niestety klasyczne źródła są dość ubogie w informacje na jej temat. Wiadomo na pewno, że było to miejsce wygnania dla przestępców, którzy wcześniej zostali skazani na odcięcie nosa. Nazwa Rhinocorura pochodzi z greckiego „ῥινὸς κόρος” (rhinos koros). To oznacza „obcięte nosy”. Życie w tym miejscu było surową rzeczywistością dla beznosych wygnańców. Pozbawieni pierwotnej tożsamości, utworzyli społeczność związaną wspólnym cierpieniem i instynktem przetrwania. Opisy starożytnych tekstów, w tym autorstwa Strabona i Diodora Sycylijskiego, przedstawiają społeczność, która pomimo tragicznych warunków, wykazywała zdolność do adaptacji. Mumia jak z horroru. Naukowcy odkryli, że Egipcjanka sprzed 3,5 tys. lat mogła umrzeć w męczarniach Niezwykła mumia z drugiego tysiąclecia przed naszą erą ma szeroko otwarte, wykrzywione usta. Długo przypuszczano, że to efekt niedbałości balsamistów. Jednak najnowsze badania wskazują na... Życie w osadzie wygnańców było bardzo trudne. Ziemia wokół była słona, a woda ze studni w obrębie murów gorzka. Jako że…

Rhinocorura-byla-pieklem-na-ziemi-391eed8.jpg
width: 2160
height: 1440

Największy cmentarz w Polsce. Jest 10 razy większy niż Stadion Narodowy
type: item
date: 2025-10-01T06:44:50.000Z
creator: Mateusz Łysiak
subject: Historia
subject: cmentarze
subject: polska
subject: szczecin
subject: Travel
subject: Wolny czas
description: Największy cmentarz w Polsce znajduje się w Szczecinie i nie tylko należy do największych w kraju, ale też do największych w Europie. Historia szczecińskiej metropolii sięga początku XX wieku.
encoded: Spis treści: Gdzie znajduje się największy cmentarz w Polsce i co warto o nim wiedzieć? Zwiedzanie największego cmentarza w Polsce – szlakami historii i przyrody Największe cmentarze świata – gdzie znajduje się rekordzista? Największy cmentarz w Polsce nie znajduje się ani w Warszawie, ani w Krakowie, lecz w Szczecinie. Choć stołeczne nekropolie, takie jak słynne Powązki, mogą poszczycić się dłuższą historią i obecnością wielu postaci ze świata kultury i polityki, to właśnie Cmentarz Centralny w Szczecinie wyróżnia się pod względem rozmiaru. Nekropolia ta zajmuje imponujące 173 hektary, co czyni ją nie tylko największą w Polsce, ale również trzecią co do wielkości w Europie. Od momentu powstania w 1901 roku pochowano tu już ponad 300 tysięcy osób. Wśród nich znajdują się znani szczecinianie, zasłużeni lekarze, artyści, naukowcy, a także ofiary wojen i represji. Cmentarz pełni dziś nie tylko funkcję miejsca spoczynku, ale jest też ważnym elementem krajobrazu miejskiego, przypominającym park o charakterze dendrologicznym, z alejami, stawami i zabytkowymi pomnikami. Gdzie znajduje się największy cmentarz w Polsce i co warto o nim wiedzieć? Cmentarz Centralny w Szczecinie został oficjalnie otwarty 1 grudnia 1901 roku, na przełomie XIX i XX wieku. To dziś trzecia co do wielkości nekropolia w Europie i zarazem największy cmentarz w Polsce pod względem powierzchni. Obejmuje on aż 173 hektary, ustępując rozmiarami jedynie cmentarzom w Manchesterze (Wielka Brytania) i Hamburgu (Niemcy). Co ciekawe, plasuje się również w ścisłej czołówce największych cmentarzy na świecie. Przez ponad sto lat istnienia, teren był kilkukrotnie rozbudowywany i modernizowany. Pierwotnie powstała wschodnia część cmentarza z monumentalną bramą główną, kaplicą, kostnicą i aleją główną. W 1903 roku dobudowano zachodnią część, zaprojektowaną przez Wilhelma Meyera-Schwartau – znanego szczecińskiego architekta. Wyjątkowy charakter nadaje nekropolii jej parkowy układ urbanistyczny, z bogatą zielenią, sze…

cmentarz-centralny-w-szczecinie-shutterstock2332269859-c53bcb3.jpg
width: 5697
height: 3798