National Geographic
type: channel
link: https://www.national-geographic.pl
date: 2025-11-25T13:29:30.000Z
update period: hourly
update frequency: 1
update base: 2000-01-01T12:00+00:00
items: Czy szympansy toczą wojny? Tak, ta trwała 10 lat i przyniosła ogromne zyski zwycięzcom
items: Niszczyli miejsca kultu i narzucali chrześcijaństwo – jak zakon krzyżacki zbudował swoją potęgę
items: Bucza stała się symbolem tragedii, ale także walki o sprawiedliwość. Agresorów czeka kara
items: Srebrenica była miejscem pogromu tysięcy ludzi. Pamięć o tych wydarzeniach przetrwała
items: Znaleźli bombowego „Łosia”. Części rozrzucone na 300 metrów
items: Rzeź wołyńska była jedną z największych zbrodni w historii. Ukraińscy nacjonaliści nie mieli litości
items: Konfederacja barska miała zrzucić polską podległość wobec Rosji. Buntownicy popełnili jednak błąd
items: Tani zamiennik krwi? Polski wynalazek, który może pomóc rannym żołnierzom
items: Te grody były przedmiotem walk Piastów z władcami ruskiego Kijowa. Do dziś skrywają wiele tajemnic
items: Życie straciło tu ponad 1,1 mln osób. Auschwitz-Birkenau to symbol piekła na ziemi
items: Bitwa pod Legnicą była jedną z najtragiczniejszych w średniowiecznej Polsce. Starcie z Mongołami zakończyło się wielką porażką
items: Ta twierdza była strategicznym punktem obrony Prus Wschodnich. To jedna z największych atrakcji Mazur
items: Ten okres w polskich dziejach był rajem dla wybranych i piekłem dla większości
items: Ta bitwa była wielkim sukcesem. Pierwsza przełamała turecką potęgę, druga odbudowała autorytet Rzeczypospolitej
items: Lądowanie w Normandii było największym desantem w historii. Tak rozpoczął się nowy etap II wojny światowej
items: Pierwsze takie studia w Polsce – pasjonaci militariów będą zachwyceni
items: Po 80 latach milczenia „Mikołaj” wraca do Gdańska. To świadek historii miasta
items: 300 Spartan kontra imperium: co naprawdę wydarzyło się pod Termopilami?
items: Była kronikarką Holokaustu. Jej dziennik jest jednym z najważniejszych świadectw zagłady Żydów
items: Został zapamiętany jako przegrany w jednej z największych bitew. Do dziś nie wiadomo, z czyjej ręki zginął
items: Gwiazda starego kina, która została agentką walczącą z hitlerowcami
items: Ta bojowniczka stała się symbolem walki o wolność. Nawet oficerowie mogli zazdrościć jej męstwa
items: 13-letni Suri widział początek tragedii, która do dziś dzieli Pakistan i Indie
items: Osadziła na tronie królewskim Karola VII. Gdy pojmał ją wróg, została sama
items: Ten szczur to najbardziej skuteczny saper na świecie. Uratował setki istnień

Czy szympansy toczą wojny? Tak, ta trwała 10 lat i przyniosła ogromne zyski zwycięzcom
type: item
date: 2025-11-25T14:20:05.000Z
creator: Jonasz Przybył
subject: Przyroda
subject: dżungla
subject: ewolucja
subject: konflikty
subject: małpy
subject: szympansy
subject: wojna
description: W postapokaliptycznej serii Fallout słyszeliśmy na każdym kroku, że „wojna nigdy się nie zmienia”. Obecnie wiemy, że to stwierdzenie pasujące nie tylko do ludzi, ale także do zwierząt. Badacze udowodnili, że krwawa, 10-letnia wojna pomiędzy plemionami szympansów zakończyła się dominacją jednego stada, które odniosło z niej ogromne korzyści. Gloria victoribus, vae victis.
encoded: Zachowania społeczne szympansów – najbliżej spokrewnionych z nami naczelnych – od lat fascynują badaczy. Szczególne zainteresowanie budzi ich agresja oraz konflikty pomiędzy poszczególnymi społecznościami. Okazuje się, że szympansy nie tylko współpracują i okazją sobie empatię, ale potrafią także prowadzić zorganizowane i długotrwałe wojny przypominające ludzkie konflikty zbrojne, z których czerpią wymierne korzyści. Czemu szympansy nie mogą żyć w zgodzie? Szympansy są zwierzętami terytorialnymi i żyją w silnie zorganizowanych społecznościach. Terytorium każdej grupy jest nie tylko miejscem zamieszkania, ale przede wszystkim źródłem pożywienia i bezpieczeństwa. Konflikty wybuchają najczęściej na tle rywalizacji o zasoby – przede wszystkim o dostęp do pożywienia, wody czy atrakcyjnych miejsc do odpoczynku. Ważnym czynnikiem prowadzącym do konfliktów jest również struktura społeczna szympansów. Każda grupa ma ściśle określoną hierarchię z dominującymi samcami na czele. Walka o pozycję w grupie powoduje wzrost napięć i sprzyja wybuchom agresji. Liczba członków grupy także wpływa na prawdopodobieństwo rozpoczęcia wojny – większe grupy częściej angażują się w agresywne działania wobec sąsiadów. Tak jak ludzie. Krwawe wojny to domena nie tylko ludzi Jane Goodall, angielska antropolożka, prymatolożka i jedna najwybitniejszych na świecie badaczek dzikiej fauny, nieodłącznie kojarzona jest z naszymi najbliższymi kuzynami ze świata zwierząt. Sama jednak twierdziła, że szympansy zdecydowanie nie są jej ulubionymi zwierzętami – są zbyt podobne do ludzi. I nie miała na myśli naszej empatii czy kreatywności. W latach 70. XX w. opisała ona trwającą 4 lata wojnę między szympansami w Tanzanii, które podzieliły się na dwa wrogie obozy po śmierci dominującego samca. Jego odejście skutkowało do rywalizacji, a następnie otwartej wojny pomiędzy młodszymi zwierzętami. Ostatecznie konflikt zakończył się całkowitym wyniszczeniem jednej z grup, a zwycięzcy przejęli ich ziemię. Wojna dziesięc…

GettyImages-467572747-9c3e268.jpg
width: 3354
height: 2396

Niszczyli miejsca kultu i narzucali chrześcijaństwo – jak zakon krzyżacki zbudował swoją potęgę
type: item
date: 2025-11-19T12:20:21.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Historia
subject: historia polski
subject: krzyżacy
subject: religie
subject: średniowiecze
subject: wojna
subject: zakon
description: Zakon krzyżacki nie był jedyną siłą nawracającą pogan, ale to właśnie działania rycerzy z czarnym krzyżem zapisały się w historii jako wyjątkowo brutalne. Dlaczego chrystianizacja Słowian i Bałtów przybrała formę zbrojnego podboju, a nie duchowej misji?
encoded: Spis treści: Powołanie krucjaty przez Papieża Urbana II – moment przełomowy w dziejach chrześcijaństwa Zakony rycerskie – militarna siła Kościoła i strażnicy idei krucjat Wzrost potęgi Zakonu Krzyżackiego i jego ekspansja w Europie Środkowo-Wschodniej Pacyfikacja Prus – przemoc, chrystianizacja i budowa państwa zakonnego Konflikty z Polską – od sojuszu do wojny i upadku potęgi Krzyżaków Bitwa pod Grunwaldem – klęska Krzyżaków i triumf unii polsko-litewskiej Wojna trzynastoletnia i kres państwa zakonnego w Prusach Za przekształceniem Europy z kontynentu pogańskiego w chrześcijański stali nie tylko duchowni, ale również polityczni gracze – królowie, książęta i wojownicy. Dla takich zakonów jak krzyżacy religia była bronią, a chrzest środkiem do podporządkowania sobie ludów. Święte gaje płonęły, kapłani pogańscy ginęli, a opór karano śmiercią – wszystko w imię „dobrej nowiny”. Powołanie krucjaty przez Papieża Urbana II – moment przełomowy w dziejach chrześcijaństwa W przemowie wygłoszonej podczas Synodu w Clermont papież Urban II dramatycznie wezwał chrześcijan do zbrojnego wsparcia wschodnich współbraci, zagrożonych przez Turków seldżuckich, którzy opanowali znaczną część terytoriów Bizancjum. Apel papieża był reakcją na prośbę cesarza bizantyńskiego Aleksego I Komnena, ale też narzędziem wzmocnienia pozycji papiestwa w świecie zachodniego chrześcijaństwa. Papież celowo nadał wyprawie wymiar duchowego obowiązku – połączenie pielgrzymki z walką z niewiernymi miało nie tylko sens religijny, ale i praktyczny. Obiecał natychmiastowe odpuszczenie grzechów wszystkim, którzy wezmą udział w wyprawie krzyżowej i polegną w boju. Taka obietnica była potężnym motywatorem zarówno dla ubogich chłopów, jak i dla feudałów szukających ekspansji i zasług. Przemowa Urbana II zawierała także wezwanie do zakończenia wewnętrznych konfliktów – wzywał, by zamiast walczyć między sobą, chrześcijanie skierowali swoją siłę przeciwko wspólnemu wrogowi. Krucjata została ukazana jako święta misja, …

zakon-krzyzacki-shutterstock2537388281-96df9f1.jpg
width: 4096
height: 4096

Bucza stała się symbolem tragedii, ale także walki o sprawiedliwość. Agresorów czeka kara
type: item
date: 2025-11-10T12:02:08.000Z
creator: Artur Białek
subject: Historia
subject: rosja
subject: ukraina
subject: wojna
subject: zbrodnia
description: Do marca 2022 roku Bucza była spokojnym, zielonym miastem w obwodzie kijowskim, cenionym za czyste powietrze i komfortowe warunki życia. Po rosyjskiej inwazji na Ukrainę stała się sceną niewyobrażalnego dramatu. W kwietniu świat obieg tragiczny obraz leżących na ulicach ciał, masowych grobów i zniszczonego sprzętu wojskowego. Obraz, który na zawsze wrył się w globalną świadomość. 33-dniowa okupacja zmieniła Buczę w trwały symbol brutalności imperialnej agresji.
encoded: Spis treści: Narodziny letniska 33 dni koszmaru Dowody obaliły rosyjską propagandę Kręta droga do sprawiedliwości Bucza znajduje się w obwodzie kijowskim, w odległości około 34 km na północny zachód od stolicy Ukrainy. Rozpościera się nad niewielkimi rzekami, Buczą i Rokaczem – dopływami Irpienia. Jej strategiczne znaczenie podkreśla przebiegająca przez miasto międzynarodowa droga M07, łącząca Kijów z granicą polską w Jagodzinie. Przed inwazją, na powierzchni 26,57 kilometra kwadratowego mieszkało około 36 tys. osób. Narodziny letniska Na miejscu dzisiejszej Buczy istniała wieś Jabłuńka. Najstarsze wzmianki na jej temat są datowane na 1630 rok. Początek nowoczesnej Buczy jest nierozerwalnie związany z postępem technologicznym końca XIX wieku. Momentem zwrotnym była budowa linii kolejowej Kijów-Kowel w 1898 roku. Wokół nowo powstałej stacji kolejowej, nazwanej od pobliskiej rzeki Buczą, zaczęli osiedlać się pracownicy kolei. Szybko docenili malownicze krajobrazy i doskonałą jakość powietrza, co przyciągnęło uwagę kijowskiej burżuazji i urzędników. Bucza przekształciła się w popularny kurort i osadę dacz, gdzie elita stolicy wznosiła swoje domy letniskowe. Wiek transformacji Niewielka osada zaczęła się rozwijać w XX stuleciu. W 1938 roku Bucza otrzymała status osiedla typu miejskiego. Prawdziwy przełom nastąpił jednak już w niepodległej Ukrainie. 9 lutego 2006 roku otrzymała prawa miejskie, które weszły w życie 1 stycznia 2007 roku, co przypieczętowało jej status jako dynamicznie rozwijającego się, nowoczesnego ośrodka podkijowskiego. 33 dni koszmaru Gdy 24 lutego 2022 roku rozpoczęła się pełnoskalowa inwazja Rosji, Bucza znalazła się na jednej z głównych osi natarcia na Kijów. Już 27 lutego w mieście rozgorzały ciężkie walki, podczas których siły ukraińskie zniszczyły dużą kolumnę rosyjskiego sprzętu. Mimo zaciekłego oporu, do 5 marca siły rosyjskie przejęły pełną kontrolę nad miastem. Okupację prowadziły jednostki należące m.in. do 35. i 36. Armii Wschodniego Okręgu…

bucza-c99f07a.jpg
width: 2250
height: 1500

Srebrenica była miejscem pogromu tysięcy ludzi. Pamięć o tych wydarzeniach przetrwała
type: item
date: 2025-11-08T09:01:34.000Z
creator: Artur Białek
subject: Historia
subject: bałkany
subject: bośnia i hercegowina
subject: serbia
subject: wojna
description: Srebrenica jest miejscem pamiętającym tragiczne wydarzenia. Mowa o zbrodni, która była starannie zaplanowaną i skrupulatnie przygotowaną kulminacją szerszej strategii kampanii czystek etnicznych. Kampanii działań napędzanych etnonacjonalistycznymi celami przywództwa Serbów bośniackich, które dążyło do wykrojenia etnicznie jednorodnego państwa z terytorium Bośni i Hercegowiny.
encoded: Spis treści: Srebrenica przed wojną Życie i śmierć pod parasolem ochronnym ONZ-u Dziesięć dni tragedii Ohydne działania nie zostaną wymazane z pamięci W lipcu 1995 roku, w centrum Europy i pod rzekomą ochroną Organizacji Narodów Zjednoczonych, bośniackie miasto Srebrenica stało się miejscem masowego mordu, najohydniejszego i najdrastyczniejszego od czasów II wojny światowej. W ciągu około dziesięciu dni siły Serbów bośniackich systematycznie zamordowały ponad 8000 bośniackich muzułmanów, mężczyzn i chłopców. Do tego aktu ludobójstwa doszło w ogłoszonej przez ONZ „strefie bezpieczeństwa”, na zawsze obciążając społeczność międzynarodową współodpowiedzialnością za tragedię, która się rozegrała. Srebrenica przed wojną Zanim nastała ostatnia dekada XX stulecia, Srebrenica była miastem o bogatej historii i symbolice. W latach dziewięćdziesiątych zmieniła się w epicentrum konfliktu, który na zawsze zmienił krajobraz Bośni i Hercegowiny. Kontekst historyczny i geograficzny Srebrenica to niewielkie górskie miasteczko w regionie Podrinje, we wschodniej Bośni i Hercegowinie. Znajduje się nad rzeką Driną, która tworzy naturalną granicę z Serbią. Nazwa „Srebrenica” nawiązuje do sięgającej XIV wieku tradycji wydobycia srebra i handlu tym kruszcem. Miasteczko zamieszkane przez kupców z Raguzy i niemieckich górników było miejscem o regionalnym znaczeniu gospodarczym i strategicznym. To sprzyjało tworzeniu się wieloetnicznej i wieloreligijnej społeczności, czyli modelu współistnienia, który miał zostać zniszczony przez etnonacjonalistyczny projekt lat 90. XX wieku. Etnonacjonalizm i upadek Jugosławii Delikatna równowaga etniczna Jugosławii zaczęła się rozpadać w 1980 roku, po śmierci marszałka Tity, wieloletniego przywódcy kraju. Gdy na przełomie lat 80. i 90. XX wieku we wschodniej Europie upadł komunizm, Socjalistyczna Federalna Republika Jugosławii zaczęła gwałtownie rozpadać się wzdłuż linii etnicznych. Po ogłoszeniu niepodległości przez Słowenię i Chorwację, rozpoczęła się wojn…

Srebrenica-69fb2ac.jpg
width: 2000
height: 1334

Znaleźli bombowego „Łosia”. Części rozrzucone na 300 metrów
type: item
date: 2025-09-09T07:42:33.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: II wojna światowa
subject: odkrycia archeologiczne
subject: samoloty
subject: wojna
description: Ponad 1000 fragmentów polskiego bombowca PZL.37 B Łoś odkryli poszukiwacze we wsi Walewice w woj. łódzkim. Maszyna wylądowała awaryjnie na początku II wojny światowej. Rozerwał ją wybuch jednej z przewożonych bomb.
encoded: W pierwszy wrześniowych weekend miał miejsce wielki finał poszukiwań szczątków wojskowego Łosia w Walewicach prowadzonych przez grupę pasjonatów wraz z Towarzystwem Miłośników Dziejów Pabianic. Badania trwały w tym miejscu od trzech lat i przyniosły wspaniałe rezultaty. Tegoroczne znaleziska – drobne, ale bezcenne W czasie najnowszych badań wydobyto drobne przedmioty. Były to łuski amunicji broni pokładowej, fragmenty akumulatora i skórzanego mapnika, ale też elementy poszycia czy tabliczka znamionowa z symbolami PZL, czyli Polskich Zakładów Lotniczych. Do najcenniejszych znalezisk należy m.in. magazynek od lekkiego lotniczego karabinu maszynowego wz. 37 nazywanego „szczeniakiem”. Jak czytamy w komunikacie przesłanym przez jednego z inicjatorów badań, Bernarda Kokczyńskiego, odnalezione elementy samolotu po ich oczyszczeniu i klasyfikacji przekazano do Muzeum Regionalnego w Bełchatowie. Wiele z nich nosi ślady pożaru i silnej eksplozji, które rozerwała kadłub. Jak Łoś trafił do Walewic? Historia samolotu Łoś, który lądował awaryjnie we wrześniu 1939 roku, a zatem na początku II wojny światowej, była dramatyczna. Był on na wyposażeniu 212 eskadry bombowej, która walczyła w składzie 210 Dywizjonu Bombowego złożonego z załóg i personelu 1 Pułku Lotniczego w Warszawie. Samolot był ścigany przez dwa niemieckie samoloty myśliwskie Messerschmitt Bf 109 i został przez nie uszkodzony – nie dysponował ochroną własnych myśliwców. Moment awaryjnego lądowania zapamiętał Tadeusz Kubik. Łoś nadleciał ze strony strony Wolskiego Folwarku. Maszynę postawił na ziemi ppor. pil. Michał Ostrowski, mimo odniesionych ran. Następnie w samolocie eksplodowała przewożona bomba. Kublik opisał, że blachy samolotu po eksplozji bomby pokładowej rozrzuciło na 300 m. Pozostał jednak kolejny niewybuch, który miejscowi zabezpieczyli. Czym był Łoś? Łosie, czyli bombowce PZL.37 B były nowoczesnymi maszynami w 1939 roku. Polska dysponowała około 70 samolotami tego typu. Łosie wykonywały w czasie kampanii…

PZL.37210DB-e33db88.jpg
width: 3500
height: 2455

Rzeź wołyńska była jedną z największych zbrodni w historii. Ukraińscy nacjonaliści nie mieli litości
type: item
date: 2025-08-17T08:44:11.000Z
creator: Artur Białek
subject: Historia
subject: historia polski
subject: II wojna światowa
subject: ukraina
subject: wojna
description: Rzeź wołyńska – haniebne ludobójstwo dokonane na Polakach – do dziś jest otwartą, jątrzącą się raną na tkance polsko-ukraińskich relacji. W 1943 roku ukraińscy nacjonaliści obrali sobie za cel wyniszczyć polską ludność na ziemiach, które uważali za swoje. Ich ofiarami padli niewinni cywile – mężczyźni, kobiety, a nawet dzieci, w tym niemowlęta. Do dziś nie udało się określić liczby ofiar. Według różnych szacunków, w serii masowych mordów życie straciło od 80 do 100 tys. mieszkańców Wołynia i Galicji Wschodniej.
encoded: Spis treści: Przeszłość pełna dobrych i złych momentów Postawa Polaków i Ukraińców w okresie międzywojennym Marionetki w rękach Niemców i Rosjan Ludobójstwo dokonane na Polakach Wielu ukraińskich historyków nadal nie przyznaje, że rzeź wołyńska była niczym innym niż jednoznacznym aktem ludobójstwa. W ich narracji tragiczne wydarzenia, do których doszło w latach 1943–1945, nie były zaplanowanymi czystkami etnicznymi, a spontanicznymi, samowolnymi aktami niewielkiej grupy ekstremistów. Sam Stepan Bandera przez niektórych nadal jest postrzegany jako symbol walki o niepodległość Ukrainy. Bez względu na argumentację, fakty są inne. Ludobójstwo pozostaje ludobójstwem. Rzeź wołyńska była planowanym działaniem, następstwem rozkazów, a Bandera to nie bohater, a zbrodniarz. Przeszłość pełna dobrych i złych momentów Relacje polsko-ukraińskie rozpoczęły się na długo przed powstaniem Ukrainy. W połowie XIII wieku najazd Mongołów doprowadził do upadku Rusi Kijowskiej. W następstwie tego, 100 lat później Wołyń i okoliczne ziemie znalazły się pod panowaniem Kazimierza Wielkiego. Dwa stulecia później, na mocy unii lubelskiej część ukraińskich ziem została włączona do Korony Polskiej. Na przestrzeni wieków, Polacy i Ukraińcy żyli obok siebie jak jeden naród i stali ramię w ramię w wielu ważnych chwilach. Oczywiście, bywały między nami spory, nie tylko mniejsze, o charakterze lokalnym. Przykładem niech będzie powstanie kozactwa i ukraińskiego chłopstwa pod przywództwem hetmana kozackiego Bohdana Chmielnickiego. Jednak mimo wielu konfliktów, nasze stosunki przez wiele stuleci można było określać jako co najmniej poprawne, mimo że idea Rzeczypospolitej Trojga Narodów, która miała być odpowiedzią na powstanie Chmielnickiego, nie doczekała się realizacji. Niespełniony projekt polityczny jasno jednak dowodził, że zjednoczenie narodów polskiego i ukraińskiego na zasadach równości było żywą i jakże ważną ideą. Co więc zmieniło się w naszych relacjach, że kilkaset lat później doszło do krwawe…

shutterstock2668036809-6b8f8a9.jpg
width: 1000
height: 667

Konfederacja barska miała zrzucić polską podległość wobec Rosji. Buntownicy popełnili jednak błąd
type: item
date: 2025-08-03T12:29:33.000Z
creator: Artur Białek
subject: Historia
subject: historia polski
subject: rosja
subject: wojna
description: Konfederacja barska, zawiązana w imię obrony niepodległości, wiary katolickiej i wolności szlacheckich, zdaniem niektórych historyków była pierwszym powstaniem narodowym. Trwała najdłużej ze wszystkich zrywów i objęła niemal cały obszar Rzeczypospolitej. Zawiązany w Barze na Podolu zbrojny związek szlachty był wymierzony przeciwko Rosji i uważanemu za marionetkowego królowi. Jak przebiegały wydarzenia z 1768 roku? Poniżej odpowiadamy na to pytanie.
encoded: Spis treści: Rzeczpospolita miała pozostać słaba Zawiązanie spisku Początek walk Upadek zrywu W XVIII wieku dawna potęga Rzeczypospolitej była już tylko wspomnieniem. Już w poprzednim stuleciu, na mocy rozejmu andruszowskiego, Carstwo Rosyjskie odebrało nam Zadnieprze z Kijowem. Rzeczpospolita słabła, a imperium rosyjskie rosło w siłę. Caryca Katarzyna II panoszyła się u nas jak u siebie. Osadziła na tronie swojego kochanka, związanego z Familią Czartoryskich Stanisława Augusta Poniatowskiego, a na stanowisku ambasadora umieściła przebiegłego i brutalnego Mikołaja Repnina, który po mistrzowsku podsycał podziały między zwolennikami szlacheckich wolności i opowiadającymi się za reformami. Jego nadrzędnym zadaniem było pozorowanie zmian i niedopuszczenie do żadnych realnych reform. Rzeczpospolita miała pozostać słaba Zmiany ustrojowe, które w 1764 roku zapoczątkował Stanisław August Poniatowski, zrywały z kultywowanym przez kilka stuleci systemem demokracji szlacheckiej. Największe kontrowersje wzbudziły postulowane przez Prusy i Rosję żądania przyznania równych praw politycznych innowiercom, zamieszkującym Koronę i Wielkie Księstwo Litewskie. Król zmuszony do posłuszeństwa wobec swojej dobrodziejki W 1767 roku, pod pozorem obrony praw innowierców, granice Rzeczypospolitej przekroczył dwudziestotysięczny oddział wojsk rosyjskich. 20 marca Repnin doprowadził do zawiązania dwóch konfederacji różnowierczych: toruńskiej dla Korony i słuckiej dla Wielkiego Księstwa Litewskiego. W reakcji na te wydarzenia, 23 czerwca katolicka szlachta, podjudzana przez Repnina, zawiązała konfederację radomską, wymierzoną przeciwko królowi. Szlachta wierzyła, że poseł carycy obali króla. On natomiast sprytnym ruchem zmusił Poniatowskiego do uległości wobec Katarzyny II. W 1767 roku rozpoczął się sejm repninowski, zawiązany w celu rewizji reform podjętych podczas sejmu konwokacyjnego w 1764 roku. Sprawa równouprawnienia innowierców nadal pozostawała nierozwiązana. Żeby wymusić na posłach posł…

ArturGrottgerKonfederacja-barska-1e60445.png
width: 800
height: 452

Tani zamiennik krwi? Polski wynalazek, który może pomóc rannym żołnierzom
type: item
date: 2025-07-23T13:15:57.000Z
creator: Łukasz Załuski
subject: Nauka
subject: krew
subject: wojna
description: Substytut krwi niewymagający chłodzenia to szansa na ratunek tam, gdzie tradycyjna transfuzja nie działa. Innowacje w tym zakresie mogą zmienić oblicze medycyny wojennej i cywilnej – również dzięki polskim naukowcom.
encoded: Spis treści: Gdy każda kropla może uratować życie Krew na froncie – niedostępna i niebezpieczna Przełom z Ukrainy: dron dostarczył krew pod ostrzałem Respirocyty – nadzieja z Polski NATO szuka takich rozwiązań Substytuty krwi to także cywilna rewolucja Krew przyszłości – coraz bliżej Współczesne konflikty zbrojne, ograniczony dostęp do krwi i trudności w jej przechowywaniu sprawiają, że temat substytutów krwi powraca z nową siłą. Choć technologia wciąż się rozwija, jesteśmy coraz bliżej realnego przełomu – również dzięki polskim badaczom. Gdy każda kropla może uratować życie Krew to jeden z najcenniejszych zasobów na współczesnym polu walki. Globalne niedobory, krótki termin przydatności oraz wyzwania związane z logistyką sprawiają, że jej dostępność staje się krytycznym problemem – szczególnie podczas wojen i katastrof. W samych Stanach Zjednoczonych Amerykański Czerwony Krzyż regularnie ogłasza alarmujące niedobory. A przecież tradycyjne transfuzje to nie tylko kwestia logistyki – to także ryzyko przenoszenia chorób, potrzeba dopasowania grup krwi czy bardzo krótki okres przydatności. W warunkach wojennych te ograniczenia stają się jeszcze bardziej dotkliwe. Krew na froncie – niedostępna i niebezpieczna Szacunki NATO pokazują, że podczas konfliktu podobnego do wojny w Ukrainie potrzeba nawet 10 tys. jednostek krwi miesięcznie. Koszty i ryzyko logistyczne są ogromne. Przechowywanie krwi wymaga chłodzenia, a hałas i ciepło wytwarzane przez agregaty mogą zdradzić pozycję oddziałów. Kolumny transportowe z krwią stają się łatwym celem ataku. W takich warunkach każda minuta opóźnienia w podaniu transfuzji może decydować o życiu lub śmierci. Konieczne są rozwiązania, które będą natychmiast dostępne, niezależne od infrastruktury i odporne na warunki polowe. Przełom z Ukrainy: dron dostarczył krew pod ostrzałem W listopadzie 2023 roku ukraińscy medycy z Brygady Azow przeprowadzili pionierską akcję. Wykorzystali drona do dostarczenia krwi i sprzętu do transfuzji bezpośredni…

gaza-transfuzja-krwi-GettyImages-2162880469-f7577df.jpg
width: 1024
height: 748

Te grody były przedmiotem walk Piastów z władcami ruskiego Kijowa. Do dziś skrywają wiele tajemnic
type: item
date: 2025-07-13T10:56:48.000Z
creator: Artur Białek
subject: Historia
subject: archeologia
subject: historia polski
subject: Piastowie
subject: średniowiecze
subject: wojna
description: Grody Czerwińskie, kraina, o którą walczyli Polacy i Rusini, odegrała niezwykle istotną rolę w kształtowaniu się Polski piastowskiej. Tajemniczy obszar od lat stanowi przedmiot debat wśród archeologów i historyków. Naukowcy do dziś mają wątpliwości co do zasięgu grodów i lokalizacji ich stolicy, jednak najnowsze ustalenia rzucają więcej światła na ten temat. Jaka jest historia Grodów Czerwieńskich? Co wiadomo na ich temat? Na te i inne pytania odpowiadamy poniżej.
encoded: Spis treści: Kto był gospodarzem Grodów Czerwieńskich? Z rąk do rąk, czyli historia Grodów Czerwieńskich Grody Czerwieńskie były terenem o znaczeniu strategicznym Stolica Grodów Czerwieńskich odnaleziona? Wśród prostych, dobrze zdefiniowanych fragmentów historii kryją się też prawdziwe zagadki, na które nauka szuka odpowiedzi od dziesiątek, a nawet setek lat. Do takich należą Grody Czerwieńskie – obszar na styku wpływów wczesnośredniowiecznej Polski i Rusi. Przez lata na temat tego tajemniczego obszaru pojawiło się wiele hipotez. O ile niektóre tajemnice do dziś czekają na wyjaśnienie, to na wiele pytań nauka zdołała znaleźć odpowiedź. Kto był gospodarzem Grodów Czerwieńskich? Najstarsze źródła historyczne, jak spisana pod koniec XII stulecia „Powieść lat minionych”, rzucają nieco światła na przynależność Grodów Czerwieńskich, jednak nie wyjaśniają tej kwestii w satysfakcjonujący sposób. Wspomniany staroruski latopis wymienia tę nazwę dwa razy. Kluczowa wzmianka jest datowana na 981 rok, kiedy książę kijowski Włodzimierz Świętosławowicz, zwany Wielkim, zagarnął Czerwień, Przemyśl i inne grody należące do „Lachów”. W tym miejscu pojawia się pierwszy istotny znak zapytania – kim byli tajemniczy „Lachowie”? Większość historyków interpretuje to określenie jako odniesienie do Polaków. Oznaczałoby to, że ziemie te znajdowały się w granicach państwa, którym władał książę Mieszko I. Należy jednak podkreślić, że niektórzy badacze bardziej niż z Polakami utożsamiali „Lachów” z plemieniem Lędzian, które najprawdopodobniej nie podlegało władzy Mieszka. Zatem, kto gospodarzył w Grodach Czerwieńskich? To jedno z tych pytań, które do dziś nie doczekały się jednoznacznej odpowiedzi. Należy zdać sobie sprawę, że we wczesnym średniowieczu przynależności etniczne i polityczne nie były jednoznacznie zdefiniowane, a często kwestie te okazywały się dość „płynne”. Należy jednak wspomnieć o jednej z hipotez, według której ziemie te przejęli Piastowie od Madziarów, po ich klęsce nad rzeką L…

grody-czerwienskie-39c9754.png
width: 900
height: 600

Życie straciło tu ponad 1,1 mln osób. Auschwitz-Birkenau to symbol piekła na ziemi
type: item
date: 2025-07-11T10:00:40.000Z
creator: Hubert Rój
subject: Historia
subject: Edukacja
subject: II wojna światowa
subject: Naziści
subject: niemcy
subject: wojna
subject: zagłada
subject: żydzi
description: Auschwitz-Birkenau to symbol jednego z najczarniejszych rozdziałów w historii ludzkości. To tutaj niemieccy naziści z nieznaną wcześniej światu pedantycznością mordowali swoje ofiary w imię zbrodniczej ideologii. Ich ciała palono w piecach, by zatrzeć ślady ludobójstwa.
encoded: W tym artykule: Początki obozu Auschwitz-Birkenau. Od więzienia do fabryki śmierci Holokaust na terenie obozu Auschwitz-Birkenau Ilu ludzi zginęło w Auschwitz? Nieludzkie warunki życia i umierania w Auschwitz Próby ucieczki z Auschwitz-Birkenau Marsze śmierci, czyli tragiczny koniec tragicznej historii obozów zagłady Auschwitz jako symbol Najpierw był tu obóz koncentracyjny, w którym zamykano więźniów politycznych. Później stał się obozem zagłady, gdzie zamordowano ponad 1 mln ludzi. Taką drogę przeszedł obóz Auschwitz, gdzie Niemcy postanowili urządzić centrum ostatecznego rozwiązania kwestii żydowskiej, czyli Holokaustu. Początki obozu Auschwitz-Birkenau. Od więzienia do fabryki śmierci Początki funkcjonowania niemieckiego obozu koncentracyjnego na terenie Oświęcimia nie zwiastowały tak tragicznego dalszego ciągu wydarzeń. Obóz założony został z inicjatywy szefa SS Heinricha Himmlera w 1940 roku, a więc jeszcze przed niemiecką inwazją na Związek Radziecki. A przede wszystkim jeszcze przed niemiecką decyzją o pełnej eksterminacji Żydów w styczniu 1942 r. Bezpośrednią przyczyną powstania Konzentrationslager Auschwitz było przede wszystkim rozładowanie coraz bardziej przepełnionych więzień, aresztów i obozów przede wszystkim na terenach sterroryzowanej, okupowanej Polski. W tych właśnie więzieniach tłoczyli się pierwsi więźniowie polityczni z wykluwającego się ruchu oporu, osoby próbujące przedostać się przez zieloną granicę do Francji, do odbudowywanego wojska polskiego, a także duchowni i inteligencja. Archeolodzy odkryli tunel na terenie dawnego obozu zagłady Grupa archeologów kierowana przez Wojciecha Mazurka z Chełma oraz Yorama Haimiego z Izraela trafiła na ślady podziemnego tunelu, wykopanego prawdopodobnie przez więźniów z Sonderkommando Dalsza rozbudowa obozu i budowa szeregu podobozów zbiegła się w czasie z „przyspieszeniem” diabolicznej niemieckiej maszyny wojennej. Wówczas doszło do stworzenia całego kompleksu obozowego na czele z obozem macierzystym oboz…

Auschwitzpieklo-8f39019.jpg
width: 3717
height: 2421

Bitwa pod Legnicą była jedną z najtragiczniejszych w średniowiecznej Polsce. Starcie z Mongołami zakończyło się wielką porażką
type: item
date: 2025-07-05T09:31:26.000Z
creator: Artur Białek
subject: Historia
subject: historia polski
subject: mongolia
subject: średniowiecze
subject: wojna
description: Bitwa pod Legnicą, stoczona z walecznym ludem ze wschodu, do dziś budzi wiele kontrowersji wśród historyków, zarówno w kontekście przebiegu starcia, jak i jego następstw. Wszyscy pozostają jednak zgodni w jednej kwestii – w rozbitym na dzielnice państwie oręż był zbyt słaby, by powstrzymać niszczycielską siłę, która nadciągnęła ze wschodu. Poniżej przybliżamy jedną z najdramatyczniejszych bitew w średniowiecznej historii Polski.
encoded: Spis treści: Polska przed I najazdem Mongołów Nowa potęga ze Wschodu Mongolska inwazja na Polskę Pochód na Śląsk Bitwa pod Legnicą Śmierć księcia Henryka Pobożnego Dalszy pochód Mongołów Wątpliwości w kwestii rzetelności źródła Jakie konsekwencje miał dla Polski I najazd Mongołów? Gdziekolwiek pojawiali się Mongołowie, siali śmierć i zostawiali za sobą zgliszcza miast i osad. W XIII wieku, pod wodzą Batu-chana, wojownicy z Azji Środkowej wyruszyli na podbój zachodniego świata, jak osiem stuleci wcześniej uczynili Hunowie. Ich głównym celem był podbój Węgier i Bułgarii. W ten sposób chcieli stworzyć sobie dogodną sytuację do przypuszczenia ataku na Bizancjum. Polska nie była ich celem. I najazd mongolski był posunięciem o charakterze typowo prewencyjnym. Polska przed I najazdem Mongołów W 1138 roku, na mocy statutu sukcesyjnego Bolesława Krzywoustego, Polska została podzielona na dzielnice. W ten sposób książę chciał zapobiec bratobójczym walkom między swoimi synami. Jak na ironię, stało się odwrotnie. Walki o władzę rozpoczęły się już po śmierci Salomei, wdowy po Krzywoustym. Historia niejednokrotnie udowadniała, że podzielone państwo to słabe państwo. Podział dzielnicowy uczynił kraj znacznie słabszym militarnie i uczynił Polskę szczególnie podatną na zagrożenia zewnętrzne. Nie wszystkie pochodziły z Europy. Na wschodzie wyrastała nowa potęga, która niczym szarańcza obracała w pył wszystko, co napotykała na swojej drodze. Nowa potęga ze Wschodu Pod koniec XII wieku, ogłoszony Czyngis-chanem Temudżyn zjednoczył koczownicze plemiona mongolskie. Do jego państwa dobrowolnie dołączały się kolejne ludy, a tych, którzy nie chcieli wyrazić poparcia, chan podporządkowywał sobie siłą. Na początku XIII wieku wyruszył na podbój Azji. W 1224 roku ziemie kontrolowane przez Mongołów rozciągały się na obszarze od Pacyfiku, po Morze Kaspijskie i Morze Czarne. Czyngis-chan zmarł w 1227 roku, ale śmierć przywódcy nie powstrzymała wojowniczych zapędów jego ludu, nawet gdy potężne impe…

Bitwa-pod-Legnica-National-Geographic-08826c5.jpg
width: 1112
height: 730

Ta twierdza była strategicznym punktem obrony Prus Wschodnich. To jedna z największych atrakcji Mazur
type: item
date: 2025-06-22T06:29:16.000Z
creator: Artur Białek
subject: Historia
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: mazury
subject: polska zabytki
subject: wojna
subject: zabytki
description: Twierdza Boyen, jedna z najlepiej zachowanych pruskich fortyfikacji w Polsce, należy do najbardziej rozpoznawalnych obiektów historycznych na Mazurach, świadczących o burzliwej przeszłości tego regionu. Kiedyś potężne fortyfikacje miały strategiczne znaczenie obronne, dziś są jedną z największych atrakcji turystycznych Krainy Tysiąca Jezior. Jakie atrakcje oferuje twierdza Boyen w Giżycku? Na to i inne pytania odpowiadamy poniżej.
encoded: Spis treści: Upokarzające klęski wymusiły wprowadzenie zmian w systemie obronnym Jakie atrakcje oferuje twierdza Boyen? Każdy miłośnik historii poczuje się tam usatysfakcjonowany Mazury kojarzą się przede wszystkim z rozległymi jeziorami i wspaniałą florą i fauną. Nie można jednak zapomnieć, że to także kraina zabytków. Wilczy Szaniec, kompleks bunkrów w Mamerkach, zamki krzyżackie i liczne obiekty sakralne – to tylko kilka przykładów z długiej listy, na której nie może zabraknąć także twierdzy Boyen, jednego z najważniejszych obiektów obronnych Prus Wschodnich. Upokarzające klęski wymusiły wprowadzenie zmian w systemie obronnym Wojny napoleońskie bezlitośnie obnażyły słabość pruskiego systemu obronnego. Armia, która wcześniej uchodziła za potęgę, doznała wręcz upokarzających klęsk. Wiele pruskich twierdz nie oparło się sile wojsk napoleońskich. Mało tego, niektóre poddały się praktycznie bez walki. Prusacy wyciągnęli wnioski z druzgocącej porażki. Stało się jasne, że konieczne jest wprowadzenie gruntownych zmian, zarówno w strukturach armii, jak i w systemie obronnym. Dowódcy zrozumieli, że mocne punkty oporu mogą skutecznie związać siły nieprzyjaciela i zapewnić czas na reorganizację wojsk. Strategiczny obiekt obronny na mapie Prus Wschodnich Bogatsi w doświadczenia, Prusacy zaczęli modernizować stare i wznosić nowe fortyfikacje. Najszerszymi zmianami objęli wschodnią granicę. W kwietniu 1843 roku Fryderyk Wilhelm IV zarządził budowę twierdzy chroniącej strategiczny przesmyk między dwoma jeziorami: Niegocin i Kisajno. Obiekt zaprojektowany na planie sześcioramiennej gwiazdy miał powstać w sąsiedztwie miasta Lötzen. Do fortu miały prowadzić cztery bramy, a całość otaczać masywny mur o długości 2303 m. Zabudowania zostały zaprojektowane w taki sposób, by w forcie mogło stacjonować do 3 tys. żołnierzy. Kamień węgielny wmurowano 4 września 1844 roku. Budowa trwała 12 lat. Na cześć ministra wojny Aby uhonorować Hermanna von Boyena, ówczesnego ministra wojny i inicjator…

Twierdza-Boyen-e880bdb.jpg
width: 1000
height: 667

Ten okres w polskich dziejach był rajem dla wybranych i piekłem dla większości
type: item
date: 2025-06-19T12:36:36.000Z
creator: Artur Białek
subject: Historia
subject: historia polski
subject: wojna
description: Dwudziestolecie międzywojenne to krótki okres w historii, kiedy państwa, które jeszcze nie zdołały podnieść się z gruzów wielkiej wojny, musiały sposobić się do następnego konfliktu, który miał przybrać globalną skalę. W tym czasie na świecie zaczęły zachodzić ogromne zmiany, ale nie wszystkie były pozytywne. Jak wyglądało życie w międzywojennej Polsce? Poniżej odpowiadamy na to pytanie.
encoded: Spis treści: Świat w okresie dwudziestolecia międzywojennego Dwudziestolecie międzywojenne nie było tak różowe, jak mogłoby się wydawać I wojna światowa zakończyła się 11 listopada 1918 roku. Tak wielkiego konfliktu Europa jeszcze nie widziała. Mogłoby się wydawać, że światowi przywódcy wyciągną stosowne wnioski i nigdy więcej nie dopuszczą do eskalacji agresji na tak wielką skalę. Nic bardziej mylnego. Już w latach 30. XX wieku wiadomo było, że wybuch następnej wojny światowej jest kwestią czasu. Dokonało się to 1 września 1939 roku. Krótki okres światowego pokoju, który trwał prawie 21 lat, to właśnie dwudziestolecie międzywojenne. Świat w okresie dwudziestolecia międzywojennego Po wielkiej wojnie czasowo zapanował pokój. Dawne mocarstwa utraciły dominującą pozycję. W Europie powstały nowe państwa. Na straży światowego pokoju stanęła Liga Narodów, jednak międzynarodowy spokój nie miał trwać w nieskończoność. Sama Liga nie była tworem doskonałym. W praktyce sprawczość organizacji była niewielka. Jakby tego było mało, w 1929 roku, w światową gospodarkę uderzył wielki kryzys. W latach 30. XX wieku państwa totalitarne zaczęły działać agresywnie i szerzyć napięcia. W wielu krajach szerzyło się bezrobocie, a na arenie międzynarodowej zapanowała niestabilność polityczna. W latach 30. rozpoczęły się konflikty, które finalnie doprowadziły do wybuchu drugiej wojny o skali globalnej. W 1933 roku, gdy Adolf Hitler został kanclerzem Niemiec, rozpoczęło się jawne łamanie postanowień traktatu wersalskiego. W III Rzeszy zaczęły narastać nastroje antyżydowskie. Trzy lata później w Hiszpanii wybuchła wojna domowa. Władze Niemiec i ZSRR mogły w praktyce sprawdzić gotowość swoich sił bojowych do walki i przeprowadzić próbę zawartych sojuszów. 2 lata później Hitler dokonał aneksji Austrii i przeprowadził rozbiór Czechosłowacji. 23 sierpnia 1939 roku władze Niemiec i ZSRR zawarły traktat o nieagresji, nazywany paktem Ribbentrop-Mołotow. Dwudziestolecie międzywojenne nie było tak różowe…

PilsudskiRozwadowskiSosnkowski1923-26afbf5.jpg
width: 922
height: 628

Ta bitwa była wielkim sukcesem. Pierwsza przełamała turecką potęgę, druga odbudowała autorytet Rzeczypospolitej
type: item
date: 2025-06-14T10:57:32.000Z
creator: Artur Białek
subject: Historia
subject: historia polski
subject: turcja
subject: wojna
description: Bitwa pod Chocimiem, zarówno pierwsza, jak i druga, była ważnym zwycięstwem Rzeczypospolitej. Pierwsza zakończyła się traktatem pokojowym, który de facto był polsko-litewskim zwycięstwem. W trakcie drugiej siły obojga narodów obróciły w perzynę turecką armię. Jak przebiegały oba starcia? Poniżej odpowiadamy na to pytanie.
encoded: Spis treści: Pierwsza bitwa pod Chocimiem obfitowała w zwroty akcji Druga bitwa pod Chocimiem była walnym zwycięstwem Rzeczypospolitej Chocim, dziś niewielka miejscowość w obwodzie czerniowieckim w południowo-zachodniej części Ukrainy, już w XVI wieku słynął z wybitnych walorów obronnych. W 1509 roku siły polskie pod dowództwem hetmana Mikołaja Kamienieckiego starły się tam z Mołdawianami, na czele których stał Kopacz. Polskie zwycięstwo doprowadziło do podpisania traktatu pokojowego w Kamieńcu Podolskim, na mocy którego Bogdan III Ślepy zrzekł się pretensji do Pokucia i planów małżeńskich z Elżbietą Jagiellonką. W następnym stuleciu, Chocim dwukrotnie stawał się areną walk, tym razem z Imperium Osmańskim. Pierwsza bitwa pod Chocimiem obfitowała w zwroty akcji W obliczy realnego zagrożenia ze strony Turków, Polacy udowodnili, że potrafią odłożyć na bok waśnie i swary i zjednoczyć się w imię wspólnej sprawy. Sejm podniósł podatki, by zapewnić pobór 65 tys. żołnierzy. Na dowódcę sił Rzeczypospolitej wyznaczono hetmana wielkiego litewskiego Jana Karola Chodkiewicza. Plan zakładał przeniesienie działań poza polskie granice i stoczenie rozstrzygającej bitwy nad Dunajem. Miejsce, gdzie miało dojść do starcia, wybrał sam Chodkiewicz. Pole bitwy, rozpościerające się między brzegami Dniestru a zalesionymi wzgórzami i równiną, gdzie tyły zabezpieczała umocniona cerkiew i potężny zamek, idealnie wpisywało się w polską taktykę walki obronnej. Zmuszając przeciwnika do przypuszczenia oblężenia, siły hetmana Chodkiewicza mogły działać wyniszczająco, w oczekiwaniu na pospolite ruszenie. Przygotowania do wielkiej bitwy Chorągwie pod dowództwem Stanisława Lubomirskiego już w połowie 1621 roku zajęły pozycje na Podolu. Ich liczebność nie pozwalała na przeprawę do Mołdawii, ale na tym polegała misja. Zadaniem Lubomirskiego była ochrona pogranicza. Chodkiewicz nadciągnął w lipcu i już 1 sierpnia armia założyła obóz nad Dniestrem. Hetman zarządził, by kilkuset Kozaków przeprawiło się prz…

FranciszekSmuglewiczbitwa-pod-chocimiem-3afaffb.jpg
width: 4000
height: 2508

Lądowanie w Normandii było największym desantem w historii. Tak rozpoczął się nowy etap II wojny światowej
type: item
date: 2025-06-08T08:02:18.000Z
creator: Artur Białek
subject: Historia
subject: II wojna światowa
subject: normandia
subject: wojna
description: Lądowanie w Normandii, największa operacja desantowa w historii, rozpoczęło nowy etap II wojny światowej. Otwierając drugi front w Europie, alianci zmusili siły niemieckie do desperackiej obrony. Śmiały szturm, stanowiący preludium do operacji „Overlord”, zakończył się sukcesem, jednak przełamanie linii obrony wroga siły sprzymierzonych okupiły ogromnymi stratami.
encoded: Spis treści: Francja pod niemiecką okupacją Cel – zmylić wroga Lądowanie w Normandii, czyli pierwsza faza operacji „Overlord” Powodzenie okupili wysoką ceną Polski wkład w powodzenie operacji 5 czerwca 1944 roku, na antenie francuskiej sekcji radia BBC, żołnierze usłyszeli dwa wersy „Piosenki jesiennej” Paula Verlaine’a. Oba stanowiły komunikat dla żołnierzy francuskiego ruchu oporu. Pierwszy zapowiadał, że aliancki szturm na północy Francji rozpocznie się w ciągu dwóch tygodni. Drugi obwieścił, że siły sprzymierzonych uderzą maksymalnie w ciągu 48 godzin od nadania komunikatu. W praktyce okupowana Francja czekała na wyzwolicieli mniej niż dobę. Francja pod niemiecką okupacją W maju 1940 roku Niemcy zaatakowali Francję. Znaczna część kraju znalazła się pod okupacją wroga. Na pozostałych terenach utworzono marionetkowe państwo Vichy. Siły sprzymierzonych musiały podjąć ewakuację m.in. w Dunkierce, ale alianci doskonale zdawali sobie sprawę, że muszą wypchnąć nieprzyjaciela poza granice Francji. Decyzja o utworzeniu frontu zachodniego W sierpniu 1943 roku odbyła się konferencja w Quebecu, podczas której Franklin Delano Roosevelt i Winston Churchill podjęli decyzję o otwarciu drugiego frontu w Europie. Takie posunięcie częściowo było wynikiem presji Stalina na zachodnich przywódców. Ten domagał się odciążenia frontu wschodniego, na którym koncentrowała się znaczna część sił niemieckich. Operacji nadano kryptonim „Overlord”. Naczelnym dowódcą oddziałów desantowych został mianowany generał Dwight Eisenhower. Naczelne Dowództwo Alianckich Sił Ekspedycyjnych (SHAEF) rozpoczęło działalność w styczniu 1944 roku. Wstępne założenia pierwszej fazy operacji Alianci założyli, że w pierwszym dniu trwania operacji uda się im przerzucić na francuskie wybrzeże około 200 tys. żołnierzy i potroić tę liczbę w ciągu dziesięciu dni. We wrześniu we Francji miało walczyć 2 miliony żołnierzy sił sprzymierzonych. D-Day, czyli dzień desantu morskiego o kryptonimie „Neptun” wyznaczono na 5 czer…

ladowanie-w-normandiiD-Day-3a4f2f5.jpg
width: 990
height: 702

Pierwsze takie studia w Polsce – pasjonaci militariów będą zachwyceni
type: item
date: 2025-06-07T11:44:36.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: archeologia
subject: kursy
subject: wojna
description: To pierwszy taki kierunek studiów w Polsce. Jest skierowany do pasjonatów historii, militariów i nauki oraz rekonstruktorów i muzealników. Wydział Archeologii UW zaprasza do uczestnictwa w studiach podyplomowych Archeologia Wojny.
encoded: Spis treści: „Wydarzenie bez precedensu” – dlaczego warto? Co składa się na nowatorskie studia? Będzie to pierwszy w Polsce interdyscyplinarny kierunek edukacji, kształcący nie tylko w zakresie bronioznawstwa, lecz również obejmującym zagadnienia sztuki fortyfikacyjnej, taktyki i sposobów prowadzenia walki oraz archeologii terroru i przemocy z uwzględnieniem osiągnięć antropologii. „Wydarzenie bez precedensu” – dlaczego warto? Do wzięcia udziału w tym kursie zachęca w żartobliwej produkcji wideo dziekan Wydziału Archeologii UW, prof. Bartosz Kontny. – Już 1 października 2025 roku będzie mogli państwo uczestniczyć w wydarzeniu bez precedensu. Zapraszamy wszystkich rekonstruktorów, muzealników, pasjonatów dawnej wojskowości, ale także tej zupełnie współczesnej – zachęca prof. Kontny. Program studiów stworzyło grono najlepszych znawców wybranej tematyki z wielu ośrodków w całej Polsce – z uczelni akademickich oraz muzeów, w tym z Muzeum Wojska Polskiego. – Nigdzie w internecie nie znajdziecie państwo możliwości porozmawiania z pasjonatami i specjalistami w zakresie dawnej wojskowości, tak jak będzie to możliwe tutaj. I nigdzie też nie będziecie mogli dotknąć zabytków, które liczą sobie setki albo tysiące lat – podkreśla prof. Kontny. View oEmbed on the source website Studia te będą pokazywały wojnę z różnych perspektyw, ale głównie – w jej archeologicznym aspekcie. Co składa się na nowatorskie studia? Ten interdyscyplinarny kierunek łączy takie dziedziny jak: bronioznawstwo, sztukę fortyfikacyjną, taktykę i strategie walki, archeologię przemocy i terroru, antropologię konfliktów. Kursanci dowiedzą się, jak poznawać konflikty zbrojne w badaniach archeologicznych, począwszy od epoki kamienia, i co o walkach mówią kości zmarłych. Poznają też sekrety fortyfikacji i sztuki oblężniczej na przestrzeni dziejów. Jeden z modułów poświęcony jest też wojnie na morzu: od czasów starożytnego Egiptu, po II wojną światową. Archeologia podwodna to silna dziedzina badań na UW. Dużo miej…

archeologia-wojny-099e211.png
width: 900
height: 600

Po 80 latach milczenia „Mikołaj” wraca do Gdańska. To świadek historii miasta
type: item
date: 2025-06-03T09:37:39.000Z
creator: Mateusz Łysiak
subject: Historia
subject: gdańsk
subject: kościoły
subject: wojna
subject: zabytki
description: Barokowy dzwon „Mikołaj”, symbol zapomnianej historii i duchowej siły miasta, znów rozbrzmi w kościele św. Mikołaja. Ale zanim to się stanie, musiał przejść długą, pełną zwrotów akcji drogę.
encoded: Spis treści: Zapomniany symbol Gdańska Powrót do Polski „Mikołaj” będzie dzwonił dla gdańszczan Gdzie znajduje się serce Gdańska? Jedni wskażą pewnie Fontannę Neptuna, inna zabytkową Bramę Żuraw. Tymczasem jednym z najstarszych miejsc w mieście jest liczący ponad 800 lat kościół św. Mikołaja. I to właśnie tam znajdowało się serce barokowego dzwonu „Mikołaj”. Dzwon milczał przed 80 lat, ale po wielu dekadach nareszcie wróci do domu. Zapomniany symbol Gdańska Dzwon „Mikołaj” został odlany w 1697 roku przez gdańskiego mistrza Absaloma Wittwercka. Pierwotnie zawisł w dzwonnicy dominikańskiego kościoła św. Mikołaja. Świątynia jest związana z zakonem od XIII wieku. Słynny dzwon jest świadkiem trudnej historii Gdańska. Przetrwał wojnę, przetopienia i niemieckie parafie. XX wiek okazał się dla „Mikołaja” szczególnie dramatyczny. W 1942 roku na mocy zbrodniczej ustawy Metallspende des deutschen Volkes III Rzesza masowo rekwirowała metalowe zabytki. Następnie przetapiano je na łuski i pociski. Właśnie wtedy ważący ponad tonę dzwon „Mikołaj” został zdjęty z wieży i przewieziony do Niemiec. Dwa inne dzwony z tego samego kościoła od razu trafiły do pieców hutniczych. Nie ma jednoznacznej odpowiedzi na pytanie, dlaczego Niemcy oszczędzili „Mikołaja”. Być może uratowała go artystyczna wartość. Na jego płaszczu widnieje relief fundatora, o. Justa Słowikowskiego. Mogła to być również kwestia przypadku. Powrót do Polski Po wojnie „Mikołaj” zyskał nowy dom w niemieckim Kassel. W 1952 roku zawisł na wieży kościoła Matki Bożej. Gdańszczanie nie zapomnieli jednak o swoim dzwonie. W 2017 roku rozpoczął się proces jego odzyskania. – To był czas intensywnego, ale owocnego dialogu – przyznaje o. Michał Osek, przeor gdańskich dominikanów. – Dziś możemy powiedzieć, że „Mikołaj” wraca do Gdańska na zawsze. Powrót był możliwy dzięki porozumieniu między parafiami, a także wsparciu niemieckich ministerstw spraw wewnętrznych i zagranicznych oraz konsulatu w Gdańsku. Parafia w Kassel pokryje koszty …

Kosciol-sw.-Mikolaja-24f25fc.jpg
width: 4400
height: 2933

300 Spartan kontra imperium: co naprawdę wydarzyło się pod Termopilami?
type: item
date: 2025-06-01T12:31:33.000Z
creator: Łukasz Załuski
subject: Historia
subject: fakty i mity
subject: grecja
subject: starożytność
subject: wojna
description: Bitwa pod Termopilami to jedno z najsłynniejszych starć w dziejach cywilizacji zachodniej. Rozegrała się w 480 roku p.n.e. pomiędzy koalicją greckich polis pod wodzą Sparty a imperium perskim dowodzonym przez króla Kserksesa I. Choć zakończyła się klęską militarną strony greckiej, wydarzenie to stało się symbolem heroizmu, strategii obronnej i solidarności w obliczu znacznie silniejszego wroga. Przez wieki inspirowało historyków, artystów, dowódców wojskowych i filozofów.
encoded: Spis treści: Geopolityczne tło starcia Wybór miejsca bitwy i przygotowania Przebieg bitwy Uzbrojenie, taktyka i dysproporcja sił Leonidas i symbolika Termopil Znaczenie strategiczne i kulturowe Kontrowersje i reinterpretacje Długofalowe skutki bitwy Wśród bitew starożytności, które obrosły największą liczbą legend, bitwa pod Termopilami zajmuje miejsce szczególne – nie ze względu na skalę, lecz na moralne i symboliczne znaczenie, jakie zyskała w dziejach cywilizacji zachodniej. Choć Grecy ulegli znacznie liczniejszej armii perskiej, ich postawa stała się symbolem odwagi, poświęcenia i lojalności wobec wspólnoty obywatelskiej. Starcie to, opisane przez Herodota i analizowane przez historyków od ponad dwóch tysięcy lat, wykracza poza ramy wojskowej potyczki – stanowi klucz do zrozumienia ducha greckiej kultury, narodzin idei obywatelstwa i napięcia między wolnością a autorytarną ekspansją imperiów. Geopolityczne tło starcia Bitwa pod Termopilami była częścią szerszego konfliktu, znanego jako wojny perskie. Persja była wówczas ogromnym imperium. Jednak przegranej w bitwie pod Maratonem, której dowodził strateg Militades, perski król Dariusz I rozpoczął przygotowania do nowej, zakrojonej na szeroką skalę ekspedycji. Po jego śmierci władzę objął Kserkses I, który kontynuował plan podporządkowania całej Grecji. Imperium Achemenidów obejmowało wówczas ziemie od Indusu po Morze Egejskie i stanowiło największą potęgę polityczno-militarną tamtego czasu. Dla Kserksesa zdominowanie Hellady miało charakter zarówno militarny, jak i ideologiczny. Było to dążenie do ustanowienia porządku uniwersalnego, opartego na hierarchii i centralnym autorytecie. Greckie polis, mimo licznych różnic ustrojowych i lokalnych antagonizmów, zdołały się zjednoczyć w obliczu wspólnego zagrożenia. Sparta, Ateny i inne miasta-państwa stworzyły tzw. Ligę Helleniczną. W obliczu perskiej ofensywy postanowiono bronić Grecji w dwóch punktach – na lądzie, w wąskim przesmyku termopilskim i na morzu, w cieśnini…

300-bitwa-pod-Termopilami-097000d.jpg
width: 1280
height: 720

Była kronikarką Holokaustu. Jej dziennik jest jednym z najważniejszych świadectw zagłady Żydów
type: item
date: 2025-05-25T12:25:34.000Z
creator: Artur Białek
subject: Historia
subject: Ludzie
subject: II wojna światowa
subject: wojna
subject: zagłada
subject: żydzi
description: Anna Frank była jedną z ofiar bestialskiego pogromu Żydów, którego podczas II wojny światowej dopuścili się Niemcy. Holokaust dosięgnął kilku milionów osób, jednak to właśnie jej nazwisko w największym stopniu jest dziś utożsamiane z tragicznymi w skutkach działaniami, zmierzającymi do „ostatecznego rozwiązania kwestii żydowskiej”. Anna Frank zginęła w niemieckim obozie zagłady, jednak pamiętnik, który prowadziła w trakcie ukrywania się przed prześladowcami, zapewnił jej nieśmiertelność.
encoded: Spis treści: Nie zdołali uciec przed prześladowaniem Pamiętnik Anny Frank Aresztowanie Anny Frank Zdrada czy przypadek? Kto wydał kryjówkę rodziny Franków? Pamięć o Annie Frank nie zginęła 4 sierpnia 1944 roku kryjówkę, w której ukrywali się Frankowie, najechali Niemcy. Cała rodzina została aresztowana i zesłana do obozu przejściowego, skąd trafili do fabryki śmierci. Wojnę przeżył tylko Otto Frank. Jego żona i dwie córki zginęły. Symboliczny grób Anny i Margot, jej siostry, znajduje się na terenie Bergen-Belsen, jednak po nastolatce zostało coś więcej niż tylko kamienna tablica z wyrytym nazwiskiem. Dziennik Anny Frank, wydany wkrótce po zakończeniu wojny, jest uważany za jedno z najważniejszych świadectw Holokaustu. Nie zdołali uciec przed prześladowaniem Anna Frank urodziła się 12 czerwca 1929 roku, we Frankfurcie nad Menem. Jej rodzina od wielu pokoleń mieszkała w Niemczech, ale gdy w 1933 roku do władzy doszedł Adolf Hitler, Otto i Edith Frankowie zadecydowali o emigracji. W nadziei, że tam uda im się uniknąć prześladowań, a ich dwie córki będą dorastać w normalnych warunkach, osiedlili się w Amsterdamie. Niestety, ich nadzieje okazały się płonne. W 1940 roku, gdy Niemcy zajęli Holandię, prześladowania społeczności żydowskiej dotarły także tam. W wojennych realiach, przesiąkniętych nazistowską ideologią i antysemityzmem, normalność nie istniała. Anna i jej starsza siostra Margot musiały przerwać naukę w szkole Montessori i przenieść się do żydowskiego liceum. Z każdym miesiącem sytuacja stawała się coraz trudniejsza. Życie w ukryciu Kiedy nad Frankami zawisła groźba zesłania do obozu koncentracyjnego, Otto Frank musiał podjąć decyzję o ukryciu rodziny przed prześladowcami. Z pomocą swoich byłych pracowników, w oficynie kamienicy, która wcześniej należała do prowadzonego przez niego przedsiębiorstwa Nederlandse Opekta Mij, zorganizował schronienie. Kryjówka, w której Frankowie spędzili ponad dwa lata, znajdowała się na ulicy Prinsengracht 263 w Amsterdamie. Fran…

anna-frank-5db5e38.jpg
width: 1000
height: 667

Został zapamiętany jako przegrany w jednej z największych bitew. Do dziś nie wiadomo, z czyjej ręki zginął
type: item
date: 2025-05-18T08:04:43.000Z
creator: Artur Białek
subject: Historia
subject: Ludzie
subject: historia polski
subject: krzyżacy
subject: średniowiecze
subject: wojna
description: Ulrich von Jungingen zapisał się w historii jako mistrz krzyżacki, który najbardziej zawziął się na Królestwo Polskie. Po szczeblach zakonnej hierarchii piął się na „plecach” brata, dzięki któremu jego kariera nabrała rozpędu. Konrad von Jungingen nie widział w nim jednak swojego następcy. Wbrew ostatniej woli wielkiego mistrza, po jego śmierci to właśnie butny i dumny Ulrich dostąpił najwyższej godności. W zakonie wprowadził nowe porządki, co w konsekwencji doprowadziło do upadku potęgi militarnej Krzyżaków.
encoded: Spis treści: Jak Ulrich von Jungingen doszedł do władzy? Zakon pod rządami Ulricha von Jungingena Wielka wojna Wielki mistrz poległ pod Grunwaldem W powszechnej świadomości Ulrich (Ulryk) von Jungingen funkcjonuje jako ten, który przegrał jedną z największych bitew w średniowiecznej Europie. Czy porażka pod Grunwaldem czyni go jednak miernym strategiem? Wielu historyków przyznaje, że młodszy brat Konrada był dobrym przywódcą, a o jego przegranej i śmierci zadecydował fakt, że przyszło mu się zmierzyć z lepszym od siebie. Jak Ulrich von Jungingen doszedł do władzy? Kim był Ulrich von Jungingen, zanim został wielkim mistrzem zakonu siejącego postrach w całej średniowiecznej Europie? Najprawdopodobniej urodził się około 1360 roku, w Hohenfels. Nie jest do końca jasne, kiedy wstąpił do Zakonu Szpitala Najświętszej Marii Panny Domu Niemieckiego w Jerozolimie. Najprawdopodobniej nastąpiło to około 1380 roku. Początkowo, Ulrich von Jungingen nie sprawował wysokich godności w zakonnej hierarchii. W zamku Morteck koło Morąga odpowiadał za nadzór nad gospodarką rybną – był rybiczym. Z czasem zaczął sprawować funkcję kontrolera przy Konradzie Wallenrodzie, ówczesnym wielkim mistrzu. Wkrótce jednak jego zakonna kariera nabrała rozpędu. Pod skrzydłami brata 23 lipca 1393 roku zmarł Konrad Wallenrod. Jego następcą mianowano starszego brata Ulricha. Wtedy zaczął liczyć się w zakonnych strukturach. Jeszcze w tym samym roku zaczął pełnić funkcję baliwa Sambii. Trzy lata później został mianowany komturem Bałgi i baliwem Natangii. Był rok 1404, kiedy zaczął sprawować funkcję marszałka zakonu. Z tą godnością wiązały się ogromne przywileje. Pod nieobecność wielkiego mistrza, to właśnie marszałek obejmował dowództwo nad zakonnymi wojskami. Nazwał go „głupcem” Czy Konrad widział w swoim bracie zdolnego przywódcę, czy raczej powierzał mu kolejne funkcje z poczucia braterskiego obowiązku? Bardziej prawdopodobna wydaje się druga z wymienionych opcji, bo wielki mistrz nie chciał, by Ulrich zo…

Ulrich-von-Jungingen-704e0a0.jpg
width: 1000
height: 731

Gwiazda starego kina, która została agentką walczącą z hitlerowcami
type: item
date: 2025-05-11T09:28:54.000Z
creator: Adam Węgłowski
subject: Historia
subject: Ludzie
subject: historia polski
subject: II wojna światowa
subject: wojna
description: Mieczysława Ćwiklińska to słynna aktorka, która działała w organizacji Muszkieterowie. Walczyła przeciw Niemcom, wykorzystując swoje kontakty, pieniądze i aktorski talent. Jednak jej szef zginął z rąk Armii Krajowej, a ona po wojnie milczała w sprawie swej konspiracyjnej działalności. Dlaczego?
encoded: Spis treści: Konspiracja aktorek Tajemniczy Muszkieterowie Niebezpieczna gra W obliczu śmierci Milczenie jest bezpieczeństwem Urodziła się w Lublinie w roku 1879 jako Mieczysława Trapszo. Już na początku kariery aktorskiej przyjęła jednak nazwisko Ćwiklińska. Nie było to nazwisko po mężu ani zmyślony pseudonim sceniczny. Mieczysława przyjęła panieńskie nazwisko swojej babki. To jednak najmniejsza z tajemnic jej życia. Jedna z najciekawszych dotyczy działalności gwiazdy podczas II wojny światowej. Konspiracja aktorek W momencie wybuchu Ćwiklińska wojny była już doskonale znana polskiej widowni ze scen teatralnych, a także filmów. W tym z takich przebojów kinowych jak „Czy Lucyna to dziewczyna?” (1935), „Antek policmajster” (1936), „Dodek na froncie” (1936), „Trędowata” (1936), „Pani minister tańczy” (1938), „Znachor” (1938) czy „Profesor Wilczur” (1938). W trakcie okupacji niemieckiej pracowała w Warszawie w kawiarni „U Aktorek” wraz z innymi przedwojennymi gwiazdami. Przedstawicielkami (Krystyna Zelwerowicz, Zofia Lindorfówna, Elżbieta Barszczewska, Maria Gorczyńska, Maria Zarębińska) i przedstawicielami (Jerzy Leszczyński, Marian Wyrzykowski, Witold Lutosławski, Mieczysław Fogg) środowiska artystycznego. Wiele z tych osób zaangażowanych było – wcześniej czy później – w antyhitlerowską konspirację. W lokalu dość swobodnie rozmawiano na tematy polityczne, ponieważ sprawnie wystrzegano się niemieckich szpicli. „W takich kawiarniach bywali też Niemcy. Wbrew dość częstej negatywnej opinii o teatrach jawnych, łatwiej można było spotkać Niemca w kawiarni niż pod koncesjonowanymi przez okupanta scenami. Dlatego, że mieli zakaz przychodzenia na spektakle wystawiane przez polskich »podludzi«” – wyjaśnia Marek Teler, autor książek o losach i życiowych wyborach polskich aktorów podczas II wojny światowej. Dlatego Ćwiklińska i jej koledzy musieli być bardzo ostrożni. „Natychmiast zauważano nowe twarze i wystarczyło mrugnięcie okiem Oli Leszczyńskiej czy Mariana Wyrzykowskiego, …

MieczyslawaCwiklinska-36b2c5f.png
width: 900
height: 600

Ta bojowniczka stała się symbolem walki o wolność. Nawet oficerowie mogli zazdrościć jej męstwa
type: item
date: 2025-05-10T12:32:55.000Z
creator: Artur Białek
subject: Historia
subject: historia polski
subject: litwa
subject: wojna
description: Emilia Plater, młoda patriotka walcząca o niepodległość ojczyzny, stała się symbolem bohaterskiego poświęcenia. W trudnych czasach, opowieści o szlachciance występującej przeciwko okupantowi krzewiły serca, podnosiły morale i porywały do boju. Pamięć o bohaterce powstania listopadowego przetrwała do dziś. Plater patronuje ulicom i szkołom w całej Polsce, a wśród najbardziej rozpoznawalnych postaci historycznych zajmuje jedno z czołowych miejsc.
encoded: Spis treści: Córka silnej matki i ojca hulaki Emilia Plater podczas powstania listopadowego Bohaterka czy symbol? Mimo że była tylko drobną kobietą, która nie cieszyła się dobrym zdrowiem, porzuciła wygodne życie hrabianki i gdy nadszedł czas, stanęła do walki o ojczyznę i dzielnie znosiła trudy żołnierskiego życia. Emilia Plater nie była silna ani doświadczona w wojaczce. Potrafiła jednak poderwać lud do walki i nie brakowało jej hartu ducha. Córka silnej matki i ojca hulaki Emilia Plater urodziła się 13 listopada 1806 roku w Wilnie. Dorastała w zamożnym domu, jednak jej dzieciństwa nie można określić mianem szczęśliwego. Ojciec dziewczynki, hrabia Franciszek Ksawery Plater, był człowiekiem trudnym, któremu bardziej od dobra rodziny cenił sobie życie hulaki i hazardzisty. Matka Emilii, Anna von der Mohl, była kobietą inteligentną i wykształconą. Nie zamierzała godzić się na podłe traktowanie. W 1815 roku Anna odeszła od męża. Wraz z dziewięcioletnią córką znalazła schronienie w majątku brata męża. Mężczyzna doskonale znał swojego brata i wiedział o jego niechlubnych nawykach. Gdy krewne poprosiły go o pomoc, nie odmówił. Hrabianka, której nie w głowie były wygody Młoda Emilia odebrała wykształcenie typowe dla panien ze szlacheckiej rodziny. Uczyła się w domu, wraz ze swoimi kuzynami. Najbardziej lubiła historię i trudno się temu dziwić. Patriotyzm był mocno zakorzeniony w jej rodzinie. W czasach, w których dorastała, wspomnienie niepodległej Polski wciąż było żywe, ale szlachetnie urodzone panny nie myślały o wolności. Już jako dziewczynki przygotowywały się do roli żony i matki. Emilia była inna. Nie przepadała za swoimi rówieśnicami i nie w głowie były jej zajęcia, którym inne dziewczęta oddawały się bez reszty. Zamiast uczyć się szyć, wolała jeździć konno, strzelać do celu i czytać romantyczne utwory Mickiewicza. Za wzór do naśladowania stawiała sobie silne kobiety, takie jak Joanna d'Arc, bohaterka Francji, i Bubulina, Greczynka, która sprzedała cały swój mająt…

EmiliaPlater-d2a92de.png
width: 900
height: 600

13-letni Suri widział początek tragedii, która do dziś dzieli Pakistan i Indie
type: item
date: 2025-05-07T10:44:51.000Z
subject: Historia
subject: indie
subject: konflikty
subject: pakistan
subject: wojna
description: Podział Indii i Pakistanu z 1947 roku to nie tylko data w kalendarzu – to wspomnienia przelanej krwi, złamanych rodzin i nierozwiązanych konfliktów. Artykuł przedstawia nie tylko kontekst historyczny, ale również pokazuje, jak ten moment wciąż kształtuje rzeczywistość milionów ludzi.
encoded: Spis treści: Dlaczego podział doprowadził do masowej przemocy? Jakie były konsekwencje decyzji Brytyjczyków? Czy trauma podziału wciąż jest żywa? Jakie są współczesne skutki podziału? Ludzie ćwiczą w indyjskim obozie dla uchodźców, aby odpędzić rozpacz po podziale Indii i Pakistanu w 1947 roku. Kurukshetra była jednym z największych obozów ze względu na bliskość pospiesznie wytyczonej granicy, która wydzieliła dwa niepodległe państwa z byłej brytyjskiej kolonii. W nocy 13 sierpnia 1947 roku trzynastoletni Suri Sehgal był tak podekscytowany, że nie mógł zasnąć. Następnego dnia miał oglądać opuszczenie brytyjskiej flagi i wciągnięcie nowej w swojej rodzinnej prowincji Pendżab. Sehgal pamięta stację kolejową Lalamusa, gdzie odbyła się ceremonia z flagą Pakistanu, optymistyczny nastrój i specjalny posiłek, który dzielił z rodziną i przyjaciółmi. „Wszyscy świętowaliśmy razem” – wspominał w 2016 roku. Już po kilku godzinach długo oczekiwane przekazanie władzy zamieniło się w koszmar. Tego wieczoru Sehgal z przerażeniem patrzył, jak setki ludzi niosących noże przebiegały obok, polując na Hindusów. Dlaczego podział doprowadził do masowej przemocy? Sehgal był jednym z milionów Hindusów i Pakistańczyków, których życie zostało zakłócone. Utworzenie w sierpniu 1947 roku dwóch państw było pozornym zwycięstwem, ale fatalnie zarządzona transformacja doprowadziła do krwawej łaźni. Kolonialne korzenie Podziału sięgają XVII wieku, gdy Brytyjska Kompania Wschodnioindyjska zaczęła przejmować indyjskie ziemie. W 1857 roku bunt żołnierzy doprowadził do ustanowienia Brytyjskiego Raju. Administracja kolonialna celowo podkreślała różnice religijne. W 1905 roku Lord Curzon podzielił Bengal według kryteriów religijnych, co pobudziło zarówno Indyjski Kongres Narodowy, jak i Ligę Muzułmańską. Jakie były konsekwencje decyzji Brytyjczyków? W latach 40. XX wieku Mahatma Gandhi oraz Jawaharlal Nehru dążyli do zjednoczenia, ale Muhammad Ali Jinnah domagał się oddzielnego państwa. Gdy w 1946 roku roz…

Indie-Pakistan-a5bebd3.jpg
width: 4176
height: 2784

Osadziła na tronie królewskim Karola VII. Gdy pojmał ją wróg, została sama
type: item
date: 2025-05-04T10:54:35.000Z
creator: Artur Białek
subject: Historia
subject: anglia
subject: francja
subject: religie
subject: wojna
description: Joanna d’Arc, niepiśmienna chłopka, miała zaledwie siedemnaście lat, gdy zmieniła bieg historii. Gdyby nie jej upór i heroizm, dzieje Francji mogłyby potoczyć się zupełnie inaczej. Kierowana siłą wyższą, stanęła przed obliczem następcy tronu. Przekonała go, by ją wysłuchał i powierzył jej dowództwo nad francuskim rycerstwem. Poprowadziła kraj do zwycięstwa, ale gdy dostała się w ręce wroga, znikąd nie otrzymała pomocy, nawet od władcy, którego osadziła na tronie.
encoded: Spis treści: Francja w potrzasku Wybrana, by wyrwać kraj z rąk wroga Zwycięski pochód Joanny d’Arc Kres zwycięstw Męczeńska śmierć W XV-wiecznej Francji krążyła legenda, że angielskiego najeźdźcę przegna młode dziewczę z prostej rodziny, czyste duchowo i cieleśnie. Wyzwolicielka miała pochodzić z Lotaryngii. Nadeszła w 1429 roku i mimo że wydawało się to niemożliwe, odwróciła przebieg wojny stuletniej. Francja w potrzasku XV-wieczna Francja była bliska całkowitego upadku. Kraj, w którym oficjalnie władał Karol VI Szalony, w rzeczywistości znajdował się pod rządami królowej, Izabeli Bawarskiej. Chorujący na schizofrenię król nie był w stanie sprawnie zarządzać pogrążonym w wojnie z Anglikami królestwem. Niepopularna królowa sympatyzowała z okupantem Władza spoczywała w rękach jego żony. Ku wielkiemu niezadowoleniu ludu, bo prowadzona przez Izabelę polityka nie zmierzała ku wyzwoleniu zajętych przez wroga obszarów. Królowa regentka sympatyzowała z najeźdźcą i otwarcie przejawiała niechęć wobec Karola VII, formalnego delfina. Tymczasem sytuacja kraju była opłakana. Oddała kraj Anglikom W 1415 roku Anglicy wspierani przez Burgundów kontrolowali całą północną i częściowo południową część kraju. Nawet Paryż i Remis – formalne miejsce koronacji francuskich władców – znajdowały się w ich rękach. Co zrobiła królowa? W 1420 roku ostatecznie opowiedziała się po stronie najeźdźcy i na mocy unii personalnej, wyraziła zgodę na odsunięcie Walezjuszy od francuskiego tronu. Traktat w Troyes odsunął delfina od władzy i zagwarantował sukcesję Henrykowi V i jego następcom. Umowa weszła w życie, gdy w 1422 roku zmarł Karol VI. Wybrana, by wyrwać kraj z rąk wroga Legendy w większości powstają w trudnych czasach, by dodawać otuchy i krzepić serca. Czy ktokolwiek we Francji wierzył, że pewnego dnia nadejdzie dziewica i wyrwie kraj z rąk Anglików? Trudno powiedzieć, ale przepowiednia spełniła się. Joanna d’Arc prawdopodobnie urodziła się 6 stycznia 1412 roku, w Domrémy (dziś Domrémy-la-Puce…

Joanna-d-Arc-9ff38ed.png
width: 900
height: 600

Ten szczur to najbardziej skuteczny saper na świecie. Uratował setki istnień
type: item
date: 2025-04-17T12:17:25.000Z
creator: Mateusz Łysiak
subject: Nauka
subject: Przyroda
subject: szczury
subject: wojna
subject: zwierzęta
description: Co ma wspólnego saper z gryzoniem? Więcej, niż mogłoby się wydawać. Ten szczur z Tanzanii pobił rekord Guinnessa, wykrywając więcej min niż niejeden zawodowiec.
encoded: Spis treści: O szczurze, który został saperem Niebezpieczne pozostałości po wojnach Miny lądowe są śmiertelnym zagrożeniem dla ludności cywilnej nawet na długo po zakończeniu konfliktów zbrojnych. Usuwanie tzw. niewybuchów to niebezpieczna praca wymagająca nie tylko precyzji, ale też odwagi. Jak się okazuje, ważny jest również dobry węch. Nie chodzi jednak o ludzi, a o szczury. Nieoczywistym bohaterem walki z ukrytymi ładunkami wybuchowymi jest Ronin. Ten wielkoszczur gambijski zapisał się na kartach historii dzięki pobiciu osobliwego rekordu. W ciągu zaledwie kilku lat wykrył 109 min lądowych i 15 innych niewybuchów, takich jak pociski moździerzowe i granaty, na terenie gminy Sror Aem w kambodżańskiej prowincji Preah Vihear. Jego osiągnięcie zostało oficjalnie odnotowane w Księdze Rekordów Guinnessa. Ronin jest najbardziej skutecznym szczurem w historii rozminowywania. O szczurze, który został saperem Szczurzy bohater urodził się w sierpniu 2019 roku w Tanzanii. Jest jednym z ponad stu szczurów szkolonych przez belgijską organizację non-profit APOPO. Organizacja ta, znana z innowacyjnych rozwiązań w walce z globalnymi problemami, wykorzystuje szczury nie tylko do wykrywania min. Tak zwane HeroRATs mają też inne zaskakujące zadania, na przykład diagnozowanie gruźlicy, lokalizowanie ofiar trzęsień ziemi czy znajdowanie przemycanych części ciał dzikich zwierząt. Szczury są wystarczająco lekkie, by nie zdetonować miny lądowej, a przy tym jednocześnie szybkie i wytrwałe. Ronin potrafi przeszukać teren wielkości kortu tenisowego w pół godziny. Dla porównania, człowiek z wykrywaczem metalu potrzebowałby na to nawet czterech dni. Gryzonie są szkolone do wykrywania zapachu substancji chemicznych obecnych w materiałach wybuchowych. Będąc „w pracy”, ignorują metalowy złom, który często zakłóca pracę tradycyjnych wykrywaczy. Praca Ronina i innych HeroRATs to realna pomoc dla społeczności żyjących na terenach z minami. Kambodża, gdzie działa Ronin, zmaga się z tragicznym dziedz…

szczursaper-777bc5a.jpg
width: 1081
height: 606